Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 496 2909452 2908086 2026-06-04T22:40:23Z HermanvanAswegen988 200973 /* Geboortes */ 2909452 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=FDR-Campaign-October-24-1932.jpg|teks=Franklin Roosevelt tydens die verkiesings}} Die '''jaar 1932''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 32ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * James Chadwick ontdek [[neutron]]e, die neutrale boustene van die kern van ’n [[atome|atoom]]. * [[27 Januarie]] – Marjorie Hingle word in ’n [[Johannesburg]]se tussenverkiesing die eerste vrou wat in [[Suid-Afrika]] stem. * [[28 Januarie]] – [[Japan]]nese troepe beset [[Shanghai]] in die [[Republiek China]]. * [[4 Februarie|4]]-[[15 Februarie]] – Die derde [[Olimpiese Winterspele 1932|Olimpiese Winterspele]] word in [[Lake Placid]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[24 Junie]] – ’n Militêre staatsgreep beëindig die mag van die koning van [[Siam]] ([[Thailand]]). * [[2 Julie]] – Die term ‘New Deal’ word deur president [[Franklin D. Roosevelt]] vir die eerste keer gebruik. * [[17 Julie]] – [[Leeudoringstad-spoorwegramp]]: 'n Goederetrein met 'n vrag van 1200&nbsp;ton [[dinamiet]] ontplof by [[Leeudoringstad]] in [[Suid-Afrika]]. * [[30 Julie]]-[[14 Augustus]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1932|tiende Olimpiese Somerspele]] word in [[Los Angeles]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[23 September]] – Hejaz en Nejd smelt saam om die [[Saoedi-Arabië|Koninkryk van Saoedi-Arabië]] te vorm met Ibn Saud as die eerste monarg en [[Riaad]] as die [[hoofstad]]. * [[3 Oktober]] – [[Irak]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[19 Desember]] – Die [[BBC|Britse Uitsaaikorporasie]] begin internasionaal uitsaai met sy ''Empire Service'' na [[Australië]]. == Geboortes == * [[3 Januarie]] – [[Yolanda Montes]], Amerikaanse aktrise, verhoognaam "Tongolele" († [[2025]]). * [[5 Januarie]] – [[Douglas Livingstone]], Suid-Afrikaanse digter († [[1996]]). * 5 Januarie – [[Umberto Eco]], Italiaanse skrywer en [[filosoof]] († [[2016]]). * [[6 Januarie]] – [[Nathan Kirsh]], Swazi- en Suid-Afrikaanse miljardêr-sakeman en filantroop * [[9 Januarie]] – [[Ryne de Beer]], Suid-Afrikaanse musikant (Die Fluitende Predikantsvrou) († [[2008]]). * [[4 Februarie]] – [[Robert Coover]], Amerikaanse skrywer († [[2024]]). * [[7 Februarie]] – [[Alfred Worden]], Amerikaanse ruimtevaarder en ingenieur († [[2020]]). * [[9 Februarie]] – [[Daan Bekker]], Suid-Afrikaanse bokser († [[2009]]). * [[19 Februarie]] – [[Joseph P. Kerwin]], Amerikaanse dokter en [[ruimtevaarder]]. * [[20 Februarie]] – Edgar Herrmann, Duitsgebore [[Kenia]]anse [[tydren]]jaer, wenner van die [[Safaritydren]] in 1970 en 1971. * [[26 Februarie]] – [[Johnny Cash]], [[Amerikaanse]] country-sanger († [[2003]]). * [[27 Februarie]] – [[Elizabeth Taylor]], Britse aktrise († [[2011]]). * [[4 Maart]] – [[Miriam Makeba]], Suid-Afrikaanse musieklegende († 2008). * 4 Maart – [[Jackie Mekler]], vyfmalige wenner van die [[Comrades-maraton]] († [[2019]]). * [[15 Maart]] – [[Alan Bean]], Amerikaanse ruimtevaarder († [[2018]]). * [[16 Maart]] – [[R. Walter Cunningham|Walter Cunningham]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] († [[2023]]). * [[23 Maart]] – [[Steve Mokone]], voormalige Suid-Afrikaanse sokkerspeler († [[2015]]). * [[4 April]] – [[Andrei Tarkofski]], Sowjet-Russiese rolprentregisseur, filmteoretikus, toneel- en operaregisseur († [[1986]]). * 4 April – [[Anthony Perkins]], Amerikaanse akteur († [[1992]]). * [[10 April]] – [[Omar Sharif]], Egiptiese akteur († 2015). * 10 April – [[Delphine Seyrig]], Franse aktrise en regisseuse († [[1990]]). * [[11 April]] – [[Joel Grey]], Amerikaanse sanger, akteur. * [[21 April]] – [[Ronnie Belcher]], Afrikaanse digter en lektor († [[2006]]). * [[25 April]] – [[Frene Ginwala]], Suid-Afrikaanse joernalis en politikus (oudspeaker van die Nasionale Vergadering) († 2023). * [[27 April]] – [[Pik Botha]], Suid-Afrikaanse politikus, Minister van Buitelandse Sake († [[2018]]). * 27 April – [[Enzo Mari]], Italiaanse modernistiese kunstenaar († [[2020]]). * [[28 Mei]] – [[Chiquito de la Calzada]], Spaanse akteur, komediant en sanger († [[2017]]). * [[1 Junie]] – [[Jim Janssen van Raaij]], Nederlandse politikus († [[2010]]). * [[10 Junie]] – [[Hedley Bull]], Brits-Australiese [[Internasionale verhoudinge]] akademikus en skrywer († [[1985]]). * [[11 Junie]] – [[Athol Fugard]], Suid-Afrikaanse dramaturg, akteur en regisseur († [[2025]]). * [[12 Junie]] – [[Mimi Coertse]], Suid-Afrikaanse koloratuursopraan († [[2026]]). * 12 Junie – [[Patrick Mynhardt]], Suid-Afrikaanse akteur († [[2007]]). * [[16 Junie]] – [[Santie Grosskopf]], [[Lys van Afrikaanse skrywers|Afrikaanse skryfster]]. * [[18 Junie]] – [[Louis Luyt]], Suid-Afrikaanse besigheidsman en sportadministrateur († [[2013]]). * [[18 Junie]] – [[Cliff Harrington]], Amerikaanse akteur, kinematograaf († [[2013]]). * [[21 Junie]] – [[Gert Basson]], Afrikaanse skrywer en joernalis. * [[28 Junie]] – [[Pat Morita]], Amerikaanse akteur († [[2005]]). * [[9 Julie]] – [[John Anthony West]], Amerikaanse skrywer, dosent en geologiegids († 2018). * 9 Julie – [[Donald Rumsfeld]], Amerikaanse politikus en sakeman († [[2021]]). * [[11 Julie]] – [[Hans van Manen]], Nederlandse balletdanser en choreograaf († [[2025]]). * [[14 Julie]] – [[Jan Breytenbach]], Suid-Afrikaanse beroepsoldaat, stigter van [[32-Bataljon]] en 44 Valskermbrigade († [[2024]]). * [[25 Julie]] – [[Paul J. Weitz]], Amerikaanse vlootkaptein, toetsvlieënier, lugvaartingenieur en Nasa-ruimtevaarder († 2017). * [[31 Julie]] – [[Sam Coppola]], Amerikaanse akteur († [[2012]]). * [[2 Augustus]] – [[Peter O'Toole]], Ierse akteur, bekend as ''Lawrence of Arabia'' († 2013). * [[5 Augustus]] – [[Ja'Net DuBois]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[12 Augustus]] – [[Alwyn du Plessis]], predikant in vyf gemeentes van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] († [[2021]]). * [[15 Augustus]] – [[Abby Dalton]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[17 Augustus]] – [[V.S. Naipaul]], Britse skrywer wat afkomstig was van [[Trinidad en Tobago]] († [[2018]]). * [[22 Augustus]] – [[Gerald P. Carr]], Amerikaanse ingenieur, kolonel en ruimtevaarder († [[2020]]). * [[23 Augustus]] – [[Houari Boumediène]], rewolusionêr en tweede President van [[Algerië]] († 1978). * [[25 Augustus]] – [[Tomohiko Ikoma]], Japannese sokkerspeler († 2009). * [[17 September]] – [[Jurgens Lambrechts]], deelnemer aan Afrikaanse radio-vasvraprogramme († 2005). * [[22 September]] – [[Algirdas Brazauskas]], Litause politikus en staatsman, President van Litaue († 2010). * [[26 September]] – [[Manmohan Singh]], Indiese ekonoom en politikus, 13de [[Eerste Minister]] van [[Indië]] († [[2024]]). * [[12 Oktober]] – [[Dick Gregory]], Amerikaanse akteur en skrywer († 2017). * [[19 Oktober]] – [[Robert Reed]], Amerikaanse akteur, [[The Brady Bunch]] († 1992). * [[21 Oktober]] – [[Ron Hickman]], Suid-Afrikaansgebore, Jersey-gebaseerde motorontwerper en uitvinder († 2011). * [[23 Oktober]] – [[Piet Marais]], Suid-Afrikaanse advokaat en NP-politikus († [[2001]]). * [[27 Oktober]] – [[Sylvia Plath]], [[Amerikaanse]] digter, romanskrywer, en [[kortverhaal]]skrywer († [[1963]]). * [[2 November]] – [[Albert Crafford]], Afrikaanse skrywer en joernalis († 2001). * [[17 November]] – [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]], Suid-Afrikaanse offisier, akademikus en militêre historikus († 2025). * [[18 November]] – [[Fujie Eguchi]], vroue-tafeltennisspeler van Japan († 2021). * [[29 November]] – [[Jacques Chirac]], Franse staatsman, President van Frankryk († 2019). * [[5 Desember]] – [[Ray Austin (regisseur)|Ray Austin]], Engelse akteur, regisseur, en vervaardiger († 2023). * [[5 Desember]] – [[Little Richard]], Amerikaanse sanger († 2020). * [[7 Desember]] – [[Ellen Burstyn]], Amerikaanse aktrise. * [[9 Desember]] – [[Donald Byrd]], Amerikaanse [[trompet]]speler van [[jazz]]musiek († [[2013]]). * [[14 Desember]] – [[George Furth]], Amerikaanse akteur († [[2008]]). * [[28 Desember]] – [[Nichelle Nichols]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2022]]). * [[29 Desember]] – [[Inga Swenson]], Amerikaanse aktrise († [[2023]]). * [[31 Desember]] – [[Johannes Petrus Louw]], Suid-Afrikaanse vertaler en akademikus († [[2011]]). == Sterftes == * ''Onbekend'' – [[Judd Green]], Engelse akteur (* [[1866]]). * ''Onbekend'' – [[Henry Charles Hull]], Suid-Afrikaanse kabinetsminister (* [[1860]]). * [[10 Februarie]] – [[Edgar Wallace]], Engelse skrywer (* [[1875]]). * [[14 Maart]] – [[George Eastman]], Amerikaanse uitvinder (* [[1854]]). * [[4 April]] – [[Wilhelm Ostwald]], Duitse [[chemikus]] en [[filosoof]] (* [[1853]]). * [[9 Junie]] – Ds. [[Taetse Hamersma]], Nederlandsgebore predikant in twee gemeentes van die [[Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] (* [[1865]]). * [[16 Junie]] – [[Frederik van Eeden]], Nederlandse skrywer, digter en psigiater. (* [[1860]]). * [[19 Junie]] – [[Sol Plaatje]], Suid-Afrikaanse taalkenner, skrywer, joernalis en politikus (* [[1876]]). * [[15 Julie]] – [[C.J. Langenhoven]], Afrikaanse skrywer, digter en politikus (* [[1873]]). * [[22 Julie]] – [[Reginald Fessenden]], die eerste persoon wat mensestemme deur radiogolwe oorgedra het (* [[1866]]). * [[25 Julie]] – [[Cyriel Buysse]], Vlaamse naturalistiese skrywer en dramaturg (* [[1859]]). * [[9 Augustus]] – [[G.R. von Wielligh]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1859]]). * [[14 September]] – [[Jean Cras]], [[Historiese Bretagne|Bretonse]] [[komponis]] en vlootoffisier (* [[1879]]). * [[16 September]] – [[Jacob de Villiers (regter)|Jacob de Villiers]], Hoofregter van die Unie van Suid-Afrika (* [[1868]]). * [[19 Oktober]] – [[Arthur Friedheim]], Duits-Russiese pianis en komponis (* [[1859]]). * [[30 Oktober]] – [[Paul Methuen]], Britse krygsman (* [[1845]]). * [[8 November]] – [[Maksimilian Wolosjin]], Russies-Oekraïense digter en landskapskilder (* [[1877]]). * [[4 Desember]] – [[Gustav Meyrink]], Oostenrykse skrywer (* [[1868]]). * [[7 Desember]] – [[Jane Elizabeth Waterston]], die eerste vrouedokter in Suid-Afrika (* [[1843]]). * [[30 Desember]] – [[Daisy de Melcker]], multi-moordenares word gehang (* [[1886]]). [[Kategorie:1932| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] eyfd4wqc9hfhubhuu5pofkxtblrcvxu 2909456 2909452 2026-06-04T22:45:00Z HermanvanAswegen988 200973 /* Geboortes */ 2909456 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=FDR-Campaign-October-24-1932.jpg|teks=Franklin Roosevelt tydens die verkiesings}} Die '''jaar 1932''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 32ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * James Chadwick ontdek [[neutron]]e, die neutrale boustene van die kern van ’n [[atome|atoom]]. * [[27 Januarie]] – Marjorie Hingle word in ’n [[Johannesburg]]se tussenverkiesing die eerste vrou wat in [[Suid-Afrika]] stem. * [[28 Januarie]] – [[Japan]]nese troepe beset [[Shanghai]] in die [[Republiek China]]. * [[4 Februarie|4]]-[[15 Februarie]] – Die derde [[Olimpiese Winterspele 1932|Olimpiese Winterspele]] word in [[Lake Placid]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[24 Junie]] – ’n Militêre staatsgreep beëindig die mag van die koning van [[Siam]] ([[Thailand]]). * [[2 Julie]] – Die term ‘New Deal’ word deur president [[Franklin D. Roosevelt]] vir die eerste keer gebruik. * [[17 Julie]] – [[Leeudoringstad-spoorwegramp]]: 'n Goederetrein met 'n vrag van 1200&nbsp;ton [[dinamiet]] ontplof by [[Leeudoringstad]] in [[Suid-Afrika]]. * [[30 Julie]]-[[14 Augustus]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1932|tiende Olimpiese Somerspele]] word in [[Los Angeles]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[23 September]] – Hejaz en Nejd smelt saam om die [[Saoedi-Arabië|Koninkryk van Saoedi-Arabië]] te vorm met Ibn Saud as die eerste monarg en [[Riaad]] as die [[hoofstad]]. * [[3 Oktober]] – [[Irak]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[19 Desember]] – Die [[BBC|Britse Uitsaaikorporasie]] begin internasionaal uitsaai met sy ''Empire Service'' na [[Australië]]. == Geboortes == * [[3 Januarie]] – [[Yolanda Montes]], Amerikaanse aktrise, verhoognaam "Tongolele" († [[2025]]). * [[5 Januarie]] – [[Douglas Livingstone]], Suid-Afrikaanse digter († [[1996]]). * 5 Januarie – [[Umberto Eco]], Italiaanse skrywer en [[filosoof]] († [[2016]]). * [[6 Januarie]] – [[Nathan Kirsh]], Swazi- en Suid-Afrikaanse miljardêr-sakeman en filantroop * [[9 Januarie]] – [[Ryne de Beer]], Suid-Afrikaanse musikant (Die Fluitende Predikantsvrou) († [[2008]]). * [[4 Februarie]] – [[Robert Coover]], Amerikaanse skrywer († [[2024]]). * [[7 Februarie]] – [[Alfred Worden]], Amerikaanse ruimtevaarder en ingenieur († [[2020]]). * [[9 Februarie]] – [[Daan Bekker]], Suid-Afrikaanse bokser († [[2009]]). * [[19 Februarie]] – [[Joseph P. Kerwin]], Amerikaanse dokter en [[ruimtevaarder]]. * [[20 Februarie]] – Edgar Herrmann, Duitsgebore [[Kenia]]anse [[tydren]]jaer, wenner van die [[Safaritydren]] in 1970 en 1971. * [[26 Februarie]] – [[Johnny Cash]], [[Amerikaanse]] country-sanger († [[2003]]). * [[27 Februarie]] – [[Elizabeth Taylor]], Britse aktrise († [[2011]]). * [[4 Maart]] – [[Miriam Makeba]], Suid-Afrikaanse musieklegende († 2008). * 4 Maart – [[Jackie Mekler]], vyfmalige wenner van die [[Comrades-maraton]] († [[2019]]). * [[15 Maart]] – [[Alan Bean]], Amerikaanse ruimtevaarder († [[2018]]). * [[16 Maart]] – [[R. Walter Cunningham|Walter Cunningham]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] († [[2023]]). * [[23 Maart]] – [[Steve Mokone]], voormalige Suid-Afrikaanse sokkerspeler († [[2015]]). * [[4 April]] – [[Andrei Tarkofski]], Sowjet-Russiese rolprentregisseur, filmteoretikus, toneel- en operaregisseur († [[1986]]). * 4 April – [[Anthony Perkins]], Amerikaanse akteur († [[1992]]). * [[10 April]] – [[Omar Sharif]], Egiptiese akteur († 2015). * 10 April – [[Delphine Seyrig]], Franse aktrise en regisseuse († [[1990]]). * [[11 April]] – [[Joel Grey]], Amerikaanse sanger, akteur. * [[21 April]] – [[Ronnie Belcher]], Afrikaanse digter en lektor († [[2006]]). * [[25 April]] – [[Frene Ginwala]], Suid-Afrikaanse joernalis en politikus (oudspeaker van die Nasionale Vergadering) († 2023). * [[27 April]] – [[Pik Botha]], Suid-Afrikaanse politikus, Minister van Buitelandse Sake († [[2018]]). * 27 April – [[Enzo Mari]], Italiaanse modernistiese kunstenaar († [[2020]]). * [[28 Mei]] – [[Chiquito de la Calzada]], Spaanse akteur, komediant en sanger († [[2017]]). * [[1 Junie]] – [[Jim Janssen van Raaij]], Nederlandse politikus († [[2010]]). * [[10 Junie]] – [[Hedley Bull]], Brits-Australiese [[Internasionale verhoudinge]] akademikus en skrywer († [[1985]]). * [[11 Junie]] – [[Athol Fugard]], Suid-Afrikaanse dramaturg, akteur en regisseur († [[2025]]). * [[12 Junie]] – [[Mimi Coertse]], Suid-Afrikaanse koloratuursopraan († [[2026]]). * 12 Junie – [[Patrick Mynhardt]], Suid-Afrikaanse akteur († [[2007]]). * [[16 Junie]] – [[Santie Grosskopf]], [[Lys van Afrikaanse skrywers|Afrikaanse skryfster]]. * [[18 Junie]] – [[Louis Luyt]], Suid-Afrikaanse besigheidsman en sportadministrateur († [[2013]]). * [[18 Junie]] – [[Cliff Harrington]], Amerikaanse akteur, kinematograaf († [[2013]]). * [[21 Junie]] – [[Gert Basson]], Afrikaanse skrywer en joernalis. * [[28 Junie]] – [[Pat Morita]], Amerikaanse akteur († [[2005]]). * [[9 Julie]] – [[John Anthony West]], Amerikaanse skrywer, dosent en geologiegids († 2018). * 9 Julie – [[Donald Rumsfeld]], Amerikaanse politikus en sakeman († [[2021]]). * [[11 Julie]] – [[Hans van Manen]], Nederlandse balletdanser en choreograaf († [[2025]]). * [[14 Julie]] – [[Jan Breytenbach]], Suid-Afrikaanse beroepsoldaat, stigter van [[32-Bataljon]] en 44 Valskermbrigade († [[2024]]). * [[25 Julie]] – [[Paul J. Weitz]], Amerikaanse vlootkaptein, toetsvlieënier, lugvaartingenieur en Nasa-ruimtevaarder († 2017). * [[31 Julie]] – [[Sam Coppola]], Amerikaanse akteur († [[2012]]). * [[2 Augustus]] – [[Peter O'Toole]], Ierse akteur, bekend as ''Lawrence of Arabia'' († 2013). * [[5 Augustus]] – [[Ja'Net DuBois]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[12 Augustus]] – [[Alwyn du Plessis]], predikant in vyf gemeentes van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] († [[2021]]). * [[15 Augustus]] – [[Abby Dalton]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[17 Augustus]] – [[V.S. Naipaul]], Britse skrywer afkomstig van [[Trinidad en Tobago]] († [[2018]]). * [[22 Augustus]] – [[Gerald P. Carr]], Amerikaanse ingenieur, kolonel en ruimtevaarder († [[2020]]). * [[23 Augustus]] – [[Houari Boumediène]], rewolusionêr en tweede President van [[Algerië]] († 1978). * [[25 Augustus]] – [[Tomohiko Ikoma]], Japannese sokkerspeler († 2009). * [[17 September]] – [[Jurgens Lambrechts]], deelnemer aan Afrikaanse radio-vasvraprogramme († 2005). * [[22 September]] – [[Algirdas Brazauskas]], Litause politikus en staatsman, President van Litaue († 2010). * [[26 September]] – [[Manmohan Singh]], Indiese ekonoom en politikus, 13de [[Eerste Minister]] van [[Indië]] († [[2024]]). * [[12 Oktober]] – [[Dick Gregory]], Amerikaanse akteur en skrywer († 2017). * [[19 Oktober]] – [[Robert Reed]], Amerikaanse akteur, [[The Brady Bunch]] († 1992). * [[21 Oktober]] – [[Ron Hickman]], Suid-Afrikaansgebore, Jersey-gebaseerde motorontwerper en uitvinder († 2011). * [[23 Oktober]] – [[Piet Marais]], Suid-Afrikaanse advokaat en NP-politikus († [[2001]]). * [[27 Oktober]] – [[Sylvia Plath]], [[Amerikaanse]] digter, romanskrywer, en [[kortverhaal]]skrywer († [[1963]]). * [[2 November]] – [[Albert Crafford]], Afrikaanse skrywer en joernalis († 2001). * [[17 November]] – [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]], Suid-Afrikaanse offisier, akademikus en militêre historikus († 2025). * [[18 November]] – [[Fujie Eguchi]], vroue-tafeltennisspeler van Japan († 2021). * [[29 November]] – [[Jacques Chirac]], Franse staatsman, President van Frankryk († 2019). * [[5 Desember]] – [[Ray Austin (regisseur)|Ray Austin]], Engelse akteur, regisseur, en vervaardiger († 2023). * [[5 Desember]] – [[Little Richard]], Amerikaanse sanger († 2020). * [[7 Desember]] – [[Ellen Burstyn]], Amerikaanse aktrise. * [[9 Desember]] – [[Donald Byrd]], Amerikaanse [[trompet]]speler van [[jazz]]musiek († [[2013]]). * [[14 Desember]] – [[George Furth]], Amerikaanse akteur († [[2008]]). * [[28 Desember]] – [[Nichelle Nichols]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2022]]). * [[29 Desember]] – [[Inga Swenson]], Amerikaanse aktrise († [[2023]]). * [[31 Desember]] – [[Johannes Petrus Louw]], Suid-Afrikaanse vertaler en akademikus († [[2011]]). == Sterftes == * ''Onbekend'' – [[Judd Green]], Engelse akteur (* [[1866]]). * ''Onbekend'' – [[Henry Charles Hull]], Suid-Afrikaanse kabinetsminister (* [[1860]]). * [[10 Februarie]] – [[Edgar Wallace]], Engelse skrywer (* [[1875]]). * [[14 Maart]] – [[George Eastman]], Amerikaanse uitvinder (* [[1854]]). * [[4 April]] – [[Wilhelm Ostwald]], Duitse [[chemikus]] en [[filosoof]] (* [[1853]]). * [[9 Junie]] – Ds. [[Taetse Hamersma]], Nederlandsgebore predikant in twee gemeentes van die [[Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] (* [[1865]]). * [[16 Junie]] – [[Frederik van Eeden]], Nederlandse skrywer, digter en psigiater. (* [[1860]]). * [[19 Junie]] – [[Sol Plaatje]], Suid-Afrikaanse taalkenner, skrywer, joernalis en politikus (* [[1876]]). * [[15 Julie]] – [[C.J. Langenhoven]], Afrikaanse skrywer, digter en politikus (* [[1873]]). * [[22 Julie]] – [[Reginald Fessenden]], die eerste persoon wat mensestemme deur radiogolwe oorgedra het (* [[1866]]). * [[25 Julie]] – [[Cyriel Buysse]], Vlaamse naturalistiese skrywer en dramaturg (* [[1859]]). * [[9 Augustus]] – [[G.R. von Wielligh]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1859]]). * [[14 September]] – [[Jean Cras]], [[Historiese Bretagne|Bretonse]] [[komponis]] en vlootoffisier (* [[1879]]). * [[16 September]] – [[Jacob de Villiers (regter)|Jacob de Villiers]], Hoofregter van die Unie van Suid-Afrika (* [[1868]]). * [[19 Oktober]] – [[Arthur Friedheim]], Duits-Russiese pianis en komponis (* [[1859]]). * [[30 Oktober]] – [[Paul Methuen]], Britse krygsman (* [[1845]]). * [[8 November]] – [[Maksimilian Wolosjin]], Russies-Oekraïense digter en landskapskilder (* [[1877]]). * [[4 Desember]] – [[Gustav Meyrink]], Oostenrykse skrywer (* [[1868]]). * [[7 Desember]] – [[Jane Elizabeth Waterston]], die eerste vrouedokter in Suid-Afrika (* [[1843]]). * [[30 Desember]] – [[Daisy de Melcker]], multi-moordenares word gehang (* [[1886]]). [[Kategorie:1932| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] i7ks98wp18mrhgrhecnpixa4qu705pg 0 2369 2909454 2824739 2026-06-04T22:43:43Z HermanvanAswegen988 200973 /* Sterftes */ 2909454 wikitext text/x-wiki {{AugustusKalender}} '''11 Augustus''' is die 223ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (224ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 142 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[3114 v.C.]] – Begin van die huidige era in die [[Maja]] Langtellingkalender. * [[480 v.C.]] – [[Perse]] onder [[Xerxes I|Xerxes]] verslaan die [[Sparta]]ane onder Koning [[Leonidas I]] in die [[Slag van Thermopylae]]. * [[1492]] – [[Pous Alexander VI]] volg [[Pous Innocentius VIII]] op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1264]] – [[Pous Urbanus IV]] stel die [[Sakramentsdag|fees van ''Corpus Christi'']] in. * [[1678]] – [[Vrede van Nijmegen]]: verdrag tussen Frankryk en Nederland Republiek gesluit. * [[1697]] – [[Pous Innocentius XII]] verklaar Maria de la Cabeza salig. * [[1800]] – [[Pous Pius VII]] stel Diego Innico Caracciolo, apostoliese protonotarius en Ercole Consalvi, ouditeur van die Heilige Roomse Rota aan as kardinale. * [[1904]] – Die [[Slag by Waterberg]] lei tot die [[volksmoord|volksslagting]] van die [[Namibiese volksmoord 1904–1908|Herero's]] in die [[Namibiese volksmoord 1904–1908|Opstand van die Herero's en Namas]]. * [[1960]] – [[Tsjad]] word van [[Frankryk]] onafhanklik. * [[1919]] – Die [[grondwet]] van die [[Weimar Republiek]] word aangeneem. * [[1965]] – [[Watts Onluste]] begin ses dae van oproer in [[Los Angeles, Kalifornië]]. <!-- * [[1970]] – A [[trademark]] application for the word '''[[Spork]]''' was published by the [[USPTO]].--> * [[1999]] – Die laaste algehele [[sonsverduistering]] van die eeu word deur meer as 350 miljoen mense in verskeie [[lande]] in [[Europa]] en [[Asië]] waargeneem. * [[2003]] – [[NAVO]] neem beheer van die vredesmag in [[Afghanistan]] oor – die eerste noemenswaardige krygsverrigting deur NAVO buite [[Europa]] sedert die organisasie se totstandkoming 54 jaar tevore. == Geboortes == * [[1759]] – Sir [[John Cradock]], die derde Britse goewerneur van die [[Kaap die Goeie Hoop]]. († [[1839]]) * [[1882]] – [[Rodolfo Graziani]], Italiaanse maarskalk tydens die Tweede Wêreldoorlog. († [[1955]]) * [[1897]] – [[Enid Blyton]], Britse outeur van ''Noddy'', ''Famous Five'' en ''Secret Seven.'' († [[1968]]) * [[1900]] – [[Charley Paddock]], Amerikaanse atleet en akteur. († [[1943]]) * [[1904]] – [[P. de V. Pienaar]], Afrikaanse [[taalkundige]] en [[skrywer]]. († [[1978]]) * [[1909]] – [[Marthinus Versfeld]], [[Suid-Afrika]]anse [[filosoof]]. († [[1995]]) * [[1926]] – [[Aaron Klug]], Britse skeikundige en biochemikus. († [[2018]]) * [[1935]] – [[Lofty Nel]], Suid-Afrikaanse [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]]. († [[2016]]) * [[1939]] – [[Engela van Rooyen]], Afrikaanse skryfster. * [[1949]] – [[Eric Carmen]], Amerikaanse sanger († [[2024]]). * [[1953]] – [[Hulk Hogan]], Amerikaanse professionele stoeier (s. [[2025]]). * [[1965]] – [[Embeth Davidtz]], Afrikaans- en Engelstalige aktrise. * [[1975]] – [[Asma al-Assad|Asma Fawaz al-Assad]], Eerste dame van [[Sirië]]. * [[1995]] – [[Brad Binder]], Suid-Afrikaanse Grand Prix motorfietsrenjaer. == Sterftes == * [[1614]] – [[Lavinia Fontana]], Italiaanse skilderes (* [[1552]]). * [[1771]] – [[Ryk Tulbagh]], goewerneur van die [[Kaapkolonie|Kaap de Goede Hoop]] (* [[1699]]). * [[1872]] – [[Andrew Smith (dierkundige)|Andrew Smith]], Skotse dierkundige in Suid-Afrika (* [[1797]]). * [[1919]] – [[Andrew Carnegie]], Amerikaanse staalbaron (* [[1835]]). * [[1956]] – [[Jackson Pollock]], Amerikaanse skilder (* [[1912]]). * [[1988]] – [[Anne Ramsey]], Amerikaanse aktrise (* [[1929]]). * [[1998]] – [[Derek Newark]], Engelse film[[akteur]] (* [[1933]]). * [[2008]] – [[Fred Sinowatz]], Oostenrykse politikus en staatsman, Kanselier van [[Oostenryk]] (* [[1929]]). * [[2008]] – [[George Furth]], Amerikaanse akteur (* [[1932]]). * [[2014]] – [[Robin Williams]], Amerikaanse akteur en komediant (* [[1951]]). * [[2018]] – [[George Stevens]], Suid-Afrikaanse bariton. * 2018 – [[V.S. Naipaul]], Britse skrywer afkomstig van Trinidad en Tobago (* [[1932]]). * [[2020]] – [[Trini Lopez]], Amerikaanse sanger van Meksikaanse afkoms (* [[1937]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == {{commonskat|11 August}} * Feesdag van [[Pous Gajus]] in die [[Ortodokse Kerk]]. * [[Onafhanklikheidsdag]] in '''[[Tsjad]]''' ([[1960]]) [[Kategorie:Augustus]] nm6gbi81z39aoihfu5wmwj57lb9k40c 0 2375 2909451 2817003 2026-06-04T22:39:13Z HermanvanAswegen988 200973 /* Geboortes */ 2909451 wikitext text/x-wiki {{AugustusKalender}} '''17 Augustus''' is die 229ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (230ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 136 dae in die res van die jaar. == Gebeure == [[Lêer:Flag of Gabon.svg|duimnael|regs|125px|Vlag van Gaboen]] * [[682]] – [[Pous Leo II]] volg [[Pous Agato]] op. * [[1498]] – Cesare Borgia seun van [[Pous Alexander VI]] bedank as kardinaal. * [[1611]] – [[Pous Paulus V]] stel elf kardinale aan, waaronder Gaspar Borja y Velasco, kanunnik van Toledo, [[Spanje]]. * [[1691]] – [[Michelangelo Conti]] (later [[Pous Innocentius XIII]]) word goewerneur van Ascoli. * [[1740]] – [[Pous Benedictus XIV]] volg [[Pous Clemens XII]] as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1909]] – Hewige sneeustorm in [[Joubertpark]], [[Johannesburg]] wat plek-plek 40 cm sneeu agterlaat. * [[1943]] – Die [[bomwerper]] [[Schweinfurt-Regensburg-sending]] vind plaas tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. * [[1945]] – [[Sukarno]] en Hatta verklaar [[Indonesië|Indonesiese]] [[onafhanklikheid]]. * [[1958]] – [[Pioneer 0]] word lanseer en ontplof net na lansering. * [[1960]] – [[Gaboen]], die laaste van die vier gebiede waaruit die voormalige [[Frans-Ekwatoriaal-Afrika]] bestaan het, word onafhanklik. * [[1962]] – [[Duitse Demokratiese Republiek|Oos-Duitse]] grenswagte skiet die 18-jarige [[Peter Fechter]] dood tydens sy poging om oor die [[Berlynse Muur]] na [[Berlyn|Wes-Berlyn]] te vlug. * [[1978]] – Drie [[Amerikaanse]] ballonvaarders slaag in die eerste [[warmlugballon]]vlug oor die [[Atlantiese Oseaan]]. * [[1982]] - Die anti-apartheidsaktivis [[Ruth First]] sterf in [[Maputo]] toe 'n [[briefbom]] in haar kantoor ontplof. * [[1987]] – [[Nazi]] gevangene [[Rudolf Hess]], word dood aangetref in die Spandaugevangenis. * [[1990]] – Vyf-en-dertig mense sterf in gevegte tussen pro-[[Inkatha]]-hostelbewoners en inwoners van [[Soweto]]. * [[1993]] – Veelparty-onderhandelaars besluit eenparig om [[Walvisbaai]], destyds 'n enklawe van Suid-Afrika, aan [[Namibië]] te oorhandig. * [[1998]] – Die [[President van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse President]] [[Bill Clinton]] erken dat hy 'n ''onbehoorlike fisiese verhouding'' met [[Withuis]] intern [[Monica Lewinsky]] gehad het. * [[2014]] – [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]] klop [[Kanadese nasionale vrouerugbyspan|Kanada]] in die eindstryd met 21–9 en wen sodoende die sewende [[Vrouerugbywêreldbeker 2014|Vrouerugbywêreldbeker]] in [[Frankryk]]. == Geboortes == * [[1601]] – [[Pierre de Fermat]], Franse wiskundige († [[1665]]). * [[1844]] – [[Menelik II]], keiser van [[Ethiopië]] († [[1913]]). * [[1887]] – [[Karel I van Oostenryk]], laaste keiser van [[Oostenryk-Hongarye]] († [[1922]]). * [[1888]] – [[Monty Woolley]], Amerikaanse akteur († [[1963]]). * [[1893]] – [[Mae West]], Amerikaanse aktrise en draaiboekskrywer († [[1980]]). * [[1896]] – [[Leslie Groves]], luitenant-generaal in die [[Amerikaanse Leër]] en projekbestuurder van die [[Manhattan-projek]] († [[1970]]). * 1896 – [[Hendrik de Vries]], Nederlandse digter en skilder († [[1989]]). * [[1918]] – [[Evelyn Ankers]], Brits-Amerikaanse aktrise († [[1985]]). * [[1920]] – [[Maureen O'Hara]], Iers-Amerikaanse aktrise en sangeres († [[2015]]). * [[1926]] – [[Jiang Zemin]], Chinese ingenieur, oud-politikus, 5de President van China. * [[1932]] – [[V.S. Naipaul]], Britse skrywer wat afkomstig was van [[Trinidad en Tobago]] († [[2018]]). * [[1933]] – [[Gene Kranz]], Amerikaanse [[lugvaartingenieur]] en [[NASA]] se tweede hoofvlugdirekteur. * [[1943]] – [[Robert de Niro]], Amerikaanse akteur. * [[1943]] – [[Mikola Sjmatko]], Oekraïense beeldhouer, professor en skilder. * [[1946]] – [[Hugh Baiocchi]], [[Suid-Afrikaanse]] beroeps[[gholf]]speler. * [[1949]] – [[Julian Fellowes]], Engelse akteur en regisseur, politikus. * [[1951]] – [[Richard Hunt]], Amerikaanse akteur († [[1992]]). * [[1952]] – [[Nelson Piquet]] (snr), [[Brasilië|Brasiliaanse]] voormalige [[Formule Een]]renjaer en driemalige wêreldkampioen. * [[1958]] – [[Belinda Carlisle]], Amerikaanse sangeres. * [[1959]] – [[Jonathan Franzen]], Amerikaanse skrywer (romansier en essayis). * [[1960]] – [[Sean Penn]], Amerikaanse akteur, regisseur, rolprentmaker en politieke aktivis. * [[1968]] – [[Helen McCrory]], Engelse aktrise († [[2021]]). * [[1969]] – [[Donnie Wahlberg]], Amerikaanse akteur en vervaardiger. * [[1977]] – [[Thierry Henry]], Franse sokkerspeler. * [[1980]] – [[Lene Marlin]], Noorse musikant. == Sterftes == * [[309]] of [[310]] – [[Pous Eusebius]], die 31ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* onbekend). * [[1590]] – [[Pous Sixtus V]], die 227ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* [[1521]]). * [[1681]] – [[Patriarg Nikon]], ’n Russiese geestelike (* [[1605]]). * [[1786]] – [[Frederik II van Pruise|Fredrik II]], koning van die [[Pruise]] (* [[1712]]). * [[1809]] – [[Matthew Boulton]], Britse nyweraar en entrepreneur (* [[1728]]). * [[1875]] – [[Wilhelm Bleek]], Duitse linguis en navorser van Afrikatale (* [[1827]]). * [[1922]] – [[Jacob van Deventer]], [[Suid-Afrika]]anse militêre bevelvoerder (* [[1877]]). * [[1942]] – [[Herman Auerbach]], [[Pole|Poolse]] wiskundige (* [[1901]]). * [[1971]] – [[Wilhelm List]], Duitse veldmaarskalk (* [[1880]]). * [[1979]] – [[Vivian Vance]], Amerikaanse aktrise en sangeres (* [[1909]]). * [[1982]] – [[Ruth First]] sterf toe sy 'n briefbom oopmaak wat vir haar man, [[Joe Slovo]] bedoel was (* [[1928]]). * [[1987]] – [[Rudolf Hess]], Duitse soldaat en politikus (* [[1894]]). * [[1990]] – [[Pearl Bailey]], Amerikaanse aktrise en sangeres (* [[1918]]). * [[2010]] – [[Francesco Cossiga]], Italiaanse politikus, 8ste President van Italië (* [[1928]]). * [[2022]] – [[Marzanne Leroux-Van der Boon]], Afrikaanse skrywer (* [[1940]]). == Vakansies, vierings en waarnemingsdae == {{Commonskat|17 August}} * Feesdag van Pous Eusebius in die Rooms-Katolieke Kerk (Voorheen op [[26 September]]). * [[Onafhanklikheid#Onafhanklikheidsdag|Onafhanklikheidsdag]] in '''[[Indonesië]]''' ([[1945]]), '''[[Gaboen]]''' ([[1969]]) [[Kategorie:Augustus]] 57b0hfkzgxwgsuwtr2aootplw30xks9 2909457 2909451 2026-06-04T22:45:43Z HermanvanAswegen988 200973 /* Geboortes */ 2909457 wikitext text/x-wiki {{AugustusKalender}} '''17 Augustus''' is die 229ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (230ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 136 dae in die res van die jaar. == Gebeure == [[Lêer:Flag of Gabon.svg|duimnael|regs|125px|Vlag van Gaboen]] * [[682]] – [[Pous Leo II]] volg [[Pous Agato]] op. * [[1498]] – Cesare Borgia seun van [[Pous Alexander VI]] bedank as kardinaal. * [[1611]] – [[Pous Paulus V]] stel elf kardinale aan, waaronder Gaspar Borja y Velasco, kanunnik van Toledo, [[Spanje]]. * [[1691]] – [[Michelangelo Conti]] (later [[Pous Innocentius XIII]]) word goewerneur van Ascoli. * [[1740]] – [[Pous Benedictus XIV]] volg [[Pous Clemens XII]] as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1909]] – Hewige sneeustorm in [[Joubertpark]], [[Johannesburg]] wat plek-plek 40 cm sneeu agterlaat. * [[1943]] – Die [[bomwerper]] [[Schweinfurt-Regensburg-sending]] vind plaas tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. * [[1945]] – [[Sukarno]] en Hatta verklaar [[Indonesië|Indonesiese]] [[onafhanklikheid]]. * [[1958]] – [[Pioneer 0]] word lanseer en ontplof net na lansering. * [[1960]] – [[Gaboen]], die laaste van die vier gebiede waaruit die voormalige [[Frans-Ekwatoriaal-Afrika]] bestaan het, word onafhanklik. * [[1962]] – [[Duitse Demokratiese Republiek|Oos-Duitse]] grenswagte skiet die 18-jarige [[Peter Fechter]] dood tydens sy poging om oor die [[Berlynse Muur]] na [[Berlyn|Wes-Berlyn]] te vlug. * [[1978]] – Drie [[Amerikaanse]] ballonvaarders slaag in die eerste [[warmlugballon]]vlug oor die [[Atlantiese Oseaan]]. * [[1982]] - Die anti-apartheidsaktivis [[Ruth First]] sterf in [[Maputo]] toe 'n [[briefbom]] in haar kantoor ontplof. * [[1987]] – [[Nazi]] gevangene [[Rudolf Hess]], word dood aangetref in die Spandaugevangenis. * [[1990]] – Vyf-en-dertig mense sterf in gevegte tussen pro-[[Inkatha]]-hostelbewoners en inwoners van [[Soweto]]. * [[1993]] – Veelparty-onderhandelaars besluit eenparig om [[Walvisbaai]], destyds 'n enklawe van Suid-Afrika, aan [[Namibië]] te oorhandig. * [[1998]] – Die [[President van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse President]] [[Bill Clinton]] erken dat hy 'n ''onbehoorlike fisiese verhouding'' met [[Withuis]] intern [[Monica Lewinsky]] gehad het. * [[2014]] – [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]] klop [[Kanadese nasionale vrouerugbyspan|Kanada]] in die eindstryd met 21–9 en wen sodoende die sewende [[Vrouerugbywêreldbeker 2014|Vrouerugbywêreldbeker]] in [[Frankryk]]. == Geboortes == * [[1601]] – [[Pierre de Fermat]], Franse wiskundige († [[1665]]). * [[1844]] – [[Menelik II]], keiser van [[Ethiopië]] († [[1913]]). * [[1887]] – [[Karel I van Oostenryk]], laaste keiser van [[Oostenryk-Hongarye]] († [[1922]]). * [[1888]] – [[Monty Woolley]], Amerikaanse akteur († [[1963]]). * [[1893]] – [[Mae West]], Amerikaanse aktrise en draaiboekskrywer († [[1980]]). * [[1896]] – [[Leslie Groves]], luitenant-generaal in die [[Amerikaanse Leër]] en projekbestuurder van die [[Manhattan-projek]] († [[1970]]). * 1896 – [[Hendrik de Vries]], Nederlandse digter en skilder († [[1989]]). * [[1918]] – [[Evelyn Ankers]], Brits-Amerikaanse aktrise († [[1985]]). * [[1920]] – [[Maureen O'Hara]], Iers-Amerikaanse aktrise en sangeres († [[2015]]). * [[1926]] – [[Jiang Zemin]], Chinese ingenieur, oud-politikus, 5de President van China. * [[1932]] – [[V.S. Naipaul]], Britse skrywer afkomstig van [[Trinidad en Tobago]] († [[2018]]). * [[1933]] – [[Gene Kranz]], Amerikaanse [[lugvaartingenieur]] en [[NASA]] se tweede hoofvlugdirekteur. * [[1943]] – [[Robert de Niro]], Amerikaanse akteur. * [[1943]] – [[Mikola Sjmatko]], Oekraïense beeldhouer, professor en skilder. * [[1946]] – [[Hugh Baiocchi]], [[Suid-Afrikaanse]] beroeps[[gholf]]speler. * [[1949]] – [[Julian Fellowes]], Engelse akteur en regisseur, politikus. * [[1951]] – [[Richard Hunt]], Amerikaanse akteur († [[1992]]). * [[1952]] – [[Nelson Piquet]] (snr), [[Brasilië|Brasiliaanse]] voormalige [[Formule Een]]renjaer en driemalige wêreldkampioen. * [[1958]] – [[Belinda Carlisle]], Amerikaanse sangeres. * [[1959]] – [[Jonathan Franzen]], Amerikaanse skrywer (romansier en essayis). * [[1960]] – [[Sean Penn]], Amerikaanse akteur, regisseur, rolprentmaker en politieke aktivis. * [[1968]] – [[Helen McCrory]], Engelse aktrise († [[2021]]). * [[1969]] – [[Donnie Wahlberg]], Amerikaanse akteur en vervaardiger. * [[1977]] – [[Thierry Henry]], Franse sokkerspeler. * [[1980]] – [[Lene Marlin]], Noorse musikant. == Sterftes == * [[309]] of [[310]] – [[Pous Eusebius]], die 31ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* onbekend). * [[1590]] – [[Pous Sixtus V]], die 227ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* [[1521]]). * [[1681]] – [[Patriarg Nikon]], ’n Russiese geestelike (* [[1605]]). * [[1786]] – [[Frederik II van Pruise|Fredrik II]], koning van die [[Pruise]] (* [[1712]]). * [[1809]] – [[Matthew Boulton]], Britse nyweraar en entrepreneur (* [[1728]]). * [[1875]] – [[Wilhelm Bleek]], Duitse linguis en navorser van Afrikatale (* [[1827]]). * [[1922]] – [[Jacob van Deventer]], [[Suid-Afrika]]anse militêre bevelvoerder (* [[1877]]). * [[1942]] – [[Herman Auerbach]], [[Pole|Poolse]] wiskundige (* [[1901]]). * [[1971]] – [[Wilhelm List]], Duitse veldmaarskalk (* [[1880]]). * [[1979]] – [[Vivian Vance]], Amerikaanse aktrise en sangeres (* [[1909]]). * [[1982]] – [[Ruth First]] sterf toe sy 'n briefbom oopmaak wat vir haar man, [[Joe Slovo]] bedoel was (* [[1928]]). * [[1987]] – [[Rudolf Hess]], Duitse soldaat en politikus (* [[1894]]). * [[1990]] – [[Pearl Bailey]], Amerikaanse aktrise en sangeres (* [[1918]]). * [[2010]] – [[Francesco Cossiga]], Italiaanse politikus, 8ste President van Italië (* [[1928]]). * [[2022]] – [[Marzanne Leroux-Van der Boon]], Afrikaanse skrywer (* [[1940]]). == Vakansies, vierings en waarnemingsdae == {{Commonskat|17 August}} * Feesdag van Pous Eusebius in die Rooms-Katolieke Kerk (Voorheen op [[26 September]]). * [[Onafhanklikheid#Onafhanklikheidsdag|Onafhanklikheidsdag]] in '''[[Indonesië]]''' ([[1945]]), '''[[Gaboen]]''' ([[1969]]) [[Kategorie:Augustus]] tlckmnl1f5njyia9u7h1ti3j731wgux 0 4601 2909301 2241831 2026-06-04T16:02:28Z F5JMH 45139 2909301 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Gatineau |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Museum-civ.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Musée canadien des civilisations |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild=Coat of arms of Gatineau.svg |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte= |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Quebec |duimdrukkeretiketposisie=bokant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Kanada}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies en gebiede van Kanada|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=Region |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Quebec]] |onderafdelingnaam2=Outaouais |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Marc Bureau |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum=[[1800]] |stigtingstitel2=Amalgamasie |stigtingsdatum2=[[1 Januarie]] [[2002]] |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2=342.21 |oppervlak_stedelik_myl2=132.13 |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=37-144 |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|45|25|40|N|75|42|38|W|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=265349 |bevolkingsdigtheid_km2=662.3 |bevolkingsdigtheid_myl2=1715 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=EST |utcafset=-05:00 |tydsone_DST=EDT |uctafset_DST=-04:00 |poskodetipe= |poskode= |skakelkode=819 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[http://www.ville.gatineau.qc.ca ville.gatineau.qc.ca] }} '''Gatineau''' ([[Frans]]: [gatino]) is 'n stad in die ''Région Nationale de la Capitale'' van [[Kanada]], in die provinsie [[Quebec]], wat deur die samesmelting van vyf voorheen selfstandige munisipaliteite (Aylmer, Buckingham, Hull, Gatineau en Masson-Angers) in die Stedelike Gemeenskap Outaouais (''Communauté urbaine de l'Outaouais'') ontstaan het. Volgens die sensus van [[2011]] het Gatineau 265&nbsp;349 inwoners. Die belangrikste besienswaardighede is die ''Musée canadien des civilisations'', die ''Domaine Mackenzie-King'' (die huis van die voormalige Eerste Minister van [[Kanada]]), en die ''Centrale des Rapides-Farmers'' ('n waterkragstasie wat oop staan vir besoekers). Die Gatineau-park strek tot die stadsgrense van Gatineau. Dit het 'n oppervlakte van 356&nbsp;km² en wandelpaaie met 'n lengte van 125 kilometer (waarvan sowat 90 kilometer ook as fietspaaie dien). {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Quebec]] muzgcfrqlssi2m2sc10jdplyeqwo98y 4 5209 2909543 2909252 2026-06-05T10:20:12Z Rooiratel 90342 /* Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! */ Antwoord 2909543 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) :::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) i77ekrqog9l4h2hw62olfmoohdji2qe 2909544 2909543 2026-06-05T10:23:39Z Rooiratel 90342 /* Wikimania 2026 */ Antwoord 2909544 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) :::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) p88gitmgck9q7nwa7kqw3ieea8wp24v 2909558 2909544 2026-06-05T11:20:43Z Aliwal2012 39067 /* Wikimania 2026 */ Oesjaar het verjaar op 3 Junie, Geluk! 2909558 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! :::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ixydfmumx146itiw44gcklh3h4miu9y 0 5764 2909392 2814337 2026-06-04T19:21:52Z Rooiratel 90342 2909392 wikitext text/x-wiki :''Vir elektroniese pos, sien [[E-pos]].'' [[Lêer:GilgameshTablet.jpg|duimnael|regs|Kleitablet met 'n gedeelte van die Gilgamesj-epos (ca. 2000 v.C.).]] 'n '''Epos''' ([[Grieks]]; meervoud: ''eposse'' of ''epe'') of '''heldedig''' is 'n uitgebreide, poëtiese relaas oor die avonture van 'n held of soortgelyke figuur. Dit kan ook oor 'n legendariese gebeurtenis handel, soos die [[Ilias]] van [[Homeros]]. Twee prominente voorbeelde in Afrikaans is: * ''Raka'' deur [[N.P. van Wyk Louw]] * ''Joernaal van Jorik'' deur [[D.J. Opperman|D.J Opperman]] == Etimologie == Die oorsprong van die woord epos lê in die [[Ou Griekeland|Oudgriekse]] woord &apos;ἔπος&apos;, épos, wat vertaal kan word as bewering, raad, wens, bevel, voorskrif, gerug, lied, epiese versreël of selfs orakel. Die Griekse woord "ἔπος"; is verwant aan die onvolledige werkwoord &apos;εἶπον&apos;, eîpon, wat vertaal kan word as spreek of sê. == Bronnelys == * Jan de Vries: ''Heroic Song and Heroic Legend'' {{ISBN|0-405-10566-5}}. * {{cite news | last = Hashmi | first = Alamgir | title = Eponymous Écriture and the Poetics of Reading a Transnational Epic | publisher = Dublin Quarterly, 15 | year = 2011}} * {{cite book |last=Frye |first=Northrop |date=2015 |orig-year=1957 |title=Anatomy of Criticism |url=https://books.google.com/books?id=jmkZBgAAQBAJ |location=Princeton, NJ |publisher=Princeton University Press |isbn= 978-1-4008-6690-8}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Epic poetry}} * {{Wikt-inlyn|epos}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Epiese gedigte| ]] [[Kategorie:Fiksie]] h02bfx0srzlcw1s09hs5wlgfkvrt76a 4 8105 2909345 2909140 2026-06-04T18:00:32Z SpesBona 2720 skakel na [[Rugbywêreldbeker 1995]] 2909345 wikitext text/x-wiki '''[[4 Junie]]''': [[Trianon-verdrag]]-dag in [[Roemenië]] ([[1920]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Tonga]] ([[1970]]); Herdenking van die [[Tiananmen-betogings van 1989|Tiananmen-slagting]] (1989); [[Vlag van Finland|Vlagdag van die Finse Verdedigingsmagte]]. [[Lêer:Casanova ritratto.jpg|regs|150px|Giacomo Casanova]] <!-- * [[1615]] – Magte onder die [[sjogoen]] [[Tokugawa Ieyasu]] neem '''[[Osaka Kasteel]]''' in [[Japan]] in. * [[1792]] – Kaptein [[George Vancouver]] maak aanspraak op [[Puget Sont]] namens [[Verenigde Koninkryk|Groot-Brittanje]]. * [[1942]] – Die [[Slag van Midway]] begin met 'n reuse [[Japan]]nese aanval op die [[Midway-atol]]. --> * [[1798]] – Oorlede: '''[[Giacomo Casanova]]''', [[Venesië|Venesiaanse]] avonturier en legendariese vrouejagter. * [[1917]] – Die eerste [[Pulitzerprys]] word toegeken. * [[1920]] – Die [[Hongarye|Koninkryk Hongarye]] se grondgebied word met die ondertekening van die [[Trianon-verdrag]] in [[Parys]] op vyf lande verdeel. * [[1944]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde troepe]] bevry [[Rome]]. * [[1979]] – [[Marais Viljoen]] begin sy termyn as [[Suid-Afrika]] se laaste [[Staatspresident van Suid-Afrika|seremoniële staatshoof]]. * [[1995]] – Die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] behaal tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] hulle grootste oorwinning in dié tyd: 145–17 oor [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]]. k8aqiz00pbt59d1l5rydgt3cl4u0xx3 0 17588 2909271 2904684 2026-06-04T13:19:43Z -Lemmy- 64938 2909271 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = | klubnaam = Eintracht Frankfurt| vollenaam = Eintracht Frankfurt e.V.| bynaam = ''Die Adler'',<br />''Launische Diva'' | stigting = [[8 Maart]] [[1899]] | stadion = [[Deutsche Bank Park]]<br />(vroeër ''Waldstadion''), <br />[[Frankfurt am Main]] | kapasiteit = 59 500 | voorsitter = [[Mathias Beck]]| bestuurder =[[Adi Hütter]] | liga = [[Bundesliga]] | seisoen = 2025/26 | posisie = 8. posisie |patroon_la1=_frankfurt2526h |patroon_b1= _frankfurt2526h |patroon_ra1=_frankfurt2526h |linkerarm1= 000000 |liggaam1= 000000 |regterarm1= 000000 |broek1= 000000 |kouse1= 000000 |patroon_la2= _frankfurt2526a |patroon_b2= _frankfurt2526a |patroon_ra2= _frankfurt2526a |linkerarm2= |liggaam2= |regterarm2= |broek2= |kouse2= |patroon_la3=_frankfurt2526t |patroon_b3= _frankfurt2526t |patroon_ra3=_frankfurt2526t |linkerarm3= 7c85a4 |liggaam3= 7c85a4 |regterarm3= 7c85a4 |broek3= 7c85a4 |kouse3= 7c85a4 | [[Lêer:Commerzbank-Arena-Luftbild.jpg|regs|duimnael|250px|Deutsche Bank Park]] }} '''Eintracht Frankfurt''' is 'n [[sport]]klub uit [[Frankfurt am Main]] in die [[Deelstate van Duitsland|deelstaat]] [[Hessen]] in [[Duitsland]], veral bekend vir sy [[sokker]]afdeling. Behalwe sokker, het die klub ook afdelings vir onder meer [[atletiek]], [[basketbal]], [[driekamp]], [[boks]], [[e-sport]], [[gholf]], [[gimnastiek]], [[handbal]], [[hokkie]], [[rugby]], [[stoei]], [[tafelsokker]], [[tafeltennis]], [[tennis]], [[sokkerondersteunersafdeling]], [[skermsport]], [[ultimate frisbee]], [[veerpyltjies]], [[vegkuns]], [[vlugbal]], [[yshokkie]] en [[ysstoksport]]. Die klub is op [[8 Maart]] [[1899]] gestig as ''Frankfurter Fußball-Club Viktoria von 1899''. In Mei [[1911]] is daar met ''Frankfurter Fußball-Club Kickers von 1899'' saamgesmelt as ''Frankfurter FV (Kickers-Viktoria)''. In [[1920]] het die klub met die gimnastiekklub ''Frankfurter Turngemeinde von 1861'' saamgesmelt om ''TuS Eintracht Frankfurt von 1861'' te vorm. In [[1927]] het die twee klubs weer uitmekaargespat as gevolg van druk van die nasionale gimnastiekvereniging en weer die name ''Turngemeinde Eintracht Frankfurt von 1861'' en ''Sportgemeinde Eintracht Frankfurt (FFV) von 1899'' aangeneem. Die klub se beste prestasie in sy vroeë jare was toe die eindstryd om die Duitse nasionale kampioenskap in [[1932]] bereik is, waar daar met 0-2 teen [[FC Beiere München]] verloor is. In [[1933]] is Duitse sokker geherstruktureer in 16 [[Gauliga]]s. Eintracht het in die Gauliga Suidwes meegeding en die liga in [[1938]] gewen, maar is in die groepsfase van die uitspeelwedstryde om die Duitse titel uitgeskakel. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die klub in die [[Oberliga Suid]] meegeding en die Duitse kampioen geword in [[1959]] deur 5-3 met [[Kickers Offenbach]] klaar te speel in die eindstryd. Die titel is opgevolg met 'n puik lopie in die [[UEFA Champions League|Europese beker]]-kompetisie. Eintracht het die eindstryd gehaal, maar met 3-7 verloor teen [[Real Madrid]] in 'n wedstryd wat vandag nog beskou word as een van die beste wedstryde wat nog ooit gespeel is. Eintracht was een van die klubs wat aan die eerste [[Bundesliga]]seisoen in [[1963]] deelgeneem het, maar die klub se beste prestasie in hierdie liga was die 5 keer wat daar derde geëindig is. Die ''Deutsche Bank Park'' (vroeër ''Waldstadion'') is sedert [[1925]] die tuiste van die klub. Die ondersteuners van Eintracht Frankfurt het die afgelope jare bekend geraak as van die mees fanatiese ondersteuners in Duitsland, wat ongelukkig ook gepaardgaan met sokkerboewery en die klub al duur te staan gekom het met boetes wat opgelê is. == Erelys == '''[[Duitse sokkerkampioen]]''' * 1959 '''[[DFB-Pokal]]''' * 1974, 1975, 1981, 1988, 2018 '''[[UEFA Europa League|UEFA-beker]]''' * 1980, 2022 '''[[UEFA Intertoto-beker]]''' * 1967 == Onlangse ligaposisionering == {| | valign="top" | * 1963–64 (I) Bundesliga 3de * 1964–65 (I) Bundesliga 8ste * 1965–66 (I) Bundesliga 7de * 1966–67 (I) Bundesliga 4de * 1967–68 (I) Bundesliga 6de * 1968–69 (I) Bundesliga 8ste * 1969–70 (I) Bundesliga 8ste * 1970–71 (I) Bundesliga 15de * 1971–72 (I) Bundesliga 5de * 1972–73 (I) Bundesliga 8ste * 1973–74 (I) Bundesliga 4de * 1974–75 (I) Bundesliga 3de * 1975–76 (I) Bundesliga 9de * 1976–77 (I) Bundesliga 4de * 1977–78 (I) Bundesliga 7de * 1978–79 (I) Bundesliga 5de * 1979–80 (I) Bundesliga 9de * 1980–81 (I) Bundesliga 5de * 1981–82 (I) Bundesliga 8ste * 1982–83 (I) Bundesliga 10de * 1983–84 (I) Bundesliga 16de | valign="top" | * 1984–85 (I) Bundesliga 12de * 1985–86 (I) Bundesliga 15de * 1986–87 (I) Bundesliga 15de * 1987–88 (I) Bundesliga 9de * 1988–89 (I) Bundesliga 16de * 1989–90 (I) Bundesliga 3de * 1990–91 (I) Bundesliga 4de * 1991–92 (I) Bundesliga 3de * 1992–93 (I) Bundesliga 3de * 1993–94 (I) Bundesliga 5de * 1994–95 (I) Bundesliga 9de * 1995–96 (I) Bundesliga 17de * 1996–97 (II) 2.Bundesliga 7de * 1997–98 (II) 2.Bundesliga 1ste * 1998–99 (I) Bundesliga 15de * 1999-00 (I) Bundesliga 14de * 2000-01 (I) Bundesliga 17de * 2001-02 (II) 2.Bundesliga 7de * 2002-03 (II) 2.Bundesliga 3de * 2003-04 (I) Bundesliga 16de * 2004-05 (II) 2.Bundesliga 3de | valign="top" | * 2005-06 (I) Bundesliga 14de * 2006-07 (I) Bundesliga 14de * 2007-08 (I) Bundesliga 9de * 2008-09 (I) Bundesliga 13de * 2009-10 (I) Bundesliga 10de * 2010-11 (I) Bundesliga 17de * 2011-12 (II) 2.Bundesliga 2de * 2012–13 (I) Bundesliga 6de * 2013–14 (I) Bundesliga 13de * 2014–15 (I) Bundesliga 9de * 2015–16 (I) Bundesliga 16de * 2016–17 (I) Bundesliga 11de * 2017–18 (I) Bundesliga 8ste * 2018–19 (I) Bundesliga 7de * 2019–20 (I) Bundesliga 9de * 2020–21 (I) Bundesliga 5de * 2021–22 (I) Bundesliga 11de * 2022–23 (I) Bundesliga 7de * 2023–24 (I) Bundesliga 6de * 2024–25 (I) Bundesliga 3de |} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{de}} [http://www.eintracht.de/ Amptelike klubblad] * {{de}} [http://www.abseits-soccer.com/clubs/frankfurt.html Abseits Guide to German Soccer] * {{de}} [http://www.sge4ever.de/ Eerste amptelike ondersteunerswerf] * {{de}} [http://www.commerzbank-arena.de/ Amptelike stadionwebblad] * {{de}} [http://www.resultsfromfootball.com/bundesliga-team/eintrachtfrankfurt.html Eintracht Frankfurt statistiek] {{Navigasie Bundesligaseisoen}} {{Normdata}} [[Kategorie:Duitse sokkerklubs|Frankfurt]] [[Kategorie:Frankfurt am Main]] t1lbpo3q05xl3oz1i3t9gp5zsso5pbg 0 22453 2909317 2903767 2026-06-04T16:36:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909317 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Seether | beeld = Seether (2437088303).jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = groep | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = | geboorteplek = | oorsprong = [[Gauteng]] ([[Suid-Afrika]]) | sterfdatum = | sterfplek = | genre = [[Harde rock]] | beroep = | instrument = | jare_aktief = [[1999]] – [[hede]] | etiket = [[Musketeer Records]]<br />[[Wind-Up Records LLC]] | assosiasies = [[Saron Gas]] | webwerf = [http://www.seether.com/ www.seether.com] | huidige_lede = [[Shaun Morgan Welgemoed]]<br />[[Dale Stewart]]<br />[[David Cohoe]] | gewese_lede = Thomas Morris<br />Dave Cohoe<br />Josh Freese<br />John Johnston<br />Nick Oshiro<br />Nick Annis "Afro Nick"<br />Kevin Soffera<br />Pat Callahan }} '''Seether''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[post-grunge]]groep. '''Saron Gas''' het in 1999 in die [[Pretoria]]/[[Johannesburg]]-gebied ontstaan as 'n drietal bestaande uit [[Shaun Morgan Welgemoed]] (kitaar en sang), [[Dale Stewart]] (baskitaar en sang) en [[David Cohoe]] ([[Trom|tromme]] en sang). In 2000 teken Saron Gas 'n kontrak met [[Musketeer Records]] in Suid-Afrika en in 2002, nadat hulle 'n kontrak met [[Wind-Up Records LLC]] in [[New York Stad|New York]] onderteken, verander die groep hul naam na '''Seether''' met die debuut van hul album ''Disclaimer''. == Geskiedenis == === Vroeë jare as Saron Gas === Saron Gas ontstaan in 1999 in [[Pretoria]] as 'n drietal uit die oorskot van 'n vyftalgroep met Shaun Morgan Welgemoed, Clinton Young en Dave Cohoe. Later verlaat Clinton Young die groep. Shaun en Dave nooi 'n kennis van Shaun (Dale Stewart) om Clinton se rol as baskitaarspeler oor te neem. Met 'n nuwe lid maak Saron Gas groot indruk op TuksFm met hul eerste weergawe van "69 Tea". Die groep se optredes begin al hoe meer toeskouers lok namate "69 Tea" gewilder word. Saron Gas speel gereeld by bekende Pretoriase en Johannesburgse nagklubs soos die ou Nile Crocodile (Pretoria), Roxie's Rhythm Bar (Melville), ens. en bou stadig maar seker 'n lojale luistergroep op. Hulle neem ook deel aan die RP Studios Emerging Sounds kompetisie met kritiese sukses. Ten spyte van dié sukses aan die begin van hul loopbaan sukkel Saron Gas om 'n kontrak met enige Suid-Afrikaanse platemaatskappy te sluit – vanweë verskeie probleme aan die maatskappye se kant met die groep se musiek. In een voorval vind Saron Gas hulself in 'n bekende Suid-Afrikaanse platemaatskappy se hoofkantoor in 'n vergadering met die uitvoerende hoof, wat sit en krieket kyk eerder as om aandag aan die drietal se demo-musiek te gee. In 2000 kry Saron Gas dit reg om uiteindelik 'n platekontrak te teken. Die maatskappy, [[Musketeer Records]], finansier Saron Gas om hul debuutalbum op te neem. Die groep spandeer drie maande by die Farm Studios in Johannesburg om dié taak te verrig. Later in dieselfde jaar stel Musketeer Records Saron Gas se debuutalbum, "Fragile" vry by 'n funksie in die Hard Rock Café in Johannesburg, met gaste uit die musiekindustrie, pers en lede van die publiek as toeskouers. Dié album maak van Saron Gas een van Suid-Afrika se bekendste rock-groepe saam met groepe soos Pestroy. Enkellied-plate soos 'n nuwe weergawe van "69 Tea", "Fine Again" en "Empty" klim tot op die hoogste 10 van TuksFM se lyste en die Top 40-lys van 5fm. Saron Gas toer op die Suid-Afrikaanse klubtoneel vir meer as 'n jaar om hul debuutalbum te bevorder en tree op by groot makieties soos Woodstock, Splashy Fen en word gekies om deel te neem aan die Winston State Of The Nation Concert in Wembley. In 2001 probeer Saron Gas uitbrei na oorsese markte en stuur kopieë van hul debuutalbum die hele wêreld vol na elke platemaatskappy moontlik. Die uitvoerende hoof van Sony BMG in Duitsland lig die groep in dat hy belangstel in hul musiek, maar ongelukkig nie 'n kontrak met hulle mag sluit nie weens Duitse wetgewing wat hul plaaslike musiekindustrie beskerm. Hy stuur hul album na Wind-Up Records LLC in New York, Amerika, waar Dianna Meltzer hul talent en musiek hoog aanslaan. Saron Gas se bestuurder, Frontline Entertainment Management (Ingrid Rolling en Shannon Esra), organiseer vir die drietal 'n bekendstellingsoptrede in New York. [[Wind-up Records]] sluit onmiddellik na die optrede 'n sewe-CD-kontrak met die drietal. In daardie selfde jaar speel Saron Gas hul laaste optrede in Suid-Afrika en verhuis na New York om te werk aan hul debuutalbum in daardie mark. Wind-Up vra dat die drietal hul naam verander vanweë die feit dat Saron Gas 'n homofoon van die dodelike chemiese wapen Sarin-gas is. Die groep besluit op die naam Seether, ook die naam van 'n Veruca Salt-lied. Dave Cohoe verlaat die groep en keer terug na Suid-Afrika skaars nadat die groep hul naam verander het. Josh Freese, 'n bekende sessie-musikant, staan Seether by met die opname van hul album. Onmiddellik na die voltooiing van die opnames voer die groep hul optredes vir 'n kort ruk uit met die hulp van 'n mede Suid-Afrikaner, Nic Argyros (16Stitch), totdat hulle 'n permante lid kan vind. Die nuwe tromspeler, Nick Oshiro, word aangestel in dieselfde jaar en Seether begin toer as 'n viertal met 'n ekstra kitaarspeler, Nick Annis. Ongelukkig stel Wind-Up die album vir 'n hele ruk nie vry nie, wat daartoe lei dat Seether die Ozzfest vir 2001 as 'n geheel onbekende, maar nie ongewenste groep aandurf en goeie ondersteuning werf onder die toer se vele toeskouers. In 2002 word Seether se album ''Disclaimer'' vrygestel. Ook stel Wind-Up drie enkellied-plate vry: ''Fine Again'', ''Driven Under'' en ''Gasoline'', maar slegs ''Fine Again'' behaal enige sukses op die Amerikaanse musieklyste. Die oorblywende enkellied-plate is minder suksesvol op algemene radiostasies in Amerika. Ironies is die suksesvolste lied van die album, getiteld ''Broken'', nie as 'n enkellied vrygestel nie. === Sukses en Disclaimer II === Nadat ''Disclaimer'' vrygestel word, toer Seether deur Amerika met geen ruskans tussen hul toere nie, in die hoop om bekend te word onder die Amerikaanse publiek. Nick Annis word deur Seether as toerspeler afgedank en hulle stel Pat Callahan (oud-Sloth-lid) aan as 'n permanente groeplid. Veel later word Nick Oshiro uit Seether afgedank vanweë probleme wat die groep met hom ondervind (Oshiro word later deel van Static-X). Kevin Soffera word in sy plek aangestel, en sodoende vind Seether weer hul liefde vir musiek, wat Oshiro glo verhinder het. Ná die voltooiing van etlike opeenvolgende en uitputtende toere om "Disclaimer" te bevorder, wil Seether na die ateljee terugkeer om aan hul opvolg vir "Disclaimer" te werk. Wind-Up besluit egter om Seether eerder te gebruik om die multi-Grammy-wennende groep Evanescence in hul wêreldtoer vir "Fallen", hul debuutalbum, te ondersteun. Dié besluit stel Seether se ateljeeplanne met amper 'n hele jaar uit. Op dié wêreldtoer werk Seether aan hul ballade "Broken" en verander dit van 'n akoestise ballade na 'n elektriese ballade m.b.v. Amy Lee van Evanescence. Die veranderde weergawe van "Broken" word positief deur die publiek ondersteun by optredes, en dit lei daartoe dat Seether dit opneem. Dié lied se sukses laat Wind-Up Records besluit om Seether se planne vir 'n opvolgalbum weereens uit te stel. ''Disclaimer II'', 'n alternatiewe weergawe van "Disclaimer" met hermengde oorspronklike liedere en agt ekstra liedere word deur Wind-Up vrygestel in 2004. Seether word dus geforseer om aan te hou toer om dié album te ondersteun, iets waarmee Shaun Welgemoed ontevrede is. Hy beskryf die hele "Disclaimer II" insident as "'n dubbelsydige swaard" en "'n geval waar die platemaatskappy iets vir die groep wou hê wat die groep nie wou hê nie." Kevin Soffera verlaat Seether op goeie terme, omdat hy by sy vrou en pasgebore kind wil wees. Seether stel John Humphreys van The Nixons-faam aan as hul tromspeler en voltooi die toer vir "Disclaimer II". === Karma and Effect, One Cold Night, Coca-Cola Massive Mix === In 2005 stel Seether hul opvolg album "Karma and Effect" vry. Dié album het 'n voller en meer volwasse klank danksy die feit dat al vier lede bygedra het tot die skryfwerk van die album se liede (waar Shaun Welgemoed die meeste van Fragile en Disclaimer se materiaal geskryf het). Die album se oorspronklike titel sou ''Catering to Cowards'' wees, maar Wind-Up Records het hulle forseer om 'n ander naam te kies, uit vrese dat so 'n titel kontroversie en ontevredenheid sou uitlok. Die album bevat ook geen krashede soos "Fragile" of beide "Disclaimers" nie, iets wat Seether se aanhangers as nog 'n besluit van Wind-Up bestempel het, alhoewel Shaun Welgemoed dit later uitklaar as 'n eksperiment van sy kant af. Hy het vroeër 'n onderhoud met Corey Taylor van SlipKnot gevoer, wat in die pers negatiewe kommentaar gekry het oor die "uitermatige" krasheid in sy groep se musiek, en besluit het om iets te probeer om dit te verminder en/of te vermy. Shaun het gevoel dat hy iets soortgelyks moet probeer met die volgende album. Seether neem in 2006 deel aan die jaarlikse Winterfresh SnoCore toer as hoofgroep saam met [[HaleStorm]], [[Flyleaf]] en [[Shinedown]] as ondersteunde groepe. Op dié toer neem Lzzy Hale Amy Lee se plek in op "Broken". Op dié toer word Shaun Welgemoed erg siek, maar hy weier om op te hou toer. Seether besluit om hul toer te verander om Shaun se siekte te akkommodeer, en speel akoestiese weergawes van hul bekende treffers. Een van dié akoestiese optredes vind op 22 Februarie 2006 plaas in die Grape Street Pub in [[Philadelphia]] (terloops is die oorspronklikke Grape Street Pub in Grape Street, PA, dieselfde plek waar hulle Pat Callahan ontmoet het), en Seether besluit om dit te laat opneem. Dié optrede word vrygestel as 'n CD/DVD pakket getiteld [[One Cold Night]], en beeld Seether se intense, musikale skryfwerk uit in 'n intieme omgewing, iets wat min mense die voorreg gehad het om deel van te wees. Ook op dié DVD is 'n versameling van musiekvideo's, ekstras, en 'n onderhoud. In laat 2006 keer Seether terug na Suid-Afrika om deel te neem aan die Coca-Cola Massive Mix konserte, met Metallica as hoofgroep. Dit is die eerste keer dat Seether vir Metallica open en die eerste keer dat Shaun en Dale die groep sien speel het. Duisende toeskouers daag op vir beide die Kaapse en Pretoriase bene van die toer. Seether neem terselftertyd deel aan 'n nasionale toer van Suid-Afrika en speel in 'n paar van hul ou gunstelingklubs van hul dae as Saron Gas. === Kitaarspeler verlaat die groep, rehabilitasie === Op 16 Junie 2006 maak Seether op hul webtuiste bekend dat Patrick Callahan besluit het om die groep te verlaat, vir onverklaarde redes aan die publiek. Shaun Welgemoed bespreek die saak later in 'n onderhoud met Fasterlouder.com: "''Um… ek voel 'n klein bietjie verlig… eintlik baie verlig. Hy was die ou in die groep wat altyd ons pessimis was, en hy was die negatiewe energie met ons skryfwerk gewees. Ek het vreemd genoeg, om een of ander rede, geen persoonlike geesteswroegings hieroor nie, alhoewel hy vier jare lank my vriend was. Toe hy gewaai het, het dit het soort van saam met hom gewaai.''"<ref>[http://www.fasterlouder.com.au/features/5323/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011051304/http://www.fasterlouder.com.au/features/5323/|date=11 Oktober 2012}}.</ref> In Augustus 2006 boek [[Shaun Morgan]] homself uit eie keuse in by 'n onbekende rehabilitasie-sentrum vir dwelmverslawing aan verskeie middels waarteen Shaun heftig voorheen baklei het om sy verslawings self te beëindig, maar uiteindelik die goeie besluit gemaak het om hulp te soek. Dit forseer Seether om hul toer saam met [[Staind]] en [[Three Days Grace]] te kanselleer. Shaun is tans uit rehabilitasie uit. [[Evanescence]] se treffer-lied "[[Call Me When You're Sober]]" is geskryf vanuit Amy Lee se perspektief oor die hele saak, iets wat Shaun bitter ontevrede gemaak het omdat sy dit later aan die hele wye wêreld publiek bekend gemaak het waaroor die lied gaan. === 2007-album === Seether het in 2007 as 'n drietal aan 'n nuwe, onbekende album gewerk, wat geskeduleer was om in Augustus 2007 vrygestel te word (volgens hul MySpace tuiste). Welgemoed bieg dat die nuwe album 'n meer uitgebreide gevoel sou hê as die voriges. Dit was destyds onbekend of die nuwe album enige krashede sou bevat, maar kommentaar deur Welgemoed op die groep se "One Cold Night" DVD bieg dat hul aanhangers enigiets kan verwag met die volgende album. Luidens 'n boodskap wat deur Shaun op die groep se boodskapbord geplaas is, het Seether [[Howard Benson]] gehuur om die volgende album te vervaardig. 'n Kort opname van 'n oefensessie van die volgende enkellied wat vrygestel gaan word, "''Like Suicide''", is beskikbaar op hul MySpace blog. === Byvoegings === Seether het materiaal bygevoeg vir die fliek ''The Punisher,'' en van hul liedere word ook gevind op die klankbane vir die films ''[[Freddy vs. Jason]]'' en ''[[Daredevil]]''. Die lied ''Out Of My Way'' (oorspronklik bedoel vir [[Kurt Angle]] en gebaseer op sy temalied) was die temalied vir [[World Wrestling Entertainment]] (WWE) Superster [[Zach Gowen]]. ''Broken'' is op 'n DVD vir die oorlede [[Eddie Guerrero]] geplaas, sowel as hul musiekvideo vir ''Gasoline''. Hul lied ''Sold Me'' was die temalied vir WWE se ''[[WWE Bad Blood|Bad Blood]]'' betaal-per-skou wedstryd in Junie 2004, terwyl ''Remedy'' die temalied vir die 2005 ''[[SummerSlam (2005)|WWE SummerSlam]]'' was. In 2005 stel Seether 'n video vir die lied ''Truth'' vry, wat ook rofstoei tussen 'n paar karakters uitbeeld. Hul lied ''Fine Again'' is ook op die [[Nintendo GameCube]] videospel, [[1080° Avalanche]] en op [[Madden NFL 2003]] te vinde. == Trivia == * Die font vir hulle logo word soms geëien as DANimal, maar is nie (DANimal is wel soortgelyk). * Die oorspronklikke naam vir hul album [[Karma and Effect]] sou "Catering to Cowards" wees. * Op [[Karma and Effect]] is geen krashede te vinde nie. * Hul lied "Burrito" op hul album [[Karma and Effect]] het sy naam gekry vanweë 'n episode van [[The Osbournes]] waar [[Ozzy Osbourne]] burritos as lekkernye aanskaf. Dié lied was vir 'n lang ruk eers naamloos gewees. * Na 'n kontrak met Wind-Up Records LLC is Seether se musiek op die video-deel webtuiste [[YouTube]] beskikbaar gemaak sodat verbruikers dit as agtergrondklank mag gebruik vir hul eie video uittreksels. [http://www.youtube.com/audioswap_main] * Shaun se regte van is Welgemoed, maar het sy tweede doopnaam, Morgan, as sy van begin gebruik, omdat niemand in Amerika sy regte van kan uitspreek nie. * [[Boomer (Morning X)]] ('n radio-aanbieder by [[WXEG]] in [[Dayton, Ohio]]) was die eerste DJ in Amerika om Seether se materiaal te speel op 'n Amerikaanse radio stasie (in die dae toe hy die middag-aanbieder by WXEG was). * Hul trefferlied "Broken feat. Amy Lee" is in die fliek "The Punisher" aangewend, maar op 'n heeltemal ander manier as wat die groep verwag het. Pleks dat die lied in 'n liefdestoneel gebruik is, is dit op 'n heel ander wyse gebruik in die fliek. == Diskografie == === Albums === {| class="wikitable" !align="center" valign="top"|Omslag !align="center" valign="top"|Datum !align="center" valign="top"|Titel !align="center" valign="top"|Maatskappy !align="center" valign="top"|Lysposisie !align="center" valign="top"|Sertifikasie |- |align="left" valign="center"|[[2000 in musiek|2000]] |align="left" valign="center"|'''[[Fragile (Seether album)|''Fragile'']] (as Saron Gas)''' |align="left" valign="center"|[[Sony BMG]]<br />[[Musketeer Records]] |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |- |align="left" valign="center"|[[2002 in musiek|2002]] |align="left" valign="center"|'''[[Disclaimer (album)|''Disclaimer'']]''' |align="left" valign="center"|[[Wind-up Records]] |align="left" valign="center"| #92 VSA |align="left" valign="center"| Goud |- |align="left" valign="center"|[[2004 in musiek|2004]] |align="left" valign="center"|'''''[[Disclaimer II]]''''' |align="left" valign="center"| [[Wind-up Records]] |align="left" valign="center"| #53 VSA |align="left" valign="center"| Platinum |- |align="left" valign="center"|[[2005 in musiek|2005]] |align="left" valign="center"|'''''[[Karma and Effect]]''''' |align="left" valign="center"| [[Wind-up Records]] |align="left" valign="center"| #8 VSA |align="left" valign="center"| Goud |- |align="left" valign="center"|[[2006 in musiek|2006]] |align="left" valign="center"|'''''[[One Cold Night]]''''' |align="left" valign="center"| [[Wind-up Records]] |align="left" valign="center"| #50 VSA |align="left" valign="center"| |- |align="left" valign="center"|[[2007 in musiek|2007]] |align="left" valign="center"|'''''[[Finding Beauty in Negative Spaces]] (derde ateljeealbum)''''' |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |- |align="left" valign="center"|2011 |align="left" valign="center"|'''[[Holding Onto Strings Better Left to Fray|''Holding Onto Strings Better Left to Fray'']]''' |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |- |align="left" valign="center"|2014 |align="left" valign="center"|'''[[Isolate and Medicate|''Isolate and Medicate'']]''' |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |- |align="left" valign="center"|2017 |align="left" valign="center"|'''[[Poison the Parish|''Poison the Parish'']]''' |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |- |align="left" valign="center"|2020 |align="left" valign="center"|'''[[Si Vis Pacem, Para Bellum|''Si Vis Pacem, Para Bellum'']]''' |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |- |align="left" valign="center"|2024 |align="left" valign="center"|'''[[The Surface Seems So Far|''The Surface Seems So Far'']]''' |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |align="left" valign="center"| |- |} === Enkelsnitte === {| class="wikitable" style="margin:auto;" ! width="28" rowspan="2"| Jaar ! width="257" rowspan="2"| Titel ! colspan="3"| Lys Posisie ! width="257" rowspan="2"| Album |- ! width="86"| <small>[[Billboard Hot 100|US Hot 100]]</small> ! width="86"| <small>[[Modern Rock Tracks lys|US Modern Rock]]</small> ! width="86"| <small>[[Mainstream Rock Tracks lys|US Mainstream Rock]]</small> |- | [[2003 in music|2003]] | "[[Fine Again]]" ! #61 ! #6 ! #3 | ''[[Disclaimer (album)|Disclaimer]]'' |- | [[2003 in music|2003]] | "[[Driven Under]]" ! - ! #13 ! #13 | ''[[Disclaimer (album)|Disclaimer]]'' |- | [[2003 in music|2003]] | "[[Gasoline (Seether song)|Gasoline]]" ! - ! #37 ! #8 | ''[[Disclaimer (album)|Disclaimer]]'' |- | [[2004 in music|2004]] | "[[Broken (Seether song)|Broken]] (met [[Amy Lee]] van [[Evanescence]])" ! #20 ! #4 ! #9 | ''[[Disclaimer II]]'' |- | [[2005 in music|2005]] | "[[Remedy (song)|Remedy]]" ! #70 ! #5 ! #1 (8 weke) | ''[[Karma and Effect]]'' |- | [[2005 in music|2005]] | "[[Truth (Seether song)|Truth]]" ! - ! #25 ! #8 | ''[[Karma and Effect]]'' |- | [[2006 in music|2006]] | "[[The Gift (Seether song)|The Gift]]" ! - ! #29 ! #8 | ''[[Karma and Effect]]'' |} == Sien ook == * [[Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.seether.com/ Amptelike webwerf] * [http://www.myspace.com/seether MySpace blad] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musiekgroepe]] i9e5qs7ot02tksrds1ygqol5ozgkz4o 0 32559 2909521 2660158 2026-06-05T07:35:52Z Too Classy for This World 176632 2909521 wikitext text/x-wiki {{multiple image | direction = vertical | footer = Kentekens van die meer bekende soekenjins. | width = 250 | image1 = Google 2026 logo.svg | image2 = Bing Fluent Logo Text.svg | image3 = Yahoo! (2019).svg }} 'n '''Soekenjin''' is 'n [[rekenaarprogram]] wat ontwerp is om deur groot hoeveelhede [[inligting]] te soek. Die gebruiker verskaf sleutelwoorde waarna gesoek moet word, waarna die soekenjin 'n lys van relevante resultate lewer. 'n Soekenjin maak gebruik van 'n algoritme wat besluit watse resultate belangriker is as ander, en rangskik daarna die belangrikste resultate heel bo (of volgens voorkeure). Inligting waardeur gesoek kan word sluit in: [[webbladsy]]e, [[beeld]]e, en ander lêertipes. Sekere soekenjins kan ook data in nuusgroepe en [[databasis]]se deursoek. == Internet websoekenjins == Verskeie soekenjins is op die [[Internet]] beskikbaar wat webbladsye op [[webwerf|webwerwe]] kan deursoek. Die bekendste soekenjin op die Internet is [[Google]]. Google is ook die enigste internasionale websoekenjin wat se koppelvlak in [[Afrikaans]] beskikbaar is ([[webblaaier#Taalkeuse|webblaaier]] se voorkeurtaal moet na Afrikaans gestel word om dit te sien). Van die meer bekende websoekenjins sluit in: * [[Google-soekenjin|Google]] - [https://google.co.za google.co.za] * [[Microsoft]] se [[Bing]]-soekenjin - [http://www.bing.com bing.com] * [[Baidu]] - [https://baidu.com baidu.com] * [[DuckDuckGo|DuckDuckgo]] - [https://duckduckgo.com duckduckgo.com] * [[Yandex]] - [https://yandex.com yandex.com] * [[Yahoo!]] soek - [http://www.yahoo.com yahoo.com] * Mojeek - [https://mojeek.com mojeek.com] == Afrikaanse websoekenjins == {{commonskat|Internet search engines}} Hier is 'n paar van die meer bekende [[Afrikaans]]e soekenjins op die Internet: * Grou - http://www.grou.co.za/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025080831/http://www.grou.co.za/ |date=25 Oktober 2008 }} * Soek Afrikaans - http://www.soek-afrikaans.co.za/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914092801/http://www.soek-afrikaans.co.za/ |date=14 September 2008 }} * Soektog! - http://www.soektog.co.za {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928030214/http://soektog.co.za/ |date=28 September 2015 }} == Sien ook == * [[Webkruiper]] * [[Wasige stringpassing]] {{Normdata}} [[Kategorie:Inligtingkunde]] [[Kategorie:Internetsoekenjins|*]] 0xna4t2un0b4oqn6pa9tmwvwsgwgm3m 0 33472 2909308 2903230 2026-06-04T16:27:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909308 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Ian Roberts | Beeld = Ian Roberts.jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = Ian Roberts tree op by die Rittelfees op Vredendal in 2003 | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{GDEO|1951|11|30}} | Geboorteplek = [[Fort Beaufort]] | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Skool = [[St. Andrew's-kollege]], [[Grahamstad]] | Universiteit = [[Rhodes-universiteit]] | Beroep = Akteur, toneelskrywer, sanger | Aktiewe jare = ~1980- | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 0731167 | Toekennings = }} '''Ian Roberts''' (gebore 30 November [[1951]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse akteur, toneelskrywer en sanger. Sy moedertaal is [[Engels]], maar hy praat vlot [[Afrikaans]] en ook [[Xhosa]]. ==Vroeë lewe== Roberts is in [[Fort Beaufort]] in die [[Oos-Kaap]]provinsie gebore en het op sy pa se sitrusplaas naby die dorp grootgeword. Hy het St. Andrew's Voorbereidingskool en St. Andrew's College in [[Grahamstad]] bygewoon. Na voltooiing van hoërskool het hy sy verpligte nasionale diensplig in die Suid-Afrikaanse Weermag verrig, wat hy in 1971 voltooi het. Na 'n verskeidenheid van verskillende werke en 'n kursus in fotografie by die Port Elizabeth Tegniese Kollege van 1973 tot 1975, het Roberts in 1976 by [[Rhodes-universiteit]] ingeskryf vir 'n [[Baccalaureus artium|Baccalaureus Artium]]-graad met spraak, [[drama]] en sosiale antropologie as hoofvak. ==Loopbaan== Roberts het die hoofrol in Afrikaanse televisiereekse soos Sloet Steenkamp in ''Arende'' en Jack Degenaar in ''Arsenaal'' gespeel. Hy het ook 'n aantal draaiboeke, soos ''Honeytown 1'' en die musiekblyspele ''Palang van Dwaal'' geskryf. Roberts het 'n Suid-Afrikaanse ikoon geword toe hy die karakter van Boet in 'n langlopende reeks televisie-advertensies vir Castrol-motorolie vertolk het.<ref name="Citz">{{Cite news|title=Boet on the okes and orkes|last=Watson|first=Amanda|date=12 August 2019|work=The Citizen}}</ref>{{rp|4}}  Hierdie karakter (saam met die ander karakters Swaer en Moegoe) was ook in M-Net se komediereeks Kalahari Oasis. Dit word ook gebruik in sy Radio Kalahari Orkes.<ref name=Citz/>{{rp|4}} In die Oscar-bekroonde Suid-Afrikaanse rolprent, Tsotsi,<ref name=Citz/>{{rp|4}} het Roberts die rol van 'n polisiekaptein vertolk. Hy was getroud met die Suid-Afrikaanse aktrise [[Michelle Botes]], maar die egpaar is in 1999 geskei. Hulle het twee kinders gehad. Hy is ook 'n aantal jare al betrokke as leier van die ''[[Radio Kalahari Orkes]]'', wat landswyd toer. == Filmografie == Nie-volledige lys van Roberts se filmoptredes: {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" | '''Jaar''' || '''Titel''' || '''Rol''' || '''Ander notas''' |- | 1983 || ''[[Verspeelde lente]]'' || Hermaans Cronjé || TV-reeks |- | 1985 || ''[[Boetie op manoeuvres]]'' || korp. White || Afrikaanse rolprent |- | 1985 || ''[[Nag van Vrees]]'' || Steve || Afrikaanse rolprent |- | 1987 || ''Jane and the Lost City'' || Carl || |- | 1989 || ''A Private Life'' || Sersant Smit || Televisiefilm |- | 1992 || ''The Power of One'' || Hoppie Gruenewald || |- | 1993 || ''Triptiek'' || - || Televisiereeks |- | 1993 || ''[[Daisy de Melker]]'' || Sid de Melker || Televisiefilm |- | 1995 || ''[[Cry, the Beloved Country]]'' || Evans || |- | 1996 || ''Rhodes'' || Colenbrander || Televisie minireeks |- | 1997 || ''Mandela and De Klerk'' || Kobie Coetsee || Televisiefilm |- | 1998 || [[Paljas (rolprent)|''Paljas'']] || Frans || Afrikaanse rolprent |- | 1998 || ''Tarzan and the Lost City'' || Captain Dooley || |- | 1998 || ''Sweepers'' || Yager || |- | 1999 || ''A Reasonable Man'' || Chris Van Rooyen || |- | 2000 || ''I Dreamed of Africa'' || Mike Donovan || |- | 2001 || ''Malunde'' || Kobus || |- | 2001 || ''Askari'' || Ripshaw || |- | 2002 || ''Promised Land'' || Gerhard Snyman || |- | 2003 || ''Hoodlum & Son'' || Earl || |- | 2004 || ''King Solomon's Mines'' || Sir Henry || Televisiefilm |- | 2004 || ''Red Dust'' || Piet Muller || |- | 2005 || ''Wah-Wah'' || John Traherne || |- | 2005 || ''[[Tsotsi]]'' || Kaptein Smit || |- | 2005 || ''3 Needles'' || Hallyday || |- | 2006 || ''Number 10'' || Marius Kramer || |- | 2008 || [[Bakgat (rolprent)|''Bakgat'']] || || Afrikaanse rolprent |- | 2013 || ''[[Musiek vir die Agtergrond]]'' || || Afrikaanse rolprent |- | 2013 || ''[[Babalas]]'' || || Afrikaanse rolprent |} == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|0731167}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Roberts, Ian}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] ml57caedxw3iddoj0c1wzrt24m04akr 3 36185 2909557 2908791 2026-06-05T11:17:19Z Aliwal2012 39067 /* Skryfwedstryd 2026 */ 2909557 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|13 | argief1 = [[/argief2011|2009-11]] | argief2 = [[/argief2012|2012-13]] | argief3 = [[/argief2014|2014]] | argief4 = [[/argief2015|2015]] | argief5 = [[/argief2016|2016]] | argief6 = [[/argief2017|2017]] | argief7 = [[/argief2018-19|2018–19]] | argief8 = [[/argief2020|2020]] | argief9 = [[/argief2021|2021]] | argief10 = [[/argief2022|2022]] | argief11 = [[/argief2023|2023]] | argief12 = [[/argief2024|2024]] | argief13 = [[/argief2025|2025]] }} == [[Lophiidae]] == Waarom het jy dit teruggerol? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:05, 4 Januarie 2026 (UTC) : Jammer, hulle noem dit dik vingers sindroom. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:15, 4 Januarie 2026 (UTC) == Wikistats ding == Hi @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 Ek het die fout met die stats daar gerapporteer. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:16, 7 Januarie 2026 (UTC) : [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:40, 7 Januarie 2026 (UTC) == Happy First Edit Anniversary Oesjaar 🎉 == Hey @[[User:Oesjaar|Oesjaar]]. Your wiki edit anniversary was 1 day ago, marking 17 years of dedicated contributions to Afrikaans Wikipedia. Your passion for sharing knowledge and your remarkable contributions have not only enriched the project, but also inspired countless others to contribute. Thank you for your amazing contributions. Wishing you many more wonderful years ahead in the Wiki journey and a blessed New Year. :) -[[Gebruiker:Gnoeee|Gnoeee]] ([[Gebruikerbespreking:Gnoeee|kontak]]) 15:29, 7 Januarie 2026 (UTC) == ''Babiana socotrana'' is now ''Cyanixia socotrana'' == Hello Oesjaar, Please be informed that the former ''Babiana socotrana'' has been moved to a separate genus.<ref name=u>Goldblatt, J. C. Manning, J. Davies, [[Vincent Savolainen|V. Savolainen]] and S. Rezai (2003). [http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=214957 ''Cyanixia'', a new genus for the Socotran endemic ''Babiana socotrana'' (Iridaceae–Crocoideae).] Edinburgh Journal of Botany, 60, pp 517-532</ref> There is a stub on the English Wikipedia. Regards, [[Gebruiker:Dwergenpaartje|Dwergenpaartje]] ([[Gebruikerbespreking:Dwergenpaartje|kontak]]) 23:19, 22 Februarie 2026 (UTC) {{reflist}} :: {{ping|Dwergenpaartje}}, I have actually created [[Cyanixia socotrana]] during Nov 2021 already with a note in [[Babiana]]! Thanks for your concern! Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:19, 23 Februarie 2026 (UTC) == Klappenavraag == Saterdagaand, Ongeveer 19:22 Goeie naand, Oesjaar Iets het fout gegaan met die bladsy waar jy jou terme geplaas het, so ek plaas my antwoorde hier. ·        Plain flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor. '''VB = gewone klap''' ·        Split flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor. '''VB = splitklap''' ·        Slotted flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor. '''VB = slotted flap (slot flap) = gleufklap''' ·        Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. Vernoem na Harlan D Fowler – so ja, Fowlerklap behoort te werk. ·        Junkers flap Uitgevind deur Otto Mader by Junkers, aanvanklik op Junkers-vliegtuie gebruik – oënskynlik na Junkers-maatskappy vernoem. '''So, Junkers-klap''' ·        Gouge flap Uitgevind deur Arthur Gouge vir Short Brothers. '''Dus, Gouge-klap''' ·        Fairey-Youngman flap Oënskynlik oorspronklik deur die vliegtuigmaatskappy Fairey gebruik. '''Stel voor Fairey-Youngman-klap''' ·        Zap flap Uitgevind deur Edward F Zaparka; lyk asof die “Zap” ’n verkorting van sy van is. '''Dus Zap-klap?''' ·        Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] ·        Gurney flap '''Na Dan Gurney vernoem – dus die Gurney-klap.''' ·        Leading edge flap (leirandklap)? Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. '''VB = voorrandklap''' ·        Blown flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. '''Nie gekry nie.''' ''blaasklap, luggeblaaste klap?'' Al hierdie terme kom voor in ’n Wikipedia-artikel met die titel “Flap (auronautics)”. Dit bestaan uit beskrywings van verskillende soorte klappe. '''“VB” staan vir Vliegtuigbouterme.''' Hoop dit help! Laat weet asseblief as jy nog hulp verlang. Groete, Gaius [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:28, 28 Februarie 2026 (UTC) == Terp == Beste Oesjaar, Sal u asseblief nagaan of die kategorieë in die artikel Terp korrek is soos hulle is, of of meer bygevoeg moet word? Groete. [[Gebruiker:Drewes|Drewes]] ([[Gebruikerbespreking:Drewes|kontak]]) 17:17, 15 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Drewes}}, dankie vir hierdie artikel. Ek sien jou moedertaal is [[Wes-Fries]]. My vrou se grootouers is in Groningen gebore, my skoonma kan nog Nederlands praat. Ek het nie 'n probleem met die Kategorieë nie. Waar woon jy? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:38, 15 Maart 2026 (UTC) ::Ek woon in Drachten, maar is in Metslawier gebore. Ongeveer 'n vyfde van my familie kom van die provinsie Groningen. Omstreeks die jaar 1800 het hulle na die gemeente Kollumerland in Friesland verhuis. My oupa aan vaderskant het nog die Groningse dialek gepraat. Nederlands was vir skool en amptelike geleenthede. Dit is heel moontlik dat jou skoonma ook Gronings by die huis gepraat het. Vriendelike groete, [[Gebruiker:Drewes|Drewes]] ([[Gebruikerbespreking:Drewes|kontak]]) 19:24, 15 Maart 2026 (UTC) :::My skoonma is in Gronigen gebore en het Gronings by die huis gepraat. Sy was 6 toe hulle na Suid-Afrika geëmigreer het. Ek hoop ons kommunikeer meermale en dat jy sal help om ons Wikipedia uit te bou. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:28, 15 Maart 2026 (UTC) == Dankie == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Original Barnstar Hires.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Die Oorspronklike Skur-stêr''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Vir u uitsonderlike bydraes tot die Afrikaanse Wikipedia. Ek erken u toegewydheid, het lesse geleer uit ons onlangse interaksie, en sien uit na vreedsame samewerking in die toekoms. --[[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:56, 22 Maart 2026 (UTC) |} == [[Charente-Maritime]] == Daardie skakel werk nie, daarom het ek dit verwyder. Daardie webwerf bestaan ​​nie meer nie, soos dit lyk. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:52, 6 April 2026 (UTC) == [[Apollo 13]] == {{Gebruikervoorblad|Apollo 13}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Geïnspireer deur RSG se ''Sterre en Planete'', waar hulle oor die bekende sin gesels het, waarna ek in Duitsland geluister het. Baie dankie vir hierdie voorbladartikel, moet ek maar persoonlik ook sê. Heel gepas op ons voorblad tydens die 56ste herdenking. As ek op "wysig" kliek, is daar 'n fout by die notas, maar nie as ek dié artikel lees nie. Weet nie waar dit vandaan kom nie. Enige idee? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:35, 12 April 2026 (UTC) :Geluk Oesjaar, dit was baie harde werk aan jou kant! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:40, 12 April 2026 (UTC) == Jou navraag oor admin status == Hallo Oesjaar. Dit is Rooiratel. Ek gebruik maar 'n temprekening omdat my skootrekenaar situasie. Sien hier : https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3AGebruikersRegte&user=Oesjaar Jy moet per gebruiker sien wanner hulle status verander. Groete. - [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-22503-02|talk]]) 08:31, 17 April 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:33, 17 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Kontak epos-adres == @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het toe uitgevind hoe ons die epos wat na "info-af@wikimedia.org" kan lees. Ek sal die besonderhede met jou bespreek wanner ons volgende week bymekaar kom. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:47, 13 Mei 2026 (UTC) == Koffie-afspraak == Goeie middag, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Dit lyk my jy wil iewers gaan koffie drink? '''Moet my asseblief nie bel nie'''. Dit is nie nou geleë om telefonies met jou te kommunikeer nie. Die 15de Mei, 16de Mei en 18 Mei 2026 het ek reeds ander afsprake. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:49, 14 Mei 2026 (UTC) == Navraag oor Wikipedia-artikel vir PRBB Trailers == Goeie dag Deon, Ek hoop dit gaan goed. Ek kontak jou namens PRBB Trailers. Ons stel daarin belang om meer te leer oor die korrekte proses om ’n Wikipedia-artikel vir ons maatskappy op te stel, en ons het gesien dat jy baie ervaring het binne die Wikimedia/Wikipedia-gemeenskap. Ons wil graag seker maak dat alles professioneel, neutraal en volgens Wikipedia se riglyne gedoen word. Sou jy dalk beskikbaar wees om ons hiermee te adviseer of moontlik te help met die proses? Ek hoor graag van jou. Chane chane@prbb.co.za [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-30140-60|&#126;2026-30140-60]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-30140-60|talk]]) 10:18, 20 Mei 2026 (UTC) ::Chane ::Ons is 'n ensiklopedie, nie 'n bemarkingsmeganisme nie. Ons laat nie bemarkings/bekendstellings artikels toe nie. Enige sodanige poging sal verwyder word. Jou maatskappy het geen ensiklopediese waarde nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:00, 20 Mei 2026 (UTC) :Hallo Chane! Ek antwoord jou sommer namens Deon. :As ek reg verstaan is PRBB Trailers 'n kommersiële onderneming wat sleepwaens en bykomstighede vervaardig en bemark. :Dit spyt my dat ons Wikipedia GEEN advertensies of bemarking toelaat nie, dus sal 'n Wikipedia-artikel vir die maatskappy nie hier welkom wees nie. Daar is tog letterlik 1000'e plekke soos tydskrifte, nuusblaaie, of deesdae elektroniese media, waar julle jul ding kan doen (teen betaling natuurlik)! :Sterkte daarmee, en weereens jammer om jou teleur te stel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:03, 20 Mei 2026 (UTC) ::NS: Jammer Deon, ek het klaar 'n antwoord geplaas toe joune ook deurkom! Maar dit sê dieselfde ding. Groete, Gert ::: Geen skade gedoen nie. Dankie in elk geval. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:12, 20 Mei 2026 (UTC) == [[G.A. Watermeyer]] == Kan jy [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Fred_le_Roux&diff=prev&oldid=2907267 op hierdie manier] deduplikeer? Die bladsy is beskerm. Die dubbele verwysing is: <nowiki><ref>Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref></nowiki>. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:34, 26 Mei 2026 (UTC) :{{ping|Jcb}} ek het die dubbele verwysing herstel! Dankie, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:23, 26 Mei 2026 (UTC) ::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:10, 26 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hi Oesjaar! Moet asb nie aan artikels vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026|skryfwedstryd]] verander nie, die paneel moet hulle nog beoordeel. Groete! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:20, 2 Junie 2026 (UTC) :Ongelukkig het die artikels foute in wat deur die compiler uitgeskop word. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:48, 2 Junie 2026 (UTC) ::Dit is so ja, maar weerhou jou asb daarvan, die wedstryd is nou byna voltooi. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:15, 2 Junie 2026 (UTC) :::Nie een van die artikels dra 'n teken dat dit deel van die kompetisie is nie. Dumbassman het in elk geval ook vanoggend aan 'n artikel verander. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:26, 2 Junie 2026 (UTC) NS Laat nuus: Ek sien jy het verjaar op 3 Junie Oesjaar! Veels geluk! (Jammer ek het dit gemis Woensdag). Groetnis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 5 Junie 2026 (UTC) mhnbb1xpx1u59u2d7jh54f3kmf220hq 0 39658 2909294 2908614 2026-06-04T15:47:25Z Jcb 223 2909294 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Jakobus II en VII |kleur = #ccf |titel = ''Koning van Engeland, Ierland en Skotland'' |beeld = King James II.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Koning Jakobus II deur sir Godfrey Kneller. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Huis |1 = [[Huis van Stuart|Stuart]] |opskrif2 = Regeer |2 = [[6 Februarie]] [[1685]] – [[11 Desember]] [[1688]] |opskrif3 = Voorganger |3 = [[Karel II van Engeland|Karel II]] |opskrif4 = Opvolger |4 = [[Willem III van Engeland|Willem III & II]] en <br />[[Maria II van Engeland|Maria II]] |opskrif5 = Eggenote |5 = Anne Hyde<br />Maria van Modena |opskrif6 = Kinders |6 = [[Maria II van Engeland|Maria II]]<br />[[Anna van Groot-Brittanje|Anna]]<br />James FitzJames, 1ste Hertog van Berwick<br />Jakobus Francis Eduard, Prins van Wallis<br />Louisa Maria Teresa |opskrif7 = Gebore |7 = [[14 Oktober]] [[1633]]; [[Sint James-paleis]], [[Londen]] |opskrif8 = Oorlede |8 = [[16 September]] [[1701]]; Saint-Germain-en-Laye, [[Frankryk]] |opskrif9 = Vader |9 = [[Karel I van Engeland|Karel I]] |opskrif10 = Moeder |10 = Henrietta Maria van Frankryk }} '''Jakobus II en VII''' ([[Engels]]: '''James'''; 14 Oktober 1633 – 16 September 1701) was van 6 Februarie 1685 af koning van Engeland en Ierland as '''Jakobus II''' en koning van Skotland as '''Jakobus VII'''. Hy is die laaste [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] koning wat oor dié lande regeer het. Van Jakobus se onderdane was ontevrede met sy godsdienstige beleidrigtings en dit het daartoe gelei dat hy in die [[Glorieryke Rewolusie]] van die Engelse troon afgesit is nadat hy landuit gevlug het. Hy is nie deur sy Katolieke seun, Jakobus Francis Eduard, opgevolg nie, maar deur sy [[Protestant]]se dogter [[Maria II van Engeland|Maria II]] en sy skoonseun [[Willem III van Engeland|Willem III]] wat van 1689 saam regeer het as "Willem en Maria". Jakobus het daarna tot met sy dood onder die beskerming van sy neef en bondgenoot koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] in [[Frankryk]] gewoon. == Vroeë lewe == Jakobus, die tweede oorlewende seun van [[Karel I van Engeland|Karel I]] en Henrietta Maria van Frankryk, is op [[14 Oktober]] [[1633]] in die [[Sint James-paleis]] in [[Londen]] gebore.<ref>Miller, 1</ref> Later in dié jaar is Jakobus deur William Laud, die [[Anglikaanse Kerk|Anglikaanse]] [[Aartsbiskop van Kantelberg]], gedoop.<ref name="c31">Callow, 31</ref> Op 22 Januarie 1644 het hy die Hertog van York geword.<ref name="c31" /> === Burgeroorlog === Terwyl koning [[Karel I van Engeland|Karel I]] se geskille met die [[Engelse parlement]] toegeneem het in die [[Engelse Burgeroorlog]], het Jakobus in [[Oxford]], ’n koninklike vesting, gebly. Toe die stad oorgee ná die [[Beleg van Oxford]] in 1646, het die parlement opdrag gegee dat die Hertog van York in [[Sint James-paleis]] aangehou word.<ref>Callow, 45</ref> In 1648 het hy uit die paleis ontsnap en na [[Den Haag]], Nederland, gevlug.<ref>Callow, 48–50</ref> Toe Karel I in 1649 deur rebelle tereggestel is, het monargiste Jakobus se oudste broer, [[Karel II van Engeland|Karel]], as koning Karel II uitgeroep.<ref name="r517">Royle, 517</ref> Hy is in 1651 gekroon as koning van Skotland, maar kon nie die Engelse kroon vir hom verseker nie. Hy het daarna as banneling na [[Frankryk]] gevlug.<ref name="r517" /> Jakobus het ook toevlug in Frankryk gesoek en in die Franse leër gedien. Toe sy broer Karel ’n ooreenkoms aangaan met [[Spanje]], ’n vyand van Frankryk, is Jakobus uit Frankryk verban. Hy het geen geld gehad nie en hy moes noodgedwonge saam met sy jonger broer [[Hendrik Stuart, Hertog van Gloucester|Hendrik]] by die Spaanse leër aansluit. Hier het hy ál meer vervreem geraak van sy broer se Anglikaanse raadgewers. In 1660 het die situasie in Engeland so verander dat Karel II weer op die troon toegelaat is.<ref>Miller, 25</ref> === Herstel van die troon === [[Lêer:James II and Anne Hyde by Sir Peter Lely.jpg|duimnael|links|Jakobus en Anne Hyde in die 1660's deur sir [[Peter Lely]].]] Toe Karel II weer die Engelse troon bestyg, was Jakobus die vermoedelike troonopvolger. Dit was egter onwaarskynlik dat hy koning sou word omdat Karel steeds ’n jong man was en vermoedelik kinders sou hê.<ref>Callow, 89.</ref> Met sy terugkeer na Engeland het Jakobus dadelik in ’n omstredenheid beland toe hy sy verlowing aankondig aan [[Anne Hyde]], die dogter van Karel se hoofminister, Edward Hyde.<ref>Callow, 90.</ref> In 1659, terwyl Jakobus haar probeer verlei het, het hy beloof dat hy met haar sou trou.<ref>Miller, 44.</ref> Anne het in 1660 swanger geraak, maar omdat die troon intussen herstel is, het niemand verwag dat ’n prins met ’n onderdaan sou trou nie, ongeag van wat hy vroeër beloof het.<ref>Miller, 44–5.</ref> Almal, selfs Anne se pa, het hom probeer oorreed om nie met haar te trou nie, maar hulle het – eers in die geheim en toe amptelik op 3 September 1660 in Londen. Van hul agt kinders het net twee oorleef tot in hul volwasse jare: [[Maria II van Engeland|Maria]] en [[Anna van Groot-Brittanje|Anna]]. === Bekering tot Katolisisme === Sy jare in bannelingskap in Frankryk het Jakobus blootgestel aan die invloede van Katolisisme. Eers het Anne en toe Jakobus hulle tot dié geloof bekeer. Karel het dit teengestaan en gelas dat Jakobus se twee dogters Protestants grootgemaak word. Hy het Jakobus egter toegelaat om ná Anne se dood te trou met die Katolieke Maria van Modena, ’n 15-jarige Italiaanse prinses.<ref>Waller, 16–17</ref> In 1677 het Jakobus teen sy sin ingestem dat sy oudste dogter, Maria, trou met sy Protestantse susterskind, [[Willem III van Engeland|Willem, die Prins van Oranje]]. Die vrees het toegeneem dat ’n Katoliek koning van Engeland sou word, veral toe dit begin lyk of Karel II en sy vrou, Catherine van Braganza, nie kinders sou hê nie. == Bewind == Karel is in 1685 dood nadat hy hom op sy sterfbed tot Katolisisme bekeer het.<ref>Miller, 118–119</ref> Hy het geen kinders gehad nie en is deur Jakobus opgevolg wat in Engeland en Ierland as Jakobus II en in Skotland as Jakobus VII regeer het. Daar was aanvanklik geen beswaar teen sy geloof nie, maar daar was kort ná sy troonbestyging twee rebellies, een onder sy neef die Hertog van Monmouth en die ander in Skotland onder Archibald Campbell, die Graaf van Argyll.<ref>Miller, 140–143; Harris, 73–86</ref> Beide Argyll en Monmouth het hul ekspedisies aangevoer vanaf die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]], waar Jakobus se susterskind en skoonseun Willem die stadhouer van verskillende gebiede was. Albei opstande is egter onderdruk. Godsdienstige spanning en teenkanting teen Jakobus se beleidrigting het van 1686 af begin toeneem. Dit het vererger nadat Jakobus se tweede vrou die lewe geskenk het aan ’n seun, Jakobus Francis Eduard. Betrekkinge tussen Jakobus en die Prins van Oranje het intussen ook versleg. Om die guns van die Protestante in Engeland te wen, het die prins in 1687 ’n ope brief aan die Engelse volk geskryf waarin hy sy afkeer van Jakobus se godsdienstige beleidrigtings uitspreek. Baie Engelse politici het Willem as ’n vriend beskou en het oor die jare in die geheim kontak met hom behou. Hulle het begin om ’n gewapende inval in Engeland te beplan.<ref>Troost, 186</ref> == Rewolusie == Willem was eers teen die inval, maar die meeste historici stem saam dat hy in April 1688 ’n mag op die been begin bring het.<ref>Troost, 190</ref><ref>{{cite web|author=Claydon, Tony|date=September 2004|url=http://www.oxforddnb.com/view/article/29450|title=William III and II (1650–1702)|work=Oxford Dictionary of National Biography|publisher=Oxford University Press|accessdate=2008-08-08}} (Subskripsie nodig)</ref> Openbare teenkanting teen Jakobus het intussen opgevlam ná die verhoor van sewe biskoppe wat openlik teen sy godsdienstige beleidrigtings was en ’n beroep op hom gedoen het om dit te verander.<ref>Van der Kiste, 91</ref> Willem is intussen amptelik genooi om aan die inval deel te neem en op 5 November 1688 het hy by [[Brixham]] in Suidwes-Engeland aan wal gegaan.<ref>Troost, 200–203; van der Kiste, 102–103</ref> Die steun vir Jakobus het feitlik onmiddellik begin afneem en invloedryke edelmanne regoor die land het hul steun aan die invaller toegesê.<ref>Troost, 204–205</ref> Jakobus wou Willem eers teengaan, maar het gesien hy het nie ’n kans teen hom nie. Hy het toe afgevaardigdes na Willem gestuur om te onderhandel, maar in die geheim op 11 Desember probeer vlug.<ref>Troost, 205–207</ref> Dit het misluk, maar op 23 Desember slaag sy tweede poging om landuit te vlug.<ref>Troost, 205–207</ref> == Later jare == Met die hulp van Franse troepe het Jakobus in Maart 1689 in Ierland geland.<ref>Miller, 222–224</ref> Die Ierse parlement het hom nooit van die troon afgesit nie en hy was dus steeds dié land se koning. Op Jakobus se aandrang het die parlement ’n wet afgekondig wat godsdienstige vryheid aan alle Katolieke en Protestante in Ierland verleen het.<ref>Harris, 440</ref> Jakobus het ’n leër in Ierland op die been gebring, maar hy is op 1 Julie 1690 verslaan toe Willem persoonlik ’n leër aangevoer het om Engelse beheer terug te neem.<ref>Harris, 446–449</ref> Jakobus het weer eens na Frankryk gevlug en nooit weer na een van sy vorige koninkryke teruggekeer nie.<ref>Harris, 446–449</ref> Hy het in sy laaste jare ’n lewe van streng boetedoening gelei.<ref>Miller, 234–236</ref> Hy is op 16 September 1701 aan breinbloeding in Saint-Germain-en-Laye dood<ref>Miller, 240</ref> en is in [[Parys]] begrawe. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == {{refbegin|2}} * Ashley, Maurice, ''The Glorious Revolution of 1688'', Charles Scribner's Sons, New York, 1966. {{ISBN|0-340-00896-2}}. * Belloc, Hilaire, ''James the Second'', J.B. Lippincott Co, Philadelphia 1928. * Callow, John, ''The Making of King James II: The Formative Years of a King'', Sutton Publishing, Ltd, Thrupp, Stroud, Gloucestershire, 2000. {{ISBN|0-7509-2398-9}}. * Clarke, James S. (Red.), ''The Life of James II'', Londen, 1816 * Harris, Tim, ''Revolution: The Great Crisis of the British Monarchy, 1685–1720'', Penguin Books, Ltd., 2006. {{ISBN|0-7139-9759-1}}. * "James II," ''Encyclopædia Britannica,'' 11de uitg. Londen, 1911: Cambridge University Press. * MacLeod, John, ''Dynasty, the Stuarts, 1560–1807'', Hodder and Stoughton, Londen 1999. {{ISBN|0-340-70767-4}}. * Miller, John, ''James II'', 3de uitg. Yale University Press, New Haven 2000. {{ISBN|0-300-08728-4}} * [http://jacobite.ca/kings/james2.htm McFerran, Noel S. (2003). "James II and VII."] * Prall, Stuart, ''The Bloodless Revolution: England, 1688'', Anchor Books, Garden City, New York 1972. * Royle, Trevor, ''The British Civil Wars: The Wars of the Three Kingdoms, 1638–1660'', Little, Brown, 2004. {{ISBN|0-312-29293-7}}. * Troost, Wout, ''William III, The Stadholder-king: A Political Biography'' (2005) (vertaal deur J.C. Grayson) {{ISBN|0-7546-5071-5}} * Turner, Francis C., ''James II'', Eyre and Spottiswoode, Londen, 1948 * Van der Kiste, John, ''William and Mary'' (2003) {{ISBN|0-7509-3048-9}} * Waller, Maureen, ''Ungrateful Daughters: The Stuart Princesses who Stole Their Father's Crown'', Hodder & Stoughton, London, 2002. {{ISBN|0-312-30711-X}}. {{refend}} == Skakels == * [http://www.datesofhistory.com/James-II-England.biog.html Jakobus II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100220081421/http://www.datesofhistory.com/James-II-England.biog.html |date=20 Februarie 2010 }} {{CommonsKategorie-inlyn|James II of England}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = James II of England}} {{Monarge van Engeland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Engelse monarge]] [[Kategorie:Geboortes in 1633]] [[Kategorie:Huis van Stuart]] [[Kategorie:Ierse monarge]] [[Kategorie:Skotse monarge]] [[Kategorie:Sterftes in 1701]] e46llcs1jp52mrltezowy3q9id1wrr4 0 46327 2909540 2863135 2026-06-05T09:45:05Z Oesjaar 7467 /* Die vorming van die Kaspiese See */ Verbeter 2909540 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Waterliggaam | Naam = Kaspiese See | Beeld = Caspian Sea from orbit.jpg | Beeld_byskrif = [[Nasa]]-Satellietbeeld van die Kaspiese See | Kaart = Caspianseamap.png | Kaart_byskrif = Kaart van die Kaspiese See | Koördinate = {{Koördinate|41|40|N|50|40|O|type:waterbody_scale:5000000|aansig=inlyn,titel}} | Ligging = [[Azerbeidjan]], [[Iran]], [[Kasakstan]], [[Rusland]], [[Turkmenistan]] | Soort = [[Binnesee]] | Oppervlakte = 371&nbsp;000&nbsp;km² (143&nbsp;200&nbsp;myl²) | Gem_diepte = 211&nbsp;m (690&nbsp;vt) | Maks_diepte = 1&nbsp;025&nbsp;m (3&nbsp;360&nbsp;vt) | Volume = 78&nbsp;200&nbsp;km³ (18&nbsp;800&nbsp;myl³) | Oppervlakhoogte = −28&nbsp;m (−92&nbsp;vt) | Lengte = 1&nbsp;030&nbsp;km (640&nbsp;myl) | Breedte = 435&nbsp;km (270&nbsp;myl) | Opvangsgebied = 3&nbsp;626&nbsp;000&nbsp;km² (1&nbsp;400&nbsp;000&nbsp;myl²)<ref name="vanderLeeden">{{en}} van der Leeden, Troise, and Todd, eds., ''The Water Encyclopedia''. Second Edition. Chelsea F.C., MI: Lewis Publishers, 1990, bl. 196.</ref> | Omtrek = 7&nbsp;000&nbsp;km (4&nbsp;300&nbsp;myl) | Invloei = [[Wolga]], [[Oeral-rivier]], [[Koera]] | Uitvloei = geen uitvloei nie | Eiland = 26+ | Nedersettings = [[Bakoe]], [[Astrachan]] | Gevries = | Rangorde_volume = }} Die '''Kaspiese See''' ([[Azerbeidjans]]: ''Xəzər dəniz''; [[Kasaks]]: ''Каспий теңізі''; [[Persies]]: دریای خزر/دریای مازندران; [[Russies]]: Каспийское море; [[Turkmeens]]: ''Hazar deňizi'') is die grootste [[Meer|soutmeer]] en die grootste ingeslote waterliggaam ter [[Aarde|wêreld]]. Die oppervlakte daarvan beslaan ongeveer 371&nbsp;000&nbsp;km². [[Lêer:Stenka Razin by Vasily Surikov 1906.jpg|duimnael|links|''Stepka Razin seil oor die Kaspiese See'', deur Wasili Soerikof, 1906]] [[Lêer:Caspian Sea Khezershahr beach.jpg|duimnael|links|Seestrand by [[Khezeshahr]], [[Iran]]]] Die Kaspiese See is geleë in [[Wes-Asië]] en 'n uithoek van [[Oos-Europa]] sonder toegang tot die [[Oseaan|oseane]], en binne die groot Aral-Kaspiese laeland. Die Kaspiese See word in die noorde deur [[Rusland]] en [[Kasakstan]], in die ooste deur [[Turkmenistan]], in die suide deur [[Iran]] en in die weste deur [[Azerbeidjan]] begrens. Die belangrikste riviere wat die Kaspiese See binnevloei is die [[Oeral-rivier]], die [[Wolga]] en die [[Koera]]. Die grootste stad wat aan die see geleë is, is [[Bakoe]], die hoofstad van Azerbeidjan. 'n Ander groot stad aan die Kaspiese See is [[Astrachan]] in Rusland, waar die Wolga in dié see uitmond. Wes van die Kaspiese See is die [[Kaukasus]] en in die suide die [[Elboers]] geleë. Gedurende 2004 was die watervlak van die meer 28&nbsp;m (92&nbsp;vt) laer as seevlak. <br /> == Die vorming van die Kaspiese See == Die Kaspiese See se geskiedenis is effens anders as die van die ander terreininsinkings op aarde. Hierdie insinking was vroeër deel van 'n groot oseaan wat gedurende die [[Kryt-periode|Krytperiode]] oor ʼn groot gedeelte van [[Europa]], [[Noord-Afrika]] en die [[Midde-Ooste]] gestrek het. In Suid- en [[Oos-Europa]] het hierdie oseaan nog tot in die middel van die Miosene Epog bestaan, maar toe het die vorming van die [[Kaukasus]]gebergtes en [[Turkye]] en [[Iran]] se bergreekse, as deel van die Alpynse bergvorming begin, en is die oorsronklike oseaan geleidelik verdeel. Aangesien die land oral opgestoot het, is 'n groot binnelandse dreineringskom geskep, wat die huidige [[Swartsee|Swart See]], Kaspiese See en [[Aralmeer|Aral-meer]] insluit. Daar word aangeneem dat die Kaspiese See finaal in prehistoriese tye afgesluit is voor yslae van die [[Kwartêre Uitwissing|Kwaternêr]] van [[Noord-Europa]] teruggetrek en baie droë klimaatstoestande in [[Sentraal-Asië]] ontstaan het. Die Kaspiese See se huidige vlak gee 'n aanduiding van die hoeveelheid verdamping wat al plaasgevind het. Die watervlak het met 11 m gedaal sedert 1306, en dit lyk asof die daling gedurende die afgelope jare toegeneem het, naamlik meer as 2 m sedert 1929. Die huidige oppervlakte van die Kaspiese See is sowat 393 000 km² en die watervlak is omtrent 27 m onder seevlak. Die watervlak, en dus ook die oppervlakte, wissel egter na gelang van die seisoene. In die noorde waar die [[Wolga]]- en [[Oeral-rivier|Oeralrivier]] in die Kaspiese See loop, is die water baie vlak en redelik vars. Hierdie deel van die meer is elke winter bevrore. In die ooste en suide is die klimaat warmer en droër sodat [[verdamping]] 'n groter rol speel. Hierdie deel van die see het ook 'n hoër soutgehalte. Die see se diepste deel is in die suide, waar dieptes van tot 960 m al gemeet is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == * KENNIS, 1980, {{ISBN|079810824X}}, volume 1, bl. 83 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Caspian Sea}} * {{en}} {{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/caspian-sea-index|title=CASPIAN SEA|publisher=Encyclopædia Iranica|accessdate=13 April 2019}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Caspian-Sea|title=Caspian Sea|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=13 April 2019}} {{Waterliggame van die wêreld}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mere in Azerbeidjan]] [[Kategorie:Geografie van Iran]] [[Kategorie:Geografie van Kasakstan]] [[Kategorie:Geografie van Turkmenistan]] [[Kategorie:Mere in Rusland]] 010s39acp65mnt6kdnsqiz40zuheybn 0 47033 2909408 2903746 2026-06-04T19:39:00Z Rooiratel 90342 Interne skakel 2909408 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Neil Joseph William Sandilands | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{GDEO|1975|5|1}} | Geboorteplek = [[Randfontein]], [[Suid-Afrika]] | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ans | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1991–nou | Noemenswaardige rolprente = ''[[7de Laan]]'' (televisiereeks), ''Orion'', ''Proteus'', ''[[Jakhalsdans]]'', ''The 100'', ''Hap and Leonard'', ''The Flash'', ''News of the World'', ''Sweet tooth'' | Webwerf = neilsandilands.com | imdb = 1442644 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Neil Joseph William Sandilands''' (gebore [[1 Mei]] [[1975]]) is 'n [[Afrikaans]]e [[akteur]]. Hy is bekend vir sy rol as Bart Kruger in die [[SABC2]] sepie ''[[7de Laan]]'' en vir sy rol in [[kykNET]] se dramareeks ''Orion''. Sy eerste internasionale blootstelling was met die rolprent ''Proteus'' waarin hy die rol van die gevaarlike 18de eeuse Nederlandse seevaarder speel wat op [[Robbeneiland]] aangehou word vir [[sodomie]]. Sandilands verwerf sy [[B.A.-graad]] in 1996 aan die [[Randse Afrikaanse Universiteit]].<ref>[http://www.whoswhosa.co.za/user/6889 Who's Who SA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100512065218/http://www.whoswhosa.co.za/user/6889 |date=12 Mei 2010 }}, besoek op 26 April 2010.</ref> == Filmografie == * ''Meester'' (1990); TV-reeks, as Bertus Conradie. Regie: [[Annie Basson]] * ''Konings'' (1991); TV-reeks, as Dolf Groenewald. Regie: David Lister * ''Carpe Diem'' (1995); TV-reeks, as Wynand. Regie: Bob Riley * ''Soutmansland'' (1999); TV-reeks<ref>{{IMDb|1442644}}</ref> * ''[[7de Laan]]'' (2000); TV-sepie, as Bart Kruger (eienaar van die deli). * ''Proteus'' (2003); Film, as Rijkhaart Jacob. Regie: John Greyson * ''Snitch'' (2004); TV-reeks, as Jan Pieter * ''Jozi-H'' (1 episode, 2006) * ''Orion'' (2006); Afrikaanse TV-reeks, as Zatopek van Heerden. Regie: [[Gerrit Schoonhoven]] * ''Unsung Hero'' (2009). Gasspeler. Regie: Norman Maake * ''[[Binnelanders]]'' (2009); Sepie. PJ Bellingham * ''Feast of the Uninvited'' (2008); TV-reeks, as Daantjie van Wyk. Regie: [[Katinka Heyns]] * ''[[Jakhalsdans]]'' (2010); Film, as Dawid le Fleur. Regie: Darrell Roodt * ''[[Die ballade van Robbie de Wee]]'' (2013); Film, as Len van Jaarsveld. Regie: Darrell Roodt * ''[[Musiek vir die Agtergrond]]'' (2013) * ''Hap and Leonard'' (2016); TV-reeks, as Paco. Regie: [[Jim Mickle]] * ''The 100'' (2016); TV-reeks, as Titus. Ontwikkelaar: Jason Rothenberg * ''The Flash'', reeks 4 (2017); TV-reeks, as Clifford DeVoe, ook bekend as ''The Thinker''. * ''News of the World'' (2019); Film, as oom Wilhelm Leonberger (teenoor [[Tom Hanks]]) * ''Sweet tooth'' (2021); TV-reeks, as generaal Steven Abbot. Vervaardiger: [[Robert Downey jr.|Robert Downey jr]]. * ''Thanks Dad;'' Kortfilm. Regie: Hein de Voss == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sandilands, Neil}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Alumni van die Randse Afrikaanse Universiteit]] 2w5tjvvdh7p2rf96gs40hdt1gz1a3qb 0 47275 2909444 2368162 2026-06-04T21:59:35Z ~2026-33386-18 208878 2909444 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = John Cradock | beeld = John Cradock, 1st Baron Howden.jpg | beeldonderskrif = | orde = Goewerneur van die [[Kaapkolonie]] | termynaanvang = [[1811]] | termyneinde = [[1814]] | monarg = [[George III van die Verenigde Koninkryk|George III]] | voorganger = [[Du Pré Alexander, graaf van Caledon|Du Pré Alexander]] | opvolger = [[Charles Somerset]] | geboortedatum = John Francis Cradock<br />[[11 Augustus]] [[1759]] | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = | sterftedatum = {{SDEO|1759|8|11|1839|7|26}} | sterfteplek = | party = | orde2 = Waarnemende Goewerneur van [[Gibraltar]] | termynaanvang2 = [[1809]] | termyneinde2 = [[1809]] | monarg2 = [[George III van die Verenigde Koninkryk|George III]] | voorganger2 = [[Hew Dalrymple, 1ste Baron van High Mark|Hew Dalrymple]] | opvolger2 = [[Colin Campbell]] | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = Militêre Diens | lojaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | tak = [[Lêer:Flag of the British Army (1938-present).svg|22px]] [[Britse Weermag]] | diensjare = | rang = Generaal | eenheid = Madras-Weermag | oorloe = Ierse Opstand | toekennings = Orde van die Bad }} Sir '''John Francis Cradock''' ([[11 Augustus]] [[1759]]–[[26 Julie]] [[1839]]) was die tweede Britse goewerneur van die [[Kaap die Goeie Hoop]]. Hy is in [[Ierland]] gebore en was die seun van aartsbiskop John Cradock van [[Dublin]]. Hy word in 1811 goewerneur van die Kaap. Sy militêre vernuf was uiters nuttig in die oorlog aan die Oosgrens teen die Xhosas. Rondgaande howe was 'n nuwigheid wat tydens sy bewind ingevoer is. Sy grondhervorming is 'n blywende nalatenskap wat die hedendaagse stelsel van titelaktes daargestel het. Hy is in 1812 tot generaal bevorder en keer die volgende jaar terug na [[Brittanje]] waar hy die familienaam Caradoc aanneem. Later is hy tot ridder beslaan as baron Howland. Die dorp [[Cradock]] is na hom genoem. == Sien ook == * [[Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie]] == Bron == * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], ''Encyclopaedia of Southern Africa'', Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cradock, John}} [[Kategorie:Britse goewerneurs van die Kaapkolonie]] [[Kategorie:Britse militariste]] [[Kategorie:Iere]] [[Kategorie:Generaals]] [[Kategorie:Geboortes in 1759]] [[Kategorie:Sterftes in 1839]] 87ejagc88q0odhcbkb8xelykjomayol 0 47436 2909453 2839764 2026-06-04T22:42:46Z HermanvanAswegen988 200973 /* Mei tot Augustus */ 2909453 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Cyril Ramaphosa - President of South Africa - 2018 (cropped).jpg|teks=President Cyril Ramaphosa}} Die '''jaar 2018''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dis was die 18de jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Bulgarye]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Estland]] oor. * [[4 Januarie]] – Die [[Shosholoza Meyl]] [[Kroonstad-spoorongeluk|ontspoor na 'n botsing]] met 'n vragmotor tussen [[Hennenman]] en [[Kroonstad]], waarby 21 mense sterf en 254 beseer word. * [[9 Februarie|9]]–[[25 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2018|23ste Olimpiese Winterspele]] word in [[Pyeongchang]], [[Suid-Korea]], aangebied. * [[14 Februarie]] – [[Jacob Zuma]] bedank as [[President van Suid-Afrika]]. * [[15 Februarie]] – [[Cyril Ramaphosa]] word president van Suid-Afrika. * [[9 Maart|9]]–[[18 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2018|twaalfde Paralimpiese Winterspele]] word in Pyeongchang, Suid-Korea, aangebied. * [[21 Maart]] – Die [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]] (AfCFTA)-ooreenkoms word deur 44 van die [[Afrika-unie]] (AU) se 55 lidlande in [[Kigali]], [[Rwanda]], onderteken. * [[1 April]] – Die [[President van Botswana]], [[Ian Khama]], bedank en word deur adjunkpresident [[Mokgweetsi Masisi]] opgevolg. * [[8 Mei]] – Bari Weiss, redakteur van ''[[The New York Times]]'' publiseer 'n artikel oor die [[intellektuele donker web]]. * [[10 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[19 Mei]] – Die huweliksplegtigheid van die Britse [[Prins Harry, Hertog van Sussex|Prins Harry]] met die Amerikaanse [[Meghan, Hertogin van Sussex|Meghan Markle]]. * [[23 Mei]] – Die [[krieket]]ster [[AB de Villiers]] kondig sy uittrede uit internasionale krieket aan. * [[25 Mei]] – Tydens 'n referendum stem 66,4% van die stemgeregtiges in die [[Republiek Ierland]] ten gunste van die wettiging van [[aborsie]]s. * [[8 Junie]] – [[Sanlam]] vier sy honderdste verjaarsdag. * [[14 Junie]]–[[15 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|21ste Sokker-wêreldkampioenskap]] word in [[Rusland]] aangebied en der [[Frankryk]] gewen. * [[1 Julie]] – [[Oostenryk]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by Bulgarye oor. * [[5 Julie]] – [[Litaue]] sluit by die [[OESO]] aan. * [[14 Oktober]] – [[Pous Paulus VI]] word deur [[Pous Franciskus]] heilig verklaar. * [[10 November]] – Die [[Maputo-Katembe-brug]], die langste hangbrug in Afrika, word geopen. * [[24 November]] – [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] wen die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|6de T20I-vrouewêreldbeker]]. * [[9 Desember]] – Gerald Cotton die [[Hoof- uitvoerende beampte]] en stigter van [[Quadriga Fintech Solutions]] sterf onverwags in [[Indië]]. Na sy dood kon 115 000 kliënte nie toegang verkry tot die 250 miljoen [[Kanadese dollar]] wat hulle in [[kriptogeld]] by die maatskappy belê het nie, aangesien slegs hy die wagwoorde gehad het. == Geboortes == * [[9 Maart]] – [[Prinses Adrienne, Hertogin van Blekinge]], Sweedse prinses. * [[23 April]] – [[Prins Louis van Wallis]] (gedoop Louis Arthur Charles), [[seun]] van [[William, Prins van Wallis]], en 'n Britse troonopvolger. == Sterftes == [[Lêer:Hugh Masekela (1390856678).jpg|duimnael|upright|[[Hugh Masekela]], oorlede op 23 Januarie]] [[Lêer:Morgan Tsvangirai Oslo 2009 A.jpg|duimnael|upright|[[Morgan Tsvangirai]], oorlede op 14 Februarie]] [[Lêer:Winnie Mandela 190814.jpg|duimnael|upright|[[Winnie Madikizela-Mandela]], oorlede op 2 April]] [[Lêer:Aretha Franklin 1968.jpg|duimnael|upright|[[Aretha Franklin]], oorlede op 16 Augustus]] [[Lêer:Kofi Annan 2012 (cropped).jpg|duimnael|upright|[[Kofi Annan]], oorlede op 18 Augustus]] [[Lêer:Stan Lee DragonCon 2012 (7930360062).jpg|duimnael|upright|[[Stan Lee]], oorlede op 12 November]] === Januarie tot April === * [[5 Januarie]] – [[John W. Young]], Amerikaanse ruimtevaarder (* [[1930]]). * [[9 Januarie]] – [[Gerald Morkel]], voormalige premier van die [[Wes-Kaap]] en [[burgemeester]] van [[Kaapstad]] (* [[1941]]). * [[17 Januarie]] – [[Roy Bennett]], Zimbabwiese politikus (* [[1957]]). * [[18 Januarie]] – [[Lucas Mangope]], oudpresident van die [[bantoestan]] [[Bophuthatswana]] (1977–1994) (* [[1923]]). * [[20 Januarie]] – [[Paul Bocuse]], Franse sjef, gastronoom en skrywer van kookboeke (* [[1926]]). * [[22 Januarie]] – [[Ursula K. Le Guin]], Amerikaanse skrywer (* [[1929]]). * [[23 Januarie]] – [[Hugh Masekela]], legendariese Suid-Afrikaanse trompetspeler (* [[1939]]). * [[27 Januarie]] – [[Ingvar Kamprad]], Sweedse sakemagnaat en stigter van [[Ikea]] (* 1926). * [[29 Januarie]] – [[Clive van Ryneveld]], Suid-Afrikaanse krieketspeler, politikus, prokureur en bankier (* [[1928]]). * [[6 Februarie]] – [[John Anthony West]], Amerikaanse skrywer, dosent en geologiegids (* [[1932]]). * [[14 Februarie]] – [[Ruud Lubbers]], Nederlandse politikus (Eerste Minister) (* 1939). * [[14 Februarie]] – [[Morgan Tsvangirai]], Zimbabwiese politikus (* [[1952]]). * [[21 Februarie]] – [[Billy Graham]], Amerikaanse evangelis (* [[1918]]). * [[24 Februarie]] – [[Sridevi]], Indiese aktrise (* [[1963]]). * [[26 Februarie]] – [[Mies Bouwman]], Nederlandse televisie-aanbieder (* 1929). * [[3 Maart]] – [[David Ogden Stiers]], Amerikaanse komediant en akteur (* [[1942]]). * 3 Maart – [[Roger Bannister]], voormalige Britse atleet en neuroloog (* 1929). * [[8 Maart]] – [[Peter Temple]], Australies-Suid-Afrikaanse joernalis en skrywer (* [[1946]]). * [[14 Maart]] – [[Stephen Hawking]], Britse fisikus en skrywer (* 1942). * [[23 Maart]] − [[Philip Kerr]], Britse skrywer (* [[1956]]). * [[2 April]] – [[Winnie Madikizela-Mandela]], [[Apartheid|anti-apartheidsaktivis]] en gewese vrou van [[Nelson Mandela]] (* [[1936]]). * [[14 April]] – [[Colin Bland]], Suid-Afrikaanse krieketspeler (* [[1938]]). * [[15 April]] – [[Michael Halliday]], Australiese taalkundige (* [[1925]]). * 15 April – [[R. Lee Ermey]], Amerikaanse akteur (* [[1944]]). * [[16 April]] – [[Harry Anderson]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1952]]). * [[29 April]] – [[Derek Keys]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1931]]). === Mei tot Augustus === * [[9 Mei]] – [[Jan Engelen]], Suid-Afrikaanse akteur en TV-regisseur (* 1946). * [[12 Mei]] – [[Sam Nzima]], Suid-Afrikaanse fotojoernalis (* [[1934]]). * [[22 Mei]] – [[Philip Roth]], Amerikaanse romanskrywer (* [[1933]]). * [[26 Mei]] – [[Alan Bean]], Amerikaanse ruimtevaarder (* 1932). * [[8 Junie]] – [[Anthony Bourdain]], Amerikaanse akteur en komediant (* 1956). * [[16 Junie]] – [[Syd Nomis]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] (* 1941). * 16 Junie – [[Cecile Cilliers]], Suid-Afrikaanse joernalis en skryfster (* 1933). * [[25 Junie]] – [[David Goldblatt]], Suid-Afrikaanse fotograaf (* 1930). * [[27 Junie]] – [[Renata Coetzee]], kenner van die tradisionele [[voedsel]]kulture van [[Suid-Afrika]]ners (* 1930). * [[14 Julie]] – [[Theo-Ben Gurirab]], Namibiese politikus (* 1938). * [[25 Julie]] – [[Tom Gouws]], Afrikaanse skrywer en akademikus (* [[1961]]). * [[26 Julie]] – [[Gert Steyn]], Suid-Afrikaanse bokskampioen (* [[1951]]). * [[27 Julie]] – [[Bongani Mayosi]], Suid-Afrikaanse professor (* [[1967]]). * [[29 Julie]] – [[Nellie du Toit]], Suid-Afrikaanse liriese sopraan (* 1929). * [[5 Augustus]] – [[Charlotte Rae]], Amerikaanse aktrise. (* [[1926]]). * [[10 Augustus]] – [[Koos Human]], Afrikaanse uitgewer, rubriekskrywer en musiekkenner (* [[1931]]). * [[11 Augustus]] – [[George Stevens]], Suid-Afrikaanse bariton. * 11 Augustus – [[V.S. Naipaul]], Britse skrywer wat afkomstig was van [[Trinidad en Tobago]] (* [[1932]]). * [[15 Augustus]] – [[Martin Pelser]], [[Springbokrugbyspeler]] (* 1934). * [[16 Augustus]] – [[Aretha Franklin]], Amerikaanse sangeres (* 1942). * [[18 Augustus]] – [[Kofi Annan]], Ghanese diplomaat en sewende sekretaris-generaal van die [[Verenigde Nasies]] (* 1938). * [[20 Augustus]] – [[Lerina Erasmus]], Suid-Afrikaanse aktrise en skrywer (* 1946). * [[21 Augustus]] – [[John van Reenen]], Suid-Afrikaanse diskuswêreldrekordhouer (* [[1947]]). * [[25 Augustus]] – [[John McCain]], Amerikaanse politikus (* 1936). * [[31 Augustus]] – [[Marinus Wiechers]], Suid-Afrikaanse regsman en grondwetkenner (* [[1937]]). === September tot Desember === * [[6 September]] – [[Burt Reynolds]], Amerikaanse akteur, rolprentregisseur en -vervaardiger (* 1936). * [[10 September]] – [[Jannie Geldenhuys]], Suid-Afrikaanse Weermaghoof (* [[1935]]). * [[20 September]] – [[Pieter Kooij]], Suid-Afrikaanse pianis, musiekonderwyser en -resensent (* 1937). * [[22 September]] – [[Edna Molewa]], ANC-politikus en Minister van Omgewingsake van Suid-Afrika. (* 1957). * [[25 September]] – [[Shoki Mokgapa]], Suid-Afrikaanse aktrise (* [[1984]]). * [[1 Oktober]] – [[Charles Aznavour]], Franse skrywer, komponis, chansonnier (sanger) en akteur (* [[1924]]). * [[6 Oktober]] – [[Montserrat Caballé]], Spaanse operasangeres (* 1933). * [[7 Oktober]] – [[Theuns Briers]], [[Springbokrugbyspeler]] (* 1929). * [[10 Oktober]] – [[Raye Montague]], Amerikaanse vlootingenieur (* [[1935]]). * [[12 Oktober]] – [[Pik Botha]], Suid-Afrikaanse politikus, Minister van Buitelandse Sake (* 1932). * [[15 Oktober]] – [[Paul Allen]], Amerikaanse sakeman en medestigter van [[Microsoft]] (* [[1953]]). * [[20 Oktober]] – [[Wim Kok]], Nederlandse politikus (* 1938). * [[24 Oktober]] – [[James Karen]], Amerikaanse akteur (* 1923). * [[3 November]] – [[Sondra Locke]], Amerikaanse aktrise (* [[1944]]). * [[5 November]] – [[Renier van Rooyen]], Suid-Afrikaanse entrepreneur en stigter van Pep Stores (* [[1931]]). * [[12 November]] – [[Stan Lee]], medestigter van die Marvel-strokiesprentboeke (* 1922). * [[13 November]] – [[Katherine MacGregor]], Amerikaanse aktrise (* 1925). * [[17 November]] – [[Nigel Morgan]],'n Britse en Suid-Afrikaanse veiligheidskonsultant (* 1954). * [[20 November]] – [[Aaron Klug]], Britse skeikundige en biochemikus (* 1926). * [[26 November]] – [[Bernardo Bertolucci]], Italiaanse rolprentregisseur en draaiboekskrywer (* 1941). * [[26 November]] – [[Stephen Hillenburg]], Amerikaanse animasiekunstenaar (* [[1961]]). * [[30 November]] – [[George H.W. Bush]], Amerikaanse politikus en 41ste [[President van die Verenigde State van Amerika|President van die Verenigde State]] (* 1924). * [[1 Desember]] – [[Gertjie Brynard]], Springbokrugbyspeler (* 1938). * 1 Desember – [[Ken Berry]], Amerikaanse akteur (* [[1933]]). * [[3 Desember]] – [[Justin Cartwright]], Britse skrywer (* [[1945]]). * [[5 Desember]] – [[Alex Boraine]], Suid-Afrikaanse politikus, skrywer en voormalige kerkleier (* 1931). * [[17 Desember]] – [[Penny Marshall]], Amerikaanse aktrise (* [[1943]]). * [[26 Desember]] – [[Don McKay (akteur)|Don McKay]], Amerikaanse akteur (* [[1925]]). == Eksterne skakels == {{Wikinews-kategorie}} {{Commons-kategorie inlyn}} [[Kategorie:2018| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] 3o3wmfppictist6j15gmq9m77docvza 2909455 2909453 2026-06-04T22:44:26Z HermanvanAswegen988 200973 /* Mei tot Augustus */ 2909455 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Cyril Ramaphosa - President of South Africa - 2018 (cropped).jpg|teks=President Cyril Ramaphosa}} Die '''jaar 2018''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dis was die 18de jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Bulgarye]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Estland]] oor. * [[4 Januarie]] – Die [[Shosholoza Meyl]] [[Kroonstad-spoorongeluk|ontspoor na 'n botsing]] met 'n vragmotor tussen [[Hennenman]] en [[Kroonstad]], waarby 21 mense sterf en 254 beseer word. * [[9 Februarie|9]]–[[25 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2018|23ste Olimpiese Winterspele]] word in [[Pyeongchang]], [[Suid-Korea]], aangebied. * [[14 Februarie]] – [[Jacob Zuma]] bedank as [[President van Suid-Afrika]]. * [[15 Februarie]] – [[Cyril Ramaphosa]] word president van Suid-Afrika. * [[9 Maart|9]]–[[18 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2018|twaalfde Paralimpiese Winterspele]] word in Pyeongchang, Suid-Korea, aangebied. * [[21 Maart]] – Die [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]] (AfCFTA)-ooreenkoms word deur 44 van die [[Afrika-unie]] (AU) se 55 lidlande in [[Kigali]], [[Rwanda]], onderteken. * [[1 April]] – Die [[President van Botswana]], [[Ian Khama]], bedank en word deur adjunkpresident [[Mokgweetsi Masisi]] opgevolg. * [[8 Mei]] – Bari Weiss, redakteur van ''[[The New York Times]]'' publiseer 'n artikel oor die [[intellektuele donker web]]. * [[10 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[19 Mei]] – Die huweliksplegtigheid van die Britse [[Prins Harry, Hertog van Sussex|Prins Harry]] met die Amerikaanse [[Meghan, Hertogin van Sussex|Meghan Markle]]. * [[23 Mei]] – Die [[krieket]]ster [[AB de Villiers]] kondig sy uittrede uit internasionale krieket aan. * [[25 Mei]] – Tydens 'n referendum stem 66,4% van die stemgeregtiges in die [[Republiek Ierland]] ten gunste van die wettiging van [[aborsie]]s. * [[8 Junie]] – [[Sanlam]] vier sy honderdste verjaarsdag. * [[14 Junie]]–[[15 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|21ste Sokker-wêreldkampioenskap]] word in [[Rusland]] aangebied en der [[Frankryk]] gewen. * [[1 Julie]] – [[Oostenryk]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by Bulgarye oor. * [[5 Julie]] – [[Litaue]] sluit by die [[OESO]] aan. * [[14 Oktober]] – [[Pous Paulus VI]] word deur [[Pous Franciskus]] heilig verklaar. * [[10 November]] – Die [[Maputo-Katembe-brug]], die langste hangbrug in Afrika, word geopen. * [[24 November]] – [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] wen die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|6de T20I-vrouewêreldbeker]]. * [[9 Desember]] – Gerald Cotton die [[Hoof- uitvoerende beampte]] en stigter van [[Quadriga Fintech Solutions]] sterf onverwags in [[Indië]]. Na sy dood kon 115 000 kliënte nie toegang verkry tot die 250 miljoen [[Kanadese dollar]] wat hulle in [[kriptogeld]] by die maatskappy belê het nie, aangesien slegs hy die wagwoorde gehad het. == Geboortes == * [[9 Maart]] – [[Prinses Adrienne, Hertogin van Blekinge]], Sweedse prinses. * [[23 April]] – [[Prins Louis van Wallis]] (gedoop Louis Arthur Charles), [[seun]] van [[William, Prins van Wallis]], en 'n Britse troonopvolger. == Sterftes == [[Lêer:Hugh Masekela (1390856678).jpg|duimnael|upright|[[Hugh Masekela]], oorlede op 23 Januarie]] [[Lêer:Morgan Tsvangirai Oslo 2009 A.jpg|duimnael|upright|[[Morgan Tsvangirai]], oorlede op 14 Februarie]] [[Lêer:Winnie Mandela 190814.jpg|duimnael|upright|[[Winnie Madikizela-Mandela]], oorlede op 2 April]] [[Lêer:Aretha Franklin 1968.jpg|duimnael|upright|[[Aretha Franklin]], oorlede op 16 Augustus]] [[Lêer:Kofi Annan 2012 (cropped).jpg|duimnael|upright|[[Kofi Annan]], oorlede op 18 Augustus]] [[Lêer:Stan Lee DragonCon 2012 (7930360062).jpg|duimnael|upright|[[Stan Lee]], oorlede op 12 November]] === Januarie tot April === * [[5 Januarie]] – [[John W. Young]], Amerikaanse ruimtevaarder (* [[1930]]). * [[9 Januarie]] – [[Gerald Morkel]], voormalige premier van die [[Wes-Kaap]] en [[burgemeester]] van [[Kaapstad]] (* [[1941]]). * [[17 Januarie]] – [[Roy Bennett]], Zimbabwiese politikus (* [[1957]]). * [[18 Januarie]] – [[Lucas Mangope]], oudpresident van die [[bantoestan]] [[Bophuthatswana]] (1977–1994) (* [[1923]]). * [[20 Januarie]] – [[Paul Bocuse]], Franse sjef, gastronoom en skrywer van kookboeke (* [[1926]]). * [[22 Januarie]] – [[Ursula K. Le Guin]], Amerikaanse skrywer (* [[1929]]). * [[23 Januarie]] – [[Hugh Masekela]], legendariese Suid-Afrikaanse trompetspeler (* [[1939]]). * [[27 Januarie]] – [[Ingvar Kamprad]], Sweedse sakemagnaat en stigter van [[Ikea]] (* 1926). * [[29 Januarie]] – [[Clive van Ryneveld]], Suid-Afrikaanse krieketspeler, politikus, prokureur en bankier (* [[1928]]). * [[6 Februarie]] – [[John Anthony West]], Amerikaanse skrywer, dosent en geologiegids (* [[1932]]). * [[14 Februarie]] – [[Ruud Lubbers]], Nederlandse politikus (Eerste Minister) (* 1939). * [[14 Februarie]] – [[Morgan Tsvangirai]], Zimbabwiese politikus (* [[1952]]). * [[21 Februarie]] – [[Billy Graham]], Amerikaanse evangelis (* [[1918]]). * [[24 Februarie]] – [[Sridevi]], Indiese aktrise (* [[1963]]). * [[26 Februarie]] – [[Mies Bouwman]], Nederlandse televisie-aanbieder (* 1929). * [[3 Maart]] – [[David Ogden Stiers]], Amerikaanse komediant en akteur (* [[1942]]). * 3 Maart – [[Roger Bannister]], voormalige Britse atleet en neuroloog (* 1929). * [[8 Maart]] – [[Peter Temple]], Australies-Suid-Afrikaanse joernalis en skrywer (* [[1946]]). * [[14 Maart]] – [[Stephen Hawking]], Britse fisikus en skrywer (* 1942). * [[23 Maart]] − [[Philip Kerr]], Britse skrywer (* [[1956]]). * [[2 April]] – [[Winnie Madikizela-Mandela]], [[Apartheid|anti-apartheidsaktivis]] en gewese vrou van [[Nelson Mandela]] (* [[1936]]). * [[14 April]] – [[Colin Bland]], Suid-Afrikaanse krieketspeler (* [[1938]]). * [[15 April]] – [[Michael Halliday]], Australiese taalkundige (* [[1925]]). * 15 April – [[R. Lee Ermey]], Amerikaanse akteur (* [[1944]]). * [[16 April]] – [[Harry Anderson]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1952]]). * [[29 April]] – [[Derek Keys]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1931]]). === Mei tot Augustus === * [[9 Mei]] – [[Jan Engelen]], Suid-Afrikaanse akteur en TV-regisseur (* 1946). * [[12 Mei]] – [[Sam Nzima]], Suid-Afrikaanse fotojoernalis (* [[1934]]). * [[22 Mei]] – [[Philip Roth]], Amerikaanse romanskrywer (* [[1933]]). * [[26 Mei]] – [[Alan Bean]], Amerikaanse ruimtevaarder (* 1932). * [[8 Junie]] – [[Anthony Bourdain]], Amerikaanse akteur en komediant (* 1956). * [[16 Junie]] – [[Syd Nomis]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] (* 1941). * 16 Junie – [[Cecile Cilliers]], Suid-Afrikaanse joernalis en skryfster (* 1933). * [[25 Junie]] – [[David Goldblatt]], Suid-Afrikaanse fotograaf (* 1930). * [[27 Junie]] – [[Renata Coetzee]], kenner van die tradisionele [[voedsel]]kulture van [[Suid-Afrika]]ners (* 1930). * [[14 Julie]] – [[Theo-Ben Gurirab]], Namibiese politikus (* 1938). * [[25 Julie]] – [[Tom Gouws]], Afrikaanse skrywer en akademikus (* [[1961]]). * [[26 Julie]] – [[Gert Steyn]], Suid-Afrikaanse bokskampioen (* [[1951]]). * [[27 Julie]] – [[Bongani Mayosi]], Suid-Afrikaanse professor (* [[1967]]). * [[29 Julie]] – [[Nellie du Toit]], Suid-Afrikaanse liriese sopraan (* 1929). * [[5 Augustus]] – [[Charlotte Rae]], Amerikaanse aktrise. (* [[1926]]). * [[10 Augustus]] – [[Koos Human]], Afrikaanse uitgewer, rubriekskrywer en musiekkenner (* [[1931]]). * [[11 Augustus]] – [[George Stevens]], Suid-Afrikaanse bariton. * 11 Augustus – [[V.S. Naipaul]], Britse skrywer afkomstig van [[Trinidad en Tobago]] (* [[1932]]). * [[15 Augustus]] – [[Martin Pelser]], [[Springbokrugbyspeler]] (* 1934). * [[16 Augustus]] – [[Aretha Franklin]], Amerikaanse sangeres (* 1942). * [[18 Augustus]] – [[Kofi Annan]], Ghanese diplomaat en sewende sekretaris-generaal van die [[Verenigde Nasies]] (* 1938). * [[20 Augustus]] – [[Lerina Erasmus]], Suid-Afrikaanse aktrise en skrywer (* 1946). * [[21 Augustus]] – [[John van Reenen]], Suid-Afrikaanse diskuswêreldrekordhouer (* [[1947]]). * [[25 Augustus]] – [[John McCain]], Amerikaanse politikus (* 1936). * [[31 Augustus]] – [[Marinus Wiechers]], Suid-Afrikaanse regsman en grondwetkenner (* [[1937]]). === September tot Desember === * [[6 September]] – [[Burt Reynolds]], Amerikaanse akteur, rolprentregisseur en -vervaardiger (* 1936). * [[10 September]] – [[Jannie Geldenhuys]], Suid-Afrikaanse Weermaghoof (* [[1935]]). * [[20 September]] – [[Pieter Kooij]], Suid-Afrikaanse pianis, musiekonderwyser en -resensent (* 1937). * [[22 September]] – [[Edna Molewa]], ANC-politikus en Minister van Omgewingsake van Suid-Afrika. (* 1957). * [[25 September]] – [[Shoki Mokgapa]], Suid-Afrikaanse aktrise (* [[1984]]). * [[1 Oktober]] – [[Charles Aznavour]], Franse skrywer, komponis, chansonnier (sanger) en akteur (* [[1924]]). * [[6 Oktober]] – [[Montserrat Caballé]], Spaanse operasangeres (* 1933). * [[7 Oktober]] – [[Theuns Briers]], [[Springbokrugbyspeler]] (* 1929). * [[10 Oktober]] – [[Raye Montague]], Amerikaanse vlootingenieur (* [[1935]]). * [[12 Oktober]] – [[Pik Botha]], Suid-Afrikaanse politikus, Minister van Buitelandse Sake (* 1932). * [[15 Oktober]] – [[Paul Allen]], Amerikaanse sakeman en medestigter van [[Microsoft]] (* [[1953]]). * [[20 Oktober]] – [[Wim Kok]], Nederlandse politikus (* 1938). * [[24 Oktober]] – [[James Karen]], Amerikaanse akteur (* 1923). * [[3 November]] – [[Sondra Locke]], Amerikaanse aktrise (* [[1944]]). * [[5 November]] – [[Renier van Rooyen]], Suid-Afrikaanse entrepreneur en stigter van Pep Stores (* [[1931]]). * [[12 November]] – [[Stan Lee]], medestigter van die Marvel-strokiesprentboeke (* 1922). * [[13 November]] – [[Katherine MacGregor]], Amerikaanse aktrise (* 1925). * [[17 November]] – [[Nigel Morgan]],'n Britse en Suid-Afrikaanse veiligheidskonsultant (* 1954). * [[20 November]] – [[Aaron Klug]], Britse skeikundige en biochemikus (* 1926). * [[26 November]] – [[Bernardo Bertolucci]], Italiaanse rolprentregisseur en draaiboekskrywer (* 1941). * [[26 November]] – [[Stephen Hillenburg]], Amerikaanse animasiekunstenaar (* [[1961]]). * [[30 November]] – [[George H.W. Bush]], Amerikaanse politikus en 41ste [[President van die Verenigde State van Amerika|President van die Verenigde State]] (* 1924). * [[1 Desember]] – [[Gertjie Brynard]], Springbokrugbyspeler (* 1938). * 1 Desember – [[Ken Berry]], Amerikaanse akteur (* [[1933]]). * [[3 Desember]] – [[Justin Cartwright]], Britse skrywer (* [[1945]]). * [[5 Desember]] – [[Alex Boraine]], Suid-Afrikaanse politikus, skrywer en voormalige kerkleier (* 1931). * [[17 Desember]] – [[Penny Marshall]], Amerikaanse aktrise (* [[1943]]). * [[26 Desember]] – [[Don McKay (akteur)|Don McKay]], Amerikaanse akteur (* [[1925]]). == Eksterne skakels == {{Wikinews-kategorie}} {{Commons-kategorie inlyn}} [[Kategorie:2018| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] 93ui4ig4gt08oqxlywl9kr8d8lu7sy0 0 50693 2909443 2908792 2026-06-04T21:15:10Z SpesBona 2720 + Prent 2909443 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Aristarchos van Samos | beeld = Aristarchus Diebolt Merley cour Carree Louvre.jpg | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Standbeeld van Aristarchos in die [[Parys]]e [[Louvre]] | geboortenaam = | geboortedatum = [[310 v.C.]] | geboorteplek = [[Samos]], [[Griekeland]] | sterftedatum = [[230 v.C.]] | sterfteplek = | plek van graf = | blyplek = [[Antieke Griekeland]] | burgerskap = | nasionaliteit = | vakgebied = [[Sterrekunde]], [[Wiskunde]] | werkplek = | alma mater = | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = Teorie van heliosentrisme, posisionele sterrekunde | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Aristarchos''' ([[Grieks]]: '''Ἀρίσταρχος''', [[310 v.C.]] – ca. [[230 v.C.]]) was 'n [[Grieke|Griekse]] [[sterrekundige]] en [[wiskundige]], wat op die eiland [[Samos-eiland|Samos]] in [[Griekeland]] gebore is. Hy het die eerste bekende [[Heliosentrisme|heliosentriese model]] van die [[sonnestelsel]] voorgestel, met die [[son]] instede van die [[aarde]] by die middelpunt van die bekende [[heelal#heliosentriese model|heelal]]. Hy is beïnvloed deur die [[Pythagoreanisme|Pythagoris]] [[Philolaos]] van Kroton, maar, in teenstelling met Philolaos, het hy die "sentrale vuur" met die son in verband gebring, en die ander planete in hul korrekte orderang rondom die son aangedui.<ref>{{cite book|author=Draper, John William "History of the Conflict Between Religion and Science" in Joshi, S. T.|date=2007|first=1874|title=The Agnostic Reader |pages=172–173 |publisher=Prometheus |isbn=978-1-59102-533-7}}</ref> Sy sterrekundige idees is dikwels verwerp ten gunste van die [[Geosentriese model|geosentriese]] teorieë van [[Aristoteles]] en [[Ptolemaios]], tot hul suksesvolle herlewing byna 1800 jaar later danksy [[Nicolaas Copernicus|Copernicus]], en die daaropbouende aanvullings deur [[Johannes Kepler]] en [[Isaac Newton]]. In moderne tye is hy vereer deur die maankrater [[Aristarchus (krater)|Aristarchus]], asook die Griekse [[Aristarchos 2.3m Teleskoop|Aristarchosteleskoop]], na hom te vernoem. == Heliosentrisme == {{Hoof|Heliosentrisme}} Die enigste behoue geskrif wat oorwegend aan Aristarchos toegeskryf word, ''[[Aristarchos oor die Groottes en Afstande|Oor die Groottes en Afstande van die Son en Maan]]'', is gebaseer op 'n geosentriese [[wêreldsiening]]. Dit bevat die stelling dat die hoek wat die son se deursnee onderspan 2 grade is: die korrekte waarde is ongeveer ½ graad. [[Archimedes]] was egter daarvan bewus dat die laasgenoemde waarde Aristarchos se eintlik slotsom was.<!--{{Clarify}}--> Alhoewel die oorspronklike teks verlore is, bevat 'n verwysing in [[Archimedes]] se boek, ''[[Die Sandrekenaar]]'' (''Archimedis Syracusani Arenarius & Dimensio Circuli'') 'n beskrywing van 'n ander werk deur Aristarchos waarin hy die heliosentriese model as 'n alternatiewe [[hipotese]] gepromoveer het. Archimedes skryf: <blockquote> ''U ([[Gelon, seun van Hiero II|koning Gelon]]) is bewus dat die 'universum' die naam is wat deur meeste sterrekundiges aan die sfeer toegeken word waarvan die middelpunt ook die middelpunt van die Aarde is, terwyl die radius daarvan gelyk is aan die reguitlyn tussen die middelpunt van die Son en die middelpunt van die Aarde. Dit is die algemene opvatting soos wat u dit van sterrekundiges ontvang het. Maar Aristarchos het 'n boek uitgebring bestaande uit sekere hipoteses, waaruit dit blyk, as 'n voortvloeisel van die gestelde aannames, dat die universum telke male groter is as die voorgenoemde 'universum'. Sy hipoteses is dat die starre sterre en die Son onbeweegbaar bly, dat die Aarde om die son wentel langs die omtrek van 'n sirkel, met die Son geleë in die midde van die Vlak, en dat die sfeer van die starre sterre, oor dieselde middelpunt as die son beskik, en sodanig groot, dat die kring waarin hy meen die Aarde wentel, op sodanige groot afstand vanaf die starre sterre geleë is, as wat die middelpunt van die sterresfeer van die oppervlakte daarvan verwyderd is.''<ref>[[#Reference-Heath-1913|Heath (1913]], [http://www.us.archive.org/GnuBook/?id=aristarchusofsam00heatuoft#315 p.302)]</ref> – [[Die Sandrekenaar]] </blockquote> Aristarchos het gevolglik geglo dat die sterre baie vêr weg was, en dat daar gevolglik geen waarneembare [[parallaks]] was nie, dit is naamlik, 'n beweging van die sterre relatief tot mekaar, namate die Aarde om die Son wentel. Die sterre is inderdaad baie verder weg as wat in antieke tye algemeen aanvaar was, sodat stellêre parallaks slegs met behulp van [[teleskoop|teleskope]] waarneembaar is. Die [[geosentriese model]], wat verenigbaar is met planetêre paralaks, is gesien as die rede hoekom geen stellêre parallaks waarneembaar was nie. Verwerping van die heliosentriese model was algemeen, soos die volgende frase uit [[Plutarchus]] te kenne gee (''Oor die Skynbare Gesig op die Oppervlak van die Maan''): <blockquote> ''[[Kleanthes]], 'n tydgenoot van Aristarchos en hoof van die Stoïsyne, het gemeen dat dit die plig van die Grieke was om Aristarchos te vervolg op aanklag van oneerbiedigheid weens sy stelling dat die haard van die heelal in beweging is … met die veronderstelling dat die hemel te ruste is, terwyl die aarde sydelings langs 'n sirkel wentel, terwyl dit gelyketyd ook nog om 'n eie as roteer.''<ref>{{Cite web |url=http://press.princeton.edu/chapters/s7785.html |title=J. en M. Tassoul, ''Concise History of Solar and Stellar Physics'', Princeton-universiteit, 2004 |access-date=11 Oktober 2010 |archive-date=24 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224222244/http://press.princeton.edu/chapters/s7785.html |url-status=dead }}</ref> </blockquote> Die enigste antieke sterrekundige, by name bekend, en bekend om sy ondersteuning van Aristarchos se heliosentriese model, was [[Seleukos van Seleukië]], 'n [[Babiloniese sterrekunde|Mesopotamiese sterrekundige]] wat 'n eeu na Aristarchos gelewe het.<ref>Heath, Thomas L. — The Copernicus of Antiquity: Aristarchus of Samos‎ (1920) - bladsy 41</ref> == Afstand van die Son (Maandimering) == {{Hoof|Aristarchos oor Groottes en Afstande}} [[Lêer:Aristarco.png|duimnael|regs|500px|Aristarchos se redenering: By halfmaan is die son-maan-aardehoek, α, 90 grade. As op presies dieselde moment die maan-aarde-sonhoek, β, vasgestel word, kan die verhoudingsdriehoek bepaal word en weet ons hoeveel verder die son (S) van die aarde (T) as die maan is. Volgens hom is die son 18 tot 20 keer verder (in werklikheid 400 keer verder).]] Aristarchos het beweer dat met halfmaan ([[Maanfase|eerste of laaste kwartmaan]]), die hoek tussen die Son en Maan 87° was.<ref>''Greek Mathematical Works'', Loeb Classical Library, Harvard-universiteit, 1939-1941, redakteur Ivor Thomas, band 2 (1941), bladsye 6-7</ref> Moontlik het hy 87° voorgestel as 'n laer perk aangesien sekure meting van die lunêre [[Terminator (solêr)|terminator]] se afwyking van reglynigheid nie tot die naaste 1° bepaalbaar was nie. Die onversterkte vermoë van die menslike okulêre limiet is naamlik beperk tot 'n eksaktheid van sowat 3°. Dit is bekend dat Aristarchos ook lig en sig bestudeer het.<ref>Heath, 1913, bladsye 299-300; Thomas, ''op. cit.'', bladsye 2-3.</ref> Deur korrekte aanwending van [[meetkunde]], maar met die ontoerykend sekure 87° [[Datum (geodesie)|datum]], het Aristarchos geoordeel dat die Son tussen 18 en 20 keer verder as die Maan was. Die werklike waarde van hierdie hoek is ongeveer 89° 50', en die Son se afstand is in werklikheid omtrent 400 keer dié van die Maan. Die implisiet foutiewe sonparallaks van effens onder 3° is deur astronome tot en met [[Tycho Brahe]], naamlik ca. 1600 n.C., aangewend. [[Lêer:Aristarchus working.jpg|duimnael|Aristarchos se berekenings van die 3de eeu v.C., omtrent die relatiewe groottes van (van links na regs) die Son, Aarde en Maan, soos aangedui in 'n 10de-eeuse Griekse kopie]] Aristarchos het uitgewys dat die Maan en Son byna gelyke [[Hoek|skynbare hoekgroottes]] het, en daarom sou hul werklike deursnitte eweredig tot hul afstande van die aarde wees. Sodoende het hy afgelei dat die werklike deursnit van die Son tussen 18 en 20 keer groter was as die deursnit van die Maan is; wat ten spyte van die onakkurate slotsom, 'n logiese afleiding uit sy data was. Dit bring ook die slotsom mee dat die Son se deursnit omtrent sewe keer groter as dié van die aarde is; die volume van Aristarchos se Son sou byna 300 keer groter as dié van die Aarde wees.<ref>{{cite book |author=Kragh, Helge |title=Conceptions of cosmos: from myths to the accelerating universe: a history of cosmology |publisher=Oxford University Press |year=2007 |page=26 |isbn=0-19-920916-2}}</ref> Hierdie grootteverskille plaas die son eerste in rangorde, en kon bygedra het tot sy heliosentriese model. == Die Groot Jaar en 'n raming van die Maandduurte == Aristarchos is deur Archimedes en moderne wetenskaplikes erken as die eerste om 'n heliosentriese "universum" voor te sel, maar hy het benewens ook 'n [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] tydeenheid gedefinieer, naamlik sy "[[Groot Jaar]]" van 4,868 solêre jare, gelykstaande aan presies 270 saroi, elk bestaande uit 18 [[Kallippiese siklus|Kallippiese]] jare plus 10⅔ grade.<ref>Aristarchos, ''Syntaxis'', boek 4, hoofstuk 2</ref> Die empiriese basis hiervoor was die eklipssiklus van 4,267 maande, wat volgens 'n verwysing van [[Ptolemeus]], die vertrekpunt was vir die sg. "Babiloniese" maand, wat die betrokke tydsverloop tot 'n fraksie van 'n sekonde (1 deel in miljoene) bepaal het. Dit is wel nagespoor na [[wigskrif]]tablette van kort voor 200 v.C., maar Ptolemeus self het nie die oorsprong aan [[Babilonië]] toegeskryf nie. [[Lêer:Mondfinsternis 2008-08-16.jpg|duimnael|links|'n Gedeeltelike [[maansverduistering]]]] (Weens die bykans heeltallige maandherhalings van maan- en sonsverduisterings, het eklipse van 4,267 maande apart bykans altyd met minder as 'n uur afgewyk van die gemiddelde van 126,007 dae plus 1 uur, die presiese waarde deur Ptolemeus aangegee in sy voorvermelde sitering. Daarom was die raming van die maandduurtes gewaarborg om onderling aksakt te wees tot 1 deel in miljoene.) Die Groot Jaar het 'n maandduurte omvat wat met die Babiloniese waarde ooreengestem het tot 1 deel in tienmiljoene, en wel dekades voor Babilon dit na ons wete gebruik het. Daar bestaan aanduidings dat die Babiloniese maand presies dié van Aristarchos was, wat te kenne sou gee dat een party dit van die ander verkry het, of minstens van 'n gemeenskaplike bron. Aristarchos se maandpostulaat verteenwoordig 'n wetenskaplike vernuwing in verskillende opsigte. Voorafgaande ramings van die maandduurte het naamlik afwykings van 114 sekondes ([[Meton van Athene]], 432 v.C.) of 22 sekondes ([[Kallippos]], 330 v.C.) ingesluit. Die aanduiding van gemiddelde wentelduurtes in 'n wentelbaan soos dié van die maan was moontlik sonder presedent. == Presessie == [[Lêer:Aristarchus and Herodotus craters Apollo 15.jpg|duimnael|links|Die Aristarchos- en [[Herodotos]]-kraters, waarvan die eerste (links) ná Aristarchos vernoem is.]] Die [[Vatikaan|Vatikaanse biblioteek]] bewaar twee antieke manuskripte met ramings van die jaarlengte. Die enigste antieke wetenskaplike wat vir twee verskillende waardes erken word is Aristarchos. Dit word tans wyd vermoed dat die betrokke uitdrukking van die vroegste behoue voorbeelde is van [[kettingbreuke]]. Die mees voor die hand liggende interpretasies daarvan is eksak berekenbaar uit die manuskripgetalle.<ref>''Ibid'', notas 14 en 15</ref> Die resultate daarvan is jare van 365 + 1/152 dae, en 365 - 15/4,868 dae onderskeidelik, verteenwoordigend van die [[sideriese jaar]] en die siviele, vermoedelik tropiese jaar. Albei breuke kan met Aristarchos verbind word, wie se [[somersonnekering]] naamlik 152 jaar na [[Meton van Athene]] s’n was, en wie se Groot Jaar wel gelyk was aan 4,868 jare. Die verskil tussen die [[sideriese jaar|sideriese]] en [[Tropiese jaar|tropiese jare]] is hier identies aan [[Presessie (astronomie)|presessie]]. Die eersgenoemde waarde is tot enkele sekondes akkuraat, maar die tweede wyk etlike minute af. Albei is egter naby aan die waardes wat later deur [[Hipparchos]] en [[Ptolemaios]] gebruik is, en die aangeduie presessie is byna presies 1 graad per eeu, wat persentasiegewys 'n veels te lae waarde is. Ongelukkig is 'n presessiewaarde van 1 graad per eeu wel deur alle latere astronome tot en met die [[Arabiere]] gebruik. Die werklike waarde in Aristarchos se tyd was ongeveer 1.38 grade per eeu. == Notas == {{verwysings|2}} == Verwysings == * {{cite book |last= Heath |first= Sir Thomas |title= Aristarchus of Samos, the ancient Copernicus; 'n Geskiedenis van Griekse astronomie tot en met Aristarchos, tesame met Aristarchos se Verhandeling oor die groottes en afstande van die Son en Maan: 'n nuwe Griekse teks met vertalings en notas | url= http://www.archive.org/details/aristarchusofsam00heatuoft |year= 1913 |publisher= Oxford University Press |location= Londen |ref= Reference-Heath-1913}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Aristarchus of Samos|Aristarchos van Samos}} * {{MacTutor Biography|id=Aristarchus}} * [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/JRASC/0075//0000029.000.html Biografie: JRASC, '''75''' (1981) 29] * [http://www.wilbourhall.org/index.html#aristarchus (1913). Aristarchus of Samos - ''The Ancient Copernicus ''] 'n Geskiedenis van Griekse astronomie tot en met Aristarchos, tesame met Aristarchos se Verhandeling oor die groottes en afstande van die Son en Maan: 'n nuwe Griekse teks met vertalings en notas (PDF) * [http://www.phy6.org/stargaze/Shipprc2.htm Eerste raming van die Maanafstand] en [http://www.phy6.org/stargaze/Sarist.htm Eerste raming van die Sonafstand] op die opvoedkundige webblad [http://www.phy6.org/stargaze/Sintro.htm Van Sterrekykers tot Ruimtetuie] == Verdere leesstof == * {{cite encyclopedia | last = Stahl | first = William | title = Aristarchus of Samos | Encyclopedia = [[Dictionary of Scientific Biography]] | volume = 1 | pages = 246–250 | publisher = Charles Scribner's Sons | location = New York | year = 1970 | isbn = 0684101149 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Ou Griekse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Mense in die 3de eeu v.C.]] [[Kategorie:Mense in die 4de eeu v.C.]] [[Kategorie:Sterrekundiges]] [[Kategorie:Wiskundiges]] 08u3cret7br9g4foi12jgb9ucd97m60 0 56550 2909299 2862124 2026-06-04T15:59:13Z Jcb 223 2909299 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die geleerde en politikus. Vir die artikel oor die Kaapse staatsman, sien [[Onze Jan Hofmeyr]].'' {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Jan Hendrik Hofmeyr | beeld = Hofmeyr.jpg | beeldonderskrif = Jan Hendrik Hofmeyr in die 1940's | orde = Minister van Mynwese | termynaanvang = [[16 Januarie]] [[1948]] | termyneinde = [[4 Junie]] [[1948]] | eersteminister = [[Jan Christian Smuts]] | voorganger = [[Sidney Frank Waterson]] | opvolger = [[Eric Louw]] | geboortenaam = Jan Frederik Hendrik Hofmeyr | geboortedatum = {{Geboortedatum|1894|3|20}} | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Kaapstad]], [[Kaapkolonie]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1894|3|20|1948|12|3}} | sterfteplek = [[Johannesburg]], [[Unie van Suid-Afrika]] | party = [[Suid-Afrikaanse Party]] (1929–1934)<br />[[Verenigde Party]] (1934–1948) | orde2 = Minister van Finansies | termynaanvang2 = [[1933]] | termyneinde2 = [[1948]] | eersteminister2 = [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] | voorganger2 = [[Nicolaas Havenga]] | opvolger2 = [[Frederick Sturrock]] | orde3 = Minister van Onderwys | termynaanvang3 = [[1939]] | termyneinde3 = [[1948]] | eersteminister3 = [[Jan Smuts]] | voorganger3 = [[Henry Fagan]] | opvolger3 = [[Albert Jacobus Stals]] | orde4 = | termynaanvang4 = [[1933]] | termyneinde4 = [[1938]] | eersteminister4 = [[Barry Hertzog]] | voorganger4 = [[Daniël François Malan]] | opvolger4 = Henry Fagan | orde5 = Minister van Mynwese, Indiensneming en Maatskaplike Sake | termynaanvang5 = [[1936]] | termyneinde5 = [[1938]] | eersteminister5 = [[Barry Hertzog]] | voorganger5 = [[Patrick Duncan]] <small>(Mynwese)</small><br />[[Adriaan Fourie]] <small>(Indiensneming en Maatskaplike Sake)</small> | opvolger5 = [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] <small>(Mynwese)</small><br />[[Harry Lawrence]] <small>(Indiensneming)</small><br />Henry Fagan <small>(Maatskaplike Sake)</small> | orde6 = [[Minister van Binnelandse Sake]] | termynaanvang6 = [[1933]] | termyneinde6 = [[1936]] | eersteminister6 = [[Barry Hertzog]] | voorganger6 = [[Daniël François Malan]] | opvolger6 = [[Richard Stuttaford]] | orde7 = Minister van Openbare Gesondheid | termynaanvang7 = [[1933]] | termyneinde7 = [[1936]] | eersteminister7 = [[Barry Hertzog]] | voorganger7 = [[Daniël François Malan]] | opvolger7 = [[Richard Stuttaford]] | orde8 = LP vir [[Johannesburg-Noord]] | termynaanvang8 = [[1929]] | termyneinde8 = [[1948]] | voorganger8 = | opvolger8 = | orde9 = Administrateur van [[Transvaal]] | termynaanvang9 = [[1924]] | termyneinde9 = [[1929]] | voorganger9 = | opvolger9 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = [[SACS]]<br />[[Universiteit van Kaapstad]]<br />Balliol College, Oxford | religie = [[Christendom]] | handtekening = }} '''Jan Frederik Hendrik (Jannie) Hofmeyr''' ([[Kaapstad]], [[20 Maart]] [[1894]] – [[Johannesburg]], [[3 Desember]] [[1948]]) was ’n Suid-Afrikaanse geleerde en politikus. Hoewel hy beskou is as te verlig vir sy tyd, was die algemene opvatting dat [[Jan Christian Smuts|genl. Jan Smuts]] hom uitgesoek het om hom op te volg as leier van die [[Verenigde Party]]. Hofmeyr was ’n buitengewoon begaafde student en gradueer met ’n M.A. op die ouderdom van 17 jaar. Sy lewe lank het hy poste beklee wat gewoonlik vereenselwig word met ’n veel ouer persoon: hy word prinsipaal van die Suid-Afrikaanse Skool van Myne en Tegnologie in Johannesburg op 25, wat onder sy leiding in 1922 die [[Universiteit van die Witwatersrand]] geword het. Op 30 is hy aangestel as administrateur van Transvaal en op 39 was hy ’n kabinetsminister. Op ’n ongelooflike jong ouderdom het hy, met die nominale samewerking van die oud-Vrystaatse president [[F.W. Reitz]], ''Het leven van Jan Hendrik Hofmeyr (Onze Jan)'' in 1913 geskryf. Toe Hofmeyr in 1919 prinsipaal van die latere Universiteit van die Witwatersrand word, het hy ’n lewenslange band gesmee, want hoewel sy wortels in die Kaap was, was die optrede van die volwasse lewe hoofsaaklik gesentreer om Transvaal. Toe hy die universiteit in 1924 verlaat, was dit om administrateur van Transvaal te word. Sy vyf jaar lange ampstermyn het hom op ’n blink loopbaan in die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] voorberei. Hofmeyr was vise-kanselier van Wits van 1926 tot 1930 en kanselier van 1938 tot en met sy dood. Hy het ook inspraak in die universiteit se lot gehad as minister van onderwys van 1933 tot 1938 en weer van 1939 tot 1948. Sedert 1933 het hy weldra in die meeste kabinetsposte waargeneem en was hoogs veelsydig sowel as bekwaam. As redenaar in die Parlement het hy geen gelyke gehad nie. Hy het die vermoë gehad om die swakhede in sy teenstander se argument uit te lig en hulle te verpletter sonder kwaadwilligheid. Hy was boonop geheel en al tweetalig en het as minister gesorg dat hy al die feite het sodat hy ’n formidabele figuur was om te probeer opponeer. Hy het ook oor ’n buitengewone geheue en ondernemingsgees beskik. Hofmeyr se voortydige dood kan deels toegeskryf word aan die swaar werklas wat genl. Smuts aan hom toevertrou het. Smuts het weliswaar gehelp om die oorlog in [[Europa]] te wen, maar tuis het hy nie net die verkiesing verloor nie, maar ook die beste en mees waarskynlike kandidaat om sy nalatenskap te laat voortleef. Suid-Afrika het een van die helderste liberale stemme in sy politiek verloor.<ref name="zar">{{en}} [http://zar.co.za/hofmeyr.htm Biographies of special South Africans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160516045743/http://zar.co.za/hofmeyr.htm |date=16 Mei 2016 }}. URL besoek op 18 Mei 2016.</ref> == Herkoms en kleuterjare == [[Lêer:AB JH & Deborah Hofmeyr circa 1898.jpg|duimnael|links|AB, Hennie en Deborah Hofmeyr in omtrent 1898]] Jan Frederik Hendrik Hofmeyr was die jongste kind van Andries Brink Hofmeyr ([[26 Julie]] [[1851]] – [[17 Maart]] [[1897]]). Laasgenoemde was eers met Clara Gertruida Margaretha Rossouw ([[23 Desember]] [[1850]] – [[23 Maart]] [[1884]]) getroud en vier dogters is uit hierdie huwelik gebore. Sy tweede vrou, met wie hy op 13 Desember 1887 getroud is, was Deborah Catherina Beyers ([[5 Desember]] [[1863]] – [[27 Julie]] [[1959]]). Hul eerste kind was Andries Beyers ("A.B.") Hofmeyr, gebore binne ’n jaar na hul troue.<ref>Paton, infra, p. 4.</ref> Dit was eers vyf jaar later dat hul tweede seun op 20 Maart 1894 gebore is. Hoewel hy by sy doop die tweede naam Frederik gekry het, het hy dit nooit gebruik nie en het hy sy lewe lank net as J.H. Hofmeyr bekend gestaan.<ref>{{en}} Alan Paton, South African Tragedy, The Life and Times of Jan Hofmeyr, verkort deur Dudley C. Lunt, Charles Scribner’s Sons, New York, p. 3</ref> In sy kinderjare was sy noemnaam altyd Hennie gewees.<ref name="Paton_p51">Paton, supra, bl. 51</ref> Hennie se vader, ’n sagsinnige en ingetoë man,<ref>Paton, supra, bl. 3 skryf dat hy "quiet and unassuming" was.</ref> wat voor Hennie se derde verjaardag oorlede is,<ref>Paton ,supra, p. 5.</ref> was die sakebestuurder van die koerant [[Ons Land]] en die sekretaris van die [[Afrikanerbond]]. Hy was ’n neef van [[Onze Jan Hofmeyr]] omdat hy die seun van ’n jonger broer, Andries Brink Hofmeyr (1820–1870), van Onze Jan se vader was. Hennie Hofmeyr was dus nie ’n broerskind van Onze Jan nie, maar ’n seun van sy neef.<ref>Paton, supra, bl. 3</ref> Deborah Beyers het uit ’n bekende ou [[Stellenbosch|Stellenbosse]] familie gestam. Sy was ’n reguit, heerssugtige, bekrompe en ontembare mens en was bekend vir haar rondborstige en openhartige uitsprake.<ref name="Paton_p4">Paton, supra, bl. 4.</ref> Haar jongste seun was stil en saggeaard. Vroeg reeds was hy leersaam en gehoorsaam aan sy moeder aan wie hy baie geheg was.<ref name="Paton_p4" /> Toe Hennie twee jaar oud was, het hy baie siek geword en sy moeder het hom liefderyk en met groot toewyding verpleeg. Sy herstel het hul verhouding versterk en bevestig.<ref name="Paton_p4" /> Hennie Hofmeyr is in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] gedoop, maar hy ontvang sy godsdienstige onderrig in die Baptistekerk en gevolglik in Engels. Sy moeder het haar tot die Baptiste gewend toe die predikant van die Groote Kerk haar tydens Hennie se vroeë en ernstige siekte nie die praktiese hulp gebied het wat sy verwag het nie.<ref name="Paton_p4" /> Dit was juis in die Baptistekerk wat sy moeder besef het dat hy buitengewoon begaafd was. Hy was maar net 5 jaar oud toe sy agterkom dat hy vlot Engels kon lees. Hy kon ook Hollands lees toe hy die Groote Kerk met sy ouma besoek het.<ref>Paton, supra, bl. 5.</ref> By die Sondagskool van die Baptistekerk het hy almal beïndruk deur niks wat hy geleer het, te vergeet nie. Eendag het ’n gereelde kerkganger hom ná ’n kerkdiens gevra waaroor die dominee gepreek het. Tot sy verbasing het Hennie omtrent die hele preek woord vir woord herhaal.<ref>Paton, supra, bl. 6</ref> Sy ma het Hennie geleer dat God nie onderskei tussen ryk en arm of wit en swart nie, want voor Hom was almal gelyk.<ref name="Paton_p7">Paton, supra, bl. 7.</ref> Tydens sy latere lewe het hulle gewoonlik Presbiteriaanse dienste bygewoon. Jannie Hofmeyr is nooit aangeneem nie, maar die Christelike godsdiens, in sy Protestantse en aanvanklik fundamentalistiese vorm, het lewenslank ’n wesentlike en blywende invloed op hom uitgeoefen; baie van sy politieke beskouings het uit sy sterk godsdienstige oortuigings voortgekom. Sy was, wat haar begaafde, jongste seun betref het, oormatig beskermend. Met haar sterk persoonlikheid het ’n regstreekse, oorweldigende invloed op haar delikate en knap seun se opvoeding en die vorming van sy karakter uitgeoefen. As gevolg van ’n geneesheer se voorspelling – toe Jannie Hofmeyr drie jaar oud was – dat hy óf ’n genie sou word óf jonk sou sterf, het sy moeder ’n neurotiese vrees ontwikkel dat hy voortydig sou sterf en dit het haar oordrewe besorg oor sy gesondheid gemaak.{{feit}} Sy het Jannie se huislike lewe tot sy dood oorheers en sodoende doeltreffend gekeer dat hy ooit sou trou; later in sy lewe was sy blykbaar wel ten gunste van ’n huwelik, maar slegs as sy keuse van ’n huweliksmaat haar goedkeuring sou wegdra. Haar invloed het ook ingewerk op sy hele openbare loopbaan. As intens godsdienstige vrou het sy heel moontlik bygedra tot sy geloof dat as hy slegs met alle mag alles doen wat sy hand vind om te doen, God op sy tyd alle dinge aan hom sou skenk. Hierdie opvatting het ten grondslag gelê van die politieke besluiteloosheid wat eers so kenmerkend van sy loopbaan was en dit ten slotte geskend het. Jannie Hofmeyr is ook geïnhibeer deur sy nabyheid aan die indrukwekkende gestalte van genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]], wat hom terselfdertyd geïntrigeer en gefassineer het en aan wie hy eindelik volledige trou toegesweer het.{{feit}} == Skool en universiteit == === SACS (1902–1906) === [[Lêer:Hofmeyr-saal SACS.jpg|duimnael|links|Die J.H. Hofmeyr-gedenksaal en -biblioteek is deur oudleerders van [[SACS]] by die skool opgerig]] Jannie was byna 8 jaar oud toe hy in 1902 vir die eerste keer skool toe gegaan het.<ref name="Paton_p7" /> [[SACS]] (South African College School) was trots daarop dat hulle Engelse, Afrikaanse en Joodse seuns in harmonie met mekaar onderrig het.<ref name="Paton_p7" /> Destyds het skole net een manier geken om begaafde kinders te hanteer. Dit was om hulle onmiddellik te bevorder na die volgende standerd. Hulle het hul min aan die kind se emosionele en sosiale ontwikkeling gesteur. In sy eerste twee jaar op skool het Jannie vyf jaar se onderrig voltooi. Na nog twee jaar het hy ’n verdere vier akademiese jare voltooi. In 1906 het hy darem ’n volle jaar in matriek deurgebring, net om dit op 12-jarige ouderdom met vlieënde vaandels deur te kom.<ref>Paton, supra, bl. 9.</ref> Hy het eerste gestaan in sy skool en derde in die kolonie. Maar sy vyf jaar by SACS was nie gelukkige jare nie. Reeds toe hy daar aankom was hy kort en bonkig en het hy brille met baie dik lense gedra.<ref name="Paton_p8">Paton, supra, bl. 8.</ref> Hy was passievol oor krieket, maar kon dit nooit eintlik baasraak nie. In matriek, terwyl sy klasmaats in hul rugbybaadjies of flenniebroeke flankeer het, het Jannie in sy kortbroekmatroospakkie rondgedwaal en met albasters gespeel.<ref name="Paton_p8" /> Voordat hy universiteit toe gegaan het, het Onse Jan 'n vaderlike gesprek met hom gehad. Hy het Hennie meegedeel dat karakter belangriker as intellektuele prestasie was. Dit het groot inslag by Hennie gevind en hy het dit met hart en siel aanvaar.<ref>Paton, supra, bl. 10.</ref> === Suid-Afrikaanse Kollege (1907–1911) === [[Lêer:Thirteen year old jan hofmeyr is already at university.jpg|duimnael|Dertien jaar oud en reeds op universiteit]] Destyds was die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]] die enigste universiteit in suidelike Afrika. Dit het studente geëksamineer, maar hulle nie onderrig nie. Dit was gedoen deur die konstituerende kolleges soos die [[Suid-Afrikaanse Kollege]] in Kaapstad. Hennie het ’n spesiale beurs van die Kollegeraad ontvang om daar te studeer. Hy kon kies tussen ’n BA in Tale of ’n BA in Wetenskap. Hy het eersgenoemde gekies. Die kollege het aangedring dat hy 3 jaar moes studeer om die graad te voltooi.<ref name="Paton_p11">Paton, supra, bl. 11.</ref> Op twaalfjarige ouderdom het sy universiteitsloopbaan in 1907 ’n aanvang geneem. Hy het steeds kortbroek gedra.<ref>Paton, supra, bl. 11. Een van die professore het sy ma gevra dat hy langbroek moes dra, maar sy het geweier.</ref> In sy tweede jaar het Hennie by die debatsvereniging en die CSV aangesluit.<ref name="Paton_p11" /> Dit was ook die jaar waarin Alfred Hoernlé die professor van filosofie geword het. Hofmeyr het groot bewondering vir hierdie leier van liberale denke in Suid-Afrika gehad.<ref>Paton, supra, bl. 12.</ref> Daardie jaar het hy ook die medaljes ontvang vir al 5 sy kursusse: Latyn en Klassieke Filologie, Grieks, Engels, Filosofie en Hollands.<ref>Paton, supra, bl. 12.</ref> Hennie se beste vriend was steeds Theo Haarhoff, maar hy was nog by SACS. Hulle was ewe tuis in Engels en Afrikaans en beide van hulle is opgevoed in streng en gelowige huise. Beide was lief vir Latyn en Grieks. Dan het beide graag krieket gespeel, maar geeneen was behendig daarmee nie.<ref>Paton, supra, p. 13</ref> Aan die einde van 1909 het Hennie sy BA-graad met onderskeiding verwerf. Nie alleen het hy eerste in sy klas gestaan nie, maar hy het ook die universiteit se goue penning vir Letterkunde verwerf. Daarbenewens het hy ook ’n [[Rhodes-beurs]] ontvang. Daar is toe wyslik besluit om hom terug te hou en hy gaan eers in 1913 na [[Universiteit van Oxford|Oxford]].<ref>Paton, supra, bl. 15.</ref> Sommige waarnemers meen daar is toe reeds ’n mate van skade aangerig; die feit dat hy klasse saam met jong mans moes volg wat van vier tot vyf jaar ouer as hy was, het Hofmeyr baie eensaam laat word. In 1910 het hy die BA-graad in die Natuurwetenskap verwerf. Daarna kon hy terugkeer na sy klassieke studies en in 1911 verwerf hy met onderskeiding 'n MA-graad in Klassieke Tale.<ref name="Paton_p17">Paton, supra, bl. 17.</ref> Beide grade is toegeken deur die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop ná studie aan die Suid-Afrikaanse Kollege. Hy was teen dié tyd ’n leier in die Christen-Studentevereniging. Sy siening van geloof was besig om te skuif van die Baptiste se beheptheid met sonde, bloed en redding na die Anglikane se siening van diens en toewyding.<ref name="Paton_p17" /> By die debatsvereniging was hy 'n sterk ondersteuner van die Kaapse liberale tradisie. Nie-blankes moes, indien hulle die nodige kwalifikasies gehad het, toegelaat word om aan die regering deel te neem. Volgens hom was daar breedweg twee naturellebeleide moontlik. Die eerste een was 'n beleid van segregasie, 'n beleid van onderdrukking, 'n beleid van die donker eeue. Die ander een was die verligte beleid, wat nie geïnspireer was deur vooroordeel nie, maar deur politieke wysheid, geregtigheid, dienstigheid en noodsaaklikheid. Laasgenoemde was die beleid wat hy ondersteun het.<ref>Paton, supra, bl. 24.</ref> In 1912 het Hennie Hofmeyr ''The life of Jan Hendrik Hofmeyr (Onze Jan)'' geskryf nadat hy ’n opdrag aanvaar het van ’n komitee onder voorsitterskap van sen. [[F.S. Malan]] om teen ₤10 per maand die lewensgeskiedenis van [[Onze Jan Hofmeyr]] in Engels te boek te stel. Dit het hy gedoen in samewerking met oudpres. [[F.W. Reitz]], destyds president van die Unie-senaat, wat grotendeels in raadgewende hoedanigheid pleks van as medeskrywer opgetree het. Dié boek, wat in 1913 in Kaapstad verskyn, is omvangryk, deeglik en feitelik akkuraat, maar word ook as “oppervlakkig” beskryf, blykbaar ’n gevolg van die skrywer se jeugdige ouderdom. Hy het self dié groot biografiese studie van 730 bladsye in Nederlands as ''Het leven van Jan Hendrik Hofmeyr (Onze Jan)'' vertaal voor hy na Oxford vertrek het.<ref>Paton, supra, bl. 19.</ref> === Oxford (1913–1916) === [[Lêer:Balliol College Feb 2005.jpg|duimnael|links|270px|Die fasade van Balliol College aan Broad Street, [[Oxford]]]] Hofmeyr en sy ma het op 20 September 1913 na Engeland, Oxford en Balliol vertrek. Hy was 19 jaar oud en het darem ’n langbroek gedra.<ref>Paton, supra, bl. 14</ref> Mevrou Hofmeyr het losies gevind in Wellington Square, maar hy het in sy kollege tuisgegaan.<ref>Paton, supra, bl. 35.</ref> Op sy kaggelrak was ’n foto van een van sy helde, sy grootoom generaal C.F. Beyers.<ref>Paton, supra, bl. 40.</ref> Hofmeyr het besluit om sy studie in die klassieke tale voort te sit. By Oxford het hulle dit "literae humaniores" genoem. Die kursus was in twee verdeel: "Mods" en "Greats". Normaalweg sou dit vier jaar neem om "Greats" te voltooi, maar Hofmeyr kon dit in drie jaar doen weens sy vorige studies.<ref>Paton, supra, bl. 31.</ref> Hofmeyr en sy ma het by die plaaslike Presbiteriaanse gemeente aangesluit.<ref>Paton, supra, bl. 26.</ref> Hy was egter baie meer aktief in die Balliol Boys Club, waar die windmakers van die kollege na die arm seuns van die stad uitgereik het.<ref>Paton, supra, bl. 28.</ref> Hy het steeds in debattering belang gestel. Hy het selfs deelgeneem aan debatte van die beroemde Oxford Union.<ref>Paton, supra, bl. 33</ref> Aan Oxford was hy goed bevriend met C.K.J. Underhill en A.E. King, albei vrygeselle en laasgenoemde ’n spoorwegbeampte.<ref>Paton, supra, bl. 26 en 30</ref> Dit was die eerste keer in sy lewe wat hy Indiërs op gelyke voet teëgekom het. Hy was nogal geskok.<ref>Paton, supra, bl. 27</ref> Teen sy finale jaar het hy ontslae geraak van sy rassevooroordeel wat hy uit Suid-Afrika gebring het. Hy het bevriend geraak met J. Matthai, afkomstig van Madras Universiteit. Matthai het later 'n minister in Nehru se kabinet geword.<ref>Patron, supra, p. 46.</ref> Aan die einde van Hofmeyr se eerste jaar het hulle huis toe gekom vir die lang vakansie.<ref>Paton, supra, bl. 36.</ref> Terwyl hulle in Suid-Afrika was, het Engeland op 4 Augustus 1914 oorlog teen Duitsland verklaar.<ref>Paton, supra, bl. 38.</ref> Engeland het Suid-Afrika gevra om [[Duits-Suidwes-Afrika]] binne te val, maar toe Botha dit met sy kommandante bespreek, was kommandant-generaal C.F. Beyers en ses ander kommandante daarteen gekant.<ref>Paton, supra, bl. 41.</ref> Op die ou end het Beyers gerebeleer. Op die dag waarop generaal de la Rey begrawe is, het Hofmeyr en sy ma op die skip geklim om na Engeland te reis.<ref>Paton, supra, bl. 42.</ref> Sy het besluit om sy noemnaam na Jan te verander, maar sy sou hom daarna Jantjie noem.<ref name="Paton_p51" /> Met hul terugkeer na Oxford het Jan geweier om by die oorlog aan te sluit, maar hy het ook Beyers se foto van sy kaggelrak verwyder.<ref>Paton, supra, bl. 43.</ref> Een van Hofmeyr se eksaminatore het die volgende te sê gehad oor die aard van sy briljantheid: Hy het ’n wonderbaarlike vermoë gehad om orde te skep uit enige materiaal wat aan hom voorsien is. Hy kon dit dan verstaan, ontleed, weer aanmekaar sit en dan dit en sy eie gevolgtrekkings goed onthou.<ref>Paton, supra, bl. 32.</ref> Hofmeyr was die enigste student van Balliol wat in 1916 sy "Greats" in die eersteklas kon slaag.<ref name="Paton_p46">Paton, supra, bl. 46.</ref> Oxford het hom ’n breë klassieke agtergrond gegee en terselfdertyd sy diepe Suid-Afrikaanse patriotisme versterk. In later jare het hy ’n eregenoot van sy kollege, Balliol, geword. Sy kollega in die VP. sir [[Patrick Duncan]], het aan dieselfde kollege gestudeer. Hofmeyr was baie gelukkig in Oxford en sy biograaf, [[Alan Paton]], skryf in dié opsig: "Sy moeder, sy land, en Oxford – dit was die drie groot liefdes van sy lewe."<ref name="Paton_p46" /> Hoewel hy die hoë Anglikanisme nie begryp het nie en hy nooit heeltemal op sy gemak gevoel het tussen seuns uit die Britse privaat skole nie – wie se grootse selfvertroue alles wat Afrikaner is in hom laat uitkom het – het Hofmeyr bekendheid in die Oxford Union verwerf en geluk sowel as ’n beter begrip van die Britte in die Balliol Boys’ Club gevind. Hy het ’n republikein gebly, maar het begin om die ideaal van ’n Gemenebes te ondersteun. Daarom was hy ontstel deur die strydlustigheid van genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] se [[Nasionale Party]]. == Akademikus (1916–1924) == Jan Hofmeyr het in 1916 na Suid-Afrika teruggekeer en aanvaar ’n betrekking as dosent in klassieke tale aan die Suid-Afrikaanse Kollege, sy alma mater in Suid-Afrika.<ref name="Paton_p48">Paton, supra, bl. 48</ref> Dieselfde jaar het hy die J.B. Ebden-prys verower met ’n opstel (wat later gepubliseer is) oor ''History and control of national debts with special reference to their liquidation'' (Kaapstad, 1918).<ref name="Paton_p48" /> In Desember 1916 is hy aangestel as professor in klassieke tale aan die South African School of Mines and Technology, Johannesburg.<ref>Paton, supra, bl. 49</ref> Hy was maar 22 jaar oud. In Johannesburg het Hofmeyr gereeld openbare vergaderings toegespreek en hy was uitgesproke oor politieke aangeleenthede. Hy het ook op verskeie subkomitees van die senaat gedien. Aan die einde van 1918 het hy die senaat in kennis gestel dat hy as professor van Grieks by die Universiteit van Kaapstad aangestel is en dat hy sy pos in April 1919 wou opneem.<ref>Paton, supra, bl. 54</ref> In Januarie is die prinsipaal van die School of Mines oorlede na 'n lang siekbed. Heel onverwags is die pos aan Hofmeyr aangebied. Hofmeyr het besluit om dit te aanvaar op voorwaarde dat Kaapstad hom onthef het van sy verpligtinge.<ref>Paton, supra, bl. 56.</ref> Op 1 Augustus 1919 het die mynskool 'n universiteitskollege geword. In sy inhuldigingstoespraak het Hofmeyr gesê dat 'n universiteit toeganklik moes wees vir almal, ongeag hul klas, rykdom, ras of geloof.<ref>Paton, supra, bl. 57</ref> Dit het spoedig geblyk dat, hoewel hy uitsonderlik bekwaam was om die administrasie te behartig, sy jeug en enge opvoeding dit vir hom onmoontlik gemaak het om gesonde betrekkings met sy personeel en studente aan te knoop.<ref>Paton, supra, bl. 58 en ff.</ref> [[Lêer:TJ Haarhoff.jpg|duimnael|regs|180px|Hofmeyr en sy skoolvriend [[T.J. Haarhoff]] het ''Two studies in ancient imperialism'' geskryf (1921)]] Ten spyte van al sy verantwoordelikhede en probleme het hy tog ook in dié jare ''The Republican movement and the problem of the British Empire'' (in die ''South African Quarterly'' van Desember 1919) geskryf, waarin hy ’n Suid-Afrikaanse republiek in bondgenootskap met die Verenigde Koninkryk bepleit het;<ref>Paton, supra, bl. 61.</ref> en, in 1921 saam met prof. [[T.J. Haarhoff]] ’n pamflet, ''Two studies in ancient imperialism'' wat, hoewel bondig, een van die mees deurtastende ontledings is van die latere [[Romeinse Ryk]]. Hofmeyr se preutse hantering van ’n netelige kwessie waarby sy anatomieprofessor, E.P. Stibbe, betrokke was, het ’n lelike konfrontasie tussen die raad en die senaat uitgeloop. Stibbe het 'n vriendskap aangeknoop met 'n tikster wat by die kollege gewerk het. In November 1921 het Hofmeyr aan Stibbe geskryf dat die skyn van euwel onmiddellik gestaak moes word. Stibbe het Hofmeyr meegedeel dat hy sy neus uit sy private sake moes hou. 'n Raadsvergadering in Desember 1921 het besluit dat Stibbe se diens onmiddellik beëindig word.<ref>Paton, supra, bl. 69.</ref> Lede van die senaat was ontevrede met hierdie besluit en sommige lede het 'n spesiale vergadering aangevra. Tydens die vergadering het Stibbe gesê dat Hofmeyr se skinderbek-ma agter alles sit.<ref>Paton, supra, bl. 72.</ref> Selfs nadat die saak geskik is, was Hofmeyr steeds opgeskeep met 'n vyandige senaat, gelei deur sy ou vriende, Macmurray en Haarhoff. Ander vriendskappe het ook verbrokkel, soos dié met Rheinallt Jones, Margaret Hodgson en Hoernlé.<ref>Paton, supra, bl. 74-5.</ref> ’n Moeilike situasie is op 1 Maart [[1924]] beëindig toe genl. Smuts vir Hofmeyr as administrateur van [[Transvaal]] aanstel.<ref>Paton, supra, bl. 80.</ref> == Administrateur (1924–1929) == Hofmeyr en sy moeder het in April na die ampswoning in Bryntirion in Pretoria verhuis. Sy ma het toe 'n nuwe gewoonte ontwikkel: Sodra hy besoekers ontvang het wat amptelike sake wou bespreek, het sy elders heen gegaan om hulle alleen te laat. Hulle sou miskien weer bymekaar kom om tee te drink na afloop van die amptelike besprekings.<ref name="Paton_p83">Paton, supra, bl. 83.</ref> Hofmeyr se eerste groot toets het binne 'n paar maande plaasgevind. Smuts het 'n algemene verkiesing uitgeroep en dit toe verloor. Hertzog het eerste minister geword. Hofmeyr het onmiddellik aan hom geskryf en aangebied om te bedank, maar Hertzog het nie daarop aangedring nie.<ref>Paton, supra, bl. 85.</ref> Toe bedank die Direkteur van Onderwys en sy tweede-in-bevel, H.S. Scott, was klaarblyklik sy beste opvolger. Die probleem was dat Scott nie alleen Engelssprekend was nie, maar ook 'n Britse onderdaan. Die Nasionaliste in die Provinsiale Raad was van mening dat die tyd aangebreek het dat 'n Afrikaanssprekende aangestel word om in beheer van hul kinders se onderwys te wees.<ref>Paton, supra, bl. 86.</ref> Hofmeyr en Hertzog het die geskil op 'n baie lofwaardige wyse hanteer en op die ou end is Scott aangestel.<ref>Paton, supra, bl. 86-8.</ref> Hofmeyr was ’n besonder suksesvolle administrateur. "No one knew better than he how to manage an administrative machine, and in a few days he had mastered it" skryf Paton in sy boek. Talle provinsiale dienste is uitgebrei en verbeter en Hofmeyr het met sy bekwaamheid die Nasionaliste se teësinnige bewondering in die Provinsiale Raad afgedwing. Staatsamptenare van die Transvaal het eerbied en ontsag teenoor hom betoon.<ref name="Paton_p83" /> [[Lêer:Jan hofmeyr and his mother deborah, shortly after he relinquished the administratorship of the transvaal province.jpg|duimnael|Jan en sy moeder aan die einde van sy ampstermyn as Administrateur]] Hofmeyr se ampstermyn sou in Maart 1929 tot 'n einde kom. Die volgende algemene verkiesing moes ook in 1929 gehou word. Die briljante administrateur se politieke toekoms het besonder rooskleurig gelyk. Al die vernaamste politieke partye en groeperings wou hul by hom skaar. Die eerstes om hom te nader was die boodskappers van Tielman Roos, die leier van die Nasionale Party in Transvaal. Volgens hierdie boodskappers was Hertzog en Smuts oor die muur. Die toekoms was in die hande van Tielman Roos, Jan Hofmeyr en Oswald Pirow.<ref>Paton, supra, bl. 101.</ref> H.H. Moll, nog 'n prominente Nasionalis, het ook toenadering gesoek.<ref>Paton, supra, bl. 102.</ref> Smuts wou gehad het dat Hofmeyr vroeg reeds te kenne moes gee dat hy namens Smuts se party vir die Volksraad sou staan.<ref name="Paton_p106">Paton, supra, bl. 106.</ref> Hertzog het ook aanbiedinge aan Hofmeyr gemaak. Hy het voorgestel dat Hofmeyr nog 'n termyn as Administrateur moes dien, of selfs dat hy na Londen moes gaan as Hoë Kommissaris.<ref name="Paton_p106" /> Hofmeyr wou egter geen aanduiding gee van sy toekomsplanne nie en wou eerder op 'n lang vakansie gaan aan die einde van sy termyn.<ref>Paton, supra, bl. 108–9.</ref> == Lid van die Volksraad en Kabinet (1929–1939) == Hofmeyr het verseg om aan die algemene verkiesing van 1929 deel te neem.<ref>Paton, supra, bl. 111.</ref> Hertzog het die verkiesing loshande gewen. Die Nasionale Party het 'n volstrekte meerderheid in die Volksraad behaal.<ref>Paton, supra, bl. 114</ref> Hertzog het probeer om Tielman Roos uit die politiek te wikkel deur hom as appèlregter aan te stel.<ref>Paton, supra, p. 118</ref> Kort na die verkiesing het die L.V. vir [[Johannesburg-Noord]], Louw Geldenhuys, gesterf. Hofmeyr is deur die Suid-Afrikaanse Party benoem vir die setel en hy wen die tussenverkiesing op 23 Oktober 1929.<ref name="Paton_p117">Paton, supra, bl. 117.</ref> Tydens die tussenverkiesingstryd het [[Oswald Pirow]] vir Hofmeyr uitgedaag om sy houding oor rasseskeiding te stel. Hofmeyr het soos volg geantwoord: "Wat betref segregasie: Dit is, na my mening die mees logies-bevredigende, inderdaad ideale, beleid, maar ons moet nie vergeet dat dit nie 'n maklike beleid is om uit te voer nie; dit verlang opoffering aan ons kant … dit is 'n dringende saak om in die gesig te staar en te oorweeg of ons bereid is om die prys te betaal" <ref>Paton, supra, bl. 120.</ref> Hofmeyr was deel van 'n komitee wat belas was met die skryf 'n hoofstuk oor Suid-Afrika vir die Cambridge Geskiedenis van Britse Ryk. Die hoofstuk sou ''Coming of Age'' genoem word en is uitgegee in 1930.<ref name="Paton_p117" /> Daarin skryf hy dat daar 'n sekere ongemak in Suid-Afrika was en een van die redes was sogenaamde naturelle probleem. Hul taak was om Suid-Afrika veilig te maak vir Europese beskawing sonder om die prys van oneer te betaal. Hy en sy medeskrywers vind die term "naturelle probleem" eintlik kragteloos, want die probleem is hoe wit en swart in vrede en harmonie kon saamleef tot hul gemeenskaplike voordeel.<ref name="Paton_p117" /> Paton skryf dat die hoofstuk die produk van liberalisme in die dertigerjare was. In húl geledere was die debat rondom die aard en omvang van die stemreg wat aan anderkleuriges gegee moes word.<ref>Paton, supra, bl. 128–9.</ref> In sy boek ''South Africa'', wat in 1931 verskyn het, keer hy terug na die kwessie van segregasie. Hy skryf dat hy ten gunste daarvan was, maar dit het onmoontlik geword. Daarin, voer hy aan, lê Suid-Afrika se tragedie.<ref>Paton, supra, bl. 133. Die skrywer gebruik hierdie woorde vir die titel van sy boek.</ref> [[Lêer:Hertzog Cabinet 1933.jpg|links|duimnael|300px|Hertzog se 1933 Kabinet. Hofmeyr tweede laaste in agterste ry]] Intussen het die groot depressie en die kwessie rondom die prys van goud die groot partye tot 'n vergelyk gedwing. Dit was 'n informele geselsie tussen Hofmeyr en Pen Wessels (wie saam met Hertzog die wildernis betree het in 1912) wat die knoop deurgehak het.<ref>Paton, supra, bl. 146</ref> Daar is gepraat van hereniging en Hofmeyr was 'n groot ondersteuner daarvan. Na sy mening was dit die enigste manier om 'n behoorlike naturellebeleid te formuleer: 'n beleid wat wit mense se vrese kon oorbrug, swart mense se strewes kon bevredig en die res van die wêreld tevrede stel.<ref>Paton, supra, bl. 150.</ref> Aanvanklik was daar net 'n koalisie. Die Kabinet sou uit 6 lede van elke party bestaan.<ref>Paton, supra, bl. 152.</ref> Hofmeyr is aangestel as minister van Onderwys, Binnelandse Sake en Openbare Gesondheid.<ref>Paton, supra, bl. 154.</ref> In 1934 het [[Daniël François Malan|Daniël Malan]] en sy ondersteuners afgestig en die Gesuiwerde Nasionale Party geword. In dieselfde jaar het Smuts en Hertzog se partye saamgesmelt en die Verenigde Party geword.<ref>Paton, supra, bl. 158.</ref> Hertzog se finale oplossing vir die naturellekwessie was vervat in drie wetsontwerpe. Die eerste een was die "Representation of Natives Bill". Die aanvanklike plan was om geen meer naturelle op die Kaap se gemeenskaplike kiesersrol by te voeg nie. Swart Suid-Afrikaners sou in 4 kiesafdelings ingedeel word en elkeen sou 'n blanke verteenwoordiger in die Senaat kon verkies. Hulle sou ook elkeen 3 verteenwoordigers in die "Natives Representative Council" kon verkies. Twee van die kiesafdelings sou in die Kaapprovinsie wees en hulle sou ook elkeen een blanke verteenwoordiger na die Provinsiale Raad kon stuur.<ref>Paton, supra, bl. 169.</ref><ref>{{en}} {{cite book |first=Richard |last=Steyn |title=Jan Smuts, Unafraid of Greatness |publisher=Jonathan Ball Uitgewers |location=Johannesburg |date=2015 |page=127 }}</ref> Weens teenkanting is die wetsontwerp gewysig sodat swartes 3 blanke verteenwoordigers in die Volksraad kon verkies.<ref>Paton, supra, bl. 170.</ref> Hofmeyr was steeds gekant teen die wet, maar Hertzog het hom meegedeel dat hy die wetsontwerp in die Volksraad kon opponeer en Hertzog sou dit nie as [[mosie van wantroue]] beskou nie.<ref>Paton, supra, bl. 171.</ref> Hofmeyr het gesê dat sy eerste beswaar was dat die bepaling dat swartes drie blankes tot die Volksraad kon verkies, self 'n verskanste klousule sou word, met die gevolg dat enige (selfs opwaartse) wysiging ook 'n twee-derdes besluit moes wees.<ref>Paton, supra, bl. 175.</ref> Sy tweede beswaar was dat die wetsontwerp neerkom op die wegneem van 'n reg wat toe reeds vir 80 jaar in die Kaap bestaan het.<ref>Paton, supra, bl. 176</ref> Hy was ook gekant teen kommunale verteenwoordiging in die Parlement. Gemeenskaplike belange van al die inwoners van die land was soveel belangriker.<ref>Paton, supra, bl. 177.</ref> Hy het ook 'n waarskuwing aan sy gehoor gerig. Hy het gesê dat die ou bedeling geleerde en vermoënde swartes binne die blankes se beskawing verwelkom en aangemoedig het. Die nuwe bedeling sou hulle leiers van oproer en verset maak.<ref>Paton, supra, bl. 178.</ref> Hofmeyr se pleidooi het nie geslaag nie en die wetsontwerp het 'n wet geword. Hofmeyr het voortgegaan om sy liberale denkwyse in die Volksraad uit te bou. In Maart 1936 het een van die LV's 'n wet voorgestel om huwelike tussen verskillende rassegroepe te verbied. Sy groot beswaar was dat daar getuienis was dat 'n Indiërman 'n blanke vrou getrou het sodat sy grond in die Transvaal namens hom kon koop. Hofmeyr se kil antwoord was dat die Parlement nie 'n wet kon maak om 'n enkele geval te verbied nie.<ref>Paton, supra, bl. 188.</ref> Toe 'n ander LV beswaar maak teen die toelating van anderskleuriges by Wits en Kaapstad, het Hofmeyr hom geantwoord dat hulle nie met akademiese vryheid moes inmeng nie.<ref name="Paton_p189">Paton, supra, bl. 189.</ref> Hofmeyr het ook 'n wetsontwerp ingedien om die sekere beperking op Indiërs om grond te koop, op te hef.<ref name="Paton_p189" /> Ten einde raad het Hertzog in November 1936 vir Hofmeyr aangestel as minister van mynbou asook arbeid en aan [[Richard Stuttaford|Stuttaford]] binnelandse sake gegee.<ref>Paton, supra, bl. 195.</ref> [[Lêer:Jannie Hofmeyr en moeder.jpg|duimnael|regs|250px|Jan Hofmeyr en sy moeder, Deborah, op die trap van die Parlementsgebou in [[Kaapstad]] in 1938, die jaar waarin hy die kiesafdeling Johannesburg-Noord met ’n meerderheid van 3&nbsp;334 gewen het]] 1938 was weer 'n verkiesingsjaar. Die Verenigde Party het 'n paar setels verloor en die Nasionale Party het 'n paar meer setels gewen. Maar die Verenigde Party se meerderheid was steeds groot, want die VP het 111 setels gewen en die NP maar net 27.<ref>Paton, supra, bl. 219.</ref> Hertzog se Minister van Handel en Nywerheid, [[Adriaan Fourie]], het egter sy setel verloor en Hertzog het besluit om hom as senator te benoem, nogal as 'n persoon weens sy besondere kennis van die behoeftes en wense van nie-blankes.<ref>Paton, supra, bl. 222.</ref> Hofmeyr was ontevrede hiermee en hy bedank toe as minister. In sy toespraak aan die Volksraad het hy gesê dat Fourie se aanstelling niks minder as 'n ontering van die grondwet was nie. Dit het ook die verhouding tussen blankes en nieblankes geaffekteer. Daar kon nie toegelaat word dat nieblankes die pionne van die witman se politieke speletjies word nie. Hofmeyr was nie bereid om mede-verantwoordelik te wees vir 'n verbreking van die grondwet nie. Hy wou dit ook duidelik stel dat hy nie van plan was om 'n nuwe politieke party te stig nie.<ref>Paton, supra, bl. 222-3.</ref> Tydens die verkiesing van 1933, wat die stigting van die [[Verenigde Party]] uit die [[Nasionale Party]] en die [[Suid-Afrikaanse Party]] voorafgegaan het en waarin die twee partye saamgewerk het, wen Hofmeyr Johannesburg-Noord onbestrede. In die 1938-verkiesing vergroot hy sy meerderheid, dié keer teen A.W. Swartz van die Gesuiwerde Nasionale Party, tot 3&nbsp;334. In 1943, weer teen ’n (Herenigde) N.P.-kandidaat, vaar hy selfs beter met ’n meerderheid van 4&nbsp;046 en in die laaste verkiesing voor sy dood, dié van [[26 Mei]] [[1948]], waarin sy Verenigde Party verslaan is en hy dus sy kabinetspos verloor het, sak sy meerderheid terug tot 3&nbsp;281. In die tussenverkiesing wat sy dood te weeg gebring het, stel die NP nie weer ’n kandidaat nie en wen P.B. Bekker die setel gemaklik vir die Verenigde Party met ’n meerderheid van 4&nbsp;946.{{feit}} Hy het die hereniging van die twee hoofpartye as noodsaaklike voorbereiding op die gepoogde oplossing van die eintlike probleem van Suid-Afrika beskou, naamlik om die toekoms van die Europese beskawing in die land te verseker. Hy het sy standpunte sowel eksplisiet – in toesprake, en in sy inleiding tot ''Coming of age: studies in South African citizenship and politics'', wat hy en andere in 1930 in Kaapstad publiseer het – as implisiet in sy geskiedkundige werk ''South Africa'' (Londen, 1931) – bekendgemaak. Gedurende die ingewikkelde gebeurtenisse en versigtige onderhandelings wat tot die koalisie van die Nasionale en die Suid-Afrikaanse Party in Februarie 1933 gelei het, was Hofmeyr, saam met Louis Esselen, [[Patrick Duncan]] en [[Deneys Reitz]], een van Smuts se hoofraadgewers.{{feit}} Bevry van mede-aanspreeklikheid vir kabinetsbesluite, het Hofmeyr meer te sê gehad oor sy politieke sieninge. Dit kon hy doen in die nuwe tydskrif, ''Forum''. In sy eerste artikel, naamlik ''Faith, fear and politics'' (26 September 1938), skryf hy dat die probleem wat mense dikwels die naturellekwessie noem, onthul die geskil tussen die realis en die liberalis, wat eintlik die kwessie tussen vrees en geloof is. Die realis kyk na die feite en al wat hy sien is die oorweldigende aantal naturelle. Die gevolg is dat hy dan 'n beleid van onderdrukking volg, wat gebaseer is op vrees. Hy sien nie dat vrees aanleiding gee tot haat nie. Die liberalis kyk ook na die feite, maar hy sien ook ander feite, soos die verskille tussen wit en swart. Sy beleid is dus nie assimilasie nie. Terwyl hy die feite in die gesig staar, versaak hy nie die vaste grond van beginsel nie.<ref>Paton, supra, bl. 229.</ref> In ''My conception of liberalism'' (17 Oktober 1938) skryf hy dat liberalisme 'n filosofie en nie 'n beleid was nie. In die Suid-Afrikaanse milieu beteken dit drie dinge: die erkenning van wesenlike waarde van die mens as mens; die geloof dat alle dele van die samelewing 'n bydrae kan maak en die geleentheid moes hê om dit te doen; die vasberadenheid dat minderbevoorregtes hierdie geleentheid moes hê. Hy verklaar dat liberalisme nie gelykheid beteken het nie; dit beteken wel die verskaffing van redelike geleenthede. Liberalisme verwerp [[outoritarisme]]. Daar was sekere geestelike waardes van geregtigheid, vryheid en verdraagsaamheid wat hoër was as die ideale van dissipline en doeltreffendheid.<ref>Paton, supra, bl. 229-30</ref> Hofmeyr se vereenselwiging met ''Forum'' het mense opnuut laat gis oor ’n moontlike liberale party; dit het egter spoedig geblyk duidelik dat hy, pleks vanself ’n party te stig, verkies het om te wag totdat een werklik bestaan het. Hy het geglo dat dit wel tot stand sou kom as gevolg van die toenemende liberalisme wat hy onder die jong stedelike wit bevolking bespeur het.<ref>Paton, supra, bl. 230-33</ref> Aan die einde van 1938 het Stuttaford 'n Asiate-wetsontwerp ingedien om Indiërs te beperk om, behalwe in sekere voorgeskrewe gebiede, grond te koop. Hofmeyr en Blackwell het besluit om die wetsontwerp teen te staan. Teen daardie tyd het Hertzog genoeg gehad van hul halstarrigheid. 'n Koukusvergadering is belê. Hertzog het die vergadering meegedeel dat hulle 'n keuse gehad het: Of Hertzog bedank of die koukus stem vir 'n mosie van sensuur teen Hofmeyr en Blackwell wat geen dissipline of getrouheid gehad het nie. Die mosie is aanvaar en die twee het uit die koukus bedank.<ref>Paton, supra, bl. 239</ref> In die daaropvolgende Volksraaddebat het Hofmeyr gewaarsku dat Indiërs, eerder as om vrugteloos na geregtigheid te streef, in die toekoms mag besluit om eerder by ander nieblankes aan te sluit en dat blankes dan te doen sou kry met burgerlike ongehoorsaamheid en passiewe weerstand.<ref>Paton, supra, bl. 242.</ref> In November 1938 het hy kanselier van die Universiteit van die Witwatersrand geword en in Maart van die volgende jaar het hy by geleentheid van sy inhuldiging een van sy grootste redes gehou, waarin hy die vryheid van meningsuiting, demokrasie en die mens se reg om te ontwikkel, verdedig het. Die grootste konflik in die wêreld was dié tussen demokrasie en eiemagtigheid. In daardie konflik moes elke universiteit wat sy sout werd was, kant kies vir demokrasie. Hy was bewus van die swakhede van demokrasie, maar die grootste vooruitgang van die mensdom het nie van dissipline gekom nie – dit was deur die werking van ’n vrye gees. Die vryheid om te kritiseer was die eerste wesenlike element in demokratiese vryheid. Daar was diegene wat, met die absolute sekerheid van hul eie korrektheid, gekrenk voel omdat iemand ’n ander mening huldig. Wanneer dit gebeur skryf hulle dit nie toe aan intellektuele oortuiging nie, maar pak die skuld op een of ander morele laakbaarheid. Daarom sien mens ook aanvalle op die vryheid van die pers selfs in demokratiese lande. Die tweede groot vryheid was om te ontwikkel. Blanke Suid-Afrikaners sien hulself as voogde van anderskleuriges. Hulle moet nie terug deins op die dag waarop hul beskermlinge groot geword het nie, want dit sou onchristelik wees. Vir die studente het hy ’n finale woord gehad. Hulle moes gereed maak om te veg vir hul vryheid.<ref>Paton, supra, bl. 249-50</ref> Die aggressiewe en eksklusiewe Afrikanersentimente waaraan drie maande tevore by die hoeksteenlegging van die [[Voortrekkermonument]] uiting gegee is, het hom verontrus, want hy het gevoel dat die Afrikaner – wat gegrief gevoel het oor sy minderwaardige posisie – te sterk gereageer het. As gevolg van sy energieke verset teen die Wet op Asiate (Grond en Handel in Transvaal) van 1939 het Hofmeyr uit die koukus van die Verenigde Party bedank, maar hy het in die Volksraad as onafhanklike ’n ondersteuner van die Verenigde Party gebly. Die naderende oorlog het dit ongeleë gemaak om ’n nuwe party te stig, maar hy is ook beïnvloed deur sy eie bedeesdheid, belemmerde ontwikkeling en huiwerigheid om Smuts teen te gaan. Op 1 September 1939 het Hitler [[Pole]] binnegeval.<ref>Paton, supra, bl. 254.</ref> == Tweede Wêreldoorlog (1939–1945) == [[Lêer:SA Cabinet 1939.jpg|duimnael|400px|Smuts Kabinet 1939. Hofmeyr links voor]] Tydens die sitting van die Volksraad op 4 September 1939 het die eerste minister, Generaal Hertzog, voorgestel dat Suid-Afrika neutraal bly in die oorlog tussen Engeland en Duitsland. Generaal Smuts het voorgestel dat die land oorlog verklaar teen Duitsland. 67 lede het Hertzog ondersteun, maar Smuts het gewen met 80 stemme. Hertzog het die goewerneur-generaal versoek om 'n verkiesing uit te roep, maar hy het geweier en Smuts gevra om 'n kabinet saam te stel.<ref>Paton, supra, bl. 256–7</ref> Hy het Hofmeyr aangestel as Minister van Finansies en Minister van Onderwys.<ref>Paton, supra, bl. 261.</ref> Tydens die oorlog en daarna het Hofmeyr ontsaglik hard gewerk en sy groot administratiewe aanleg so goed aangewend dat hy ’n aansienlike gedeelte van die land se oorlogspoging besiel het, met uitsondering van militêre en buitelandse sake, en hierbenewens het hy in albei sy ministeriële hoedanighede baie vir die onderwys en ontwikkeling van swart, bruin en Indiërmense gedoen.<ref>Paton, supra, bl. 263.</ref> Sy eerste begroting, wat hy op [[28 Februarie]] [[1940]] voorlê het, was die eerste ná 10 jaar waarop daar geen wysiging voorgestel is nie.<ref>Paton, supra, bl. 262-3.</ref> Een van die bepalings was om die inkomstebelastingkorting van 30% af te skaf. Buitensporig hoë winste is ook bykomend belas.<ref>Paton, supra, bl. 262.</ref> ’n Aanvullende begroting later in die jaar het nog £33 000 000 vir die voortsetting van die oorlog gevra, wat ’n totaal beteken het van £128 000 000 vir die jaar, waarvan £74 000 000 vir militêre uitgawes bestem was. Alle belasting is verhoog, maar daar was geen ernstige kritiek nie. Belastings, lenings en uitgawes is deur die begroting van 1941-’42 verder verhoog; veral die nuwe belasting op die wins op grondverkope en die handelswinsheffing was ongewild.<ref>Paton, supra, bl. 266.</ref> [[Lêer:Jan Tax, the minister of finance jan hofmeyr prepares to address parliament with his budget speech.jpg|links|duimnael|Jan "Taks" maak gereed om sy begrotingsrede te lewer]] In 1941 het Hofmeyr vir die eerste keer die gevolge van ooreising begin voel, maar hy het bly voortwerk sonder om homself te ontsien. Teen 1942-’43 het sy finansiële beleid volgehoue teenkanting binne sowel as buite die parlement gewek het hy die bynaam “Jan Taks” gekry. Daar is aangevoer dat sy begrotings bloot ondernemings vir die invordering van belasting was, wat die ekonomie geen vorm of rigting gegee het nie; en daar is beweer dat sy buitensporige belasting, veral die gehate oorwinsbelasting, die toekomstige ontwikkeling van die nywerheid verlam het; en voorts is daar gesê dat die staatskuld ’n ondraaglike las vir die nageslag sou word, hoewel Hofmeyr nooit meer as 50 persent van die militêre uitgawes deur middel van lenings gedek het nie. Latere ontwikkelings het Hofmeyr se verontagsaming van sy kritici geregverdig; op dié tydstip egter het sy onkreukbaarheid, skynbare koppigheid en afsydige, meerwaardige houding sy kritici egter verbitterd gemaak. Die begroting van 1943 was so drasties as moontlik in ’n land wat nie in sy oorlogspoging verenig was nie: alle belasting, regstreeks en onregstreeks, is met bykans £164 000 000 verhoog; die militêre uitgawes het £96 000 000 beloop, waarvan die helfte uit inkomste verkry is. Die opposisie was van mening dat hy die myne nie swaar genoeg belas het nie, en beweer dat hy ’n werktuig van die Kamer van Mynwese was, terwyl toonaangewende persone in die nywerheid hom as hul aktiewe vyand beskou het. In werklikheid het hy soveel moontlik van die myne geneem sonder om ernstige skade aan te rig, maar 1943 was waarskynlik die jaar waarin sy gewildheid in die Verenigde Party begin afneem het. In 1943 het die kwessie van die okkupasie van grond deur Indiërs weer kop uitgesteek. Smuts het 'n wetsontwerp ter tafel gelê wat die beperkings op Indiërs om eiendom te besit, verder verleng het. Hofmeyr het die maatreël bestry omdat dit teen Indiërs gediskrimineer het. Hy het die Volksraad meegedeel dat elke keer wanneer hulle 'n toegewing maak aan hul rassevooroordeel, verlaag dit die morele fondament van die leierskap wat blankes in Suid-Afrika geniet het. Hy was dus gekant teen die diskriminerende bepalings van die wet.<ref>Paton, supra, bl. 291.</ref> Sy beginselvastheid het dit vir hom onmoontlik gemaak om die talryke netelige kwessies in die Suid-Afrikaanse politiek te ontwyk. Toe Underhill aan hom skryf dat hy hoop dat hy Smuts se opvolger sou word, het Hofmeyr geantwoord dat dit onmoontlik was want hy was totaal uit voeling met die sentimente van blankes in Suid-Afrika.<ref>Paton, supra, bl. 292.</ref> Nogtans het hy maklik daarin geslaag om Johannesburg-Noord in die algemene verkiesing van Julie 1943 te behou. In Desember daardie jaar het hy die sewende sitting van die Verteenwoordigende Naturelleraad in Pretoria geopen en gesê dat hy nooit die beleid aanvaar het waarvolgens die swart mense in hul eie rigting moes ontwikkel indien dit bloot ’n dekmantel sou wees om hulle op wat belanghebbende wit mense as hul plek beskou, te hou nie. Swart mense moes self toegelaat word om te besluit watter aspekte van hul eie kultuur bewaar behoort te bly.<ref>Paton, supra, bl. 296.</ref> [[Lêer:The leader and his deputy, jan smuts on the right and jan hofmeyr on the left.jpg|duimnael|Hofmeyr en Smuts tydens die oorlog]] Die begroting van 1944 sorg in ’n mate vir groter bestaansbeveiliging vir alle rasse en ook vir klein verhogings in die swart mynwerkers se belaglik lae lone. Bestaansbeveiliging oor die algemeen kry sowat £1 000 000; militêre uitgawes £102 500 000. Hofmeyr het daarin geslaag om getuienis aan te voer wat kritiek op die oorwinsbelasting weerlê het. Al was hy reeds oorlaai met werk, het Hofmeyr tydens die oorlog namens kollegas waargeneem wat siek of uit Pretoria afwesig was, en hy het derhalwe dikwels as waarnemende eerste minister opgetree wanneer genl. Smuts in die buiteland was. In September 1944 het hy egter self ’n kort besoek aan [[Egipte]] en [[Italië]] gebring om die troepe te sien en ook iets van die oorlogspoging waartoe hy so baie bygedra het.<ref>Paton, supra, bl. 304.</ref> Met die begroting van 1945 het die oorgang van oorlog tot vrede begin; die totale uitgawe het £189 000 000 beloop, waarvan £106 500 000 vir niemilitêre doeleindes was. Belasting het so hoog gebly en die kritiek so fel as ooit. Die Nasionaliste was verontrus oor die beoogde besteding van nog £255 000 aan swart onderwys; dit, asook Hofmeyr se hele Wet op die Finansiering van Naturelle-onderwys – wat vir die eerste maal in die geskiedenis van Suid-Afrika vir swart onderwys uit die algemene inkomste voorsiening gemaak het – is ook deur die Verenigde Party se verteenwoordigers van plattelandse setels gekritiseer.<ref>Paton, supra, bl. 313.</ref> == Ná die Wêreldoorlog (1945–1948) == In Oktober 1945 het Hofmeyr na [[Engeland]] gereis om by Oxford die eredoktorsgraad D.C.L. te ontvang, en ook om as lid van die Geheime Raad ingesweer, deur die koning ontvang en deur kabinetsministers onthaal te word.<ref>Paton, supra, bl. 322.</ref> Sy rede voor die Empire Parliamentary Association oor ''South Africa Today'' is voor die einde van dié jaar deur die vereniging gepubliseer. Hy het ook die Verenigde Volke se Opvoedkundige, Wetenskaplike en Kulturele Organisasies (Unesco) toegespreek, waarvan hy adjunk-president was. Die volgende jaar het hy genoot van Balliol en ere-Bencher van Gray’s Inn geword. Maar in Suid-Afrika het die Verenigde Party te midde van die na-oorlogse reaksie eers stemme en toe setels in tussenverkiesings verloor. Dit het gelyk of die party se meerderheid by die volgende algemene verkiesing sou krimp en, met stygende lewensduurte, woningnood en vertraging met demobilisasie het Hofmeyr se ongewilde finansiële beleidsrigtings baie skuld hiervoor gekry. Die begroting van 1946 het sy kritici verder opgewek. Belasting is verminder, maar die gehate oorwinsbelasting is behou, terwyl uitgawes – waarvan ’n groot gedeelte aan pensioene, volkswelsyn, gesondheid, wetenskaplike navorsing en swart onderwys toegesê is – die bedrag van £188 000 000, die hoogste tot dusver, beloop het. Vier vyfdes van sy ministeriële salaris is in die Deo-Gratia-fonds gestort, wat hy in Desember 1945 vir swart onderwys gestig het. Hofmeyr het, ná ’n sielestryd die Wet op Asiategrondbesit en Indiërverteenwoordiging van 1946 aanvaar, wat minstens beperkte regte aan die Indiërs verleen het. Dit was tydens ’n debat oor hierdie wetsontwerp dat Hofmeyr sy noodlotswangere verklaring gedoen het: “Ek neem standpunt in ten gunste van die uiteindelike opheffing van die kleurslagboom in ons Grondwet,” ’n verklaring wat die Nasionaliste nóg hom nóg die Verenigde Party ooit sou laat vergeet.<ref>Paton, supra, bl. 329.</ref> Teen die middel van 1946 het Hofmeyr aan ’n ernstige nieraandoening gely en die gevolge van ooreising gevoel; hy was in die tydperk van 1941 tot ’45 verantwoordelik vir 112 van die 264 wetsontwerpe wat die parlement aangeneem het. Baie sakelui wou die oorwinsbelasting en die handelswinsheffing dadelik opgehef hê en hulle wou ook hê [[Klasie Havenga|N.C. Havenga]] moes terugkeer as leier van ’n sentrale party, ontslae van sowel Malan as Hofmeyr op die twee vleuels.<ref>Paton, supra, bl. 322.</ref> Daar was ook druk uit 'n ander oord op die regering. Die Naturelle Verteenwoordigende Raad het in Pretoria ontmoet vir hul jaarlikse vergadering.<ref>Paton, supra, bl. 335.</ref> Die Raad het kennis geneem van die "Atlantic Charter" en die besluite van die Verenigde Volke en daarom 'n beroep op die regering gedoen om onmiddellik alle diskriminerende wette te herroep.<ref>Paton, supra, bl. 336.</ref> Hofmeyr het hulle probeer paai, maar dit het niks gehelp nie. Die Raad het besluit om te verdaag tot tyd en wyl 'n aanvaarbare antwoord van die regering ontvang word.<ref>Paton, supra, bl. 341.</ref> Daarna sou hulle net gelykheid eis en wou hulle niks meer te doen gehad het met verligting en verbetering nie.<ref>Paton, supra, bl. 343.</ref> [[Lêer:A cartoon portraying Jan Smuts poised tall over the south african landscape with Jan Hofmeyr cast as his shadow over the same landscape.jpg|duimnael|Smuts se opvolger?]] Hofmeyr se liberale reputasie was vir die Verenigde Party egter ’n veel ernstiger nadeel. Tot die algemene verkiesing, en veral ná omstreeks September 1947, is sy opvattings skerp deur sy politieke teenstanders aangeval. Hulle het soms gebruik gemaak van oordrywing wat sy politieke aansien binne die konserwatiewe geledere van sy eie party benadeel het. Terselfdertyd het sy teenstanders opreg geglo dat dit die ondergang van die land sou beteken as daar ooit uitvoering gegee sou word aan die oortuigings van ’n man wat verklaar het dat swart mense en Indiërs uiteindelik deur hul eie mense in die Volksraad verteenwoordig sou word. Namate die verkiesingsjaar 1948 genader het, is daar ál meer aandag aan hierdie argumente geskenk, want die kiesers het begin onrustig raak oor die verloop van wêreldsake. Hofmeyr self het in ’n ongerymde posisie verkeer: sy strenge beginselvastheid het dit vir hom bykans onmoontlik gemaak om homself te verdedig. Die ambisie en selfvertroue van sy vroeëre jare was aan die kwyn; hy het nie meer begeer om Smuts op te volg nie, maar dit het hom seergemaak dat so baie lede van die Verenigde Party ook nie wou hê dat hy moes nie. Belastings is in die begroting van 1947 verminder en sommige van die mees verfoeides is opgehef, onder meer die oorwinsbelasting. In Oktober 1947 het Hofmeyr ’n belangrike rol in die onderhandelings gespeel wat tot die lening van £80 000 000 aan die Verenigde Koninkryk gelei het. Teen dié tyd was sy geneeshere baie besorg oor sy gesondheid<ref>Paton, supra, bl. 359.</ref> en op [[15 Januarie]] [[1948]] is hy losgemaak van die portefeulje van finansies, terwyl hy onderwys behou, mynwese bygekry het en amptelik tot adjunk-premier benoem is, ’n aanstelling wat Smuts se vooruitsigte moontlik onherstelbaar kon beskadig.<ref>Paton, supra, bl. 362.</ref> Hofmeyr het ’n opmerking gemaak dat “apartheid” (’n benaming wat sedert omstreeks dié tyd aan die Nasionale Party se amptelike beleid van afsonderlike ontwikkeling gegee is), as dit ooit uitgevoer sou word, ’n afgestompte wit staat omring deur swart tot gevolg sou hê. Pogings is aangewend om hom op hierdie grondslag en op ander maniere te verdedig, maar die Verenigde Party het in wanorde verkeer en Hofmeyr het die middelpunt van hierdie wanorde gevorm. Nogtans was die Nasionale Party-oorwinning van [[26 Mei]] [[1948]], hoewel naelskraap, vir almal – met inbegrip van die oorwinnaars – ’n verrassing. Toe die verbitterde wedersydse verwyte bedaar, was dit duidelik dat Hofmeyr nog die ietwat teësinnige vertroue van die Verenigde Party geniet het, maar self was hy net so onbeslis as ooit oor die stigting van ’n liberale party. Die vae aard van sy opvattings het aan die lig gekom in ’n reeks artikels wat hy in Oktober en November 1948 in die Johannesburgse dagblad [[The Star]] gepubliseer het. Hy het die uiterstes van onderdrukking of gelykheid verwerp en ’n blanke, Christelike voogdyskap oor swart mense bepleit, ’n voogdyskap in die belang van die bevoogde en nie van die trustee nie. Hy het die vraag gestel: “Wat sal gebeur wanneer die bevoogde grootword?”, maar het nie ’n antwoord hierop gegee nie. Sy vroeëre verklarings het egter genoeg implikasies bevat om sy teenstanders in staat te stel om self die mees benadelende antwoorde daarop te verskaf en wat tot die nederlaag van die Verenigde Party by die stembus gelei het. Daar bestaan egter geen aanduidings dat Hofmeyr iets daarmee te doen gehad het dat Smuts ’n geleentheid versuim het – as daar ooit so ’n geleentheid was – om met Havenga tot ’n ooreenkoms te kom en die nuwe Malan-regering op dié wyse uit te lig nie. Afgesien van gematigde kritiek op die begroting en ’n skerp aanval op apartheid, wat volgens Hofmeyr onmoontlik was, terwyl ’n gemeenskaplike samelewing slegs uiters moeilik sou wees, het hy verder weinig deelgeneem aan die eerste sitting van die nuwe parlement. Die betekenisvolheid van die neerlaag, waarvan hy terdeë bewus was, het hom blykbaar ontmoedig, terwyl sy gesondheid vinnig aan die kwyn was. === Nadraai van die 1948-verkiesing === Na die 1948-sitting van die Parlement het die Verenigde Party 'n nuwe naturellebeleid opgestel. Die party was ten gunste van blanke leierskap en gesag, terwyl die vorige beleid ondersteuning van blanke beskawing was. Die nuwe beleid het die "feitlike situasie", naamlik dat daar verskille tussen blankes en naturelle was, in ag geneem en daarom gelykheid afgekeur en eerder sosiale en residensiële skeiding ondersteun. Hulle was ook gekant teen rassevermenging.<ref>Paton, supra, bl. 399.</ref> Vroeg in November 1948 het hy begin skryf aan 'n artikel in die ''Star-''koerant met die titel Christelike trusteeskap as enigste bevredigende naturellebeleid. Daarin het hy menslike- en rassegelykheid verwerp, maar gelykheid van geleenthede ondersteun.<ref>Paton, supra, bl. 404.</ref> Tydens die moeilike tyd na die 1948-verkiesing het sy Christelike geloof hom deurgedra soos so dikwels in die verlede. Hy was ’n baie aktiewe lid van die Christen-Studentevereniging en vir die laaste nege jaar van sy lewe voorsitter van die Suid-Afrikaanse Nasionale Raad van die Christelike Vereniging vir Jongmanne (Y.M.C.A. in Engels). Dit was vir hom ’n riem onder die hart om te dink sommige van die standpunte wat hy ingeneem het, sou dalk Christelike jongmanne kon begeester en bemoedig. === Sy dood === Hofmeyr het in die nag van [[26 November]] [[1948]] ’n hartaanval gekry en sterf ’n week later op [[3 Desember]], amper ses maande nadat die Nasionale Party die bewind oorgeneem het met hulle slagspreuk van [[apartheid]].<ref>Paton, supra, bl. 406–410</ref> Hy is op [[5 Desember]], toevallig die VP se 14de verjaardag, begrawe vanuit die [[NG gemeente Pretoria|NG kerk]] in Bosmanstraat, [[Pretoria]], en in die Nuwe Begraafplaas ter aarde bestel. Sy begrafnisstoet was twee myl lank en langs die strate het na raming altesaam sowat 10&nbsp;000 rouklaers gestaan. Genl. Smuts het sowel by sy graf as die vorige aand hulde betoon aan Hofmeyr toe hy tydens ’n landswye radio-uitsending gesê het: "Hier was die wonderkind van Suid-Afrika, met ’n rekord wat in Suid-Afrika geen gelyke ken nie en wie se ster aan die einde nog aan die opkom was... Hy het gesterf, maar sy diens en die verhewe gees waarin hy getrag het om die land en sy medemens van alle rasse te dien, is vir ons blywende besittings. Dit is ’n ryker en beter land danksy sy diens, en sy boodskap sal nie vergeet word nie." Sy moeder het hom langer as 10 jaar oorleef. == Liberale opvattings == Voordat Hofmeyr skool toe gegaan het, het sy ma hom geleer dat God nie onderkei tussen ryk en arm of wit en swart nie, want voor Hom was almal gelyk.<ref name="Paton_p7" /> By die debatsvereniging van die Suid-Afrikaanse Kollege was hy 'n sterk ondersteuner van die Kaapse liberale tradisie. Nie-blankes moes, indien hulle die nodige kwalifikasies gehad het, toegelaat word om aan die regering deel te neem. Volgens hom was daar breedweg twee naturellebeleide moontlik. Die eerste een was 'n beleid van segregasie, 'n beleid van onderdrukking, 'n beleid van die donker eeue. Die ander een was die verligte beleid, wat nie geïnspireer was deur vooroordeel nie, maar deur politieke wysheid, geregtigheid, dienstigheid en noodsaaklikheid. Laasgenoemde was die beleid wat hy ondersteun het.<ref>Paton, supra, bl. 24.</ref> Hofmeyr het onwrikbaar by sy (verligte) beginsels gestaan en byvoorbeeld in 1936 teen Hertzog se Wet op Naturelleverteenwoordiging gestem toe kollegas, onder wie Smuts, bereid was om die eerste minister te ondersteun. Die Parlement en kabinet is danksy sy beginselvaste standpunt toegelaat om na goeddunke te stem, maar in 1938 bedank hy uit die kabinet toe Hertzog minister A.P.J. Fourie in die Senaat aanstel wat nie ’n setel in die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] kon kry nie, as een van die spesiale benoemdes vir hulle "vertroudheid met die redelike behoeftes en wense van die gekleurde mense van Suid-Afrika". Hofmeyr het geglo die nuwe verteenwoordiger het nie oor een van die vereistes beskik nie. Hy is terselfdertyd uit sy party se koukus geskop. Dit is ook ’n ope geheim dat sy opvattings oor die Indiërkwessie hom meer as een keer in stryd met Smuts gebring het. Met betrekking tot die senatorskap het hy standpunt ingeneem vir goeie en eerlike regering, maar in die kleurvraagstuk het hy gehou by sy beginsel van nierassige regering in die beste tradisie van Kaapse liberalisme. Oor of hy later sover sou gaan om hom by die [[Liberale Party]] (wat in 1953 uit die Verenigde Party ontstaan het) te skaar, kan net bespiegel word, maar in breë trekke was hy iemand wat die liberalisme voorgestaan het, veral ten opsigte van die erkenning van mense se menswaardigheid ongeag hul ras. Dit was na baie mense se mening sy sterk punt, maar vir baie van sy partygenote wat dit juis ’n swakheid: hulle was nie bereid om so ver te gaan nie en ná die verkiesing van 1948 het baie hom vir sy oortuigings verkwalik wat hulle gevoel het bygedra het tot die VP se nederlaag. Reeds voor die verkiesing het hy die skuld gekry vir sir [[De Villiers Graaff]] se nederlaag in die tussenverkiesing in [[Hottentots-Holland (kiesafdeling)|Hottentots-Holland]] op [[15 Januarie]] [[1947]] toe hy sy liberale standpunte uitgelig het tydens ’n toespraak en dit, na baie se mening, tot ’n oorwinning deur die [[Nasionale Party]] se H.J. van Aarde met 637 stemme gelei het. Tydens die verkiesing was Hottentots-Holland dan ook die enigste kiesafdeling wat die VP by die NP kon afneem toe Graaff wen met ’n meerderheid van 571, weer teen Van Aarde. == Skryfwerk en eerbewyse == === Eerbewyse === Eregrade is aan hom toegeken deur die Universiteite van Kaapstad, Witwatersrand en Oxford. * 1926. Verkies tot vise-kanselier van die Universiteit van die Witwatersrand. * 1927. President van die Suid-Afrikaanse Genootskap ter Bevordering van die Wetenskap. * 1927. Voorsitter van die Klassieke Vereniging van Suid-Afrika. * 1929. Ere-D.Sc. van die [[Universiteit van Kaapstad]] * 1934. Adjunkvoorsitter van die Klassieke Vereniging van Groot-Brittanje. * 1938. Kanselier van die [[Universiteit van die Witwatersrand]]. * 1945. Ere-D.C.L. van Oxford Universiteit. === Skryfwerk === * ''The Life of Jan Hendrik Hofmeyr'' (Onze Jan) (1913) * ''History and Control of National'' Debts (1918) * ''Studies in Ancient Imperialism'' (1921) * ''Coming of Age'' (1930) * ''South Africa'' (1931) as deel van die ''Modern World series.'' * ''The Open Horizon'' (1939) == Waardering == Hofmeyr, wie se bydrae tot Suid-Afrika se oorlogspogings slegs deur dié van Smuts self oortref is, was ’n administrateur sonder gelyke, ’n onvermoeide werker, ’n briljante en edele mens en ’n denker wat sy tyd ver vooruit was, maar hy kon, met die oog op sy eie aard en dié van die Suid-Afrikaanse politiek, nie grootsheid bereik nie. Die merendeel van sy wit landgenote het hom met onbegrip, onrustigheid en soms met haat betrag; die liberale minderheid weer met gemengde gevoelens van verafgoding en ergernis. Toonaangewende gekleurdes het hom dalk bewonder, maar hulle kon nie begryp hoe moeilik sy posisie was nie. Aangesien hy hardnekkig aan die idee vasgeklem het dat hy meer goed binne as buite die Verenigde Party kon doen, kon hy nooit daarin slaag om die probleem op te los hoe om aan die party getrou te bly sonder om sy beginsels te kompromitteer nie. Hy was – in die breedste sin van die woord – ’n voorstander van die liberalisme, veral in dié opsig dat hy mense as gelykes beskou het, ongeag hul ras, hoewel hy in die openbaar verplig is om ’n voorstander van gekwalifiseerde stemreg te wees ter wille van sy party.<ref>{{en}}[http://mg.co.za/article/2016-02-05-enigmatic-jan-smuts-still-elusive Enigmatic Jan Smuts still elusive in new biography], ''[[Mail & Guardian]]'', 5 Februarie 2016.</ref> Vir baie was sy liberale oortuigings sy sterk punt, maar in die oë van sy partygenote, sy swak punt. Hulle was nie bereid om so ver soos hy te gaan nie en ná die skoknederlaag van 1948 het baie hom so te sê tereggewys en verkwalik. Hy was gedurig ’n teiken vir die toenemend jingoïstiese Afrikaanse pers, wat sy droom van ’n nierassige samelewing bespot het.<ref name="zar" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * {{af}} {{en}} Hofmeyr, W. Lou(w); Hofmeyr, Nico J.; Hofmeyr, S.M.; Hofmeyr, George S.; Hofmeyr, Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: ’n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers. * {{en}} Potgieter, D.J. (red.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * {{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies. * {{en}} Tom MacDonald: ''Jan Hofmeyr, Heir to Smuts. A biography''. London, Hurst & Blackett, 1943 * {{en}} Alan Paton: ''Hofmeyr''. Oxford, 1964. [Abridged version: ''South African tragedy. The life and times of Jan Hofmeyr'' (New York, 1965)] * {{en}} J.P. Cope: ''Jan H. Hofmeyr. South Africa''. London, 1931. (2nd rev. edition: London, Benn, 1952) * {{en}} Richard Steyn: ''Jan Smuts, Unafraid of Greatness'', Jonathan Ball Publishers, Johannesburg, 2015, {{ISBN|978-1-86842-694-2}}. * {{en}} Jan Hofmeyr, Visionary Genius, http://www.zar.co.za/hofmeyr.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160617051558/http://zar.co.za/hofmeyr.htm |date=17 Junie 2016 }} * {{en}} Family pages, Lessons from Jan Hendrik Hofmeyr, by Dr Roos Muller, http://www.blog.wicht.co.za/2011/11/lessons-from-jan-hendrik-hofmeyr.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827064642/http://blog.wicht.co.za/2011/11/lessons-from-jan-hendrik-hofmeyr.html |date=27 Augustus 2016 }} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jan Hendrik Hofmeyr (1894–1948)}} {{Ministers van Binnelandse Sake SA}} {{Ministers van Finansies SA}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hofmeyr, Jannie}} [[Kategorie:Geboortes in 1894]] [[Kategorie:Sterftes in 1948]] [[Kategorie:Politici van die Verenigde Party]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van binnelandse sake]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van finansies]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van gesondheid]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van onderwys]] 97bz5uyu7yzew0197jt7nkhhcl051ka 0 63189 2909296 2908615 2026-06-04T15:52:10Z Jcb 223 2909296 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jan François Elias Celliers | bynaam = | beeld = Jan F.E. Celliers.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Jan Francois Elias Celliers | geboortedatum = [[12 Januarie]] [[1865]] | geboorteplek = [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], [[Kaapkolonie]] | sterfdatum = {{SDEO|1856|1|12|1940|6|1}} | sterfteplek = [[Johannesburg]], [[Transvaal]]<br /> [[Unie van Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Digter, dramaturg, essayis | ander = | bekend = Gedigte | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Erepenning | party = | religie = | huweliksmaat = Susanna Jacoba Dürr | kinders = Een dogter, 3 seuns | webblad = | handtekening = }} [[Lêer:Jan Celliers.jpg|duimnael|Die skets van Jan Celliers wat afgedruk is op die stofomslag van die boek ''Jan Celliers Ons Volksdigter'', in 1961 saamgestel deur [[P.J. Nienaber]].]] '''Johannes Francois Elias Celliers''' (12 Januarie 1865 – 1 Junie 1940) was 'n [[Afrikaans]]e [[digter]], [[skrywer|kortverhaalskrywer]] en [[dramaturg]]. Hy is veral bekend vir ''Die vlakte en ander gedigte'' (1908) en die epiese gedig ''Martjie'' (1911). Een van sy bekendste gedigte is ''Dis al''.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Celliers het in 1874 met 'n [[ossewa]] na [[Pretoria]] getrek, waar sy vader, [[Jan F. Celliers]] oprigter en eerste redakteur van ''[[Die Volkstem|De Volksstem]]'' geword het. Hy studeer in Pretoria, [[Stellenbosch]], [[Wellington]] en [[Delft]] (1887–1890). Daarna het hy as landmeter en later as staatsbibliotekaris in Pretoria (1894–1899) gewerk. Tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] was hy op kommando en het hy 'n oorlogsdagboek gehou, wat later gepubliseer is. Ná die oorlog het hy saam met sy gesin na [[Europa]] verhuis, waar hy hom in die letterkunde verdiep het. In 1907 keer het hy en sy gesin na Suid-Afrika terug.<ref name=":0">Geni: http://www.geni.com/people/Johannes-Francois-Elias-Celliers/6000000012479011435</ref> Hy was die medestigter van ''[[Die Brandwag]]'', wat bedoel was om Afrikaans as taal te bevorder. Hy was in hierdie tyd ook in die departement van binnelandse sake in Pretoria werksaam. Van 1918 tot met sy aftrede was hy professor aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Ná sy aftrede vestig hy hom eers in [[Kaapstad]], maar later op [[Harrismith]] in die [[Vrystaat]]. == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === Johannes Francois Elias Celliers is op [[12 Januarie]] [[1865]] op die plaas Wagenmakersvallei in die distrik [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] (destyds in die [[Kaapkolonie]]) gebore as die oudste kind in die gesin. Hy het ’n broer, Isaac Bisseaux, en drie susters, Susanna Wilhelmina (Sannie), Anna Sibella Magdalena en Hester Maria.<ref>Geni: http://www.geni.com/people/Johannes-Francois-Elias-Celliers/6000000012479011435</ref> Sy suster Sannie trou later met die bekende beeldhouer [[Anton van Wouw]]. Sy vader is die joernalis Jean Francois Celliers en sy moeder is Magdalena Bisseaux. Sy oupa aan moederskant is die bekende sendeling van die Paryse Sendinggenootskap te Wellington, Isaac Bisseaux, wat in [[1829]] na [[Suid-Afrika]] gekom het. Aan vaderskant is hy ’n afstammeling van Josué Sellier (’n ou spelling van Celliers) en Elisabeth Couvret, beide [[Hugenoot|Franse Hugenote]] wat na die herroeping van die [[Edik van Nantes]] uit [[Orléans|Orleans]] gevlug het en na enkele jare in [[Nederland]] in [[1700]] na die Kaap gekom het. Skaars drie jaar na Jan se geboorte trek die familie van [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] na [[Kaapstad]], waar sy vader subredakteur word van ''[[Het Volksblad]]'' en hy begin skoolgaan aan ’n Engelse skool en later aan ’n Skotse kerkskool.<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Celliers,_Jan_Franois_Elias{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Van sy agste jaar af begin hy geleidelik doof word. Hierdie doofheid is ’n aangebore gebrek waaraan hy sy hele lewe lank ly en wat veroorsaak dat hy sy latere lewe in eensaamheid slyt.<ref name=":1">{{Cite web |url=http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/jan-fe-celliers-1865-1940/ |title=argiefkopie |access-date=29 September 2016 |archive-date=10 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170610120648/http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/jan-fe-celliers-1865-1940/ |url-status=dead }}</ref> In [[1874]] verhuis die gesin per [[ossewa]] na [[Pretoria]], waar Celliers se vader reeds in [[1873]] stigter en redakteur van ''[[Die Volkstem|De Volkstem]]'' word. Die gesin vestig hulle in ’n huis in Boomstraat in Pretoria. Hierdie eiendom word in [[1895]] aan die Staat verkoop vir die oprig van die [[Nasionale Dieretuin van Suid-Afrika|nasionale dieretuin]] wat steeds daar geleë is. Sy vader is later lid van die [[Volksraad]] vir [[Johannesburg]] en stigter van die [[Afrikanerparty]] in [[Transvaal]] kort na die [[slag van Majuba]] in [[1881]]. Tydens die [[Eerste Vryheidsoorlog]] word sy vader in hegtenis geneem weens sy verset teen die Britse bewind. In Pretoria gaan Jan na ’n Engelse kerkskooltjie voordat sy vader hom na meneer Dely se skool op [[Kerkplein, Pretoria|Kerkplein]] stuur. Kerkplein was daardie jare die algemene uitspanplek van waens wat dorp toe kom en het ook gedien as die dorp se sportgronde. Meneer Dely word opgevolg deur [[Cornelis van Boeschoten|Cornelis J. van Boeschoten]], later onder[[Staatsekretaris van die Zuid-Afrikaansche Republiek|staatsekretaris]] van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], by wie Celliers vir die eerste keer Nederlandse onderrig kry. President Burgers stel daarna vir meneer Van Gorkom van Nederland aan as Superintendent van Onderwys in Transvaal en mnr. Van Boeschoten word vervang deur die Nederlandse meneer Kuiper, wat later die Weesheer word. In [[1877]] toe die Engelse Transvaal annekseer word die skool gesluit en dan werk Jan vir ’n ruk as addresseerder by sy vader se koerant. Van [[1879]] tot 1881 gaan hy skool aan die Gimnasium te Stellenbosch en spandeer dan twee jare (1881–1882) aan die Jongenskool op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hierna keer hy in [[1883]] terug na Pretoria, waar hy tot [[1887]] meester Wessel Louis se skool besoek en matrikuleer. In 1887 vertrek hy na Nederland waar hy aan die Polytechnische Skool in [[Delft, Nederland|Delft]] studeer<ref>Literator: http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/137/480</ref> en later ook in Leiden onder professors Van de Sande Bakhuizen en Schols. Hier lê hy die landmeterseksamen af, ten spyte van die feit dat hy self erken dat hy geen aanleg gehad het vir [[Wiskunde]] nie. By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] aan die einde van [[1889]] werk hy vir ’n jaar lank as landmeter vernaamlik in die [[Bosveld]]. Hy geniet nie hierdie werk nie en sluit dan vanaf [[1891]] vir bykans drie jaar aan as spesiale klerk in die Onderwysdepartement. In [[1894]] word hy aangestel as Staatsbibliotekaris in Pretoria, ’n werk wat hy geniet en waarin hy hom uitleef. Op [[6 Desember]] [[1894]] tree hy in die huwelik met Susanna Jacoba Dürr. Uit die huwelik word ’n dogter, Maria Elizabeth (Marie), en drie seuns, Johannes Francois (Johan), Henri Josua (Henri) en Albert Couvret, gebore.<ref name=":0" /> Die familie vestig hulle in ’n huis in [[Sunnyside, Pretoria|Sunnyside]] in Pretoria. === Anglo-Boereoorlog === Met die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] sluit hy hom op [[16 Oktober]] [[1899]] by die Boeremagte aan by die Kaaplandse front by [[Colesberg]].<ref name=":1" /> Hiervandaan is hulle na [[Kroonstad]] in ’n poging om daar lord Roberts se opmars vanuit ’n sterker verdedigingsposisie te stuit. Toe hierdie plan misluk keer hulle op [[29 Mei]] [[1900]] terug na Pretoria, ’n dag nadat president [[Paul Kruger]] en die meeste van sy amptenare reeds die stad verlaat het. Generaal [[Louis Botha]] gee opdrag dat alle vegtende burgers Pretoria moet verlaat om so ’n vreedsame oorgawe te bewerkstellig. Voordat die burgers die opdrag ontvang, is die Britse soldate egter reeds in die stad. Celliers bly aanvanklik in die stad, maar kruip in sy huis weg toe dit verpligtend word om die eed van getrouheid en neutraliteit aan die Britse kroon af te lê. Dit word al hoe onveiliger vir hom, want as hy gevang word, kan hy selfs geskiet word of anders as krygsgevangene weggestuur word. Op [[24 Augustus]] [[1900]] verlaat hy Pretoria vermom as ’n vrou saam met mevrou Malan, die dogter van generaal [[Piet Joubert]], en haar twee klein seuntjies. Hulle moet deur verskeie wagposte van die Britse magte gaan, maar bereik die Malans se plaas agter [[Magaliesberg]] veilig, vanwaar hy weer by ’n kommando naby die huidige [[Brits]] aansluit. Saam met die burgers van generaal [[Christiaan Frederik Beyers|Christiaan Beyers]] trek hulle suidwaarts om by generaal [[Koos de la Rey|De la Rey]] aan te sluit. Op [[13 Desember]] [[1900]] is hy naby die [[Slag van Nooitgedacht]], maar moet die perde oppas en neem nie self aan die slag deel nie. Later is hy lid van ’n kommando onder generaal [[Jan Kemp]], maar omdat hy nie sy eie perd gehad het nie is hy ook in die laaste fase van die oorlog nie by ’n offensief betrokke nie. Op [[12 Mei]] [[1902]] naby [[Swartruggens]] woon hy ’n inligtingsvergadering by onder leiding van generaal De la Rey, waar die burgers moes stem tussen vrede ongeag die koste of vrede met die behoud van onafhanklikheid. Nie ’n enkele stem word vir vrede ongeag die koste uitgebring nie en dit word dan sy verwagting dat vrede gepaard sal gaan met onafhanklikheid. Op [[5 Junie]] [[1902]] bereik die nuus van die vredesluiting sy kommando en word dit begroet met groot blydskap en dankbaarheid. Die volgende dag vertrek almal na Doornkom, waar hy tot sy ontnugtering die ware toedrag van sake moet aanhoor en gevra word om sy wapen neer te lê. Tydens die oorlog hou hy getrou dagboek en hierdie dagboek word in [[1978]] deur die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]] gepubliseer. === Oorsese lewe === Hy keer op [[9 Junie]] [[1902]] terug na Pretoria, waar hy uitvind dat hy sy pos as Staatsbibliotekaris kwyt is. Gelukkig het hy voor die oorlog ’n trommel met goue [[Kruger-ponde]] in die agterplaas van sy huis begrawe. Hierdie geld stel die gesin (sy vrou en twee kinders op daardie stadium) in staat om nog in 1902 na [[Nederland]] te vertrek. Hiervandaan gaan hulle na [[Switserland]], waar hy verder in die [[letterkunde]] studeer. Hulle bly eers in Maison Gatti en verhuis dan in [[1903]] na die dorpie Pallens sur Montreux, digby Clarens aan die meer van [[Genève]]. Hier kom hulle in aanraking met president Kruger en verskeie ander Boere-vlugtelinge en skenk sy vrou geboorte aan hulle twee jongste seuns. In [[1907]] keer die gesin aan boord die skip Gascon terug na Suid-Afrika en die gesin bly weer in die huis in Sunnyside. Aanvanklik is hy werkloos en kry dan werk as liasseerder en later vertaler by die Departement van Binnelandse Sake, waarna hy vertaler word in die Departement van Landbou. Hy vertaal enigiets van slaghuisregulasies en pluimveevoer tot “resepte vir varkenskos”, ’n betrekking wat vir hom sieldodend is en hy is dan ook uitermate ongelukkig in sy werk. In hierdie tyd word hy saam met [[Gustav Preller]] een van die oprigters van ''[[Die Brandwag]]'' (wat op [[31 Mei]] [[1910]] die eerste keer verskyn) en dien vir tien jaar in die redaksie. [[File:J.F.E. Celliers.jpg|thumb|Jan F.E. Celliers]] === Loopbaan as skrywer === Die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] benoem hom met behulp van die [[Jan Marais-fonds]] van die begin van [[1920]] tot buitengewone hoogleraar om hom sodoende in staat te stel om meer aandag aan sy skryfwerk te wy en hom so van die verveling van sy werk as vertaler te vrywaar. Volgens aanduidings is hierdie betrekking egter nie ’n sukses nie. Sy doofheid skep ’n hindernis tussen hom en sy studente en sy buitengewone professoraat het geen vaste plek in die erkende leerplan nie, met die gevolg dat sy lesings swak bygewoon word. Hy is verder geen goeie orator wat stimulerende lesings kan gee nie. Reeds in Januarie [[1922]] keer hy weens die woningnood terug na sy huis in Pretoria en kom hierna elke jaar vir sowat ’n maand tot ses weke na [[Stellenbosch]] om sy doseerwerk af te handel. Die vergoeding vir die posisie is nie sodanig dat dit sy finansiële probleme oplos nie en hierdie stres het waarskynlik belemmerend ingewerk op sy literêre produksie. Sy vrou is onverwags in [[1926]] oorlede en dit is vir hom ’n groot emosionele slag, wat hy sukkel om te verwerk. Bowendien was sy vrou weens sy toenemende doofheid die skakel tussen hom en die buitewêreld. Haar dood beteken ook die desintegrasie van die gesin. Sy dogter Marie is op [[2 November]] [[1922]] met die mediese student Hugo Stegmann getroud, maar hulle eerste kind en Celliers se eerste kleinkind, Marietjie, is baie jonk dood. Sy oudste seun Johan vertrek in [[1919]] na [[Europa]] om hom in die skilderkuns toe te lê en hy werk en woon onder meer tien jaar in [[Parys]] in [[Frankryk]]. By sy terugkeer na Suid-Afrika leef hy ’n kluisenaarslewe op ’n plaas buite Johannesburg. Sy seun Henri studeer klavier in Europa en trou hier met ’n Tsjeggiese pianiste, hoewel hy nie self groot sukses as musikant behaal nie. By sy terugkeer na Suid-Afrika blink hy uit as belowende toneelspeler, maar pleeg vroeg selfmoord. Celliers se jongste seun Albert is nooit getroud nie en bly in Kaapstad, waar hy op jeugdige ouderdom reeds begin blind word. === Persoonlike lewe en sterfte === Na die dood van sy vrou skryf Celliers niks meer nie en kort ná haar dood onderneem hy saam met sy seun Henri ’n reis na Parys in Frankryk. In [[1929]] lê hy die professoraat neer en woon hierna vir ’n ruk op [[Harrismith]]. Die laaste tiental jare van sy lewe lei hy ’n betreklik eensame bestaan in die woning Veredic bokant [[Leeuwenhof]] in [[Tamboerskloof]] in Kaapstad, waar hy by die skilder [[John Esterhuizen]] en sy vrou inwoon. Op [[1 Junie]] [[1940]] is hy tydens besoek aan sy dogter in Aucklandpark in Johannesburg oorlede en hy word begrawe in die [[Heldeakker]] van die ou kerkhof in Pretoria. == Skryfwerk == === Poësie === Hoewel sy gedigte van groot literêr-historiese waarde is, word dit reeds in sy leeftyd laer aangeslaan as dié van sy tydgenote soos [[Totius]], [[C. Louis Leipoldt|Leipoldt]] en Marais, hoofsaaklik vanweë die beperkte ervaringswêreld en werklike diepgang daarin, asook die verouderde woordgebruik, verstegniek en rymdwang. Sy kreatiewe bron is die leefwyse van die [[Afrikaners|Afrikaner]] met sy vaste waardesisteem en ongekompliseerde siening van die lewe. Uiterlike gebeurtenisse soos die [[Anglo-Boereoorlog]] of die Rebellie spoor hom aan tot sterk nasionalistiese verse, maar dit lei nie noodwendig tot ’n grootse opstand of konflik nie. In sy latere gedigte is daar wel ’n wegbeweeg van die eng nasionale en Afrikaanse temas, maar dit lei ongelukkig nie tot ’n betekenisvolle verdieping nie. Hierdie gedigte verval meestal in moralisasie.<ref name="stel">http://www.stellenboschwriters.com/celliersj.html</ref> Na ’n besoek aan Majuba in [[1884]] skryf hy een van sy eerste gedigte in Nederlands, wat in ''De Volkstem'' geplaas word, naamlik ''Lichtjes, ontwakende een voor een, kleuren de tenten in’t lager beneen''. Hy skryf sy eerste Afrikaanse gedig in 1894 onder die titel ''Ons pieknie'', ’n herinnering aan ’n piekniek, terwyl ''Gefop oudjie'' ook uit ongeveer hierdie tyd dateer. Op kommando skryf hy ''Ou oom Willem aan sy verslete ou baadjie'', wat later in sy versamelbundel ''Ons Leesboek'' opgeneem word. Hy kry in die buiteland meer tyd om te dink en tussen die sneeu bedekte berge van die dorpie [[Montreux]] in [[Switserland]] sien hy in sy geestesoog die vlaktes van sy land. So ontstaan ''Die vlakte'', wat hy ’n paar jaar later op [[12 Mei]] [[1906]] in ''[[De Volkstem]]'' laat publiseer. Aanvanklik skryf hy die gedig in Nederlands, maar slaan gou oor na Afrikaans. Ongeveer twee maande na die publikasie van die gedig verskyn daar ’n baie gunstige resensie daaroor in ''Neerlandia'', waarby Afrikaans ook aangeprys word as skryftaal en letterkundige taal. Weens gebrek aan genoegsame voorbeelde in Afrikaans erken Jan dat hy Shelley se gedig ''The cloud'' as voorbeeld vir die teksvorm gebruik het by die skryf van ''Die vlakte'', hoewel sy werk beslis oorspronklik van aard is. Volgens eie mededeling is die gedig geïnspireer deur sy ervaring van die Transvaalse vlaktes terwyl hy as burger op kommando was, al is dit in Switserland geskryf. Die gedig het die vlakte self as naïewe spreker, wat die hele gedig verpersoonlik. Die vlakte word uitgebeeld in die oggend, die middag, tydens ’n donderstorm en in die aand en nag as die aarde verkwik is deur die reën en daar ’n vrede neerdaal op mens en dier. Hierdie gedig en die daaropvolgende bundel, ''Die vlakte en ander gedigte'' (slegs enkele maande na Totius se ''By die monument''), word entoesiasties ontvang.<ref>Dekker, G. in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> Dit word beskou as ’n deurbraak in die stryd om te bewys dat Afrikaans ’n volwaardige taal is en Celliers se status as volksdigter is hierna verseker. Hy maak gebruik van ietwat verhewe en deftige taal en sy digkuns word gekenmerk deur die volgehoue rympatrone en ander klanktegnieke, soos alliterasie wat in ’n gedig soos ''Die ossewa'' (na aanleiding van die voorbeeld van Gezelle se gedig ''Twee horsen'') selfs oorheersend word en die betekenis van die woorde verbloem in stede van ondersteun. Veel beter is hierdie klankspel in ''Die Dorpsondag'', wat die kerkklokke se gebeier in verskillende tone weergee. In hierdie bundel verwoord die digter die Afrikaner se smart ná die oorlog, veral in die treffende gedig ''Dis al'', wat in sy bondigheid die eers verbanne maar nou teruggekeerde kryger se weemoed uitbeeld soos geen ander gedig in Afrikaans nie. Ander treffende oorlogsgedigte is ''Die brand'', waar die moeder en haar kind uitgedryf word in die winternag terwyl alles om hulle brand, en ''Die kampsuster'', wat die leed van ’n sterwende Boerevrou in eenvoudige woorde maar met aangrypende emosie uitbeeld. ''Berusting'' is die weergawe van ’n jong vrou se emosies na aanleiding van die oorlog se smart, waar sy haar berus in die Here se wil. ''Trou'' is ’n lofuiting aan die edele kenmerke van ’n standvastige mens. Etlike gedigte besing die skoonheid van die natuur en veral ''Eensaamheid'' is ’n mooi stemmingsgedig met sy weergawe van die veld teen sonsondergang en in die nag. ''Klein ondeug'' bekoor met sy situasietekening en uitbeelding van die kleuter se lewensdrif. [[Gustav Preller]] skryf ’n belangrike inleiding tot hierdie bundel, waarin hy dit loof as “liriek van ’n heeltemal ander, ’n veel subtieler, inniger gevoel en skildering”. Hierna volg ''Die revier'', ’n simboliese behandeling van die mens se lewe en die sirkelgang tussen lewe en dood. Dit is dertien sange wat die loop van die stroom uitbeeld van sy ontstaan, deur sy vloei deur verskillende landstreke, tot met sy uitvloei in die oseaan. Hierdie nimmereindigende beweging van die water word dan gestel as simbool van die kringloop van lewe en dood, waar die mens se lewe op misterieuse wyse ontstaan en eindelik verdwyn in die geheimenis van die ewigheid.<ref>Preller, Gustav S. ''Eerstelinge''. Human & Rousseau Kaapstad 1961</ref> ''Die murasie'' is die sterkste van hierdie sange. Die opdragwerk ''Unie-kantate'' is geskryf vir die [[Uniewording]] in 1910 en word deur Henri ten Brink getoonset. Hierin poog die digter om in ’n aantal feesliedere die Suid-Afrikaanse geskiedenis in allegorievorm weer te gee, vanaf die koms van die seevaarders en die eerste setlaars, deur die Groot Trek en die Anglo-Boereoorlog tot met Uniewording. Dit word deur ’n Afrikaanse koor van mans en vroue opgevoer op die fees tydens die besoek van die hertog van Connaught aan Pretoria in 1910. ''Unie-kantate'' word deur H.G. Rawson in Engels vertaal as ''Union cantate'' sodat die hertog dit kan verstaan en die gedrukte uitgawe bevat dan beide tale langs mekaar. Beide ''Die rivier'' en ''Unie-kantate'' word vanaf die vyfde druk van ''Die vlakte en ander gedigte'' by hierdie bundel ingesluit. ''Martjie'' is die heel eerste idille in versvorm in Afrikaans en vorm saam met ''Die vlakte en ander gedigte'' ’n hoogtepunt in Celliers se oeuvre. Waar sy ander werk gekenmerk is deur navolging van ’n rigiede versvorm en metrum, maak hy hier gebruik van rymlose verse van ongelyke lengte (met halfrym, assonansie en alliterasie as klankbinding), wat die inhoud baie meer spontaan maak. Dit vertel ’n liefdesverhaal in sewentien eenhede van wisselende lengte. Die jong meisie Martjie se ontluikende liefde vir die jongman Roelf word roerend geteken binne ’n landelike omgewing waar die atmosfeer van aanvanklike rustigheid feitlik tasbaar word. Dit is veral hierdie eerste gedeelte van die gedig waarin Celliers groot hoogtes bereik in sy weergawe van ’n ontasbare maar tog werklike atmosfeer van hitte en stilte en die impak van die hoofkarakters (Martjie en Roelf) op die omgewing. Hiervandaan ontwikkel die vers deur gesprekke en geskerts om die etenstafel en by ’n piekniek vir jongmense tot die verborge hartstog. Die verhaal sluit af met die troostelose weemoed van Martjie se onbeantwoorde liefde, wat uitloop op die rampspoedige einde. Die verhaal word beurtelings beskrywend, verhalend en beskouend aangebied. Hoewel die gedig deur herhaalde insinkings, te groot toeval in die verhaal en verstegniese lomphede nie as geheel geslaag beskou kan word nie, is dit tog ’n vroeë mylpaal in die ontwikkeling van ons digkuns.<ref name="schoonees">Schoonees, P.C. in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> Celliers se latere digwerk bereik nie besondere hoogtepunte nie. ''Die saaier en ander gedigte'' bevat merendeel bepeinsende verse, met die oorlog en die natuur as vernaamste temas,<ref>[[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> en die eerste literêre prys van HAUM word in [[1918]] aan hierdie bundel toegeken. Meeste van die gedigte het reeds voor hierdie bundel in tydskrifte verskyn. ''Stille werkers'' bevat ’n treffende beskrywing van ’n ou man op sy perd. Van die jeugverse in hierdie bundel word bekend deurdat hulle gereeld op skool behandel word, soos veral ''Waghondjies'' oor die getrouheid van die waghonde en die besielende ''Komaan!'', laasgenoemde aanvanklik geskryf as boodskap aan die studente van die Transvaalse Universiteitskollege, wat in hulle eerste jaarblad verskyn het. ''Jopie Fourie en ander nuwe gedigte'' bevat ’n aantal gemoedelike, huislike verse en bring in ’n hele aantal gedigte hulde aan heldefigure soos [[Jopie Fourie]], Krisjan Beyers, generaal De Wet en President Steyn.<ref>Marais, Eugène N. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop.'' Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> Dit is veral die gebeure van die Rebellie van [[1914]] en die vernaamste rolspelers hierin wat betrag word, met die titelgedig wat ’n mooi beskrywing bevat van hoe die koeël oor die jare sy boodskap sal verkondig en opnuut sal tref. ''Onafhanklikheid'' bring die gestorwe helde van die verlede saam in die voortdurende strewe na onafhanklikheid. Mooi is die ritme wat die digter in ''Klokke lui'' bewerkstellig, terwyl die kindergedig ''Ma en Pietjie'', oor twee makoue, bekoorlik is in sy eenvoud. Hierdie gedig vat ook op eenvoudige wyse die essensie van ouerskap vas op so ’n wyse dat die kind die essensie daarvan sal verstaan. Celliers se heldedigte tendens word voortgesit in ''Die lewenstuin en ander nuwe gedigte'', waarin onder andere Paul Kruger en [[Christiaan de Wet]] in die gedigte vereer word. ''Kruger'' beïndruk met sy klankrykheid, terwyl die oratoriese in ''Generaal de Wet'' ook treffend is. Die titelgedig stel die menselewe voor as ’n lewenstuin, met die opbrengste wat deur vele nood en smart voortgebring word en die ontvanger van die opbrengs wat nie die offers besef nie.<ref>Leipoldt, C. Louis in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop.'' Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref><ref>Pienaar, E.C. in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> ''Die blinde ou Voortrekker'' se ritme is ook geslaagd. Hierdie bundel bevat naas liedjies hoofsaaklik vaderlandse verse. In ''Die groot geheim'' word daar op digterlike wyse gesoek na die geheim van alle dinge. Geskoei op ’n optimistiese wêreldbeeld probeer die spreker aantoon hoe skynbaar onversoenlike opvattings en strewes inderwaarheid op soek is na dieselfde “groot geheim” van die lewe en dus versoenbaar is, ’n opvatting wat nie tred hou nie met die geskiedkundige besef dat die groot botsings in die wêreld volkome botsings is wat altyd sal sorg dat daar konflik is. Dit is ’n lang allegoriese gedig in rymlose verse.<ref>[[F.E.J. Malherbe]] in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> ''Liefdelewe'' behandel die filosofiese onderbou van die mens se geestesontwikkeling vanaf geboorte, deur skool en werk, liefde, huwelik en ouderdom. Hierdie ambisieuse filosofiese tema kom egter weens gebrek aan ontroering en diepte van mening nie tot sy reg in hierdie werk nie, ten spyte van mooi onderdele.<ref>[[F.E.J. Malherbe]] in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> Van die beste vroeë Afrikaanse kinderverse lê versprei in sy bundels, soos die bekende ''Waghondjies.'' Saam met P.L. Louw en [[G.B.A. Gerdener]] publiseer hy verder die ''Proewe van oorsetting van die Gesange-bundel in Afrikaans''. [[C.M. van den Heever]] en [[P.J. Nienaber]] stel in [[1948]] ''Bloemlesing uit die gedigte van Jan F.E. Celliers'' saam, waarin hulle ’n keur uit sy gedigte bundel, terwyl ''Driesprong'' van 1978 ’n bloemlesing is met ’n keuse deur [[W.E.G. Louw]] van die gedigte van hom, [[Totius]] en [[C. Louis Leipoldt|Leipoldt]].<ref>Brink, André P. Rapport, 19 November 1978</ref><ref>Johl, Ronél. Die Transvaler, 3 Maart 1979</ref> Sy gedigte word in talle versamelbundels opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Woordpaljas'', ''Uit ons digkuns'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe Kleinverseboek'', ''Nuwe Kleuterverseboek'', ''Faune'', ''Stories op rym'', ''Pitkos'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. === Drama === Benewens gedigte skryf hy ook enkele dramas en sy voordrag ''Jan Onverschillig'' word reeds in [[1893]] by die Rederykerskamer Onze Taal opgevoer. Oor die algemeen is sy dramas nie van dieselfde gehalte as sy beste gedigte nie en is dit weinig meer as avontuurverhale wat vir die verhoog verwerk is, met die stereotipiese karakters, soms onwaarskynlike intrige en gelukkige afloop wat die avontuurverhaal kenmerk. ''Liefde en plig'' is die eerste versdrama in Afrikaans en daarom van literêr-historiese belang. Teen die agtergrond van die Anglo-Boereoorlog beeld dit die botsing uit tussen ’n jongman se liefde vir sy meisie en sy plig om in die oorlog te veg. Die verse is egter onbevredigend en die karakters is nie onderhewig aan enige groei nie. Die tweede bedryf uit hierdie drama word deur [[D.F. Malherbe]] in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem. ''Reg bo reg'' beeld die stryd in ’n liefdesdriehoek uit, waar die titel die reg van ware liefde om te seëvier bo alle ander regte plaas. Die drama poog doelbewus om weg te beweeg van geskiedkundige en historiese temas wat in hierdie tyd die Afrikaanse drama oorheers. Kor Brincker kan nie saam met sy verloofde, Bella Behm, en haar ouers met vakansie na die see gaan nie. Hy woon by mevrou Frank en raak dan op haar dogter, Louise, verlief. Hierna volg die verliefdes se aksies en planne en die inmenging van vriende wat elkeen haar of sy eie oplossing wil sien. Die drama gaan nog mank aan melodramatiese intrige en ’n geforseerde ontknoping, maar maak tog gebruik van lewendige dialoog waarin die karakters se persoonlikhede en die agtergrond gebeure sinvol ontbloot word. Die innerlike konflik van Kor en Louise word ook oor die algemeen op sensitiewe wyse geskets. Celliers sorg hier vir ’n vroeë Afrikaanse stuk wat die mensbeelding van sommige karakters bevredigend hanteer.<ref name="schoonees" /> ''Heldinne van die oorlog'', hoewel eers in [[1924]] gepubliseer, is reeds in [[1913]] voltooi as opdragstuk vir die onthulling van die [[Nasionale Vrouemonument|Vrouemonument]] en behandel die afbrand van die plase en die ontberinge van die vroue en kinders in die konsentrasiekampe. Die intrige is egter geskoei op die voorbeeld van die spanningsverhaal, terwyl die dominee se moraliserende lang rede in die slot die stuk op onbevredigende wyse laat eindig. Hierdie drama is bedoel as ’n soort “vervolg” op [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]] se drama ''Magrieta Prinsloo'' en volg dieselfde episodiese en vertellende trant. ''Te laat'' is ’n sketsmatige drama wat in [[1911]] in ''[[Die Brandwag]]'' verskyn maar nie apart gepubliseer word nie. === Prosa === Celliers lewer ook verdienstelike werk op prosagebied. Die insiggewende artikel oor eie werk, ''Hoe ek begin skryf het'', verskyn in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' van [[1 Desember]] [[1933]]. In ''[[Die Brandwag]]'' verskyn onder sy eie naam en verskeie skuilname (minstens 22, waaronder Bram, Tonie, Petrus, C.C.P. en verskeie ander letters) artikels waarin hy op populêre wyse allerlei historiese, sosiale en wetenskaplike onderwerpe behandel. Sy prosastyl is helder met ’n logiese gedagtegang, wat die inhoud dan ontsluit selfs vir onontwikkelde lesers. Die meeste van hierdie stukke word later herdruk in ''Afrikaanse leesboek''. ''Ou Gawie en ander verhale en sketse'' bestaan ook uit ’n keuse van sy talle bydraes aan ''Die Brandwag'', waarvan baie ’n sterk liriese en moraliserende inslag het. Sy ontvlugting uit Pretoria gedurende die [[Anglo-Boereoorlog]], ’n hoogtepunt in die bundel, en ander herinnerings uit sy lewe word beskryf. In sy natuurbeskrywings raak hy liries oor die skoonheid en soek telkens na ’n dieper waarheid in sy waarnemings.<ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> ''In die Kangogrotte'' uit hierdie bundel word deur [[D.F. Malherbe]] in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem, terwyl ''Stil soos die nag, diep soos die see'' deur [[Daniel Hugo]] in ''Tydskrif'' opgeneem word. Laasgenoemde verhaal handel oor twee jongmense wat uitmekaar gehou is deur vooroordeel. Celliers skryf die artikelreeks oor literêre begrippe ''Lewe en lettere'' in ''[[Die Burger]]'' in [[1921]] en sit hierdie reeks daarna vanaf 1922 in ''Die Huisgenoot'' voort. Hierdie besprekings word later in ''Kuns in lewe en kultuur'' saamgebundel. Vir oningewyde lesers beskryf hy hier grondbegrippe oor die kuns en kuns se doel, skoonheid en lelikheid en die wese van poësie en prosa. Hierdie sake illustreer hy telkens met toepaslike voorbeelde uit die daaglikse lewe.<ref>Van den Heever, C.M. in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> Sy ''Oorlogsdagboek'' is veral van kultuur-historiese belang, aangesien dit lig werp op gebeurtenisse tydens die Anglo-Boereoorlog wat andersins nie welbekend sou wees nie. Dit word selfs deur Siegfried Huigen bestempel as die belangrikste dagboek uit die oorlog. Die boek bestaan uit briewe aan sy vrou en sy dagboekaantekeninge wat hy periodiek kon maak. Hierin gee hy sy persoonlike indrukke tydens sy deelname aan die oorlog op die Suid-Vrystaatse front, die terugtog van die Boere uit die Kaapkolonie en die guerrillastryd in Transvaal. Uittreksels van hierdie dagboek word aanvanklik in die dertigerjare in ''Die Huisgenoot'' gepubliseer, waarna dit eers in 1978 in boekvorm verskyn. [[J.C. Steyn]] neem ’n stuk wat op [[7 Desember]] [[1934]] in ''Die Huisgenoot'' verskyn het, onder die titel ''Jan F.E. Celliers vlug as vrou'' in die versamelbundel ''Veg en vlug'' op.<ref>Van Zyl, D.J. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 20 no. 1, Maart 1980</ref> Terwyl hy op kommando is, raak hy bewus van sy minder bevoorregte medeburgers se dors na kennis. Reeds in [[1905]], terwyl hy nog in Switserland woon, stel hy dan die versamelbundel ''Ons leesboek'' saam om te voorsien in die groot behoefte aan geskikte leesstof by sy volk. Daar is ook onder andere gedigte van hom wat in Nederlands geskryf is. Hierdie bundel word in ’n tweede uitgawe in 1920 gepubliseer as ''Afrikaanse leesboek vir huis en skool''. Benewens gedigte is daar ook artikels van opvoedkundige aard (soos ''Warmte en lig'', ''Swaarte en lugdrukking'') wat ten doel het om as inligtingsbron vir die leser te dien en die volk so op te voed. Verder vertaal hy drie Franse romans in Afrikaans, naamlik ''Bang vir die lewe'' van [[Henri Bordeaux]], ''Colomba'' van [[Prosper Mérimée]] en ''Mannie'' van [[M.R. Halt]]. Hy is ook behulpsaam met die oorsetting van die Gesange in Afrikaans en ''Proewe van oorsetting van die gesangebundel in Afrikaans'', waarin van sy oorsettings saam met dié van [[Paul Louw]] (die digter Lodovikus) en [[G.B.A. Gerdener]] verskyn, wat in 1924 gepubliseer is. In 1912 verwerk hy Johanna van Warmelo Brandt se Hollands-Afrikaanse dagboek wat sy van die Anglo-Boereoorlog gehou het, in ’n suiwerder Afrikaans. Die titel hiervan was ''Die Kappie Kommando of Boerevrouwen in Geheime Dienst''. Dit word dan as ’n reeks artikels in ''Die Brandwag'' gepubliseer en word kort daarna ook as ’n hardebandboek uitgegee. == Eerbewyse == Jan Celliers is in [[1909]] een van die stigterlede van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Jan_F.E._Celliers</ref> en in 1930 word hy verkies tot erelid van die Akademie. Hy word in 1919 verkies tot buitelandse erelid van die [[Vlaamsche Academie voor Taal en Letterkunde]]. Op [[20 Maart]] [[1936]] huldig die Oranjeklub in Kaapstad hom met die opvoering van liedere en voordragte uit sy werk. Die Suid-Afrikaanse Akademie vereer hom in Mei 1936 met ’n erepenning vir sy baanbrekerswerk vir die Afrikaanse taal.<ref name="stel" /> In Maart [[1937]] hou die [[Afrikaanse Skrywerskring]] in Johannesburg ’n eetmaal tot sy eer. Die bekende Jan Celliers Laerskool by die Dieretuinmeer in Johannesburg word na hom genoem en ’n borsbeeld van hom deur [[Coert Steynberg]] word in die skoolterrein opgerig, terwyl ’n olieverfskildery van hom deur [[W.H. Coetzer]] in die skoolsaal opgehang is. [[Jan Cellierspark, Pretoria|Jan Cellierspark]] in [[Groenkloof]], Pretoria is na hom genoem. == Publikasies<ref>Digitale bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=cell001</ref> == {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1905 |''Ons leesboek voor oud en jong'' |- |1908 |''Die vlakte en ander gedigte'' |- |1909 |''Die revier'' ''Liefde en plig'' |- |1910 |''Unie-kantate'' |- |1911 |''Martjie'' |- |1918 |''Die saaier en ander nuwe gedigte'' |- |1919 |''Afrikaanse Leesboek'' |- |1920 |''Jopie Fourie en ander nuwe gedigte'' |- |1922 |''Reg bo reg'' |- |1923 |''Die lewenstuin en ander gedigte'' |- |1924 |''Heldinne van die oorlog'' ''Liefdelewe'' ''Die groot geheim'' ''Ou Gawie en ander verhale en sketse'' ''Proewe van oorsetting van die Gesange-bundel in Afrikaans'' (saam met P.L. Louw en G.B.A. Gerdener) |- |1933 |''Kuns in lewe en kultuur'' |- |1948 |''Bloemlesing uit die gedigte van Jan F.E. Celliers'' |- |1978 |''Oorlogsdagboek'' ''Driesprong'' (saam met Totius en C. Louis Leipoldt) |} === Vertalings === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1912 |''Die Kappie Kommando of Boerevrouwen in Geheime Dienst'' – Johanna Brandt |- |1919 |''Bang vir die lewe'' – Henri Bordeaux |- |1920 |''Colomba'' – Prosper Mérimée |- |1925 |''Mannie'' – Marie Robert Halt |} === Samesteller === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1905 |''Ons leesboek voor oud en jong'' |- |1920 |''Afrikaanse leesboek vir huis en skool'' |} == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke''. Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Bouwer, Alba. ''Afrikaans 100.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1975 * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. ''Faune.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis.'' Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Dekker, G. ''Oordeel en besinning.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste druk 1964 * Gilfillan, F.R. ''Skrywers in beeld 3'': ''Jan F.E. Celliers''. Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1978 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Hattingh, S.C. ''Jan F.E. Celliers 1865–1940.'' in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Ontsyferde stene''. Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Louw, N.P. van Wyk. ''Opstelle oor ons ouer digters.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1972 * [[F.E.J. Malherbe]] ''Aspekte van Afrikaanse literatuur.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste uitgawe 1940 * Nasionale Pers Beperk. ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns.'' Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. ''Ses digters''. J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas.'' Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Pienaar, P. de V. ''Flitse''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1965 * Preller, Gustav S. ''Eerstelinge''. Human & Rousseau Kaapstad 1961 * Scholtz, Merwe. ''Herout van die Afrikaanse poësie en ander opstelle''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1975 * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging''. J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Snyman, Nico. ''Jan F.E. Celliers (1865–1940)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Totius. ''Versamelde werke 8.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eeufees-uitgawe 1977 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Vakkundige artikels === *Bergh, Johan. 2020. Die verhouding tussen SJP (Paul) Kruger en JF Celliers in die Zuid-Afrikaansche Republiek, 1873-1895. ''Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis.'' *Botha, Marisa en Helize van Vuuren. 2008. Onze strijd, onze heldendood...kreatiewe verwerking van patriotiese stof uit Jan FE Celliers se oorlogsdagboek in Ingrid Winterbach se ''Niggie''. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Glorie, Ingrid. 2012. “Tussen Nederlands en Engels het ons op die grond gaan sit, vernederd in eië oog” Jan F.E. Celliers over navolging van buitenlandse voorbeelden. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Glorie, Ingrid. 2012. From the heart of the people and to the heart of the people’ Jan F.E. Celliers as the people’s poet. ''Literator.'' *Ohlhoff, Heinrich. 2003. Oorlog en poësie- primêr 'n Jan FE Celliers- perspektief . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' === Tydskrifte en koerante === * Conradie, P.J. ''P.C. Schoonees en die Afrikaanse drama van die twintigerjare''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 1, Februarie 1991 * Hartevelt, P. ''Die ‘vloer’ in ‘Die vlakte’.'' Standpunte. Nuwe reeks 141, Junie 1979 * Liebenberg, Wilhelm''. Iets meer oor ‘Dis al’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1998 * [[F.E.J. Malherbe]] : Jan F.E. Celliers - volksman en digter. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 9, nr. 3, Maart 1960 * Ohlhoff, Heinrich. ''Oorlog en poësie: primêr ’n Celliers-perspektief.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 40, 2003 * Van Bart, Martiens. ''Boeremeisie se verhaal opgeveil.'' Beeld, 3 Augustus 2012 * Van Coller, H.P. ''’n Herwaardering van ‘Eensaamheid’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 16 no.3, Augustus 1978 * Van der Walt, P.D. ''’n Onuitgegewe manuskrip van Jan Celliers.'' Standpunte. Nuwe reeks 71, Junie 1967 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/12/10/12/4.html * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/03/4/2/21.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2012/08/09/B1/3/msmartiensveil.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/03/10/8/22.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/09/18/3/7.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/04/22/3/16.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/10/07/3/4.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/07/07/1/25.html == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} * http://www.stellenboschwriters.com/celliersj.html * http://www.jancelliers.co.za {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cilliers, Jan F.E.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1865]] [[Kategorie:Sterftes in 1940]] 7klvduuusdzx290880mq27u7fkgmbhs 0 66083 2909346 2884658 2026-06-04T18:04:36Z Oesjaar 7467 /* Sub-familie: Papilionoideae */ Skakel 2909346 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Fabaceae | image = Flowering_kudzu.jpg | image_caption = ''Pueraria lobata'' | taxon = Fabaceae | authority = [[John Lindley|Lindl.]] | type_genus = ''Faba'' | type_genus_authority = Mill. | subdivision_ranks = Subfamilies | subdivision = [[Caesalpinioideae]]<br /> [[Mimosoideae]]<br /> [[Faboideae]] | range_map = Legume Biogeography.svg | range_map_alt = Biome waar Fabaceae voorkom | range_map_caption = Verspreiding }} [[Lêer:Dycotyledon seed diagram-en.svg|duimnael|225px|regs|Skets van 'n boontjie[[saad]] ('n [[dikotiel]]), wat die saadhuid en embrio aandui]] '''Fabaceae''', ook bekend as ''Leguminosae'', is die peuldraende [[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''[[Fabales]]''. Dit is een van die grootste en ekonomies belangrikste families. [[Spesie]]s van die familie kom oor die hele wêreld voor. Die familie word in drie sub-families verdeel: die akasias, ''[[Mimosoideae]]''; die kassias, ''[[Caesalpinioideae]]'' en die ertjies, ''[[Papilionoideae]]''. == Sub-familie: Mimosoideae == Dit sluit [[genus|genera]] in soos: * ''[[Acacia]]'' * ''[[Albizia]]'' * ''[[Dichrostachys]]'' * ''[[Faidherbia]]'' * ''[[Vachellia]]'' == Sub-familie: Caesalpinioideae == Dit sluit genera in soos: * ''[[Bauhinia]]'' * ''[[Brachystegia]]'' * ''[[Burkea]]'' * ''[[Cassia]]'' * ''[[Colophospermum]]'' * ''[[Elephantorrhiza]]'' * ''[[Entada]]'' * ''[[Erythrophleum]]'' * ''[[Guibourtia]]'' * ''[[Parkinsonia]]'' * ''[[Peltophorum]]'' * ''[[Schotia]]'' * ''[[Senegalia]]'' == Sub-familie: Papilionoideae == Dit sluit genera in soos: * ''[[Baphia]]'' * ''[[Bolusanthus]]'' * ''[[Calpurnia]]'' * ''[[Erythrina]]'' * ''[[Hypocalyptus]]'' * ''[[Melolobium]]'' * ''[[Mundulea]]'' * ''[[Podalyria]]'' * ''[[Pterocarpus]]'' * ''[[Robinia]]'' * ''[[Sophora]]'' * ''[[Virgilia]]'' == Sien ook == {{wikispecies|Fabaceae}} {{Commonskat|Fabaceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bron == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Plantfamilies]] as1qyqrg4ohulozp0pf08gpo02lezvg 2909417 2909346 2026-06-04T19:58:48Z Oesjaar 7467 /* Sub-familie: Papilionoideae */ Skakel 2909417 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Fabaceae | image = Flowering_kudzu.jpg | image_caption = ''Pueraria lobata'' | taxon = Fabaceae | authority = [[John Lindley|Lindl.]] | type_genus = ''Faba'' | type_genus_authority = Mill. | subdivision_ranks = Subfamilies | subdivision = [[Caesalpinioideae]]<br /> [[Mimosoideae]]<br /> [[Faboideae]] | range_map = Legume Biogeography.svg | range_map_alt = Biome waar Fabaceae voorkom | range_map_caption = Verspreiding }} [[Lêer:Dycotyledon seed diagram-en.svg|duimnael|225px|regs|Skets van 'n boontjie[[saad]] ('n [[dikotiel]]), wat die saadhuid en embrio aandui]] '''Fabaceae''', ook bekend as ''Leguminosae'', is die peuldraende [[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''[[Fabales]]''. Dit is een van die grootste en ekonomies belangrikste families. [[Spesie]]s van die familie kom oor die hele wêreld voor. Die familie word in drie sub-families verdeel: die akasias, ''[[Mimosoideae]]''; die kassias, ''[[Caesalpinioideae]]'' en die ertjies, ''[[Papilionoideae]]''. == Sub-familie: Mimosoideae == Dit sluit [[genus|genera]] in soos: * ''[[Acacia]]'' * ''[[Albizia]]'' * ''[[Dichrostachys]]'' * ''[[Faidherbia]]'' * ''[[Vachellia]]'' == Sub-familie: Caesalpinioideae == Dit sluit genera in soos: * ''[[Bauhinia]]'' * ''[[Brachystegia]]'' * ''[[Burkea]]'' * ''[[Cassia]]'' * ''[[Colophospermum]]'' * ''[[Elephantorrhiza]]'' * ''[[Entada]]'' * ''[[Erythrophleum]]'' * ''[[Guibourtia]]'' * ''[[Parkinsonia]]'' * ''[[Peltophorum]]'' * ''[[Schotia]]'' * ''[[Senegalia]]'' == Sub-familie: Papilionoideae == Dit sluit genera in soos: * ''[[Argyrolobium]]'' * ''[[Baphia]]'' * ''[[Bolusanthus]]'' * ''[[Calpurnia]]'' * ''[[Erythrina]]'' * ''[[Hypocalyptus]]'' * ''[[Melolobium]]'' * ''[[Mundulea]]'' * ''[[Podalyria]]'' * ''[[Pterocarpus]]'' * ''[[Robinia]]'' * ''[[Sophora]]'' * ''[[Virgilia]]'' == Sien ook == {{wikispecies|Fabaceae}} {{Commonskat|Fabaceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bron == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Plantfamilies]] fijoi62twz0f8wmm2o97h1gbalikwrh 0 68938 2909302 2903311 2026-06-04T16:05:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909302 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Kaz McFadden | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{GDEO|1984|12|16}} | Geboorteplek = [[Pretoria]] | Nasionaliteit = Suid-Afrika | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 2006 - Huidig | Noemenswaardige rolprente = ''[[Die wonderwerker]]'', ''Knysna'', ''Strikdas'' | Webwerf = | imdb = 3325009 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Kaz McFadden''' (gebore 16 Desember 1984) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] akteur. Hy is veral bekend vir sy rol as Dewald in ''[[7de Laan]]''. Hy het ook in [[kykNET]] se sepies ''[[Villa Rosa]]'' en ''[[Binnelanders]]'' verskyn, asook films soos [[Die wonderwerker|''Die wonderwerker'']], ''Knysna'' en ''Strikdas''.<ref>[http://www.tvsa.co.za/actorprofile.asp?actorid=11677 Profiel op tvsa.co.za], besoek op 22 September 2012</ref> == Biografie == McFadden is op [[16 Desember]] [[1984]] in [[Pretoria]] gebore. Hy matrikuleer in 2002 van die HTS John Vorster in [[Rietfontein, Pretoria|Rietfontein]]. Daarna studeer hy aan die "Performing Arts Lifestyle Institute" in beide teater en film. == Filmografie == * ''[[Egoli: Afrikaners is plesierig]]'', 2009; as Alexander * ''Bakgat 2!'', 2010; as Perry * ''[[Die Wonderwerker]]'', 2012; as Adriaan van Rooyen * ''Angus Buchan's Ordinary People'', 2012; as Jake Cloete * ''Knysna'', 2014; as James Cloete * ''Strikdas'', 2015; as Vossie Voster == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:McFadden, Kaz}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] 9fylwr60cdnm8dl30lz3mvmnc7l6sty 0 70211 2909309 2830297 2026-06-04T16:29:05Z Oesjaar 7467 Verwyder duplikaat 2909309 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Ivan Botha | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{GDEO|1985|12|13}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = Suid-Afrika | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 2712811 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Ivan Botha''' (gebore [[13 Desember]] [[1985]]) is ’n [[Suid-Afrika]]anse [[akteur]] en draaiboek[[skrywer]]. Hy is veral bekend vir sy rol as Pieter van Heerden in die [[Afrikaans]]e sepie ''[[7de Laan]]'', asook die verskeie Afrikaanse rolprente waarin hy gespeel het, onder andere ''[[Pad na jou hart]]'' (2014), ''[[Superhelde]]'' (2011) en [[Bakgat (rolprent)|''Bakgat!'']] (2008). == Biografie == Botha het ’n dramagraad aan die [[Tshwane Universiteit van Tegnologie]] verwerf, waar hy in regie en draaiboekskryf gespesialiseer het. Hy is op 19 Oktober 2007 met mede-akteur [[Ciske Kruger]] getroud. Die egpaar het ’n dogtertjie. Botha en Kruger is intussen geskei. Hy is op 17 Mei 2019 getroud met [[Donnalee Roberts]]. == Filmografie == === As akteur === * ''The Raven'' (TV-fliek), 2007 as Greg * [[Bakgat (rolprent)|''Bakgat!'']], 2008 as Wimpie Koekemoer * [[Hond se Dinges|''Hond se dinges'']], 2009 as Dolf de Lange * ''Tornado and the Kalahari Horse Whispere''r, 2009 as atleet * [[Bakgat 2|''Bakgat! 2'']], 2010 as Wimpie Koekemoer * ''[[Roepman]]'' (Engels: ''Stargazer''), 2011 as Salmon * ''[[Superhelde]]'', 2011 as Albert * ''[[Verraaiers]]'', 2013 as Adaan de la Rey * ''[[Pad na jou hart]]'', 2014 as Basson Jr. * ''[[Vir altyd]]'', 2016 as Hugo * ''[[7de Laan]]'', (TV-reeks) as Pieter van Heerden * ''[[Getroud met rugby (TV-reeks)|Getroud met rugby]]'' (TV-reeks) === As skrywer === * ''Superhelde'' (draaiboek), 2011 == Eksterne skakels == * {{IMDb|2712811}} * {{Facebook|Ivan-Botha-293906667363976}} * {{Twitter|ivanbotha17}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Botha, Ivan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] 86znuapspr9yqfnbu4532mp5djrnqqb 0 74742 2909297 2908616 2026-06-04T15:53:54Z Jcb 223 2909297 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Jan Hendrik Hofmeyr | Beeld = Ds JH Hofmeyr ouer.jpg | Beeldbeskrywing = Ds. Jan Hendrik Hofmeyr | Beeldonderskrif = Ds. Jan Hendrik Hofmeyr | Geboortenaam = Jan Hendrik Hofmeyr | Geboortedatum = 3 Februarie 1835 | Geboorteplek = [[Kaapstad]], [[Kaapkolonie]] | Sterftedatum = 25 Augustus 1908 | Sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Kaapkolonie]] | Kerkverband = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]] | Gemeente = [[NG gemeente Murraysburg|Murraysburg]], [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]] | Jare aktief = 1858–1908 | Kweekskool = [[Universiteit van Utrecht]] | Sendingwerk = }} Ds. '''Jan Hendrik Hofmeyr''' ([[Kaapstad]], [[3 Februarie]] [[1835]] tot [[Kaapstad]], [[25 Augustus]] [[1908]]<ref>[http://www.myheritage.com/person-7000915_5532222_5532222/ds-jan-hendrik-hofmeyr MyHeritage.com]</ref>) was 'n vooraanstaande predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], eers op [[Murraysburg]] en daarna van 1867 tot 1908 in die [[NG gemeente Somerset-Oos]]. Die Kaapse Kerk het hom in 1897 die eerste keer as moderator gekies, toe hy dr. [[Andrew Murray]], sy swaer, opgevolg het, en weer in 1903. In dié moeilike tyd voor, tydens en net ná die [[Anglo-Boereoorlog]] het hy waardig en taktvol in belang van sy volk en Kerk opgetree. Hy was die vader van 12 kinders, van wie vyf predikant geword het, 'n kampvegter vir die onderwys en 'n sendingvriend. Daar word gesê die byna twee eeue oue [[Oos-Kaap]]se dorp [[Somerset-Oos]] het weliswaar in 'n groot mate sy kenmerkende waardigheid en goeie buurskap te danke aan die invloed wat al anderhalf eeu van die [[Gill-kollege]] uitgaan, maar dis veral ook aan die voortgesette invloed op die breë gemeenskap van die Hofmeyrs, wat die Ou [[Pastorie]] 'n driekwart eeu bewoon het, eers ds. Hofmeyr sr. en sy groot gesin en daarna sy seun John Murray,<ref>{{en}} [http://www.somerset-east.co.za/listing/the_old_parsonage_museum Die geskiedenis van die ou pastorie op Somerset-Oos-toerisme se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140624033158/http://www.somerset-east.co.za/listing/the_old_parsonage_museum |date=24 Junie 2014 }}. URL besoek op 22 November 2014.</ref> wat sy vader as predikant in die gemeente Somerset-Oos opgevolg het. Ds. Hofmeyr word beskryf as 'n hoogs gekultiveerde en opgevoede mens wie se kennis van Hebreeus en Bybelgeskiedenis aan hom hoë akademiese aansien in die Kerk verleen het,<ref name="smith">Smith, John (red.) 1974. ''Somerset-Oos-gedenkboek. 1825–1975''. Somerset-Oos: Sentrale Feeskomitee.</ref> maar hy was terselfdertyd 'n praktiese man wat dit sy eerste taak op [[Somerset-Oos]] gemaak het om die bestaande kerkgebou te herbou. Dié [[Neogotiese styl|Neogotiese]] meesterstuk, ontwerp deur die Duitse argitek [[Carl Otto Hager]] wat bykans 'n anderhalf eeu later nog altyd in gebruik is en waarin enkele klein aspekte van die eerste kerkgebou van 1833 behoue gebly het, is net vier jaar ná sy diensaanvaarding op Somerset ingewy. Ook aan die bevordering van die kultuur en opvoeding in sy twee gemeentes en in die breër gemeenskap het ds. Hofmeyr baie tyd en aandag bestee. Op [[Murraysburg]] het hy 'n Instituut vir Hoër Onderwys opgerig en op Somerset het hy dekades lank in die Raad van Trustees van die [[Gill-kollege]] gedien. Die oprigting van die Bellevue-seminarie vir Meisies, as plaasvervanger vir die meisieskool wat deur sy voorganger, ds. [[John Pears]], se vrou begin is, was hoofsaaklik aan ds. Hofmeyr se ywer te danke. Selfs al was dit nie 'n gewilde saak by gemeentelede op Somerset en trouens in die [[Oos-Kaap|Oostelike Provinsie]] nie, was ds. Hofmeyr en sy vrou albei ten nouste betrokke by die ondersteuning en aanmoediging van die buitelandse sending. Vyf van hulle sewe seuns het predikant geword, van wie drie geruime tyd in die sendingveld in Midde-Afrika gearbei het. Twee dogters, Margaretha en Isabella, was van die eerste vroue in Suid-Afrika wat gegradueer het.<ref name="smith" /> == Herkoms en opvoeding == Jan Hendrik Hofmeyr is in [[Kaapstad]] gebore uit die een van die ou, gerespekteerde Kaapse families wat vandag nog op talle terreine in Suid-Afrika en oorsee uitblink, en op sy grootvader se landgoed Waterhof, in die teenswoordige buurt [[Oranjezicht]],<ref>[http://goo.gl/maps/nvp0X Google Maps, ingang na Waterhof in Hofstraat]</ref> naby die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]], in wie se besit die Hofmeyr-eiendom [[Welgemeend]] in 1944 gekom het. Sy vader was 'n bekende bankier (of rekenmeester volgens 'n ander bron<ref name="louw">Hofmeyr, W. Louw, Nico J., S.M.. George S. en Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers.</ref>), Arend Hofmeyr,<ref>{{Cite web |url=http://www.safamilytree.com/TNG/getperson.php?personID=I814&tree=Simone_Kay |title=Besonderhede op SAFamiltyTree.com |access-date= 3 April 2013 |archive-date= 8 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008061741/http://www.safamilytree.com/TNG/getperson.php?personID=I814&tree=Simone_Kay |url-status=dead }}</ref> ook van Kaapstad, 'n kleinseun van die stamvader van hierdie familie wat omstreeks 1744 uit Ibbenburen in Pruise na Suid-Afrika gekom het. Sy moeder was Susanna Maria Louw, 'n suster van Adriaan Louw van die Paarl, skoonvader van prof. [[Nicolaas Hofmeyr]], een van die eerste twee hoogleraars aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] toe dié inrigting in 1859 gestig is. Nicolaas Hofmeyr was getroud met Susanna Maria Louw se susterskind Maria Magdalena Louw (1834–1918), een van Adriaan Louw en Charlotte Louise se sewe dogters wat met bekende predikante getrou het. Ds. J.H. Hofmeyr se neef Jan Hendrik Hofmeyr (1818–1893) was Onse Jan Hendrik Hofmeyr (1845–1909) se pa. Hofmeyr het van jongs af die roeping ervaar om sy lewe aan die evangeliebediening te wy.<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.</ref> Sy eerste skoolonderwys ontvang die jong Jan Hendrik aan [[Tot Nut van 't Algemeen]], 'n vooraanstaande Hollandse skool teen die middel van die 19de eeu in Kaapstad. Sy kleinneef, die latere prof. Hofmeyr, het ook daar skoolgegaan, benewens vele andere wat later belangrike betrekkings in die kerk en staat beklee het. As veertienjarige knaap is Jan Hendrik geplaas in die [[Suid-Afrikaanse Kollege]], voorloper van die [[Universiteit van Kaapstad]], waar hy Nederlands, Hebreeus en wiskunde studeer het, terwyl hy tegelykertyd onderrig in Latyn en Grieks ontvang het by dr. [[Abraham Faure]] wat, omdat hy vurig begeer het dat jong Afrikaners hulle aan die evangeliebediening moes wy, 'n deel van sy tyd afgestaan het om hul met hulle voorbereidende studie behulpsaam te wees. == Teologiese opleiding in Holland == [[Lêer:Ds JH Hofmeyr jonk.jpg|duimnael|links|200px|Jan Hendrik Hofmeyr, waarskynlik tydens sy studentedae of kort daarna.]] Die jong Hofmeyr het in Februarie 1853, nadat hy sy geloofsbelydenis in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] afgelê het, op agttienjarige ouderdom, en vergesel van twee mede-Afrikanerstudente, [[Charles Murray]] en I.G.J. Horak, na [[Europa]] vertrek en in Mei daardie jaar daar aangekom om aan die [[Universiteit van Utrecht]] teologie te studeer en as evangeliedienaar opgelei te word. Reeds in 1855 het hy kandidaat in teologie geword en die jaar daarna, tydens die lang vakansie, in geselskap van 'n boesemvriend en medestudent, die latere dr. [[Johannes Jacobus Kotzé|J.J. Kotzé]], in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] gaan reis, blykbaar iets wat geen Afrikanerpredikant nog tot in daardie stadium gedoen het nie.<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.</ref> Ná voltooiing van sy studie onder proff. Bouman, Vinke en Ter Haar is hy, nadat hy die gevorderde plegtige eed afgelê het en die vereiste verklaring en belofte plegtig afgelê en onderteken het, op [[8 Oktober]] [[1857]] deur die Provinsiale Kerkbestuur van Utrecht tot die evangeliebediening toegelaat. By sy vertrek uit Holland het dr. Nicolaas Beets (Hildebrand van die "Camera Obscura") die volgende vers in Hofmeyr se album geskryf: "Het Zuiden wenkt, het Noorden roept zijn afscheidsgroet u na. De vriendschap zucht, en roept nogthands ga, 's Heeren dienaar ga! Er is geen taak als d'uwe schoon, geen loon uw loon gelijk; Ga! Een en eeuwig is het werk van Zijn gezegend Rijk. Waar Hij Zijn dienaars zaam vergaart rondom den Troon der Eer. Daar Zien Zij Zich uit Noord en Zuid na korte scheiding weer." Hierna het hy eers enkele maande in [[Skotland]] en [[Engeland]] deurgebring, vanwaar hy terugkeer na Holland om afskeid te neem en hom gereed te maak vir sy terugreis na sy vaderland. == Terug in Suid-Afrika == Die volgende jaar het Hofmeyr in sy vaderland teruggekeer, waar hy in September 1858 aankom, in die geselskap van dr. [[Johannes Jacobus Kotzé|J.J. Kotzé]], wat eweneens predikant in Holland geword het, hoewel aan die [[Universiteit van Leiden]]. Die twee is op dieselfde dag, [[15 September]] [[1858]], by die Aktuaris gelegitimeer en twee dae later het albei vir die eerste maal in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] opgetree, prop. Hofmeyr in die oggend en prop. Kotzé in die aand. Eersgenoemde se teks was 2 Kron. 20:12b ("Want in ons is geen kracht tegen deze grote menigte, die tegen ons komt, en wij weten niet, wat wij doen zullen; maar onze ogen zijn op U", [[Statebybel]]) en laasgenoemde s'n Matt. 16:26: "Want wat baat het een mens, zo hij de gehele wereld gewint, en lijdt schade zijner ziel? Of wat zal een mens geven, tot lossing van zijn ziel?" Statebybel. Dr. Kotzé was 'n neef van die latere welbekende liberale predikant op [[Darling]] wat met sy opvattings 'n beroering in kerklike kringe veroorsaak het, ds. [[J.J. Kotzé]]. == Op Murraysburg, sy eerste gemeente == Nadat prop. Hofmeyr enkele maande as hulpprediker in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]], Kaapstad, diens gedoen het, het hy 'n beroep na die [[NG gemeente Murraysburg]] aangeneem. Dié groot getal beroepe was daaraan te danke dat daar destyds, twee jaar voor die oprigting van Suid-Afrika se eie Teologiese [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]], 'n nypende tekort aan predikante in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] was, in so 'n mate dat 10 gemeentes hom beroep het hoewel hy toe nog gans onbekend by hulle was. Op [[Murraysburg]] is hy [[20 Mei]] [[1858]] georden en bevestig deur die konsulent, ds. [[Andrew Murray sr.]] van die [[NG gemeente Graaff-Reinet]], na wie die dorp heet en wat later sy skoonvader geword het. Murraysburg was toe skaars drie jaar oud, want dit was juis onder ds. Murray se voorsitterskap dat die Ringskommissie van Graaff-Reinet op [[19 April]] [[1855]] op die plaas Eenzaamheid vergader en die koopkontrak met die eienaar, J.A. Burger, geteken het ten einde daar 'n dorp te stig. So ontstaan die dorp en gemeente Murraysburg, wat die eerste keer ter ere van ds. Murray so genoem word in die notule van die plaaslike kerkraadsvergadering van [[5 September]] [[1855]]. Die nedersetting Murraysburg het in die jaar van prop. Hofmeyr se koms die middelpunt van 'n afsonderlike landdrosdistrik geword en in 1859 het die dorp munisipale status gekry. Aan prop. Hofmeyr se handoplegging het, buiten ds. Murray, deelgeneem: di. [[John Pears]] ([[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]]), [[Georg Stegmann|G.W. Stegmann]] ([[Glen Lynden]]), [[William Murray]] ([[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg]]) en eerw. J. Bennie. Die jong leraar se intreerede was oor [[1 Korintiërs]] 3:7: "Zoo is dan noch hij die plant iets, noch hij die nat maakt, maar God die de wasdom geeft" ([[Statebybel]]). So 'n wasdom is op die arbeid van ds. Hofmeyr gegee, ook op Murraysburg, hoewel sy diens hier slegs agt jaar lank geduur het. Hy was in dié tyd vir sy gemeente 'n "ware geestelike gids".<ref name="louw" /> Gedurende dié tyd het hy veral baie vir die opvoeding gedoen en is daar deur hom 'n eersteklas-skool opgerig, met T. Kyd as skoolhoof, onder wie se leiding etlike kandidate vir die admissie tot die [[Kweekskool]] hul voorbereidende studie deurgemaak het. 'n Hollander, J. B. Wouda, het les gegee in Nederlands terwyl ds. Hofmeyr, wat 'n aantal godvresende en talentvolle jongelinge geïnspireer het om predikant te word, aan hulle onderrig in Hebreeus en Bybelgeskiedenis gegee het. Dié leerlinge was onder meer die latere ds. J.G. Olivier, prof. C.F.J. Muller en ds. B.B. Keet, vader van prof. dr. [[Barend Bartholomeus Keet]] van die [[Stellenbosch|Stellenbosse]] [[Kweekskool]]. Die inrigting was bekend onder die naam Opvoedings Instituut van Murraysburg. == Huwelik == [[Lêer:Ds JH Hofmeyr skets.jpg|links|200px|duimnael|Ds. Hofmeyr as jong getroude predikant op [[Murraysburg]].]] [[Lêer:Isabella Murray Hofmeyr.jpg|regs|200px|duimnael|Isabella Hofmeyr, gebore Murray, was 41 jaar lank pastoriemoeder op [[Somerset-Oos]]. Vyf van haar sewe seuns wat volwassenhied bereik het, het predikant geword, soos trouens ook haar vyf broers, onder wie dr. [[Andrew Murray]] en di. [[William Murray]] en [[Charles Murray]].]] Ds. Hofmeyr het op [[7 Februarie]] [[1861]], vier dae ná sy 26ste verjaardag, op [[Graaff-Reinet]] met 'n plaaslike pastoriedogter, Isabella Murray, gebore [[24 Desember]] [[1839]],<ref>[http://www.myheritage.com/person-7002821_5532222_5532222/isabella-hofmeyr-born-murray Besondergede op MyHeritage.com]</ref> in die huwelik getree. Dié gelukkige huweliksverbintenis is mettertyd geseën met twaalf kinders, te wete sewe seuns en vyf dogters. Van dié seuns het vyf predikant geword, van wie vier minstens 'n tyd lank aan die sending verbonde was. Die kinders was, met geboorte- en sterfjaar asook beroep (indien beskikbaar) tussen hakies: * Seun (1861). * Susanna Maria (1862–1906). * Arend Hermanus (1864–1909, boer). * Ds. [[Andrew Hofmeyr|Andrew Murray]] (direkteur Stofberg-gedenkskool, 1866–1936). * Maria Isabella (1868–1950). * Margareth Catharina (1869–1965). * Ds. [[John Hofmeyr|John Murray]] (1871–1943). * Isabella Cornelia (1873–1966). * William (Willie) Hendrik (skoolhoof, 1874–1944). * Ds. [[Lou Hofmeyr|Johannes Wynand Lou]] (organiserende NG sendingsekretaris van Kaapland, 1878–1936). * Ds. [[Charles Murray Hofmeyr|Charles Murray]] (predikant, 1876–1930). * Helen Elizabeth (orreliste, 1880–1964). * Ds. [[Georg Hofmeyr|Georg Wilhelm Stegmann]] (predikant, 1882–1969). Mev. Hofmeyr is beskryf as "in alle opsigte 'n ideale eggenote en moeder". Reeds as jong vrou het sy dit as haar oordeel uitgespreek dat 'n predikantsvrou haar eggenoot eerste moet plaas, haar kinders tweede, en haar gemeente derde. Dit blyk asof sy dit van meet af aan gedoen het en sonder verwaarlosing van enige van die drie. Eerw. [[Andries Dreyer]] skryf oor haar: "As daar ooit 'n vrou was wat na die woorde van die trouformulier haar eggenoot in alle goeie en opregte dinge behulpsaam was, op haar huishouding goeie ag gegee en sonder wêreldlike prag gewandel het, dan was dit mev. Hofmeyr." Op Murraysburg is drie van die egpaar se kinders gebore. == Skriba van die Sinode == In 1862 het ds. Hofmeyr die eerste maal die Sinode in [[Kaapstad]] bygewoon en toe al is hy op versoek van dr. [[William Robertson]], wat juis as skriba verkies is, tot sy assistent benoem. Toe die skriba in 1876 aftree, is sy assistent in sy plek gekies. Vir hierdie betrekking was hy, volgens eerw. Dreyer, uitnemend geskik, "sowel om sy deeglike kennis van die Hollandse taal as om sy nette handskrif". Hy het dié betrekking tot 1897 beklee en sy werk op uiters bekwame wyse verrig. == Waarnemende predikant in Kaapstad == In 1866 het ds. Hofmeyr die beroep as opvolger van ds. [[John Pears]], die [[NG gemeente Somerset-Oos]] se tweede leraar, op [[Somerset-Oos|Somerset]] aangeneem. Dit was nadat hy reeds talle beroepe van ander gemeentes van die hand gewys het. Hy het op [[16 Desember]] van daardie jaar afskeid geneem van Murraysburg met 'n rede oor Hand. 20:32 ("En nou, broeders, dra ek julle op aan God en aan die woord van sy genade, wat magtig is om julle op te bou en julle ’n erfdeel te gee onder al die geheiligdes" (1933-vertaling), wat in druk uitgegee is. Die afskeid was swaar, want leraar en gemeente was wederkerig innig aan mekaar gebind. Iemand wat teenwoordig was by die afskeid, het geskryf: "Men kan de stemming der gemeente onder het aanhooren der rede beter begrijpen dan beschrijven". Die afskeid van dié nederige en vriendelike leraar<ref name="louw" /> het nietemin met diepe ontroering gepaardgegaan. Ds. Hofmeyr en sy gesin het hierna met vakansie by familie in die Kaap vertrek, maar op versoek van die kerkraad het hy tydelik die dienswerk verrig in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] as plaasvervanger van dr. [[Andrew Murray]], ds. Hofmeyr se swaer, wat as moderator van die Kaapse Sinode na [[Engeland]] gegaan het om namens die Sinode teen die uitspraak van die Kaapse Hooggeregshof in die Burgers-Kotzé-saak (die latere [[Transvaal]]se president [[Thomas François Burgers]] en ds. J.J. Kotzé, die vader van ds. Hofmeyr se goeie vriend dr. P.J. Kotzé, van Darling) te appelleer voor die regskomitee van haar majesteit se geheime raad. Dié appèl is van die hand gewys. Ds. Hofmeyr was so gewild by die Kaapse lidmate met sy preke en herderlike besoek dat, toe hy einde Maart 1867 vertrek, die Kerkraad hom 'n adres van dankbetuiging aangebied het. Vergesel van sy eggenote en kinders het hy met die Celt na [[Algoabaai]] geseil om vandaar na sy nuwe standplaas te reis. Op [[Port Elizabeth]] is hulle deur ene Erasmus met sy perdewa afgehaal en die eerste aand het hulle oorgebly op Modderfontein, die plaas van Hans van der Vyver onder die [[Suurberge]]. == Verwelkoming op Somerset-Oos == [[Lêer:Somerset-Oos Gill-kollege geboue.jpg|links|duimnael|240px|Die hoeksteen van die oudste gebou van die [[Gill-kollege]], Somerset-Oos se roemryke hoërskool, is op [[1 April]] [[1867]] gelê, die dag nadat ds. Hofmeyr plegtig in die [[NG gemeente Somerset-Oos]] bevestig is. Hy was amper sy hele dienstyd lank trustee en lid van die bestuur van die kollege. Die argitek van die ou hoofgebou was [[James Bisset]], wat ook onder meer verantwoordelik was vir die [[NG gemeente Graaff-Reinet|NG kerke Graaff-Reinet]] en [[NG gemeente Beaufort-Wes|Beaufort-Wes]].]] [[Lêer:Ou pastorie Somerset-Oos.jpg|duimnael|regs|240px|Met ds. Hofmeyr en sy gesin se aankoms op Somerset-Oos moes die pastorie met geleende meubels toegerus word om losies aan al die besoekende predikante te bied, want die Hofmeyrs se meubels het eers later van [[Murraysburg]] af aangekom.]] Ds. Hofmeyr en sy gesin het op Donderdag [[28 Maart]] [[1867]] op [[Somerset-Oos]] aangekom. In die plaaslike ''Courant'' van destyds kom die volgende beskrywing van die hartlike ontvangs daar voor: "Het lang en ernstig gekoesterd verlangen der Hollandsche gemeente alhier is thans vervuld door de aankomst van haren leeraar, Ds. J. H. Hofmeyr. De hooge achting waarin hij stond bij zijne gemeente te Murraysburg, en de droefheid, betoond bij zijn vertrek van daar, en de hartelijke wenschen voor zijn welzijn uitgestort, toonden dat men in hem een vriend en geestelijken gids verloor, die niet gemakkelijk te vervangen zou zijn. In den morgen van Donderdag, den 28, l.l., reed een groot gezelschap, meestal uit leden der gemeente bestaande, en dat nog veel grooter zou geweest zijn, ware de tijd waarop men den leeraar verwachten kon, zekerder en onder de buitenlieden meer bekend geweest, het dorp uit om hem te gemoet te gaan. "De ontvangst en wederzijdsche begroeting was regt hartelijk. De Eerw. heer werd begeleid door het geheele gezelschap tot in de stad en aan de pastorie, op de stoep waarvan een aantal jonge dames, medeleden der gemeente, hem opwachtte en met een toepasselijk gezang hem welkom heette in zijne nieuwe woning. Daarop bood men hem na voorlezing, een talrijk geteekend adres aan, en waarin de onderteekenaars hun leeraar welkom heeten en hunne dankbaarheid aan God betuigen, dat zij, na lang en verlangend hopen en wachten, hem met zijn familie in goeden welstand in hun midden mogen zien. En overtuigd dat het hem veel zelfverloochening moet gekost hebben om zijne geliefde gemeente te Murraysburg te verlaten en de roeping naar Somerset aan te nemen; en dat overwegingen van niet gewonen aard hem daarbij moeten geleid hebben, vertrouwen en bidden zij dat Gods hand hem kracht en wijsheid geven zal, om de plichten van zijne gewigtige roeping te vervullen, en daarbij de zaak van Christus te bevorderen, door velen toe te brengen tot de kudde des goeden Herders. Het adres heet verder den Eerw. heer welkom ook in betrekking tot het [[Gill-kollege]] en vertrouwt dat zijne komst ook die instelling ten zegen zijn zal – en eindigt met de beste wenschen uit te drukken ook voor Mevrouw Hofmeyr en de jonge familie. "Nadat het adres was voorgelezen, bedankte Ds. Hofmeyr de opgekomenen voor de hartelijke ontvangst, welke hij van hen had ondervonden en zeide, dat hy hoopte in staat gesteld te zollen worden de voetstappen te drukken van hem wiens opvolger hij was. Hij hoopte ook dat zijne pogingen in het belang van het geestelijke en tijdelijke welzijn der gemeente en ten behoeve der algemeene zamenleving zouden gezegend worden zoowel aan hen, als aan hemzelven, en beloofde zijn best te doen, om de belangen te bevorderen van de opvoedingsinrichting die nu wordt gesticht." == Bevestiging == [[Lêer:Adrian Roux.jpg|duimnael|regs|190px|Dr. [[Adrian Roux]] van die [[NG gemeente Albanie]], Somerset se konsulent, het ds. Hofmeyr bevestig. Hy het die versoek dat die bevestigingspreek aan ds. Hofmeyr se swaer ds. [[Charles Murray]] afgestaan moes word, geweier.]] Twee dae later het die bevestiging plaasgevind. Die volgende berig, vry vertaal uit die Nederlands, het destyds in ''De Volksvriend'' verskyn: Ds. J.H. Hofmeyr is op Saterdag [[30 Maart]] op [[Somerset-Oos]] bevestig. In die loop van die week daag sy eerwaarde van [[Kaapstad]] op en word met die grootste hartlikheid verwelkom. Die pastorie, wat in die laaste tyd aanmerklike veranderinge en verbeteringe ondergaan het, word tot die gerief van sy eerwaarde, wie se meubels nog nie aangekom het nie, van geleende meubels vir die geleentheid voorsien, terwyl daar gesorg is dat daar vir minstens ses leraars in die pastorie blyplek was. Die Vrydagaand preek ds. [[Charles Murray]] (van die [[NG gemeente Burgersdorp]] voor 'n aansienlike gehoor. En die voormiddag van die volgende dag word die bevestigingsleerrede deur die eerw. konsulent, dr. [[Adrian Roux]] (van die [[NG gemeente Albanie]]) uitgespreek na aanleiding van die woorde "De liefde van Christus dringt ons", by welke geleentheid ds. Hofmeyr op die gewone wyse bevestig word, met die enigste verskil dat dit voor die preek geskied het, en nie soos gewoonlik ná die tyd nie. Aan die versoek, dat aan ds. [[Charles Murray]] die bevestigingspreek afgestaan moes word, is nie deur die konsulent (dr. Roux) voldoen nie. Daardie namiddag preek ds. Hofmeyr vir die eerste keer in sy nuwe gemeente en wel na aanleiding van Ps. 122:9: "Ter wille van die huis van die HERE onse God wil ek die goeie vir jou soek" (1933-vertaling). By dié geleentheid was di. W.R. Thompson ([[NG gemeente Stockenström]]) en [[Georg Stegmann]] ([[Glen Lynden]]) teenwoordig. Laasgenoemde het die voorbereidingsleerrede in die aand gepreek. Die volgende dag het ds. Thompson in die voormiddag gepreek toe die heilige Nagmaal gevier is. Hieraan het al vyf leraars deelgeneem. Ds. Murray het die middag nogeens voor die gemeente opgetree en die aand kom ds. Hofmeyr weer aan die beurt. Tydens dié geleentheid was die opkoms baie groot. Daar was nie genoeg plek in die kerkgebou op die dag van die Here nie. Sover 'n mens kan oordeel, het ''De Volksvriend'' berig, was die skare met alles baie tevrede. Daar was uit die omliggende gemeentes minder lidmate teenwoordig as wat verwag is. Die berig vervolg: Op die Maandag is die hoeksteen van [[Gill-kollege]] se hoofgebou gelê (die gebou is op [[24 Desember]] [[1868]] aan die skool oorhandig). Die optog het geskied vanaf die NG kerkgebou. Op die skoolterrein aangekom, vertel heer Stretch in 't kort die geskiedenis van die inrigting wat nou tot stand sou gebring word, waarna ds. Thompson biddend die seën van die Here op die inrigting afsmeek. Daarna het heer Hudson die steen gelê en "verklaarde denzelve goed en wel gelegd". Ds. Thompson het hierna 'n toespraak gelewer en daarna ook die here Hofmeyr, Murray, Solomon en Stegmann. Daardie aand was daar 'n "tea-meeting", waar ds. Hofmeyr die geleentheid gehad het om op aangename wyse met die gemeente kennis te maak. "Er werd thee gedronken – koek gegeten – op de piano gespeeld – gesproken — en 'speeches' gehouden, aangehoord en toegejuicht." Die sprekers was wel. eerw. here Hudson asook wel. eerw. here Barker, Edwards en Solomon van die Engelse, Wesleyaanse en Independente Kerk asook di. Hofmeyr, Stegmann en Murray van die NG Kerk. "Alles liep aangenaam af en in de vriendelijkste stemming ging men uiteen," luidens die berig in ''De Volkstem''. == Kerkbou == [[Lêer:Eerste kerk Somerset-Oos.jpg|duimnael|links|270px|Die hoeksteen van die eerste NG kerkie op Somerset-Oos is [[25 Desember]] [[1830]] gelê. Die toring is eers later aangebou. Dit was in dié kerkgebou dat ds. Hofmeyr aan die einde van Maart 1867 bevestig is.]] [[Lêer:NG kerkgebou Somerset-Oos.jpg|duimnael|regs|270px|[[Somerset-Oos]] se ou kerkgebou was reeds voor die koms van ds. Hofmeyr te klein vir die groot gemeente. Hy het dan ook gou begin met kerkbou sodat die tweede kerkgebou op [[17 November]] [[1871]] ingewy is. Dis op [[29 Augustus]] [[1931]], nadat dit opgeknap is, opnuut ingewy en nogeens in 1979 gerestoureer.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/06/03/1/13.html ''Die Burger'', 3 Junie 2000]</ref> Dié gebou is ontwerp deur die Duitse argitek wat hom in Suid-Afrika kom vestig het [[Carl Otto Hager]], 'n groot eksponent van die Neogotiese boustyl, wie se invloed dekades lank die kerkboukuns in Suid-Afrika beïnvloed het.]] Een van die eerste sake waaraan ds. Hofmeyr sy aandag gegee het, was kerkbou. Die ou kerk met sy rietdak was nie alleen bouvallig nie, maar het ook te klein geword. Gevolglik is in 1869 besluit om 'n nuwe en baie groter gebou op dieselfde terrein op te rig. Wel is 'n paar stukke muur van die ou gebou behou, maar origens was dit heeltemal nuut. Die inwyding het plaasgevind op [[17 November]] [[1871]] en die navolgende verslag daarvan wat in ''Het Volksblad'' verskyn het, gee enige besonderhede omtrent die kerk: "Op Vrijdag, 17 November werd aldaar de nieuwe Hollandsche Gereformeerde Kerk ingewijd. Op den morgen van Donderdag begonnen reeds vele buitenlieden het dorp binnen te komen. Spoedig waren de hotels vol en vele private huisgezinnen verschaften logies aan de ongelukkigen, die geen onderkomen konden vinden. Des namiddags te 2 ure op denzelfden dag werd eene bazaar voor de Kerkefondsen gehouden in het pakhuis van den heer Webb welker opbrengst was £73. Den volgenden morgen begonnen de plegtigheden in verband met de inwijding. Wel was de toren nog niet geheel voltooid, en de muur rondom het gebouw was noch niet geheel opgetrokken, en ook ontbrak er noch hier en daar iets aan het schilderwerk, maar dewijl de dag voor de plechtigheid eenmaal bepaald was, kon men die slecht uitstellen. "Tegen 10 ure begaven zich de leden der gemeente en andere belangstellenden naar de zaal van het Gill College, waar Ds. Stegmann, van Adelaide, een kort gebed deed. Daarop begaf zich de geheele stoet in processie naar de kerk, die door Ds. Hofmeyr geopend werd in naam des Drie-enigen Gods. Nadat het koor het door een plaatselijk amateur gecomponeerde 'Inwijdingsanthem' had gezongen, hield Ds. C. Murray, van Graaff-Reinet, eene leerrede naar aanleiding van [[1-2 Kronieke|2 Kronieke]] 7:12. Gedurende de morgendienst zong het koor nog een paar fraaije liederen. Des namiddags predikte Ds. Steytler van Uitenhage in het Engelsch voor eene talrijke schare. "Zaterdag morgen hield Dr. Roux, van Riebeeck Oost, eene ernstige voorbereidingspreek en des namiddags predikte Ds. Stegmann voor de kinderen. Des Zondags werd het Heilige Avondmaal gevierd. De leeraren bij de dienst tegenwoordig, waren Dr. Roux, en Di. C. Murray, Du Plessis, Muller, Steytler, Stegmann en Hofmeyr van Maclean ([[NG gemeente Komga|Komga]]. De kollekten bedroegen, met inbegrip van de 73 van de Bazaar, bijna £600. Men is algemeen zeer tevreden over het nieuwe kerkgebouw, dat na dezelfs voltooijing, een der fraaiste kerken in de Kolonie zal zijn. Vooral is men ten eerste voldaan over de oordeelkundige manier, waarop de plaatselijke leeraar, Ds. Hofmeyr, is te werk gegaan met betrekking tot den bouw. Ook geeft men hoog op van de bekwame wijze, waarop de bouwmeester, de heer Hagar, zijn kontrakt heeft vervuld. Het Bouwcomite overhandigde dezen voor zijn vertrek als een blijk van erkentelijkheid, een geschenk van £100. "Des Maandags werd aan de kinderen der Zondagschool een 'picnic' gegeven, waartoe ook de kinderen van andere kerkgenootschappen waren uitgenoodigd. Des Dinsdags was het weder even stil als gewoonlijk op het dorp." Die argitek en boumeester van die nuwe kerk was die gebore Duitser [[Carl Otto Hager]], wat destyds vir soveel NG kerke in die Gotiese styl verantwoordelik was, maar waarvan heelparty intussen gesloop is, onder meer dié op [[Willowmore]], [[Carnarvon]], [[Heidelberg, Wes-Kaap|Heidelberg, Kaap]], en [[Caledon]]. In sy ''Memoires'' vertel Hager hoe hy sy intrek in ds. Hofmeyr se pastorie geneem het en hoe hulle hom aanvaar het soos 'n eie familielid en hy vrylik kon deel in die huislike en godsdienstige lewe.<ref name="louw" /> Hy het altesaam 18 maande in die pastorie gewoon en het geskryf: "Dit was 'n liewe familie. Ek is dadelik opgeneem en het gedeel in die huislike en godsdienstige samesyn … Deur die voorbeeld van ds. Hofmeyr het ek dierbare vriende gemaak. Ek is geëer en bemin deur elkeen. As ek enige jare lank in Kaapstad op die toppunt van ellende was, dan was ek (op Somerset) op die toppunt van voorspoed, eer en seëninge." <ref name="smith" /> == Opvoedkunde == [[Lêer:Ds Arend Hofmeyr en Jane Grey Wright.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. Hofmeyr se broer, ds. [[Arend Hofmeyr]] van [[Hanover]], en sy tweede vrou, Jane Grey Wright, eerste prinsipale van die Bellevue-seminarie vir dogters op Somerset-Oos.]] Van die begin van sy amptelike loopbaan het ds. Hofmeyr hom ten seerste beywer in belang van opvoeding en onderwys. Op Murraysburg was hy in 1861 die stigter van 'n Instituut vir Hoë Onderwys. Toe hy op [[Somerset-Oos]] aankom, was die [[Gill-kollege]] net in aanbou en dit is, volgens eerw. Dreyer, welbekend dat hy dié inrigting baie liefgehad en byna sy hele dienstyd in die gemeente as trustee en lid van die bestuur gedien het. Waar enigeen dit gewaag het om die Kollege se regte aan te rand, het hy altyd opgekom vir die behoud daarvan. Vyf van sy seuns en twee van sy dogters verwerf dan ook die B.A.-graad aan die Gill-kollege, laasgenoemde as die eerste vroue wat uit dié inrigting gradueer. Ds. Hofmeyr was ook die vader en stigter in 1882 van die Bellevue Seminarie vir dogters, wat die meisieskool opgerig deur sy voorganger, ds. [[John Pears]], se vrou, vervang het. Die eerste skoolhoof was Jane Grey Wright, 'n Skot wat uitsluitlik vir dié doel na Suid-Afrika genooi is en wat 'n paar jaar later met ds. J.H. Hofmeyr se broer, ds. [[Arend Hofmeyr]] van [[Hanover]], getroud is. Ds. A.H. Hofmeyr is op [[27 September]] [[1837]] in [[Kaapstad]] gebore. Sy eerste vrou, met wie hy op [[20 Oktober]] [[1868]] in die [[Paarl]] getroud is, was Louisa Andriana Louw (1848–1883). Ses van haar susters het ook met 'n gesiene predikant getrou en een van hulle drie broers, ds. [[Attie Louw|A.J. Louw]], was 38 jaar lank predikant van die [[NG gemeente Heidelberg, Gauteng|Heidelberg, Transvaal]]. Ds. Arend Hofmeyr se tweede huwelik, met Jane Gray Wright (gebore [[25 Augustus]] [[1850]]), was op [[17 Desember]] [[1884]], op [[Somerset-Oos]] óf [[Hanover]]. Sy is op [[27 Oktober]] [[1940]] op [[Stellenbosch]] oorlede in die ouderdom van 90 jaar. Daar was 10 kinders uit die eerste huwelik (volgens 'n ander bron sewe) en vyf uit die tweede. Self 'n man van ruim opvoeding, kon dit nie anders nie of sy invloed moes hom op onderwysgebied laat geld. Die invloed wat hy op dié gebied uitgeoefen het, het die nageslag nog lank ná sy dood gevoel. == Sendingvriend == [[Lêer:Ds JH Hofmeyr en gesin.jpg|duimnael|links|340px|Ds. Hofmeyr en sy gesin. Voor: Minnie (Maria), [[Lou Hofmeyr|Lou]], Sannie, [[Charles Murray Hofmeyr|Charlie]], Isie. Agter: [[John Hofmeyr|John]], Maggie, Arend, [[Georg Hofmeyr|Georg]], [[Andrew Hofmeyr|Andrew]], Queenie (Helen) en Willie.]] Ds. Hofmeyr was 'n "veelsydig ontwikkelde man met 'n wye blik en groot simpatie". Dit het veral geblyk uit sy liefde en ywer vir die sending. Nie alleen het hy alles feil gehad vir die geestelike en verstandelike ontwikkeling van sy eie volk nie; sy oog was ook onafgebroke gevestig op die behoeftes van die heidendom. Hieruit moet gedeeltelik verklaar word dat van sy vyf seuns wat evangeliedienaars geword het, die oudste sy hele lewe lank gewy het aan arbeid onder die heidene en die opleiding van evangeliste en inboorlingleraars, terwyl drie ander, wat op hom gevolg het, hulle eerste en beste jare gegee het aan die evangelisasie van die heidendom in Midde-Afrika, totdat ernstige krankheid op die sendingveld hulle teruggeroep het. In hierdie verband is dit bekend wat 'n groot aandeel mev. Hofmeyr gehad het dat haar seuns hierdie groot en goeie keuse gedoen het. Die gereelde sendingfeeste wat sy georganiseer het om fondse in te samel en liefde op te wek vir die sending, het lank op Somerset-Oos en wyer in geseënde herinnering gebly. == Taalkundige == [[Lêer:Hofmeyr-instituut Somerset-Oos.jpg|duimnael|regs|280px|Die Hofmeyr-instituut, destyds gehuisves in dié gebou aan Pauletstraat wat later jare 'n gastehuis geword het, is deels deur mev. Hofmeyr se ywer opgerig om aan minderbevoorregte kinders die geleentheid tot onderwys te gee.]] Die grondslag van ds. Hofmeyr se grondige kennis van die Nederlandse taal is in die ou "Tot Nut" in [[Kaapstad]] gelê. Hierop het groot ontwikkeling onder kundige meesters in Holland gevolg. Sy preke het uitgemunt vanweë hul keurige en suiwer Nederlands. Daarby was hy ook 'n deurknede Hebraïkus; daarom was dit te verwagte dat sowel die Kerk as die Universiteit van sy deeglike taalkennis gebruik gemaak het deur hom as eksaminator in een of albei die genoemde tale aan te stel. == Moderator van die Sinode == Toe dr. [[Andrew Murray]], ds. Hofmeyr se swaer, in die Sinode van 1897 weens sy hoë ouderdom nie as Moderator kon herkies word nie, het die keuse op ds. Hofmeyr geval en in 1903 is dié keuse herhaal. In die tussentyd kon die Sinode weens die [[Anglo-Boereoorlog]] nie vergader nie. Dit was 'n swaar en moeilike tyd en die Moderator moes meer as eens in belang van die Kerk en die volk optree. Ds. Hofmeyr het, volgens eerw. Dreyer se beskrywing, "dit steeds op waardige en takvolle wyse gedoen en hom van sy pligte met wysheid en beslistheid gekwyt". Toe die Sinode weer vir die eerste maal ná die oorlog vergader het, het die Moderator die vergadering met 'n "allergepaste en treffende" rede na aanleiding van Hand. 28:15 geopen. Dit was 'n woord op die regte plek en tyd, wat groot indruk gemaak het en in druk uitgegee is. Toe ds. Hofmeyr die volgende Sinode (1906) moes open, kon hy dit weens ongesteldheid nie doen nie. Hy het egter die sinode bygewoon en vir die eerste maal gedurende sy hele amptelike loopbaan nie aan die groentafel gesit nie. As lid van die Moderatuur het hy jare lank die Kerk in baie belangrike kommissies gedien, onder meer die Kuratorium van die [[Kweekskool|Teologiese Seminarie]] en die Admissie-eksamenkommissie, waarvan hy voorsitter was. == Veertigjarige bediening == [[Lêer:Ou pastorie Somerset-Oos sitkamer.jpg|links|duimnael|280px|Teen 'n muur van die sitkamer in die ou pastorie, nou die Somerset-Oos-museum, hang 'n portret van sowel ds. Hofmeyr as van mev. Hofmeyr.]] [[Lêer:Ds JH Hofmeyr portret.jpg|duimnael|regs|210px|Dié foto is geneem van 'n portret van ds. Hofmeyr wat hang in die Somerset-Oos-museum. As die plaaslike NG pastorie is dit van 1867 deur ds. Hofmeyr en toe tot omstreeks 1940 deur sy seun bewoon.]] Oor ds. Hofmeyr se arbeid in die gemeente, skryf eerw. Dreyer hy het "sy arbeid in die gemeente met vreugdevolle verwagting gepaard aan ernstige pligsbetragting" verrig. "En die arbeid het hom oor meer as 41 jaar uitgestrek en was ryk geseën in heerlike vrugte wat dit gedra het. Getrou aan die vervulling van sy preek- en herderlike werk het hy die vreugde gesmaak om die gemeente te help opbou en Gods Koninkryk binne en buite haar grense uit te brei." Hy was 'n voorstander van Christelike konferensies. Reeds die tweede jaar ná sy aankoms is daar so 'n konferensie oor „Des Christens pligt en roeping in de Wereld" gehou. In 1884 het sy swaer, dr. Andrew Murray, op [[Somerset-Oos]] geseënde herlewingsdienste gehou. By 'n later konferensie in 1891 was dr. Andrew Murray andermaal teenwoordig met 'n manuskrip bevattende 'n verklaring van die Sendbrief aan die [[Hebreërs]], wat by die bespreking behandel is en wat later onder die titel „Ziende op Jezus" in druk uitgegee is. Die jaarlikse dankofferbasaar wat ds. Hofmeyr in 1876 ingestel het, was altyd 'n groot geleentheid. Dit het die gemeente geleer om saam te werk en te gee vir die saak van die Here. In die begin het hulle niks behalwe die Sondagse kollektes bygedra en die regering het die volle salaris (£200) van die predikant betaal. Eers later het die kerkrade iets bygevoeg. Ds. Hofmeyr was een van die laaste predikante wat goewernementsalaris ontvang het. In 1907, toe sy naam tweede op die diensdoende predikantelys gestaan het (sy kleinneef prof. [[Nicolaas Hofmeyr]] was eerste), het sy gemeente saam net hom gedagtenis gevier aan sy veertigjarige diens in hul midde, wat hy volbring het nie alleen met groot ywer nie, maar wat baie meer sê, "met die innigste vroomheid van die lewe en met ware toewyding aan sy Heer," volgens eerw. Dreyer. Ds. Hofmeyr se vol program het talle doopdienste ingesluit, ook op plase in die distrik, en soms het hy tot 24 kinders op 'n slag gedoop. Al hulle name, met die name en adresse van hul ouers en getuies, het die dominee self in die Doopboek ingeskryf; en die baie getuies het hom nie van stryk gebring nie, want met die doop van een hul eie kinders, het hulle self die rekord oortref deur twaalf doopgetuies te hê. Tussendeur het hy ook nog tyd ingeruim om sy eie kinders en ander in sy studeerkamer in [[Nederlands]] te onderrig. == Laaste jare == In 1906 het ds. Hofmeyr tekens van swakheid begin vertoon sodat hy nie kon werk soos hy gewoond was nie en dit nodig bevind is om vir hom 'n hulpprediker aan te stel in die persoon van sy seun ds. J.M. Hofmeyr. Die swakheid het oorgegaan in siekte, wat hom in die vorm van rumatiek en hewige jigpyne vertoon het. In 1907 het sy hulpprediker sy medeleraar geword en sy toestand was toe so haglik dat sy Kerkraad hom ses maande spesiale verlof tot afwesigheid toegeken het. Voor die verloftyd om was het hy egter so herstel dat hy sy werk kon hervat. Maar die siekte het ook hervat, met die gevolg dat hy in 1908 [[Kaapstad]] toe moes gaan om 'n operasie te ondergaan, wat goed geslaag het, maar aan die gevolge waarvan hy weens hoë ouderdom op [[25 Augustus]] daardie jaar beswyk het. Die begrafnis het op Somerset-Oos onder blyke van groot belangstelling plaasgevind. 'n Deelnemende skare van meer as tweeduisend het mekaar in die kerk verdring. Al die kinders was teenwoordig behalwe die oudste en die seuns wat in die sendingveld werksaam was. Verskillende leraars van die Kerk het aan die verrigtinge deelgeneem en troosryke opwekkingswoorde gespreek. In die graf, naas die Hofmeyr-egpaar se dogter Sannie, is die stoflike oorskot van haar beminde en voortreflike vader gelê, omtrent 600 tree suidoos van die kerkgebou, waarin die hooggerespekteerde vader so lank en so getrou die evangelie verkondig in 'n gemeente wat hy innig lief moes gehad het, want tydens sy meer as vier dekade lange dienstyd het hy meer as een beroep van ander gemeentes, onder meer die gesogte groot gemeentes van destyds, ontvang, maar dit telkens van die hand gewys.<ref>[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.</ref> == Mev. Isabella Hofmeyr == [[Lêer:Isabella Hofmeyr.JPG|duimnael|regs|180px|Mev. Isabella (Bella) Hofmeyr het haar liefde vir die sending geërf by haar vader, ds. [[Andrew Murray sr.]] van die [[NG gemeente Graaff-Reinet]], en aan haar kinders en ook haar man oorgedra. Vyf van haar broers het predikant geword, onder wie die onvergeetlike dr. [[Andrew Murray]]. Op haar beurt het sy die lewe geskenk aan vyf seuns wat evangeliedienaars geword het.]] Mev. Hofmeyr ([[24 Desember]] [[1839]] – [[14 Junie]] [[1927]]) is beskryf as die ideale lewensmaat vir haar man in die loop van al die jare en 'n wonderlike ma vir haar kinders wat haar man se liefde vir die sending gedeel het, selfs as Somerset se lidmate hulle nie met ewe veel geesdrif vir die sending beywer het nie. Sy het gereeld sendingfeeste gereël, onder meer "Rose teas" om die pragtige en groot roostuin by die pastorie te besigtig, waarmee sy geld ingesamel en liefde opgewek het vir die sending. Tydens die [[Anglo-Boereoorlog|Tweede Anglo-Boereoorlog]] het sy en enige susters van die gemeente 'n werkgeselskap gestig waaruit die plaaslike tak van die Afrikaanse Christelike Vroue-vereniging (ACVV) later gebore is. Mev. Hofmeyr het op Somerset-Oos ook een van die eerste takke van die [[Vrouesendingbond]] help stig; haar skoonsuster, dr. [[Andrew Murray]] se eggenote, was 'n stigter en die eerste presidente van dié organisasie. Ten spyte van al hul verpligtinge in die gemeente en die gemeenskap, het albei ouers tyd gehad vir hul kinders en gedeel in hul belangstelling in sport en hul huisdiertjies, wat duiwe en 'n konynboerdery ingesluit het. Mev. Hofmeyr het haar skoonvader en -moeder in die laaste jare van hul lewe in die pastorie versorg tot hul dood daar: Arend Hofmeyr in die ouderdom van 84 jaar op [[9 Maart]] [[1887]] en sy eggenote, Susanna Maria, op [[11 Mei]] daardie jaar in die ouderdom van 73 jaar. Ná haar man se dood in 1908 het mev. Hofmeyr in die pastorie bly woon toe haar seun, ds. John Murray Hofmeyr, sy pa se opvolger as die plaaslike NG predikant was. In Junie 1927 het sy na haar dogter, mev. Craib, se plasie, Gardiol, naby die dorp gegaan om 'n paar dae daar deur te bring. Daar is sy op [[14 Junie]] kalm oorlede nadat sy ruim 60 jaar in die pastorie op Somerset-Oos gewoon het. == Karaktertrekke == [[Lêer:Ds JH Hofmeyr standbeeld.jpg|duimnael|links|230px|'n Dankbare gemeente het die standbeeld van ds. Hofmeyr in 1916 voor die kerkgebou laat oprig. Dit is onthul deur sy jongste swaer, ds. [[George Murray]], wat toe sowat 70 jaar oud was en in daardie jaar afgetree het as leraar van die NG gemeente De Hoop.]] Die Kaapse Kerk se Sinode van 1909 het die volgende getuienis aangaande ds. Hofmeyr te boek gestel: "Hy het die Kerk byna 50 jaar lank met groot ywer en bekwaamheid, met innige vroomheid van die lewe, en met waaragtige toewyding aan sy Here gedien." Tog was hy ook maar mens, 'n man wat volgens oorlewering verslaaf was aan sigare en altyd 'n glas rooiwyn saam met sy aandete geniet het.<ref name="smith" /> Een van die Hofmeyrs se seuns, dis ongelukkig nie bekend watter een nie, het in 1932 van sy kinderjare geskryf: "My vroegste herinneringe is verbonde aan die Somersetse pastorie … En wat 'n lieflike woning was dit nie! … Aan die voet van die skone Boschberg, geleë 'n hele ent buitekant die dorp en omring van pragtige eike en dennebome en 'n groot blom- en [[groentetuin]], 'n vrugteboord en landerye, het dit meer na 'n plaas in die [[Boland]] dan 'n onderveldse pastorie gelyk. En watter oorvloed van vrugte van allerlei soorte het ons nie in daardie tuin gehad nie! Ons vader het 'n liefhebbery in sy tuin gehad en het geen koste ontsien om die nuutste soort appels, pere, perskes, vye, druiwe, ens. in sy tuin te kry … Daar was 'n kweperlaning rondom die pastoriegronde en die kwepers kon met wa-vragte weggery word ..." Ds. [[Andrew Hofmeyr|A.M. Hofmeyr]], die oudste van ds. Hofmeyr se predikanteseuns, het in 1935 met die honderdjarige bestaan van die [[NG gemeente Somerset-Oos]] die karakter van sy vader saamgevat in die volgende uitstaande punte: "1. Sy vriendelikheid teenoor almal: Sy aangesig het geblink van vriendlikheid. Wie kan sy glimlag ooit vergeet? Die armes en behoeftiges het in sy vriendskap gedeel — kinders sowel as groot mense. "2. Sy hoflikheid: Hy was in die volste sin van die woord "A Christian gentleman" teenoor almal met wie hy in aanraking gekom het. [[Lêer:Ds Jan Hendrik Hofmeyr Somerset-Oos.jpg|duimnael|regs|190px|Ds. J.H. Hofmeyr van Somerset-Oos in sy latere jare.]] "3. Sy huislikheid: Hy was gelukkig in die vergaderings van sy Kerk waar hy geblink het weens sy skitterende talente, gelukkig in die kring van sy vriende waar hy altyd baie gewild was weens sy vriendlikheid en hartlikheid, maar nooit was hy gelukkiger as in die boesem van sy gesin nie. Dis daar waar hy op sy beste kon gesien word. Dit was niks ongewoon nie om 'n uur of selfs langer aan tafel te sit by die middag- of aand-ete. Dit was, soos hy gewoon was ons te herinner as ons haastig geword het om op te staan, die enigste geleentheid in die dag wanneer die hele huisgesin met mekaar kon gemeenskap he en mekaar kon geniet. En hoe interessant en leersaam en met watter keurige taal kon hy hom nie oor enige onderwerp uitdruk nie! "4. Sy deelname in al die belange van sy kinders: Op geestelike gebied was ons ouers ons getroue raadgewers. Nie minder groot was sy belangstelling wat ons ontwikkeling op verstandelike gebied betref nie. Hy was nooit te besig om sy kinders te help as hulle na hom gekom het met 'n moeilike som of 'n sin in die klassieke tale wat hulle baasgeraak het nie. Veral was dit sy ins om hul onderrig te gee in Nederlands waarin hy 'n meester was. Hoeveel jong manne het hy nie deur hul eksamens in daardie taal gehelp gedurende al die jare van sy lange bediening, eers op Murraysburg en later op Somerset nie? Van sy belangstelling en ywer vir die opvoeding in die algemeen sal elders anders gewag gemaak word. Omdat hy geglo het dat „all work and no play makes Jack a dull boy", het hy sy kinders aangemoedig om in sport deel te neem en het soms met hulle saam krieket en ander spele in die agterplaas gespeel toe hulle nog klein was. Later as hy die tyd had kon by by 'n krieket- of voetbalwedstryd ure lank staan as 'n entoesiastiese toeskouer, of as hy dit nie kon bywoon nie dan moes die loop van die wedstryd die aand by die aandete hom omslagtig vertel word. "5. Sy netheid en deftigheid in sy kleding, sy werk, sy briewe en sy taal op die kansel as andersins. Soos dit die geval was met Augustinus teenoor Ambrosius is meer dan een van sy hoorders, waar die preek self hom nie juis beetgepak het nie, deur sy keurige, sierlike Nederlands bekoor geword. "6. Sy takt: Nie alleen in die leiding van 'n vergadering waar olie op troebel waters moes gewerp word nie, maar takt op elk gebied. Nooit is daar aan tafel of voor ons kinders deur ons ouers gepraat geword oor dinge wat ons nie moes gehoor het nie. Sover ek weet het my vader nooit nodig gehad om 'n apologie te gaan maak vir iets wat hy gesê het nie. "7. Sy blanke opregtheid en eerlikheid: 'n Mens kon eenvoudig nie iets laag of gemeen met hom konnekteer nie. Soos die keiser Julius se vrou was hy "above suspicion" of moes ek gesê het: "Soos die keiser Julius verwag het dat sy vrou moes wees?" Geveinsdheid, vleitaal, witvoetjie soek het hy nie geken nie. "8. Sy getrouheid aan sy vriende, sy Kerk en sy God." Op die voetstuk van die standbeeld van ds. Hofmeyr wat ná sy dood "opgerig is deur 'n publiek wat hom liefgehad en waardeer het", word hy beskryf as "by uitnemendheid iemand wat sy kragte aan die saak van die opvoeding gewy het" en: "Nie alleen het hy sy eie Kerk trou gedien: hy was ook die vriend en raadgewer van die hele samelewing." 'n Leeftyd ná sy dood met die viering van Somerset-Oos se 150-jarige bestaan in 1975, is ds. Hofmeyr nog altyd geprys vir sy "waardige optrede en onwrikbare goeie maniere" in die rampspoedige jare van [[Krygswet]] tydens die [[Anglo-Boereoorlog]], toe hy midde-in kwaai uitlokking aan die hand van die plaaslike Britse kommandant sy ware kleure as 'n bejaarde Christelike gentleman getoon het. Die Somersetse gemeenskap het tydens die oorlog na hom opgekyk as 'n vertroude kampvegter vir die hele nie-Britse bevolking op wie dikwels 'n beroep gedoen is om vergoeding te eis vir 'n verskeidenheid oortredings teen inwoners deur die Britse bewindvoerder, 'n ongemanierde Wallieser by name Llewellyn. Nooit het die waardige ou predikant geswig en dié kommandant se herhaalde beledigings met kwaad vergeld nie. Die Hofmeyrs het daaraan geglo om die evangelie wat hulle verkondig het, uit te leef en het daarom die wet tydens vrede en oorlog eerbiedig, hoewel hulle diepgaande begrip gehad het vir hulle vriende en familie wat by die Boeremagte aangesluit het. == Ds. en mev. Hofmeyr se kinders == [[Lêer:Ds GWS Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|240px|Ds. [[Georg Hofmeyr|Georg Wilhelm Stegmann Hofmeyr]], die jongste seun van ds. en mev. J.H. Hofmeyr, was leraar van onder meer die NG gemeente [[Glen Lynden]] van 1920 tot 1925. In die spesiale uitgawe van die NG Kerk se ''Jaarboek'' in 1949 ter viering van die publikasie se honderdjarige bestaan is ds. Hofmeyr vermeld as die sewende oudste dienende predikant in die Kerk.<ref>{{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1948. ''Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke 1949''. Kaapstad: Jaarboek-Kommissie van die Raad van die Kerke.</ref>]] [[Beeld:Ds Charles Murray Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Charles Murray Hofmeyr]] is in 1912 bevestig in die [[NG gemeente Murraysburg]], 53 jaar ná sy vader.]] [[Lêer:Ds John Murray Hofmeyr.jpg|regs|duimnael|160px|Ds. [[John Hofmeyr]] het sy vader opgevolg as die leraar van die [[NG gemeente Somerset-Oos]].]] [[Lêer:Margaretha en Isabella Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|200px|Margaretha en Isabella Hofmeyr was twee van die eerste vroue wat in Suid-Afrika gegradueer het, albei aan die Gill-kollege, waarvan hulle vader jare lank 'n lid van die Raad van Trustees was.]] [[Beeld:Ds JWL Hofmeyr.jpg|duimnael|160px|[[Lou Hofmeyr|Johannes Wynand Louw]], die egpaar se elfde kind en later tweede organiserende sendingsekretaris van die Kaapse Kerk.]] Uit Jan Hendrik Hofmeyr se huwelik op [[7 Februarie]] [[1861]] op [[Graaff-Reinet]] met Isabella Murray is 13 kinders gebore, van wie 12 volwassenheid bereik het. Elf van hulle kinders het altesaam 54 kinders gehad. (* dui op gebore; † oorlede, x eerste huwelik, xx tweede huwelik.) # Seun, * [[Murraysburg]], [[15 September]] [[1861]]; † [[Murraysburg]], [[7 Oktober]] [[1861]], 1 maand oud. # Susanna Maria, *[[Murraysburg]], [[21 Augustus]] [[1862]]; † [[Somerset-Oos]], [[21 September]] [[1906]], 45 jaar oud, ongetroud. # Arend Hermanus (boer in die [[Overberg]]), * [[Murraysburg]], [[16 Oktober]] [[1864]] - † [[Caledon]], [[18 Desember]] [[1909]], 45 jaar, x [[27 Oktober]] [[1887]] met Susanna Hermina Human, * [[Humansdorp]], [[5 Julie]] [[1866]]; † [[Caledon]], [[3 Augustus]] [[1893]], vier kinders. # [[Andrew Hofmeyr|Andrew Murray]], * [[Murraysburg]], [[15 Junie]] [[1866]]; † [[Greytown]], [[21 Februarie]] [[1936]], 69 jaar oud, x [[Knysna]], [[15 Maart]] [[1894]] Phoebe Horn Stroebel, * [[Knysna]], [[15 Maart]] [[1866]]; † Stofberg-gedenkskool, [[2 Desember]] [[1924]], vier kinders, xx [[Greytown]], [[3 Oktober]] [[1927]] Sophia Amelia Sheuer (geb. Nel), * [[25 Februarie]] [[1890]]; † [[Greytown]] [[1955]]. # Maria Isabella (Minnie), * [[Somerset-Oos]], [[23 Februarie]] [[1868]]; † [[Somerset-Oos]], [[17 Desember]] [[1950]], 82 jaar oud, x [[Somerset-Oos]], [[29 September]] [[1890]] Jan Stephanus de Villiers (prokureur), * [[29 September]] [[1869]]; † [[7 Oktober]] [[1939]], drie kinders. Sy, haar man en hul drie jong seuns is as voorsorgmaatreël aan die begin van die [[Anglo-Boereoorlog]] in 'n konsentrasiekamp geplaas.) # Margareth Catharina, * [[Somerset-Oos]], [[4 September]] [[1869]]; † [[Steynsburg]], [[25 Augustus]] [[1965]], 95 jaar oud, x [[Somerset-Oos]], [[27 Junie]] [[1900]] Alan Gordon Cumming, * [[8 Desember]] [[1870]]; † [[Steynsburg]], [[4 Mei]] [[1936]], vyf kinders. # [[John Hofmeyr|John Murray]], * [[Somerset-Oos]], [[6 April]] [[1871]]; † [[Johannesburg]], [[15 Desember]] [[1943]], 72 jaar oud, x [[Somerset-Oos]], [[29 Julie]] [[1908]] Catherine Louw Pienaar, * [[28 Junie]] [[1882]]; † [[Somerset-Oos]], [[9 Augustus]] [[1947]], sewe kinders. # Isabella Cornelia, * [[Somerset-Oos]], [[28 Januarie]] [[1873]]; † [[Somerset-Oos]], [[9 September]] [[1966]], x [[Somerset-Oos]], [[21 Junie]] [[1894]] James Craib (prof. aan [[Gill-kollege]]), * [[Skotland]], [[5 Oktober]] [[1865]]; † [[Somerset-Oos]], [[17 Julie]] [[1938]], vyf kinders. # William (Willie) Hendrik (skoolhoof Pretoria Boys’ High), * [[Somerset-Oos]], [[4 November]] [[1874]]; † [[Somerset-Oos]], [[31 Mei]] [[1944]], 69 jaar oud, x [[Stellenbosch]], [[25 Junie]] [[1904]] Margaretha Hanna Bremer, * [[Duitsland]], [[8 Augustus]] [[1882]]; † [[Pretoria]], [[20 Junie]] [[1971]], agt kinders. # [[Charles Murray Hofmeyr|Charles Murray]] (predikant op [[Standerton]]), * [[Somerset-Oos]], [[22 Junie]] [[1876]]; † hospitaal in [[Engeland]], [[7 Maart]] [[1930]], 53 jaar oud, x [[Somerset-Oos]], [[2 Augustus]] [[1906]] Elsje Johanna Lombard, * [[Bedford]], [[27 Augustus]] [[1879]]; † [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]], [[7 Julie]] [[1973]], sewe kinders. # [[Lou Hofmeyr|Johannes Wynand Lou(w)]] (organiserende NG sendingsekretaris van [[Kaapland]]), * [[Somerset-Oos]], [[19 Julie]] [[1878]]; † [[Kaapstad]], [[28 Oktober]] [[1936]], 58 jaar, x [[Worcester]], [[4 April]] [[1906]] Anna Jemima (Minnie) Strassheim (presidente van die Vrouesendingbond), * [[Piketberg]], [[26 Mei]] [[1883]]; † [[Kaapstad]], [[17 Februarie]] [[1941]], een kind. # Helen Elizabeth (orreliste op Somerset-Oos), * [[Somerset-Oos]], [[24 Mei]] [[1880]]; † [[Somerset-Oos]], [[18 Augustus]] [[1964]], 84 jaar oud, x [[25 Maart]] [[1911]] Oswin Boys Bull, * [[9 September]] [[1882]]; † [[26 Desember]] [[1971]], vier kinders. # [[Georg Hofmeyr|Georg Wilhelm Stegmann]] (predikant op [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]]), * [[Somerset-Oos]] , [[11 November]] [[1882]]; † [[Somerset-Oos]], [[26 Mei]] [[1969]], 86 jaar oud, x [[Johannesburg]], [[24 Mei]] [[1910]] Francina (Lassie) Stoffberg, dogter van oumatjie Stoffberg, * [[17 September]] [[1889]]; † [[Oos-Londen]], [[27 Januarie]] [[1979]], vier kinders. == Sien ook == * Ds. [[Adriaan Hofmeyr]] == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging. * {{af}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1935.''Gedenkboek van die Nederduits-Gereformeerde Kerk Somerset Oos''. Kaapstad: Cape Times Beperk. * {{af}} Hofmeyr, W. Lou(w); Hofmeyr, Nico J.; Hofmeyr, S.M.; Hofmeyr, George S.; Hofmeyr, Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} Meiring, J.G. et al. 1964. ''Ds. P.G.J. Meiring en sy Mense''. Kaapstad: C. Struik. * {{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, ds. J.A.S.]] 1955. ''Murraysburg honderd jaar oud, 1855–1955''. Murraysburg: NG Kerkraad. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. * {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * {{af}} [[A.P. Smit|Smit, ds. A.P.]] 1956. ''Ons mooi erfenis: Hanover 1856–1956''. Hanover: N.G. Kerkraad. * {{af}} Smith, John (red.) 1974. ''Somerset-Oos-gedenkboek. 1825–1975''. Somerset-Oos: Sentrale Feeskomitee. * {{af}} Stockenstrom, E. ('n Seun van die gemeente). 1942. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Prins Albert''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.wikitree.com/wiki/Hofmeyr-2 Biografiese besonderhede op Wikitree.com] * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/06/03/1/13.html ''Somerset-Oos kerk kyk terug op 175 j.''], ''[[Die Burger]]'', [[3 Junie]] [[2006]]. {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hofmeyr, Jan Hendrik}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Geboortes in 1835]] [[Kategorie:Sterftes in 1908]] ndeghtthdg2al1xodrj0wjwo3vqxc21 0 75229 2909446 2891922 2026-06-04T22:07:55Z Ksiazek1892 208423 /* */ 2909446 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Voormalige land |inheemse_naam =''REGNVM ROMANVM'' |gewone_lang_naam =Romeinse monargie |gewone_naam =Rome |kontinent =Europa |gebied =Suid-Europa |land =Italië |era =Antieke tydperk |status = |status_teks = |ryk = |bestaanstydperk =753 v.C.-509 v.C. |jaar_begin =753 v.C. |jaar_einde =509 v.C. |datum_begin = |datum_einde = |gebeurtenis_begin =Stigting van Rome |gebeurtenis_einde =Monargie omvergewerp |gebeurtenis1 = |datum_gebeurtenis1 = |gebeurtenis2 = |datum_gebeurtenis2 = |gebeurtenis3 = |datum_gebeurtenis3 = |gebeurtenis4 = |datum_gebeurtenis4 = |gebeurtenis_voor = |datum_voor = |gebeurtenis_na = |datum_na = |v1 =Koninkryk van Alba Longa |vlag_v1 =Amphora Aineias Ankhises 470 BC Staatliche Antikensammlungen.jpg |v2 = |vlag_v2 = |v3 = |vlag_v3 = |v4 = |vlag_v4 = |v5 = |vlag_v5 = |n1 =Romeinse Republiek |vlag_n1 =Spqrstone.jpg |n2 = |vlag_n2 = |n3 = |vlag_n3 = |n4 = |vlag_n4 = |n5 = |vlag_n5 = |beeld_vlag =Lupa Capitolina, Rome.jpg |vlag = |beeld_wapen = |wapen = |beeld_kaart =Platner - Ancient Rome city growth.jpg |beeld_kaart_byskrif =Kaart van die antieke Romeinse stadsdele |nasionale_leuse = |nasionale_volkslied = |wetgewer=Senaat |godsdiens=[[Romeinse mitologie]] |hoofstad =[[Rome]] |breedtegraad_grade =41 |breedtegraad_minute =53 |breedtegraad_NS =N |lengtegraad_grade =12 |lengtegraad_minute =29 |lengtegraad_OW =O |algemene_tale =[[Ou-Latyn]] |regeringstipe =Monargie |titel_leier =Koning |leier1 =Romulus |jaar_leier1 =753–716 v.C. |leier2 =Numa Pompilius |jaar_leier2 =715–673 v.C. |leier3 =Tullus Hostilius |jaar_leier3 =673–642 v.C. |leier4 =Ancus Marcius |jaar_leier4 =640–616 v.C. |leier5 =Lucius Tarquinius Priscus |jaar_leier5 =616–579 v.C. |leier6 =Servius Tullius |jaar_leier6 =578–535 v.C. |leier7 =Lucius Tarquinius Superbus |jaar_leier7 =535–509 v.C. |leier8 = |jaar_leier8 = |titel_verteenwoordiger = |verteenwoordiger1 = |jaar_verteenwoordiger1= |verteenwoordiger2 = |jaar_verteenwoordiger2= |titel_adjunk = |adjunk = |jaar_adjunk = |adjunk2 = |jaar_adjunk2 = |stat_jaar1 = |stat_bev1 = |stat_opp1 = |bev_digtheid1 = |stat_jaar2 = |stat_bev2 = |stat_opp2 = |bev_digtheid2 = |stat_jaar3 = |stat_bev3 = |stat_opp3 = |bev_digtheid3 = |stat_jaar4 = |stat_bev4 = |stat_opp4 = |bev_digtheid4 = |geldeenheid = }} {{Antieke Rome|right}} Die '''Romeinse monargie''' of '''Romeinse Koninkryk''' ([[Latyn]]s: ''REGNVM ROMANVM'') was die tydperk van die [[Antieke Rome|antieke Romeinse tydperk]], wat gekenmerk is deur 'n monargie as regeringsform met sewe legendariese konings. Die geskiedenis van die koninkryk het met die [[Stigting van Rome]] deur [[Romulus en Remus]] in [[753 v.C.]] met nedersettings rondom die Palts-heuwel langs die [[Tiber]] in Sentraal-Italië begin en met die omverwerping van die konings en die stigting van die Romeinse Republiek omstreeks. Min is seker bekend oor die geskiedenis van die koninkryk, soos byna geen geskrewe rekords van daardie tyd oorleef het en die dokumente, wat tydens die [[Romeinse Republiek|republiek]] en [[Romeinse Ryk|keiserryk]] geskryf is, is grootliks gebaseer op legende. Waarskynlik was die sewe heuwels van Rome sedert die [[10de eeu v.C.]] deur Latiners en Sabiners bewoon; naas 600 v.C. het die gebied in die invloedsfeer van die [[Etruskers]] gekom, wat uit die dorpe 'n stad gevormen die monargie gestig het. Volgens oorlewering het [[Romulus]], saam met sy tweelingbroer Remus, die stad [[Rome]] gestig. Daar was egter konflik tussen die broers, eindigend met Romulus wat Remus vermoor en so die alleenheerser geword het. Romulus word gekrediteer met die vestiging van baie van Rome se vroeë instellings, insluitend die [[Senaat]] en die verdeling van die bevolking in [[patrisiërs]] en [[plebejers]]. Sy regering was, volgens oorlewering, gekenmerk deur militêre sukses en die uitbreiding van Romeinse gebied.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Na Romulus se dood is [[Numa Pompilius]] verkies as die tweede koning. Numa was bekend vir sy wysheid en vroomheid. Hy het 'n groot bydrae gelewer tot die Romeinse godsdienstige lewe deur verskeie godsdienstige rites en kalenders te instel. Hy het vrede nagestreef en gefokus op interne ontwikkeling eerder as militêre uitbreiding. Sy regering het die basis gelê vir Rome se latere uitgebreide godsdienstige praktyke en organisasie.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Die derde koning, [[Tullus Hostilius]], was meer 'n krygsman. Hy het Rome in verskeie suksesvolle oorloë gelei en die Romeinse invloed uitgebrei. Sy bewind is ook gekenmerk deur die vernietiging van [[Alba Longa]], die moederstad van Rome volgens sommige oorlewerings. Hierdie aksie het Rome se posisie as die dominante krag in die streek verder versterk.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> [[Ancus Marcius]], die vierde koning, het die beleid van beide Numa en Tullus gevolg deur hom te beywer vir beide godsdienstige sake en militêre aksies. Hy het Rome uitgebrei deur die Janiculum-heuwel by te voeg en 'n brug oor die [[Tiberrivier]] te bou, wat die handel en kommunikasie bevorder het. Sy regering was 'n tyd van beide territoriale uitbreiding en interne konsolidasie. [[Tarquinius Priscus]], die vyfde koning, was van [[Etruskiese]] oorsprong. Hy het 'n belangrike rol gespeel in die transformasie van [[Rome]] van 'n relatief klein stadstaat na 'n meer betekenisvolle stedelike sentrum. Hy het verskeie openbare werke begin, insluitend die Cloaca Maxima, 'n groot rioolstelsel, en die Circus Maximus, 'n arena vir wa-wedrenne. Sy regering het 'n sterk [[Etruskiese]] invloed op Rome se kultuur en ontwikkeling gebring. [[Servius Tullius]], die sesde koning, word gekrediteer met belangrike hervormings. Hy het die Romeinse samelewing geherorganiseer deur 'n sensus in te stel en die bevolking in verskillende klasse te verdeel gebaseer op rykdom en militêre diens. Hierdie hervormings het die grondslag gelê vir die latere [[Romeinse Republiek]] se sosiale en politieke struktuur. Hy het ook die Romeinse grondgebied uitgebrei en nuwe distrikte by die stad gevoeg.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Die laaste koning, [[Tarquinius Superbus]], was 'n tirannieke heerser wie se bewind gekenmerk is deur brutaliteit en onderdrukking. Sy regering het gelei tot toenemende ontevredenheid onder die Romeinse bevolking. 'n Insident waar sy seun, Sextus Tarquinius, 'n edelvrou genaamd Lucretia verkrag het, het uiteindelik gelei tot 'n opstand en die verdrywing van die Tarquins in 509 v.C. Hierdie gebeurtenis het die einde van die Romeinse monargie en die begin van die [[Romeinse Republiek]] gemerk.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Die Romeinse monargie het 'n blywende impak op die ontwikkeling van Rome gehad. Die verskillende konings het elkeen unieke bydraes gelewer, wat Rome se politieke, sosiale, godsdienstige en infrastrukturele groei beïnvloed het. Die tydperk het die fondamente gelê vir die toekomstige Republiek, insluitend die Senaat, die vergaderings van die mense, en die belangrike onderskeid tussen [[patrisiërs]] en [[plebejers]]. Die ervaring van tirannie onder [[Tarquinius Superbus]] het ook die Romeine 'n diepgaande afkeer van koningskap gegee, wat hul toekomstige politieke stelsel sou vorm.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Roman Kingdom}} * {{en}} [http://www.suppressedhistories.net/secret_history/patriapotestas.html "Patria Potestas: a view of suppressed matrilineality in the early legends of Rome"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203215843/http://www.suppressedhistories.net/secret_history/patriapotestas.html |date= 3 Desember 2005 }} * {{en}} [http://www.roman-empire.net/kings/kings-index.html Die konings van Rome] * {{en}} [http://www.romankingdom.com/ Romeinse geskedenis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919164517/http://www.romankingdom.com/ |date=19 September 2008 }} * {{en}} [http://encarta.msn.com/encyclopedia_761552589/Ancient_Rome.html#p15 Die sewe legendariese konings] {{Webarchive|url=https://www.webcitation.org/5kwPlatg3?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761552589/Ancient_Rome.html#p15 |date=31 Oktober 2009 }} * {{en}} [http://novaroma.org/nr/Main_Page "All Things Roman"] * {{en}} [http://thehistoryofrome.typepad.com/the_history_of_rome/page/2/ "History of Rome podcasts"] == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Romeinse Koninkryk]] fgv2ghiosgb4leda1wgpcmtxtvrycx0 2909537 2909446 2026-06-05T09:35:06Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/Ksiazek1892|Ksiazek1892]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Oesjaar|Oesjaar]] 2891922 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Voormalige land |inheemse_naam =''REGNVM ROMANVM'' |gewone_lang_naam =Romeinse monargie |gewone_naam =Rome |kontinent =Europa |gebied =Suid-Europa |land =Italië |era =Antieke tydperk |status = |status_teks = |ryk = |bestaanstydperk =753 v.C.-509 v.C. |jaar_begin =753 v.C. |jaar_einde =509 v.C. |datum_begin = |datum_einde = |gebeurtenis_begin =Stigting van Rome |gebeurtenis_einde =Monargie omvergewerp |gebeurtenis1 = |datum_gebeurtenis1 = |gebeurtenis2 = |datum_gebeurtenis2 = |gebeurtenis3 = |datum_gebeurtenis3 = |gebeurtenis4 = |datum_gebeurtenis4 = |gebeurtenis_voor = |datum_voor = |gebeurtenis_na = |datum_na = |v1 =Koninkryk van Alba Longa |vlag_v1 =Amphora Aineias Ankhises 470 BC Staatliche Antikensammlungen.jpg |v2 = |vlag_v2 = |v3 = |vlag_v3 = |v4 = |vlag_v4 = |v5 = |vlag_v5 = |n1 =Romeinse Republiek |vlag_n1 =Spqrstone.jpg |n2 = |vlag_n2 = |n3 = |vlag_n3 = |n4 = |vlag_n4 = |n5 = |vlag_n5 = |beeld_vlag =Lupa Capitolina, Rome.jpg |vlag = |beeld_wapen = |wapen = |beeld_kaart =Platner - Ancient Rome city growth.jpg |beeld_kaart_byskrif =Kaart van die antieke Romeinse stadsdele |nasionale_leuse = |nasionale_volkslied = |wetgewer=Senaat |godsdiens=[[Romeinse mitologie]] |hoofstad =[[Rome]] |breedtegraad_grade =41 |breedtegraad_minute =53 |breedtegraad_NS =N |lengtegraad_grade =12 |lengtegraad_minute =29 |lengtegraad_OW =O |algemene_tale =[[Ou-Latyn]] |regeringstipe =Monargie |titel_leier =Koning |leier1 =Romulus |jaar_leier1 =753–716 v.C. |leier2 =Numa Pompilius |jaar_leier2 =715–673 v.C. |leier3 =Tullus Hostilius |jaar_leier3 =673–642 v.C. |leier4 =Ancus Marcius |jaar_leier4 =640–616 v.C. |leier5 =Lucius Tarquinius Priscus |jaar_leier5 =616–579 v.C. |leier6 =Servius Tullius |jaar_leier6 =578–535 v.C. |leier7 =Lucius Tarquinius Superbus |jaar_leier7 =535–509 v.C. |leier8 = |jaar_leier8 = |titel_verteenwoordiger = |verteenwoordiger1 = |jaar_verteenwoordiger1= |verteenwoordiger2 = |jaar_verteenwoordiger2= |titel_adjunk = |adjunk = |jaar_adjunk = |adjunk2 = |jaar_adjunk2 = |stat_jaar1 = |stat_bev1 = |stat_opp1 = |bev_digtheid1 = |stat_jaar2 = |stat_bev2 = |stat_opp2 = |bev_digtheid2 = |stat_jaar3 = |stat_bev3 = |stat_opp3 = |bev_digtheid3 = |stat_jaar4 = |stat_bev4 = |stat_opp4 = |bev_digtheid4 = |geldeenheid = }} {{Antieke Rome|right}} Die '''Romeinse monargie''' of '''Romeinse Koninkryk''' ([[Latyn]]s: ''REGNVM ROMANVM'') was die tydperk van die [[Antieke Rome|antieke Romeinse tydperk]], wat gekenmerk is deur 'n monargie as regeringsform met sewe legendariese konings. Die geskiedenis van die koninkryk het met die [[Stigting van Rome]] deur [[Romulus en Remus]] in [[753 v.C.]] met nedersettings rondom die Palts-heuwel langs die [[Tiber]] in Sentraal-Italië begin en met die omverwerping van die konings en die stigting van die Romeinse Republiek omstreeks [[509 v.C.]] geëindig. Min is seker bekend oor die geskiedenis van die koninkryk, soos byna geen geskrewe rekords van daardie tyd oorleef het en die dokumente, wat tydens die [[Romeinse Republiek|republiek]] en [[Romeinse Ryk|keiserryk]] geskryf is, is grootliks gebaseer op legende. Waarskynlik was die sewe heuwels van Rome sedert die [[10de eeu v.C.]] deur Latiners en Sabiners bewoon; naas 600 v.C. het die gebied in die invloedsfeer van die [[Etruskers]] gekom, wat uit die dorpe 'n stad gevormen die monargie gestig het. Volgens oorlewering het [[Romulus]], saam met sy tweelingbroer Remus, die stad [[Rome]] gestig. Daar was egter konflik tussen die broers, eindigend met Romulus wat Remus vermoor en so die alleenheerser geword het. Romulus word gekrediteer met die vestiging van baie van Rome se vroeë instellings, insluitend die [[Senaat]] en die verdeling van die bevolking in [[patrisiërs]] en [[plebejers]]. Sy regering was, volgens oorlewering, gekenmerk deur militêre sukses en die uitbreiding van Romeinse gebied.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Na Romulus se dood is [[Numa Pompilius]] verkies as die tweede koning. Numa was bekend vir sy wysheid en vroomheid. Hy het 'n groot bydrae gelewer tot die Romeinse godsdienstige lewe deur verskeie godsdienstige rites en kalenders te instel. Hy het vrede nagestreef en gefokus op interne ontwikkeling eerder as militêre uitbreiding. Sy regering het die basis gelê vir Rome se latere uitgebreide godsdienstige praktyke en organisasie.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Die derde koning, [[Tullus Hostilius]], was meer 'n krygsman. Hy het Rome in verskeie suksesvolle oorloë gelei en die Romeinse invloed uitgebrei. Sy bewind is ook gekenmerk deur die vernietiging van [[Alba Longa]], die moederstad van Rome volgens sommige oorlewerings. Hierdie aksie het Rome se posisie as die dominante krag in die streek verder versterk.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> [[Ancus Marcius]], die vierde koning, het die beleid van beide Numa en Tullus gevolg deur hom te beywer vir beide godsdienstige sake en militêre aksies. Hy het Rome uitgebrei deur die Janiculum-heuwel by te voeg en 'n brug oor die [[Tiberrivier]] te bou, wat die handel en kommunikasie bevorder het. Sy regering was 'n tyd van beide territoriale uitbreiding en interne konsolidasie. [[Tarquinius Priscus]], die vyfde koning, was van [[Etruskiese]] oorsprong. Hy het 'n belangrike rol gespeel in die transformasie van [[Rome]] van 'n relatief klein stadstaat na 'n meer betekenisvolle stedelike sentrum. Hy het verskeie openbare werke begin, insluitend die Cloaca Maxima, 'n groot rioolstelsel, en die Circus Maximus, 'n arena vir wa-wedrenne. Sy regering het 'n sterk [[Etruskiese]] invloed op Rome se kultuur en ontwikkeling gebring. [[Servius Tullius]], die sesde koning, word gekrediteer met belangrike hervormings. Hy het die Romeinse samelewing geherorganiseer deur 'n sensus in te stel en die bevolking in verskillende klasse te verdeel gebaseer op rykdom en militêre diens. Hierdie hervormings het die grondslag gelê vir die latere [[Romeinse Republiek]] se sosiale en politieke struktuur. Hy het ook die Romeinse grondgebied uitgebrei en nuwe distrikte by die stad gevoeg.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Die laaste koning, [[Tarquinius Superbus]], was 'n tirannieke heerser wie se bewind gekenmerk is deur brutaliteit en onderdrukking. Sy regering het gelei tot toenemende ontevredenheid onder die Romeinse bevolking. 'n Insident waar sy seun, Sextus Tarquinius, 'n edelvrou genaamd Lucretia verkrag het, het uiteindelik gelei tot 'n opstand en die verdrywing van die Tarquins in 509 v.C. Hierdie gebeurtenis het die einde van die Romeinse monargie en die begin van die [[Romeinse Republiek]] gemerk.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Die Romeinse monargie het 'n blywende impak op die ontwikkeling van Rome gehad. Die verskillende konings het elkeen unieke bydraes gelewer, wat Rome se politieke, sosiale, godsdienstige en infrastrukturele groei beïnvloed het. Die tydperk het die fondamente gelê vir die toekomstige Republiek, insluitend die Senaat, die vergaderings van die mense, en die belangrike onderskeid tussen [[patrisiërs]] en [[plebejers]]. Die ervaring van tirannie onder [[Tarquinius Superbus]] het ook die Romeine 'n diepgaande afkeer van koningskap gegee, wat hul toekomstige politieke stelsel sou vorm.<ref>Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Roman Kingdom}} * {{en}} [http://www.suppressedhistories.net/secret_history/patriapotestas.html "Patria Potestas: a view of suppressed matrilineality in the early legends of Rome"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203215843/http://www.suppressedhistories.net/secret_history/patriapotestas.html |date= 3 Desember 2005 }} * {{en}} [http://www.roman-empire.net/kings/kings-index.html Die konings van Rome] * {{en}} [http://www.romankingdom.com/ Romeinse geskedenis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919164517/http://www.romankingdom.com/ |date=19 September 2008 }} * {{en}} [http://encarta.msn.com/encyclopedia_761552589/Ancient_Rome.html#p15 Die sewe legendariese konings] {{Webarchive|url=https://www.webcitation.org/5kwPlatg3?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761552589/Ancient_Rome.html#p15 |date=31 Oktober 2009 }} * {{en}} [http://novaroma.org/nr/Main_Page "All Things Roman"] * {{en}} [http://thehistoryofrome.typepad.com/the_history_of_rome/page/2/ "History of Rome podcasts"] == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Romeinse Koninkryk]] ih28isnmcmggxu1c0cn884k4kxy4z7a 0 78340 2909497 2826459 2026-06-05T01:26:08Z HermanvanAswegen988 200973 /* Die 100 boeke */ 2909497 wikitext text/x-wiki Die '''100 boeke van die eeu''' is 'n lys met die beste [[boek]]e van die [[20ste eeu|twintigste eeu]], soos deur die [[Frankryk|Franse]] publiek gekies. Die lys is in die lente van 1999 saamgestel deur 'n openbare peiling wat deur die Franse handelaar ''Fnac'' en die [[Parys]]-koerant, ''Le Monde'' geloods is. Aanvanklik is 'n voorlopige lys van 200 titels deur boekwinkels en joernaliste opgestel. 17000 Franse het gestem deur op die vraag: "Watter boeke het jou bygebly?" te reageer (« Quels livres sont restés dans votre mémoire ? »).<ref>[http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/acheter.cgi?offre=ARCHIVES&type_item=ART_ARCH_30J&objet_id=46796 Écrivains et choix sentimentaux] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120527083227/http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/acheter.cgi?offre=ARCHIVES&type_item=ART_ARCH_30J&objet_id=46796 |date=27 Mei 2012 }}, Josyane Savigneau, ''Le Monde'', 15 Oktober 1999. {{fr}}</ref> Die eerste vyftig werke op die lys was die onderwerp van 'n opstel deur Frederic Beigbeder, getiteld ''Die laaste inventaris voor likwidasie'', waarin hy veral aandag aan die Franse waardes en karakter geskenk het. == Die 100 boeke == {| class="wikitable sortable centre" ! scope=col | Posisie ! scope=col class="unsortable" | Titel ! scope=col class="unsortable" | Skrywer ! scope=col | Jaar |---------------------------------- | align="right" | 1 | ''Die Vreemdeling'' | [[Albert Camus]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1942]] |---------------------------------- | align="right" | 2 | ''À la recherche du temps perdu'' (Engelse vertaling: ''Remembrance of Things Past'') (Afr. ''Op soek na verlore tyd'') | [[Marcel Proust]] | 1913–1927 |---------------------------------- | align="right" | 3 | ''Die Hofsaak'' <ref>[https://archive.is/20130731113837/http://webcache.googleusercontent.com/search?hl=en-PS&as_q=kafka+&as_epq=der+prozess&as_oq=&as_eq=&as_nlo=&as_nhi=&lr=lang_af&cr=&as_qdr=all&as_sitesearch=&as_occt=&safe=images&as_filetype=&as_rights=&ct=clnk&q=cache:-m-sKBpheLEJ:http://www.sitefinder.co.zaprofilewww.praag.co.za/index.php/anton-barnard-magazine-177/9714-die-kafka-agtige-optrede-van-afrikaners.html%2Bkafka++%22der+prozess%22 Die Kafka-agtige optrede van Afrikaners], praag.co.za, 30 Mei 2011</ref> | [[Franz Kafka]] | [[1925]] |---------------------------------- | align="right" | 4 | ''Die Klein Prinsie'' | [[Antoine de Saint-Exupéry]] | [[1943]] |---------------------------------- | align="right" | 5 | ''La Condition humaine'' | [[André Malraux]] | [[1933]] |---------------------------------- | align="right" | 6 | ''[[Voyage au bout de la nuit]]'' (Reis na die einde van die nag) | [[Louis-Ferdinand Céline]] | [[1932]] |---------------------------------- | align="right" | 7 | ''Die druiwe van gramskap'' | [[John Steinbeck]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1939]] |---------------------------------- | align="right" | 8 | ''[[For Whom the Bell Tolls]]'' | [[Ernest Hemingway]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1940]] |---------------------------------- | align="right" | 9 | ''[[Le Grand Meaulnes]]'' (Die verlore domein) | [[Alain-Fournier]] | [[1913]] |---------------------------------- | align="right" | 10 | ''L'Écume des jours'' | [[Boris Vian]] | [[1947]] |---------------------------------- | align="right" | 11 | ''[[Le Deuxième Sexe]]'' (Die tweede geslag) | [[Simone de Beauvoir]] | [[1949]] |---------------------------------- | align="right" | 12 | ''[[Waiting for Godot]]'' | [[Samuel Beckett]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1952]] |---------------------------------- | align="right" | 13 | '' [[L'être et le néant]] (Die Syn en die nietigheid: 'n fenomenologiese ontologiese essay)'' | [[Jean-Paul Sartre]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | 1943 |---------------------------------- | align="right" | 14 | ''[[The Name of the Rose]]'' (''Il nome della rosa'') | [[Umberto Eco]] | [[1980]] |---------------------------------- | align="right" | 15 | ''[[The Gulag Archipelago]]'' (Die Goelag-Argipel) | [[Aleksandr Solzhenitsyn]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1973]] |---------------------------------- | align="right" | 16 | ''Paroles'' {{fr}} | [[Jacques Prévert]] | [[1946]] |---------------------------------- | align="right" | 17 | ''Alcools'' {{fr}} | [[Guillaume Apollinaire]] | 1913 |---------------------------------- | align="right" | 18 | ''[[Die Blou Lotus (Boek)|Die Blou Lotus]]'' (''Le Lotus bleu'') | [[Hergé]] | [[1936]] |---------------------------------- | align="right" | 19 | ''[[Die Agterhuis]]'' | [[Anne Frank]] | 1947 |---------------------------------- | align="right" | 20 | ''Tristes Tropiques'' {{fr}}{{en}}<br />''A World on the Wane'' | [[Claude Lévi-Strauss]] | [[1955]] |---------------------------------- | align="right" | 21 | ''[[Brave New World]]'' | [[Aldous Huxley]] | 1932 |---------------------------------- | align="right" | 22 | ''[[Nineteen Eighty-Four]]'' | [[George Orwell]] | 1949 |---------------------------------- | align="right" | 23 | ''[[Asterix die Galliër]]'' (''Astérix le Gaulois'') | [[René Goscinny]] en [[Albert Uderzo]] | [[1959]] |---------------------------------- | align="right" | 24 | ''[[La Cantatrice chauve]]'' (Die Kaalkop Sopraan) | [[Eugène Ionesco]] | 1952 |---------------------------------- | align="right" | 25 | ''Three Essays on the Theory of Sexuality'' | [[Sigmund Freud]] | [[1905]] |---------------------------------- | align="right" | 26 | ''The Abyss'' | [[Marguerite Yourcenar]] | [[1968]] |---------------------------------- | align="right" | 27 | ''Lolita'' | [[Vladimir Nabokov]] | 1955 |---------------------------------- | align="right" | 28 | ''Ulysses'' | [[James Joyce]] | [[1922]] |---------------------------------- | align="right" | 29 | ''[[Il deserto dei Tartari]]'' (Die Tartaarse Steppe) | [[Dino Buzzati]] | 1940 |---------------------------------- | align="right" | 30 | ''[[Les faux-monnayeurs]]'' (Die Vervalsers) | [[André Gide]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | 1925 |---------------------------------- | align="right" | 31 | ''The Horseman on the Roof'' | [[Jean Giono]] | [[1951]] |---------------------------------- | align="right" | 32 | ''Belle du Seigneur'' {{fr}}{{en}} | [[Albert Cohen]] | 1968 |---------------------------------- | align="right" | 33 | ''[[Cien años de soledad]]'' ('n Eeu van Afsondering) | [[Gabriel García Márquez]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1967]] |---------------------------------- | align="right" | 34 | ''The Sound and the Fury'' | [[William Faulkner]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1929]] |---------------------------------- | align="right" | 35 | ''[[Thérèse Desqueyroux]]'' {{fr}}{{en}} | [[François Mauriac]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1927]] |---------------------------------- | align="right" | 36 | ''Zazie in the Metro'' | [[Raymond Queneau]] | 1959 |---------------------------------- | align="right" | 37 | ''[[Verwirrung der Gefühle ]]'' (Verwarring van die gevoelens) | [[Stefan Zweig]] | 1927 |---------------------------------- | align="right" | 38 | ''[[Gone with the Wind]]'' | [[Margaret Mitchell]] | 1936 |---------------------------------- | align="right" | 39 | ''Lady Chatterley's Lover'' | [[D.H. Lawrence]] | [[1928]] |---------------------------------- | align="right" | 40 | ''Der Zauberberg'' (''Die towerberg) | [[Thomas Mann]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1924]] |---------------------------------- | align="right" | 41 | ''Bonjour Tristesse'' {{fr}}{{en}} | [[Françoise Sagan]] | [[1954]] |---------------------------------- | align="right" | 42 | ''[[Le Silence de la mer]]'' (Stilte van die see) | [[Vercors]] | 1942 |---------------------------------- | align="right" | 43 | ''[[La Vie mode d'emploi]]'' (Lewe: 'n Gerbruikersgids) | [[Georges Perec]] | [[1978]] |---------------------------------- | align="right" | 44 | ''The Hound of the Baskervilles'' | [[Arthur Conan Doyle]] | 1901–1902 |---------------------------------- | align="right" | 45 | ''Under the Sun of Satan'' | [[Georges Bernanos]] | [[1926]] |---------------------------------- | align="right" | 46 | ''The Great Gatsby'' | [[F. Scott Fitzgerald]] | 1925 |---------------------------------- | align="right" | 47 | ''The Joke'' | [[Milan Kundera]] | 1967 |---------------------------------- | align="right" | 48 | ''A Ghost at Noon''<br />''Contempt'' | [[Alberto Moravia]] | 1954 |---------------------------------- | align="right" | 49 | ''The Murder of Roger Ackroyd'' | [[Agatha Christie]] | 1926 |---------------------------------- | align="right" | 50 | ''Nadja'' | [[André Breton]] | 1928 |---------------------------------- | align="right" | 51 | ''Aurelien'' | [[Louis Aragon]] | [[1944]] |---------------------------------- | align="right" | 52 | ''The Satin Slipper'' | [[Paul Claudel]] | 1929 |---------------------------------- | align="right" | 53 | ''Six Characters in Search of an Author'' | [[Luigi Pirandello]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1921]] |---------------------------------- | align="right" | 54 | ''The Resistible Rise of Arturo Ui'' | [[Bertolt Brecht]] | 1959 |---------------------------------- | align="right" | 55 | ''Friday, or, The Other Island'' | [[Michel Tournier]] | 1967 |---------------------------------- | align="right" | 56 | ''[[The War of the Worlds]]'' | [[H.G. Wells]] | [[1898]] |---------------------------------- | align="right" | 57 | ''[[Se questo è un uomo]]''<br />''Survival in Auschwitz'' | [[Primo Levi]] | 1947 |---------------------------------- | align="right" | 58 | ''The Lord of the Rings'' | [[J.R.R. Tolkien]] | 1954–1955 |---------------------------------- | align="right" | 59 | ''Les Vrilles de la vigne'' {{fr}} | [[Colette]] | [[1908]] |---------------------------------- | align="right" | 60 | ''Capital of Pain'' | [[Paul Éluard]] | 1926 |---------------------------------- | align="right" | 61 | ''Martin Eden'' | [[Jack London]] | [[1909]] |---------------------------------- | align="right" | 62 | ''Ballad of the Salt Sea'' | [[Hugo Pratt]] | 1967 |---------------------------------- | align="right" | 63 | ''Writing Degree Zero'' | [[Roland Barthes]] | [[1953]] |---------------------------------- | align="right" | 64 | ''The Lost Honour of Katharina Blum'' | [[Heinrich Böll]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1974]] |---------------------------------- | align="right" | 65 | ''The Opposing Shore'' | [[Julien Gracq]] | 1951 |---------------------------------- | align="right" | 66 | ''[[Les mots et les choses]]'' | [[Michel Foucault]] | [[1966]] |---------------------------------- | align="right" | 67 | ''[[On the Road]]'' | [[Jack Kerouac]] | [[1957]] |---------------------------------- | align="right" | 68 | ''[[Nils Holgersson se wonderbaarlike reis]]'' (''Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige'') | [[Selma Lagerlöf]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | 1906–1907 |---------------------------------- | align="right" | 69 | ''A Room of One's Own'' | [[Virginia Woolf]] | 1929 |---------------------------------- | align="right" | 70 | ''The Martian Chronicles'' | [[Ray Bradbury]] | [[1950]] |---------------------------------- | align="right" | 71 | ''The Ravishing of Lol Stein'' | [[Marguerite Duras]] | [[1964]] |---------------------------------- | align="right" | 72 | ''The Interrogation'' | [[J.M.G. Le Clézio]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | [[1963]] |---------------------------------- | align="right" | 73 | ''Tropisms'' | [[Nathalie Sarraute]] | 1939 |---------------------------------- | align="right" | 74 | ''Journal, 1887–1910'' | [[Jules Renard]] | 1925 |---------------------------------- | align="right" | 75 | ''Lord Jim'' | [[Joseph Conrad]] | [[1900]] |---------------------------------- | align="right" | 76 | ''Écrits'' {{fr}}{{en}} | [[Jacques Lacan]] | 1966 |---------------------------------- | align="right" | 77 | ''The Theatre and its Double'' | [[Antonin Artaud]] | [[1938]] |---------------------------------- | align="right" | 78 | ''Manhattan Transfer'' | [[John Dos Passos]] | 1925 |---------------------------------- | align="right" | 79 | ''Ficciones'' {{es}}{{en}} | [[Jorge Luis Borges]] | 1944 |---------------------------------- | align="right" | 80 | ''Moravagine'' | [[Blaise Cendrars]] | 1926 |---------------------------------- | align="right" | 81 | ''[[Die generaal van die dooie leër]]'' (''Gjenerali i ushtrisë së vdekur'') | [[Ismail Kadare]] | 1963 |---------------------------------- | align="right" | 82 | ''Sophie's Choice'' | [[William Styron]] | [[1979]] |---------------------------------- | align="right" | 83 | ''Gypsy Ballads'' | [[Federico Garcia Lorca|Federico García Lorca]] | 1928 |---------------------------------- | align="right" | 84 | ''The Strange Case of Peter the Lett'' | [[Georges Simenon]] | [[1931]] |---------------------------------- | align="right" | 85 | ''Our Lady of the Flowers'' | [[Jean Genet]] | 1944 |---------------------------------- | align="right" | 86 | ''The Man Without Qualities'' | [[Robert Musil]] | 1930–1932 |---------------------------------- | align="right" | 87 | ''Furor and Mystery'' | [[René Char]] | [[1948]] |---------------------------------- | align="right" | 88 | ''[[The Catcher in the Rye]]'' | [[J.D. Salinger]] | 1951 |---------------------------------- | align="right" | 89 | ''[[No Orchids For Miss Blandish]]'' | [[James Hadley Chase]] | 1939 |---------------------------------- | align="right" | 90 | Blake en Mortimer | [[Edgar P. Jacobs]] | 1950 |---------------------------------- | align="right" | 91 | ''The Notebooks of Malte Laurids Brigge'' | [[Rainer Maria Rilke]] | [[1910]] |---------------------------------- | align="right" | 92 | ''Second Thoughts'' | [[Michel Butor]] | 1957 |---------------------------------- | align="right" | 93 | ''[[The Origins of Totalitarianism]]'' | [[Hannah Arendt]] | 1951 |---------------------------------- | align="right" | 94 | ''The Master and Margarita'' | [[Michail Boelgakof]] | 1967 |---------------------------------- | align="right" | 95 | ''The Rosy Crucifixion'' | [[Henry Miller]] | 1949–1960 |---------------------------------- | align="right" | 96 | ''[[The Big Sleep]]'' | [[Raymond Chandler]] | 1939 |---------------------------------- | align="right" | 97 | ''Amers'' {{fr}} | [[Saint-John Perse]] [[Lêer:Nobel prize medal mod.png|20px]] | 1957 |---------------------------------- | align="right" | 98 | ''Gaston'' {{fr}}{{en}} | [[André Franquin]] | 1957 |---------------------------------- | align="right" | 99 | ''Under the Volcano'' | [[Malcolm Lowry]] | 1947 |---------------------------------- | align="right" | 100 | ''Midnight's Children'' | [[Salman Rushdie]] | [[1981]] |} == Sien ook == * [[Nobelprys vir Letterkunde]] <small>– Camus, Steinbeck, Hemingway, Beckett, Sartre, Solzhenitsyn, Gide, García Márquez, Faulkner, Mauriac, Mann, Pirandello, Böll, Lagerlöf, Le Clézio, en Perse</small> * [[Pulitzerprys]] <small>– Steinbeck, Hemingway, Faulkner, Mitchell, en Styron</small> * [[Modern Library 100 Beste Romans]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.goodreads.com/list/show/11432.Le_Monde_s_100_Books_of_the_Century Le Monde's 100 Books of the Century (100 books)] at goodreads.com {{en}} {{Normdata}} [[Kategorie:Boeke]] [[Kategorie:Letterkunde]] i6s8x8x9pt2xof7pxevybixniidhkue 0 80734 2909375 2609976 2026-06-04T18:55:00Z Rooiratel 90342 + Subgenre 2909375 wikitext text/x-wiki {{Letterkunde}} '''Genre''' (/{{IPA|ˈʒɒnrə}}/ of /{{IPA|ˈdʒɒnrə}}/; vanuit Frans, genre /{{IPA|ʒɑ̃ʁ}}/, "tipe" of "soort", vanuit [[Latyn]]: genus (stam gener-), Grieks: genos, γένος) is die term vir enige kategorie van [[letterkunde]] of ander kunsvorms en vermaak, bv. musiek, hetsy geskrewe of gesproke, mondelik of visueel, gegrond op 'n stel stilistiese kriteria. Genres word saamgestel deur konvensies wat met tyd verander soos nuwe genres uitgevind word en die oueres in onbruik verval. Werke val gereeld in veelvuldige genres deur die leen en herkombinering van die konvensies. Genre-teorie is 'n sytak van die [[kritiese teorie]]. Genre het afgeskop as 'n absolute klassifikasiestelsel vir [[Oud-Griekse literatuur]]. [[Poësie]], [[prosa]] en opvoering het 'n spesifieke en berekende styl gehad wat verwant was aan die tema van die storie. Spraakpatrone vir [[komedie]] sou nie gepas wees vir tragedie nie, en selfs akteurs was beperk tot hulle genre met die veronderstelling dat 'n sekere tipe persoon beter sou wees daarin om 'n sekere tipe storie te vertel. In daaropvolgende periodes sou genres groei en ontwikkel in reaksie tot veranderings in die gehore en skeppers. Genre word ook 'n belangrike hulpmiddel vir die publiek om sin te maak uit onvoorspelbare kuns. Aangesien kuns baie maal 'n reaksie is op 'n sosiale toestand, deurdat mense skryf/skilder/sing/dans oor dit wat hulle weet, is die gebruik van genre as hulpmiddel noodsaaklik om aan te pas by die veranderde betekenisse. Om die waarheid te sê het nuwe kunsvorms so ver terug as antieke Griekeland tot stand gekom wat gevra het vir die evolusie van genre, byvoorbeeld die "tragikomedie". Genre lei aan die selfde gebreke as enige klassifikasiestelsel. Dit is bruikbaar solank onthou word dat dit 'n hulpmiddel is, wat hersien en nagesien moet word, en dat werke op hulle eie meriete geweeg moet word asook hulle plek binne die genre. Dit is al voorgestel dat genres met mense resoneer vanweë die familiariteit, die snelskrifkommunikasie asook die geneigdheid van genres om saam met openbare [[mores]] te skuif en die [[tydsgees]] te reflekteer. Hoewel die storievertellingsgenre na 'n mindere kunsvorm verplaas is omrede die wesenlike groot lenery uit die [[konvensie]]s, het aanhang gegroei. Voorstaanders argumenteer dat die karakter van 'n effektiewe genrestuk in die variasie, herkombinering en evolusie van die kodes lê. ==Subgenre== 'n Subgenre is 'n [[Hiërargie|ondergeskikte]] binne 'n genre,<ref>{{cite dictionary |url=http://dictionary.reference.com/browse/subgenre |title=subgenre |dictionary=dictionary.com}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/subgenre |title=Subgenre |work=The Free Dictionary |publisher=Farlex |access-date=2015-07-09 |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108123431/https://www.thefreedictionary.com/subgenre |url-status=live }}</ref> Twee stories wat dieselfde genre is, kan steeds soms in subgenre verskil.Byvoorbeeld, as 'n [[fantasie]]-storie donkerder en meer skrikwekkende elemente van fantasie het, sal dit in die subgenre van [[donker fantasie]] hoort; terwyl 'n ander fantasieverhaal wat [[magiese swaard]]e en [[towenaar]]s bevat, tot die subgenre van [[swaard en towery]] sou behoort. == Sien ook == * [[Musiekgenre]] == Verdere leesstof == * [http://www.glodiebybel.co.za/component/content/article/764-die-verskillende-genres-van-die-bybel.html Die verskillende genres van die Bybel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130909234717/http://www.glodiebybel.co.za/component/content/article/764-die-verskillende-genres-van-die-bybel.html |date= 9 September 2013 }} == Bronnelys == * {{cite book|last=Bakhtin|first=Mikhail M.|title=The Dialogic Imagination: Four Essays|year=1983|publisher=University of Texas Press|location=Austin|isbn=0-292-71527-7|url=http://books.google.com/books?id=JKZztxqdIpgC&lpg=PR9&pg=PA3#v=onepage&q&f=false|authorlink=Mikhail Bakhtin|editor=Holquist, Michael|chapter=Epic and Novel}} * Charaudeau, P.; Maingueneau, D. and Adam, J. ''Dictionnaire d'analyse du discours Seuil'', 2002. * Devitt, Amy J. "A Theory of Genre". ''Writing Genres''. Carbondale: Southern Illinois University Press, 2004. 1–32. * Fairclough, Norman. Analysing Discourse: Textual Analysis for Social Research Routledge, 2003. * Genette, Gérard. ''The Architext: An Introduction''. 1979. Berkeley: University of California Press, 1992. * Jamieson, Kathleen M. "Antecedent Genre as Rhetorical Constraint". ''Quarterly Journal of Speech'' 61 (1975): 406–415. * Killoran, John B. "The Gnome In The Front Yard and Other Public Figurations: Genres of Self-Presentation on Personal Home Pages". Biography 26.1 (2003): 66–83. * Коробова А.Г. Теория жанров в музыкальной науке: история и современность. Москва: Московская гос. консерватория, 2007 * LaCapra, Dominick. "History and Genre: Comment". ''New Literary History'' 17.2 (1986): 219–221. * Miller, Carolyn. "Genre as Social Action". ''Quarterly Journal of Speech''. 70 (1984): 151–67. * Rosso, Mark. "User-based Identification of Web Genres". ''Journal of the American Society for Information Science and Technology'' 59 (2008): 1053–1072. {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] [[Kategorie:Letterkunde]] r2milljgxgj1udyol4mwzxd9nqikkrp 2909376 2909375 2026-06-04T18:55:23Z Rooiratel 90342 2909376 wikitext text/x-wiki {{Letterkunde}} '''Genre''' (/{{IPA|ˈʒɒnrə}}/ of /{{IPA|ˈdʒɒnrə}}/; vanuit Frans, genre /{{IPA|ʒɑ̃ʁ}}/, "tipe" of "soort", vanuit [[Latyn]]: genus (stam gener-), Grieks: genos, γένος) is die term vir enige kategorie van [[letterkunde]] of ander kunsvorms en vermaak, bv. musiek, hetsy geskrewe of gesproke, mondelik of visueel, gegrond op 'n stel stilistiese kriteria. Genres word saamgestel deur konvensies wat met tyd verander soos nuwe genres uitgevind word en die oueres in onbruik verval. Werke val gereeld in veelvuldige genres deur die leen en herkombinering van die konvensies. Genre-teorie is 'n sytak van die [[kritiese teorie]]. Genre het afgeskop as 'n absolute klassifikasiestelsel vir [[Oud-Griekse literatuur]]. [[Poësie]], [[prosa]] en opvoering het 'n spesifieke en berekende styl gehad wat verwant was aan die tema van die storie. Spraakpatrone vir [[komedie]] sou nie gepas wees vir tragedie nie, en selfs akteurs was beperk tot hulle genre met die veronderstelling dat 'n sekere tipe persoon beter sou wees daarin om 'n sekere tipe storie te vertel. In daaropvolgende periodes sou genres groei en ontwikkel in reaksie tot veranderings in die gehore en skeppers. Genre word ook 'n belangrike hulpmiddel vir die publiek om sin te maak uit onvoorspelbare kuns. Aangesien kuns baie maal 'n reaksie is op 'n sosiale toestand, deurdat mense skryf/skilder/sing/dans oor dit wat hulle weet, is die gebruik van genre as hulpmiddel noodsaaklik om aan te pas by die veranderde betekenisse. Om die waarheid te sê het nuwe kunsvorms so ver terug as antieke Griekeland tot stand gekom wat gevra het vir die evolusie van genre, byvoorbeeld die "tragikomedie". Genre lei aan die selfde gebreke as enige klassifikasiestelsel. Dit is bruikbaar solank onthou word dat dit 'n hulpmiddel is, wat hersien en nagesien moet word, en dat werke op hulle eie meriete geweeg moet word asook hulle plek binne die genre. Dit is al voorgestel dat genres met mense resoneer vanweë die familiariteit, die snelskrifkommunikasie asook die geneigdheid van genres om saam met openbare [[mores]] te skuif en die [[tydsgees]] te reflekteer. Hoewel die storievertellingsgenre na 'n mindere kunsvorm verplaas is omrede die wesenlike groot lenery uit die [[konvensie]]s, het aanhang gegroei. Voorstaanders argumenteer dat die karakter van 'n effektiewe genrestuk in die variasie, herkombinering en evolusie van die kodes lê. ==Subgenre== 'n Subgenre is 'n [[Hiërargie|ondergeskikte]] binne 'n genre,<ref>{{cite dictionary |url=http://dictionary.reference.com/browse/subgenre |title=subgenre |dictionary=dictionary.com}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/subgenre |title=Subgenre |work=The Free Dictionary |publisher=Farlex |access-date=2015-07-09 |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108123431/https://www.thefreedictionary.com/subgenre |url-status=live }}</ref> Twee stories wat dieselfde genre is, kan steeds soms in subgenre verskil.Byvoorbeeld, as 'n [[fantasie]]-storie donkerder en meer skrikwekkende elemente van fantasie het, sal dit in die subgenre van [[donker fantasie]] hoort; terwyl 'n ander fantasieverhaal wat [[magiese swaard]]e en [[towenaar]]s bevat, tot die subgenre van [[swaard en towery]] sou behoort. == Sien ook == * [[Musiekgenre]] == Verdere leesstof == * [http://www.glodiebybel.co.za/component/content/article/764-die-verskillende-genres-van-die-bybel.html Die verskillende genres van die Bybel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130909234717/http://www.glodiebybel.co.za/component/content/article/764-die-verskillende-genres-van-die-bybel.html |date= 9 September 2013 }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * {{cite book|last=Bakhtin|first=Mikhail M.|title=The Dialogic Imagination: Four Essays|year=1983|publisher=University of Texas Press|location=Austin|isbn=0-292-71527-7|url=http://books.google.com/books?id=JKZztxqdIpgC&lpg=PR9&pg=PA3#v=onepage&q&f=false|authorlink=Mikhail Bakhtin|editor=Holquist, Michael|chapter=Epic and Novel}} * Charaudeau, P.; Maingueneau, D. and Adam, J. ''Dictionnaire d'analyse du discours Seuil'', 2002. * Devitt, Amy J. "A Theory of Genre". ''Writing Genres''. Carbondale: Southern Illinois University Press, 2004. 1–32. * Fairclough, Norman. Analysing Discourse: Textual Analysis for Social Research Routledge, 2003. * Genette, Gérard. ''The Architext: An Introduction''. 1979. Berkeley: University of California Press, 1992. * Jamieson, Kathleen M. "Antecedent Genre as Rhetorical Constraint". ''Quarterly Journal of Speech'' 61 (1975): 406–415. * Killoran, John B. "The Gnome In The Front Yard and Other Public Figurations: Genres of Self-Presentation on Personal Home Pages". Biography 26.1 (2003): 66–83. * Коробова А.Г. Теория жанров в музыкальной науке: история и современность. Москва: Московская гос. консерватория, 2007 * LaCapra, Dominick. "History and Genre: Comment". ''New Literary History'' 17.2 (1986): 219–221. * Miller, Carolyn. "Genre as Social Action". ''Quarterly Journal of Speech''. 70 (1984): 151–67. * Rosso, Mark. "User-based Identification of Web Genres". ''Journal of the American Society for Information Science and Technology'' 59 (2008): 1053–1072. {{Normdata}} [[Kategorie:Kuns]] [[Kategorie:Letterkunde]] fnofzej5kj0hpl5j29cc5r5zv44lvvc 0 92671 2909270 2909132 2026-06-04T13:07:46Z JMK 649 broeigedrag, -saadjie 2909270 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Trekduif | status = EX | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN|id=22690733 |title=''Ectopistes migratorius'' |assessors=''BirdLife International'' |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | extinct = 1914 | image = Passenger pigeon 6.jpg | image_width = | image_caption = Spesimen by die ''Field-museum vir Natuurgeskiedenis'' in [[Chicago]] | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Columbiformes]] | familia = [[Columbidae]] | genus = † '''''Ectopistes''''' | genus_authority = [[William John Swainson|Swainson]], 1827 | species = † '''''E. migratorius''''' | binomial = ''Ectopistes migratorius'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766) |synonyms= * ''Columba migratoria'' <small>Linnaeus, 1766</small> * ''Columba canadensis'' <small>Linnaeus, 1766</small> * ''Ectopistes migratoria'' <small>Swainson, 1827</small> |range_map=Map-Ectopistes-migratorius.png |range_map_width=240px |range_map_caption=Die voormalige verspreiding {{legend0|#ffa700|omswerwingsgebied}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;{{legend0|#c40000|broeigebied}} }} __NOTOC__ Die '''trekduif''' (''Ectopistes migratorius'') was 'n hipersosiale [[duif]][[spesie]] wat algemeen oor die [[kontinent]] van [[Noord-Amerika]] voorgekom het, voordat dit vroeg in die 20ste eeu uitgesterf het. Dit was die volopste voël in Noord-Amerika met 'n bevolking van 3 tot 5 miljard individue toe Europese setlaars op die kontinent aangeland het. Wat getalle betref het dit sowat 30 tot 40% van die hele Noord-Amerikaanse voëlbevolking uitgemaak. Volgens hierdie ramings was dit ook die volopste voëlspesie ter wêreld, en moet as een van die mees sonderlinge voëlspesies ooit gereken word.<ref name="wlc1">{{cite web |title=The Passenger Pigeon |url= https://www.facebook.com/wildlenschronicleswlc/posts/pfbid0384mXRipGqDa1MLdLuUufMXmxQj7YrNrPvppweYLw2MLG5f86RSfDWNhtzfBiV5i6l |website= facebook |publisher=WildLens Chronicles |access-date=3 June 2026 |ref=30 May 2026}}</ref> ==Vroeë verslae== Migrerende swerms het dae geneem om oorhoofs te beweeg en het die lug verduister. Eietydse verslae beskryf migrerende swerms van 1,6 km breed en 500 km lank, wat dae geneem het om verby te trek, só dig op mekaar dat die lug oordag verdonker is, hul vlerkgedruis na donderweer geklink het, en hul mis soos sneeu geval het.<ref name=wlc1/> [[John James Audubon|J.J. Audubon]], wat in 1813 'n swerm by die Ohiorivier dopgehou het, het geskryf: "Ek kan die effek van hierdie wolk duiwe nie vir jou beskryf nie. Hulle het as 'n snelle stroom voortbeweeg, en uit elke rigting het hulle gekom... Ek het die swerms getel soos hulle verbygegaan het, en moed opgegee, want hulle was ontelbaar." Hulle het dikwels op onreëlmatige tye in groot swerms oor die kontinent gevlieg. In 1866 nog het die oortog van een so 'n swerm in [[Ontario]] minstens 14 uur lank geduur, en dit moes meer as 'n miljard duiwe bevat het. ==Broeigedrag== Hul dun, pieringvormige neste is uitsluitlik in bome (hardehout of immergroen) gebou, tipies tussen 2 en 20 meter van die grond af. Elkeen van hierdie kommunale broeiplekke het 'n groot area in 'n oostelike bladwisselende woud beslaan. Een massiewe broeikolonie in [[Wisconsin]] het ongeveer 850 vierkante myl beslaan en het na raming 136 miljoen voëls gehuisves. 'n Kolonie was stampvol met dosyne tot honderde neste per boom. In een geval is 300 neste in 'n enkele groot boom aangeteken. Hulle was die uitsondering op tipiese duiwe deurdat 'n broeipaar slegs 'n enkele eier per broeipoging gelê het. Die ouers het mekaar afgelos om te broei, en om die veiligheid van hul getalsterkte te benut, het inkubasie slegs sowat 12 tot 14 dae geduur. Die enkele kuiken het die tipiese voeding van kropmelk ontvang, wat later met sade en neute aangevul is. Dit het vinnig gegroei en is na sowat twee weke deur die ouers verlaat. Dit sou nog 'n wyle op vetreserwes teer voor dit na die bosvloer afgevladder het om daar te begin wei. ==Oorbenutting van die spesie== Ondanks die groot getalle het hierdie duiwe later uitgesterf. Daar is genadeloos op hulle gejag en ontbossing het tot 'n verlies aan [[habitat]] gelei. Met behulp van telegraaf en spoorweg het die kommersiële jag op die spesie in die 1850's met alle erns begin. As 'n broeiplek gevind is, het jagters dit aan ander jagters getelegrafeer, en is op hele neskolonies van soms 200&nbsp;km² toegeslaan. Wavragte van die duifbuit is na stede vervoer waar dit as goedkoop voedsel verhandel is. Professionele jagters het nette, pale en swerms opgeleide duiwe as lokvalle gebruik. Een New Yorkse markplek het daagliks 18&nbsp;000 voëls verkoop.<ref name=wlc1/> By 'n bepaalde broeikolonie in [[Michigan]] is daar in 1874 sowat 25&nbsp;000 duiwe per dag afgemaai. Die laaste omvangryke broeiplek was in 1878 te Petoskey in [[Michigan]]. Teen die jare tagtig van die negentiende eeu was dit duidelik dat hulle deur uitsterwing bedreig word, en met die eeuwending was die wilde bevolking funksioneel tot niet.<ref name=wlc1/> ==Laaste individu== Op 1 September 1914 sterf die laaste duif, genaamd Martha, in die [[Cincinnati]]- Diere- en Botaniese Tuin. Sy was 29 jaar oud. Sy is in gevangenskap gebore, en het byna drie dekades in die Cincinnati-dieretuin oorleef, uiteindelik as die laaste van haar spesie. Sy het 136 gram geweeg, en haar liggaam is dadelik in 'n blok ys geplaas en na die Smithsonian gestuur.<ref name=wlc1/> ==Galery== <gallery> Pigeon migrateur MHNT.jpg|<center>eier Bird lore (1913) (14562557107).jpg|<center>Lewende trekduif in 1896, deur C.O. Whitman aangehou Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.15707 - Ectopistes migratorius (Linnaeus, 1766) - Passenger Pigeon - specimen - dorsal view.jpeg|<center>Rugkant van spesimen by die Naturalis-biodiversiteitsentrum, Nederland Passenger Pigeons, Denver Museum of Nature and Science.jpg|Verskeie spesimens in 'n [[diorama]] by die ''[[Denver]]-museum vir Natuur en Wetenskap'' </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{nl}} [http://nlbif.eti.uva.nl/naturalis/detail.php?lang=nl&id=39 Inligting oor die trekduif] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Duiwe]] 6p1nyuxbfl082tc14mos10zfa5tepn0 3 93218 2909283 2899460 2026-06-04T15:00:51Z Derek J Moore 173539 /* Last week was very good! */ nuwe afdeling 2909283 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|4 | argief1 = [[/argief2018/19|2018/19]] | argief2 = [[/argief2020/21|2020/21]] | argief3 = [[/argief2022/23|2022/23]] | argief4 = [[/argief2024/25|2024/25]] }} == King Parrot == {{ping|Dumbassman}}, die enigste bron wat jy verskaf het bespreek net hulle video. Daar is geen bronne vir die ander inligting nie. Die Engelse Wiki het 14 bronne. Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:00, 27 Augustus 2025 (UTC) :Ja baas [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:32, 28 Augustus 2025 (UTC) == Weesblaaie == Jy is welkom om artikels soos [[Marilyn Knowlden]], wat wees is, se geboortedatums en sterftedatums by te werk sodat hulle nie meer wees is nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 21 September 2025 (UTC) :Yes mnr, maak sin, dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:53, 21 September 2025 (UTC) == Vertaler == {{ping|Dumbassman}}, watse vertaler/KI gebruik jy tans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:50, 20 Oktober 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Google translate [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:55, 20 Oktober 2025 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Last week was very good! == Howzit @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] aka Rossouw. I did enjoy our session last week. and have been thinking that it may be more helpful to give people both presentations and tasks. Now if you check out this onboarding [https://web-learning.github.io/WIR/onboarding/| slideshow], and put it alongside this ZU [https://zu.wikipedia.org/wiki/User:Derek_J_Moore| onboarding self guided tour], then perhaps we might get more people signing up on all the vernacular platforms? Another question. I'm keen to send out a regular email to the folks who might want to do fun stuff with Wikipedia. I am worried at the moment about technical debt. I'm doing things, but documentation needs to be in vernacular. Would you be keen to be a part of this group? Thanks. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:00, 4 Junie 2026 (UTC) e8ozm2te7v660b37rhmdmbdfz1mthej 2909334 2909283 2026-06-04T17:22:50Z Dumbassman 62009 /* Last week was very good! */ Antwoord 2909334 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|4 | argief1 = [[/argief2018/19|2018/19]] | argief2 = [[/argief2020/21|2020/21]] | argief3 = [[/argief2022/23|2022/23]] | argief4 = [[/argief2024/25|2024/25]] }} == King Parrot == {{ping|Dumbassman}}, die enigste bron wat jy verskaf het bespreek net hulle video. Daar is geen bronne vir die ander inligting nie. Die Engelse Wiki het 14 bronne. Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:00, 27 Augustus 2025 (UTC) :Ja baas [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:32, 28 Augustus 2025 (UTC) == Weesblaaie == Jy is welkom om artikels soos [[Marilyn Knowlden]], wat wees is, se geboortedatums en sterftedatums by te werk sodat hulle nie meer wees is nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 21 September 2025 (UTC) :Yes mnr, maak sin, dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:53, 21 September 2025 (UTC) == Vertaler == {{ping|Dumbassman}}, watse vertaler/KI gebruik jy tans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:50, 20 Oktober 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Google translate [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:55, 20 Oktober 2025 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Last week was very good! == Howzit @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] aka Rossouw. I did enjoy our session last week. and have been thinking that it may be more helpful to give people both presentations and tasks. Now if you check out this onboarding [https://web-learning.github.io/WIR/onboarding/| slideshow], and put it alongside this ZU [https://zu.wikipedia.org/wiki/User:Derek_J_Moore| onboarding self guided tour], then perhaps we might get more people signing up on all the vernacular platforms? Another question. I'm keen to send out a regular email to the folks who might want to do fun stuff with Wikipedia. I am worried at the moment about technical debt. I'm doing things, but documentation needs to be in vernacular. Would you be keen to be a part of this group? Thanks. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:00, 4 Junie 2026 (UTC) :Sure thing my friend. Let me know where I can help. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:22, 4 Junie 2026 (UTC) geybva1z9gkgz6sljkxcmoxmxxljz7d 2909336 2909334 2026-06-04T17:25:01Z Dumbassman 62009 /* Last week was very good! */ Antwoord 2909336 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|4 | argief1 = [[/argief2018/19|2018/19]] | argief2 = [[/argief2020/21|2020/21]] | argief3 = [[/argief2022/23|2022/23]] | argief4 = [[/argief2024/25|2024/25]] }} == King Parrot == {{ping|Dumbassman}}, die enigste bron wat jy verskaf het bespreek net hulle video. Daar is geen bronne vir die ander inligting nie. Die Engelse Wiki het 14 bronne. Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:00, 27 Augustus 2025 (UTC) :Ja baas [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:32, 28 Augustus 2025 (UTC) == Weesblaaie == Jy is welkom om artikels soos [[Marilyn Knowlden]], wat wees is, se geboortedatums en sterftedatums by te werk sodat hulle nie meer wees is nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 21 September 2025 (UTC) :Yes mnr, maak sin, dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:53, 21 September 2025 (UTC) == Vertaler == {{ping|Dumbassman}}, watse vertaler/KI gebruik jy tans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:50, 20 Oktober 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Google translate [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:55, 20 Oktober 2025 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Last week was very good! == Howzit @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] aka Rossouw. I did enjoy our session last week. and have been thinking that it may be more helpful to give people both presentations and tasks. Now if you check out this onboarding [https://web-learning.github.io/WIR/onboarding/| slideshow], and put it alongside this ZU [https://zu.wikipedia.org/wiki/User:Derek_J_Moore| onboarding self guided tour], then perhaps we might get more people signing up on all the vernacular platforms? Another question. I'm keen to send out a regular email to the folks who might want to do fun stuff with Wikipedia. I am worried at the moment about technical debt. I'm doing things, but documentation needs to be in vernacular. Would you be keen to be a part of this group? Thanks. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:00, 4 Junie 2026 (UTC) :Sure thing my friend. Let me know where I can help. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:22, 4 Junie 2026 (UTC) :Just have a look, can't seem to access links. Thanks [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 4 Junie 2026 (UTC) 77emte659xsw9dbeaiynfgohku6z24u 2909339 2909336 2026-06-04T17:28:35Z Derek J Moore 173539 /* Last week was very good! */ Antwoord 2909339 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|4 | argief1 = [[/argief2018/19|2018/19]] | argief2 = [[/argief2020/21|2020/21]] | argief3 = [[/argief2022/23|2022/23]] | argief4 = [[/argief2024/25|2024/25]] }} == King Parrot == {{ping|Dumbassman}}, die enigste bron wat jy verskaf het bespreek net hulle video. Daar is geen bronne vir die ander inligting nie. Die Engelse Wiki het 14 bronne. Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:00, 27 Augustus 2025 (UTC) :Ja baas [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:32, 28 Augustus 2025 (UTC) == Weesblaaie == Jy is welkom om artikels soos [[Marilyn Knowlden]], wat wees is, se geboortedatums en sterftedatums by te werk sodat hulle nie meer wees is nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 21 September 2025 (UTC) :Yes mnr, maak sin, dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:53, 21 September 2025 (UTC) == Vertaler == {{ping|Dumbassman}}, watse vertaler/KI gebruik jy tans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:50, 20 Oktober 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Google translate [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:55, 20 Oktober 2025 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Last week was very good! == Howzit @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] aka Rossouw. I did enjoy our session last week. and have been thinking that it may be more helpful to give people both presentations and tasks. Now if you check out this onboarding [https://web-learning.github.io/WIR/onboarding/| slideshow], and put it alongside this ZU [https://zu.wikipedia.org/wiki/User:Derek_J_Moore| onboarding self guided tour], then perhaps we might get more people signing up on all the vernacular platforms? Another question. I'm keen to send out a regular email to the folks who might want to do fun stuff with Wikipedia. I am worried at the moment about technical debt. I'm doing things, but documentation needs to be in vernacular. Would you be keen to be a part of this group? Thanks. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:00, 4 Junie 2026 (UTC) :Sure thing my friend. Let me know where I can help. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:22, 4 Junie 2026 (UTC) :Just have a look, can't seem to access links. Thanks [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 4 Junie 2026 (UTC) ::Grr. Just emailed them to you [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 17:28, 4 Junie 2026 (UTC) o1qhandtlyfnah4k14q3p5okngs7wrz 0 95049 2909286 2908338 2026-06-04T15:35:13Z Jcb 223 2909286 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ina Rousseau | bynaam = | beeld = InaRousseau1953.jpg | beeldbeskrywing = Ina Rousseau in 1953 | onderskrif = | geboortenaam = Martina Cornelia Rousseau | geboortedatum = [[3 Februarie]] [[1926]] | geboorteplek = [[Roodepoort]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|2005|8|13|1926|2|3|df=y}} | sterfteplek = [[Kaapstad]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]]<br />[[Reina Prinsen Geerligs-prys]] | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Ina Rousseau''' (1926–2005) was 'n [[Suid-Afrika]]anse digter en [[Lys van Afrikaanse skrywers|skrywer]] van kortverhale. Sy het in 1953 die [[Reina Prinsen Geerligs-prys]] vir ''Die Verlate Tuin'' gewen. In 1996 is sy met die [[Hertzogprys]] vir haar '' 'n Onbekende jaartal'' bekroon.<ref>[http://www.humanrousseau.com/authors/604 Profiel op humanrousseau.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150330001139/http://humanrousseau.com/Authors/604 |date=30 Maart 2015 }}, besoek op 22 Desember 2014</ref><ref name=":0">Botha, Amanda Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/inmemoriam/ina_penstrepies.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170306041007/http://oulitnet.co.za/inmemoriam/ina_penstrepies.asp |date= 6 Maart 2017 }}</ref> == Lewe en werk == Marthina Cornelia Rousseau is op [[3 Februarie]] [[1926]] op [[Roodepoort]] gebore as die oudste van drie kinders, twee dogters (haar suster Thea is vier jaar jonger as sy) en ’n broer, Danie.<ref>Geni: https://www.geni.com/people/Marthina-Noel/6000000039181653108</ref> Danie is tien jaar jonger as sy en sterf enkele maande voor sy 22ste verjaarsdag in ’n vliegtuigongeluk. Sy word groot in Roodepoort en [[Krugersdorp]]. Haar hoërskooljare bring sy in Krugersdorp in die koshuis van die [[Hoërskool Monument]] deur en matrikuleer ook hier.<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/rousseau.html</ref> Sy studeer verder aan die [[Universiteit Stellenbosch]],<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Rousseau,_Ina{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> waar sy die B.A.-graad behaal met [[Duits]] en Afrikaans-Nederlands as hoofvakke. Hier dien sy op die redaksie van ''Die Stellenbosse Student''. Ná afloop van haar universiteitsloopbaan help sy [[F.E.J. Malherbe]] met die redaksie van ''Ons Eie Boek''. Vanaf [[1948]] tot [[1952]] is sy op [[Stellenbosch]] as tegniese assistent verbonde aan die [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] en doen vir ’n ruk vryskutwerk. In Februarie [[1950]] ontmoet sy vir [[Peter Blum]] en hulle het ’n kortstondige verhouding, wat sy in September daardie jaar verbreek. Vanaf [[1953]] gee sy vir ’n rukkie Afrikaans vir standerds ses en sewe aan die [[Hoërskool P.J. Olivier]] op [[Grahamstad]] en doseer ook op hierdie dorp Afrikaans onder professor [[Robert Karel Jozef Emiel Antonissen|Rob Antonissen]] aan die [[Rhodes-universiteit]]. By die universiteit ontmoet sy in [[1955]] haar toekomstige man, Anthony Robert Alistair (Bob) Noël, ’n lektor in [[Plantkunde]]. In [[1956]] kry sy ’n beurs van die Italiaanse regering om in [[Florence]] te gaan studeer en sy bly nog ’n paar maande agter om Italiaans aan te leer. Sy kon ook [[Frans]] lees. Sy trou op [[28 Februarie]] [[1958]] met Bob Noël en een seun, Darwin John Robert, word uit die huwelik gebore. Hulle bly vir agt jaar (1959–1966) in die destydse Salisbury, [[Rhodesië]], waar haar man as senior lektor verbonde was aan die Universiteitskollege van Rhodesië en Njassaland. Bob doen hier navorsing oor die heling van wonde aan boomstamme. Hierna trek hulle in [[1966]] na [[Pietermaritzburg]], waar haar man professor was in die Departement Plantkunde aan die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]]. Hulle onderneem ’n hele paar oorsese reise, veral deur [[Europa]]. Na haar man se dood weens beroerte verhuis sy in [[1984]] na Kaapstad en woon eers in ’n woonstel en kort daarna in ’n meenthuis in [[Tuine, Kaapstad|Tuine]]. Op [[13 Augustus]] [[2005]] is sy in [[Kaapstad]] weens [[kanker]] van die [[pankreas]] oorlede<ref>Mouton, Carla “Ina Rousseau op 79 oorlede” “Beeld” 15 Augustus 2005</ref><ref name=":0" /> en haar as word ses maande later in die [[Eersterivier]] op Stellenbosch gestrooi. == Skryfwerk == ===  Poësie === Van kleins af is sy lief vir lees en verdiep haar veral in die poësie. Sy skryf haar eerste gedig, ''My blomtuintjie'', wanneer sy slegs elf jaar oud is en begin dan op hoërskool ernstig skryf. Interessant genoeg bly die tuin regdeur haar lewe ’n belangrike gegewe in haar werk. Haar eerste gedigte word opgeneem in ''Die Stellenbosse Student'' en ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' en later ook in letterkundige tydskrifte soos ''Standpunte''. Saam met Peter Blum, [[Barend J. Toerien|Barend Toerien]], [[Sheila Cussons]], [[G.A. Watermeyer]] en andere debuteer sy in [[1946]] wanneer haar verse deur [[D.J. Opperman]] en [[Fred le Roux]] in die versamelbundel ''Stiebeuel'' opgeneem word.<ref>Louw, W.E.G. “Van die stiebeuel in die saal” “Standpunte” Jaargang 2, no. 1, 1946</ref><ref name="heerd">Van Heerden, Ernst “Rekenskap” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe Tweede druk 1971</ref> Haar [[oeuvre]] word gekenmerk deur fyn waarnemings met die vermoë om stemming te skep deur die woordgevoeligheid, die spel met kontraste en die eksploitasie van klank. Sekere motiewe kom ook gereeld voor, soos die natuur; musiek; die mens as eensame outsider in sy strewe na ’n paradys wat onbereikbaar skyn te wees; die saamhoort van alle dinge en die sirkelgang van natuurlike en kreatiewe prosesse wat ewigdurende metamorfose en verandering teweegbring (maar waarby ook aftakeling en verwording inbegrepe is).<ref>Hugo, Daniel “Ina Rousseau – digter van die tuin” “Tydskrif vir Letterkunde” Februarie-Mei 2000</ref> Reeds in ''Die verlate tuin'' (waar die titel simbool is van die gevolge van die sondeval) word ’n fyn vormbeheer geopenbaar in die strak versvorme. Die taalgebruik is nog oorwegend verhewe en in ’n ietwat ouer idioom, maar dit doen weinig afbreuk aan ’n besondere sterk debuut. Daar is hoofsaaklik vier groepe gedigte, naamlik Bybelse verse, elegiese verse oor ’n afgestorwene, landskapgedigte en kwatryne met aktuele temas. Hierdie bundel word gerig deur ’n sterk religieuse bewussyn, wat afspeel buite die verlate tuin (of die “mislukte tuin”) van Eden na die sondeval. Die [[tuin van Eden]] word ’n beeld vir die geskonde aardse paradys waarin ons leef, met die mens self as skender van hierdie [[utopie]], gedoem om vir altyd te leef in die skadu van verderf en die dood.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks no.2, 1954</ref><ref>Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref><ref name="heerd" /> ''Die verlate tuin'' is reeds in manuskripvorm in 1953 met die [[Reina Prinsen Geerligs-prys]] bekroon. Na ’n stilswye van sestien jaar verskyn ''Taxa'', waar sy die vermoë demonstreer om groter gehele uit kleiner momente te laat ontstaan en veral beïndruk met haar teenstelling van skepping en vernietiging. Die titel Taxa (meervoud van taxon) is ’n term uit die Biologie wat klassifisering van spesies in eenhede, versamelings of strukture aandui en ook as rangskikkings beskryf kan word. Binne hierdie begrip is die eenhede permanent maar nie staties nie.<ref>Brink, André P. “Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>De Lange, Johann. Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/mond/de_lange_rousseau.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180330110054/http://oulitnet.co.za/mond/de_lange_rousseau.asp |date=30 Maart 2018 }}</ref> Die bundeltitel ''Kwiksilwersirkel'' dui enersyds daarop dat die sirkelgang van lewe en van skepping voltooi moet word, maar kwik kan nie gevat word nie en suggereer dat die wese van die menslike bestaan ook nie raakgevat kan word nie. Kwik is giftig, wat suggereer dat die sirkelgang ’n bedreiging vir voortbestaan veronderstel. In wese is kwiksilwer ook ’n paradoks, want dit is ’n vloeibare metaal. Die aard van die verhouding tussen mens en natuur word teen hierdie negatiewe agtergrond ondersoek. Die digter ondersoek ook die aard van die mens onderling (soms in positiewe, sterk liefdesgedigte) en haar verhouding met God.<ref>Brink, André P. “Rapport” 25 Februarie 1979</ref><ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg  Eerste uitgawe 1980</ref><ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 19 no. 3, September 1979</ref><ref name="cloete19">Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 2, Mei 1981</ref><ref>Van Zyl, Dorothea “Beeld” 9 April 1979</ref> ''Heuningsteen'' se titel verwys fisies na die geologiese begrip melliet, wat metaal opgeneem in ’n aardkors is, dus ’n voorheen vloeibare maar nou verstarde steen wat ook sy kleur verloor. Simbolies verwys dit na die vreugde en soet van die lewe. Die bundeltitel kom voor in die gedig ''Bodem'', waar die bodem van graniet alle natuurlike aanslae teenstaan, maar daar tog ’n vrees is dat dit kan smelt en net soos die heuningsteen ’n indringende verandering ondergaan. Met die geel omslag (kleur van sonskyn, warmte en vreugde), word die lewendige toonaard van die bundel verhoog. Dit bevat dan ook verse wat getuig van die ontdekking van die vreugde en musiek in die lewe, met ’n sterk besef van die afhanklikheid van die mens en die wonder van die natuur. Daarteenoor word dan gestel die besef van verganklikheid en verstarring.<ref>Brink, André P. “Standpunte” Nuwe reeks 154, Augustus 1981</ref><ref name="cloete19" /><ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 21 no. 2, Junie 1981</ref><ref>Johl, Ronél “Die Transvaler” 13 April 1981</ref><ref>Olivier, Fanie “Beeld” 6 April 1981</ref> In ''Versamelde gedigte 1954–1984'' word al haar bundels tot op daardie stadium opgeneem (met verskeie gedigte wat opnuut deur haar verwerk en grootliks verbeter word), plus ’n twintigtal voorheen ongepubliseerde verse.<ref>Brink, André P. “Rapport” 30 Desember 1984</ref><ref>Snyman, Henning “Die Burger” 21 Februarie 1985</ref><ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 4, November 1986</ref><ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 3, September 1986</ref> Hierdie verse vorm die kern van die bundel ''Grotwater'', met die vernaamste tema die verlies van ’n geliefde deur die dood en ’n sterk bewussyn van verganklikheid, gekontrasteer met die vreugdes van lewe en natuur. Die titel van die bundel suggereer lewe in die dood, waar grot die dood of graf impliseer en water die simbool van lewe is. Die kontras tussen die somberheid van die dood en die verlange van hereniging met die geliefde en die vreugde van die lewe kry gestalte in fyn uitgewerkte verse wat van suiwer vakmanskap getuig. Ten spyte van die elegiese aard van die bundel is dit nie somber of neerdrukkend nie.<ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 30 no. 3, September 1990</ref><ref>Hambidge, Joan “Insig” April 1990</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 3, Augustus 1990</ref><ref>Snyman, Henning “Rapport” 11 Maart 1990</ref><ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 21 Desember 1989</ref> ''Grotwater'' is in [[1994]] op die kortlys vir die toekenning van die Ou Mutual-prys. ''’n Onbekende jaartal'' se titel suggereer ’n religieuse apokalips, wat op ’n onbepaalde tyd sal plaasvind en waardeur die heelal hervorm sal word. Die bundel bevat verse oor die alledaagse, maar kristalhelder beskryf met beelde wat mens dwing om anders na die doodgewone te kyk. Die eerste deel van die bundel word oorheers deur natuurverse en mooi herinnerings van vroeër tye en heengegane geliefdes en bekendes. Die toonaard van die res van die bundel is egter oorwegend pessimisties, met gedigte oor dood, geweld, natuurvernietiging en menslike gierigheid. Soos elders in haar digkuns slaag sy daarin om beelde, woorde en vergelykings met veelvuldige betekenisse te laai.<ref>Gouws, Tom “Beeld” 19 Februarie 1996</ref><ref>Hambidge, Joan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 34 no.3, Augustus 1996</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 10 Desember 1995</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> In [[1996]] word die [[Hertzogprys]] toegeken aan ''’n Onbekende jaartal'' en hierdie bundel is in hierdie jaar ook op die kortlys vir die toekenning van die [[Helgaard Steyn-prys]].<ref name=":1">Anoniem “Rousseau kry Hertzogprys vir poësie” “Rapport” 23 Junie 1996</ref><ref name=":2">Van Niekerk, Danie “Ina kry die Hertzogprys” “Beeld” 15 Mei 1996</ref> Daniel Hugo maak in ''Die stil middelpunt'' ’n keuse uit haar reeds gepubliseerde gedigte (waarvan sy talle grondig hersien en verwerk) en neem ook meer as twintig voorheen ongepubliseerde verse in hierdie bundel op. Die titel word geneem van ’n frase uit een van die nuwe gedigte. Onder die nuwe gedigte trek ''Sjampoe'' (herinnering aan haar huweliksverhouding), ''Aan my vriende van 1950'' (waarin die verwording en morele verval in die demokratiese Suid-Afrika betreur word) en ''Kersfees 1996''(’n spesifieke geval van geweld gekontrasteer met die Kerstyd) die aandag. Die vier gedigte in die reeks ''Die seuns en die dogters van die mense'' sluit die bundel af. Hierin vorm die generasiegaping en die verskille tussen die geslagte die tema.<ref>Brink, André P. “Rapport” 19 Oktober 2003</ref><ref>Naudé, Charl-Pierre “Insig” Maart 2004</ref><ref>Olivier, Fanie “Beeld” 17 November 2003</ref> Deur die loop van [[2004]] (vanaf [[17 April]] tot [[10 Desember]]) begin sy met ’n projek om haar eie gedigte in Engels te vertaal, ’n projek waarmee sy ver vorder maar dan ophou wanneer die aftakelende siekte wat later haar dood veroorsaak haar kragte verminder.<ref>Hugo, Daniel. Versindaba: http://versindaba.co.za/2009/07/13/ina-rousseau-in-engels/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003051106/http://versindaba.co.za/2009/07/13/ina-rousseau-in-engels/ |date= 3 Oktober 2018 }}</ref> ==== Versamelbundels ==== Haar gedigte is ruim verteenwoordig in die vernaamste versamelbundels oor die Afrikaanse poësie, insluitende ''Groot verseboek'' en ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'' en word ook opgeneem in verskeie ander versamelbundels, soos ''Woordpaljas'', ''Digters en digkuns'', ''Uit ons digkuns'', ''Afrikaanse verse'', ''Junior verseboek'', ''Die braambos brand'', ''Goudaar'', ''Nuwe verset'', ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Digterstemme'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Liggaamlose taal'', ''Kraaines'', ''Uit ons letterkunde'', ''Verse vir Opperman'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Die goue vreugde'', ''Voorspraak'' en ''Speelse verse''. In 2020 word haar gedigte ‘Jong meisie’, ‘Erkening’, ‘Eva twee’, ‘Jan’ en ‘Sjampoe’ in ''Vers en vrou'' opgeneem. <ref>De Wet, K. (samest.) Vers & vrou. Kaapstad: Human & Rousseau. 2020</ref> ==== Psalms ==== Sy doen omdigtings van enkele van die Psalms, wat in [[2001]] in die nuwe ''Liedboek van die Kerk'' opgeneem word. === Prosa === Sy skryf ook kortverhale, wat aanvanklik in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''[[Sarie|Sarie Marais]]'' en ''Standpunte'' gepubliseer word. Sommige verskyn onder skuilname soos Kassandra en Eva Prins. Die kortverhaal ''Hoof van sy huis'' word deur ''Die Huisgenoot'' aangewys as die beste kortverhaal van die maand. Twee van haar kortverhale wat voorheen in ''Die Huisgenoot'' gepubliseer is verskyn in [[1957]] in die versamelbundel ''Kwartet'' (saam met kortverhale van [[Elisabeth Eybers]], [[M.E.R.]] en [[Henriette Grové]]). Haar kortverhale in hierdie bundel is ''Moeder en seun'', en ''Huibregt'', twee verhale met min uiterlike handeling wat hoofsaaklik die onderdrukte emosies van die karakters as tema het. Nie een van hierdie verhale word later in haar eie kortverhaalbundel opgeneem nie. ''Moeder en seun'' is ’n beklemmende verhaal van verwronge menslikheid, waar die gegoede meisie Elisabeth by haar armoedige kêrel Karl en sy ma kuier. Die omgewing is heel anders as waaraan sy gewoond is en sy voel die neurotiese ou vrou, met wie sy ’n bed moet deel, as vyandig aan. Die vrou is daarenteen bevrees om haar seun te verloor en sal alles in haar vermoë doen om hom te behou. Sy is bewus van haar onaantreklike voorkoms in vergelyking met Elisabeth en sien haar as ’n bedreiging. Eindelik is al drie karakters gefrustreerd en eensaam binne hulle eie lewens. Elisabeth hunker daarna om by die stasie te kom wat haar huis toe sal neem en vir ewig sal laat ontsnap uit hierdie omgewing, Karl droom drome oor sy toekoms saam met Elisabeth en die ou vrou droom drome van haar seun se toekoms. ''Huibregt'' is ’n eenvoudige vrou wie se klein wêreld bestaan uit haar huis en gesin. Sy hou die huis pynlik netjies en leef net om haar huislike pligte na te kom. Haar wêreld word egter vernietig wanneer die dokter haar verwittig dat sy aan ’n ongeneeslike siekte ly. Die [[W.A. Hofmeyr-prys]] word in 1957 toegeken aan ''Kwartet''. Die kortverhaal ''Die geskenk'', wat oorspronklik in ''Sarie Marais'' van [[12 Desember]] [[1956]] verskyn, word in die versamelbundel ''Mosaïek'' opgeneem. Hierin kom die generasiegaping tussen ouma en kleindogter na vore, waarin die spanning tussen verskillende lewenswyses en sienings nie net in die ouderdom geleë is nie, maar ook in die teenstellings tussen platteland en stad en die plaas teenoor die see. Die ouma kom by die kleindogter aansterk na ’n operasie. Vir die kleindogter is dit ongerieflik omdat sy en haar man eintlik nooit tyd vir hulleself het nie. Omdat hulle by die see bly moet hulle gedurig kuiergaste onthaal. Sy doen egter moeite vir haar ouma. Die ouma vind hulle gewoontes hinderlik en betreurenswaardig, maar sê uit wellewendheid niks nie. Sy koop vir haar kleindogter ’n geskenk, ’n skildery wat haar eie lewensopvatting weerspieël. Die kleindogter hang dit onmiddellik op, maar wanneer die ouma die volgende oggend onverwags daar aankom, hoor sy hoe die kleindogter en haar vriendin lag oor die skildery. Ina Rousseau slaag in hierdie verhaal om die teenstellings tussen die twee hoofpersone knap te skets, en so ook hulle pogings om desnieteenstaande nie aanstoot te probeer gee nie. Die waarheid kom egter uit en die waarheid maak seer. Later verskyn haar kortverhaalbundel onder die titel ''Soutsjokolade'', wat verhale bevat wat meestal reeds voorheen in tydskrifte verskyn het, asook ''Die swerms'' wat voorheen in die versamelbundel ''Bolder'' opgeneem is. Die bundeltitel verwys na die sout en soet van die lewe, wat in die verhale inmekaargevleg word, sodat die karakters se harmonieuse bestaan telkens verbreek word. ’n Interessante tegniek is om emosionele of subjektiewe ervarings op konkreet akkurate wyse weer te gee deur gebruik te maak van presiese syfers oor byvoorbeeld afstande, gewigte en tydsduur. Hierdie werkwyse gee aan die subjektiewe ’n kliniese onbetrokkenheid, waardeur ironie versterk word. Soos in haar digkuns beïndruk sy met haar woordekonomie en die knap tegniese beheer van haar gekose kommunikasievorm, waar sy veral effektief daarin slaag om haar verhale af te sluit met die regte mate van klem, sodat die betekenis nie oorbelig of heeltemal in die lug hang nie. ''Die swerms'' werk op boeiende wyse met kontraste, progressie en atmosfeerskepping, waar die titel reeds vlieënde voorwerpe in die lug impliseer. Vier verskillende gebeurtenisse word beskryf, wat elkeen in ’n ander somer plaasvind. Aanvanklik is daar vlinders in die lug, daarna sprinkane wat alles eet wat voorkom, daarna die vliegtuig en dan die sikloon wat goed in die lug opsuig, soos tafels, beddens, honde, kruiwaens en alles anders waaroor dit beweeg, sodat die bedreiging algaande groter word. Die verteller besef dan eers as volwassene dat hy as kind nie ’n wonder nie, maar ’n natuurramp beleef het. In ''Die les'' bedreig die moeder haar kind met haar soort liefde, sodat die kind in opstand kom. ''Familie'' beskryf Wynand se opgewondenheid dat daar familie is in die stad waarnatoe hy trek. Hy bel sy niggie Ester, maar sy is glad nie verwelkomend nie. Wynand moet egter die geskenke wat sy ma saamgestuur het, gaan aflewer. By Ester-hulle se huis maak hy kennis met haar stroewe man en wanneer hy loop, besef hy dat Ester nou wel in weelde leef, maar ook baie ongelukkig is. In ''Onthou jy vir Helena Lem?'' ontvang ’n meisie ’n brief van haar verloofde, waarin hy vra of sy ’n maat uit hulle kinderjare onthou, wat intussen blind geword het. Sy skryf terug dat sy nie vir Helena jammer is nie, omdat sy ’n nare herinnering van haar oorhou, naamlik toe Helena ’n skoenlapper uitmekaar getrek het vir die pret. Die verloofde beëindig hierna die verhouding weens hierdie selfopenbaring van haat en gebrek aan medelye, omdat hy glo dat sy nou iets kosbaars vernietig het, naamlik sy liefde. Jare later vereenselwig die verteller haarself volkome met die vroeëre Helena Lem. Dit is veral die skrywer se fyn semantiese spel met byvoorbeeld die woorde wat die verloofde gebruik en later deurkrap, wat ’n dieper onderlaag van betekenis aan die verhoudingspel tussen die verloofdes gee.<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref><ref>Johl, Johann “Die Transvaler” 16 Februarie 1980</ref><ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 149, Oktober 1980</ref><ref>Smuts, J.P. “Burgerband” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref><ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980</ref> Hierdie kortverhaal is die basis van die verhoogstuk ''Salt chocolate'' wat in 2004 in [[New York Stad|New York]] opgevoer word. In ''Die offeraar'' berei Maria ’n speenvarkie as offer voor vir ’n ete met twaalf gaste. Die varkie word versier met vuurdoringbessies, sodat die gaste na die ete steeds deur die bessies aan die varkie herinner sal word en die varkie dus fokuspunt van die gebeure is. Die varkie word in die voorbereiding daarvan feitlik vermenslik, en ’n vriendin van Maria maak dan ’n opmerking daaroor, ’n verwysing na ’n kind van Maria. Hierna is dit nie vir Maria moontlik om met die eetmaal voort te gaan nie en sy gee die varkie weg. Twee gelyklopende motiewe word in die verhaal ontwikkel, naamlik die varkie as kind en dan ook die varkie wat as simbool van Christus geoffer word. ==== Versamelbundels ==== Van haar verhale word opgeneem in bundels soos ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' onder redaksie van [[Abraham H. de Vries]], ''Mosaïek'' van J.P. Smuts en R. van Rensburg, ''Dames 17'' onder redaksie van [[C.J.M. Nienaber]], ''Vrou: Mens'' onder redaksie van [[Corlia Fourie]] en ''Bolder'', ''Borde borde boordevo''l en ''Vuurslag'', almal saamgestel deur [[Hennie Aucamp]]. ==== Vertalings ==== Sy vertaal [[Uys Krige]] se ''Die droom'' in Afrikaans, asook Isaac Bashevis Singer se ''Sjlemiel se windmeulreis en ander verhale'', terwyl sy Rodolphe Töpffer se ''Die reise en avonture van meneer Prikkebeen'' in Afrikaans herberym. Ander boeke wat sy vertaal is ''Vyf vind die koninkryk'' van Sandol Stoddard en ''Nag op Spioenkop'' van Jenny Seed. == Eerbewyse en toekennings == === Eerbewyse === Baie van haar gedigte word getoonset deur Pieter de Villiers en ander komponiste. In [[2006]] word haar lewe en werk in ’n besondere program by die Woordfees op Stellenbosch gevier. === Toekennings === * [[Hertzogprys]] vir '' 'n Onbekende jaartal'' in 1966.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Werke == === Poësie === * Die verlate tuin, A.A. Balkema 1954; [[Human & Rousseau]] 1962 * Taxa, Human & Rousseau, 1970 * Kwiksilwersirkel, Human & Rousseau, 1978 * Heuningsteen, Human & Rousseau, 1980 * Versamelde gedigte: 1954–1984, Human & Rousseau, 1984 * Grotwater, Human & Rousseau, 1989 * 'n Onbekende jaartaal, Human & Rousseau, 1995 * Die stil middelpunt ('n versameling van haar werk deur Daniel Hugo), Human & Rousseau, 2003 === Kortverhale === * Kwartet, 1957 * Mosaïek, 1965 * Dames 17, 1969 * Soutsjokolade, 1979 * Die laer === Vertalings === * 1976: Singer, Sjemiel se windmeulreis en ander verhale (Tafelberg) *1976: Töpffer: Die reise en avonture van meneer Prikkebeen (ritmiese vertaling) (Human & Rousseau) *1984: Sandol Stoddard: Vyf vind die koninkryk (Tafelberg) *1988: Jenny Seed: Nag op Spioenkop (Human & Rousseau) *1989: Uys Krige: Die droom (Vlaeberg) == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse digters]] * [[Lys van Afrikaanse skrywers]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Botha, Danie “Die helder dae” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2014 * Botha, Elize en Pretorius, Réna (reds.) “Samehang en sin” Tafelberg-Uitgewers Kaapstad Eerste druk 1983 * Buning, Tj. “Uit ons digkuns” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * Grobler, Hilda “Bolder” Blokboeke 57 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. (red.) “Kraaines” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Kannemeyer, J.C. “Wat het geword van Peter Blum?” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1993 * Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. “Uit ons letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Nienaber-Luitingh, M. “Kwartet” Reuse-Blokboek 12 Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1981 * Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pretorius, Réna “Ina Rousseau (1926-)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Smuts, J.P. en Van Rensburg, R. “Mosaïek” HAUM Kaapstad Vierde druk 1969 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 === Vakkundige artikels === *Aucamp, Hennie. 1993. Van 'n vrou in haar kombuis - 'n vergelyking tussen twee verwante tekste van Ina Rousseau. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Hugo, Daniel. 2000. Ina Rousseau - digter van die tuin. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Hugo, Daniel. 2006. Versvertalings deur Ina Rousseau. ''Stilet.'' *Lewis, JH. 1986. ''Die geskenk'' (Ina Rousseau). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Ohlhoff, Heinrich. 1980. ''Die Beginner'' (Ina Rousseau). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Retief, Ronel. 2007. Die konstruksie van die vroulike subjek in enkele huweliks gedigte van Ina Rousseau. ''Stilet.'' === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Sku, maar tog ook borrelend” “Die Burger” 1 April 2006 * Aucamp, Hennie “Van ’n vrou in haar kombuis; ’n Vergelyking tussen twee verwante tekste van Ina * Rousseau” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 1, Februarie 1993 * Botha, Danie “Die digter en die nuuskierige eekhoring” “Die Burger” 19 Desember 1989 * De Vries, Abraham H. “Ambag agter woordgroepe” “Beeld” 19 Augustus 2005 * Hugo, Daniel “Die skugter digter” “De Kat” Mei 1996 * Kannemeyer, J.C. “Matematies beplande poësie van Ina Rousseau” “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979 * Kloppers, Albert “’Om laaste te kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 4, November 1987 * Lategan, Herman “Drie digters onthou ek nou tesame” “By” 9 April 2011 * Lewis, J.H. “’Die geskenk’ van Ina Rousseau" “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 3, Augustus 1986 * Marais, G.F. “’Die geskenk’ van Ina Rousseau” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 2, Mei 1983 * Ohlhoff, H. “’Die beginner’ van Ina Rousseau” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Pieterse, Henning “‘Pylvak’ saamgestel deur J.P. en Ria Smuts” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 26 no. 2, Mei 1988 * Prins, M.J. “’Soutsjokolade’ van Ina Rousseau” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Reyneke, Thea “Een en ander oor my suster, Ina” “Die Burger” 13 Mei 2006 * Smith, M.E. “’Om laaste kan lag’ saamgestel deur Pirow Bekker” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 2, Mei 1987 * Van der Merwe, Catrien “Voorgeskrewe boeke vir matriek” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 3, Augustus 1991 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1996/04/20/3/3.html * Beeld hoofartikel: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/08/16/B1/12/04.html * Botha, Amanda Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/04/01/BY/4/inarousseau.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130810095428/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/04/01/BY/4/inarousseau.html |date=10 Augustus 2013 }} * Botha, Danie Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/12/19/21/1.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130810100419/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/12/19/21/1.html |date=10 Augustus 2013 }} * De Vries, Abraham H. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/08/19/KA/11/01.html * Hugo, Daniel Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/02/03/8/8.html * Hugo, Daniel Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/08/20/OS/30/hugoina.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130807154544/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/08/20/OS/30/hugoina.html |date= 7 Augustus 2013 }} * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/03/12/2/7.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/09/24/5/3.html * Malan, Pieter Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2005/08/14/R1/4/02.html * Mouton, Carla Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/08/15/OS/3/CMINAX00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130810100520/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/08/15/OS/3/CMINAX00.html |date=10 Augustus 2013 }} * Reyneke, Thea Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/05/13/BY/8/BYNews008-Inasuster.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130807155137/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/05/13/BY/8/BYNews008-Inasuster.html |date= 7 Augustus 2013 }} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rousseau, Ina}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1926]] [[Kategorie:Sterftes in 2005]] 29n0thim1lylut6effq9mhhw03o7n4o 0 101005 2909533 2547245 2026-06-05T09:27:38Z Rooiratel 90342 2909533 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Royal Irish Rifles ration party Somme July 1916.jpg|duimnael|Ierse infanterie in 1916]] [[Lêer:A CO 1-18IN 2BDE 1ID on patrol Iraq Nov 2004.jpg|duimnael|Moderne infanterie (Irak, 2004)]] '''Infanterie''' is 'n afdeling van 'n [[leër]] wat uit voetsoldate bestaan. Die soldate wat op [[perd]]e gery en te voet geveg het, staan as die ''berede infanterie'' bekend. 'n Soldaat van die infanterie is 'n ''infanteris''. Die infanterie is die ruggraat van enige weermag en die belangrikste tak van 'n leër. Infanteriste is histories opgelei om spiese, [[swaard]]e en skilde te gebruik. Moderne infanteriste word in 'n verskeidenheid van [[wapen]]s opgelei, insluitend [[geweer|gewere]], granate, vuurpyllanseerders, pistole, skerpskut- en [[Masjiengeweer|masjiengewere]]. Die infanterie kan op verskeie maniere op die slagveld aankom. Die ontplooiing van infanterie op die slagveld kan ook verskil, hetsy individueel of in 'n verskeidenheid van formasies. == Klassieke oudheid == Die [[Antieke Griekeland|Grieke]] was waarskynlik nie die eerstes nie, maar hulle staan bekend as 'n volk wie se voetsoldate in 'n vaste formasie, naamlik die falanks, ontplooi is. Die falanks het 'n geslote infanterieformasie gevorm, met alle soldate met dieselfde funksie wat identies gewapen was. Onder [[Alexander die Grote]] was hierdie formasie instrumenteel in die verowering van 'n ryk. Griekse leërs het perderuiters gehad, maar was hoofsaaklik infanterieleërs. Die Romeinse leërs is ook gekenmerk deur 'n vaste eenheid en toerusting vir hul infanterie, naamlik die legioen. Die legioen, 4500-6000 sterk, het 100-300 ruiters tot sy beskikking gehad vir verkenningswerk. Die sukses van die legioene was die gevolg van die opleiding en dissipline van die individuele soldate, professionele organisasie en buigsame ontplooiingsopsies. Na die val van Rome het die [[Bisantynse Ryk]] later die infanterie se organisasie verander, wat die [[kavallerie]] 'n groter rol gegee het. == Middeleeue == [[Lêer:Roman soldier 175 aC in northern province.jpg|duimnael|ʼn Romeinse soldaat]] Na die val van die [[Romeinse Ryk]] het die klem op die slagveld na die ruiters verskuif. Die ridder het die dominante persoon op die slagveld in [[Europa]] geword. Met sy hoë posisie te [[perd]], sy relatiewe onkwesbaarheid vir pyle as gevolg van sy swaar wapenrusting, was dit byna onmoontlik vir voetsoldate om hom effektief te stuit. 'n Uitsondering het ontstaan toe die infanterie goed opgelei en gelei is, soos in die [[slag van Hastings]], die [[slag van die Goue Spore]] en onder die [[Hussiete]] onder Jan Žižka. Die opkoms van die [[piekenier]] in noue formasie het 'n direkte toevlug tot die falanks van die Grieke beteken. Die Switsers het groot sukses hiermee behaal. Die Duitse ''Landwehr'' was 'n poging om die Switserse suksesse na te boots, maar in onderlinge 'ontmoetings' het die Switsers altyd gewen. == [[Renaissance]] == Die opkoms van die [[vuurwapen]] het weer aan die infanteris 'n wapen gegee waarmee hy die wapenrusting van die [[ridder]], naamlik die musket, kon deurboor. Gevolglik het die infanteris ook 'n renaissance op die slagveld beleef. Aanvanklik is die musketier beskerm deur piekeniers in geslote formasies soos die Spaanse ''tercio'', met die toename in die vuurtempo van die musket en die byvoeging van die [[bajonet]] het hierdie noodsaaklikheid uitgedien geraak. == Napoleon == [[Lêer:Hohenfriedeberg - Attack of Prussian Infantry - 1745.jpg|duimnael|Pruisiese infanterie in 1745]] Die Napoleontiese era het 'n oorheersing van die infanterie op die slagveld gesien. Die infanterie is in bataljonne gegroepeer, wat in verskillende formasies ontplooi is, afhangende van die slagveldtoestande: Linie: alle soldate van 'n eenheid het langs mekaar gestaan. Gewoonlik was daar drie agter mekaar. Dit was 'n tipiese verdedigingsformasie: alle soldate kon op dieselfde tyd as hul musket skiet. Salvo's was nodig, want muskette was onakkuraat. Carré: Hierdie formasie is gebruik as 'n verdediging teen naderende kavallerie. Kolom: Hierdie een het uit twee soorte bestaan. Een daarvan was om te marsjeer, toe 'n eenheid na die slagveld stap. Die ander was vir die slagveld self: die mans was styf aanmekaar geprop, nie skiet nie, maar met die bajonet daarop. ''Ordre Mixte'': Hierdie vorming was 'n kombinasie van lyn en kolom. Een van 'n regiment met drie bataljons is opgestel, terwyl die ander twee in kolom gevolg het. Hierdie formasie is hoofsaaklik in die Franse leërs gebruik. Daarbenewens was daar: Ligte infanterie ([[Frans]]: ''chasseurs'', [[Engels]]: ''skirmishers'', [[Duits]]: ''Jäger'', [[Nederlands]]: ''Jagers''): die soldate het na eie goeddunke oor die slagveld beweeg en terreinbedekking optimaal benut. 'n Voorloper hiervan was die Oostenrykse ''Grenzers''. ==Eerste Wêreldoorlog== Tot die middel van die 19de eeu het die infanterie te voet na die slagveld beweeg, maar daarna word hierdie taak toenemend deur die spoorweë oorgeneem. In die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Franse ook die effek van gemotoriseerde infanterie getoon toe die Duitsers [[Parys]] bedreig het. Met behulp van 600 taxi's wat aangevra is, is 6 000 reserwe -infanteriste van Parys na posisies 'n paar dosyn kilometer noord verskuif om deur 'n gaping tussen die verskillende opkomende Duitse leërs in die Eerste [[Slag van die Marne]] te breek. Die gewone infanterietaktiek aan die begin van die Eerste Wêreldoorlog het sedert die middel van die 19de eeu basies min verander, maar die skerp verbetering in die akkuraatheid en tempo van vuur van vuurwapens en [[artillerie]] teen die einde van daardie eeu het beteken dat die tradisionele massaformasies nie meer geskik was nie. In die Napoleontiese tyd kon 'n infanteris met 'n muskiet miskien twee of drie skote per minuut afvuur, wat 'n geringe kans gehad het om tot honderd meter te tref. In 1914 kon herhalende gewere soos enige infanteris wat gedra is, tien tot vyftien skote per minuut afvuur en akkuraat wees tot 1 000 meter of meer; masjiengewere het 600 skote per minuut per wapen behaal, en kon dit byna onbepaald volhou solank ammunisie verskaf kon word. Boonop kon artillerie nou indirek met baie meer akkuraatheid as voorheen vuur, en hulle het granate afgevuur wat op die impak ontplof het. Om hierdie redes het loopgraafoorlogvoering ontstaan omdat dit selfmoord was vir infanterie om met sulke wapens oor oop terrein teen 'n vyand te vorder. In die loop van hierdie oorlog is nuwe infanterietaktieke ontwikkel, wat destyds 'infiltrasie' genoem is: soldate in klein groepies het handwapens, handgranate en selfs bajonette gebruik om vinnig die vyandelike loopgrawe binne te dring en dit sodoende te buit, in plaas daarvan om massiewe stormlope daarop uit te voer. == Tweede Wêreldoorlog == [[Lêer:El Alamein 1942 - British infantry.jpg|links|duimnael|Britse infanterie in [[Alamein]], 1942]] In die [[Tweede Wêreldoorlog]], blyk dit noodsaklik om die infanterie aan die een kant te beskerm (gepantserde infanterievoertuie) en aan die ander kant om vinnig op te ruk in geval van tenkdeurbrake. 'n Nuwe manier van ontplooiing is ook begin: valskermsoldate is infanteriste wat deur middel van [[valskerm]]s agter vyandelike linies neergelaat kan word. ==Hedendaagse infanterie== Vandag se infanterie, wat deur middel van voertuie beweeg, insluitend infanteriegevegsvoertuie, word gemeganiseerde infanterie of gepantserde infanterie genoem. Die infanterie wat deur middel van vliegtuie of helikopters ontplooi word, word infanterie in die lug of lugstormtroepe genoem. In moderne oorlogvoering word infanterie-operasies dikwels gekombineer met dié van die [[vloot]], [[lugmag]], kavallerie ([[tenk]]s) en artillerie. == Bronnelys == * English, John A., Gudmundsson, Bruce I., ''On Infantry'', (Revised edition), The Military Profession series, Praeger Publishers, London, 1994. {{ISBN|0-275-94972-9}}. * ''The Times'', Earl Wavell, Thursday, 19 April 1945 [http://regimentalrogue.com/misc/in_praise_of_infantry.htm In Praise of Infantry]. * Tobin, James, ''Ernie Pyle's War: America's Eyewitness to World War II'', Free Press, 1997. * Mauldin, Bill, Ambrose, Stephen E., ''Up Front'', W. W. Norton, 2000. * Trogdon, Robert W., ''Ernest Hemingway: A Literary Reference'', Da Capo Press, 2002. * ''The New York Times'', Maj Gen C T Shortis, British Director of Infantry, 4 February 1985. * Heinl, Robert Debs, ''Dictionary of Military and Naval Quotations'', Plautus in ''The Braggart Captain'' (3rd century AD), Naval Institute Press, Annapolis, 1978. * Nafziger, George, ''Napoleon's Invasion of Russia'', Presidio Press, 1998. * McManus, John C. ''Grunts: inside the American infantry combat experience, World War II through Iraq'' New York, NY: NAL Caliber. 2010 {{ISBN|978-0-451-22790-4}} plus [https://web.archive.org/web/20130510234341/http://www.pritzkermilitarylibrary.org/Home/John-C-McManus.aspx Webcast Author Lecture] at the Pritzker Military Library on 29 September 2010. == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Infantry}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krygskunde]] s69ho326l6fn5omyrihhngv0p7aucm2 0 101681 2909522 2519703 2026-06-05T07:58:01Z Sobaka 328 normdata 2909522 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Turkish Airlines-vlug 981 |kleur = |beeld = McDonnell Douglas DC-10-10, Turkish Airlines AN1815013.jpg |beeld_wydte = 240px |beeld_onderskrif = Die vliegtuig wat verongeluk het. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Datum |1 = 3 Maart 1974 |opskrif2 = Oorsaak |2 = Vliegtuigontwerpfout: vragdeurmislukking lei tot plofbare dekompressie |opskrif3 = Plek van ramp |3 = Fontaine-Chaalis, Oise, [[Frankryk]] |opskrif4 = Sterftes |4 = 346 (almal) |opskrif5 = Beserings |5 = 0 |opskrif6 = Vliegtuigtipe |6 = McDonnell Douglas DC-10-10 |opskrif7 = Vliegtuigstertnommer |7 = TC-JAV |opskrif8 = Oorsprong |8 = Yesilköy-lughawe, [[Istanboel]], [[Turkye]] |opskrif9 = Bestemming |9 = [[Lughawe Londen-Heathrow]], [[Londen]], [[Engeland]] |opskrif10 = Passasiers |10 = 335 |opskrif11 = Bemanning |11 = 11 |opskrif12 = Oorlewendes |12 = 0 }} '''Turkish Airlines-vlug 981''' was 'n McDonnell Douglas DC-10 wat op 3 Maart [[1974]] neergestort het buite [[Parys]], [[Frankryk]], met die dood van al 346 mense aan boord. Op daardie oomblik was die dodelikste vliegtuigongeluk ooit. Dit bly die vierde dodelikste vliegtuigongeluk in lugvaartgeskiedenis, die dodelikste van 'n DC-10, en die dodelikste wat op Franse grondgebied plaasgevind het. Die ongeluk was ook bekend as die Ermenonville-vliegramp, die naam van die bos waar die vliegtuig neergestort het. == Oorsaak == Die ongeluk is veroorsaak toe 'n onbehoorlik-toegemaakte vragdeur aan die agterkant van die vliegtuig oopgebreek het, en 'n plofbare dekompressie veroorsaak het wat die kabels wat nodig is om die vliegtuig te beheer geskeur het. As gevolg van 'n bekende ontwerpsfout wat nooit voor, óf ná, die produksie van DC-10s reggestel is nie, het die vraggrendels nie betroubaar gesluit nie, en daar is op handprosedures staatgemaak om te verseker dat hulle korrek gesluit was. Probleme met die grendels het voorheen voorgekom, veral in 'n identiese voorval op American Airlines-vlug 96 in 1972, 'n ondersoek wat getoon het dat die handvatsels van die deur geforseer kan word om te sluit sonder om die klempenne in plek te sluit. Ná afloop van die ramp, is die handvatsels herontwerp en die sluitstelsel aansienlik opgegradeer. <!-- == Verwysings == {{Verwysings}} --> {{Normdata}} [[Kategorie:Vliegongelukke]] 4kbokdqxpy7getcouk1hjry09q3rpas 0 105607 2909520 2618802 2026-06-05T07:32:40Z Too Classy for This World 176632 2909520 wikitext text/x-wiki {{Infoboks webwerf | naam = Google-soekenjin | logo = Google 2026 logo.svg | skermkiekie = Google web search.png | tipe = Soekenjin | taal = Veeltalig | registrasie = Geen | eienaar = Google, Inc. | outeur = | opgerig = [[1996]] (as BackRub)<br />[[15 September]] [[1997]] (as Google) | status = Aktief | url = http://www.google.co.za/ }} Die '''Google-soekenjin''' is ’n [[soekenjin]] wat deur [[Google]] besit en bedryf word. Dit kan gebruik word om trefwoorde (teks) op [[webbladsy|webblaaie]] te soek. Dit is op [[15 September]] [[1997]] bekendgestel en het sedertdien die mees gebruikte soekenjin op die [[wêreldwye web]] geword.<ref>{{cite web |url=http://www.alexa.com/siteinfo/google.com+yahoo.com+altavista.com |title=Alexa Search Engine ranking |accessdate=15 November 2009 |archive-date= 5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305234311/http://www.alexa.com/siteinfo/google.com+yahoo.com+altavista.com |url-status=dead }}</ref> Die woord Google het mettertyd sinoniem met internetsoektogte geword en is sedert 2006 selfs as ’n [[werkwoord]] in die Oxford-woordeboek opgeneem.<ref name="Beeld">Artikel oor Google deur Nico Gous, [[Beeld]], 12 Desember 2015</ref> Dit kan ook in Afrikaans as ’n werkwoord gebruik word en wel met ’n kleinletter-g. == Algoritme == Google se soekenjin gebruik ’n [[patent|gepatenteerde]] [[algoritme]] wat as "''PageRank''" bekend staan. Die algoritme word gebruik om resultate vir die soekopdrag te rangskik. Net soos die waarde van ’n wetenskaplike artikel bepaal word deur die aantal sitasies (aanhalings) daarvan, bepaal ''PageRank'' die belangrikheid van ’n artikel aan die hand van die aantal [[skakel]]s daarheen. Elke verwysing na ’n bladsy is inderwaarheid ’n stem ten gunste van die betrokke artikel. Google ontleed ook die geloofwaardigheid van die bladsye wat die stem uitbring. ''PageRank'' gebruik ’n skaal van 0 tot 10. ’n Hoë ''PageRank'' beteken egter nie dat ’n bladsy vir alle soekopdragte hoog sal wees nie. == Indeksering == Google gebruik ’n [[webkruiper]] genaamd ''Googlebot'' om die web te deurkruis en die teks van webbladsye te lees en in ’n indeks te katalogiseer. Die robot kan [[skakel|webskakels]] volg en spring so van die een [[webwerf|webtuiste]] na die ander om sy bladsye op te slurp en by die indeks te voeg. As ’n soektog uitgevoer word, word die indeks geraadpleeg en resultate word in minder as ’n sekonde aan die gebruiker vertoon. == Opsoek van inligting == Die soekproses word begin deur na Google se webwerf te navigeer en soekwoorde in die veld wat daarvoor aangedui is, in te sleutel. Spesiale sintaks kan gebruik word om beter resultate te verkry:<ref name="Beeld" /> * Soek vir frases deur die woorde in aanhalingstekens te plaas, soos <code>"brooklax wat ek kou"</code> * ’n Minus-teken kan gebruik word om woorde uit te sluit. As mens byvoorbeeld vir inligting oor [[springbok]]ke soek, maar nie oor [[Springbokke|rugby]] of die [[Springbok, Noord-Kaap|dorp]] handel nie, kan die volgende opdrag gebruik word: <code>Springbokke -rugby -town</code> * Soektogte kan tot ’n bepaalde webwerf beperk word. As voorbeeld, soek inligting oor spingbokke op Wikipedia met <code>Springbokke site:af.wikipedia.org</code> * Soek net vir sekere tipes dokumente, soos <code>UNISA aansoekvorm type:pdf</code> Google se koppelvlak is volledig in [[Afrikaans]] beskikbaar. Stel jou webblaaier se voorkeurtaal na "Afrikaans" om te verseker dat Google weet watter koppelvlak om op te dis. Soekresultate kan ook tot Afrikaanse artikels beperk word (kliek op "Soeknutsgoed" en verander "Enige taal" na "Afrikaans"). Mense wat nie deur al die resultate wil blaai nie, kan die kansvatterskortpad-funksie gebruik. Klik op die "''laat rol katrol''"-knop om direk na die eerste en beste bladsy oor die onderwerp te spring. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.google.co.za/ Google Suid-Afrika] * {{Commonskat-inlyn|Google}} {{Normdata}} [[Kategorie:Google]] ayggzbgrogagrfjx0sxrf0ydwtywdjs 0 106940 2909315 2901921 2026-06-04T16:35:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909315 wikitext text/x-wiki Die '''Neurenberg-verhore''' (Duits: ''Nürnberger Prozesse'') was 'n reeks militêre tribunale wat deur die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde Magte van die Tweede Wêreldoorlog]] ingestel is. Die verhore het veral internasionale aandag getrek weens die vervolging van die leidende figure in die politieke, militêre, en ekonomiese leierskap van [[Nazi-Duitsland]]. Hulle was almal op een of ander manier betrokke by die beplanning en die uitvoering van die [[Sjoa]] (''Holocaust'') en ander oorlogsmisdade. Die verhore is in die Duitse stad, [[Neurenberg]] gehou. Die eerste, en die bekendste van al hierdie verhore is deur Norman Birkett beskryf as "die grootste verhoor in die geskiedenis". Hy was een van die Britse regters wat in die verhore gedien het, waartydens die vernaamste oorlogsmisdadigers vanaf 20 November 1945 tot 1 Oktober 1946 deur die Internasionale Militêre Tribunaal (IMT) verhoor is.  Die Tribunaal se opdrag was om 23 van die belangrikste politieke en militêre leiers van die Derde Ryk vir oorlogsmisdade aan te kla. Een van die beskuldigdes, [[Martin Bormann]], is egter in absentia verhoor, terwyl nog een, [[Robert Ley]], 'n week nadat die verhore begin het, selfmoord gepleeg het. [[Adolf Hitler]], [[Heinrich Himmler]], en [[Joseph Goebbels]] is nooit voor die hof gedaag nie want hulle het almal in die lente van 1945 selfmoord gepleeg, nog lank voordat die Geallieerdes klagstate teen hulle kon uitmaak.<ref>[[:en:Nuremberg trials#CITEREFCooper2011|Cooper 2011]], p. 38.</ref> In die tweede ronde verhore was die sogenaamde "minder ernstige" oorlogsmisdadigers ingevolge die Beheerraadwet 10 deur die Amerikaanse Neurenberg Militêre Tribunale (NMT) hanteer. Hier was die Nazi's se dokters en regters verhoor. == Oorsprong == Dit was teen die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] wat die fondasie  gelê is vir die uiteindelike totstandkoming van die Tribunaal. Teen die einde van die Eerste Wêreldoorlog het die oorwinnaars onderling besluit om die oortreders wat oorlogsmisdade gepleeg het met die Leipzig Oorlogsmisdade-verhore (Leipzig War Crimes Trials) aan te kla. Hierdie verhore is in Julie 1921 in die ''Reichsgericht'' (Duitse Hooggeregshof) in [[Leipzig]] gehou. Hierdie eerste poging was op 'n baie beperkte skaal gehou en was inderwaarheid baie ondoeltreffend gewees. Aan die begin van 1940 het die Poolse regering-in-ballingskap die Britse- en Franse regering versoek om die Duitse militêre inval in hul land te veroordeel. Die Britte wou dit aanvanklik nie doen nie, maar in April 1940 is daar 'n gesamentlike Brits-Frans-Poolse deklarasie uitgevaardig. Hierdie deklarasie was egter maar ietwat van 'n halfhartige poging gewees." Eers drie en 'n half jaar later het die gewilligheid om die Duitsers te straf begin gestalte kry toe die [[Sowjetunie]], [[Verenigde Koninkryk]] en Die [[Verenigde State van Amerika]] op 1 November 1943 die Moskouse Deklarasies gesluit het. Ingevolge hiervan is  die Nazi's "behoorlik gewaarsku" dat die dag wat hulle verslaan word sal die Geallieerde Magte die oorlogsmisdadigers tot aan die einde van die wêreld jag om vir hul wandade te betaal."<ref>[[:en:Nuremberg trials#CITEREFHeller2011|Heller 2011]], [https://books.google.com/books?id=8ALHAwFfy44C&pg=PA9 page 9].</ref>  Hierdie  verklaarde waarskuwing, dat reg en geregtigheid sal geskied teen oorlogsmisdadigers, was weereens tydens die Jalta-konferensie en in Berlyn in 1945 bekragtig. Dokumente uit die Britse Oorlogskabinet, wat op 2 Januarie 2006 vrygestel is, wys dat daar reeds so vroeg as in Desember 1944 planne bespreek was oor die beleid vir die straf van Nazi-leiers wanneer hulle gevang word. Die Britse premier [[Winston Churchill]] het toe 'n beleid van "summiere teregstelling"  in sekere omstandighede voorgestaan. Hy het eers van sy drastiese planne afgesien nadat hy met die Russe en Amerikaners hieroor beraadslaag het. <ref name="AD042113">[http://www.guardian.co.uk/world/blog/2012/oct/26/nazi-shooting-nuremberg-international-justice "Shooting top Nazis?]</ref> Laat in 1943, tydens 'n aandete van die drie staatsleiers by die [[Teheran]] Konferensie, het die Sowjet-leier, [[Josef Stalin]], voorgestel dat 50 000 tot 100 000 Duitse stafoffisiere tereggestel word. Amerika se president [[Franklin D. Roosevelt]] het 'n grap gemaak en gesê 49 000 sal eerder die ding doen. Churchill, wat gedink het hulle was ernstig, het die idee afgeskiet as "die koelbloedige teregstelling van soldate wat vir hul land geveg het" en dat hy eerder  "self uitgesleep wil word om in die binnehof doodgeskiet te word", as om deel van so iets te wees. Hy het egter bygevoeg dat hy glo oorlogsmisdadigers moet boet vir hul dade en dat, volgens die bepalings van die Moskouse Deklarasies, wat deur homself opgestel is, hulle aangekla moet word op die plekke waar die misdade gepleeg is. Hy was totaal gekant teen teregstellings vir politieke gewin.<ref name="Churchill: execute Hitler without trial">Crossland, John (1 Januarie 2006).</ref><ref name="teachingamericanhistory">[http://teachingamericanhistory.org/library/index.asp?document=906 Tehran Conference: Tripartite Dinner Meeting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629163430/http://teachingamericanhistory.org/library/index.asp?document=906 |date=29 Junie 2006 }} 29 November 1943 Soviet Embassy, 8:30 PM</ref><ref name="wisc">[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/FRUS/FRUS-idx?type=goto&id=FRUS.FRUS1945&isize=M&submit=Go+to+page&page=571 United States Department of State] Foreign relations of the United States.</ref> == Opstel van die howe == Op 20 April 1942 het verteenwoordigers van die nege lande wat Duitsland beset het, die "Inter-Geallieerde Resolusie vir Duitse Oorlogsmisdade" saamgestel. Daar is reeds vooraf op die formaat van die straf wat toegepas sou word, deur die drie groot moondhede, Brittanje, die Sowjetunie en Amerika tydens die samesprekings in Teheran (1943), [[Jalta]] en [[Potsdam]] (1945) ooreengekom. Frankryk het ook 'n setel op die Tribunaal gekry. Sowat 200 Duitse oorlogsmisdadigers is in Neurenberg verhoor, en 1 600 ander is op die tradisionele kanale van militêre reg verhoor. Omdat die hof beperk was tot die vervolging ingevolge die oorlogswette, het dit nie die jurisdiksie gehad oor misdade wat gepleeg is voor die uitbreek van die oorlog op 1 September 1939 nie. === Plasing === [[Lêer:Ostbau Justizpalast Nürnberg.jpg|duimnael|Die hofgebou in Neurenberg waar die verhore gehou is.]] [[Leipzig]] en [[Luxemburg]] was albei aanvanklik oorweeg vir die verhore.  Die [[Sowjetunie]] wou die hof in Berlyn gehad het omdat dit die hoofstad van die "fascistiese samesweerders" was, maar Neurenberg is gekies vir twee redes, met die eerste rede wat die deurslag gegee het: # Die Paleis van Justisie (Neurenberg-hof) was ruim en baie min beskadig. Dit was een van die min geboue wat byna ongeskonde uit die Geallieerde bomaanvalle op Duitsland gekom het. 'n Groot tronk het ook deel van die kompleks uitgemaak. # Neurenberg is gesien as die seremoniële geboorteplek van die [[NSDAP]]. Die party se jaarlikse propoganda-byeenkomste is daar gehou en die Reichstag se sittings is ook daar gehou.<ref name="Catalogue1">Henkel (red.)</ref> Dit was dus beskou as die ideale stad vir die NSdAP se simboliese ondergang. === Deelnemers === Elkeen van die vier moondhede kon een regter en 'n aflosregter en elkeen een aanklaer vir die verhore aanwys. ==== Regters ==== [[Lêer:View of judges panel during testimony Nuremberg Trials 1945.jpeg|duimnael|Die voorsittende regter by Neurenberg was v.l.n.r: Volchkov, Nikitchenko, Birkett, Sir Geoffrey Lawrence, Biddle, Parker, Donnedieu de Vabres en Falco.]] * <span class="flagicon">[[Lêer:Flag of the Soviet Union.svg|link=Soviet_Union|alt=Soviet Union|border|23x23px]]</span>Generaal-Majoor Iona Nikitchenko (Sowjet-hoof) * <span class="flagicon">[[Lêer:Flag of the Soviet Union.svg|link=Soviet_Union|alt=Soviet Union|border|23x23px]]</span> Luitenant-Generaal Alexander Volkchkov (Sowjet-aflos) * <span class="flagicon">[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|link=United_Kingdom|alt=United Kingdom|border|23x23px]]</span> Sir (Kolonel) Geoffrey Lawrence (Britse-hoof en ook President van die Tribunaal) * <span class="flagicon">[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|link=United_Kingdom|alt=United Kingdom|border|23x23px]]</span> Sir Norman Birkett (Britse-aflos) * <span class="flagicon">[[Lêer:US flag 48 stars.svg|link=United_States|alt=United States|border|23x23px]]</span> Francis Biddle (Amerika-hoof) * <span class="flagicon">[[Lêer:US flag 48 stars.svg|link=United_States|alt=United States|border|23x23px]]</span> John J. Parker (Amerika-aflos) * <span class="flagicon">[[Lêer:Flag of France.svg|link=France|alt=France|border|23x23px]]</span> Professor Henn Donnedieu de Vabres (Franse-hoof) * <span class="flagicon">[[Lêer:Flag of France.svg|link=France|alt=France|border|23x23px]]</span> Robert Falco (Franse-aflos) ==== Hoof-aanklaers ==== * <span class="flagicon">[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|link=United_Kingdom|alt=United Kingdom|border|23x23px]]</span> Prokureur-Generaal Sir Hartley Shawcross (Verenigde Koninkryk) * <span class="flagicon">[[Lêer:US flag 48 stars.svg|link=United_States|alt=United States|border|23x23px]]</span> Hooggeregshofregter [[Robert H. Jackson]] (VSA) * <span class="flagicon">[[Lêer:Flag of the Soviet Union.svg|link=Soviet_Union|alt=Soviet Union|border|23x23px]]</span> Luitenant-Generaal Roman Andreyevich Rudenko (Sowjetunie) * <span class="flagicon">[[Lêer:Flag of France.svg|link=France|alt=France|border|23x23px]]</span> François de Menthon (Frankryk), wat later vervang is deur Auguste Champetier de Ribes == Die verhore == [[Lêer:Defendants in the dock at nuremberg trials.jpg|duimnael|Seldsame kleurfoto van die verhoor in Neurenberg met die beskuldigdes in die bank onder die bewaking van Amerikaanse militêre polisiebeamptes]] Die Internasionale Militêre Tribunaal het op 19 November 1945 in die Paleis van Justisie in Neurenberg begin.<ref name="Catalogue2">Henkel (red.)</ref><ref name="indictment">Summary of the indictment in ''Department of State Bulletin'', Oktober 21, 1945, p. 595</ref> Die eerste sessie is deur die Sowjetregter, Nikitchenko aangehoor. Die aanklaer het die klagstaat teen die 24 vernaamste oorlogsmisdadigers en sewe organisasies- die leierskap van die NSdAP, die Rykskabinet, die Schutztaffel (SS), die Sicherheitsdienst (SD), die Gestapo, Sturmabteilung (SA) en die Generale Staf en Opperbevel- in die hof aan die beskuldigdes voorgelees.<ref group="avalon" name="IMT Appendix B">[http://avalon.law.yale.edu/imt/countb.asp "Nuremberg Trial Proceedings Indictment: Appendix B"].</ref> Die aanklagte was: # Die deelname in 'n gemeenskaplike plan of sameswering om misdade teen 'n vreedsame samelewing te pleeg # Die beplanning en voer van 'n oorlog en ander misdade wat die vrede verstoor # Oorlogsmisdade # Misdaad teen die mensdom Die 24 beskuldigdes is met betrekking tot elke aanklag óf aangekla, maar nie skuldig bevind nie (A), aangekla en skuldig bevind (S), of nié aangekla nie (—), soos die lys hier onder aandui: Die beskuldigde, die klag en die uiteinde daarvan. {| class="wikitable sortable cx-highlight" style="margin-bottom: 10px;" ! class="unsortable" rowspan="2" |Foto's ! rowspan="2" |Naam ! colspan="4" |Aanklagte ! rowspan="2" |Vonnis ! class="unsortable" rowspan="2" | Nota |- ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 |- valign="top" | [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-R14128A, Martin Bormann.jpg|112x112px]] | data-sort-value="Bormann, Martin" |[[Martin Bormann]] | A |— |S |S |Doodstraf |Was Hess se opvolger as die NSdAP se sekretaris. In absentia ter dood veroordeel.<ref group="avalon" name="Bormann judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judborma.asp "Bormann judgement"]</ref> Sy beendere is in 1972 gekry en daar word vermoed dat hy dood is terwyl hy in die doodsnikke van die oorlog uit Berlyn probeer vlug het. |- valign="top" | [[Lêer:Nazi Personalities- Grossadmiral Karl Doenitz (1891-1984) A14899.jpg|96x96px]] | data-sort-value="Dönitz, Karl" |[[Karl Dönitz]] | A |S |S |— | 10 jaar |Hoof van die [[Duitse Vloot]], die ''Kriegsmarine'', sedert 1943. Was ook vir 'n kort tydperk die president van Duitsland na Hitler se dood.<ref group="avalon" name="donitz">[http://avalon.law.yale.edu/imt/juddoeni.asp "Dönitz judgement"].</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1989-011-13, Hans Frank.jpg|104x104px]] | data-sort-value="Frank, Hans" |[[Hans Frank]] | A |— |S |S |Doodstraf |Hoof van die Naziregbank van 1933 tot 1945 en die goewerneur-generaal van die beleërde Pole van 1933 tot 1945. Hy het berou betoon vir sy wandade.<ref group="avalon" name="Frank judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judfrank.asp "Frank judgement"].</ref> Opgehang |- valign="top" | [[Lêer:Wilhelm Frick 72-919.jpg|84x84px]] | data-sort-value="Frick, Wilhelm" |[[Wilhelm Frick]] | A |S |S |S |Doodstraf |Hitler se minister van binnelandse sake. Was die medeopsteller van die Neurenbergse Raswette. Opgehang. |- valign="top" | [[Lêer:Hans Fritzsche.jpg|99x99px]] | data-sort-value="Fritzsche, Hans" |[[Hans Fritzsche]] | A |A |A |— |Vrygespreek |Hy was 'n baie gewilde radio-omroeper en hoof van die nuusafdeling van die Naziministerie vir propoganda. Hy is vroeg in 1950 vrygelaat.<ref group="avalon" name="Fritzsche judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judfritz.asp "Fritzsche judgement"].</ref><ref name="Catalogue8">Henkel (red.)</ref><ref>William L. Shirer "The Rise and Fall of the Third Reich", Nuremberg-hoofstuk van deel IV</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Waltherfunk45.jpg|86x86px]] | data-sort-value="Funk, Walther" |[[Walther Funk]] | A |S |S |S |Lewenslange tronkstraf |Hitler se minister van ekonomiese sake. Hy het Schacht as hoof van Hitler se Ryksbank (''Reichsbank)'' opgevolg. In Mei 1975 op grond van swak gesondheid vrygelaat.<ref group="avalon" name="Funk judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judfunk.asp "Funk judgement"].</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Bundesarchiv Bild 102-13805, Hermann Göring.jpg|122x122px]] | data-sort-value="Göring, Hermann" | <span class="nowrap">[[Hermann Göring]]</span> | S |S |S |S |Doodstraf |''Ryksmaarskalk (Reichsmarschall)'', bevelhebber van die lugmag en die oorspronklike hoof van die Gestapo voordat hy die bevel  in April 1934 aan die [[Schutzstaffel]] (SS) oorgegee het. Hy was aanvanklik die tweede hoogste amptenaar van die NSdAP en sou Hitler se opvolger word, maar het in April 1945 in onguns verval. Hy was ook die mees senior Nazi wat in Neurenberg verhoor is. Hy het die aand voordat hy sou hang in sy sel selfmoord gepleeg.<ref group="avalon" name="Goering judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judgoeri.asp "Goering judgement"].</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Bundesarchiv Bild 146II-849, Rudolf Heß.jpg|110x110px]] | data-sort-value="Hess, Rudolf" | [[Rudolf Hess]] | S |S |A |A |Lewenslange tronkstraf |Was Hitler se onderleier totdat hy in 1941 na Skotland gevlieg het in 'n poging om vrede met Brittanje te onderhandel. Hy was sedertdien in aanhouding en het sy straf na sy verhoor in die Spandau-tronk uitgedien totdat hy in 1987 vermoedelik selfmoord gepleeg het.<ref group="avalon" name="Hess judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judhess.asp "Hess judgement"].</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Alfred Jodl USA-E-Ardennes-2.jpg|89x89px]] | data-sort-value="Jodl, Alfred" |[[Alfred Jodl]] | S |S |S |S |Doodstraf |Oppergeneraal van die Duitse weermag en Keitel se ondergeskikte. Hy het die opdragte vir die summiere teregstellings van Geallieerde kommandos en Sowjet- krygskommisariate onderteken.<ref group="avalon" name="Jodl judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judjodl.asp "Jodl judgement"]</ref> Opgehang. |- valign="top" | [[Lêer:Ernst-Kaltenbrunner-72-916.jpg|91x91px]] | data-sort-value="Kaltenbrunner, Ernst" |[[Ernst Kaltenbrunner]] | A |— |S |S |Doodstraf |Was die mees senior SS-leier wat verhoor is. Opgehang.<ref group="avalon" name="Kaltenbrunner judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judkalt.asp "Kaltenbrunner judgement"].</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-H30220, Wilhelm Keitel.jpg|106x106px]] | data-sort-value="Keitel, Wilhelm" | [[Wilhelm Keitel]] | S |S |S |S |Doodstraf |Hoof van die opperbevel van die Duitse weermag. Hy was volkome lojaal aan Hitler.<ref name="Catalogue6">Henkel (red.)</ref> Keitel het talle opdragte vir die teregstelling van soldate en politieke gevangenes onderteken. Hy het tydens sy verhoor berou betoon. Opgehang.<ref group="avalon" name="Keitel judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judkeite.asp "Keitel judgement"].</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Bundesarchiv Bild 102-12331, Gustav Krupp von Bohlen und Halbach.jpg|104x104px]] | data-sort-value="Krupp, Gustav" |[[Gustav Krupp von Bohlen und Halbach]] | A |A |A |A | — |Groot nyweraar. Die uitvoerende hoof van Friedrich Krupp AG van 1912 tot 1945 is medies ongeskik verklaar vir verhoor. Sedert 1941 was hy gedeeltelik verlam. Dit was 'n oorsig dat hy in die plek van sy seun Alfried aangekla is wat eintlik Krupp vir die grootste deel van die oorlog namens sy pa beheer het. Gustav is foutiewelik aangekla.<ref name="Catalogue7">Henkel (red.)</ref> Die aanklaers het probeer om die seun vir sy pa in die verhoor te vervang, maar die regters het dit geweier. Hoewel die aanklagte teen Gustav bly staan het indien hy sou herstel van sy verlamming, is hy in 1950 dood.<ref name="From Nuremberg to the Hague">Clapham, Andrew (2003).</ref><br /> Alfried is in 'n afsonderlike Neurenberg-verhoor, die Krupp-verhoor, vir slawe-arbeid aangekla. Hy het erger aanklagte vrygespring en sodoende ook die doodstraf. |- valign="top" | [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-2008-0922-501, Robert Ley.jpg|114x114px]] | data-sort-value="Ley, Robert" |[[Robert Ley]] | A |A |A |A | — |Hoof van die Duitse Arbeidersfront. Pleeg op 25 Oktober 1945 selfmoord nog voor die verhore begin het. |- valign="top" | [[Lêer:Konstantin von Neurath crop.jpg|100x100px]] | data-sort-value="Neurath, Konstantin von" | Baron [[Konstantin von Neurath]] | S |S |S |S | 15 jaar |Minister van buitelandse sake van 1932 tot 1938. Von Ribbentrop het hom opgevolg. Van 1939 tot 1943 die beskermheer van Morawië en Boheme. Bedank in 1943 oor 'n dispuut met Hitler. In November 1954 om gesondheidsredes vrygelaat.<ref group="avalon" name="Von Neurath judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judneur.asp "Von Neurath judgement"].</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Franz von Papen at the Nuremberg war crimes trials, circa 1946.jpg|83x83px]] | data-sort-value="Papen, Franz von" |[[Franz von Papen]] | A |A |— |— |Vrygespreek |Duitse kanselier in 1932 en vise-kanselier onder Hitler van 1933 tot 1934. Later ambassadeur in Oostenryk en in Turkye. Hoewel hy in Neurenberg vrygespreek is, is hy later deur 'n Duitse Nazi-suiweringshof as 'n oorlogsmisdadiger verklaar en tot agt jaar handearbeid gevonnis.<ref group="avalon" name="Von Papen judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judpapen.asp "Von Papen judgement"].</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Erich Raeder.jpg|98x98px]] | data-sort-value="Raeder, Erich" |[[Erich Raeder]] | S |S |S |— |Lewenslange tronkstraf |Opperbevelhebber van die Duitse vloot vanaf 1928 tot en met sy aftrede in 1943. Opgevolg deur Dönitz. In September 1955 om gesondheidsredes vrygelaat.<ref group="avalon" name="Raeder judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judraede.asp "Raeder judgement"]</ref> Sterf in 1960. |- valign="top" | [[Lêer:GERibbentrop.jpg|122x122px]] | data-sort-value="Ribbentrop, Joachim von" |[[Joachim von Ribbentrop]] | S |S |S |S |Doodstraf |Was onder meer ambassadeur in Brittanje van 1936 tot 1938 en minister van buitelandse sake.<ref group="avalon" name="Von Ribbentrop judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judribb.asp "Von Ribbentrop judgement"]</ref> Opgehang. |- valign="top" | [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-1985-0723-500, Alfred Rosenberg.jpg|110x110px]] | data-sort-value="Rosenberg, Alfred" |[[Alfred Rosenberg]] | S |S |S |S |Doodstraf |Rasseteorie-ideoloog en later minister van die oostelike beleërde gebiede.<ref group="avalon" name="Rosenberg judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judrosen.asp "Rosenberg judgement"]</ref> Opgehang. |- valign="top" | [[Lêer:Fritz Sauckel2.jpg|97x97px]] | data-sort-value="Sauckel, Fritz" |[[Fritz Sauckel]] | A |A |S |S |Doodstraf |Gevolmagtigde amptenaar in beheer van die Nazi slawearbeidsprogram van 1942 tot 1945. Opgehang. |- valign="top" | [[Lêer:HSchacht.jpg|98x98px]] | data-sort-value="Schacht, Hjalmar" | Dr. [[Hjalmar Schacht]] | A |A |— |— |Vrygespreek |Vooraanstaande bankier en ekonoom. Vooroorlogse president van die Ryksbank en minister van ekonomiese sake van 1934 tot 37.<ref group="avalon" name="Schacht judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judschac.asp "Schacht judgement"]</ref> Talle het by die verhore beweer dat hy vrygespreek is om Duitse nyweraars en finansierders te beskerm.<ref>William L. Shirer "The Rise and Fall of the Third Reich", deel IV, Nuremberg-hoofstuk</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Joachim von Ribbentrop and Baldur von Schirach crop.jpg|89x89px]] | data-sort-value="Schirach, Baldur von" |[[Baldur von Schirach]] | A |— |— |S | 20 jaar |Hoof van die Hitlerjugend. Het berou betoon.<ref group="avalon" name="Von Schirach judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judschir.asp "Von Schirach judgement"].</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Inquart crop.jpg|94x94px]] | data-sort-value="Seyss-Inquart, Arthur" |[[Arthur Seyss-Inquart]] | A |S |S |S |Doodstraf |Was in beheer van die [[Anschluss]] (Nazi-Duitsland se propogandaveldtog vir die anneksasie van Oostenryk). Vir 'n kort ruk kanselier van Oostenryk en later die Rykskommissaris vir die beleërde Nederland.<ref group="avalon" name="Seyss-Inquart judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judseyss.asp "Seyss-Inquart judgement"].</ref> Opgehang. |- valign="top" | [[Lêer:Albert-Speer-72-929.jpg|88x88px]] | data-sort-value="Speer, Albert" | [[Albert Speer]] | A |A |S |S | 20 jaar |Hitler se boesemvriend, argitek en minister van krygstuig. Hy het slawearbeid uit die beleërde gebiede gebruik om sy wapens te bou.<ref group="avalon" name="Speer judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judspeer.asp "Speer judgement"].</ref> |- valign="top" | [[Lêer:Julius Streicher 72-920 crop.jpg|99x99px]] | data-sort-value="Streicher, Julius" |[[Julius Streicher]] | A |— |— |S |Doodstraf |Onder meer die uitgewer van die anti-Semitiese weekblad, ''Der Stűrmer''.<ref group="avalon" name="Streicher judgement">[http://avalon.law.yale.edu/imt/judstrei.asp "Streicher judgement"]</ref> Opgehang. |} [[Lêer:The defendants at Nuremberg Trials.jpg|regs|duimnael|250x250px|Die beskuldigdes volg die hofverrigtinge met die hulp van oorfone in Duits]] === Oorsig van die verhore === [[Lêer:Goering on trial (color).jpg|duimnael|[[Hermann Göring]] in kruisverhoor]] [[Lêer:1946-10-08 21 Nazi Chiefs Guilty.ogv|regs|duimnael|17 Oktober 1946. 'n Amerikaanse nuusfilm van die uitspraak in die Neurenberg-verhore]] === Teregstellings === Die ter dood veroordeeldes is op 16 Oktober 1946 met die sogenaamde "standaard-valmetode" pleks van die gebruiklike langer tou opgehang wat by sulke teregstellings gebruik word. Die Amerikaners het die aantygings ontken dat die tou te kort was vir die gebruiklike val van die slagoffer en dat dit die Duitse oorlogsmisdadigers dood gewurg het in plaas daarvan dat hul nekke van die val moes breek.<ref name="time">{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,803997-2,00.html |title=War Crimes: Night without Dawn. |access-date= 3 Februarie 2016 |archive-date= 2 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091102070326/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,803997-2,00.html |url-status=dead }}</ref> Ondanks die ontkennings van die Amerikaanse owerheid was daar bewyse dat van die Duitsers 'n marteldood gesterf het waar hulle tussen 14 en 28 minute aan die tou gehang en stadig doodgewurg het.<ref name="Judgment at Nuremberg">Shnayerson, Robert (October 1996).</ref><ref name="All Time, deel twee">[https://web.archive.org/web/20090302002906/http://www.law.uga.edu/academics/profiles/dwilkes_more/his34_trial2.html "The Trial of the Century– and of All Time, part two"].</ref> Die laksman, John C Woods, het 34 Amerikaanse soldate gedurende die oorlog opgehang waarvan verskeie ook verskriklik aan die galgtou gely het. Die teregstellings is in die gimnasium van die hofgebou uitgevoer waar die stellasie vir die galg spesiaal vir die doel gebou is.<ref>Colonel French L. MacLean, ''The Fifth Field: The Story of the 96 American Soldiers Sentenced to Death and Executed in Europe and North Africa in World War II'' (Atglen, PA: Schiffer Publishing, 2013), {{ISBN|978-0-7643-4577-7}}.</ref> Die gebou is in 1983 gesloop.<ref name="Catalogue9">Henkel (red.)</ref> Hoewel gerugte dit wil hê dat die lyke na [[Dachau]] vervoer en daar verbrand is, is hulle in der waarheid in 'n krematorium in München veras en hul as oor die Isar-rivier gestrooi. Die Franse regters het voorgestel dat Göring, Keitel en Jodl deur 'n vuurpeleton doodgeskiet word aangesien dit die standaard prosedure vir 'n militêre krygshof is. Biddle en die Sowjetunie se regters het egter geweier en geargumenteer dat die militêre offisiere hul militêre etos versaak het en dus nie die reg gehad het om op die eerbare wyse voor 'n vuurpeleton te sterf nie. Die gevangenes wat tronkstraf gekry het is in 1947 na die Spandau-tronk oorgeplaas. == Kritiek == Die Neurenberg-verhore kan sterk aanspraak daarop maak dat dit die belangrikste, sowel as 'n debatteerbare, gebeurtenis sedert die sluiting van vyandelikhede na die [[Tweede Wêreldoorlog]] is. Vir diegene wat die verhore steun, is dit die eerste noemenswaardige geval waar 'n wêreldwye regsbeginsel vir die straf van persone wat oorloë begin, of wat onaanvaarbare oorlogstaktieke gebruik, erken en toegepas is. <ref>https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1946/04/nuremberg-a-fair-trial-a-dangerous-precedent/306492/ Opgespoor en besoek op 8 Mei 2020</ref> Vir ander kritici blyk die verhoor en die verloop daarvan in baie opsigte egter 'n ontkenning van regsbeginsels te wees wat hulle as die kern van 'n stelsel van geregtigheid beskou. <ref>https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1946/04/nuremberg-a-fair-trial-a-dangerous-precedent/306492/ Opgespoor en besoek op 8 Mei 2020</ref> Daar bestaan regmatige besware oor die geldigheid van die verhore, gebaseer op bestaande [[reg]]sreëls, omdat dit na bewering 'n gevaarlike [[presedent]] geskep het. Dit is so omrede die aanklagte en strawwe wat toegepas is tydens die verhore oor 'n ''ex post facto'' aard beskik. <ref>https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1946/04/nuremberg-a-fair-trial-a-dangerous-precedent/306492/ Opgespoor en besoek op 8 Mei 2020</ref> As dit gevolglik die enigste basis was vir die verhoor en straf van diegene wat Duitse burgers vermoor of gemartel het, sou dit 'n basis wees wat die meeste regspraktisyns nie sou bevredig nie. Dit sou soortgelyk wees aan die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|Nazi]]-wet van 28 Junie 1935, wat soos volg bepaal het: "Elke persoon wat 'n daad pleeg wat die wet tot straf verklaar of wat straf verdien ingevolge die fundamentele opvattings van die strafreg en die volksgevoel, sal gestraf word." Dit sou teenstrydig wees met die mees fundamentele reëls van strafregspleging naamlik, dat strafregtelike wette nie ''ex post facto'' sal wees nie en dat daar ''"nullum crimen et nulla poena sine lege"'' sal wees - geen misdaad en geen straf sonder 'n voorafgaande wet nie.<ref>https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1946/04/nuremberg-a-fair-trial-a-dangerous-precedent/306492/ Opgespoor en besoek op 8 Mei 2020</ref> Die gevoel teen 'n wet wat ontwikkel is na die pleging van 'n misdryf, is diep gewortel. [[Demosthenes]] en [[Cicero]] het die bose aard van terugwerkende wette erken; filosowe so uiteenlopend soos [[Thomas Hobbes|Hobbes]] en [[John Locke|Locke]] het hul vyandigheid daarteen uitbasuin; en feitlik elke grondwetlike regering beskik oor 'n verbod op ex post facto-wetgewing, welke dikwels gevind kan word in die woorde van die [[Magna Carta]], of bv. artikel I van die [[Verenigde State]] se grondwet, of artikel 8 van die Franse Verklaring van die Regte van die Mens.<ref>https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1946/04/nuremberg-a-fair-trial-a-dangerous-precedent/306492/ Opgespoor en besoek op 8 Mei 2020</ref> Die antagonisme teenoor ex-facto-wette is nie bloot maar gebaseer op die vooroordele of verknogtheid wat 'n advokaat mag hê ten opsigte van 'n [[Romeins-Hollandse Reg|Romeinse stelreël]] nie. Dit berus op die politieke waarheid dat as 'n wet na 'n oortreding geskep kan word, dit absoluut en arbitrêr is. Om terugwerkende wetgewing toe te laat, is om die beginsel van grondwetlike beperking te minag. Dit is om 'n beginsel te laat vaar wat gewoonlik as een van die wesenlike kernwaardes van die regsorde beskou word.<ref>https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1946/04/nuremberg-a-fair-trial-a-dangerous-precedent/306492/ Opgespoor en besoek op 8 Mei 2020</ref> Maar, wat die moorde op Duitse minderhede betref, het die aanklag volgens sommige kommentators nie vereis dat 'n nuwe wet geskep word nie. Die aanklag het melding gemaak van spesifieke "interne strafwette." En hierdie wette sou volgens die mening voloende wees, gesien in die lig van die wyse waarop die vraag sou ontstaan tydens 'n strafregtelike proses. <ref>https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1946/04/nuremberg-a-fair-trial-a-dangerous-precedent/306492/ Opgespoor en besoek op 8 Mei 2020</ref> Onder universeel aanvaarde regsbeginsels kan die besetting van 'n vyandelike oorlogsmag dikwels ook eie tribunale instel om die binnelandse wetgewing van die besette land namens die inwoners te administreer. As Adolph dus Berthold doodgemaak het voordat die [[Amerikaanse Leër]] [[München]] beset het, sou dit normaal wees dat die Amerikaanse regering 'n militêre tribunaal opstel om Adolph te verhoor. Maar veronderstel dat Adolph as verweer die stelling opper dat hy optree volgens opdragte van meerderes (in militêre rang), wat die wet van Duitsland is.<ref>https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1946/04/nuremberg-a-fair-trial-a-dangerous-precedent/306492/ Opgespoor en besoek op 8 Mei 2020</ref> Indien die verweer geopper is, en indien ons aanneem dat daar in Duitsland toepaslike verontskuldigende wette bestaan het, sou die regsbeginsel van opdragte wat vanaf jou meerderes ontvang word en wat derhalwe uitgevoer moes word, desondanks volgens bekende beginsels van die Duitse reg wat na die [[middeleeue]] terugdateer en van die huidige Anglo-Amerikaanse teorieë verskil, deur 'n hof wat Duitse reg toepas buite rekening gelaat kon word as synde 'n miskenning van "natuurlike reg" en derhalwe nietig. Maar veronderstel verder dat Adolph as verweer die punt opper dat die oortreding so oud is dat dit deur die een of ander statuut beperk word. As daar so 'n statuut in Duitsland is, kan die beperking tersyde gestel word sonder om die ex post facto-beginsel te oortree, aangesien die tersydestelling van 'n beperkingstatuut nie die skepping van 'n nuwe misdryf is nie, en sodoende word die ex-pos facto reël nie oortree nie.<ref>https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1946/04/nuremberg-a-fair-trial-a-dangerous-precedent/306492/ Opgespoor en besoek op 8 Mei 2020</ref> == Nalatenskap == Die Tribunaal het die grondslag gevestig dat "misdade teen internasionale reg deur mense, en nie deur abstrakte entiteite gepleeg word nie, en deur die indiwidue te straf wat sulke misdade pleeg, kan die voorskrifte van die internasionale reg afgedwing word." Die skep van die Internasionale Militêre Tribunaal het die weg gebaan vir die verhore van die minder belangrike Nazi-amptenare en die Nazi-dokters wat eksperimente op mense in die aanhoudingskampe uitgevoer het. Die Internasionale Militêre Tribunaal was die model vir die Internasionale Militêre Tribunaal vir die Verre Ooste, waar Japannese amptenare vir misdaad teen vrede en teen die mensdom aangekla is. Dit was ook die model vir die Eichmann-verhoor en vir die hedendaagse howe in Den Haag waar die oorlogsmisdade van die negentigerjare in die Balkanlande en die verhore in Arusha vir die Rwandese volksmoord gebruik is. Die Neurenberg-verhore het 'n groot invloed op die ontwikkeling van internasionale strafreg gehad. Die Opsommings van die Neurenberg-verhore het as modelle gedien vir:: * The Genocide Convention, 1948. * The [[Universele Verklaring van Menseregte|Universal Declaration of Human Rights]], 1948. * The Nuremberg Principles, 1950. * The Convention on the Abolition of the Statute of Limitations on War Crimes and Crimes against Humanity, 1968. * The [[Geneefse konvensies|Geneva Convention]] on the Laws and Customs of War, 1949; its supplementary protocols, 1977. === Internasionale Strafhof === Die Neurenberg-verhore het gesorg dat 'n permanente internasionale strafhof baie vinnig gevestig is. Dit het uiteindelik gelei tot die aanvaarding van die statuut van die [[Internasionale Strafhof]]. Die behoefte aan so 'n internasionale liggaam het na vore gekom tydens die verhore toe daar gevind is dat 'n oplossing gevind moes word vir die teenstrydige hofprosedures van die Duitse regstelsel en die Amerikaanse regstelsel. Die misdaad van sameswering was onbekend in die burgerlike regstelsels van Europa. Die Duitse verdedigingspanne het dit dus as onregverdig beskou dat die beskuldigdes aangekla is van 'n sameswering om misdade te pleeg waar regters in lande waar die gemenereg gebruik word, dit as vanselfsprekend en korrek beskou het.<ref>Ehrenfreund, Norbert.</ref> == Sien ook == * [[Neurenberg-beginsels]] * [[Misdade teen die Mensdom]] == Verwysings == === Notas === {{Verwysings|30em}} === Aanhalings === ==== Avalon Projek ==== Hierdie aanhalings verwys na die dokumente van [http://avalon.law.yale.edu/subject_menus/imt.asp "The International Military Tribunal for Germany"]. ''The Avalon Project: Documents in Law, History, and Diplomacy''. Yale Law School Lillian Goldman Law Library. {{Verwysings|30em|group="avalon"}} ==== Ander ==== * Fichtelberg, Aaron. "Fair Trials and International Courts: A Critical Evaluation of the NurembergLegacy." Criminal Justice Ethics 28.1 (2009): 5–24. ProQuest Criminal Justice. Web. 16 Oct. 2013. === Bibliografie === == Nog navorsingsmateriaal == * Priemel, Kim C.; Stiller, Alexa, eds. (2012). [https://books.google.com/books?id=znQ72M_MuU0C ''Reassessing the Nuremberg Military Tribunals: Transitional Justice, Trial Narratives, and Historiography'']. Berghahn Books. {{ISBN|978-0-85745-532-1}}. == Buite-skakels == * [https://www.youtube.com/watch?v=QtRDt6uAB0U Documentary shown at the Nuremberg trial in November, 1945 exhibiting the horrors of the concentration camps] * [http://www1.yadvashem.org/yv/en/holocaust/about/10/nuremberg.asp?WT.mc_id=wiki The Nuremberg Trials] on the Yad Vashem website * [http://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/NT_major-war-criminals.html Official records of the Nuremberg trials (The Blue series) in 42 volumes from the records of the Library of congress] * [http://library.lawschool.cornell.edu/WhatWeHave/SpecialCollections/Donovan/index.cfm Donovan Nuremberg Trials Collection] Cornell Law Library * [http://nuremberg.law.harvard.edu/php/docs_swi.php?DI=1&text=overview Nuremberg Trials Project: A digital document collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160208031844/http://nuremberg.law.harvard.edu/php/docs_swi.php?DI=1&text=overview |date= 8 Februarie 2016 }} Harvard Law School Library * [http://avalon.law.yale.edu/subject_menus/judcont.asp The Avalon Project] ** [http://www.yale.edu/lawweb/avalon/imt/proc/imtconst.htm Charter of the International Military Tribunal] (Nuremberg trials) * [http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/nuremberg/subsequenttrials.html The Subsequent Nuremberg Trials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101125101211/http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/nuremberg/subsequenttrials.html |date=25 November 2010 }} * [http://www.ushmm.org/museum/exhibit/focus/warcrimetrials/ Special focus on The trials – USHMM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130912122915/http://www.ushmm.org/museum/exhibit/focus/warcrimetrials/ |date=12 September 2013 }} * [http://jurist.law.pitt.edu/forumy/2006/10/tree-fell-in-forest-nuremberg.php A Tree Fell in the Forest: The Nuremberg Judgments 60 Years On], JURIST * [http://www.guardian.co.uk/world/2009/mar/20/nuremberg-trials-hermann-goring Bringing a Nazi to justice: how I cross-examined 'fat boy' Göring], guardian.co.uk * [http://www.fredautley.com/nuremberg.htm ''The Nuremberg Judgments''], Chapter 6 from ''[http://www.fredautley.com/pdffiles/book01.pdf The High Cost of Vengeance]'', by Freda Utley, Henry Regnery Company, Chicago, (1948). Made available by "The Freda Utley Foundation" * [http://www.law.wisc.edu/gls/documents/francine_nuremberg.pdf Francine Hirsch, The Soviets at Nuremberg: International Law, Propaganda, and the Making of the Postwar Order]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://oculus.nlm.nih.gov/tribunal408 International Military Tribunal, Nuremberg trials transcripts and documentary evidence of German medical experiments in the commission of war crimes and crimes against humanity 1946–1947], United States National Library of Medicine * [http://findingaids.library.northwestern.edu/catalog/inu-ead-spec-archon-505 "Nuremberg Trial Collection"] The Northwestern University Special Collections archival collection amassed by Charles J. Gallagher, a court reporter at the trials. {{Normdata}} {{koördinate|49|27|16|N|11|02|54|O|region:DE|aansig=titel}} [[Kategorie:Nasionaal-Sosialisme]] [[Kategorie:Beiere]] 3avv7cffc0v393he0lfr8khsqekd6vp 0 110023 2909293 2908606 2026-06-04T15:46:10Z Jcb 223 2909293 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Eerw JC Pauw.jpg|duimnael|190px|regs|Eerw. J.C. Pauw, sendingleraar en -dosent.]] Eerw. '''Jacobus Cornelis Pauw''' ([[Leiden]], [[Nederland]], [[13 Desember]] [[1837]] – [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], [[Kaapland]], [[Suid-Afrika]], [[13 Junie]] [[1918]]) was 'n sendeling, medestigter van en leier in die NG Sendingkerk en jare lange dosent aan die [[Sendinginstituut]]. Eerw. Pauw se lewe het in die stad [[Leiden]] in [[Nederland]] begin en tot op die dag 80 jaar en ses maande later in Suid-Afrika geëindig. Die Suid-Afrikaanse deel van sy ryk en nuttige lewe het in 1861 begin sodat dit uit 57 werkjare bestaan het. Nooit in al dié jare kon hy ooit weer sy geboorteland besoek nie. In Suid-Afrika het hy hom volkome tuisgemaak. As leraar, prediker en organiseerder plaas hy met welslae al drie gemeentes waar hy gestaan het, op vaste grondslag en bou hulle op stoflike, maar veral geestelike gebied op. Hy was 'n gebore dosent. Naas sy gemeentelike pligte op Wellington was hy ook 34 jaar lank as dosent aan die [[Sendinginstituut]] vir die opleiding van sendingleraars van die NG Kerk op Wellington werksaam (1879–1913). Hier het hy die diepste spore nagelaat en heilsame invloed as praktiese sendeling uitgeoefen op die 164 sendelinge (die eerstes van die NG Kerk) wat hy in hierdie periode help vorm het. Tussen 1891 en 1908 is eerw. Pauw vier keer tot moderator van die Sendingkerk se Sinode gekies. Hy het die vergaderings op waardige en bekwame wyse gelei. Hy het vir die Sendingkerk geleef en gebid. Met reg kan hy as vader van die Kaapse Sendingkerk geroem word. Ook van die gesamentlike konferensie van sendelinge in die Kaapland was hy 'n tyd lank die vertroude leier. Eindelik, ná 'n onvermoeide arbeid van 48 jaar, was die grysaard, weens hoë ouderdom en toenemende swakheid, genoodsaak om sy bediening neer te lê. Die Kerk, waarvan hy een van die waardigste dienaars was, het hom 'n welverdiende pensioen toegeken. Vir nog drie jaar na sy emeritaat het hy sy werk as dosent aan die Sendinginstituut by Wellington voortgesit. Vir vier-en-dertig jaar was hy werksaam in daardie bekende opleidingskool, en die sukses van die inrigting was grootliks aan hom e danke. Op 13 Junie 1918 is eerw. Pauw sy ewige rus ingegaan. Eerw. Pauw was drie keer getroud: sy eerste vrou, Cornelia Johanna Linschooten, was Hollands van geboorte en het hom agttien maande na sy aankoms op [[Zoar, Wes-Kaap|Zoar]] ontval (1 September 1862). Daarna trou hy op 29 Oktober 1864 weer met 'n Hollandse dame, Anna Margareta Kirchner (1840–1896), wat reeds enige tyd in Suid-Afrika woonagtig was, die moeder van sy 12 kinders. Hy trou in 1898 met [[Anna Pauw|Anna Rath]], dogter van die [[Rynse sendeling]] eerw. [[Johannes Rath]]. == Herkoms == Eerw. Pauw was die oudste seun van 'n gesin van vier kinders van Jacobus Cornelis Pauw (gebore 1800), 'n messelaar, en sy vrou, Margaretha Johanna Holtz, gebore in Leiden in 1804, ’n afstammeling van Protestantse vlugtelinge uit [[Boheme]]. Albei was lidmate van die Christelijke (Afgescheidene) Gereformeerde Kerk in Nederland, wat ná veel stryd van die Hervormde Kerk van Nederland afgeskei het. J.C. Pauw die ouere was 'n aansienlike burger van die stad en kerkman wat as diaken en later as ouderling gedien het. In sy ouerhuis is die saad van streng Puriteinse invloed en egte Gereformeerde vroomheid vroeg in eerw. Pauw se hart gesaai. Van sy vader het hy 'n onbuigsame, eerlike karaktervastheid met 'n standvastige en oortuigende godsdienssin gepaard met 'n verbasende werkkrag geërf, en van sy moeder innige vroomheid, beslistheid en opgeruimdheid. Van albei het die toekomstige sendingleier die beginsels van Bybelkennis en godsdiensleer ontvang. == Kinderjare == Aangesien sy ouers uit godsdienstige oorwegings hom nie teen [[pokke]] laat inent het nie, kon hy nie tot 'n skool toegelaat word nie. (Volgens ’n ander bron het hy as knaap en jongeling sy onderwys in die publieke skool in Leiden ontvang.) Van sy sesde tot sy tiende jaar is hy dus tuis deur sy moeder onderrig. Aangesien hy 'n aanleg vir die tekenkuns gehad het, was dit sy ambisie om argitek te word en so besoek hy as seun 'n ambagskool, maar hy wou net ’n ambag leer as hy daardeur iets blywends tot stand kon bring. Die gedagte dat hy iets moes maak wat binne afsienbare tyd sou verslyt of vergaan, was vir hom ondraaglik. Geen wonder nie dat sy eerste verdienste van ses pennies in die week by 'n steenhouer was wat met graniet gewerk het! Maar sy swak oë het hom belet om lank in hierdie spannende werk te bly. Daarna het hy 'n tyd lank die timmermansambag gevolg, en ook die krulle van die skaafbank by bakkers verkoop. Hy was in hierdie dae goed op pad om argitek te word. Daar was destyds egter nog by die jonge Pauw selfs 'n afkeer van vroomheid en vromes. En tog het die invloed van sy diep godsdienstige ouers en hul strenge leefwyse hom bygebly. Toe hy op 17-jarige leeftyd belydenis aflê as lidmaat van die Christelik-Afgeskeie Kerk, was daar by hom geen vyandskap meer teenoor die godsdiens nie. Sy leraar en sy moeder veral het hom grootliks beïnvloed. Sy brandende begeerte tot die evangelie-bediening is op hierdie leeftyd vervul toe die pad vir hom geopen is tot die Christelike Normaalskool by die Klokkenberg, in [[Nijmegen]]. Eers was die plan dat hy as sendingonderwyser na China sou gaan vanweë die behoefte aan werkkragte vir daardie land. Aan die end van sy tweede jaar in Nijmegen het hy byna beswyk aan 'n baie ernstige siekte.<ref name="ob">{{af}} Oberholster, mev. J.A.S. 1940. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Wellington. 'n Geskiedkundige Oorsig van sy Honderdjarige Bestaan 1840–1940''. Wellington: NG Kerkraad.</ref> == Opleiding == [[Beeld:Isaäc da Costa (1798-1860).jpg|210px|duimnael|regs|[[Isaac da Costa]] het 'n groot invloed op die jong Jacobus Pauw uitgeoefen aan die seminarie van die Vrye Skotse Kerk in Amsterdam.]] Hy het ná Nijmegen eers na [[Rotterdam]] gegaan vir sy teologiese opleiding, maar dié instelling was na sy mening te "liberaal". Deur bemiddeling van Groen van Prinsterer, die bekende kampvegter vir die regsinnigheid, het hy tereggekom in die Seminarie van die Vrye Skotse Kerk in [[Amsterdam]], waaruit ook [[Frans Lion Cachet]] kort tevore na Suid-Afrika gekom het. Aan dié seminarie was dr. C. Schwartz en [[Isaac da Costa]] leidende figure. Pauw was nie net op koste van die beherende liggaam aan dié instelling nie, maar hy sou ook ná afgelegde studie vrylik kon kies waarheen hy wou gaan. Dit was vir hom die duidelike leiding van God en hy het hom vervolgens met vlytige toewyding aan die studie gewy. Da Costa, wat leerling en geesverwant van Bilderdijk was, het veral veel invloed op die toekomstige sendeling uitgeoefen. Gedurende sy studietyd is hierdie leermeester oorlede en het ook die jonge student J.C. Pauw die voorreg gehad om die stoflike oorskot na sy laaste rusplek op aarde te help dra. Die portret van Da Costa het die muur van die latere dosent se studeerkamer op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] al die jare versier. Pauw is waarskynlik enduit besiel om student te bly, terwyl hy al leermeester was. “Ook om student te bly en vir jou gesondheid te sorg, behoort tot die Christendom.” Met hierdie woorde het hy meermale afskeid geneem van studente wat hom kom groet het. Dit was 'n interessante saamloop van omstandighede vir die jong student dat juis in 1860, ses weke voor hy sy akademiese kursus as evangeliedienaar voltooi het, die eerwaardige dr. [[William Robertson]], destyds predikant van [[NG gemeente Swellendam|Swellendam]], in Holland op besoek was. Een van die belangrikste redes van sy besoek aan Amsterdam was om seker jong manne te beweeg om as evangeliedienaars (predikante en sendelinge) na Suid-Afrika te verhuis. Dit was in die dae na die geseënde Herlewing wat op [[Worcester]] begin het en nog voor die [[Kweekskool]] (gestig in 1859) en die [[Sendinginstituut]] hul manne begin lewer het. Pauw was dadelik gereed om as sendeling na Suid-Afrika te gaan. Ná dr. Robertson die hoogleraars aan die seminarium geraadpleeg het, het hy aan die jonge Pauw 'n skriftelike uitnodiging gestuur om as kruisgesant na Suid-Afrika oor te kom. Hy het die beroep aangeneem en ná voltooiing van sy studie, is hy in 1861 tot die evangeliebediening toegelaat. So het dit gebeur dat die ywerige jong Nederlander in sy 24ste jaar na Afrika gekom het, nadat hy aanvanklik vir China bestem en later vir Indonesië gevra het. == As sendeling na Suid-Afrika == [[Lêer:Ds H van Broekhuizen.jpg|duimnael|170px|links|Ds. Hermanus van Broekhuizen, ds. [[Herman van Broekhuizen]] se vader, en sy vrou, Johanna van Beest van Andel, het 'n dame met hulle uit Nederland saamgebring wat later eerw. Pauw se tweede vrou sou word.]] [[Beeld:Lutherse kerk Amalienstein, Gert du Plessis.jpg|regs|duimnael|300px|In eerw. Pauw se tyd was daar 'n vyandige gevoel tussen Suurbraak en [[Amaliënstein]] (die Lutherse kerk verskyn op die foto) wat baie van die kerk vervreem het.]] Op 6 Julie 1861 het die jong sendeling sy vaderland verlaat nadat hy enige weke tevore met Cornelia Johanna Linschooten in die huwelik bevestig is. Ná ’n egverbintenis van net anderhalfjaar is die jong vrou van eerw. Pauw in sy eerste werkkring oorlede; dus het sy nooit die voorreg gehad om haar ouers en vaderland weer te sien nie. Tagtig dae ná hul vertrek, op [[23 September]] [[1861]], het die jonge egpaar voet aan wal gesit in Tafelbaai, toe hy nog geen 24 jaar oud was nie. Eerw. Paulus Teske (1830–’97) het saam met hulle in die Kaap aangekom. Eerw. Pauw het opdrag van die sinode van die Kaapse NG Kerk ontvang dat sy toekomstige arbeidskring by [[Zoar, Wes-Kaap|Zoar]] sou wees, 'n sendingstasie op die tweede terras, ver in die binnelande van die [[Kaapkolonie]]. Soar is in 1817 aangelê deur die SA Sendinggenootskap, is 'n tyd lank deur die [[Berlynse Sendinggenootskap]] bearbei, in 1858 aan die NG Kerk gegee, in 1867 weer deur die Berlyners oorgeneem en eindelik in 1888 aan die NG Kerk teruggegee. Die trein het destyds slegs tot by Wellington geloop, en die jonge man moes die ontsaglike afstand met 'n wa of 'n kar afreis. Die rotsgetande berge, klowe, uitgestrekte vlaktes, heuwels en dale, en veral die heerlike, hoë, blou uitspansel van die Afrikaanse suidhoek moes 'n wonderlike indruk op sy gemoed gemaak het. Nog interessanter was sy ervaring toe hy die bestemde plek eindelik bereik het om te sien dat [[Zoar, Wes-Kaap|Zoar]] 'n nietige uithoekie was, met ongeveer 'n dosyn hartbeeshuisies. Vir sy eggenote, 'n jong, pasgetroude Nederlandse dame uit die hoofstad van Holland, moes die ondervinding nog meer indrukwekkend gewees het. Die Sinode van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, wat teen die einde van 1862 in Kaapstad vergader het, het die leraar van Zoar offisieel as sendeling van die Kerk erken, en as gevolg van die besluit is hy drie maande later op Swellendam formeel georden. Vir eerw. Pauw sou dit 'n lang verblyf op Zoar wees; vir sy vrou baie kort. Nog voor hy 'n jaar op Zoar, naby [[Ladismith]], was, moes hy sy eggenote en haar eersgeborene in dieselfde graf weglê. Dit was 'n dubbele en uiters gevoelige slag. Die sendingstasie was destyds baie verwaarloos nadat dit geruime tyd leeg gelê het. Nou moes die baanbreker sy eensame weg nog meer alleen bewandel. So goed moontlik is deur 'n vrou uit die gemeente vir hom gesorg, maar op die duur kon dit nie so voortgaan nie. Reeds van sy heengegane eggenote het hy verneem van 'n jonge vrou wat uit Holland met ds. en mev. Herman van Broekhuizen saamgekom het. Hy het aan haar geskrywe en haar reguit die vraag gestel, aangesien sy tog na Suid-Afrika gekom het om vir die Here te werk, of sy nie geneë sou wees om by hom in sy werk aan te sluit nie. Hy het verduidelik dat hy, wat sy statuur betref, nader by Saggeüs staan as by Goliat. Ook het hy laat weet dat hy swaar die pokkies gehad het en dat sy aangesig wel daardeur enigsins geskend was, maar in elk geval nie so erg as sy leermeester Da Costa s'n nie. Die betrokke vrou was Anna Margaretha Kirchner, met wie hy ook op [[17 Februarie]] [[1864]] op [[Graaff-Reinet]] in die huwelik bevestig is, 'n huwelik wat hom al sy 12 kinders geskenk het en wat volgens oorlewering gelukkig was. In 1867 het [[Zoar, Wes-Kaap|Zoar]] in die hande van die Berlynse Genootskap oorgegaan en nege jaar lank het eerw. Pauw op baie broederlike wyse met die Berlynse sendelinge [[Georg Schmidt|Schmidt]], Prozesky en andere saamgewerk. Dit was donker dae daardie: Die koorsepidemie van 1870 het nie net baie van sy staatmakers in die gemeente afgemaai nie, maar ook hyself is daardeur aangetas. Voorts het die vyandige gevoel tussen Zoar en [[Amaliënstein]] by meer as een 'n gees van wrewel teenoor die sendeling gewek. Ook die onwettige drankhandel het sy somber skaduwee oor die samelewing laat val. Tog die getroue sendeling laat hom nie deur terugslag of teëslag van die koers afbring nie, en veral nie iemand van die kaliber van J.C. Pauw nie. In 'n buitevertrek het hy 'n skrynwerkerswinkeltjie ingerig. Daaruit het menige stuk huisraad gekom en daardeur is menige pond gespaar. Maar nog meer: Hy het later vertel dat hy in die reël sy teks gekies het voor hy na die skaafbank gegaan het en dat die preke wat hy in die werkwinkel uitgedink het, soms beter was as dié van die studeerkamer. == Op Zuurbraak == [[Lêer:Suurbraak omstreeks 1840, geskets deur GW Walker.jpg|duimnael|links|300px|G.W. Walker het dié skets van Suurbraak omstreeks 1840 gemaak, amper 40 jaar voor eerw. Pauw die beroep hierheen aangeneem het. Die skoolgebou is op die heuwel links en die T-vormige sendingkerkie regs daarvan.]] Ná 15 jaar op [[Zoar, Wes-Kaap|Zoar]] het eerw. Pauw in 1877 'n beroep aangeneem na [[Suurbraak]] (toe nog genoem Zuurbraak), 'n sendingstasie digby Swellendam, wat ongeveer 66 jaar tevore, onder die bewind van die goewerneur graaf Caledon, daar gestig was. So het eerw. Pauw teruggekom onder die NG Kerk. Ook op Zuurbraak was die natuurskoon verruklik mooi en kon die kroos van die sending-pastorie na hartelus rinkink, maar hier het hulle net twee jaar vertoef. == Na Wellington == [[Beeld:NG sendinggemeente Wellington, 1910, Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid-Afrika.jpg|regs|duimnael|220px|In 1910, die jaar van eerw. Pauw se aftrede as sendingleraar, het dié gewens van sy jare lange gemeente in eerw. [[Andries Dreyer]] se ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid-Afrika'' verskyn.]] [[Lêer:NG sendingkerk Wellington, 1931.jpg|duimnael|links|300px|Die ou NG sendingkerk op Wellington. Dis blykbaar die kerk wat eerw. Pauw in 1884 help oprig het, maar wat in 1941 gesloop en vervang is deur 'n veel groter [[Art Deco]]-gebou.]] In 1879 neem eerw. Pauw hy 'n beroep na die NG sendinggemeente op Wellington. Dit was nadat ds. [[Andrew Murray]] eerw. Pauw in Februarie 1878 op Zuurbraak besoek het en hom later in die jaar na Wellington genooi het om kennis te kom maak met die sendinggemeente aangesien eerw. [[Isaac Bisseux]] weens ouderdom wou bedank. Dit was 'n jaar ná die opening van die [[Sendinginstituut]] aldaar en sewe jaar ná die aankoms van ds. [[Andrew Murray]] in die [[NG gemeente Wellington|moedergemeente Wellington]] waar hy en eerw. Pauw die volgende 32 jaar so hartlik en vrugbaar sou saamwerk. Ds. Murray wou graag eerw. Pauw se samewerking in die Sendinginstituut hê waar iemand wat Hollands geken het, nodig was as dosent.<ref name="ob" /> In daardie tyd was die sendinggemeente nog onder die Paryse Evangeliese Sendinggenootskap. Eerw. Pauw sou die opvolger wees van die ou vader Bisseux, wat sedert 1829 daar gearbei het en na wie die jakobregop (Zinnia) “bisseuxtjie” genoem is. Hy was ná 50 jaar in die Wagenmakersvallei op die punt om af te tree. Die gemeente het toe, waarskynlik op aanbeveling van ds. Murray, ingewillig dat hulle aan die NG Kerk oorgedra kon word en die salaris sou probeer vind om eerw. Pauw as leraar te beroep. Eerw. Pauw het die werk in die Bovlei begin en daar het die gemeente 'n kerk, 'n skool en 'n woonhuis gehad. Hy het egter reeds op die dorp gewoon in sy eie huis. 'n Tyd lank het Bisseux en Pauw saamgewerk en naderhand het die dorp die uitgangspunt van die werk geword. Die sendinggemeente by Wellington was eerw. Pauw se langste werkkring, en hier het hy met volharding vir iets meer dan 30 jaar gewerk om die kleurlingbevolking op geestelike gebied te verhef. Aan die begin moes op die dorp 'n [[pastorie]] aangekoop en 'n kerk gebou word (of volgens 'n ander bron die bestaande gebou vergroot word<ref name="ob" />). Geld was nie volop nie, maar daar was 'n gewillige gees om te werk. Tot twee maal in die jaar is basaar gehou en af en toe is selfs £100 bereik by so 'n geleentheid. Gelukkig dat die begin van die kerkbou in 1884 juis saamgeval het met 'n geseënde opwekking in die moedergemeente, wat ook deurgewerk het in die sendinggemeente. Die laaste pennie skuld op dié gebou is in 1898 afbetaal. Daar was 'n diep en standhoudende werk in baie harte. Toe eerw. Pauw in 1910 aftree, het hierdie gemeente, vroeër 'n belangrike gemeente van die [[Paryse Evangeliese Genootskap]], onder sy bearbeiding reeds 'n bloeiende sendinggemeente van die NG Kerk geword. == Vader van die NG Sendingkerk == Met reg het ds. Murray na ds. Pauw verwys as die vader van die NG Sendingkerk. Jare lank beywer hy hom vir die stigting van die eerste inheemse NG dogterkerk in Suid-Afrika. Deur geskrifte en woord pleit hy daarvoor van die kansel, in kerkblaaie en voor sinodes van die moederkerk. Hy was die leidende figuur by die stigting van die NG Sendingkerk in 1881. Byna 30 jaar lank was hy die spil waarom die opbou van 'n later lewenskragtige kerk draai. Hy was in 1881 skriba, aktuarius en kwestor, en daarna word hy vier keer tot moderator van die sinode gekies (1891, 1892, 1896 en 1908). Hy was 'n man met hoë lewensideale en visie, in baie opsigte sy tyd ver vooruit. Hy pleit in 1908 vir 'n synodus contracta vir die Sendingkerk met die oog op doeltreffende sinodale werksaamhede; hy beywer hom vir primêre sowel as sekondêre onderwys van die bruin kind en die deeglike opleiding van onderwysers sowel as die van sendelinge. == Sendingdosent == [[Beeld:Eerw George Ferguson.jpg|duimnael|regs|180px|Eerw. Pauw is kort ná sy koms in 1879 na Wellington as sendingpredikant gevra om eerw. [[George Ferguson]] aan die [[Sendinginstituut]] by te staan vir wie die werk te veel was om alleen te behartig; ook was hy nie Nederlands magtig nie.]] [[Lêer:Ds CT Wood en eerw JC Pauw.jpg|duimnael|240px|links|Ds. C.T. Wood het in 1898 uit Amerika na die [[Sendinginstituut]] gekom. Eerw. Pauw (regs), was toe reeds sowat 19 jaar aan dié instelling verbonde.]] [[Beeld:Inwyding van die Sendinginstituut, Wellington, 14 Mei 1883.jpg|duimnael|regs|300px|Die inwyding van die [[Sendinginstituut]] se hoofgebou, wat weldra as "Samuel" bekend sou staan, op [[14 Mei]] [[1883]].]] In 1879 het eerw. Pauw die herderstaf in die sendinggemeente van Wellington opgeneem. Toe reeds het die werk aan die een jaar oue [[Sendinginstituut]] te veel geword vir die prinsipaal, eerw. [[George Ferguson]], en hy het ook geen [[Nederlands]] geken nie. Van die staanspoor af het eerw. Pauw dus 'n hand bygesit as assistent-dosent om Ferguson te help met die doseerwerk in die Sendinginstituut. Laasgenoemde het die eerste vyftal studente in sy studeerkamertjie ontmoet; eerw. Pauw in sy eetkamer. Eerw. Pauw het gehelp met die onderrig in gereformeerde dogmatiek en in eksegese. Vir hierdie werk was eerw. Pauw by uitnemendheid geskik en dit was ’n besonderse beskikking dat hy juis in daardie tyd gelei is om na Wellington te kom. In 1913 het hy die tuig daar neergelê en het die Sinode van die Moederkerk hom 'n jaarlikse honorarium van £100 toegeken. Kort tevore is die vyftigjarige jubileum van sy aankoms in SA feestelik gevier. Die kwarteeu van sy bediening op Wellington is in 1904 gevier toe Andrew Murray die rede gehou het na luid van Fil. 1:3: “Ek dank my God elke maal as ek aan julle dink." Op die tweeledige gedagte van dank en dink het die rede gerus. Prof. [[G.B.A. Gerdener]], in later jare ook dosent aan die Sendinginstituut, het in 1948 van eerw. Pauw geskryf: "Hy was ’n gebore dosent en dis te verstane dat die Pauw-nageslag so 'n groot en geëerde plek inneem in Suid-Afrika se onderwyswêreld nie. Hy was dogmatikus by uitnemendheid en het geweet om die leerstellige waarheid te verbind met die prediking en die pastoraal. Deeglikheid, duidelikheid en diepte was waarskynlik die vernaamste kenmerke van sy onderwys."<ref name="gerdener">{{af}} [[G.B.A. Gerdener|Gerdener, prof. dr. G.B.A.]] 1951. ''Bouers van Weleer''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers van Suid-Afrika.</ref> == Sy derde huwelik == Tussen 1864 en 1896 het die gelukkige egpaar dae van lief en leed saam deurgemaak. Met hul gelukkige kinderskaar was hul pastorie 'n ware Bet-El ('n Huis van God), veral ná die vermoeiende, dikwels veeleisende en teleurstellende dagtaak, totdat die onverbiddelike dood sy tweede eggenote op [[29 September]] [[1896]] kom wegneem het. Dit was 'n sware slag, veral vanweë die kinders wat nog soseer die leiding van die moeder nodig gehad het. Sowat twee jaar nadat sy tweede eggenote hom ontval het, is eerw. Pauw 'n derde keer in die huwelik bevestig, en wel met mej. [[Anna Pauw|Anna Rath]], wat vroeër op Amaliënstein en Zoar onderwys gegee het aan die kinders van die sendelinge. Sy was die dogter van die [[Rynse sendeling]], eerw. [[Johannes Rath]], wat eers in [[Suidwes-Afrika]] en daarna op Sarepta sendingwerk gedoen het. Op laasgenoemde plek is hy in 1903 oorlede. Anna Pauw het haar man meer as 20 jaar oorlewe en is eers in 1940 in haar 89ste jaar heengegaan. Drie jaar later het ’n boekie uit haar hand oor die lewe van haar man verskyn. == Breër betrokkenheid == [[Beeld:Sinode van die NG Sendingkerk, 1904.jpg|duimnael|links|340px|Die Sinode van die NG Sendingkerk, 1904. Eerw. Pauw sit sewende van links in die tweede ry.]] Soos feitlik al die binnelandse sendelinge moes ook vader Pauw die stryd aanbind teen die verwoestende drankmisbruik. Ook met die moedergemeente het hy meermale padlangs oor hierdie maatskaplike ontsiering gepraat. Veral het hy die wapen van die gebed in hierdie stryd met krag en met vrug gehanteer. In 1907 sou daar 'n wetsontwerp aan die Kaapse Wetgewende Vergadering voorgelê word om 'n mark vir die drank onder die swart mynwerkers te skep. Dit het hom na die pen laat gryp en aangesien ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' dit nie wou waag om hierdie stryd in sy kolomme aan te bind nie, het sy “Open Brief" op 18 Julie 1907 in ''[[Ons Land]]'' verskyn. Dit was gerig aan lede van die NG Kerk in die Kaapse Parlement en was allesins 'n ernstige en waardige dokument. 'n Storm van teëstand het oor hom losgebars en hy het so te sê geen steun van enige kant gekry nie. Dit het hom egter geen haarbreedte van sy standpunt laat afwyk nie. Ook die lot van die tienduisende heidene binne ons poorte het hom diep ter harte gegaan. Hiervoor het hy as redmiddel aangewys die plig van elke huisvader en huismoeder om hul onderhoriges te leer lees en die weg van die saligheid aan te wys. Daartoe is 'n magtige werking van die Heilige Gees nodig in die Moederkerk, het eerw. Pauw ook geglo. == Waardering == [[Beeld:Studente en dosente Sendinginstituut 1909.jpg|duimnael|links|340px|Studente en dosente van die [[Sendinginstituut]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] in 1909 afgeneem saam met ds. [[Andrew Murray]]. Eerw. Pauw sit vierde van links in die derde ry, links van ds. Murray.]] [[Beeld:Eerw Jacobus Cornelis Pauw.jpg|duimnael|regs|180px|Van eerw. Pauw bestaan blykbaar net foto's op gevorderde leeftyd.]] [[Beeld:Ds Andrew Murray Elliott-versameling.jpg|180px|regs|duimnael|Ds. [[Andrew Murray]] het eerw. Pauw die erebenaming Vader van die Sendingkerk in Suid-Afrika gegee.]] Skrywers oor sy lewe is dit eens dat Jacobus Pauw inderdaad 'n belangrike figuur in die geskiedenis van die Afrikaanse kerk in Suid-Afrika was. So het ds. [[Andrew Murray]] die naam "Vader van die Sendingkerk" tereg aan eerw. Pauw toegeken. Hy was ongetwyfeld een van die beroemdste, godvrugtigste en onvermoeidste kruisgesante wat die Sendingkerk in Suid-Afrika gedien het. As dosent aan die belangrike opleidingskool het hy uitmuntende hoedanighede besit. Sy bekwaamheid, sy onvermoeide ywer, sy deeglike kennis van die dogmatiek was deur niemand betwis nie. "Dat sy kinders almal belangrike persone in die samelewing geword het," skryf Eric Stockenström in sy ''Vername persone'' (soos aangehaal in eerw. [[Andries Dreyer]] se ''Kruisgesante in Suid-Afrika''), "is bewys genoeg dat hy 'n eksellente, waardige huisvader was. Twee van sy dogters is met sendelinge getroud; twee seuns is predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk; een seun, die welbekende, geniale Danie, was professor aan die [[Universiteit van Stellenbosch]], en al die ander was onderwysers op verskillende plekke in Suid-Afrika. 'n Ander belangrike feit in verband met die lewensgeskiedenis van Jacobus Pauw is dat hy een van die uitlanders was wat die land van Goeie Hoop aangeneem het as sy vaderland. Hy was twee maal met Afrikaanse dames getroud, en is oorlede en begrawe in die land waar hy hom metterwoon kom vestig het. Hy het ’n voorbeeld gestel van godsvrug, reine lewenswandel, taaie volharding en patriotisme."<ref>{{af}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. Andries]]. 1927. ''Kruisgesante in Suid-Afrika. Jubileum-Gedenkboek van die [[Sendinginstituut]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], 1877–1927''. Kaapstad: Nasionale Pers.</ref> Eerw. Pauw was 'n vrome en godvrugtige mens, begaaf met ’n heldere deursig, ’n gesonde oordeel en onkreukbare gehegtheid aan die waarheid, skryf dr. C.J. Kriel, in lewe professor aan die teologiese skool van die NG Sendingkerk, [[Bellville]], in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'',<ref>{{af}} Kriel, dr. C.J. in De Kock, W.J. 1968 . ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel I. Kaapstad: Nasionale Boekhandel.</ref> min of meer dieselfde beskrywing wat mev. J.A.S. Oberholster in 1940 van hom gegee het: "Vader Pauw . . . was 'n man van heldere deursig, gesonde oordeel en sterk geloof." Sy haal iemand aan wat eenkeer van hom gesê het: "Die sendingkerk het in hom as kerklike staatsman 'n grote gawe van God ontvang. Hy was 'n man van wye kennis en het persoonlikheid besit. Hy was besonder begaafd as prediker en het gespreek met grote seggingskrag. By geleentheid kon hy met gesag en die onverskrokkenheid van die ou profete die wil van God verkondig."<ref name="ob" /> Prof. [[G.B.A. Gerdener]], in lewe ook dosent aan die [[Sendinginstituut]], het in 1948 geskryf: "Suid-Afrika en by name die NG Sendingkerk was baie ryker deur die koms hierheen van J.C. Pauw. Ook deur sy nageslag leef hy voort. As kerklike staatsman het die Sendingkerk in hom 'n kostelike gawe uit die hand van God ontvang. Hy was begaafd met 'n helder deursig, 'n gesonde oordeel en onkreukbare gehegtheid aan die waarheid. Met die gawes van sy verstand het hy gepaar daardie innige godsvrug en kinderlike gebedslewe wat hom deur Gods goedertierenheid en genade sowel tot uitstaande vader van sy huis as vader in die Kerk verhef het."<ref name="gerdener" /> == Laaste jare == Sy demissie as sendeling het eerw. Pauw in 1910 gekry toe hy reeds 73 jaar oud was en eers drie jaar later die doseerwerk aan die Sendinginstituut verlaat. Die laaste jare van sy lewe het hy die eredienste, sittend langs die preekstoel van die kerk waarin hy soveel jare die evangelie verkondig het, bygewoon. Tuis was hy meestal op die rusbank van sy studeerkamer. Dit was 'n geduldige afwagting van die einde. Soms wanneer die magteloosheid hom in toenemende mate op die hulp van dierbares aangewys het, het sy gemoed volgeskiet, maar het die gedagte aan die beter Hierna hom weer getroos en bemoedig. Met roerende teerheid het sy eggenote en dogter hom versorg, en in die laaste dae van die lewe het sy seuns om die beurt gekom om 'n nag met 'n voorbeeldige vader deur te bring. Op 13 Junie 1918 het hy die asem so sag uitgeblaas dat dit nouliks merkbaar was dat hy nie meer onder die lewendes was nie. Drie van sy seuns was op daardie oomblik daar en die oudste se aankondiging van die uitvaart was: “Aangeland.” == Nasate == Hy is die stamvader van die familie Pauw in Suid-Afrika wat so 'n groot en geëerde plek op kerklike en onderwysgebied inneem. Van sy nege seuns word twee, Johannes Gustav Pauw (1873–1944) en Christoffel Petrus Pauw (1878–1950), predikante van die NG Kerk. Die ander word almal onderwysers van wie een, Daniël Andreas August Pauw (gebore in 1928), later professor in die opvoedkunde aan die Universiteit van Stellenbosch was. Al die egpaar se kinders was: * Jacobus C. Pauw, 15 Desember 1864 – 11 Maart 1921 * Daniel A. Pauw, 12 Junie 1866 – 22 Augustus 1928 * Theodorus Carel K., 7 Maart 1868 – 30 Maart 1937 * Ds. Johannes Gustaaf G., 16 Junie 1873–23 Julie 1944 * Christoffel Petrus, 29 Julie 1878 – 14 Desember 1950 * Christiaan Johannes, 13 Augustus 1879 – 24 Maart 1938 * Andrew, 25 Oktober 1882 – 18 Oktober 1945 * Samuel, 20 Oktober 1876 – 11 Mei 1935 * Anna S.C., 27 Januarie 1870 – 28 November 1953 * Margaretha J.E., 22 Augustus 1871 – onbekend * Karel A.H., 1 Maart 1875 – onbekend * Christina W., 23 November 1880 – onbekend == Bronne == * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. Andries]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging. * {{af}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. Andries]]. 1927. ''Kruisgesante in Suid-Afrika. Jubileum-Gedenkboek van die [[Sendinginstituut]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], 1877–1927''. Kaapstad: Nasionale Pers. * {{af}} [[G.B.A. Gerdener|Gerdener, prof. dr. G.B.A.]] 1951. ''Bouers van Weleer''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers van Suid-Afrika. * {{af}} [[G.B.A. Gerdener|Gerdener, prof. dr. G.B.A.]] in Potgieter, D.J. 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'', deel VIII. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd. * {{af}} Kriel, dr. C.J. in De Kock, W.J. 1968 . ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel. * {{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1947. ''Afrikaanse Biografiese Woordeboek'', deel I. Johannesburg: L. & S. Boek- en Kunssentrum. * {{af}} Oberholster, mev. J.A.S. 1940. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Wellington. 'n Geskiedkundige Oorsig van sy Honderdjarige Bestaan 1840–1940''. Wellington: NG Kerkraad. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Pauw, Jacobus}} [[Kategorie:Nederlandse sendelinge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Nederland]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|*]] [[Kategorie:Sending in Suider-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1837]] [[Kategorie:Sterftes in 1918]] 3s0onfjxcveglx7xqhg01tu44l1jpkw 0 110847 2909307 2903238 2026-06-04T16:26:52Z Oesjaar 7467 Verwyder duplikasies. 2909307 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Prof HES Fremantle.jpg|duimnael|regs|190px|Prof. Henry Fremantle.]] '''Henry Eardly Stephen Fremantle''' (Bedwell Park, Hatfield, [[Hertfordshire]], [[Engeland]], [[6 Augustus]] [[1874]] – [[Kaapstad]], [[Kaapland]], [[Suid-Afrika]], [[6 September]] [[1931]]) was ’n Suid-Afrikaanse geleerde en politikus. Fremantle was die enigste gesiene Engelssprekende wat betrokke was by die stigting van die [[Nasionale Party]] in 1915, maar het in 1922 uit die NP bedank toe die party ’n resolusie aanvaar ingevolge waarvan Suid-Afrika die reg moes hê om af te skei (sesessie) van die [[Verenigde Koninkryk]], Fremantle se vaderland, iets waarmee hy hom hoegenaamd nie kon vereenselwig nie. Hy was 'n liberaal wat die verkeerde kamp binnegedwaal het, volgens dr. A.C. Partdrige wat artikels oor hom geskryf het in sowel die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' as die ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. == Herkoms == [[Beeld:Sir Thomas Fremantle.jpg|duimnael|links|170px|Fremantle se oupagrootjie aan vaderskant, vise-adm. sir Thomas Francis Fremantle (1765–1819).]] [[Beeld:1st Baron Cottesloe.png|duimnael|links|200px|Fremantle se oupa aan vaderskant, die eerste burggraaf Cottesloe (1798–1890).]] Fremantle was die seun van eerw. dr. William Henry Fremantle (12 Desember 1831 – 24 Desember 1916) en sy vrou, Isabella Maria Eardley, dogter van sir Culling Eardley (21 April 1805 – 21 Mei 1863). Mev. Fremantle (oorlede in Julie 1901 in die ouderdom van 66) het aktief deelgeneem aan liefdadigheidswerk in die bisdomme waarin haar man aangestel is en was welbekend vir haar werk onder siek armoediges. Sir Culling was ’n Christenstryder vir godsdiensvryheid en een van die stigters van die Evangeliese Alliansie. Sir Culling, wat talle landgoedere geërf het, het sy van in 1847 met koninklike vergunning van Smith na Eardley verander. Fremantle se ouma aan moederskant (sir Culling se moeder), Charlotte Elizabeth (oorlede in 1826), was die dogter van Sampson Eardley, eerste burggraaf van Eardly, en dus die kleindogter van die [[Jode|Joodse]] finansier Sampson Gideon (Februarie 1699– 17 Oktober 1762). Hy het ’n fortuin van £350 000 nagelaat. Hoewel hy ’n praktiserende Jood was, was sy vrou (Jane, oorlede 1778) ’n Christen en so ook sy seun en twee dogters. Henry Fremantle se oupa aan vaderskant was sir Culling Smith (1768–1829), van [[Hugenoot|Hugenote]]-herkoms. Die titel burggraaf Eardly (aan Henry Fremantle se moederskant) het nie oorleef nie, maar Charlotte Elizabeth het ’n groot deel van die Eardly-erflating geërf. Henry Fremantle se vader, eerw. dr. William Henry Fremantle, was die tweede seun van die eerste burggraaf Cottesloe, Thomas Francis Fremantle (11 Maart 1798 – 3 Desember 1890), bekend (van 1821 tot 1874) as sir Thomas Fremantle, ’n politikus van die Britse [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]]. Dr. Fremantle was deken van Ripon. Die burggraaf Cottesloe was die oudste broer van adm. sir Charles Fremantle (1 Junie 1800 – 25 Mei 1869) na wie die stad [[Fremantle]] in [[Wes-Australië]] genoem is. == Opleiding == [[Beeld:The University for Wales, Aberystwith.jpeg|duimnael|regs|270px|Die Universiteit vir Wallis, [[Aberystwith]], waar Fremantle enkele jare lank lektor in die klassieke tale was voor sy koms na Suid-Afrika.]] Henry geniet sy opleiding aan [[Eton-kollege|Eton]] en Oriel College, [[Universiteit van Oxford|Oxford]], waar hy 'n voortreflike loopbaan het en 'n eerste klas in ''honours moderations'' sowel as in ''litterae humaniores'' (1895–’97) behaal; daarna lê hy hom op navorsing toe in die London School of Economics. Voor hy in Februarie 1899 as professor vir Engels en wysbegeerte na die [[Suid-Afrikaanse Kollege]] in Kaapstad gaan, beklee hy die akademiese pos van lektor in die klassieke tale, eers aan die Universiteit vir Wallis, [[Aberystwyth]], en toe aan Worcester College, Oxford. Drie jaar ná sy aankoms in Suid-Afrika slaag hy daarin om van Worcester College beurse vir studente van die SA Kollege te verkry, en hieruit ontstaan die idee van die [[Rhodes-beurs]]e. Die Rhodes-beurse was meer aanvaarbaar omdat hulle 10 keer meer werd was as die Worcester-beurse. == Aan die Kaap == In die Kaapse samelewing tree Fremantle spoedig op die voorgrond as 'n vertolker van die staatsleer, finansies en opvoeding. Hy was bedeeld met 'n kragtige intellek en 'n onbeperkte ywer vir openbare sake. Toe hy in 1903 as kandidaat van die Suid-Afrikaanse party (die nuwe naam van [[Onze Jan Hofmeyr|Jan Hendrik Hofmeyr]] se [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]]) tot verteenwoordiger van [[Uitenhage]] in die Kaapse wetgewende vergadering verkies word, dwing die senaat van die kollege hom om van sy professorskap afstand te doen. Saam met [[Albert Cartwright]] word hy toe mederedakteur van ''The South African News''. Fremantle sorg dat hy binne vier jaar na sy toetrede tot die politiek tweetalig is (volgens 'n ander bron was hy dit reeds; vandaar sy goeie verhouding met die Afrikanerbond), en deur sy hulp in verband met die finansiële organisasie van die Closer Union Society, werk hy hard vir die nouer vereniging van die Suid-Afrikaanse kolonies wat eindelik in 1910 sou uitloop op [[Uniewording]]. Hy het ''The financial aspect of Union'' (1908) gepubliseer waarin hy geskryf het oor die ekonomiese voordele wat sou volg op die skepping van 'n nasionale skuld deur al die bates en laste van die vier kolonies saam te snoer. ''The New Nation, a survey of the condition and prospects of South Africa'' (Londen, 1909) was 'n meer ambisieuse bestekopname van die toestande en vooruitsigte in 'n verenigde Suid-Afrika. Daar word beskou as sy waardevolste werk. Fremantle neem ywerig deel aan die debatte in die Kaapse wetgewende vergadering wat die aanvaarding van die konsepgrondwet vir die Unie voorafgaan. Aanvanklik is hy 'n voorstander van die beleid van [[John X. Merriman]], die leier van die Suid-Afrikaanse party, maar in 1910 sluit hy hom aan by die pas gestigte Suid-Afrikaanse Nasionale Party (die latere [[Suid-Afrikaanse Party]]) wat genl. [[Louis Botha]], die eerste premier van die [[Unie van Suid-Afrika]], ondersteun. Vanaf 1911 was hy etlike jare lank redakteur van ''The New Nation'', wat hom veral vir die bevordering van vriendskap tussen die rasse (Afrikaners en Engelssprekendes) beywer. Hierdie tydskrif, wat Merriman se beleid aanvanklik steun, is deur A.D. Donovan en [[Daniel Cornelis Boonzaier|D.C. Boonzaier]] gestig. Voor en ná [[Uniewording]] was Fremantle voorsitter van die onderwyskommissie wat uit vyf lede bestaan en op [[12 Januarie]] [[1910]] deur die administrateur van Kaapland aangestel is. Die rapport van hierdie kommissie, gedateer 12 Januarie 1912, handel uitvoerig oor die toestand van die onderwys in Kaapland asook in die ander geweste wat saam met Kaapland op [[31 Mei]] [[1910]] die Unie vorm. Hierdie belangrike Fremantle-verslag is gegrond op getuienis gelewer deur deskundiges uit alle dele van Suid-Afrika en behandel die vernaamste aspekte van die onderwys van wit en bruin mense, insluitende leerplanne vir basiese vakke en die opleiding van onderwysers. Twee lede, J.W. Jagger en P.H.W. Kettlewell, dien 'n minderheidsverslag in oor die opvoedkundige moeilikhede wat uit die gebruik van albei landstale as onderwysmedia sou voortvloei. Reeds in 1909 skryf Fremantle (in ''The New Nation'') dat die reëling waardeur 'n gewelddadige skeiding tussen laer en hoër onderwys ge-maak word deur die hoër onderwys aan die parlement en die laer aan die provinsiale rade toe te vertrou, nie kan deug nie. Teen die end van 1912 skaar hy hom op politieke gebied by genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] wat pas uit die Botha-kabinet gesit is. Fremantle is een van die ses lede wat in die sitting van 1913 saam met Hertzog teen die regering stem, en een van die 12 wat in die buitengewone sitting van 1914 stem teen die Botha-regering se voorstel om [[Duits-Suidwes-Afrika]] te verower. Hy is een van die stigters van die [[Nasionale Party]] op die konferensie van [[9 Junie]] [[1915]] op [[De Aar]], en toe dr. [[D.F. Malan]] in September 1915 op die [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]]se kongres tot voorsitter gekies word, word Fremantle in dieselfde jaar adjunkvoorsitter van die Kaaplandse Nasionale Party. Dit verbaas niemand dan ook nie toe hy in die [[Eerste Wêreldoorlog]] by die algemene verkiesing van Oktober 1915 sy setel in die volksraad verloor toe hy net 1 061 stemme vir die NP kry vergeleke met A.H. Garcia van die SAP se 1 646. Nogtans bly hy daarna, as gevolg van sy lidmaatskap van die raad van handel en nywerheid en sy werk in die kommissie vir finansiële betrekkinge, in voeling met openbare aangeleenthede. Sy ander bron van inkomste is die joernalistiek en as redakteur van ''The Interpreter'', van 1915 tot 1917, streef hy daarna om rasseverhoudinge te verbeter. Toe hy in 1925 voorsitter was van die Ekonomiese Genootskap van Suid-Afrika het hy 'n belangrike vlugskrif gepubliseer, ''South African industries and banking'', maar van sy wenk om 'n nywerheidsbank te stig ten einde nasionale nywerhede aan te moedig, kom niks tereg nie. == Waardering == As een van die NP se skeppers, het Fremantle sy invloed in dié party oorskat. Hy was 'n teruggetrokke mens wat, ten spyte van sy skerpsinnigheid, gekultiveerdheid en hoë sin vir burgerlike plig nie maklik vriende gemaak het. Hy was in parlementêre kringe nooit gewild nie; die SAP sowel as die [[Unionisteparty]] het hom gewantrou en as 'n politieke avonturier beskou. Hy was 'n welsprekende en geestige redenaar en 'n man met groot moed wat heel verstandig oor rasseaangeleenthede geskryf het. Hy was spoedig 'n deskundige op finansiële gebied en na sy kritiek op die staatsbegroting is altyd met aandag geluister. Sy ambisieuse loopbaan het as gevolg van sy eie persoonlikheid skipbreuk gely; ondanks sy akademiese aansien en sy vlugheid van gees, was hy te veel van 'n politieke opportunis. Geen party het hom vertrou nie en hy het nooit heeltemal in die Nasionale Party geglo nie. Hy kon nie saamstem met sesessie nie, die verbreking van die band met Brittanje; en op die kongres van 1920 in Bloemfontein bedank hy dan ook uit die party. Dit was egter reeds lank duidelik dat sy sienswyse alte liberaal vir die tradisionaliste van die gewese Boererepubliek was. == Gesinslewe == Hy was twee keer getroud, in 1899 met Margaret McDonald (oorlede 1909), dogter van A. McDonald, bewaarder van die universiteitskunsgalery, Oxford, en in 1910 met Helen Eksteen, dogter van J.J. Eksteen van die plaas Deze Hoek, distrik [[Piketberg]]. Sy enigste dogter, Isabella Margaret Eleanor Fremantle, word professor in die klassieke tale aan die [[Hugenote-kollege]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Ná sy dood het lewensberigte verskyn in die ''[[Cape Times]]'', ''[[Rand Daily Mail]]'', ''[[Cape Argus]]'', ''[[Die Burger]]'', ''[[The Star]]'', ''[[Die Volkstem]]'' en ''[[Volksblad]]''. == Bronne == * De Kock, W.J. (hoofred.). 1976. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing. * {{en}} Potgieter, D.J. (red.) 1974. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fremantle, Henry}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Geboortes in 1874]] [[Kategorie:Sterftes in 1931]] d8uvh2uclnxnaoplau0eopy21yfrj7s 0 114378 2909303 2903806 2026-06-04T16:05:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909303 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Simon Bruinders | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = 14 oktober 1948 | Geboorteplek = [[Pacaltsdorp]] | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Akteur, aanbieder, produksiebestuurder | Noemenswaardige rolprente = ''Broer Matie'' | Webwerf = | imdb = 2364415 | Toekennings = }} '''Simon Bruinders''' is ’n [[Suid-Afrika]]anse [[akteur]], [[skrywer]] en [[dramaturg]]. Hy tree van die laat 1980’s op die verhoog op en is ook in rolprente soos [[Broer Matie]] te sien. In 1990 vertolk hy die rol van Anker in [[Pieter Fourie]] se ''Die Koggelaar'' (onder regie van Gerben Kamper) by die destydse [[Sukovs]].<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe en werk == Simon Bruinders is die jongste van tien kinders en hy word groot in die omgewing van George. Op sewentienjarige leeftyd sluit hy by die staatsdiens aan en word later 'n personeelbeampte by [[SASOL|Sasol]] in [[Secunda]], waar hy onder meer verantwoordelik is vir die stigting van ’n [[netbal]]-, [[rugby]]- en [[toneel]]klub vir personeellede.<ref>Maretta Bellingan se artikel in ''Beeld'' van 26 Februarie 2016</ref> Sy passie is egter vir die toneel, wat hy eers deeltyds beoefen. Hy word ’n bekende akteur wat onder andere ’n hoofrol vertolk in Jans Rautenbach se rolprent “''[[Broer Matie]]''”, waarna hy in ongeveer negentien televisiereekse soos “''Ballade vir ’n enkeling''”, “''Soutmansland''”, “''Jozi Streets''”, “''Scandal''”, “''Egoli''” en “''[[7de Laan]]''” optree. As televisie-aanbieder is hy ook betrokke by die maak van verskeie joernaal- en dokumentêre programme. Vir groot mynhuise skryf hy gereeld industriële teater oor onderwerpe soos beroepsveiligheid en produktiwiteit. Hy is intens betrokke by die gemeenskap en beywer hom vir die stigting van die Suid-Afrikaanse vryslawe-stigting, wat fokus op die behoeftes van afstammelinge van slawe. In 2015 word hy uitgenooi om deel te neem aan die Week van die Afrikaanse Roman in Nederland en [[Vlaandere]]. Sy geloof in die waarde van die opvoering van sy drama “''Die sideboard''” laat hom in 2016 selfs sy motor verpand sodat hy kan help om die akteurs wat daarin speel, te betaal.<ref>Jacob Rooi se artikel in ''Rapport'' van 24 Januarie 2016</ref> Hy is getroud met Girty Klink en hulle het vier kinders, Jeromey, Alvin, Nadia en Marguerite. Hulle woon in [[Sophiatown]] in Johannesburg. == Skryfwerk == Sy roman “''Die sideboard''”<ref>Grobler, Riaan: [[Rapport]], 18 Mei 2014</ref> vertel die verhaal van die Kaapse [[bruin mense]] wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir Suid-Afrika gaan veg het.<ref>Rust, Riette: [[Beeld]], 7 April 2014</ref> Abraham de Bruin is ’n ongeletterde skrynwerker van Saasveld naby [[George]] wat vir ekstra inkomste bossiestee pluk en droom van ’n gesin saam met die onderwyseres Stella Figland.<ref>Willemse, Hein “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> Sy weier egter om te trou met iemand wat nie sy naam kan skryf nie. Hy leer om dit te doen en op die dag van sy troue teken hy vir die eerste keer sy naam. Nou begin sy grootste geveg egter eers, die stryd om as mens erken te word ongeag die kleur van sy vel. Abraham is op die punt om die stuk grond waarop hulle boer te koop wanneer die tyding kom dat hulle hierdie huurgrond moet ontruim. Hulle word verskuif na die Eiland, ’n vrugbare stuk landbougrond. Hy sluit by die Suid-Afrikaanse Weermag aan omdat daar aan die soldate ’n stuk grond belowe word en die roman volg sy reis deur Sentraal-Afrika tot by [[Egipte]] en weer terug na George. Van die belofte van grond van die regering kom daar niks nie. Tien jaar na hulle eerste verskuiwing word hulle ingevolge die Groepsgebiedewet weer verskuif, hierdie keer na Rosemoor, ’n subekonomiese woonbuurt in George. Teen die einde van die roman kan Abraham sy wens vervul en ’n stukkie grond koop in Delvillebos in die bruin woonbuurt Pacaltsdorp. Parallel met De Bruin se verhaal is dié van Koos Venter en sy gesin, wat glo dat sy blanke vel hom meerderwaardig bo ander rasse maak. Die roman lewer aangrypende kommentaar op die impak van apartheid, maar is ook ’n mooi liefdesverhaal. Abraham se liefde vir Stella bewys hy deur die buffet van die titel vir haar te maak van swarthout en geelhout en hierdie meubelstuk, waarop die Bybel altyd lê, word net soos die karakters gedurig bedreig en amper vernietig. Die boek word in Engels en Nederlands vertaal en word ook vir die verhoog verwerk. Onder die titel “''Die sideboard musical''” word dit in die Mardi Grasteater in Carnival City opgevoer, waarna dit ook opgevoer word by onder andere die [[Staatsteater Pretoria|Staatsteater]] se Arena, die Taalmonument in die [[Paarl]] en in [[Worcester]] en [[George]]. Hy skryf ook jeugdramas soos “''Like porcelain''”, “''Chief''” en “''Carma''”.<ref>Maretta Bellingan se artikel in ''[[Beeld]]'' van 26 Februarie 2016</ref> == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |2014 |Die sideboard |} == Filmografie == * ''’n Hondelewe'' (TV-fliek), 2015 as Meester Jantjies * ''Ekhaya: A Family Chronicle'' (TV-minireeks), 1997 as Mnr. Malgas * ''Halfmanspunt'' (TV-fliek), 1986 as Rodney Links * ''Two Weeks in Paradise'' (TV-fliek), 1985 as Pompies Petersen * ''[[Broer Matie]]'', 1984 as Kieries (Daniel Kammies) == Bronnelys == === Tydskrifte en koerante === * Anoniem: “Debutante ook na Afrikaanse week”, [[Beeld]], 13 April 2015 * Bellingan, Maretta: “Om te kan inspireer en help, maak hom bly”, [[Beeld]], 26 Februarie 2016 * Nel, Jaco: “Eg SA verhaal kom planke toe”, [[Rapport]], 1 November 2015 * Rooi, Jacob: “Akteur wiele kwyt oor borgskap”, [[Rapport]], 24 Januarie 2016 == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Bruinders, Simon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3e4nl7ypkrrm4w32y9dbt2pjdcye1so 0 118615 2909258 2909256 2026-06-04T12:07:19Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg. 2909258 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkentek met SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind. ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (DC-1/DC-2/DC-3 vol 2 bl 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005) ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is. ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader. AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859. === Swede === Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] 238do2m9gg1k9bz9uhxbnjvj2jx69t6 2909259 2909258 2026-06-04T12:08:57Z Gaius le Roux 203341 Geringe redigering van byskrifte 2909259 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind. ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (DC-1/DC-2/DC-3 vol 2 bl 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005) ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is. ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader. AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859. === Swede === Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] ssgjlv5uydxdbg5hjvkye4mbfc0s7ct 2909260 2909259 2026-06-04T12:24:34Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg. 2909260 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (DC-1/DC-2/DC-3 vol 2 bl 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005) ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is. ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader. AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859. === Swede === Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] 224fxrf6qg76am2h335jbjb6dfhx4qu 2909272 2909260 2026-06-04T13:42:06Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg. 2909272 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is. ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader. AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859. === Swede === Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] r5rik23htqv3v5wnqfjewzxs7r4h7gt 2909274 2909272 2026-06-04T13:44:06Z Gaius le Roux 203341 /* Nommer 35 Eskader */ 2909274 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is. ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader. AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859. === Swede === Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] i8vtu1r15oqrano14klmt4isdhf1fvr 2909279 2909274 2026-06-04T14:11:47Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg. 2909279 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859. === Swede === Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] eckp913q9knqi9zv3zp80hj4tu4daje 2909281 2909279 2026-06-04T14:44:32Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg. 2909281 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produskiesielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859. === Swede === Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] 5d83oqtbif06kvh4noon8ypdd5sw95i 2909282 2909281 2026-06-04T14:53:53Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg. 2909282 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produskiesielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859. === Swede === Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] 6lmi7drqql3z2qo8fwkzy8zw0pvndyc 2909284 2909282 2026-06-04T15:16:28Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg. 2909284 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produskiesielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskie-denis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] kci9wuuve9smybt1co87d9d2ipi92ry 2909285 2909284 2026-06-04T15:17:38Z Gaius le Roux 203341 /* Suid-Afrikaanse Lugmag-museum */ 2909285 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produskiesielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] egny4o8vhv0f6hvsgb0rvtio8cjpm4t 2909502 2909285 2026-06-05T05:15:34Z Gaius le Roux 203341 Ek het 'n foto bygevoeg en teks gewysig. LET WEL ek is nog nie klaar nie, ek wil nog foto's byvoeg. 2909502 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produskiesielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel. === Venezuela === Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] m1nxmbs2dvi60lp8hsp01lluxan9n5t 2909510 2909502 2026-06-05T06:09:06Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg, MAAR wil moontlik nog foto's byvoeg. Gaan dan die teks deurlees. 2909510 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produskiesielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel.<gallery mode="packed"> Lêer:HARP Douglas C-47 Skytrain 02.JPG|C-47B 44-76457 van die Historiese Vliegtuigrestou-rasieprojek 10 April 2012 Floyd Bennett Field in New York Lêer:DDayMuseumC47PlaneD.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 42-93096 September 2007 uitgestal in die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans Lêer:50826 Douglas DC-3 ( C-117D ) United States Marines (8739069156).jpg|Douglas C-117D BuNo 50826 by die Pima-lug-en-ruimtevaart-museum in Tucson, Arizona Lêer:R4D-6 at Silent Wings.jpg|R4D-6 BuNo 17278 op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum Lêer:Douglas R4D-5 "Que Sera Sera", Naval Aviation Museum, Pensacola, Florida.jpg|Douglas R4D-5 ''Que Sera Sera'' in 2008 by die Vlootlugvaart-museum in Pensacola, Florida Lêer:Douglas R4D-5L Skytrain BuNo 12418 (cn 9358) "Que Sera Sera" - National Naval Aviation Museum (9023761818).jpg|R4D-5L BuNo 12418 op 10 Mei 2013 in die Nasionale Vlootlugvaart-museum </gallery> === Venezuela === [[Lêer:4AT1 Douglas DC-3 Venezuela Airforce (7453176348).jpg|duimnael|Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay]] Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] oev4ndwoqpkz04nl7eq0evpkhxavayg 2909513 2909510 2026-06-05T06:26:13Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg, MAAR wil moontlik nog foto's byvoeg. Gaan dan die teks deurlees. 2909513 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. [[Lêer:Douglas C-47 Skytrain.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 word in die 1940’s gesien. Die embleem ná die nasionale kenteken lyk soos die Lugtransportkommandement-embleem.]] Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 het die konstruksienommer 20458 en het die lewe as ’n Douglas C-47A-90-DL begin, en is op 12 Oktober 1948 as ’n VC-47A benoem, is op 19 Januarie 1949 as ’n C-47A herbenoem en toe op 28 Mei 1949 as ’n VC-47A herbenoem. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produskiesielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel.<gallery mode="packed"> Lêer:HARP Douglas C-47 Skytrain 02.JPG|C-47B 44-76457 van die Historiese Vliegtuigrestou-rasieprojek 10 April 2012 Floyd Bennett Field in New York Lêer:DDayMuseumC47PlaneD.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 42-93096 September 2007 uitgestal in die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans Lêer:50826 Douglas DC-3 ( C-117D ) United States Marines (8739069156).jpg|Douglas C-117D BuNo 50826 by die Pima-lug-en-ruimtevaart-museum in Tucson, Arizona Lêer:R4D-6 at Silent Wings.jpg|R4D-6 BuNo 17278 op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum Lêer:Douglas R4D-5 "Que Sera Sera", Naval Aviation Museum, Pensacola, Florida.jpg|Douglas R4D-5 ''Que Sera Sera'' in 2008 by die Vlootlugvaart-museum in Pensacola, Florida Lêer:Douglas R4D-5L Skytrain BuNo 12418 (cn 9358) "Que Sera Sera" - National Naval Aviation Museum (9023761818).jpg|R4D-5L BuNo 12418 op 10 Mei 2013 in die Nasionale Vlootlugvaart-museum </gallery> === Venezuela === [[Lêer:4AT1 Douglas DC-3 Venezuela Airforce (7453176348).jpg|duimnael|Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay]] Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] gxuac6u90sstl7yc4g63u2nsuwr3tba 2909514 2909513 2026-06-05T06:37:44Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. DIE TEKS MOET NOU GELEES WORD. 2909514 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. [[Lêer:Douglas C-47 Skytrain.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 word in die 1940’s gesien. Die embleem ná die nasionale kenteken lyk soos die Lugtransportkommandement-embleem.]] Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 het die konstruksienommer 20458 en het die lewe as ’n Douglas C-47A-90-DL begin, en is op 12 Oktober 1948 as ’n VC-47A benoem, is op 19 Januarie 1949 as ’n C-47A herbenoem en toe op 28 Mei 1949 as ’n VC-47A herbenoem. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947  aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader  en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik) * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas) * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950) * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953) * Die Fotografiese Vlug (datum onseker) * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s) * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s) * Nommer 35 Eskader * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag) * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het. Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== * By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990 * By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003 * By Ysterplaat vanaf April 2003 Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produskiesielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel.<gallery mode="packed"> Lêer:HARP Douglas C-47 Skytrain 02.JPG|C-47B 44-76457 van die Historiese Vliegtuigrestou-rasieprojek 10 April 2012 Floyd Bennett Field in New York Lêer:DDayMuseumC47PlaneD.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 42-93096 September 2007 uitgestal in die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans Lêer:50826 Douglas DC-3 ( C-117D ) United States Marines (8739069156).jpg|Douglas C-117D BuNo 50826 by die Pima-lug-en-ruimtevaart-museum in Tucson, Arizona Lêer:R4D-6 at Silent Wings.jpg|R4D-6 BuNo 17278 op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum Lêer:Douglas R4D-5 "Que Sera Sera", Naval Aviation Museum, Pensacola, Florida.jpg|Douglas R4D-5 ''Que Sera Sera'' in 2008 by die Vlootlugvaart-museum in Pensacola, Florida Lêer:Douglas R4D-5L Skytrain BuNo 12418 (cn 9358) "Que Sera Sera" - National Naval Aviation Museum (9023761818).jpg|R4D-5L BuNo 12418 op 10 Mei 2013 in die Nasionale Vlootlugvaart-museum </gallery> === Venezuela === [[Lêer:4AT1 Douglas DC-3 Venezuela Airforce (7453176348).jpg|duimnael|Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay]] Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == [[Lêer:C-117D Super Dakotas US Navy 1967.jpg|duimnael|Twee Douglas C-117D’s van die VSA-vloot word in 1967 by Mildenhall van die Britse Koninklike Lugmag gesien. Die vliegtuig naaste aan die kamera het die reeksnommer 50821.]] In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. [[Lêer:Last C-117D leaving MCAS Futenma 1981.JPEG|duimnael|Hierdie is ’n foto van die Verenigde State Mariene Korps se laaste operasionele C-117D (BuNo 50835). Die vliegtuig het sy laaste vlug aan die einde van Junie 1982 onderneem toe hy van Okinawa in Japan na Vlootlugstasie Cubi Point in die Filippyne gevlieg het. Die vliegtuig het die konstruksienommer 43321.]] Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] sw9tgvrjnqvmq941zfq0p3gl0otgx0s 2909523 2909514 2026-06-05T08:14:12Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2909523 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1 200 perdekrag wat 1 050 perdekrag op 2 286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3 041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68 355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het bestaan uit die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit en die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanteerbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie-C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2 954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2 299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. [[Lêer:Douglas C-47 Skytrain.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 word in die 1940’s gesien. Die embleem ná die nasionale kenteken lyk soos die Lugtransportkommandement-embleem.]] Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 het die konstruksienommer 20458 en het die lewe as ’n Douglas C-47A-90-DL begin, en is op 12 Oktober 1948 as ’n VC-47A benoem, is op 19 Januarie 1949 as ’n C-47A herbenoem en toe op 28 Mei 1949 as ’n VC-47A herbenoem. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2 932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1 200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1 100 perdekrag op 1 859 meter en 1 000 perdekrag tussen 3 810 en 4 419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer), die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1 022 vliegtuie in totaal) en 2 360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34 600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1 274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20 011 valskermtroepe, 14 589 lugsoldate en 3 082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1 700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4 700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278 228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik). * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas). * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950). * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953). * Die Fotografiese Vlug (datum onseker). * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s). * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s). * Nommer 35 Eskader. * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag). * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens Gradidge 2006 gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71 |language=en}}</ref> Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produskiesielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel).<gallery mode="packed"> Lêer:HARP Douglas C-47 Skytrain 02.JPG|C-47B 44-76457 van die Historiese Vliegtuigrestou-rasieprojek 10 April 2012 Floyd Bennett Field in New York Lêer:DDayMuseumC47PlaneD.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 42-93096 September 2007 uitgestal in die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans Lêer:50826 Douglas DC-3 ( C-117D ) United States Marines (8739069156).jpg|Douglas C-117D BuNo 50826 by die Pima-lug-en-ruimtevaart-museum in Tucson, Arizona Lêer:R4D-6 at Silent Wings.jpg|R4D-6 BuNo 17278 op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum Lêer:Douglas R4D-5 "Que Sera Sera", Naval Aviation Museum, Pensacola, Florida.jpg|Douglas R4D-5 ''Que Sera Sera'' in 2008 by die Vlootlugvaart-museum in Pensacola, Florida Lêer:Douglas R4D-5L Skytrain BuNo 12418 (cn 9358) "Que Sera Sera" - National Naval Aviation Museum (9023761818).jpg|R4D-5L BuNo 12418 op 10 Mei 2013 in die Nasionale Vlootlugvaart-museum </gallery> === Venezuela === [[Lêer:4AT1 Douglas DC-3 Venezuela Airforce (7453176348).jpg|duimnael|Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay]] Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == [[Lêer:C-117D Super Dakotas US Navy 1967.jpg|duimnael|Twee Douglas C-117D’s van die VSA-vloot word in 1967 by Mildenhall van die Britse Koninklike Lugmag gesien. Die vliegtuig naaste aan die kamera het die reeksnommer 50821.]] In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. [[Lêer:Last C-117D leaving MCAS Futenma 1981.JPEG|duimnael|Hierdie is ’n foto van die Verenigde State Mariene Korps se laaste operasionele C-117D (BuNo 50835). Die vliegtuig het sy laaste vlug aan die einde van Junie 1982 onderneem toe hy van Okinawa in Japan na Vlootlugstasie Cubi Point in die Filippyne gevlieg het. Die vliegtuig het die konstruksienommer 43321.]] Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en evaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] dopckv9xql73pzur242ukczhlv3mtgx 2909525 2909523 2026-06-05T08:30:50Z Gaius le Roux 203341 Geringe redigering van byskrifte 2909525 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1 200 perdekrag wat 1 050 perdekrag op 2 286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3 041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68 355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het bestaan uit die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit en die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanteerbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie-C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2 954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2 299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. [[Lêer:Douglas C-47 Skytrain.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 word in die 1940’s gesien. Die embleem ná die nasionale kenteken lyk soos die Lugtransportkommandement-embleem.]] Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 het die konstruksienommer 20458 en het die lewe as ’n Douglas C-47A-90-DL begin, en is op 12 Oktober 1948 as ’n VC-47A benoem, is op 19 Januarie 1949 as ’n C-47A herbenoem en toe op 28 Mei 1949 as ’n VC-47A herbenoem. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2 932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1 200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1 100 perdekrag op 1 859 meter en 1 000 perdekrag tussen 3 810 en 4 419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer), die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1 022 vliegtuie in totaal) en 2 360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34 600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1 274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20 011 valskermtroepe, 14 589 lugsoldate en 3 082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1 700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4 700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278 228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik). * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas). * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950). * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953). * Die Fotografiese Vlug (datum onseker). * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s). * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s). * Nommer 35 Eskader. * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag). * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens Gradidge 2006 gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71 |language=en}}</ref> Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|35 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasie-vereniging van Australië]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuig-erfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel).<gallery mode="packed"> Lêer:HARP Douglas C-47 Skytrain 02.JPG|C-47B 44-76457 van die Historiese Vliegtuigrestou-rasieprojek 10 April 2012 Floyd Bennett Field in New York Lêer:DDayMuseumC47PlaneD.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 42-93096 September 2007 uitgestal in die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans Lêer:50826 Douglas DC-3 ( C-117D ) United States Marines (8739069156).jpg|Douglas C-117D BuNo 50826 by die Pima-lug-en-ruimtevaart-museum in Tucson, Arizona Lêer:R4D-6 at Silent Wings.jpg|R4D-6 BuNo 17278 op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum Lêer:Douglas R4D-5 "Que Sera Sera", Naval Aviation Museum, Pensacola, Florida.jpg|Douglas R4D-5 ''Que Sera Sera'' in 2008 by die Vlootlugvaart-museum in Pensacola, Florida Lêer:Douglas R4D-5L Skytrain BuNo 12418 (cn 9358) "Que Sera Sera" - National Naval Aviation Museum (9023761818).jpg|R4D-5L BuNo 12418 op 10 Mei 2013 in die Nasionale Vlootlugvaart-museum </gallery> === Venezuela === [[Lêer:4AT1 Douglas DC-3 Venezuela Airforce (7453176348).jpg|duimnael|Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay]] Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == [[Lêer:C-117D Super Dakotas US Navy 1967.jpg|duimnael|Twee Douglas C-117D’s van die VSA-vloot word in 1967 by Mildenhall van die Britse Koninklike Lugmag gesien. Die vliegtuig naaste aan die kamera het die reeksnommer 50821.]] In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. [[Lêer:Last C-117D leaving MCAS Futenma 1981.JPEG|duimnael|Hierdie is ’n foto van die Verenigde State Mariene Korps se laaste operasionele C-117D (BuNo 50835). Die vliegtuig het sy laaste vlug aan die einde van Junie 1982 onderneem toe hy van Okinawa in Japan na Vlootlugstasie Cubi Point in die Filippyne gevlieg het. Die vliegtuig het die konstruksienommer 43321.]] Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en evaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] cbtt9yutk59562olxl73xqwjt36ori2 2909526 2909525 2026-06-05T08:33:40Z Gaius le Roux 203341 /* Nommer 44 Eskader */ 2909526 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1 200 perdekrag wat 1 050 perdekrag op 2 286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3 041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68 355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het bestaan uit die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit en die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanteerbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie-C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2 954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2 299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. [[Lêer:Douglas C-47 Skytrain.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 word in die 1940’s gesien. Die embleem ná die nasionale kenteken lyk soos die Lugtransportkommandement-embleem.]] Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 het die konstruksienommer 20458 en het die lewe as ’n Douglas C-47A-90-DL begin, en is op 12 Oktober 1948 as ’n VC-47A benoem, is op 19 Januarie 1949 as ’n C-47A herbenoem en toe op 28 Mei 1949 as ’n VC-47A herbenoem. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2 932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1 200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1 100 perdekrag op 1 859 meter en 1 000 perdekrag tussen 3 810 en 4 419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer), die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1 022 vliegtuie in totaal) en 2 360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34 600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1 274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20 011 valskermtroepe, 14 589 lugsoldate en 3 082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1 700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4 700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278 228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik). * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas). * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950). * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953). * Die Fotografiese Vlug (datum onseker). * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s). * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s). * Nommer 35 Eskader. * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag). * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens Gradidge 2006 gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71 |language=en}}</ref> Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|44 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasie-vereniging van Australië]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuig-erfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel).<gallery mode="packed"> Lêer:HARP Douglas C-47 Skytrain 02.JPG|C-47B 44-76457 van die Historiese Vliegtuigrestou-rasieprojek 10 April 2012 Floyd Bennett Field in New York Lêer:DDayMuseumC47PlaneD.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 42-93096 September 2007 uitgestal in die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans Lêer:50826 Douglas DC-3 ( C-117D ) United States Marines (8739069156).jpg|Douglas C-117D BuNo 50826 by die Pima-lug-en-ruimtevaart-museum in Tucson, Arizona Lêer:R4D-6 at Silent Wings.jpg|R4D-6 BuNo 17278 op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum Lêer:Douglas R4D-5 "Que Sera Sera", Naval Aviation Museum, Pensacola, Florida.jpg|Douglas R4D-5 ''Que Sera Sera'' in 2008 by die Vlootlugvaart-museum in Pensacola, Florida Lêer:Douglas R4D-5L Skytrain BuNo 12418 (cn 9358) "Que Sera Sera" - National Naval Aviation Museum (9023761818).jpg|R4D-5L BuNo 12418 op 10 Mei 2013 in die Nasionale Vlootlugvaart-museum </gallery> === Venezuela === [[Lêer:4AT1 Douglas DC-3 Venezuela Airforce (7453176348).jpg|duimnael|Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay]] Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == [[Lêer:C-117D Super Dakotas US Navy 1967.jpg|duimnael|Twee Douglas C-117D’s van die VSA-vloot word in 1967 by Mildenhall van die Britse Koninklike Lugmag gesien. Die vliegtuig naaste aan die kamera het die reeksnommer 50821.]] In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. [[Lêer:Last C-117D leaving MCAS Futenma 1981.JPEG|duimnael|Hierdie is ’n foto van die Verenigde State Mariene Korps se laaste operasionele C-117D (BuNo 50835). Die vliegtuig het sy laaste vlug aan die einde van Junie 1982 onderneem toe hy van Okinawa in Japan na Vlootlugstasie Cubi Point in die Filippyne gevlieg het. Die vliegtuig het die konstruksienommer 43321.]] Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en evaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] espifa4tjflid5bnvk06oksgly8a2w1 2909554 2909526 2026-06-05T10:53:26Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's bygevoeg. 2909554 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1 200 perdekrag wat 1 050 perdekrag op 2 286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3 041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68 355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het bestaan uit die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit en die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanteerbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie-C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2 954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2 299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. [[Lêer:Douglas C-47 Skytrain.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 word in die 1940’s gesien. Die embleem ná die nasionale kenteken lyk soos die Lugtransportkommandement-embleem.]] Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 het die konstruksienommer 20458 en het die lewe as ’n Douglas C-47A-90-DL begin, en is op 12 Oktober 1948 as ’n VC-47A benoem, is op 19 Januarie 1949 as ’n C-47A herbenoem en toe op 28 Mei 1949 as ’n VC-47A herbenoem. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2 932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1 200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1 100 perdekrag op 1 859 meter en 1 000 perdekrag tussen 3 810 en 4 419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer), die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1 022 vliegtuie in totaal) en 2 360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34 600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1 274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20 011 valskermtroepe, 14 589 lugsoldate en 3 082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1 700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4 700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278 228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. [[Lêer:6825 1991-06-22 Afb Potch 271 720x480.jpg|duimnael|Dakota reeksnommer 6825 word op 22 Junie 1991 by Potchefstroom in ’n tipiese Grensoorlog-kleurskema gesien.]] In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik). * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas). * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950). * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953). * Die Fotografiese Vlug (datum onseker). * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s). * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s). * Nommer 35 Eskader. * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag). * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== [[Lêer:6868 Rustig 21 esk 1 upsize cr stof 687x400.jpg|duimnael|Die BBP-Dakota met die reeksnommer 6868 van 21 Eskader word met die naam ''Rustig'', Afrikaanse titels en die SALM-vlag gesien.]] Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens Gradidge 2006 gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71 |language=en}}</ref> Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|44 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasie-vereniging van Australië]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuig-erfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel).<gallery mode="packed"> Lêer:HARP Douglas C-47 Skytrain 02.JPG|C-47B 44-76457 van die Historiese Vliegtuigrestou-rasieprojek 10 April 2012 Floyd Bennett Field in New York Lêer:DDayMuseumC47PlaneD.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 42-93096 September 2007 uitgestal in die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans Lêer:50826 Douglas DC-3 ( C-117D ) United States Marines (8739069156).jpg|Douglas C-117D BuNo 50826 by die Pima-lug-en-ruimtevaart-museum in Tucson, Arizona Lêer:R4D-6 at Silent Wings.jpg|R4D-6 BuNo 17278 op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum Lêer:Douglas R4D-5 "Que Sera Sera", Naval Aviation Museum, Pensacola, Florida.jpg|Douglas R4D-5 ''Que Sera Sera'' in 2008 by die Vlootlugvaart-museum in Pensacola, Florida Lêer:Douglas R4D-5L Skytrain BuNo 12418 (cn 9358) "Que Sera Sera" - National Naval Aviation Museum (9023761818).jpg|R4D-5L BuNo 12418 op 10 Mei 2013 in die Nasionale Vlootlugvaart-museum </gallery> === Venezuela === [[Lêer:4AT1 Douglas DC-3 Venezuela Airforce (7453176348).jpg|duimnael|Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay]] Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == [[Lêer:C-117D Super Dakotas US Navy 1967.jpg|duimnael|Twee Douglas C-117D’s van die VSA-vloot word in 1967 by Mildenhall van die Britse Koninklike Lugmag gesien. Die vliegtuig naaste aan die kamera het die reeksnommer 50821.]] In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. [[Lêer:Last C-117D leaving MCAS Futenma 1981.JPEG|duimnael|Hierdie is ’n foto van die Verenigde State Mariene Korps se laaste operasionele C-117D (BuNo 50835). Die vliegtuig het sy laaste vlug aan die einde van Junie 1982 onderneem toe hy van Okinawa in Japan na Vlootlugstasie Cubi Point in die Filippyne gevlieg het. Die vliegtuig het die konstruksienommer 43321.]] Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en evaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] 01jp8wrldg3q1xc7b4qn8mptifi78eb 2909555 2909554 2026-06-05T10:56:50Z Gaius le Roux 203341 /* Nommer 25 Eskader */ 2909555 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas C-47 |subsjabloon= |beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg |byskrif= |tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]] |vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug=17 Desember 1935 |bekendstelling=1936 |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1936–1942, 1950 |aantal gebou=10&nbsp;174 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]]. Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s. Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het. == Militêre variante van die DC-3 == Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is. C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is. === Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is === Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117. ==== Douglas C-47 ==== [[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]] Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou. Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word. Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou. ===== C-47 ===== Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1 200 perdekrag wat 1 050 perdekrag op 2 286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3 041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68 355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie. [[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]] Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het bestaan uit die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit en die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanteerbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie-C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref> [[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]] Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit. ===== C-47A ===== Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2 954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2 299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad. [[Lêer:Douglas C-47 Skytrain.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 word in die 1940’s gesien. Die embleem ná die nasionale kenteken lyk soos die Lugtransportkommandement-embleem.]] Die Douglas C-47 Skytrain met die reeksnommer 43-15992 het die konstruksienommer 20458 en het die lewe as ’n Douglas C-47A-90-DL begin, en is op 12 Oktober 1948 as ’n VC-47A benoem, is op 19 Januarie 1949 as ’n C-47A herbenoem en toe op 28 Mei 1949 as ’n VC-47A herbenoem. ===== C-47B ===== Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2 932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1 200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1 100 perdekrag op 1 859 meter en 1 000 perdekrag tussen 3 810 en 4 419 meter te lewer. Daar was ook ander variante van die C-47. ===== TC-47B ===== In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word. ===== XC-47C ===== Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref> ===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) ===== [[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]] Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-53 ==== [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]] As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s). Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer), die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad. Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref> [[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref> Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref> ==== Douglas C-117 ==== Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref> === Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is === [[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]] VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is. ==== Douglas R4D-1 ==== Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s. ==== Douglas R4D-4 ==== [[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]] Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad. Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref> ==== Douglas R4D-5 ==== Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas. [[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]] ==== Douglas R4D-6 ==== Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het. ==== Douglas R4D-7 ==== Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> == Die Super DC-3/R4D-8/C-117D == [[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]] Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> ’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets: * Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang. * Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk. * ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg. * JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder. Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref> [[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]] Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei. Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref> Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]] Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer. Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat. C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend. [[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]] Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1 022 vliegtuie in totaal) en 2 360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur. [[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]] ’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34 600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1 274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20 011 valskermtroepe, 14 589 lugsoldate en 3 082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei. C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1 700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref> === Naoorlogse era === ==== Deep Freeze I ==== [[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]] Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> ==== Berlynse lugbrug ==== [[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]] Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4 700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278 228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref> ==== Deep Freeze II ==== [[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]] Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref> === Viëtnam === [[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]] Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik. Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig). [[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]] ’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word. “AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs. [[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]] Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. [[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]] Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref> Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan. AANTEKENING Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref> === Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag === Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik. Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word. [[Lêer:6825 1991-06-22 Afb Potch 271 720x480.jpg|duimnael|Dakota reeksnommer 6825 word op 22 Junie 1991 by Potchefstroom in ’n tipiese Grensoorlog-kleurskema gesien.]] In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan. SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force 1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref> ==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ==== * Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is. * Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens. * [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het. * Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref> ==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ==== Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref> ==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ==== <gallery mode="packed"> Lêer:6867 1990-01-20 FACT 254 her 72dpi.jpg|Springbokkasteel 20 Januarie 1990 op Douglas C-47 reeksnommer 6867 Lêer:6848 1991-10-18 FAYP 261 her 72dpi.jpg|Ou nasionale vlag en Springbokkasteel 18 Oktober 1991 op C-47 reeksnommer 6848 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 345 her 72dpi.jpg|Arendkasteel 21 April 1994 op C-47TP reeksnommer 6892 Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 035 shd25 600x400.jpg|Negepuntkenteken en SALM-arend 2 Desember 2005 op C-47TP reeksnommer 6852 Lêer:6887 2006-09-19 FAYP 178 800x533.jpg|Nuwe SA vlag op 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ==== SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> * Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik). * Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas). * Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950). * Die Lugnavigasieskool (rondom 1953). * Die Fotografiese Vlug (datum onseker). * Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s). * Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s). * Nommer 35 Eskader. * Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag). * Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind. * Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop. ===== Nommer 21 Eskader ===== [[Lêer:6868 Rustig 21 esk 1 upsize cr stof 687x400.jpg|duimnael|Die BBP-Dakota met die reeksnommer 6868 van 21 Eskader word met die naam ''Rustig'', Afrikaanse titels en die SALM-vlag gesien.]] Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas. ===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool ===== Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf  Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus. ===== Nommer 25 Eskader ===== Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem. Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word. Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.<gallery mode="packed"> Lêer:25 Sqd 2005-12-02 FAYP 605 el 800x533.jpg|25 Eskader-wapen op 2 Desember 2005 Ysterplaattak van SALM-museum Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|Teikensleper-Dakota reeksnommer 6877 Oktober 1977 tydens Aviation Africa-lugskou. Lêer:6877 0000 FAYP 6816 233 her 72dpi.jpg|Drie Dakotas van 25 Eskader; 6816 is heel links en 6877 is heel regs Lêer:6814 1989-03-17 FACT 238 her 72dpi.jpg|Dakota reeksnommer 6814 op 17 Maart 1989 Lughawe DF Malan </gallery> ===== Nommer 35 Eskader ===== Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was. Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer. Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer. Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (Gradidge 2006 bladsy 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)<gallery mode="packed"> Lêer:6862 1985-05-15 FADN 866 resize.jpg|Maritieme Dakota reeksnommer 6862 op 15 Mei 1985 by Durban Lêer:6862 1985-05-15 FADN 862 resize.jpg|35 Eskader-wapen 15 Mei 1985 op Douglas C-47 reeksnommer 6862 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 031 rotcr 364x600.jpg|Bord 5 Sep 2000 naby Douglas C-47TP reeks-nommer 6828 Lêer:6828 2000-09-05 FAWK 028 stof 600x364.jpg|Douglas C-47TP 6828 elektroniese-oorlogvoering-opleiding-vliegtuig 5 September 2000 Waterkloof Lêer:0 Yplt units 35 Sqd 2005-12-02 FAYP 066 LR 800x533.jpg|Laesigkleur-skema 2 Desember 2005 op transportvariante van C-47TP Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 011 600x400.jpg|C-47TP reeksnommer 6825 op 2 Desember 2005 met latere maritieme kleure en vieringskema Lêer:6875 2006-09-19 FAYP 177 crop 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 19 September 2006 op C-47TP reeksnommer 6875(2) Lêer:6887 2007-10-20 FASB 006 crop LR 800x533.jpg|C-47TP reeksnommer 6887 op 20 Oktober 2007 Springbok-vliegveld in Noord-Kaap Lêer:6887 2007-10-20 FASB 009 EL lev 600x400.jpg|35 Eskader-wapen 20 Oktober 2007 op C-47TP reeksnommer 6887 </gallery> ===== Nommer 44 Eskader ===== Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens Gradidge 2006 gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71 |language=en}}</ref> Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.<gallery mode="packed"> Lêer:44 Sqd 1989-05-05 FASK 296 her rot cr 73dpi.jpg|Suier-enjin-Dakotas van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6876 1989-05-05 FASK 312 her 600x364.jpg|Dakota 6876 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6850 1989-05-05 FASK 302 her cr her 600x364.jpg|Dakota 6850 5 Mei 1989 met sensor/kamera (onder, links in foto) Lêer:6853 1989-05-05 FASK 300 her 72dpi.jpg|Ambulans-Dakota 6853 van 44 Eskader 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:6885 1992-12-10 CFS Dun 353 her 600x364.jpg|C-47TP 6885 van 44 Eskader 10 Desember 1992 Sentrale Vliegskool Dunnottar Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 349 her 600x364.jpg|44 Eskader-wapen 10 Desember 1992 op C-47TP 6835 Lêer:6892 1994-04-21 FAJS 343 her 72dpi.jpg|C-47TP 6892 tydens Aviation Africa 21 April 1994 Johannesburg-lughawe </gallery> ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool ===== Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.<gallery mode="packed"> Lêer:80 ANS 2005-12-02 FAYP 002 rot cr 450x600.jpg|Wapen van 80 Lugnaviga-sieskool 2 Desember 2005 Lêer:6837 2005-12-02 FAYP 013 resize.jpg|C-47TP van 35 Eskader 2 Desember 2005 Lugmagbasis Ysterplaat </gallery>AANTEKENING Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref> == Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program == [[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die Douglas C-47 met die SALM-reeksnommer 6825 was een van die vliegtuie wat met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus is.]] AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel. Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en  was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref> === Die SALM-Douglas C-47TP === [[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die eerste C-47TP wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is, het die reeksnommer 6858 gehad.]] Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg == === Argentinië === [[Lêer:TA-05 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Argentina (7310804244).jpg|duimnael|Douglas C-47A TA-05 van die Argentynse Lugmag]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien. === Australië === [[Lêer:HARS C-47 Dakota VH-EAF ex-RAAF A65-94.JPG|duimnael|Die Douglas C-47B VH-EAF van die Historiese Vliegtuigrestourasie-vereniging van Australië]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien. === Filippyne === [[Lêer:Philippine Air Force C-47 Skytrain - Side View.jpg|duimnael|Hierdie skroefvliegtuig word op 28 Mei 2008 as 48301 by die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by Villamor gesien.]] Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien. === Griekeland === [[Lêer:HAFm DC-3 (1).JPG|duimnael|Douglas C-47B KJ960 van die Griekse Lugmag word in Athene, Griekeland uitgestal.]] Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het. === Kanada === Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien. === Nieu-Seeland === ==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ==== [[Lêer:CWHM C-47.jpg|duimnael|Die Douglas DC-3 met die merke C-GDAK en KN458 word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuig-erfenismuseum gesien.]] ’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923. ==== ZK-DAK ==== Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem. === Suid-Afrika === ==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ==== [[Lêer:2022-06-09 Douglas DC-3 of McDonald's at Taupo.jpg|duimnael|’n DC-3 word op 9 Junie 2022 as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gesien.]] Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig  G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is. ==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ==== [[Lêer:RNZAF C-47 Dakota, 2010.jpg|duimnael|Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK word op 6 Februarie 2010 in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag gesien.]] Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien. ==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ==== Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.<gallery mode="packed"> Lêer:6850 2009-05-20 sax 007 EL 600x400.jpg|Voormalige SALM-Dakota reeksnommer 6850 op 20 Mei 2009 by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis Lêer:6850 2014-09-13 FAsax 3816 600x400.jpg|Dakota 6850 op 13 September 2014 in Tweede Wêreldoorlog-skema met Britse reeksnommer KN231 en SALM-merke Lêer:Zsbxf 2014-09-20 FAWK 5503 Photos 600x400.jpg|Dakota ZS-BXF van die SAL-museum 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof Lêer:6832 2005-12-02 FAYP 198 ELshd 800x533.jpg|Dakota reeksnommer 6832 op 2 Desember 2005 by SALM-basis Ysterplaat Lêer:6832 2006-09-20 FAYP 001 LR 600x400.jpg|Dakota 6832 van die SALM-museum 20 September 2006 by Ysterplaat Lêer:6859 2010-08-13 FASK 0198 crop shd25 800x533.jpg|Dakota 6859 van die SALM-museum by Swartkop 13 Augustus 2010 </gallery> === Swede === [[Lêer:42-32877 in Karlsborg.jpg|duimnael|Douglas C-47 79002 van die Koninklike Sweedse Lugmag op 8 Mei 2020 by die Sweedse Lugkamp in Karlsborg]] Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal. === Verenigde State van Amerika === Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien. Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal. Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”). Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal. Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 en op 10 Mei 2013 by die Nasionale Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel).<gallery mode="packed"> Lêer:HARP Douglas C-47 Skytrain 02.JPG|C-47B 44-76457 van die Historiese Vliegtuigrestou-rasieprojek 10 April 2012 Floyd Bennett Field in New York Lêer:DDayMuseumC47PlaneD.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 42-93096 September 2007 uitgestal in die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans Lêer:50826 Douglas DC-3 ( C-117D ) United States Marines (8739069156).jpg|Douglas C-117D BuNo 50826 by die Pima-lug-en-ruimtevaart-museum in Tucson, Arizona Lêer:R4D-6 at Silent Wings.jpg|R4D-6 BuNo 17278 op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum Lêer:Douglas R4D-5 "Que Sera Sera", Naval Aviation Museum, Pensacola, Florida.jpg|Douglas R4D-5 ''Que Sera Sera'' in 2008 by die Vlootlugvaart-museum in Pensacola, Florida Lêer:Douglas R4D-5L Skytrain BuNo 12418 (cn 9358) "Que Sera Sera" - National Naval Aviation Museum (9023761818).jpg|R4D-5L BuNo 12418 op 10 Mei 2013 in die Nasionale Vlootlugvaart-museum </gallery> === Venezuela === [[Lêer:4AT1 Douglas DC-3 Venezuela Airforce (7453176348).jpg|duimnael|Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay]] Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem. == Algemene aantekeninge == [[Lêer:C-117D Super Dakotas US Navy 1967.jpg|duimnael|Twee Douglas C-117D’s van die VSA-vloot word in 1967 by Mildenhall van die Britse Koninklike Lugmag gesien. Die vliegtuig naaste aan die kamera het die reeksnommer 50821.]] In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan. “United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf. [[Lêer:Last C-117D leaving MCAS Futenma 1981.JPEG|duimnael|Hierdie is ’n foto van die Verenigde State Mariene Korps se laaste operasionele C-117D (BuNo 50835). Die vliegtuig het sy laaste vlug aan die einde van Junie 1982 onderneem toe hy van Okinawa in Japan na Vlootlugstasie Cubi Point in die Filippyne gevlieg het. Die vliegtuig het die konstruksienommer 43321.]] Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref> “ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en evaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 2 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;200 perdekrag |- | Vlerkspan | 28,96 m |- | Lengte | 19,65 m |- | Hoogte | 5,166 m |- | Maks. opstygmassa | 13&nbsp;290 kg |- | Maks. snelheid | 338 km/h op 2&nbsp;682 m |- | Operasionele hoogte | 7&nbsp;346m |- | Normale togafstand | 2&nbsp;173 km |- |Bewapening | Geen masjiengewere nie. |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] 44qk03re91ounmt210erc5nkd0sn8jf 0 120710 2909292 2908600 2026-06-04T15:45:00Z Jcb 223 2909292 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Johan Bernard Zulch Keet''' ([[Porterville]], [[Kaapkolonie]], [[21 Oktober]] [[1884]] – [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]], [[31 Julie]] [[1965]]) was ’n Johannesburgse koordirigent wat veral onthou word vir die [[Asafkoor, Johannesburg|Asafkoor]], waarvan hy van 1921 tot 1963 dirigent was in opvolging van die stigter, H.A. Delen. Dié koor het bestaan uit ’n hele aantal kore, wat almal afsonderlik deur Keet voorberei en vir groot uitvoerings saamgetrek is: dié van [[Melville]] (1920), [[Turffontein]] (1924, gestig aan huis van die onderwysman [[Pieter Coetsee]]), [[Brixton]] (1928), [[Germiston]] (1932), [[Alberton]] (1936) en [[Linden]] (1937).<ref name="malan">{{af}} Malan, dr. Jacques P. 1980. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie, deel I''. Kaapstad: Oxford University Press.</ref> Hy het hom dekades lank beywer om koormusiek onder die Afrikaners in Johannesburg bekend te stel.<ref name="stals">{{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.) (1986). ''Afrikaners in die Goudstad. Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.</ref> == Herkoms en vroeë jare == Keet was ’n seun van Pieter Gerhardus Jacobus Keet en Maria Elizabeth Brink. Volgens die doopregister van die [[NG gemeente Porterville|NG kerk]] op [[Porterville]] is hy as Johannes Barnhard Zulch gedoop. Min besonderhede oor sy vroeë musiekopleiding is beskikbaar. Hy het op [[Worcester]] skoolgegaan waar die gesin gewoon het en daar klavierles begin kry toe dit duidelik was dat hy talent gehad het, maar weens geldelike omstandighede moes hy die skool verlaat toe hy 15 was. Hy het hom by die departement poswese aangesluit waar hy tot sy aftrede in diens was. In 1903 is hy na Pretoria verplaas en die jaar daarop na Johannesburg, waar hy sy musiekstudie hervat het. Sang was sy eerste liefde en dit het gelei tot sy jare lange verbintenis met koormusiek. == Johannesburgse koorleier == Keet was van die begin af geesdriftig oor koorsang. Sy eerste poging was 'n Sondagskoolkoor in die [[NG gemeente Johannesburg|Braamfonteinse NG gemeente]]. In 1919 het hy 'n mannekoor van 60 lede gestig, die Afrikaanse Mannekoor. Hulle het hulself onderskei op kunswedstryde en was in aanvraag vir konserte. In April 1923 het dié koor saam met die Johannesburgse Filharmoniese Vereniging opgetree in 'n uitvoering van die "Finale" van [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] se ''Negende Simfonie'' in die Johannesburgse stadsaal, uitgevoer deur die Kaapse Stadsorkes onder leiding van [[Theo Wendt]]. Intussen is op [[5 Julie]] [[1920]], sy stigtingsjaar, in die [[NG gemeente Melville]] aan huis van mnr. en mev. S.J. Buys 'n koor gestig wat die Asaf- Christelike Koorvereniging genoem is (na Asaf, die beweerde stigter van die tempelkoor in die tyd van die Bybelse koning Dawid) en waarvan Keet ses maande later die permanente dirigent geword het toe hy dié taak oorneem by H.A. Delen. Takke is gestig in Turffontein en Brixton en later in Germiston, Alberton en Linden. Aanvanklik het Keet al die kore persoonlik afgerig en gedirigeer, een vir elke aand van die week (die bronne maak nie melding van die voortbestaan van die Melvillse koor nie), behalwe Saterdae en Sondae, nadat hy met die hulp sy vrou as orrelis en begeleidster in die vroeë twintigerjare gemeentelike en streekkore in talle voorstede van Johannesburg gestig het.<ref>{{af}} [[Anton Hartman|Hartman, prof. Anton]] in Swart, prof. dr. M.J. (voors.). 1980. ''Afrikaanse Kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref> In 1951 is al die takkore saamgetrek in een gesentraliseerde koor nadat dit reeds vroeër doenliker gebly het om onderleiers aan te stel en die kore vir hul vernaamste repetisies onder Keet te verenig. Die sentrale Asafkoor wat op dié manier saamgesnoer is, het aan die Johannesburgse Afrikaners ’n belangrike kultuurinstrument gebied, volgens prof. [[Anton Hartman]]. Die getalle het van die oorspronklike 30 tot 287 in 1946 aangegroei toe die kore die eerste van sy jaarlikse uitvoerings van Händel se ''Messias'' in Engels en Afrikaans in die Johannesburgse stadsaal aangebied het.<ref>{{af}} Henning, dr. C.G. in Beyers, C.J. (hoofred.). 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel IV. Durban: Butterworth & Kie (Edms) Bpk.</ref> (Volgens die ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie'' is die ''Messias'' reeds van 1939 af tradisioneel een aand in Afrikaans en ’n ander aand in Engels gesing, 'n meer waarskynlike weergawe.)<ref name="malan" /> Asaf het ’n egte volkskoor geword wat in voortdurende aanvraag was op feestelike geleenthede soos Krugerdag (10 Oktober) en ander Afrikaanse kultuurfeeste in die Johannesburgse stadsaal, maar ook groot werke in die koorrepertorium aangedurf en deelgeneem het aan die operaseisoene onder [[John Connell]]. Volgens prof. Anton Hartman in "Die Goudstadse Afrikaner en musiek, 1925–1970" in ''Oorsig 1979, nr. 8'' was dit ’n gelukkige toedrag van sake dat Keet en Connell ’n goeie verstandhouding gehad het. So is die Asafkoor en Johannesburg Philharmonic Choir op gelyke voet by musiekgeleenthede betrek en het die Asafkoor ook tydens die jaarlikse operaseisoene opgetree. Die Asafkoor het baie Afrikaanse sangers geleentheid gebied om in Johannesburg as soliste op te tree, onder andere [[Cecilia Wessels]], [[Betsy de la Porte]], [[Dirk Lourens]], Dennis van Schoor, [[Jossie Boshoff]] (later mev. [[Anton Hartman|Hartman]]), Danie van der Heever en andere.<ref name="stals" /> Mettertyd het Asaf 'n reputasie opgebou as een van die grootste koorverenigings in Suid-Afrika. Die repertoire het die ''Requiem'' van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] ingesluit, asook dié van [[Guiseppe Verdi|Verdi]] sowel as Beethoven se ''Negende Simfonie'', Mendelssohn se ''Elia'' en [[Johann Sebastian Bach|Bach]] se ''Matteuspassie''. By talle geleenthede het die koor saam met die Johannesburgse Filharmoniese Vereniging opgetree en by volks- en feesgeleenthede 'n vername rol gespeel, byvoorbeeld by die hoeksteenlegging (1938) en inwyding (1949) van die [[Voortrekkermonument]], die [[Van Riebeeckfees]] (1952) en die jaarlikse Johannesburgse Musiekfees. Op dié fees, wat onder die direksie van Connell gestaan het, het die Asafkoor stukke vertolk uit operas soos ''Tannhäuser'' (Wagner), ''Die verhale van Hoffmann'' (Offenbach) en ''Carmen'' (Bizet), wat op [[23 April]] [[1945]] in Afrikaans in die Empire-teater opgevoer is, die eerste opvoering van ’n opera in Afrikaans in Johannesburg. Van 1934 af het die koor ook gereeld meegewerk aan uitsendings van die [[SAUK]], saam met wie se orkes hulle gereeld opgetree het.<ref name="malan" /> Min is bekend aangaande Keet se bedrywighede buite die musiekwêreld. Hy het in 1963 ophou dirigeer. Danie van den Heever, wat in 1928 as 12-jarige by die koor aangesluit het, het Keet as voorsitter en dirigent opgevolg. Op sy 79ste verjaardag, op [[21 Oktober]] [[1963]], is 'n spesiale huldeblyk aan hom gebring deur 'n konsert wat ter ere van hom in die Johannesburgse Stadskouburg aangebied is. Die hulde het ook 'n gedenkplaat ingesluit om sy dienste aan koorsang en die kulturele ontwikkeling van die Afrikaner aan die [[Witwatersrand]] te herdenk. == Waardering == Keet het 'n vurige geloof in die vormende invloed van koorsang op sangers en luisteraars gehad en hom tot die uiterste toe ingespan om deelname aan koorsang ook in ander sentrums te laat posvat, aldus prof. dr. Jacques P. Malan.<ref name="malan" /> Reeds in 1936 het ds. A. Stander van die [[NG gemeente Turffontein]] die rol van die Asafkore onder Keet se leiding in die opheffing van die Afrikaanse volk geloof toe ''[[Die Vaderland]]'' op [[8 Oktober]] as volg berig onder die opskrif "Loof pragtige werk van Asafkore aan Rand": "Hy is bly dat diegene wat leiding neem, en veral mnr. Keet, hulle besig hou met die groot en werklik skone dinge, dinge wat dieper gaan as die ou liedjies soos 'Brandewyn<!-- Dit staan so in die aanhaling --> laat my staan'."<ref name="stals" /> == Gesinslewe == Keet is in 1932 getroud met Helena van Blommenstein (gebore Perold), orreliste van die [[NG gemeente Turffontein|NG kerk Turffontein]] en begeleidster van die Asafkoor. Hulle het geen kinders gehad nie. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Keet, J.B.Z.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] kg5ucgme740zhwhw0leekhlbyyzz1q1 2909535 2909292 2026-06-05T09:34:33Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Geboortes in 1884]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909535 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Johan Bernard Zulch Keet''' ([[Porterville]], [[Kaapkolonie]], [[21 Oktober]] [[1884]] – [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]], [[31 Julie]] [[1965]]) was ’n Johannesburgse koordirigent wat veral onthou word vir die [[Asafkoor, Johannesburg|Asafkoor]], waarvan hy van 1921 tot 1963 dirigent was in opvolging van die stigter, H.A. Delen. Dié koor het bestaan uit ’n hele aantal kore, wat almal afsonderlik deur Keet voorberei en vir groot uitvoerings saamgetrek is: dié van [[Melville]] (1920), [[Turffontein]] (1924, gestig aan huis van die onderwysman [[Pieter Coetsee]]), [[Brixton]] (1928), [[Germiston]] (1932), [[Alberton]] (1936) en [[Linden]] (1937).<ref name="malan">{{af}} Malan, dr. Jacques P. 1980. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie, deel I''. Kaapstad: Oxford University Press.</ref> Hy het hom dekades lank beywer om koormusiek onder die Afrikaners in Johannesburg bekend te stel.<ref name="stals">{{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.) (1986). ''Afrikaners in die Goudstad. Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.</ref> == Herkoms en vroeë jare == Keet was ’n seun van Pieter Gerhardus Jacobus Keet en Maria Elizabeth Brink. Volgens die doopregister van die [[NG gemeente Porterville|NG kerk]] op [[Porterville]] is hy as Johannes Barnhard Zulch gedoop. Min besonderhede oor sy vroeë musiekopleiding is beskikbaar. Hy het op [[Worcester]] skoolgegaan waar die gesin gewoon het en daar klavierles begin kry toe dit duidelik was dat hy talent gehad het, maar weens geldelike omstandighede moes hy die skool verlaat toe hy 15 was. Hy het hom by die departement poswese aangesluit waar hy tot sy aftrede in diens was. In 1903 is hy na Pretoria verplaas en die jaar daarop na Johannesburg, waar hy sy musiekstudie hervat het. Sang was sy eerste liefde en dit het gelei tot sy jare lange verbintenis met koormusiek. == Johannesburgse koorleier == Keet was van die begin af geesdriftig oor koorsang. Sy eerste poging was 'n Sondagskoolkoor in die [[NG gemeente Johannesburg|Braamfonteinse NG gemeente]]. In 1919 het hy 'n mannekoor van 60 lede gestig, die Afrikaanse Mannekoor. Hulle het hulself onderskei op kunswedstryde en was in aanvraag vir konserte. In April 1923 het dié koor saam met die Johannesburgse Filharmoniese Vereniging opgetree in 'n uitvoering van die "Finale" van [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] se ''Negende Simfonie'' in die Johannesburgse stadsaal, uitgevoer deur die Kaapse Stadsorkes onder leiding van [[Theo Wendt]]. Intussen is op [[5 Julie]] [[1920]], sy stigtingsjaar, in die [[NG gemeente Melville]] aan huis van mnr. en mev. S.J. Buys 'n koor gestig wat die Asaf- Christelike Koorvereniging genoem is (na Asaf, die beweerde stigter van die tempelkoor in die tyd van die Bybelse koning Dawid) en waarvan Keet ses maande later die permanente dirigent geword het toe hy dié taak oorneem by H.A. Delen. Takke is gestig in Turffontein en Brixton en later in Germiston, Alberton en Linden. Aanvanklik het Keet al die kore persoonlik afgerig en gedirigeer, een vir elke aand van die week (die bronne maak nie melding van die voortbestaan van die Melvillse koor nie), behalwe Saterdae en Sondae, nadat hy met die hulp sy vrou as orrelis en begeleidster in die vroeë twintigerjare gemeentelike en streekkore in talle voorstede van Johannesburg gestig het.<ref>{{af}} [[Anton Hartman|Hartman, prof. Anton]] in Swart, prof. dr. M.J. (voors.). 1980. ''Afrikaanse Kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref> In 1951 is al die takkore saamgetrek in een gesentraliseerde koor nadat dit reeds vroeër doenliker gebly het om onderleiers aan te stel en die kore vir hul vernaamste repetisies onder Keet te verenig. Die sentrale Asafkoor wat op dié manier saamgesnoer is, het aan die Johannesburgse Afrikaners ’n belangrike kultuurinstrument gebied, volgens prof. [[Anton Hartman]]. Die getalle het van die oorspronklike 30 tot 287 in 1946 aangegroei toe die kore die eerste van sy jaarlikse uitvoerings van Händel se ''Messias'' in Engels en Afrikaans in die Johannesburgse stadsaal aangebied het.<ref>{{af}} Henning, dr. C.G. in Beyers, C.J. (hoofred.). 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel IV. Durban: Butterworth & Kie (Edms) Bpk.</ref> (Volgens die ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie'' is die ''Messias'' reeds van 1939 af tradisioneel een aand in Afrikaans en ’n ander aand in Engels gesing, 'n meer waarskynlike weergawe.)<ref name="malan" /> Asaf het ’n egte volkskoor geword wat in voortdurende aanvraag was op feestelike geleenthede soos Krugerdag (10 Oktober) en ander Afrikaanse kultuurfeeste in die Johannesburgse stadsaal, maar ook groot werke in die koorrepertorium aangedurf en deelgeneem het aan die operaseisoene onder [[John Connell]]. Volgens prof. Anton Hartman in "Die Goudstadse Afrikaner en musiek, 1925–1970" in ''Oorsig 1979, nr. 8'' was dit ’n gelukkige toedrag van sake dat Keet en Connell ’n goeie verstandhouding gehad het. So is die Asafkoor en Johannesburg Philharmonic Choir op gelyke voet by musiekgeleenthede betrek en het die Asafkoor ook tydens die jaarlikse operaseisoene opgetree. Die Asafkoor het baie Afrikaanse sangers geleentheid gebied om in Johannesburg as soliste op te tree, onder andere [[Cecilia Wessels]], [[Betsy de la Porte]], [[Dirk Lourens]], Dennis van Schoor, [[Jossie Boshoff]] (later mev. [[Anton Hartman|Hartman]]), Danie van der Heever en andere.<ref name="stals" /> Mettertyd het Asaf 'n reputasie opgebou as een van die grootste koorverenigings in Suid-Afrika. Die repertoire het die ''Requiem'' van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] ingesluit, asook dié van [[Guiseppe Verdi|Verdi]] sowel as Beethoven se ''Negende Simfonie'', Mendelssohn se ''Elia'' en [[Johann Sebastian Bach|Bach]] se ''Matteuspassie''. By talle geleenthede het die koor saam met die Johannesburgse Filharmoniese Vereniging opgetree en by volks- en feesgeleenthede 'n vername rol gespeel, byvoorbeeld by die hoeksteenlegging (1938) en inwyding (1949) van die [[Voortrekkermonument]], die [[Van Riebeeckfees]] (1952) en die jaarlikse Johannesburgse Musiekfees. Op dié fees, wat onder die direksie van Connell gestaan het, het die Asafkoor stukke vertolk uit operas soos ''Tannhäuser'' (Wagner), ''Die verhale van Hoffmann'' (Offenbach) en ''Carmen'' (Bizet), wat op [[23 April]] [[1945]] in Afrikaans in die Empire-teater opgevoer is, die eerste opvoering van ’n opera in Afrikaans in Johannesburg. Van 1934 af het die koor ook gereeld meegewerk aan uitsendings van die [[SAUK]], saam met wie se orkes hulle gereeld opgetree het.<ref name="malan" /> Min is bekend aangaande Keet se bedrywighede buite die musiekwêreld. Hy het in 1963 ophou dirigeer. Danie van den Heever, wat in 1928 as 12-jarige by die koor aangesluit het, het Keet as voorsitter en dirigent opgevolg. Op sy 79ste verjaardag, op [[21 Oktober]] [[1963]], is 'n spesiale huldeblyk aan hom gebring deur 'n konsert wat ter ere van hom in die Johannesburgse Stadskouburg aangebied is. Die hulde het ook 'n gedenkplaat ingesluit om sy dienste aan koorsang en die kulturele ontwikkeling van die Afrikaner aan die [[Witwatersrand]] te herdenk. == Waardering == Keet het 'n vurige geloof in die vormende invloed van koorsang op sangers en luisteraars gehad en hom tot die uiterste toe ingespan om deelname aan koorsang ook in ander sentrums te laat posvat, aldus prof. dr. Jacques P. Malan.<ref name="malan" /> Reeds in 1936 het ds. A. Stander van die [[NG gemeente Turffontein]] die rol van die Asafkore onder Keet se leiding in die opheffing van die Afrikaanse volk geloof toe ''[[Die Vaderland]]'' op [[8 Oktober]] as volg berig onder die opskrif "Loof pragtige werk van Asafkore aan Rand": "Hy is bly dat diegene wat leiding neem, en veral mnr. Keet, hulle besig hou met die groot en werklik skone dinge, dinge wat dieper gaan as die ou liedjies soos 'Brandewyn<!-- Dit staan so in die aanhaling --> laat my staan'."<ref name="stals" /> == Gesinslewe == Keet is in 1932 getroud met Helena van Blommenstein (gebore Perold), orreliste van die [[NG gemeente Turffontein|NG kerk Turffontein]] en begeleidster van die Asafkoor. Hulle het geen kinders gehad nie. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Keet, J.B.Z.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1884]] c7urlk2g4rj4uozkpk9lf7ystu40dpm 2909536 2909535 2026-06-05T09:34:46Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Sterftes in 1965]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909536 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Johan Bernard Zulch Keet''' ([[Porterville]], [[Kaapkolonie]], [[21 Oktober]] [[1884]] – [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]], [[31 Julie]] [[1965]]) was ’n Johannesburgse koordirigent wat veral onthou word vir die [[Asafkoor, Johannesburg|Asafkoor]], waarvan hy van 1921 tot 1963 dirigent was in opvolging van die stigter, H.A. Delen. Dié koor het bestaan uit ’n hele aantal kore, wat almal afsonderlik deur Keet voorberei en vir groot uitvoerings saamgetrek is: dié van [[Melville]] (1920), [[Turffontein]] (1924, gestig aan huis van die onderwysman [[Pieter Coetsee]]), [[Brixton]] (1928), [[Germiston]] (1932), [[Alberton]] (1936) en [[Linden]] (1937).<ref name="malan">{{af}} Malan, dr. Jacques P. 1980. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie, deel I''. Kaapstad: Oxford University Press.</ref> Hy het hom dekades lank beywer om koormusiek onder die Afrikaners in Johannesburg bekend te stel.<ref name="stals">{{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.) (1986). ''Afrikaners in die Goudstad. Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.</ref> == Herkoms en vroeë jare == Keet was ’n seun van Pieter Gerhardus Jacobus Keet en Maria Elizabeth Brink. Volgens die doopregister van die [[NG gemeente Porterville|NG kerk]] op [[Porterville]] is hy as Johannes Barnhard Zulch gedoop. Min besonderhede oor sy vroeë musiekopleiding is beskikbaar. Hy het op [[Worcester]] skoolgegaan waar die gesin gewoon het en daar klavierles begin kry toe dit duidelik was dat hy talent gehad het, maar weens geldelike omstandighede moes hy die skool verlaat toe hy 15 was. Hy het hom by die departement poswese aangesluit waar hy tot sy aftrede in diens was. In 1903 is hy na Pretoria verplaas en die jaar daarop na Johannesburg, waar hy sy musiekstudie hervat het. Sang was sy eerste liefde en dit het gelei tot sy jare lange verbintenis met koormusiek. == Johannesburgse koorleier == Keet was van die begin af geesdriftig oor koorsang. Sy eerste poging was 'n Sondagskoolkoor in die [[NG gemeente Johannesburg|Braamfonteinse NG gemeente]]. In 1919 het hy 'n mannekoor van 60 lede gestig, die Afrikaanse Mannekoor. Hulle het hulself onderskei op kunswedstryde en was in aanvraag vir konserte. In April 1923 het dié koor saam met die Johannesburgse Filharmoniese Vereniging opgetree in 'n uitvoering van die "Finale" van [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] se ''Negende Simfonie'' in die Johannesburgse stadsaal, uitgevoer deur die Kaapse Stadsorkes onder leiding van [[Theo Wendt]]. Intussen is op [[5 Julie]] [[1920]], sy stigtingsjaar, in die [[NG gemeente Melville]] aan huis van mnr. en mev. S.J. Buys 'n koor gestig wat die Asaf- Christelike Koorvereniging genoem is (na Asaf, die beweerde stigter van die tempelkoor in die tyd van die Bybelse koning Dawid) en waarvan Keet ses maande later die permanente dirigent geword het toe hy dié taak oorneem by H.A. Delen. Takke is gestig in Turffontein en Brixton en later in Germiston, Alberton en Linden. Aanvanklik het Keet al die kore persoonlik afgerig en gedirigeer, een vir elke aand van die week (die bronne maak nie melding van die voortbestaan van die Melvillse koor nie), behalwe Saterdae en Sondae, nadat hy met die hulp sy vrou as orrelis en begeleidster in die vroeë twintigerjare gemeentelike en streekkore in talle voorstede van Johannesburg gestig het.<ref>{{af}} [[Anton Hartman|Hartman, prof. Anton]] in Swart, prof. dr. M.J. (voors.). 1980. ''Afrikaanse Kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref> In 1951 is al die takkore saamgetrek in een gesentraliseerde koor nadat dit reeds vroeër doenliker gebly het om onderleiers aan te stel en die kore vir hul vernaamste repetisies onder Keet te verenig. Die sentrale Asafkoor wat op dié manier saamgesnoer is, het aan die Johannesburgse Afrikaners ’n belangrike kultuurinstrument gebied, volgens prof. [[Anton Hartman]]. Die getalle het van die oorspronklike 30 tot 287 in 1946 aangegroei toe die kore die eerste van sy jaarlikse uitvoerings van Händel se ''Messias'' in Engels en Afrikaans in die Johannesburgse stadsaal aangebied het.<ref>{{af}} Henning, dr. C.G. in Beyers, C.J. (hoofred.). 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel IV. Durban: Butterworth & Kie (Edms) Bpk.</ref> (Volgens die ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie'' is die ''Messias'' reeds van 1939 af tradisioneel een aand in Afrikaans en ’n ander aand in Engels gesing, 'n meer waarskynlike weergawe.)<ref name="malan" /> Asaf het ’n egte volkskoor geword wat in voortdurende aanvraag was op feestelike geleenthede soos Krugerdag (10 Oktober) en ander Afrikaanse kultuurfeeste in die Johannesburgse stadsaal, maar ook groot werke in die koorrepertorium aangedurf en deelgeneem het aan die operaseisoene onder [[John Connell]]. Volgens prof. Anton Hartman in "Die Goudstadse Afrikaner en musiek, 1925–1970" in ''Oorsig 1979, nr. 8'' was dit ’n gelukkige toedrag van sake dat Keet en Connell ’n goeie verstandhouding gehad het. So is die Asafkoor en Johannesburg Philharmonic Choir op gelyke voet by musiekgeleenthede betrek en het die Asafkoor ook tydens die jaarlikse operaseisoene opgetree. Die Asafkoor het baie Afrikaanse sangers geleentheid gebied om in Johannesburg as soliste op te tree, onder andere [[Cecilia Wessels]], [[Betsy de la Porte]], [[Dirk Lourens]], Dennis van Schoor, [[Jossie Boshoff]] (later mev. [[Anton Hartman|Hartman]]), Danie van der Heever en andere.<ref name="stals" /> Mettertyd het Asaf 'n reputasie opgebou as een van die grootste koorverenigings in Suid-Afrika. Die repertoire het die ''Requiem'' van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] ingesluit, asook dié van [[Guiseppe Verdi|Verdi]] sowel as Beethoven se ''Negende Simfonie'', Mendelssohn se ''Elia'' en [[Johann Sebastian Bach|Bach]] se ''Matteuspassie''. By talle geleenthede het die koor saam met die Johannesburgse Filharmoniese Vereniging opgetree en by volks- en feesgeleenthede 'n vername rol gespeel, byvoorbeeld by die hoeksteenlegging (1938) en inwyding (1949) van die [[Voortrekkermonument]], die [[Van Riebeeckfees]] (1952) en die jaarlikse Johannesburgse Musiekfees. Op dié fees, wat onder die direksie van Connell gestaan het, het die Asafkoor stukke vertolk uit operas soos ''Tannhäuser'' (Wagner), ''Die verhale van Hoffmann'' (Offenbach) en ''Carmen'' (Bizet), wat op [[23 April]] [[1945]] in Afrikaans in die Empire-teater opgevoer is, die eerste opvoering van ’n opera in Afrikaans in Johannesburg. Van 1934 af het die koor ook gereeld meegewerk aan uitsendings van die [[SAUK]], saam met wie se orkes hulle gereeld opgetree het.<ref name="malan" /> Min is bekend aangaande Keet se bedrywighede buite die musiekwêreld. Hy het in 1963 ophou dirigeer. Danie van den Heever, wat in 1928 as 12-jarige by die koor aangesluit het, het Keet as voorsitter en dirigent opgevolg. Op sy 79ste verjaardag, op [[21 Oktober]] [[1963]], is 'n spesiale huldeblyk aan hom gebring deur 'n konsert wat ter ere van hom in die Johannesburgse Stadskouburg aangebied is. Die hulde het ook 'n gedenkplaat ingesluit om sy dienste aan koorsang en die kulturele ontwikkeling van die Afrikaner aan die [[Witwatersrand]] te herdenk. == Waardering == Keet het 'n vurige geloof in die vormende invloed van koorsang op sangers en luisteraars gehad en hom tot die uiterste toe ingespan om deelname aan koorsang ook in ander sentrums te laat posvat, aldus prof. dr. Jacques P. Malan.<ref name="malan" /> Reeds in 1936 het ds. A. Stander van die [[NG gemeente Turffontein]] die rol van die Asafkore onder Keet se leiding in die opheffing van die Afrikaanse volk geloof toe ''[[Die Vaderland]]'' op [[8 Oktober]] as volg berig onder die opskrif "Loof pragtige werk van Asafkore aan Rand": "Hy is bly dat diegene wat leiding neem, en veral mnr. Keet, hulle besig hou met die groot en werklik skone dinge, dinge wat dieper gaan as die ou liedjies soos 'Brandewyn<!-- Dit staan so in die aanhaling --> laat my staan'."<ref name="stals" /> == Gesinslewe == Keet is in 1932 getroud met Helena van Blommenstein (gebore Perold), orreliste van die [[NG gemeente Turffontein|NG kerk Turffontein]] en begeleidster van die Asafkoor. Hulle het geen kinders gehad nie. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Keet, J.B.Z.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1884]] [[Kategorie:Sterftes in 1965]] 649klgsotb1xwwgl1kaz4d03qxau4ko 0 121888 2909277 2909174 2026-06-04T13:59:22Z Aliwal2012 39067 Wysigings deur [[Special:Contributions/Gretzs|Gretzs]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:SpesBona|SpesBona]] 2474628 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Braai broodjies.jpg|duimnael]] 'n '''Braaibroodjie''' is 'n [[brood]]jie wat op die kole tydens 'n [[braai]] gerooster word.<ref>{{cite web |url=http://www.getaway.co.za/food/how-to-make-perfect-braaibroodjies/ |title=How to make the perfect braaibroodjies |publisher=getaway.co.za |access-date=3 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806183334/http://www.getaway.co.za/food/how-to-make-perfect-braaibroodjies/ |archive-date= 6 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die tradisionele braaibroodjie word met twee snye brood, met ‘n vulsel van gerasperde [[kaas]], snye [[tamatie]]s, [[ui]]e, [[tafelsout|sout]], [[peper]] en appelkoos[[konfyt]] gemaak. [[Blatjang]] word ook dikwels as ‘n addisionele smaakmiddel op die brood gesmeer. Die broodsnye word vooraf aan die buitekant ge[[botter]] om te verseker dat die braaibroodjie ‘n aantreklike goudbruin kleur het nadat dit oor die kole gebraai is. Braaibroodjies word gewoonlik as ‘n bykos saam met braaivleis geëet. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Braai]] [[Kategorie:Brode]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kookkuns]] g55uttn5dclikwtveukttcphf016168 0 129085 2909300 2903131 2026-06-04T16:00:36Z Jcb 223 2909300 wikitext text/x-wiki Die '''Janssen-medalje''' is 'n [[astrofisika]]-toekenning wat deur die [[Franse Akademie vir Wetenskappe]] toegeken word aan persone wat op hierdie gebied van wetenskap vordering gemaak het. <ref name="general">{{fr}} [http://www.academie-sciences.fr/prix/ptsu.htm Les Prix Thematiques en Sciences de l'Univers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124184805/http://www.academie-sciences.fr/prix/ptsu.htm |date=24 November 2009 }}, French Academy of Sciences website, accessed 23/01/2011</ref> Die toekenning is in 1886 gestig, alhoewel die eerste medalje nie tot 'n jaar later toegeken is nie. Die kommissie wat gestig is om te besluit op die eerste ontvanger van die medalje, het die Duitse fisikus [[Gustav Kirchhoff]] gekies vir sy werk op die wetenskap van [[spektroskopie]]. Kirchhoff het egter op 17 Oktober 1887, 63 jaar oud, gesterf, 'n paar maande voor die toekenning aangekondig sou word. In plaas van om 'n nuwe ontvanger vir die toekenning te kies, het die kommissie by die Akademie se sessie van 26 Desember 1887 aangekondig dat die inlywende medalje op sy graf geplaas sal word tot groot eer van die nagedagtenis van hierdie groot geleerde van [[Heidelberg]]. <ref>{{fr}} ''[[Comptes rendus de l'Académie des sciences]]'' (1887), pp.1322-1323. The French phrase partially translated here is: ''"L'Académie voudra donner à la mémoire du grand savant d'Heidelberg ce suprême hommage, qui sera une première consécration de sa gloire et une consolation pour sa famille."''</ref> Die toekenning was bedoel om tweejaarliks te wees, maar is in 1888 en weer in 1889 toegeken. In die 1889-reeks ''Comptes rendus de l'Academie des Sciences'' is verduidelik dat die toekenning jaarliks vir die eerste sewe jaar aangebied sal word, en dan twee jaarliks vanaf 1894. <ref>{{fr}} ''[[Comptes rendus de l'Académie des sciences]]'' (1889), pp.1095-1096</ref> Hierdie toekenning word onderskei van die [[Prix Jules Janssen]] (geskep in 1897), 'n jaarlikse toekenning aangebied deur die [[Franse Sterrekundige Vereniging]]. Beide toekennings is vernoem na die Franse sterrekundige Pierre Janssen (1824-1907) (beter bekend as [[Jules Janssen]]). Janssen het die Akademie-toekenning gevestig, en was 'n lid van die inleidende kommissie. == Laureate == *1887 - [[Gustav Kirchhoff]]<ref name="Wilson">[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1913PA.....21..377./0000383.000.html Prizes of the French Academy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902230000/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1913PA.....21..377./0000383.000.html |date= 2 September 2017 }}, Ralph E. Wilson, General Notes, Popular Astronomy, Vol. 21, 1913, pp.383-385. This gives all the Janssen Medal awards between 1887 and 1912 that were known to US astronomer [[Ralph E. Wilson]] (1886-1960) the author of the note.</ref> (postuum) *1888 - [[William Huggins]]<ref name="Wilson"/><ref>[http://www.oxforddnb.com/view/article/34039 Huggins, Sir William (1824–1910)], Barbara J. Becker, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, Jan 2008, accessed 23 Jan 2011</ref> *1889 - [[Norman Lockyer]]<ref name="Wilson"/> *1890 - [[Charles Augustus Young]]<ref name="Wilson"/><ref>[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1908PA.....16..218P/0000218.000.html Charles Augustus Young] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303192624/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1908PA.....16..218P/0000218.000.html |date= 3 Maart 2016 }}, John M. Poor, Popular Astronomy, vol. 16 (1908), pp.218-230. The Janssen Medal award is mentioned on page 229.</ref> *1891 - [[Georges Rayet]]<ref name="Wilson"/> *1892 - [[Pietro Tacchini]]<ref name="Wilson"/><ref>[http://adsabs.harvard.edu/full/1905PA.....13..306M Pietro Tacchini], Hector MacPherson, Jr., Popular Astronomy, vol. 13 (1905), pp.306-308. The Janssen Medal award is mentioned on page 308.</ref> *1893 - [[Samuel Pierpont Langley]]<ref>[http://articles.adsabs.harvard.edu/full/1894PASP....6R..66. Award of the JANSSEN Prize to Dr. LANGLEY], Publications of the Astronomical Society of the Pacific, Vol. 6 (1894), No. 34, p.66</ref> *1894 - [[George Ellery Hale]]<ref name="Wilson"/> *1896 - [[Henri Deslandres]]<ref name="Wilson"/> *1898 - [[Aristarkh Belopolsky]]<ref name="Wilson"/> *1900 - [[Edward Emerson Barnard]]<ref name="Wilson"/> *1902 - [[Aymar de la Baume Pluvinel]]<ref name="Wilson"/> *1904 - [[Aleksey Pavlovitch Hansky]]<ref name="Wilson"/> *1905 - [[Gaston Millochau]]<ref name="Wilson"/><ref>The 1905 statement in ''Comptes rendus'' relating to this award stated that the gold medal award would be made in 1906, but that an award of a silver medal would be made in 1905 to [[Gaston Millochau]]. See the 1905 volumes of ''[[Comptes rendus de l'Académie des sciences]]''.</ref> *1906 - [[Annibale Ricco]]<ref name="Wilson"/> *1908 - [[Pierre Puiseux]]<ref name="Wilson"/> *1910 - [[William Wallace Campbell]]<ref name="Wilson"/> *1912 - [[Alfred Perot]]<ref name="Wilson"/> *1914 - [[René Jarry-Desloges]]<ref>[http://www.springerlink.com/content/g7832148q75136h8/ Jarry‐Desloges, René]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Patrick Fuentes, The Biographical Encyclopedia of Astronomers, 2007, Part 10, 589-590, {{DOI|10.1007/978-0-387-30400-7_714}}</ref> *1916 - [[Charles Fabry]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/full/1917PA.....25..214. General Notes], Popular Astronomy, Vol. 25, 1917, p.214-216. The Janssen Medal is mentioned on page 215, along with a note about two silver medals awarded to Fabry's colleagues at the Marseilles Observatory, [[Henri Buisson]] and [[Henry Bourget]].</ref> *1918 - [[Stanislas Chevalier]]<ref name="Comptes rendu">The citations for all these recipients are located in the corresponding issue of ''Comptes rendus de l'Académie des sciences'' for the year of the award.</ref> *1920 - [[William Coblentz]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/full/1921PASP...33..120. General Notes], Publications of the Astronomical Society of the Pacific, Vol. 33, No. 192, pp.120-122 (1921). The reference to the Janssen Medal is on page 122.</ref> *1922 - [[Carl Størmer]]<ref>[http://www.ams.org/journals/bull/1922-28-09/S0002-9904-1922-03639-7/S0002-9904-1922-03639-7.pdf Notes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180724132336/http://www.ams.org/journals/bull/1922-28-09/S0002-9904-1922-03639-7/S0002-9904-1922-03639-7.pdf |date=24 Julie 2018 }}, Bulletin of the American Mathematical Society, December 1922 issue, pp.476-478</ref> *1924 - [[George Willis Ritchey]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/full/1924PASP...36R.360. General Notes], Publications of the Astronomical Society of the Pacific, Vol. 36, No. 214, pp.360-363 (1924). The reference to the Janssen Medal is on page 362.</ref> *1926 - [[Francisco Miranda da Costa Lobo]]<ref name="Comptes rendu"/> *1928 - [[William Hammond Wright]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/full/1959PASP...71..305M William Hammond Wright, 1871-1959], Paul W. Merril, Publications of the Astronomical Society of the Pacific, Vol. 71 (1959), No. 421, p.305</ref> *1930 - [[Bernard Ferdinand Lyot]]<ref name="Comptes rendu"/> *1932 - [[Alexandre Dauvillier]]<ref name="Comptes rendu"/> *1934 - [[Walter Sydney Adams]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/full/1956Obs....76..139S Walter S. Adams, 1876-1956], F. J. M. Stratton, The Observatory, Vol. 76, p. 139-140 (1956)</ref> *1936 - [[Henry Norris Russell]]<ref>[http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U242572 RUSSELL, Henry Norris], Who Was Who, A & C Black, 1920–2008; online edn, Oxford University Press, Dec 2007, accessed 23 Jan 2011</ref> *1938 - [[Bertil Lindblad]]<ref name="Comptes rendu"/> *1940 - [[Harlow Shapley]]<ref name="Comptes rendu"/> *1943 - [[Lucien Henri d'Azambuja]]<ref name="Comptes rendu"/> *1944 - [[Jean Rösch]]<ref name="Comptes rendu"/> *1946 - [[Jan Hendrik Oort]]<ref name="Comptes rendu"/> *1949 - [[Daniel Chalonge]]<ref name="Comptes rendu"/> *1952 - [[André Couder]]<ref name="Comptes rendu"/> *1955 - [[Otto Struve]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/full/1956PASP...68...84. General Notes], Publications of the Astronomical Society of the Pacific, Vol. 68, No. 400, pp.84-85 (1956)</ref> *1956 - [[Victor Ambartsumian]]<ref>{{Cite web |url=http://www.phys-astro.sonoma.edu/brucemedalists/ambartsumian/ |title=argiefkopie |access-date=20 November 2017 |archive-date=25 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151125081729/http://www.phys-astro.sonoma.edu/brucemedalists/ambartsumian/ |url-status=dead }}</ref> *1958 - [[André Lallemand]]<ref name="Comptes rendu"/> *1961 - [[Pol Swings]]<ref>{{fr}} [http://www.francquifoundation.be/fr/Rapport%20Jury%20Swings_fr.htm Pol Swings - Curriculum Vitae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309222148/http://www.francquifoundation.be/fr/Rapport%20Jury%20Swings_fr.htm |date= 9 Maart 2012 }}, Fondation Francqui-Stichting website, accessed 24/01/2011</ref> *1964 - [[Jean-François Denisse]]<ref>{{fr}} [http://www.academie-sciences.fr/membres/d/denisse_jf.htm Jean-François Denisse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207140622/http://www.academie-sciences.fr/membres/d/denisse_jf.htm |date= 7 Februarie 2011 }}, French Academy of Sciences website, accessed 23/01/2011</ref> *1967 - [[Bengt Strömgren]]<ref>[http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-2830906119.html Strömgren, Bengt Georg Daniel], Complete Dictionary of Scientific Biography (2008), retrieved 26/01/2011 from Encyclopedia.com</ref> *1970 - [[Gérard Wlérick]]<ref>{{fr}} [http://www.academie-sciences.fr/membres/w/Wlerick_Gerard.htm Gérard Wlérick] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205011552/http://www.academie-sciences.fr/membres/w/Wlerick_Gerard.htm |date= 5 Desember 2008 }}, French Academy of Sciences website, accessed 28/01/2011</ref> *1973 - [[Lucienne Devan]]<ref>''Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences: Sciences mathématiques'', Volume 277, page 128 (1973)</ref> (silver-gilt award)<ref>The ''Comptes rendus'' citation refers to the award as a ''"médaille en [[vermeil]]"'' - i.e. the award was not a full gold medal.</ref> *1976 - [[Paul Ledoux]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/full/1988Msngr..54...10N Paul Ledoux (1914-1988)], A. Noels, The Messenger, vol. 54, p.10 (1988)</ref> *1979 - [[Jean Delhaye]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/1979CRASB.289...95W J. Delhaye received the Prix Jules-César Janssen], C. R. Acad. Sci. Paris, Vie Acad., Tome 289, p. 95 (1979)</ref> *1982 - [[Georges Michaud]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/full/1984BAAS...16..246. Observatory Reports: Université de Montréal], Bulletin of the American Astronomical Society, Vol. 16, p.246 (1984)</ref> *1985 - [[Pierre Lacroute]] *1988 - [[Lodewijk Woltjer]].<ref>{{fr}} [http://www.academie-sciences.fr/membres/w/woltjer_lodewijk_bio.htm Lodewijk Woltjer]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, French Academy of Sciences website, accessed 23/01/2011</ref> *1990 - Pierre Charvin *1992 - [[Hendrik C. van de Hulst|Henk C. Van de Hulst]] *1994 - [[Serge Koutchmy]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/1994CRASG..11..412. Serge Koutchmy received la médaille Janssen], C. R. Acad. Sci., Sér. Gén., Vie Sci., Tome 11, No. 5, p. 412 (1994)</ref> *1999 - [[Jean-Marie Mariotti]] *2003 - [[Gilbert Vedrenne]]<ref name="general"/> *2007 - [[Bernard Fort]]<ref>{{fr}} [http://www.academie-sciences.fr/prix/prix_2007.htm Laureats des Prix de l'Academie des Sciences en 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100324145802/http://www.academie-sciences.fr/prix/prix_2007.htm |date=24 Maart 2010 }}, French Academy of Sciences website, accessed 23/01/2011</ref> *2011 - [[Francois Mignard]]<ref>{{fr}} [http://www.academie-sciences.fr/activite/prix/laureat_janssen.pdf Francois Mignard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525112325/http://www.academie-sciences.fr/activite/prix/laureat_janssen.pdf |date=25 Mei 2013 }}, French Academy of Sciences website, accessed 03/05/2012</ref> Die bogenoemde lys is op datum tot en met 2011. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne Skakels == *{{fr}} [http://www.academie-sciences.fr/prix/ptsu.htm Les Prix Thematiques en Sciences de l'Univers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124184805/http://www.academie-sciences.fr/prix/ptsu.htm |date=24 November 2009 }}, includes a description of the Janssen Medal (French Academy of Sciences) *{{fr}} [http://www.iap.fr/Actualites/Archives/LaUneArticles/2008/Distinctions/Distinctions.html Article and photograph on the presentation of the 2007 award to Bernard Fort] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151125105109/http://www.iap.fr/Actualites/Archives/LaUneArticles/2008/Distinctions/Distinctions.html |date=25 November 2015 }} (Paris Institute of Astrophysics) {{Saadjie}} [[Kategorie:Astrofisika]] [[Kategorie:Toekennings]] bsg3mn8k434azsvuk6xo1wopy4kxa4c 0 129908 2909472 2865023 2026-06-04T23:36:41Z HermanvanAswegen988 200973 /* Werke */ 2909472 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = D.H. Lawrence | bynaam = | beeld = D H Lawrence passport photograph.jpg | breedte = 250px | beeldbeskrywing = | onderskrif = D.H. Lawrence (paspoortfoto) | geboortenaam = David Herbert Lawrence | geboortedatum = {{Geboortedatum|1885|9|11}} | geboorteplek = Eastwood, [[Nottinghamshire]], [[Engeland]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1885|9|11|1930|3|2}} | sterfteplek = Vence, [[Frankryk]] | ouers = Arthur John Lawrence en Lydia Beardsall | familie = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | alma_mater = Universiteit van Nottingham | beroep = Romanskrywer, digter | ander = | bekend = ''Sons and Lovers''<br />''The Rainbow''<br />''Women in Love''<br />''John Thomas and Lady Jane''<br />''Lady Chatterley's Lover''<br />''Odour of Chrysanthemums''<br />''The Virgin and the Gypsy''<br />''The Rocking-Horse Winner'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | kleinkinders = | webblad = | handtekening = }} '''David Herbert Lawrence''' ([[11 September]] [[1885]] – [[2 Maart]] [[1930]]) is een van die belangrikste [[Engeland|Engelse]] [[roman]]skrywers uit die begin van die [[20ste eeu]]. Behalwe romans soos ''Sons and Lovers'', ''The Rainbow, Women in Love'' en ''Lady Chatterley's Lover'' het hy ook verhale, [[Poësie|gedigte]], [[toneelstuk]]ke en reisbeskrywings geskryf. Die Engelse skrywer David Herbert Lawrence is op 11 September 1885 in [[Eastwood]], [[Nottinghamshire]], as die vierde kind van 'n [[steenkool]]mynwerker gebore. Ná sy skoolopleiding het hy eers as 'n klerk en later as hulponderwyser gewerk. Van [[1906]] tot [[1908]] het hy 'n onderwyserskursus aan die Nottinghamse Universiteitskollege gevolg. In dié jare het sy eerste verhale en gedigte verskyn en in [[1911]] sy eerste roman, ''The White Peacock.'' In [[1912]] het hy die [[Duitsland|Duitse]] barones Frieda von Richthofen, die vrou van 'n Nottinghamse hoogleraar, ontmoet. Ná haar egskeiding in [[1914]] het Lawrence met haar getrou en hulle het saam deur [[Duitsland]] en [[Italië]] gaan reis. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het hulle in [[Engeland]] gewoon, waar hulle weens hul openlike afkeer van die oorlog en Frieda se nasionaliteit van [[spioenasie]] verdink is. Dié vyandigheid het die vrydenkende Lawrence baie ontstel en hy het dikwels met die [[Regering|owerheid]] gebots. Vanaf [[1920]] was hy byna voortdurend op reis, onder meer in Italië, Duitsland, [[Indië]], [[Australië]] en [[Meksiko]]. Sy gesondheid was veral sedert [[1924]] swak en op [[2 Maart]] [[1930]] is hy in 'n sanatorium op Vence in Suid-Frankryk aan [[tuberkulose]] oorlede. Lawrence het sy soms heel uitgesproke idees openhartig in sy werk verkondig. Hy het vir die waarlik lewende individu gestry en hom verset teen alles wat "dood" is. In sy jeug het hy die spontaneïteit en lewenskragtigheid van die laagste klasse leer ken en waardeer; van die middestand se burgerlike lewe het hy 'n sterk afkeer gehad. Hy het gemeen dat die stem van die instinkte te lank onderdruk en nooit ernstig in Engelse [[roman]]s beskryf is nie. Sy werk word dan ook dikwels deur 'n intense lewensdrang gekenmerk. Lawrence was een van die eerste Engelse skrywers wat [[seks]] as 'n wesenlike deel van die man-vrouverhouding in sy romans behandel het en ook openlik daaroor geskryf het. Dit het kwaai teenstand uitgelok en selfs geregtelike optrede tot gevolg gehad. ''[[Lady Chatterley's Lover]]'' ([[1928]]) kon eers in [[1960]] in onverkorte vorm in Engeland verkoop word. Lawrence was ook van mening dat die [[demokrasie]] met sy "dooie" massamense 'n stremmende uitwerking op "lewende" individue het. Die toenemende [[Industriële Revolusie|industrialisering]] was vir hom 'n vyand van die lewe wat hy nog in die [[natuur]] en die mense wat na-aan die natuur leef, gevind het. Op sy uitgebreide reise het hy gehoop om in ander [[Kultuur|kulture]] 'n beter samelewing te vind. Sy latere romans, ''Aaron's Rod'' ([[1922]])'', Kangaroo'' ([[1923]]) en ''The Plumed Serpent'' ([[1926]]), handel daaroor. Lawrence se idees het soveel teenstand uitgelok dat hy nog lank ná sy dood misken is. Dié situasie het geleidelik verander, danksy onder andere F.R. Leavis, wat Lawrence se boeke onder meer in sy tydskrif ''Scrutiny'' op literêre meriete beoordeel het. Waardering vir sy werk, veral ''Sons and lovers'' ([[1913]])'', [[The Rainbow (D.H. Lawrence)|The Rainbow]]'' ([[1915]]) en ''[[Women in Love (D.H. Lawrence)|Women in Love]]'' (1920), het eers in die vyftigerjare toegeneem. ''Sons and lovers'' is sterk [[outobiografie]]s. In ''The Rainbow'' toon Lawrence aan hoe die man-vrouverhouding vanweë die verval van die tradisionele hegte gemeenskap steeds belangriker word. Die uiteenlopende liefdesverhoudings van twee susters (die een loop uit op die dood en die ander op lewe) word in ''Women in Love'' teenoor mekaar gestel. Lawrence het hom teen 'n te streng ordening verset, ook in sy [[Poësie|gedigte]], waarin hy selde vaste [[rym]]- of ritmeskemas gebruik het. Baie van sy gedigte is regstreekse beskrywings van sy ontmoeting met die "Iewe" in [[plant]]e en [[dier]]e. Sy bekendste digbundels is ''[[Look! We Have Come Through! (D.H. Lawrence)|Look! We Have Come Through!]]'' ([[1917]]) en ''[[Birds, Beasts and Flowers]]'' (1923). Sy ''[[Complete Poems (D.H. Lawrence)|Complete Poems]]'' het in [[1964]] verskyn. Van die [[prosa]]werke wat Lawrence ná die Eerste Wêreldoorlog geskryf het, is die verhale en novelles die belangrikste. ''The Captain's Doll'' (1923)'', The Fox'' (1923), ''The Ladybird'' (1923)'', St. Mawr'' ([[1925]]), ''The Woman Who Rode Away'' (1928), ''The virgin and the gipsy'' (1930) en ''The man who died'' ([[1931]]) is veral bekend. Sy reisbeskrywings sluit ''Twilight in Italy'' ([[1916]]), ''Sea and Sardinia'' ([[1921]]) en ''Mornings in Mexico'' ([[1927]]) in. Sy [[essay]]s oor [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] literatuur is saam in die bundel ''Studies in Classic American Literature'' (1923) uitgegee. Die eerste uitgawe van sy [[Brief|briewe]], ''Letters'' ([[1932]]), is deur die skrywer [[Aldous Huxley]], met wie Lawrence goed bevriend was, versorg en van 'n inleiding voorsien. Lawrence het ook [[toneelstuk]]ke geskryf, waaronder ''The Widowing of Mrs Holroyd'' (1914), ''Touch and Go'' (1920) en ''David'' (1926), maar soos met sy romans, het dié werke eers lank ná sy dood erkenning gekry. == Werke == {{Refbegin|2}} === Romans === *''The White Peacock'' (1911) *''[[The Trespasser (roman)|The Trespasser]]'' (1912) *''Sons and Lovers'' (1913) *''The Rainbow'' (1915) *''Women in Love'' (1920) *''The Lost Girl'' (1920) *''Aaron's Rod'' (1922) *''Kangaroo'' (1923) *''The Boy in the Bush'' (1924), saam met M.L. (Mollie of Molly) Skinner *''The Plumed Serpent'' (1926) *''Lady Chatterley's Lover'' (1928) *''The Escaped Cock'' (1929), heruitgegee as ''The Man Who Died'' === Kortverhaalbundels === *''The Prussian Officer and Other Stories'' (1914) *''England, My England and Other Stories'' (1922) *''The Complete Short Stories'' (1922) Drie volumes, heruitgegee in 1961 deur The Viking Press *''The Fox, The Captain's Doll, The Ladybird'' (1923) *''St Mawr and Other Stories'' (1925) *''The Woman who Rode Away and Other Stories'' (1928) *''The Rocking-Horse Winner'' (1926) *''The Virgin and the Gipsy and Other Stories'' (1930) *''Love Among the Haystacks and Other Pieces'' (1930) *''The Lovely Lady and Other Tales'' (1932) *''The Tales of D.H. Lawrence'' (1934) – Heinemann *''Collected Stories'' (1994) – Everyman's Library === Versamelde briewe === *''The Letters of D. H. Lawrence, Volume I, September 1901 – May 1913'', ed. James T. Boulton, Cambridge University Press, 1979, {{ISBN|0-521-22147-1}} *''The Letters of D. H. Lawrence, Volume II, June 1913 – October 1916'', ed. George J. Zytaruk en James T. Boulton, Cambridge University Press, 1981, {{ISBN|0-521-23111-6}} *''The Letters of D. H. Lawrence, Volume III, October 1916 – June 1921'', ed. James T. Boulton en Andrew Robertson, Cambridge University Press, 1984, {{ISBN|0-521-23112-4}} *''The Letters of D. H. Lawrence, Volume IV, June 1921 – March 1924 '', ed. Warren Roberts, James T. Boulton en Elizabeth Mansfield, Cambridge University Press, 1987, {{ISBN|0-521-00695-3}} *''The Letters of D. H. Lawrence, Volume V, March 1924 – March 1927'', ed. James T. Boulton en Lindeth Vasey, Cambridge University Press, 1989, {{ISBN|0-521-00696-1}} *''The Letters of D. H. Lawrence, Volume VI, March 1927 – November 1928 '', ed. James T. Boulton en Margaret Boulton met Gerald M. Lacy, Cambridge University Press, 1991, {{ISBN|0-521-00698-8}} *''The Letters of D. H. Lawrence, Volume VII, November 1928 – February 1930'', ed. Keith Sagar en James T. Boulton, Cambridge University Press, 1993, {{ISBN|0-521-00699-6}} *''The Letters of D. H. Lawrence, with index, Volume VIII'', ed. James T. Boulton, Cambridge University Press, 2001, {{ISBN|0-521-23117-5}} *''The Selected Letters of D. H. Lawrence'', Saamgestel en geredigeer deur James T. Boulton, Cambridge University Press, 1997, {{ISBN|0-521-40115-1}} *''D. H. Lawrence's Letters to Bertrand Russell'', geredigeer deur Harry T. Moore, New York: Gotham Book Mart, 1948. === Digbundels === *''Love Poems and others'' (1913) *''Amores'' (1916) *''Look! We have come through!'' (1917) *''New Poems'' (1918) *''Bay: a book of poems'' (1919) *''Tortoises'' (1921) *''Birds, Beasts and Flowers'' (1923) *''The Collected Poems of D H Lawrence'' (1928) *''Pansies'' (1929) *''Nettles'' (1930) *''The Triumph of the Machine'' (1930; een uit Faber & Faber se Ariel Poems-reeks, geïllustreer deur Althea Willoughby) *''Last Poems'' (1932) *''Fire and other poems'' (1940) *''The Complete Poems of D.H. Lawrence'' (1964), ed. Vivian de Sola Pinto en F. Warren Roberts *''The White Horse'' (1964) *''D.H. Lawrence: Selected Poems'' (1972), ed. Keith Sagar. *''Snake and Other Poems'' === Toneelstukke === *''The Daughter-in-Law'' (1913) *''The Widowing of Mrs. Holroyd'' (1914) *''Touch and Go'' (1920) *''David'' (1926) *''The Fight for Barbara'' (1933) *''A Collier's Friday Night'' (1934) *''The Married Man'' (1940) *''The Merry-Go-Round'' (1941) *''The Complete Plays of D.H. Lawrence'' (1965) *''The Plays'', geredigeer deur Hans-Wilhelm Schwarze en John Worthen, Cambridge University Press, 1999, {{ISBN|0-521-24277-0}} === Niefiksie en pamflette === *''Study of Thomas Hardy and Other Essays'' (1914), geredigeer deur Bruce Steele, Cambridge University Press, 1985, {{ISBN|0-521-25252-0}}, Literary criticism and metaphysics *''Movements in European History'' (1921), geredigeer deur Philip Crumpton, Cambridge University Press, 1989, {{ISBN|0-521-26201-1}}, Oorspronklik gepubliseer onder die skuilnaam Lawrence H. Davison *''Psychoanalysis and the Unconscious'' en ''Fantasia of the Unconscious'' (1921/1922), geredigeer deur Bruce Steele, Cambridge University Press, 2004 {{ISBN|0-521-32791-1}} *''Studies in Classic American Literature'' (1923), geredigeer deur Ezra Greenspan, Lindeth Vasey en John Worthen, Cambridge University Press, 2003, {{ISBN|0-521-55016-5}} *''Reflections on the Death of a Porcupine and Other Essays'' (1925), geredigeer deur Michael Herbert, Cambridge University Press, 1988, {{ISBN|0-521-26622-X}} *''A Propos of Lady Chatterley's Lover'' (1929) – Lawrence het hierdie pamflet geskryf ter verduideliking van sy roman. *''My Skirmish With Jolly Roger'' (1929), Random House – uitgebrei na ''A Propos of Lady Chatterley's Lover'' *''Apocalypse and the Writings on Revelation'' (1931), geredigeer deur Mara Kalnins, Cambridge University Press, 1980, {{ISBN|0-521-22407-1}} *''Phoenix: The Posthumous Papers of D. H. Lawrence'' (1936) *''Phoenix II: Uncollected, Unpublished, and Other Prose Works by D. H. Lawrence'' (1968) *''Introductions and Reviews'', geredigeer deur N. H. Reeve en John Worthen, Cambridge University Press, 2004, {{ISBN|0-521-83584-4}} *''Late Essays and Articles'', geredigeer deur James T. Boulton, Cambridge University Press, 2004, {{ISBN|0-521-58431-0}} *''Selected Letters'', Oneworld Classics, 2008. Geredigeer deur James T. Boulton. {{ISBN|978-1-84749-049-0}} *''The New Adelphi'', Junie-Augustus 1930 uitgawe, geredigeer deur John Middleton Murry. Sluit Lawrence se ″Nottingham and the Mining Countryside,″ Nege briewe (1918–1919) aan Katherine Mansfield en geselekteerde passasies uit sy niefiksie in. Ook ingesluit is essays oor Lawrence deur John Middleton Murry, Rebecca West, Max Plowman, Waldo Frank en andere. * Memoir van Maurice Magnus, Keith Cushman, ed. 1 Desember 1987, Black Sparrow Press. {{ISBN|978-0-87685-716-8|0-87685-716-0}} Hierdie boek sluit die ongesensureerde weergawe van Lawrence se Inleiding tot Magnus se ''Memoirs of the Foreign Legion'' en verwante stukke in. === Reisverhale === *''Twilight in Italy and Other Essays'' (1916), geredigeer deur Paul Eggert, Cambridge University Press, 1994, {{ISBN|0-521-26888-5}}. ''Twilight in Italy'' sagteband heruitgawe, I.B. Tauris, 2015, {{ISBN|978-1-78076-965-3}} *''Sea and Sardinia'' (1921), geredigeer deur Mara Kalnins, Cambridge University Press, 1997, {{ISBN|0-521-24275-4}} *''Mornings in Mexico and Other Essays'' (1927), geredigeer deur Virginia Crosswhite Hyde, Cambridge University Press, 2009, {{ISBN|978-0-521-65292-6}}. *''Sketches of Etruscan Places and Other Italian Essays'' (1932), geredigeer deur Simonetta de Filippis, Cambridge University Press, 1992, {{ISBN|0-521-25253-9}}; ''Etruscan Places'', New York: The Viking Press (1932). === Vertalings === * Lev Isaakovich Shestov ''All Things are Possible'' (1920) * Ivan Alekseyevich Bunin ''The Gentleman from San Francisco'' (1922), vertaal saam met S. S. Koteliansky * Giovanni Verga ''Mastro-Don Gesualdo'' (1923) * Giovanni Verga ''Little Novels of Sicily'' (1925) * Giovanni Verga ''Cavalleria Rusticana and other stories'' (1928) * Antonio Francesco Grazzini (Lasca) ''The Story of Doctor Manente'' (1929) === Manuskripte en vroeë konsepte van werke === *''Paul Morel'' (1911–12), geredigeer deur Helen Baron, Cambridge University Press, 2003 (eerste uitgawe), {{ISBN|0-521-56009-8}}, 'n vroeëre manuskripweergawe van ''Sons and Lovers'' *''The First Women in Love'' (1916–17) geredigeer deur John Worthen en Lindeth Vasey, Cambridge University Press, 1998, {{ISBN|0-521-37326-3}} *''Mr Noon'' (onvoltooide roman) Dele I en II geredigeer deur Lindeth Vasey, Cambridge University Press, 1984, {{ISBN|0-521-25251-2}} *''The Symbolic Meaning: The Uncollected Versions of Studies in Classic American Literature'', geredigeer deur Armin Arnold, Centaur Press, 1962 *''Quetzalcoatl'' (1925), geredigeer deur Louis L Martz, W W Norton Edition, 1998, {{ISBN|0-8112-1385-4}}, vroeë konsep van ''The Plumed Serpent'' *''The First and Second Lady Chatterley Novels'', geredigeer deur Dieter Mehl en Christa Jansohn, Cambridge University Press, 1999, {{ISBN|0-521-47116-8}}. === Boeke oor Lawrence se skilderwerk === *''The Paintings of D. H. Lawrence'', Londen: Mandrake Press, 1929. *''D. H. Lawrence's Paintings'', ed. Keith Sagar, Londen: Chaucer Press, 2003. *''The Collected Art Works of D. H. Lawrence'', ed. Tetsuji Kohno, Tokio: Sogensha, 2004. {{Refend}} == Bronnelys == * Wêreldspektrum, Vol. 16, 207, {{ISBN|0 908409 57 5}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|D. H. Lawrence}} ;Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/D-H-Lawrence|title=D.H. Lawrence|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=11 September 2019}} ;Werke en agtergrond ---- * [https://www.mexicolore.co.uk/aztecs/inspiration/d-h-lawrence-and-plumed-serpent ''Aztecs at Mexicolore.co.uk: D H Lawrence and ‘The Plumed Serpent’''] ;D.H. Lawrence Ranch ---- * [https://dhlawrenceranch.unm.edu/d.h.-lawrence-ranch/index.html ''The University of New Mexico: D.H. Lawrence Ranch Initiatives''] ;Laaste rusplek ---- * {{en}} {{Find a Grave|1564}} {{DEFAULTSORT:Lawrence, D.H.}} [[Kategorie:Engelse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1885]] [[Kategorie:Sterftes in 1930]] owvlrm18d7cawqfyu9zlclkhm68u3ps 0 190432 2909448 1751244 2026-06-04T22:34:29Z ~2026-31930-82 208882 Arabeak 2909448 wikitext text/x-wiki '''USB'''[start] {{Dubbelsinnig}} 9s3xeifph12us0x3ns3s5ywdp4dcpx4 2909449 2909448 2026-06-04T22:34:30Z OutoModerator 183924 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-31930-82|~2026-31930-82]] ([[User talk:~2026-31930-82|bespreking]]) teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Pynappel|Pynappel]] 1751244 wikitext text/x-wiki '''USB''' kan verwys na: * [[Universal Serial Bus]], 'n stamlynstandaard in rekenaars * [[Universiteit Stellenbosch Bestuurskool]] {{Dubbelsinnig}} 06rj3rlarwyyp9vo3wfkc8q3l6lvjaj 0 213620 2909503 2101533 2026-06-05T05:15:42Z PaulLim11 201647 Image 2909503 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Oz Perkins | Beeld = Osgood Perkins at AMC Burbank 16 2025.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Osgood Robert Perkins II | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1974|2|2}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, skrywer, en regisseur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0674020 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Oz Perkins''' (gebore 2 Februarie 1974) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, skrywer, en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Legally Blonde'' (2001), ''Secretary'' (2002), ''The Blackcoat's Daughter'' (2015), en ''I Am the Pretty Thing That Lives in the House'' (2016). == Filmografie == === Rolprente === * 2001: ''Legally Blonde'' * 2002: ''Secretary'' * 2003: ''Quigley'' * 2004: ''Dead & Breakfast'' * 2005: ''Erosion'' * 2006: ''The Utah Murder Project'' * 2010: ''Removal'' * 2013: ''Cold Comes the Night'' * 2015: ''The Blackcoat's Daughter'' * 2015: ''The Girl in the Photographs'' * 2016: ''I Am the Pretty Thing That Lives in the House'' * ''A Head Full of Ghosts'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0674020|Oz Perkins}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Perkins, Oz}} [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] s8amgvwyf4qz4fo0pcpjdvf2jyfl9wi 0 232268 2909311 2903309 2026-06-04T16:30:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909311 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Kate Walsh | Beeld = Kate Walsh 2011 crop.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Kathleen Erin Walsh | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1967|10|13}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en vervaardiger | Aktiewe jare = 1995–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0005532 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Kate Walsh''' (gebore 13 Oktober 1967) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Kicking & Screaming'' (2005), ''Legion'' (2010), en ''The Perks of Being a Wallflower'' (2012), en in die televisiereekse ''Grey's Anatomy'' (2005) en ''[[Emily in Paris]]'' (2020). == Filmografie == === Rolprente === * 1997: ''Night of the Lawyers'' * 1998: ''Three Below Zero'' * 2005: ''Kicking & Screaming'' * 2010: ''Legion'' * 2012: ''The Perks of Being a Wallflower'' * 2014: ''Just Before I Go'' * 2015: ''Any Day'' * 2018: ''Sell By'' === Televisiereekse === * 1999: ''The Mike O'Malley Show'' * 2001: ''The Mind of the Married Man'' * 2004: ''Joint Custody'' * 2004: ''The Men's Room'' * 2005: ''Grey's Anatomy'' * 2007: ''Private Practice'' * 2014: ''Bad Judge'' * 2015: ''Everyone's Crazy But Us'' * 2020: ''[[Emily in Paris]]'' === Televisierolprente === * 2003: ''Untitled Nicole Sullivan Project'' * 2005: ''Bobby Cannon'' * 2006: ''Grey's Anatomy: Straight to the Heart'' * 2010: ''Imagine 14: A Celebration of Children's Hospital Los Angeles'' * 2016: ''Frankenstein, Reimagined by Kate Walsh'' * ''Get in My Van'' === Video's === * 2002: ''A Day in the Life of Nancy M. Pimental'' * 2010: ''Humanity's Last Line of Defense'' * 2010: ''G.A.Y.S. (Guys Against You Serving) Part 2'' * 2012: ''Private Practice: The Practice of Parenthood'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0005532|Kate Walsh}} * {{Twitter|katewalsh|Kate Walsh}} * {{Instagram|katewalsh|Kate Walsh}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Walsh, Kate}} [[Kategorie:Geboortes in 1967]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] 97pw751nc4s3mmfxylm9s7is5g0g2sv 0 236864 2909383 2864684 2026-06-04T19:11:02Z Rooiratel 90342 /* Bron */ 2909383 wikitext text/x-wiki '''Krygsgeskiedenis''' (of die '''militêre geskiedenis''') is die vertakking van die wetenskap wat hom besig hou met die verskynsel van [[oorlog]] in die verlede. Die krygsgeskiedenis bemoei hom nie slegs met wat daar in die tallose oorloë gebeur het nie, want oorlog is geen geïsoleerde verskynsel nie - dit vloei voort uit ʼn sameloop van kragte in die samelewing. In die loop van die eeue verander die oorsake, doelstellings, verskyningsvorme en gevolge van oorloë voortdurend na gelang van die maatskaplike omstandighede van die betrokke tyd. Op sy beurt het die oorlog weer 'n invloed op die samelewing. Oorlog kom in byna alle kulture voor. Die verskynsel het egter in die Weste die mees opsienbarende ontwikkelings deurgemaak, ontwikkelings wat in ander kulture eers heelwat later gevolg het. In die krygsgeskiedenis word dikwels 'n onderskeid gemaak tussen 'n land-, 'n see- en 'n lugoorlog. Tot omstreeks die middel van die 19 de eeu het die klem geval op landwaartse oorlogvoering, maar daarna het die tegnologiese ontwikkeling ʼn totale omwenteling in oorlogvoering teweeggebring. In die 20 ste eeu het sekere van die groter konflikte wat omvang en verlies aan lewens en eiendom betref, in geen verhouding meer gestaan tot die doeleindes van die stryd nie; oorlog het dus minder funksioneel geword. == Inleiding == Oorlog is die stryd tussen groepe mense, in die besonder tussen state, waarby daar sprake is van ʼn gewapende en georganiseerde kragmeting. Die een party probeer deur middel van sy militêre mag die ander party aan sy wil onderwerp of probeer verhinder dat die ander party die oorhand kry. Dit is nie moontlik om die ontstaan van oorloë aan ʼn algemene oorsaak toe te skryf nie. Die verklaring dat oorloë ontstaan het as gevolg van die "aggressiewe" natuur van die mens, het ook geblyk onjuis te wees. Nog 'n verklaring, wat ook reeds verwerp is, wil dat die ontstaan van oorlog verband hou met die staatsvorm; totalitêre state sou byvoorbeeld meer geneig wees tot oorlogvoering as demokrasieë. ʼn Ander, meer genuanseerde teorie benadruk die graad van organisasie van groepe en state. As daar byvoorbeeld 'n toestand van anargie en botsing van bepaalde belange bestaan, dan is daar geen gesag om as bemiddelaar op te tree nie; een groep gryp na sy wapens en oorlog raak onvermydelik. Al hierdie teorieë het vir die beoefening van die studie van die krygsgeskiedenis te algemeen geblyk te wees. Aan die uitbreek van 'n oorlog het meestal 'n kompleksiteit van oorsake ten grondslag gelê, waarvan sommige eerder die aanleiding tot as die agtergrond van die oorlog gevorm het. Afhangende van die tydperk het oorloë hul oorsprong gehad in godsdienstige, politieke, sosio-ekonomiese of kulturele konflikte, maar in bykans elke geval het daar, afgesien van 'n hoofoorsaak, ook ʼn aantal meer dieperliggende oorsake vir oorlogvoering bestaan. Die doeleindes of oogmerke van oorlog verskil ook. Bekende militêre doeleindes was die verkryging van buit, voedsel, grondgebied, slawe, glorie, eer of prestige. Maar oorlog kan ook dien om die aandag van binnelandse probleme af te lei en emosies en aggressie na buite te kanaliseer. Die spanningselement was ongetwyfeld ook die doel van oorlogvoering: die oorlogvoering het 'n soort spel geword. Die karakter van oorlogvoering het deur die eeue aansienlik verander. Daar word onderskei tussen oorlog tussen individue (die geveg van man teen man) en die afstandsoorlog (met pyl en boog, kanonne, [[missiele]], ensovoorts). Meer fundamenteel is die onderskeid tussen die beperkte en die totale oorlog. Die beperkte oorlog speel hom af binne die raamwerk van die samelewing; dit is 'n instrumentele oorlog, 'n voortsetting van die politiek, maar met kragtiger middele. Daarenteen bedreig die totale oorlog die menslike voortbestaan; die politiek het sy oorheersende posisie verloor en die oorlog verloop volgens "eie" wette. Dit is in so ʼn situasie dat die doeleindes van die oorlog - soos hierbo genoem – nie slegs onduidelik word nie, maar selfs irrelevant. Dit is die geval wanneer die omvang van die stryd geensins meer verband hou met die doel daarvan nie. === Strategie === 'n Afsonderlike studieonderwerp binne die krygsgeskiedenis is die geskiedenis van die denke oor oorlogvoering en die [[militêre strategie]]. Oor die doel van oorlog, die strategie en taktiek, dit wil sê die krygskuns self, is al baie nagedink en gefilosofeer, maar selde op 'n sistematiese wyse. Vroeër is die formulering van algemene beginsels vir oorlogvoering onnodig geag. Die krygstaktiek, die kuns van oorlogvoering, was die belangrikste oorweging. Tydens die Renaissance het die belangstelling in die strategie begin toeneem, hoewel strategie en taktiek mekaar dikwels oorvleuel het. Die analise van strategie het nog altyd voortgespruit uit die verhouding tussen militêre strategie en die politieke doelwitte van ʼn groep of staat. In sy Dell’arte della guerra ("Oor die krygskuns"; 1520) was [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli]] die eerste persoon wat 'n sentrale plek aan die probleem gegee het. Hy het tot die slotsom gekom dat 'n burgermag vir 'n staat baie meer beteken as huurtroepe omdat laasgenoemde net vir die geld veg. Meer sistematies strategiese ondersoeke is in die 18 de eeu begin. [[Carl von Clausewitz]] (1780-1831). 'n Pruis met ʼn skoling in die [[filosofie]], word gewoonlik beskou as die vader van die strategie en die militêre wetenskap. In sy belangrikste werk, ''[[Vom Kriege]]'' ("Oor oorlog"), wat na sy dood verskyn het, definieer hy strategie as die kuns om veldslae te voer ten einde die vyand te verslaan en die oorlog te wen. Volgens Von Clausewitz het oorlogvoering geen eie funksie onafhanklik van die politiek gehad nie: "Oorlog is 'n voortsetting van die [[diplomasie]] ([[politiek]]) met ander middele." Nog 'n uitspraak wat hierdie beginsel verder illustreer, lui: "Oorlog het sy eie grammatika, maar nie sy eie logika nie." Ondanks die omvang van Von Clausewitz se invloed op latere strategie en die opleiding aan militêre akademies, word die strategie steeds meer ontkoppel van die politiek. In die 19e, maar veral in die 20e eeu is oorlogvoering al hoe meer van die politiek geskei. Die militêre leiers van die verskillende groot moondhede ontwerp offensiewe en defensiewe stelsels wat slegs beperk word deur tegniese moontlikhede en nie deur landsbelange nie. Daar kan met sekere voorbehoude gesê word dat die teorie van strategie en oorlogvoering eers na die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die ontploffing van die eerste [[kernwapen]] weer begin verband hou het met maatskaplike vraagstukke. Daar is geprobeer om hierdie nuwe, breër benadering tot 'n aparte wetenskap, die polemologie of oorlogsleer, te ontwikkel: dit behels die studie van die oorsake van die ontstaan van oorloë en van die voorwaardes wat vrede sal verseker. == Prehistorie == Inligting oor die krygsgeskiedenis voordat die skryfkuns ontwikkel is, is uiters skaars. Uit die argeologiese vondste is dit baie moeilik om vas te stel of spesifieke wapens vir die jag op diere of vir oorlogvoering gebruik is. Antropologiese studies gedurende die 19 de en die 20 ste eeu oor primitiewe stamme in die oerwoude van [[Nieu-Guinee]] en elders bied wel 'n mate van insig in die wyse waarop prehistoriese stamme oorlog gevoer het. By die primitiewe volke is daar geen sprake van streng georganiseerde groepe wat in gevegsformasie opgestel is en 'n veldslag gelewer het nie. Onverhoedse aanvalle het gelei tot gevegte waarby baie mense betrokke was. Die uitputtingsoorlog het selde voorgekom: die primitiewe mens was geneig om hom terug te trek by die eerste teken van weerstand. Gevegte op 'n afstand, met wapens soos 'n pyl en boog, 'n werpspies of 'n blaaspyp, was die algemeenste. Gevegte waarin die deelnemers handgemeen geraak het, het blykbaar later geleidelik ontwikkel. Gewapende konflikte tussen stamme was dikwels bloedvetes en godsdiens- of seremoniële oorloë (die verkryging van gevangenes as offers aan die gode) en oorloë om vroue, voedsel en slawe as buit te bekom. Die wil tot oorheersing, die oorlog as middel om groter eenhede (state en volke) te skep, was byna totaal afwesig. Aangesien die stamme klein was en die manlike lede deur hul deelname aan die stryd status verkry het, was krygsdiens sowel reg as plig: stam en leër het ʼn eenheid gevorm. Die opkoms van die landbou (ongeveer 8 000 v.C.), wat die keerpunt van die [[Neolitikum]] (of [[Nuwe Steentyd]]) was, moes 'n groot invloed gehad het op die verhoudings tussen die stamme. Daar het 'n nuwe soort konflik ontstaan tussen die stamme wat die akkerbou en veeteelt beoefen het en die nomadiese jagterstamme. Die gevestigde landboustamme moes versterkings bou om hulle teen die invallende nomade te verdedig. So het die kern van die vroegste vestingstede ontstaan. == Oudheid == Soos in die geval van die prehistorie is die inligting oor oorlogvoering in die Oudheid (nagenoeg 2500 v.C. tot 500 n.C.) ook maar skaars, met uitsondering van die laaste deel van die tydperk, naamlik van omstreeks 500 v.C. af, waaroor daar meer inligting beskikbaar is. Sedert die opkoms van die groot beskawingsentra aan die oewers van die Nyl, die Tigris en die Eufraat (ongeveer 2500 v.C.) was daar 'n groot verskeidenheid vorme van oorlogvoering. Benewens massaleërs was daar ook staande leërs (dit is leërs wat op volle sterkte gehou word, selfs in vredestyd). Die versterkings van hierdie tydperk toon dikwels ʼn verbasende tegniese vaardigheid. Verskeie beleëringsmetodes is aangewend. Die mure is byvoorbeeld met 'n storm ram, spesiale boorapparaat, of deur ondergrawing ineen laat stort. Deur tonnelgrawing kon verrassingsaanvalle gedoen word. Beleërdes is ook tot oorgawe gedwing deur 'n strategie van uitputting in 'n uitgerekte beleg. Verdedigings- sowel as [[plunder]] of onderwerpingsoorloë is gevoer. Oorlog was beslis die hoofinstrument in die vorming van groot politieke eenhede soos die Assiriese Ryk (omstreeks 1000v.C.), die Nieu Babiloniese Ryk (omstreeks 600 v.C.) en [[Persië]] (omstreeks 500 v.C.). Daar word algemeen aanvaar dat [[Assirië]] die oorlogsugtigste staat van hierdie tydperk was. Die Assiriese gemeenskap was op 'n militêre grondslag georganiseer en hul wreedheid in stryd en oorheersing was kenmerkend. Naas die grootskaalse slagtings is massadeportasies uitgevoer om onderworpe volke te verkneg. Die Assiriërs het in hul oorloë gebruik gemaak van die strydwa; die perd is waarskynlik in die 16e eeu voor Christus deur die Hetiete in die krygsverrigtinge ingevoer. === Eerste infanterie === Vanaf omstreeks 1000 v.C. het daar verskille begin intree tussen die militêre organisasiemetodes van die Nabye Ooste en die van die Weste. In die Ooste is die ligte ruitery of kavallerie (getalryk en uiters beweeglik) oorwegend gebruik en die absolute heerser van die land was ook die opperbevelhebber van die strydmag. In die Weste het die swaar gepantserde infanterie (voetsoldate) wat op groot dryfkrag staatgemaak het, die strydtoneel tot met die ineenstorting van die Wes-Romeinse Ryk oorheers. Die omvang van die gemeenskap het ook sy stempel op die organisasie van die krygsmag afgedruk. Die vroeë Griekse staatjies was te klein vir die instandhouding van die massaleërs. Die staatjies moes formasies opstel waarvan die krag nie in die (groot) aantal krygers gelê het nie. Die bergagtige gebied het ook 'n invloed gehad: die tandskap het hom nie geleen tot die ontwikkeling van die ruitery as hoofwapen in die stryd nie. [[Homeros]] beskryf in die ''[[Ilias]]'' en die ''[[Odussee]]'' die gevegte van die Helleense riddertyd (900 v.C.). Die aristokratiese held het sy teenstander te voet in 'n tweegeveg beveg en op sy strydwa oor die slagveld beweeg. Maar in die Homeriese verhaal is daar ook aanduidings dat hierdie helde bygestaan is deur troepe wat in 'n primitiewe, geslote gevegsformasie opgestel was. Die troepe was die persoonlike volgelinge van die held. Die Grieke het omstreeks die 7e eeu v.C. hul gevegstyl gewysig. Swaar gepantserde voetsoldate ([[hopliet]]e). gewapen met 'n stootspies, het 'n kompakte, reghoekige gevegsformasie, die falanks, gevorm. Die geslotenheid van die formasie was noodsaaklik omdat die skild, wat op die linkervoorarm gedra is, slegs die linkersy van die voetsoldaat beskerm het. Elke soldaat het dus die beskerming van sy regtermakker se uitstaande skild nodig gehad. Gevolglik was die regtervleuel van die formasie geneig om na vore te beweeg tydens ʼn aanval. Die verloop van die maneuvers is hierdeur bepaal: die regterflank het geprobeer om die linkerflank van die vyand te omsingel. Ekonomiese ontwikkeling tydens die 8e en 7e eeu v.C. het gelei tot ʼn omwenteling in die militêre organisasie. Meer mense kon die defensiewe en offensiewe toe rusting van die hopliet bekostig, en die [[aristokrasie]] het hut houvas op die gemeenskap begin verloor, onder meer deur die verlies van hul militêre meerderwaardigheid. Met die verdwyning van die monopolie van die aristokrate is die grondslag van die samelewing verander. ʼn Demokratisering het begin intree, die hopliete (nou 'n breër laag van die bevolking) het politieke invloed begin verkry. Een van die Griekse stadstate, [[Sparta]], het geen burgermilisie van hopliete gehad nie, maar het ʼn aparte krygerstand geskep en so die gemeenskap op suiwer militêre grondslag georganiseer. Die Spartane het hulle as heersersklas oor die onderworpe Helote aan gestel. Ten einde die gevaar van laasgenoemde se groter getalle teen te werk, moes die Spartane hul jeugdiges 'n streng militêre opleiding gee. In omstreeks 400 v.C. het Sparta as garnisoenstaat verrys en die oppermag verkry oor die Griekse stede. Die Griekse gebruik van die falanks het hul manier van oortogvoering uiters onaanpasbaar gemaak en die keuse van 'n goeie aanvalsposisie (soos tydens die [[Slag van Marathon]], 490 v.C.) noodsaaklik gemaak. 'n Aanval op die kwesbare flanke van die falanks kon dit tot stilstand bring en die voordeel van die kortafstandstormloop en die gepaardgaande stoomrolleraksie uitskakel. Die invoer van die skuinsfalanks deur die Thebaan Epaminondas (oorl. 362 v.C.) was 'n verbetering omdat dit die linkerflank versterk het. Die Macedoniese vorste [[Philippos II van Makedonië|Philippus II]] (382- 336 v.C.) en sy seun [[Alexander die Grote]] (365-323 v.C.) het die Griekse stelsel verder verfyn. Die falanks is verder verbeter deur die verlenging van die stootspies, bekend as die sarissa. Dit het die vegspiese doeltreffender gemaak deurdat die soldate agter die eerste ry nou ook met hul langer spiese die vyand kon bykom. Die falanks het so 'n mobiele menslike fort geword. Ander magte, soos die ligte infanterie en die ruitery, is met die swaar infanterie gekombineer. Die artillerie het ook 'n belangriker plek begin inneem met die invoer van beleëringswapentuie soos die storm ram, die ballista en die [[katapult]]. Die Macedoniese leërs was deur hierdie veranderinge sterker as die van die Griekse stadstate en onder Alexander het hulle die hele Nabye Ooste verower. === Die Griekse vloot === Behalwe die taktiek van die swaarbewapende infanterie het die Grieke ook ʼn nuwe vorm van oorlogvoering ter see ingevoer. Op die terrein het die Atheners die inisiatief geneem. In die seeslae teen die Feniciërs, die bondgenote van die [[Perse]], is die drieriemsgalei, 'n roeigalei met 3 rye roeiers (gewoonlik slawe, bo of skuins langs mekaar), gebruik. Hierdie vaartuie, onder bevel van ʼn drievors, was toegerus met 'n sterk ram en nagenoeg 50 soldate op die dek bokant die roeiers. Die soldate het die slag beslis deur aan boord te gaan van die vyandelike vaartuig. Vanweë hut gebrek aan beweeglikheid en hul beperkte aksieradius was hierdie vaartuie nog baie primitief. Die Atheense oorlogsvloot, bygestaan deur die skepe van bondgenote, het tot die 5e eeu v.C. die see rondom Griekeland beheers. Daarna het [[Carthago]] en die Griekse stadstate op [[Sisilië|Sicilië]] (veral Sirakuse) die voortou geneem. Op Sicilië is ʼn nog groteroorlogskip, die pentere (5 rye roeiers), gebou, wat toegerus was met swaar geskut soos ʼn katapult. Hierdie bykans onbeweeglike seeforte is lank in die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese tyd]] gebruik. Die galeiskepe het tot in die 17e eeu die kern van oorlogsvlote in die Middellandse See uitgemaak. Romeinse volksleërs Reeds gedurende die Hellenistiese tyd (ongeveer 300 v.C. tot die begin van die Christelike jaartelling) het daar in die Weste nog 'n ekspansionistiese moondheid ontstaan: [[Rome]], wat grootheid verwerf het deur die swaard van die legioensoldaat. Die Romeine het oorlogvoering nog as 'n afwyking van die normale, nog as 'n laaste uitweg beskou, maar as 'n integrerende deel van die Romeinse imperialistiese staatkunde. Die soldate vir die leër is verkry deur middel van konskripsie (verpligte krygsdiens). Sedert die vroegste tye van die [[Romeinse Ryk]] was die woorde burger en soldaat vir die Romein byna sinoniem, en vir die Romeinse boer was veg net so belangrik as ploeg. Militêre diensplig was 'n plig sowel as 'n reg. In oorlogstyd of ten tye van 'n krisis kon elke burger tussen 17 en 45 wat eiendom besit het, opgeroep word. Die hooftak van hierdie burgermag was die voetsoldate. Die krag van die leër was in die taktiese eenheid, die manipel, geleë. Gedurende die eerste eeue van die groei van Rome tot 'n wêreldryk was die falanks die basiese gevegsformasie. Na die nederlaag teen die Samniete in 315 v.C. is daar egter ʼn losser formasie ingestel, wat bestaan het uit 40 vegeenhede (manipels) wat in 'n [[Legioen van Eer|legioen]] georganiseer is. Ruimtes tussen hierdie eenhede het dit vir die legioen moontlik gemaak om in die middel van 'n geveg van formasie te verander. Die tradisionele opmars van die legioen het in 3 linies plaasgevind: die hastati was soldate gewapen met werpspiese, gevolg deur principes (dit is "eerstes", omdat hulle oorspronklik die eerste linie gevorm het) en die triarii (dit is "derdes", die reserwe van veterane). Die Romeinse generaals was oor die algemeen minder bekwaam as die onderoffisiere, wat die manipels aangevoer het en op grond van verdienstelikheid benoem is: die centurio's. Dwarsdeur die Romeinse geskiedenis was die generaals meestal politici wie se belange gewoonlik beperk was tot burgerlike aangeleenthede. Rykdom en afkoms was belangrike faktore by die verkryging van 'n leiersposisie in die leer. Gevolglik het die strategie en taktiek betreklik eenvoudig gebly. Ondanks die feit dat die Romeine in aanraking gekom het met ander vorme van militêre organisasie, het hulle slegs klein aanpassings in hul eie militêre organisasie en strategie aangebring. Die ruitery het 'n sekondêre vertakking gebly, hoewel sy rol in die krygsgeskiedenis toenemend belangrik geword het. Waar dit in die vroegste eeue slegs een tiende van die slaankrag uitgemaak het, het die ruitery teen die eerste eeue na [[Christus]] 'n kwart van die militêre mag uitgemaak, veral weens sy nut teen berede plunderaars. Die gebrek aan 'n sterk ruitery het die taktiek beïnvloed; 'n vlugtende vyand is byvoorbeeld selde agtervolg. Die vloot was ook 'n ondergeskikte vertakking van die krygsmag. Rome het geen permanente vloot mag opgebou nie. 'n See mag is slegs op die been gebring wanneer die omstandighede dit genoodsaak het, soos byvoorbeeld tydens die Puniese Oorloë (264- 201 v.C.). Deur die aanwending van 'n corvus (ʼn soort kloutervlot) is 'n seestryd omgeskep in 'n soort landoorlog ter see. Die grootste sukses van die soort "Iandrottegniek" is behaal tydens die [[Slag van Mylae]] (260 v.C.). Vir die Romeine was die land, eerder as die see, die gebied waar die oorwinning behaal is. Die Romeinse strewe na beheer oor die kuste rondom die [[Middellandse See]] (mare nostrum, letterlik "ons see") is in die vroeë keisertyd deur die Romeinse legioene verwesenlik, en dit het 'n sterk vlootmag oorbodig gemaak. Die uitbreiding van die Romeinse heerskappy oor die [[Ou Wêreld]] is geïnspireer deur 'n verskeidenheid motiewe, soos onder meer die verkryging van buit, oorlogskat, grondgebied, krygsgevangenes vir slawearbeid, en die heerssug, wat verreikende gevolge gehad het vir die leër. Weens die lang dienstermyn het die leer van burgers (grondbesitters en boere) geleidelik verdwyn. === Beroepsleër === Van die 4e eeu v.C. af het soldate vir hul militêre dienste soldy begin ontvang. Die burgerlike leër is omgeskep In 'n huurleër. Die konsul [[Gaius Marius]] (157-86v.C.) het in 107 v.C. die leer gereorganiseer deur elkeen wat 'n militêre loopbaan wou volg, te werf, ongeag sy sosiale status. Die sensus, wat die grondslag gevorm het vir eiendomsramings en belasting, het geen rol meer gespeel by konskripsie nie. Die werwing van manskappe onder bondgenote (socii) het die militêre potensiaal verder uitgebrei. Die leër, wat toe ingedeel is in taktiese eenhede (kohorte of krygsbendes) van 360 man, was lojaal teenoor die aanvoerders. Hierdie aanvoerders het die manskappe ook betaal en het die hulpvoordele vir die ontslane veterane verseker, onder meer in die vorm van grandtoewysings. Die gevaar wat inherent aan hierdie ontwikkeling was, was dat die militêre apparaat nie meer ʼn demokratiserende element in die Romeinse politieke stelsel was nie. Die ondergeskikte posisie van militêre leiers wat slegs opdragte moes uitvoer, het verdwyn. Telkens as die belange van die militêre leiers gebots het, wat wel gebeur het, is Rome geteister deur burgeroorloë (133-31 v.C.). Die ontwikkeling van die militêre leier tot staatshoof of keiser het sy hoogtepunt bereik onder Augustus (63v.C.-14 n.C.). Hy hel 'n permanente leër aan die grense georganiseer wie se taak dit was om vrede te verseker. Magskonsentrasie en die vorming van ekspedisieleërs was nie meer noodsaaklik nie omdat Rome nie meer deur 'n groot mag bedreig is nie. Die totale leersterkte het nagenoeg 'n half miljoen man beloop, wat 'n betreklike klein mag was as die bevolkingsyfer en die omvang van die grense in ag geneem word. Die skaal waarop die Romeinse ryksvrede (pax Romana) gevestig was, was ongeëwenaar in die geskiedenis. === Barbaarse huurtroepe === Die proses van opname in die leër van nie-Romeinse burgers, wat in die 1e eeu v.C. begin het, het voortgeduur in die keisertyd. Die Romeinse burgers was nie besonder gretig om in die afgeleë grensgebiede militêre diens te doen nie en mettertyd is werwing in die grensgebiede self gedoen. In die 3e eeu n.C. het die ekonomiese toestand begin versleg en die waarde van geld het gedaal. Vanweë 'n gebrek aan geld kon die leër nie op sy volle sterkte gehandhaaf word nie. Om ondanks hierdie probleme 'n militêre mag in stand te hou, is enige militêre hulp wat bekom kon word, aanvaar. Gedurende die laaste eeue van die Ryk is barbaarse stamme (foederati) op groot skaal in die leër opgeneem om die Ryk teen die vyandige ruitervolke,wat in toenemende mate die grense bedreig het, te verdedig. Die Asiatiese [[Partiese Ryk|Parthe]] en [[Hunne]] en die Europese [[Gote]] en [[Vandale (volk)|Vandale]] was die grootste gevaar, hoewel hul getalle gewoonlik oorskat is. Dit is baie onwaarskynlik dat hordes van tienduisende krygers so beweeglik sou kon wees soos wat die Vandale was. Hul leër het hoogs waarskynlik nie meer as 10 000 man getel nie. Intussen het 'n algehele reorganisasie van die verdedigingstelsel nodig geword. Mobiele eenhede moes geskep word, wat aangewend kon word op enige punt waar die grens bedreig is. Die Romeinse leër was 'nie daarop ingestel nie en die toenemende voorkoms van aanvoerders met persoonlike volgelinge het die leër al hoe minder bestuurbaar gemaak. In die Weste het die verband tussen die Ryk en die leër verdwyn. In die omstandighede het die Barbaarse aanvoerders die oorhand begin kry en 'n gevaar vir die Ryk begin word, en botsings tussen die ambisieuse bevelvoerders met hul persoonlike leërs het die ineenstorting verhaas. Die verdediging het in so 'n mate verswak dat invallers die kans kon benut om dikwels ongesteur die grense oor te steek. Troepemagte van 100 000 man, wat tydens die bewind van [[Julius Caesar]] op die been gebring kon word, was nou nie meer moontlik nie. In die slag van Adrianopel moes keiser Valens die stryd aanknoop met slegs 12 000 man. Hy is verslaan deur 'n Gotiese leër wat hoofsaaklik uit kavallerie bestaan het. Dit was toe duidelik dat die duisendjarige oorheersing van die infanteris (voetsoldaat) op die slagveld ten einde geloop het. == Middeleeue == === Bisantium === Die tydvak van die opkoms, oorheersing en ondergang van die ruitery op die slagveld word begrens deur twee oorwinnings deur die ruitery: die Slag van Adrianopel in 378 n.C. en die Slag van Marignano in 1515. Die Oos-Romeinse Ryk was die eerste wat die ruitery as sy hoofmag aanvaar het deur die foederati tot die leër toe te laat. Die Bisantyne (of Oos-Romeine) se vyande was hoofsaaklik ruitervolke. In teenstelling met die Weste het die Bisantyne betyds die gevaar van te veel vreemdelinge in hul leërs besef. Gevolglik het hulle hul eie troepe hersaamgestel sodat hulle die kern van die leër kon bly. Daarbenewens het keisers [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]], [[Maurikios]] en [[Herakleios van Bisantium|Herakleios]] (6e en 7e eeu) die getalle van die vreemdelingtroepe verminder en terselfdertyd die sentrale gesag verstewig. Generaals soos Belisarius en Narses, wat hulself met persoonlike lyfwagte (die comitatus) omring het in navolging van die Germaanse bevelvoerders, is deur [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]] ontslaan. Die leër het hoofsaaklik uit ʼn swaargepantserde ruitery bestaan wat teen Slawiese, Awaarse, Bulgaarse, Persiese, Arabiese, Russiese en Turkse invallers gebruik is. Die las om hierdie volkere in bedwang te hou, het hoofsaaklik op [[Konstantinopel]] gerus, wat die rykste stad tydens die Middeleeue was. Konstantinopel se strategiese posisie as 'n soort bufferstad was besonder belangrik vir die Weste. Afgesien van die beleidsrigtings ten opsigte van oorlogvoering is die krygskuns ook bestudeer en goeie strategie en krygstaktiek is hoog geag. [[Keiser Leo]] se beroemde verhandeling oor die taktiek op die slagveld, ''Tactica'' (ca. 950), is baie geraadpleeg. Die bewegings van die vyand is waargeneem en die [[Bisantynse Ryk|Bisantyne]] se manier van oorlogvoering is aangepas by die taktiek van hul teenstanders. 'n Verdedigingstrategie en 'n professionele houding, gesuiwer van persoonlike eersug, was kenmerkend vir die Bisantyne se manier van oorlogvoering. Waar 'n oorwinning behaal kon word deur middel van sluipmoord, verraad, omkopery of verrassingsaanvalle, het die Bisantyne nie gehuiwer om die middele aan te wend nie. Die suksesse van die leër was deels die gevolg van die bekwaamheid van die aanvoerders. Die Bisantynse leër het 'n ongeëwenaarde geskiedenis van krygsuksesse gehad: van 528 tot 1071 het die generaals nie 'n enkele betekenisvolle slag verloor nie. Die militêre onfeilbaarheid het tot 'n einde gekom met die nederlaag wat die Bisantynse leër gely het in die [[Slag van Manzikert]] (1071) teen die [[Seldjoekse Ryk|Seldjoeke]]. Dit was 'n uitvloeisel van 'n afname in die gesag van die sentrale regering, wat 'n verswakking van die militêre mag tot gevolg gehad het. Vroeëre teorieë oor oorlogvoering is laat vaar. Konstantinopel se militêre mag is verder verswak deur die verlies van Klein-Asië, waar die meeste van die manskappe ([[Isauriërs]] en [[Armeniërs]]) vir die leër gewerf is. Nietemin het die stad tot in 1453 as bolwerk van die [[Christendom]] teen die volgehoue aanslae van die [[Islam]] bly staan. === Wes-Europa: die ridderleërs === In Wes-Europa is die militêre meerderwaardigheid van die ruitery baie langsamer erken. Die twee groot Germaanse stamgroepe, die [[Saksers]] en die [[Franke]], was voetsoldate. Een van die vroeë uitsonderings was die [[Slag van Poitiers]] (732) teen die [[Arabiere]], waarin die ruitery wel 'n belangrike rol gespeel het. Die geleidelike proses waardeur die ruitery die hoofmag in die leër geword het, het eers tussen die 7e en die 11e eeu plaasgevind. Net soos in die geval van die [[Oos-Romeinse Ryk]] is hierdie ontwikkeling deur uitwendige faktore bevorder. Veldtogte teen ruitervolke soos die [[Aware]] en [[Lombarde]] (8e eeu) en die [[Wikings|Noormanne]] (8e eeu) met hul skepe, wie se krag grootliks in beweeglikheid en verrassingsaanvalle geleë was, en teen die Magjare (10e eeu) het die gebruik van berede leërs noodsaaklik gemaak. Slegs in [[Engeland]] was die ruitery nie so 'n belangrike deel van die leer nie. Selfs nog in 1066 het [[Harald V van Noorweë|Harald]] in die [[Slag van Hastings]] hoofsaaklik met voetsoldate geveg. Toe sy infanterie, wat in 'n gunstige verdedigingsposisie opgestel was, egter die geledere verbreek, kon [[Willem die Veroweraar]] met behulp van sy ruitery die oorwinning behaal. Die opkoms van die ruitery of kavallerie het gepaard gegaan met die geleidelike ontwikkeling van die stam as krygsmag tot 'n militêre stand wat die alleenreg op die gebruik van wapens verkry het. Hierdie versmalling van die basis van die krygsmag het gelei tot ʼn verswakking van die militêre slaankrag vanweë 'n enorme afname in die getalle van die leer. Selfs [[Karel die Grote]] (ca. 800), wat 'n groot deel van [[Wes-Europa]] onder sy gesag gehad het, kon nie meer as 10 000 soldate na die slagveld stuur nie. Na sy bewind het die [[Frankiese Ryk]] spoedig ineengestort, veral weens die stelsel van ryksdeling by opvolging. Nog 'n faktor wat bygedra het tot die opkoms van kleiner ryke, was die onvermoë van die sentrale teereenhede om vinnig te reageer op die blitsaanvalle van die Noormanne en die Magjare. Die plaaslike leiers met hul volgelinge was verplig om die gebiede in die nabyheid van hul kastele self te verdedig. Aangesien baie min geld in omloop was, het die magtige landhere hul volgelinge deur middel van leengoed (benefisie), dikwels in die vorm van grondgebied, vergoed. Hierdie leengoed het die krygsman ekonomies onafhanklik gemaak. Sy sosiale posisie, wat oorspronklik gering was (in [[Duitsland]] was die meeste volgelinge horiges), is dus verstewig. Die leengoed was ook nodig om die duur uitrusting (perd en wapens) vir die stryd te bekostig. Gedurende die 8e eeu het die koste van die uitrusting 45 solidi beloop, die prys van 15 merries en 23 osse. Die verordening (capitularium) van [[Diedenhofen]] (805) het bepaal dat slegs diegene wat 12 landgoedere of 120 tot 180 hektaar land as eiendom of as leengoed besit het, 'n wapenrusting (brunia) mog dra. Waarskynlik was die aantal krygers wat so baie grond besit het, maar gering. Die ridder se uitrusting het al hoe swaarder geword namate die aanvalswapens wat die harnas moes deurboor, verbeter het. In die 13e eeu het die aantal ridders wat die duur toerusting kon bekostig, aansienlik verminder. Daarby het die ridders wat daarin geslaag het om politieke invloed te verkry, gedurig onder mekaar oorlog gevoer. Hierdie private oorloë was ʼn groot teistering vir die gemeenskap van die [[Middeleeue]]. Die Kerk het sonder sukses geprobeer om die twiste teen te werk deur sekere dae te bepaal waarop daar nie geveg mag word nie (Godsvrede). [[Pous Urbanus II]] se oproep by [[Clermont-Ferrand|Clermont]] om die stryd teen die ongelowiges aan te knoop (1095), was deels ʼn poging om die aggressie teen ʼn afgeleë vyand te rig. Die kruistogte was inderdaad 'n faktor wat daartoe bygedra het dat die ridder aan ʼn ideaal verbind is: hy was 'n stryder in die diens van God. In ooreenstemming hiermee het die ridderpoësie (byvoorbeeld die chansons de gestes) die dade van die ideale ridder besing. So is die uitsonderlikheid van die ridderskap steeds meer beklemtoon en uiteindelik het die ridders die sosiale bolaag van die samelewing gevorm en is in die adel opgeneem. Op die slagveld was net die ridder van groot waarde omdat dit hy was wat die gemeenskap verdedig het; die voetvolk is nie meer as belangrik gereken nie. Die voordelige kombinasie van die voetvolk en die ruitery, wat tydens die kruistogte bewys is, is in Wes-Europa heeltemal geïgnoreer. Uitgesonder die herontdekking van die kragtige en akkurate kruisboog in die 13e eeu, het niks die posisie van die ridderstand in gevaar gestel nie. === Die opmars van die voetvolk === Die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen [[Engeland]] en [[Frankryk]] (1339- 1453) het 'n einde gemaak aan die voorkeurposisie van die ridderstand. Koning [[Eduard I van Engeland|Eduard I]] van Engeland het met groot sukses van die infanterie in sy veldtogte in die bergagtige dele van Wallis gebruik gemaak. [[Eduard III van Engeland|Eduard III]] het eerste van 'n kombinasie van infanteriste en ruitery, gewapen met die lang boog (vinniger om te gebruik as die kruisboog) op die Europese vasteland gebruik gemaak. Die Engelse het die Franse 'n paar gevoelige neerlae toegedien in die [[Slag van Crecy]] (1346) en die Slag van Poitiers (1356). Die Franse het nie die Engelse se taktiek gevolg nie, maar op advies van [[Bertrand du Gueselin]] (1320- 1380) na hul kastele teruggeval, van waar hulle verrassingsaanvalle op die Engelse stellings uitgevoer het. Oop veldslae is vermy. Dit was egter eers na die optrede van Jeanne d'Arc dat die Engelse hul stellings op die vasteland prysgegee het. Nog 'n militêre verwikkeling, bekend as die "die wonder van die 14e eeu", het die posisie van die ridders nog meer geknou. Die Switsers het eerste militêre eenhede begin vorm wat slegs bestaan het uit voetsoldate gewapen met hellebaard en piek. 'n Falanks van pieke het die aanstormende berede ridders afgeweer, waarna 'n genadelose slagting met die hellebaard gevolg het. Op die manier het die Switsers, skynbaar met min inspanning, die veldslae by [[Morgartern]] (1315), Laupe (1339) en Sempach (1386) gewen. Na die Switsers se suksesse het ander lande geleidelik hul infanterieafdelings versterk en uitgebrei. Die Spaanse infanterie (terzio's), wat volgens die patroon van die Romeine georganiseer is en deur die idees van die [[Renaissance]] beïnvloed is, is veral gevrees. Die infanteriste was gewapen met ʼn haakbus ('n vuurwapen) en piek en het ook op groot skaal van artillerie gebruik gemaak. 'n Derde faktor wat bygedra het tot die agteruitgang van die ruitery, en daarmee van die ridderleërs, was die algemene ingebruikneming van buskruit gedurende die 15e eeu. Reeds aan die begin van die 14eeeu het die eerste vuurwapens, soos die bombard ('n soort kanon), die [[mortier]] en die handkanon hul verskyning gemaak. Weens hul beperkte beweeglikheid was hierdie wapens nie juis baie doeltreffend nie. Gedurende die 15e eeu is vuurwapens veral tydens beleërings gebruik. Die kastele, wat die primêre vestings van die adel en die ridderstand was, het in die tyd ook kwesbaar geword. Selfs die stadsmure het nie meer voldoende beskutting aan die inwoners gebied nie omdat die gebruik van buskruit groot verwoesting aangerig het. Die jaar 1453 word allerweë beskou as 'n mylpaal in die geskiedenis van die krygskuns omdat die Turke in daardie jaar Konstantinopel verower het deur die aanwending van 62 stuks grofgeskut. == Moderne tyd == Tot die 16e eeu het die belangrikste lande van Sentraal-Europa byna uitsluitlik gebruik gemaak van [[huursoldaat|huursoldate]]. Die huursoldate is vir die tyd van die jaar wat hom die beste tot oorlogvoering geleen het, gehuur en is daarna weer ontslaan. Gedurende die 15e eeu het die huursoldate die kwesbare en duur ridderleërs vervang. Die ridders kon slegs nog in die kleurryke riddertoernooie presteer. Omdat die huursoldate slegs vir kort tydperke gehuur is, kon geen behoorlike kameraadskapsgees gekweek word nie, terwyl alle ander vereistes vir tug en orde in die leer ook ontbreek het. Die huursoldate is ook nie gereeld betaal nie en gevolglik het drostery, muitery, plundering en molestering van die burgery algemeen voorgekom. Teen die einde van die Middeleeue het daar geleidelik ʼn verbetering in die toestand ingetree omdat die vorstelike gesag verstewig is. Die vors het hom die reg toegeëien om belastings te hef en het dus 'n gereelde inkomste gehad. Gevolglik kon staande leërs ook in vredestyd in stand gehou word. Die twee basiese vereistes vir orde en dissipline is dus verwesenlik, naamlik 'n vaste werkverband en gereelde soldy. Een van die eerste permanente leërs was die Spaanse leër, wat gefinansier is met goud en silwer van die "[[Nuwe Wêreld]]" (Amerika). Die kern van die Spaanse leërs is gevorm deur die [[piekenier]]s. Voor die veldslag is hulle in die vorm van groot vierkante opgestel, die sogenaamde bataljonne, wat die opmars van die ruitery kon stuit. Die haakbusskutters is aan weerskante van die vierkante opgestel, gewapen met gewere en muskette, waarmee hulle aanhoudend, hoewel onakkuraat, op die vyand kon vuur. Die haakbusskutters was weerloos teen die ruitery en die piekeniers en moes tydens 'n aanval tussen of onder die pieke skuil. Die ruitery is opgestel aan een van die flanke, met die saamgetrekte voetsoldate in die middel. Die ruitery het bestaan uit harnasdraers, lansiers en haakbusskutters, wat gewoonlik die slag beslis het nadat die slagorde van die infanterie verbrokkel het. Die artillerie was minder belangrik. Gewoonlik is nie meer as 'n drietal skote tydens die slag, wat gewoonlik binne 'n uur beslis is, afgevuur nie. Die vierkant formasie het baie voordele gehad. Dit het min vereistes gestel ten opsigte van die geoefendheid van die manskappe. Dit was eenvoudig opgerig en diep genoeg om 'n storm loop van die ruiters te keer, maar dit het ʼn beperkte beweeglikheid gehad. Etlike ure was nodig om 'n klein beweging uit te voer, veral op ʼn moeilike terrein. Slegs 'n klein deel van die manskappe, gewoonlik net die eerste vyf rye, het werklik kontak met die vyand gemaak. Die veggees van die Spaanse leër het dikwels veel te wense oorgelaat, soos blyk uit die voorval, bekend as die Spaanse furie (1576), toe ʼn grootskaalse muitery van die troepe in die [[Nederlande]] plaasgevind het. === Leërhervormings van prins Maurits van Nassau === Met reg kan [[Maurits van Nassau]], die [[prins van Oranje]], die eerste moderne leërhervormer genoem word omdat sy leer die eerste gereelde staande leër was. [[Swede]], [[Frankryk]], [[Oostenryk]] en [[Brandenburg]] het die Hollandse voorbeeld tydens en na die [[Dertigjarige Oorlog]] (1618- 1648) gevolg en [[Engeland]] 'n rukkie later. Geïnspireer deur die Griekse en Romeinse skrywers het Maurits en sy neef, [[Willem Lodewyk]], bestuit om die sogenaamde vlakformasie in die leër van die republiek in te voer. Dit was 'n taktiese eenheid met dieselfde frontbreedte as vroeër, maar met slegs 10 geledere. ʼn Aantal van hierdie klein en beweeglike eenhede is in 'n drietal agter die opgestelde linies opgestel. Net soos in die vierkantformasie is die skutters (in geledere van 10) aan weerskante van elke eenheid opgestel. Hulle het agter en tussen die piekeniers skuiling gesoek tydens 'n aanval. Die vlakformasie het vanselfsprekend voordele gehad. Dit was beweegliker, meer manskappe kon deelneem aan die stryd en meer skutters kon skuiling vind tussen die verskillende formasies. Hierdie laaste voordeel was baie belangrik omdat die aantal skutters vermeerder het in vergelyking met die piekeniers. 'n Eeu later het die piekeniers heeltemal oorbodig geraak nadat die bajonet ingevoer is en skietkrag toegeneem het. Die vlak gevegsformasie of "Hollandse brigade", soos die nuwigheid in die krygswetenskap genoem is, was inderdaad ʼn mylpaal in die geskiedenis van die infanterie. Dit was die begin van die latere sogenaamde lineêre taktieke, waar die gevegte in uitgestrekte linies plaasgevind het. Die taktiek word tot vandag toe nog in die weermagte van die meeste lande toegepas. === Vorme van oorlogvoering (17e en l8e eeu) === Gedurende die tyd tot met die uitbreek van die Franse Revolusie was oorlog nie 'n indrukwekkende verskynsel nie. Hoewel daar voortdurend oorloë plaasgevind het, was dit nie juis intensief nie en onderworpe aan tallose reëls en beperkings. Daar is baie oorloë gevoer, onder meer die Poolse en [[Beiers]] en suksessieoorloë, waarin nie ʼn enkele veldslag gevoer is nie. Die beperkinge kan deels toegeskryf word aan die klein grondgebied van die betrokke land. In die eerste fase van moderne oorlogvoering was die samelewing slegs op baie beperkte skaal by die oortog betrokke. Behalwe in [[Pruise]] is die strewe na rykdom in die tyd oorskadu deur die skaarste aan goedere. Die taak van die-burgery, dit wil sê die nie-bevoorregte klas, was die finansiering van die oorloë en leërs. Die leërs het gedurende die 18e eeu geweldig omvangryk geword, maar dit was nie vanweë die groter politieke spanning of die noodsaaklikheid van militêre magsuitbreiding nie. Inteendeel, die spanninge het verminder, die wêreld was vreedsamer en 'n leër groter as 40 000 man kon nie behoorlik beheer word nie. Die Franse leër het egter aan die vooraand van die Franse Revolusie uit 170 000 man bestaan en die Oostenrykse leër uit 150 000 man. Pruise, met sy klein bevolking, het gespog met 'n leër van 140 000 man. === Die leër as statussimbool === 'n Leër het die aansien van 'n staat verhoog, al is dit in die Duitse state en staatjies byvoorbeeld grootliks met buitelandse hulp, veral met subsidies uit [[Brittanje]], in stand gehou. Die leër het ook nouliks ʼn oorlogstaak gehad, maar was bloot 'n statussimbool. In die tyd van die politisering van oorlogvoering was die leër meer 'n politieke as militêre instrument. Die omvangryke leërs is saamgestel uit beroepsoldate, en waar tekorte ondervind is, aangevul uit asosiate elemente soos bedelaars, boemelaars, struikrowers en die algemene "skuim van die bevolking". Die leër het dus in 'n mate as sosiale riool gefungeer. In die regimente is ketellappers, poppekasvertoners en rottevangers aangetref. Versterkings is gewerf uit 'n mag wat saamgestel is uit minder bevoorregtes wat in tye van voorspoed in die staande leer geïnkorporeer is omdat die aantal leeglopers dan verminder het. Hierdie klassediensplig was in gebruik tot na die Frans-Duitse oorlog van 1870. Persoonlike en algemene diensplig dateer uit daardie tyd, en daarmee het oorlogvoering 'n nasionale aangeleentheid geword. === Oorlog en die gemeenskap === (18e eeu) Aanvanklik is die gemeenskap nie by oorlogvoering betrek nie, behalwe in noodtoestande as die voortbestaan van die staat bedreig is. Die pos -,reisigers- en handelsverkeer is nie deur oorlog onderbreek nie en die sosio-ekonomiese orde nie aangetas nie. Inteendeel, hierdie orde het juis 'n grens aan oorlogvoering gestel, en die gemeenskap was nie 'n teiken in oorlogvoering nie. Die doelbewuste uithongering van stede en landstreke, soos tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Duitsers toegepas teen miljoene mense in [[Nederland]] en in [[Leningrad]], het nie plaasgevind nie. Die lewens van vyandige gemeenskappe is tydens beleërings en aanvalle gespaar en private eiendom is eerbiedig, hoofsaaklik om militêre redes. 'n Leër, wat verswak is deur die verlies aan manskappe as gevolg van detasjering, was in 'n vyandiggesinde gemeenskap verlore. Die boere het hul voorrade versteek en inligting geweier en het die bewegings van vyandelike leërs verklap. Die bevolking is ook nie teen hul eie regering aangehits nie, waarskynlik vanweë 'n gemeenskaplike vrees vir revolusie en die ondermyning van die heilige staatsgesag. Dit was nie gebruiklik om in oorlogstyd die bevolking by die stryd te betrek nie, selfs nie eens die van 'n mens se eie land nie. === Immobiele leërs ("politieke oorlogvoering") === Gedurende die hele 18e eeu was verdedigingstelsels die eerste prioriteit van die militêre magte. Dit was die tydperk van verdediging tot die uiterste, wat weer 'n uitvloeisel was van die taktiese en strategiese onbeweeglikheid (immobiliteit). Die beperkte strategiese beweeglikheid het voortgevloei uit die magasynstelsel. Die gehalte van die troepe was so swak en drostery so 'n kwellende probleem dat voortdurende toesig nodig was. Gevolglik kon klein groepe manne nie uitgestuur word om die voorrade aan te vul nie. Bowendien is daar gedurig probeer om die bevolking so min as moontlik te steur. Die strategie is dus bepaal deur logistieke vereistes (bevoorrading). 'n Leër kon nie meer as 5 tot 7 dagmarse van sy basis af beweeg nie. Verrassingsaanvalle en blitsagtervolgings was dus onmoontlik. Die padstelsels was primitief en swaar toerusting moes op waterweë vervoer word. Die waterweë was beskerm deur forte en vestings en daar was 'n voortdurende gevaar dat die troepe van hul voorrade afgesny en geïsoleer kon word. Krygsverrigtinge in die 18e eeu het meestal dus neergekom op die beleëring van 'n vesting of dorp. Dit het 'n veldtog beteken wat gewoonlik die hele somer geduur het omdat geen veldtogte in die winter gevoer is nie. Die taktiese onbeweeglikheid was ook 'n uitvloeisel van die lineêre formasie, wat nodig was om die beste gebruik te maak van die geringe vuurkrag. Die algemeenste gevegs- en slagorde omstreeks die middel van die 18e eeu was twee linies drie rye diep. Die afstand tussen die linies was 'n paar honderd meter en die front het oor etlike kilometers gestrek. Dit is dus duidelik dat die slaankrag van so ʼn linie nul was. Maneuvers is met die grootste omslagtigheid en tydverlies uitgevoer en 'n loopafstand van ʼn kwartier het dikwels ure in beslag geneem. Dit is duidelik dat besluite oor taktiek en strategie nie vinnig uitgevoer kon word nie. Oorlogvoering het 'n waarnemingsfunksie aangeneem en gedraal in 'n uitgerekte uitputtingstryd. Die politiek kon en het hom kragtig laat geld ten tyde van ʼn stryd wat met so min geesdrif gevoer is en waarin daar beswaarlik van vyandelikhede gepraat kon word. Dit het meer die vorm van ʼn koue oorlog aangeneem, en die leiding van die oorlog het by die kabinet berus. Die strategie was kabinetstrategie en die opperbevelhebber was dikwels eerder ʼn diplomaat as strateeg. === Seeoorlog (16e-19e eeu) === Die kombinasie van seilskepe en kanonne het in die 16e eeu ook ʼn verandering in die krygstaktiek ter see teweeggebring. Gewapende koopvaarders (handelskepe) is al hoe meer vervang deur oorlogskepe wat uitsluitlik vir die stryd ter see toegerus is. Die kanonne is op bo mekaar liggende dekke opgestel (twee- en driedekkers), waardeur die vuurkrag aansienlik verhoog is. Aparte kanonne is op die verhoogde agterdek en die boeg (of voorkasteel) gemonteer. Vir die seeaanval is die skepe in kiellinie agter mekaar opgestel ten einde die grootste aantal kanonne op die vyand te kan rig. Die doel was om op die regte oomblik deur die vyandige linie te breek en so hul vlootmag te verdeel. Waar die entering van die vyand se skepe voorheen die primêre doel tydens 'n seeaanval was, was dit nou sekondêr. Die kanonvuur (oorlogskepe het ongeveer 120 kanonne gehad) was nou die belangrikste. Elke vloot het ook sy brandskepe gehad. Dit was ou skepe wat met vlambare materiaal gelaai was (buskruit, ensovoorts) met die doel om tydens die slag brand en chaos onder die skepe van die vyand te saai. Tydens die oorloë tussen die Engelse en die Hollanders in die 17e eeu is die krygstaktiek ook verfyn. Dit het tot 'n verbetering in die seinstelsel gelei, wat koördinasie binne 'n vloot verseker het. Gedurende die 18e eeu het die oorlogskepe en die kanonne, veral die van die Franse en die Engelse, al hoe groter geword en die seinstelsel is hierby aangepas. Tot met die uitbreek van die [[Krimoorlog]] (1854- 1856) het seilskepe die kern van die vlootmagte gevorm. == 19e eeu == Na die [[Franse Rewolusie|Franse Revolusie]] het die militarisering van oorlogvoering begin. Die oorlog het hom losgemaak van sy politieke en ekonomiese grondslag. Die doel van oorlogvoering het al hoe meer neergekom op die vinnige uitwissing van die vyand. Die proses is bevorder deur die stelsel van konskripsie (diensplig), wat deur afkoop en plaasvervanging 'n stelsel van klassediensplig geword het. Die seuns van die gewone burgery is hierdeur wettiglik in die leër opgeneem sonder dat druk en slinkse metodes gebruik is. Omdat die diensplig ʼn aantal jare geduur het, het die seuns beroepsoldate geword. Oorlogvoering is dus ook van sy ekonomiese boeie bevry en die magasynstelsel kon beëindig word. Die Napoleontiese soldaat het geveg en opgeëis. Die bekamping van drostery, wat vroeër meer inspanning geverg het as die stryd teen die vyand, was nou nie meer ʼn probleem nie omdat die volksleërs uit die volkselemente gewerf is . Die lineêre vegwyse kon vervang word deur 'n losser en meer verspreide taktiek waarin Napoleon 'n meester blyk te gewees het. Deur hierdie veranderinge is die taktiese en strategiese beweeglikheid herstel. Die manier van oorlogvoering kon nou volgens die klassieke beginsels van Von Clausewitz gevoer word: die snelle uitwissing van die vyandelike krygsmag kon in 'n blitsoffensief, wat deur die konsentrasie van alle kragte en middele op die regte oomblik en die deurslaggewende plek, bewerkstellig word. In die 19e eeu het hierdie ontwikkeling voortgeduur. Die toename van tegniese probleme, die meganisering van die oorlogsmiddele, die militêre gebruik van die spoorweë en die telegraaf het daartoe gelei dat daar aan die operasies 'n ongekende mate van vryheid verleen kon word. Maar ook polities het oorlogvoering vry geword. Omdat oorloë van veel korter duur was, kon die [[magsewewig]] tydens die verloop van die krygsverrigtinge moeilik herstel word. Die politieke oorlog was dus onmoontlik en is vervang deur die militêre oorlog, wat volgens suiwer militêre beginsels gevoer word. ʼn Skeiding van politiek en strategie het in werking getree. In die Frans-Duitse Oorlog (1870- 1871) het die eerste onderskeid tussen militêre en politieke sake duidelik geword. Nog 'n aspek van hierdie ontwikkeling was die groot aandeel van die wetenskap en die tegnologie in oorlogvoering. Daar kon meer skote direk na mekaar met vuurwapens afgevuur word en die wapens het alle ander offensiewe wapens begin verdring. Stoomskepe van staal het seilskepe van hout vervang en vliegtuie het later verskyn as 'n nuwe vertakking van die krygsmag. Die perd het op stal gebly en is vervang deur die tenk. Die groei van die leërs in die Frans-Duitse Oorlog was eintlik ʼn oorgangsoorlog: dit was 'n konfrontasie tussen kwaliteit en kwantiteit, tussen die Franse beroepsleër en die Duitse dienspligleër. Die bewering van die Franse staatsman Thiers dat in lande waar iedereen 'n soldaat was, almal swak soldate was en dat geen leër sonder spesialisasie moontlik was nie, kon nie bevestig word nie. Die groter getal sterkte van die Duitse leërs het tot gevolg gehad dat die meeste Europese moondhede 'n stelsel van persoonlike konskripsie of diensplig aanvaar het. 'n Kenmerk van die tydperk wat hierop gevolg het, was die groei in die grootte van die leërs. Omstreeks 1 900 was die gemiddelde getalsterkte 500 000 man. === 20e eeu === Voor die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog (1914-1918) was dit vir die Franse duidelik dat hulle die mannekragwedloop teen [[Duitsland]] sou verloor. Die geboortesyfer in [[Frankryk]] het begin daal en hoewel 2,1 % van die Franse bevolking in die leër gedien het teenoor die slegs 1,2 % van die Duitsers, was die Duitse militêre potensiaal in 1914 veel groter. Deur sy reserwes te mobiliseer, kon Duitsland sy magte verdubbel. Die Franse militêre denke het berus op die teorieë van maarskalk [[Ferdinand Foch]], waarvolgens die beslissende aanval die oorwinning sou verseker sonder dat 'n getalleoorwig nodig was. Die beginsels van die positiewe benadering en die offensief tot die uiterste is tot militêre dogma verhef. Maar die gedagte dat vuurwapens noodwendig 'n vinnige deurbraak kon verseker, het geblyk 'n misrekening te wees. Veral masjiengeweervuur het vyandelikhede omgeskep in ʼn stellingoorlog waarin die soldate hulle in loopgrawe ingegrawe het. Ondanks die gebruik van gifgas en tenks was vuurkrag deurslaggewend ten opsigte van die beweging. Ruiterystormlope was ʼn hopelose mislukking. === Massaleërs === Die omvang van oorlogvoering is ontsaglik vergroot deur die gebruik van massaleërs. Waar veldslae vroeër na stede of dorpe vernoem is, is hulle in die [[Eerste Wêreldoorlog]] na streke vernoem ([[Marne]], [[Somme (département)|Somme]] en [[Vlaandere]]) en in die Tweede Wêreldoorlog is dit uitgebrei tot lande en oseane ([[Noorweë]], [[België]] en die [[Atlantiese Oseaan]]). Deur die gebruik van massaleërs was 'n geveg nie meer slegs 'n stryd tussen die opponente nie, maar ook tussen die nywerheidsmoondhede. Die tradisionele beperkte oorlog, waarby slegs 'n deel van 'n land se middele aangewend is, is vervang deur 'n totale stryd waarby die hele volk betrek is. 'n Massaleër het enorme reëlings meegebring. Die tuisfront is georganiseer om die gevegsfront te steun. Waar daar tydens die Eerste Wêreldoorlog slegs sekere sektore van die nywerheid gemobiliseer is, is alle sektore, insluitende die wetenskap, gedurende die Tweede Wêreldoorlog aangewend. Die oorlog het allesomvattend geword en die vliegtuig het 'n derde dimensie bygedra. Die skeiding tussen die vegtendes en nie-vegtendes het verdwyn; die hele gemeenskap het nou 'n militêre doelwit geword. Ook die [[sielkunde]] het 'n rol begin speel by die aftakeling van die moreel van die vyand en die opbou van die eie moreel, asook tot die regverdiging van massa-uitwissing. Oorlog het 'n stryd geword tussen die magte van die lig en die van die duisternis - die vyand is gedemoniseer. === Die onfunksionele oorlog === Die-uitbreiding van krygsverrigtinge het so buite verhouding geraak dat oorlogvoering disfunksioneel geword het. Dit het onvoorspelbaar geword en onverwagte gevolge opgelewer. Die uitwerking van oorlogvoering op die sosiale struktuur was rampspoedig. Die opvallendste gebeurtenis van die Tweede Wêreldoorlog was die gebruik van die [[kernwapen]], Die bom wat op [[Hirosjima]] gegooi is, het 'n plofkrag van 20 000 ton TNT gehad en enorme getalle slagoffers geëis: 92 000 dood of vermis en 37 000 gewond. Na die Tweede Wêreldoorlog het 2 supermoondhede ontwikkel, naamlik die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] en die [[Sowjetunie]], wat albei massa-uitwissingswapens op groot skaal begin vervaardig het. Reeds in die sestigerjare het albei hierdie wêreldmagte oor wapens beskik waarvan die vernietigingskrag gelykstaan met die van 60 tot 300 miljoen ton (megaton) TNT. Hierdie tydperk kan beskou word as die van die sogenaamde "overkill": daar was die ekwivalent van etlike blokbomme - die swaarste bomme wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik is - vir elke mens op aarde beskikbaar. Die wapens, wat voortgevloei het uit die spanninge, het self ook tot spanninge gelei. Vir die eerste keer in die geskiedenis het die mens hom voorberei op ʼn oorlog wat onmoontlik beheer kan word en wat nutteloos sou wees as 'n oplossing vir politieke strydpunte. In die sin het oorlog dus onfunksioneel geword. Die gevaar lê volgens sommige kenners nie meer in die voorbereiding vir 'n [[kernoorlog]] nie, maar in die ontketening van 'n kernoorlog deur misrekening. Militêre teorieë soos die van die verrassingsaanval, die sogenaamde "second strike force", die moontlikhede van vergelding na 'n aanval wat in die Amerikaanse [[krygskunde]] "flexible response" genoem word, en die soepele en aanpasbare antwoord van die sogenaamde beperkte oorlog ("limited war") is geen oplossing vir die 20e-eeuse dooie punt nie. Die kerneeu het die behoefte geskep vir 'n alternatief vir oorlog. Oorlog op sigself kan nie meer 'n antwoord wees nie. === Guerrillaoorlog === Per definisie word 'n [[Guerilla-oorlogvoering|guerrillaoorlog]] nie as 'n volskaalse oorlog beskou nie, maar tog het dit sedert die 1950s 'n prominente rol in die sogenaamde beperkte oorlogvoering begin speel dat dit in die krygskunde 'n nuwe betekenis gekry het. Guerrillaoorlogvoering is as strydmetode en taktiek niks nuuts nie. In die Bybelboek [[Josua]] word daar 'n duidelike guerrillaoperasie beskryf, terwyl die [[Spanjaarde]] en die [[Russe]] dit as taktiek teen [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte|Napoleon]] gebruik het. Die Boere onder leiding van aanvoerders soos genls. [[Christiaan de Wet]] en [[Louis Botha]] het dit as byna enigste gevegsmetode gedurende die laaste twee jaar van die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] gebruik. Volgens woordeboeke dui die woord op oorlogvoering deur bendes op groepies mense (terroriste, partisane, rebelle) in die vorm van strooptogte op militêre doelwitte, verbindingsweë en voorraaddepots. Hinderlae, sabotasie en terrorisme onder die burgerlike bevolkings word dikwels ook as deel van guerrilla-oorlogvoering beskou. Per definisie is daar altyd klein groepies mense by betrokke en die guerrillas tree meestal in moeilik begaanbare gebiede op. Diegene wat aan 'n guerrillastryd deelneem, kan basies in twee groepe ingedeel word. Ten eerste is daar die wat amptelik as soldate van 'n bepaalde land aan die stryd deelneem (byvoorbeeld in die [[Anglo-Boereoorlog]] en soms in die [[Tweede Wêreldoorlog]]). In so 'n geval is die guerrillastryd slegs 'n bepaalde taktiek wat in 'n volskaalse en min of meer formele oorlog gebruik word. Die tweede groep is die wat nie as amptelike soldate nie maar as opgeleide vegters en insurgente aan ʼn stryd deelneem waarby daar geen sprake van 'n formele oorlogsverklaring is of was nie. Laasgenoemde was veral die geval aan Suid-Afrika se grense, waar die guerrilla-oorlogvoering laat in die 1970-80's in so 'n mate toegeneem het dat dit van [[Suid-Afrika]] se kant (soos in die geval van die vroeëre [[Rhodesië]]) 'n byna volskaalse oorlog geverg het om dit af te weer. In ander Afrika-state, soos [[Angola]] en [[Mosambiek]], was daar politieke of rebellegroepe werksaam vir wie die guerrillataktiek die enigste betreklik suksesvolle optrede teen die bestaande regime was. In Viëtnam en Suid- en [[Sentraal-Amerika]] is die vorm van oorlogvoering in die verlede op groot skaal aangewend om nuwe regeringsvorme daar te stel. In [[Viëtnam]] is bewys gelewer dat 'n reuse oorlogsmag soos die van die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] nie die stryd teen guerrilla-oorlogvoering kon wen nie. Hoewel die guerrillastryd nie in die 20e eeu ontstaan het nie, het dit 'n simptoom geword van die dooie punt wat in die kerneeu in oorlogvoering bereik is en bevestig hierdie ongelyke en onbeheerbare stryd waarskynlik weer eens dat die mens in die 20e en die 21e eeu dringend 'n alternatief vir oorlog sal moet vind. == Sien ook == * [[Militêre geskiedenis van Azerbeidjan‎]] * [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409575}} band {{commons|Military history}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis]] [[Kategorie:Oorloë]] 9hb2qy2pnkgnszl1gqvc3mn4tzoirpi 2909385 2909383 2026-06-04T19:12:13Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Militêre wetenskap]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909385 wikitext text/x-wiki '''Krygsgeskiedenis''' (of die '''militêre geskiedenis''') is die vertakking van die wetenskap wat hom besig hou met die verskynsel van [[oorlog]] in die verlede. Die krygsgeskiedenis bemoei hom nie slegs met wat daar in die tallose oorloë gebeur het nie, want oorlog is geen geïsoleerde verskynsel nie - dit vloei voort uit ʼn sameloop van kragte in die samelewing. In die loop van die eeue verander die oorsake, doelstellings, verskyningsvorme en gevolge van oorloë voortdurend na gelang van die maatskaplike omstandighede van die betrokke tyd. Op sy beurt het die oorlog weer 'n invloed op die samelewing. Oorlog kom in byna alle kulture voor. Die verskynsel het egter in die Weste die mees opsienbarende ontwikkelings deurgemaak, ontwikkelings wat in ander kulture eers heelwat later gevolg het. In die krygsgeskiedenis word dikwels 'n onderskeid gemaak tussen 'n land-, 'n see- en 'n lugoorlog. Tot omstreeks die middel van die 19 de eeu het die klem geval op landwaartse oorlogvoering, maar daarna het die tegnologiese ontwikkeling ʼn totale omwenteling in oorlogvoering teweeggebring. In die 20 ste eeu het sekere van die groter konflikte wat omvang en verlies aan lewens en eiendom betref, in geen verhouding meer gestaan tot die doeleindes van die stryd nie; oorlog het dus minder funksioneel geword. == Inleiding == Oorlog is die stryd tussen groepe mense, in die besonder tussen state, waarby daar sprake is van ʼn gewapende en georganiseerde kragmeting. Die een party probeer deur middel van sy militêre mag die ander party aan sy wil onderwerp of probeer verhinder dat die ander party die oorhand kry. Dit is nie moontlik om die ontstaan van oorloë aan ʼn algemene oorsaak toe te skryf nie. Die verklaring dat oorloë ontstaan het as gevolg van die "aggressiewe" natuur van die mens, het ook geblyk onjuis te wees. Nog 'n verklaring, wat ook reeds verwerp is, wil dat die ontstaan van oorlog verband hou met die staatsvorm; totalitêre state sou byvoorbeeld meer geneig wees tot oorlogvoering as demokrasieë. ʼn Ander, meer genuanseerde teorie benadruk die graad van organisasie van groepe en state. As daar byvoorbeeld 'n toestand van anargie en botsing van bepaalde belange bestaan, dan is daar geen gesag om as bemiddelaar op te tree nie; een groep gryp na sy wapens en oorlog raak onvermydelik. Al hierdie teorieë het vir die beoefening van die studie van die krygsgeskiedenis te algemeen geblyk te wees. Aan die uitbreek van 'n oorlog het meestal 'n kompleksiteit van oorsake ten grondslag gelê, waarvan sommige eerder die aanleiding tot as die agtergrond van die oorlog gevorm het. Afhangende van die tydperk het oorloë hul oorsprong gehad in godsdienstige, politieke, sosio-ekonomiese of kulturele konflikte, maar in bykans elke geval het daar, afgesien van 'n hoofoorsaak, ook ʼn aantal meer dieperliggende oorsake vir oorlogvoering bestaan. Die doeleindes of oogmerke van oorlog verskil ook. Bekende militêre doeleindes was die verkryging van buit, voedsel, grondgebied, slawe, glorie, eer of prestige. Maar oorlog kan ook dien om die aandag van binnelandse probleme af te lei en emosies en aggressie na buite te kanaliseer. Die spanningselement was ongetwyfeld ook die doel van oorlogvoering: die oorlogvoering het 'n soort spel geword. Die karakter van oorlogvoering het deur die eeue aansienlik verander. Daar word onderskei tussen oorlog tussen individue (die geveg van man teen man) en die afstandsoorlog (met pyl en boog, kanonne, [[missiele]], ensovoorts). Meer fundamenteel is die onderskeid tussen die beperkte en die totale oorlog. Die beperkte oorlog speel hom af binne die raamwerk van die samelewing; dit is 'n instrumentele oorlog, 'n voortsetting van die politiek, maar met kragtiger middele. Daarenteen bedreig die totale oorlog die menslike voortbestaan; die politiek het sy oorheersende posisie verloor en die oorlog verloop volgens "eie" wette. Dit is in so ʼn situasie dat die doeleindes van die oorlog - soos hierbo genoem – nie slegs onduidelik word nie, maar selfs irrelevant. Dit is die geval wanneer die omvang van die stryd geensins meer verband hou met die doel daarvan nie. === Strategie === 'n Afsonderlike studieonderwerp binne die krygsgeskiedenis is die geskiedenis van die denke oor oorlogvoering en die [[militêre strategie]]. Oor die doel van oorlog, die strategie en taktiek, dit wil sê die krygskuns self, is al baie nagedink en gefilosofeer, maar selde op 'n sistematiese wyse. Vroeër is die formulering van algemene beginsels vir oorlogvoering onnodig geag. Die krygstaktiek, die kuns van oorlogvoering, was die belangrikste oorweging. Tydens die Renaissance het die belangstelling in die strategie begin toeneem, hoewel strategie en taktiek mekaar dikwels oorvleuel het. Die analise van strategie het nog altyd voortgespruit uit die verhouding tussen militêre strategie en die politieke doelwitte van ʼn groep of staat. In sy Dell’arte della guerra ("Oor die krygskuns"; 1520) was [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli]] die eerste persoon wat 'n sentrale plek aan die probleem gegee het. Hy het tot die slotsom gekom dat 'n burgermag vir 'n staat baie meer beteken as huurtroepe omdat laasgenoemde net vir die geld veg. Meer sistematies strategiese ondersoeke is in die 18 de eeu begin. [[Carl von Clausewitz]] (1780-1831). 'n Pruis met ʼn skoling in die [[filosofie]], word gewoonlik beskou as die vader van die strategie en die militêre wetenskap. In sy belangrikste werk, ''[[Vom Kriege]]'' ("Oor oorlog"), wat na sy dood verskyn het, definieer hy strategie as die kuns om veldslae te voer ten einde die vyand te verslaan en die oorlog te wen. Volgens Von Clausewitz het oorlogvoering geen eie funksie onafhanklik van die politiek gehad nie: "Oorlog is 'n voortsetting van die [[diplomasie]] ([[politiek]]) met ander middele." Nog 'n uitspraak wat hierdie beginsel verder illustreer, lui: "Oorlog het sy eie grammatika, maar nie sy eie logika nie." Ondanks die omvang van Von Clausewitz se invloed op latere strategie en die opleiding aan militêre akademies, word die strategie steeds meer ontkoppel van die politiek. In die 19e, maar veral in die 20e eeu is oorlogvoering al hoe meer van die politiek geskei. Die militêre leiers van die verskillende groot moondhede ontwerp offensiewe en defensiewe stelsels wat slegs beperk word deur tegniese moontlikhede en nie deur landsbelange nie. Daar kan met sekere voorbehoude gesê word dat die teorie van strategie en oorlogvoering eers na die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die ontploffing van die eerste [[kernwapen]] weer begin verband hou het met maatskaplike vraagstukke. Daar is geprobeer om hierdie nuwe, breër benadering tot 'n aparte wetenskap, die polemologie of oorlogsleer, te ontwikkel: dit behels die studie van die oorsake van die ontstaan van oorloë en van die voorwaardes wat vrede sal verseker. == Prehistorie == Inligting oor die krygsgeskiedenis voordat die skryfkuns ontwikkel is, is uiters skaars. Uit die argeologiese vondste is dit baie moeilik om vas te stel of spesifieke wapens vir die jag op diere of vir oorlogvoering gebruik is. Antropologiese studies gedurende die 19 de en die 20 ste eeu oor primitiewe stamme in die oerwoude van [[Nieu-Guinee]] en elders bied wel 'n mate van insig in die wyse waarop prehistoriese stamme oorlog gevoer het. By die primitiewe volke is daar geen sprake van streng georganiseerde groepe wat in gevegsformasie opgestel is en 'n veldslag gelewer het nie. Onverhoedse aanvalle het gelei tot gevegte waarby baie mense betrokke was. Die uitputtingsoorlog het selde voorgekom: die primitiewe mens was geneig om hom terug te trek by die eerste teken van weerstand. Gevegte op 'n afstand, met wapens soos 'n pyl en boog, 'n werpspies of 'n blaaspyp, was die algemeenste. Gevegte waarin die deelnemers handgemeen geraak het, het blykbaar later geleidelik ontwikkel. Gewapende konflikte tussen stamme was dikwels bloedvetes en godsdiens- of seremoniële oorloë (die verkryging van gevangenes as offers aan die gode) en oorloë om vroue, voedsel en slawe as buit te bekom. Die wil tot oorheersing, die oorlog as middel om groter eenhede (state en volke) te skep, was byna totaal afwesig. Aangesien die stamme klein was en die manlike lede deur hul deelname aan die stryd status verkry het, was krygsdiens sowel reg as plig: stam en leër het ʼn eenheid gevorm. Die opkoms van die landbou (ongeveer 8 000 v.C.), wat die keerpunt van die [[Neolitikum]] (of [[Nuwe Steentyd]]) was, moes 'n groot invloed gehad het op die verhoudings tussen die stamme. Daar het 'n nuwe soort konflik ontstaan tussen die stamme wat die akkerbou en veeteelt beoefen het en die nomadiese jagterstamme. Die gevestigde landboustamme moes versterkings bou om hulle teen die invallende nomade te verdedig. So het die kern van die vroegste vestingstede ontstaan. == Oudheid == Soos in die geval van die prehistorie is die inligting oor oorlogvoering in die Oudheid (nagenoeg 2500 v.C. tot 500 n.C.) ook maar skaars, met uitsondering van die laaste deel van die tydperk, naamlik van omstreeks 500 v.C. af, waaroor daar meer inligting beskikbaar is. Sedert die opkoms van die groot beskawingsentra aan die oewers van die Nyl, die Tigris en die Eufraat (ongeveer 2500 v.C.) was daar 'n groot verskeidenheid vorme van oorlogvoering. Benewens massaleërs was daar ook staande leërs (dit is leërs wat op volle sterkte gehou word, selfs in vredestyd). Die versterkings van hierdie tydperk toon dikwels ʼn verbasende tegniese vaardigheid. Verskeie beleëringsmetodes is aangewend. Die mure is byvoorbeeld met 'n storm ram, spesiale boorapparaat, of deur ondergrawing ineen laat stort. Deur tonnelgrawing kon verrassingsaanvalle gedoen word. Beleërdes is ook tot oorgawe gedwing deur 'n strategie van uitputting in 'n uitgerekte beleg. Verdedigings- sowel as [[plunder]] of onderwerpingsoorloë is gevoer. Oorlog was beslis die hoofinstrument in die vorming van groot politieke eenhede soos die Assiriese Ryk (omstreeks 1000v.C.), die Nieu Babiloniese Ryk (omstreeks 600 v.C.) en [[Persië]] (omstreeks 500 v.C.). Daar word algemeen aanvaar dat [[Assirië]] die oorlogsugtigste staat van hierdie tydperk was. Die Assiriese gemeenskap was op 'n militêre grondslag georganiseer en hul wreedheid in stryd en oorheersing was kenmerkend. Naas die grootskaalse slagtings is massadeportasies uitgevoer om onderworpe volke te verkneg. Die Assiriërs het in hul oorloë gebruik gemaak van die strydwa; die perd is waarskynlik in die 16e eeu voor Christus deur die Hetiete in die krygsverrigtinge ingevoer. === Eerste infanterie === Vanaf omstreeks 1000 v.C. het daar verskille begin intree tussen die militêre organisasiemetodes van die Nabye Ooste en die van die Weste. In die Ooste is die ligte ruitery of kavallerie (getalryk en uiters beweeglik) oorwegend gebruik en die absolute heerser van die land was ook die opperbevelhebber van die strydmag. In die Weste het die swaar gepantserde infanterie (voetsoldate) wat op groot dryfkrag staatgemaak het, die strydtoneel tot met die ineenstorting van die Wes-Romeinse Ryk oorheers. Die omvang van die gemeenskap het ook sy stempel op die organisasie van die krygsmag afgedruk. Die vroeë Griekse staatjies was te klein vir die instandhouding van die massaleërs. Die staatjies moes formasies opstel waarvan die krag nie in die (groot) aantal krygers gelê het nie. Die bergagtige gebied het ook 'n invloed gehad: die tandskap het hom nie geleen tot die ontwikkeling van die ruitery as hoofwapen in die stryd nie. [[Homeros]] beskryf in die ''[[Ilias]]'' en die ''[[Odussee]]'' die gevegte van die Helleense riddertyd (900 v.C.). Die aristokratiese held het sy teenstander te voet in 'n tweegeveg beveg en op sy strydwa oor die slagveld beweeg. Maar in die Homeriese verhaal is daar ook aanduidings dat hierdie helde bygestaan is deur troepe wat in 'n primitiewe, geslote gevegsformasie opgestel was. Die troepe was die persoonlike volgelinge van die held. Die Grieke het omstreeks die 7e eeu v.C. hul gevegstyl gewysig. Swaar gepantserde voetsoldate ([[hopliet]]e). gewapen met 'n stootspies, het 'n kompakte, reghoekige gevegsformasie, die falanks, gevorm. Die geslotenheid van die formasie was noodsaaklik omdat die skild, wat op die linkervoorarm gedra is, slegs die linkersy van die voetsoldaat beskerm het. Elke soldaat het dus die beskerming van sy regtermakker se uitstaande skild nodig gehad. Gevolglik was die regtervleuel van die formasie geneig om na vore te beweeg tydens ʼn aanval. Die verloop van die maneuvers is hierdeur bepaal: die regterflank het geprobeer om die linkerflank van die vyand te omsingel. Ekonomiese ontwikkeling tydens die 8e en 7e eeu v.C. het gelei tot ʼn omwenteling in die militêre organisasie. Meer mense kon die defensiewe en offensiewe toe rusting van die hopliet bekostig, en die [[aristokrasie]] het hut houvas op die gemeenskap begin verloor, onder meer deur die verlies van hul militêre meerderwaardigheid. Met die verdwyning van die monopolie van die aristokrate is die grondslag van die samelewing verander. ʼn Demokratisering het begin intree, die hopliete (nou 'n breër laag van die bevolking) het politieke invloed begin verkry. Een van die Griekse stadstate, [[Sparta]], het geen burgermilisie van hopliete gehad nie, maar het ʼn aparte krygerstand geskep en so die gemeenskap op suiwer militêre grondslag georganiseer. Die Spartane het hulle as heersersklas oor die onderworpe Helote aan gestel. Ten einde die gevaar van laasgenoemde se groter getalle teen te werk, moes die Spartane hul jeugdiges 'n streng militêre opleiding gee. In omstreeks 400 v.C. het Sparta as garnisoenstaat verrys en die oppermag verkry oor die Griekse stede. Die Griekse gebruik van die falanks het hul manier van oortogvoering uiters onaanpasbaar gemaak en die keuse van 'n goeie aanvalsposisie (soos tydens die [[Slag van Marathon]], 490 v.C.) noodsaaklik gemaak. 'n Aanval op die kwesbare flanke van die falanks kon dit tot stilstand bring en die voordeel van die kortafstandstormloop en die gepaardgaande stoomrolleraksie uitskakel. Die invoer van die skuinsfalanks deur die Thebaan Epaminondas (oorl. 362 v.C.) was 'n verbetering omdat dit die linkerflank versterk het. Die Macedoniese vorste [[Philippos II van Makedonië|Philippus II]] (382- 336 v.C.) en sy seun [[Alexander die Grote]] (365-323 v.C.) het die Griekse stelsel verder verfyn. Die falanks is verder verbeter deur die verlenging van die stootspies, bekend as die sarissa. Dit het die vegspiese doeltreffender gemaak deurdat die soldate agter die eerste ry nou ook met hul langer spiese die vyand kon bykom. Die falanks het so 'n mobiele menslike fort geword. Ander magte, soos die ligte infanterie en die ruitery, is met die swaar infanterie gekombineer. Die artillerie het ook 'n belangriker plek begin inneem met die invoer van beleëringswapentuie soos die storm ram, die ballista en die [[katapult]]. Die Macedoniese leërs was deur hierdie veranderinge sterker as die van die Griekse stadstate en onder Alexander het hulle die hele Nabye Ooste verower. === Die Griekse vloot === Behalwe die taktiek van die swaarbewapende infanterie het die Grieke ook ʼn nuwe vorm van oorlogvoering ter see ingevoer. Op die terrein het die Atheners die inisiatief geneem. In die seeslae teen die Feniciërs, die bondgenote van die [[Perse]], is die drieriemsgalei, 'n roeigalei met 3 rye roeiers (gewoonlik slawe, bo of skuins langs mekaar), gebruik. Hierdie vaartuie, onder bevel van ʼn drievors, was toegerus met 'n sterk ram en nagenoeg 50 soldate op die dek bokant die roeiers. Die soldate het die slag beslis deur aan boord te gaan van die vyandelike vaartuig. Vanweë hut gebrek aan beweeglikheid en hul beperkte aksieradius was hierdie vaartuie nog baie primitief. Die Atheense oorlogsvloot, bygestaan deur die skepe van bondgenote, het tot die 5e eeu v.C. die see rondom Griekeland beheers. Daarna het [[Carthago]] en die Griekse stadstate op [[Sisilië|Sicilië]] (veral Sirakuse) die voortou geneem. Op Sicilië is ʼn nog groteroorlogskip, die pentere (5 rye roeiers), gebou, wat toegerus was met swaar geskut soos ʼn katapult. Hierdie bykans onbeweeglike seeforte is lank in die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese tyd]] gebruik. Die galeiskepe het tot in die 17e eeu die kern van oorlogsvlote in die Middellandse See uitgemaak. Romeinse volksleërs Reeds gedurende die Hellenistiese tyd (ongeveer 300 v.C. tot die begin van die Christelike jaartelling) het daar in die Weste nog 'n ekspansionistiese moondheid ontstaan: [[Rome]], wat grootheid verwerf het deur die swaard van die legioensoldaat. Die Romeine het oorlogvoering nog as 'n afwyking van die normale, nog as 'n laaste uitweg beskou, maar as 'n integrerende deel van die Romeinse imperialistiese staatkunde. Die soldate vir die leër is verkry deur middel van konskripsie (verpligte krygsdiens). Sedert die vroegste tye van die [[Romeinse Ryk]] was die woorde burger en soldaat vir die Romein byna sinoniem, en vir die Romeinse boer was veg net so belangrik as ploeg. Militêre diensplig was 'n plig sowel as 'n reg. In oorlogstyd of ten tye van 'n krisis kon elke burger tussen 17 en 45 wat eiendom besit het, opgeroep word. Die hooftak van hierdie burgermag was die voetsoldate. Die krag van die leër was in die taktiese eenheid, die manipel, geleë. Gedurende die eerste eeue van die groei van Rome tot 'n wêreldryk was die falanks die basiese gevegsformasie. Na die nederlaag teen die Samniete in 315 v.C. is daar egter ʼn losser formasie ingestel, wat bestaan het uit 40 vegeenhede (manipels) wat in 'n [[Legioen van Eer|legioen]] georganiseer is. Ruimtes tussen hierdie eenhede het dit vir die legioen moontlik gemaak om in die middel van 'n geveg van formasie te verander. Die tradisionele opmars van die legioen het in 3 linies plaasgevind: die hastati was soldate gewapen met werpspiese, gevolg deur principes (dit is "eerstes", omdat hulle oorspronklik die eerste linie gevorm het) en die triarii (dit is "derdes", die reserwe van veterane). Die Romeinse generaals was oor die algemeen minder bekwaam as die onderoffisiere, wat die manipels aangevoer het en op grond van verdienstelikheid benoem is: die centurio's. Dwarsdeur die Romeinse geskiedenis was die generaals meestal politici wie se belange gewoonlik beperk was tot burgerlike aangeleenthede. Rykdom en afkoms was belangrike faktore by die verkryging van 'n leiersposisie in die leer. Gevolglik het die strategie en taktiek betreklik eenvoudig gebly. Ondanks die feit dat die Romeine in aanraking gekom het met ander vorme van militêre organisasie, het hulle slegs klein aanpassings in hul eie militêre organisasie en strategie aangebring. Die ruitery het 'n sekondêre vertakking gebly, hoewel sy rol in die krygsgeskiedenis toenemend belangrik geword het. Waar dit in die vroegste eeue slegs een tiende van die slaankrag uitgemaak het, het die ruitery teen die eerste eeue na [[Christus]] 'n kwart van die militêre mag uitgemaak, veral weens sy nut teen berede plunderaars. Die gebrek aan 'n sterk ruitery het die taktiek beïnvloed; 'n vlugtende vyand is byvoorbeeld selde agtervolg. Die vloot was ook 'n ondergeskikte vertakking van die krygsmag. Rome het geen permanente vloot mag opgebou nie. 'n See mag is slegs op die been gebring wanneer die omstandighede dit genoodsaak het, soos byvoorbeeld tydens die Puniese Oorloë (264- 201 v.C.). Deur die aanwending van 'n corvus (ʼn soort kloutervlot) is 'n seestryd omgeskep in 'n soort landoorlog ter see. Die grootste sukses van die soort "Iandrottegniek" is behaal tydens die [[Slag van Mylae]] (260 v.C.). Vir die Romeine was die land, eerder as die see, die gebied waar die oorwinning behaal is. Die Romeinse strewe na beheer oor die kuste rondom die [[Middellandse See]] (mare nostrum, letterlik "ons see") is in die vroeë keisertyd deur die Romeinse legioene verwesenlik, en dit het 'n sterk vlootmag oorbodig gemaak. Die uitbreiding van die Romeinse heerskappy oor die [[Ou Wêreld]] is geïnspireer deur 'n verskeidenheid motiewe, soos onder meer die verkryging van buit, oorlogskat, grondgebied, krygsgevangenes vir slawearbeid, en die heerssug, wat verreikende gevolge gehad het vir die leër. Weens die lang dienstermyn het die leer van burgers (grondbesitters en boere) geleidelik verdwyn. === Beroepsleër === Van die 4e eeu v.C. af het soldate vir hul militêre dienste soldy begin ontvang. Die burgerlike leër is omgeskep In 'n huurleër. Die konsul [[Gaius Marius]] (157-86v.C.) het in 107 v.C. die leer gereorganiseer deur elkeen wat 'n militêre loopbaan wou volg, te werf, ongeag sy sosiale status. Die sensus, wat die grondslag gevorm het vir eiendomsramings en belasting, het geen rol meer gespeel by konskripsie nie. Die werwing van manskappe onder bondgenote (socii) het die militêre potensiaal verder uitgebrei. Die leër, wat toe ingedeel is in taktiese eenhede (kohorte of krygsbendes) van 360 man, was lojaal teenoor die aanvoerders. Hierdie aanvoerders het die manskappe ook betaal en het die hulpvoordele vir die ontslane veterane verseker, onder meer in die vorm van grandtoewysings. Die gevaar wat inherent aan hierdie ontwikkeling was, was dat die militêre apparaat nie meer ʼn demokratiserende element in die Romeinse politieke stelsel was nie. Die ondergeskikte posisie van militêre leiers wat slegs opdragte moes uitvoer, het verdwyn. Telkens as die belange van die militêre leiers gebots het, wat wel gebeur het, is Rome geteister deur burgeroorloë (133-31 v.C.). Die ontwikkeling van die militêre leier tot staatshoof of keiser het sy hoogtepunt bereik onder Augustus (63v.C.-14 n.C.). Hy hel 'n permanente leër aan die grense georganiseer wie se taak dit was om vrede te verseker. Magskonsentrasie en die vorming van ekspedisieleërs was nie meer noodsaaklik nie omdat Rome nie meer deur 'n groot mag bedreig is nie. Die totale leersterkte het nagenoeg 'n half miljoen man beloop, wat 'n betreklike klein mag was as die bevolkingsyfer en die omvang van die grense in ag geneem word. Die skaal waarop die Romeinse ryksvrede (pax Romana) gevestig was, was ongeëwenaar in die geskiedenis. === Barbaarse huurtroepe === Die proses van opname in die leër van nie-Romeinse burgers, wat in die 1e eeu v.C. begin het, het voortgeduur in die keisertyd. Die Romeinse burgers was nie besonder gretig om in die afgeleë grensgebiede militêre diens te doen nie en mettertyd is werwing in die grensgebiede self gedoen. In die 3e eeu n.C. het die ekonomiese toestand begin versleg en die waarde van geld het gedaal. Vanweë 'n gebrek aan geld kon die leër nie op sy volle sterkte gehandhaaf word nie. Om ondanks hierdie probleme 'n militêre mag in stand te hou, is enige militêre hulp wat bekom kon word, aanvaar. Gedurende die laaste eeue van die Ryk is barbaarse stamme (foederati) op groot skaal in die leër opgeneem om die Ryk teen die vyandige ruitervolke,wat in toenemende mate die grense bedreig het, te verdedig. Die Asiatiese [[Partiese Ryk|Parthe]] en [[Hunne]] en die Europese [[Gote]] en [[Vandale (volk)|Vandale]] was die grootste gevaar, hoewel hul getalle gewoonlik oorskat is. Dit is baie onwaarskynlik dat hordes van tienduisende krygers so beweeglik sou kon wees soos wat die Vandale was. Hul leër het hoogs waarskynlik nie meer as 10 000 man getel nie. Intussen het 'n algehele reorganisasie van die verdedigingstelsel nodig geword. Mobiele eenhede moes geskep word, wat aangewend kon word op enige punt waar die grens bedreig is. Die Romeinse leër was 'nie daarop ingestel nie en die toenemende voorkoms van aanvoerders met persoonlike volgelinge het die leër al hoe minder bestuurbaar gemaak. In die Weste het die verband tussen die Ryk en die leër verdwyn. In die omstandighede het die Barbaarse aanvoerders die oorhand begin kry en 'n gevaar vir die Ryk begin word, en botsings tussen die ambisieuse bevelvoerders met hul persoonlike leërs het die ineenstorting verhaas. Die verdediging het in so 'n mate verswak dat invallers die kans kon benut om dikwels ongesteur die grense oor te steek. Troepemagte van 100 000 man, wat tydens die bewind van [[Julius Caesar]] op die been gebring kon word, was nou nie meer moontlik nie. In die slag van Adrianopel moes keiser Valens die stryd aanknoop met slegs 12 000 man. Hy is verslaan deur 'n Gotiese leër wat hoofsaaklik uit kavallerie bestaan het. Dit was toe duidelik dat die duisendjarige oorheersing van die infanteris (voetsoldaat) op die slagveld ten einde geloop het. == Middeleeue == === Bisantium === Die tydvak van die opkoms, oorheersing en ondergang van die ruitery op die slagveld word begrens deur twee oorwinnings deur die ruitery: die Slag van Adrianopel in 378 n.C. en die Slag van Marignano in 1515. Die Oos-Romeinse Ryk was die eerste wat die ruitery as sy hoofmag aanvaar het deur die foederati tot die leër toe te laat. Die Bisantyne (of Oos-Romeine) se vyande was hoofsaaklik ruitervolke. In teenstelling met die Weste het die Bisantyne betyds die gevaar van te veel vreemdelinge in hul leërs besef. Gevolglik het hulle hul eie troepe hersaamgestel sodat hulle die kern van die leër kon bly. Daarbenewens het keisers [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]], [[Maurikios]] en [[Herakleios van Bisantium|Herakleios]] (6e en 7e eeu) die getalle van die vreemdelingtroepe verminder en terselfdertyd die sentrale gesag verstewig. Generaals soos Belisarius en Narses, wat hulself met persoonlike lyfwagte (die comitatus) omring het in navolging van die Germaanse bevelvoerders, is deur [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]] ontslaan. Die leër het hoofsaaklik uit ʼn swaargepantserde ruitery bestaan wat teen Slawiese, Awaarse, Bulgaarse, Persiese, Arabiese, Russiese en Turkse invallers gebruik is. Die las om hierdie volkere in bedwang te hou, het hoofsaaklik op [[Konstantinopel]] gerus, wat die rykste stad tydens die Middeleeue was. Konstantinopel se strategiese posisie as 'n soort bufferstad was besonder belangrik vir die Weste. Afgesien van die beleidsrigtings ten opsigte van oorlogvoering is die krygskuns ook bestudeer en goeie strategie en krygstaktiek is hoog geag. [[Keiser Leo]] se beroemde verhandeling oor die taktiek op die slagveld, ''Tactica'' (ca. 950), is baie geraadpleeg. Die bewegings van die vyand is waargeneem en die [[Bisantynse Ryk|Bisantyne]] se manier van oorlogvoering is aangepas by die taktiek van hul teenstanders. 'n Verdedigingstrategie en 'n professionele houding, gesuiwer van persoonlike eersug, was kenmerkend vir die Bisantyne se manier van oorlogvoering. Waar 'n oorwinning behaal kon word deur middel van sluipmoord, verraad, omkopery of verrassingsaanvalle, het die Bisantyne nie gehuiwer om die middele aan te wend nie. Die suksesse van die leër was deels die gevolg van die bekwaamheid van die aanvoerders. Die Bisantynse leër het 'n ongeëwenaarde geskiedenis van krygsuksesse gehad: van 528 tot 1071 het die generaals nie 'n enkele betekenisvolle slag verloor nie. Die militêre onfeilbaarheid het tot 'n einde gekom met die nederlaag wat die Bisantynse leër gely het in die [[Slag van Manzikert]] (1071) teen die [[Seldjoekse Ryk|Seldjoeke]]. Dit was 'n uitvloeisel van 'n afname in die gesag van die sentrale regering, wat 'n verswakking van die militêre mag tot gevolg gehad het. Vroeëre teorieë oor oorlogvoering is laat vaar. Konstantinopel se militêre mag is verder verswak deur die verlies van Klein-Asië, waar die meeste van die manskappe ([[Isauriërs]] en [[Armeniërs]]) vir die leër gewerf is. Nietemin het die stad tot in 1453 as bolwerk van die [[Christendom]] teen die volgehoue aanslae van die [[Islam]] bly staan. === Wes-Europa: die ridderleërs === In Wes-Europa is die militêre meerderwaardigheid van die ruitery baie langsamer erken. Die twee groot Germaanse stamgroepe, die [[Saksers]] en die [[Franke]], was voetsoldate. Een van die vroeë uitsonderings was die [[Slag van Poitiers]] (732) teen die [[Arabiere]], waarin die ruitery wel 'n belangrike rol gespeel het. Die geleidelike proses waardeur die ruitery die hoofmag in die leër geword het, het eers tussen die 7e en die 11e eeu plaasgevind. Net soos in die geval van die [[Oos-Romeinse Ryk]] is hierdie ontwikkeling deur uitwendige faktore bevorder. Veldtogte teen ruitervolke soos die [[Aware]] en [[Lombarde]] (8e eeu) en die [[Wikings|Noormanne]] (8e eeu) met hul skepe, wie se krag grootliks in beweeglikheid en verrassingsaanvalle geleë was, en teen die Magjare (10e eeu) het die gebruik van berede leërs noodsaaklik gemaak. Slegs in [[Engeland]] was die ruitery nie so 'n belangrike deel van die leer nie. Selfs nog in 1066 het [[Harald V van Noorweë|Harald]] in die [[Slag van Hastings]] hoofsaaklik met voetsoldate geveg. Toe sy infanterie, wat in 'n gunstige verdedigingsposisie opgestel was, egter die geledere verbreek, kon [[Willem die Veroweraar]] met behulp van sy ruitery die oorwinning behaal. Die opkoms van die ruitery of kavallerie het gepaard gegaan met die geleidelike ontwikkeling van die stam as krygsmag tot 'n militêre stand wat die alleenreg op die gebruik van wapens verkry het. Hierdie versmalling van die basis van die krygsmag het gelei tot ʼn verswakking van die militêre slaankrag vanweë 'n enorme afname in die getalle van die leer. Selfs [[Karel die Grote]] (ca. 800), wat 'n groot deel van [[Wes-Europa]] onder sy gesag gehad het, kon nie meer as 10 000 soldate na die slagveld stuur nie. Na sy bewind het die [[Frankiese Ryk]] spoedig ineengestort, veral weens die stelsel van ryksdeling by opvolging. Nog 'n faktor wat bygedra het tot die opkoms van kleiner ryke, was die onvermoë van die sentrale teereenhede om vinnig te reageer op die blitsaanvalle van die Noormanne en die Magjare. Die plaaslike leiers met hul volgelinge was verplig om die gebiede in die nabyheid van hul kastele self te verdedig. Aangesien baie min geld in omloop was, het die magtige landhere hul volgelinge deur middel van leengoed (benefisie), dikwels in die vorm van grondgebied, vergoed. Hierdie leengoed het die krygsman ekonomies onafhanklik gemaak. Sy sosiale posisie, wat oorspronklik gering was (in [[Duitsland]] was die meeste volgelinge horiges), is dus verstewig. Die leengoed was ook nodig om die duur uitrusting (perd en wapens) vir die stryd te bekostig. Gedurende die 8e eeu het die koste van die uitrusting 45 solidi beloop, die prys van 15 merries en 23 osse. Die verordening (capitularium) van [[Diedenhofen]] (805) het bepaal dat slegs diegene wat 12 landgoedere of 120 tot 180 hektaar land as eiendom of as leengoed besit het, 'n wapenrusting (brunia) mog dra. Waarskynlik was die aantal krygers wat so baie grond besit het, maar gering. Die ridder se uitrusting het al hoe swaarder geword namate die aanvalswapens wat die harnas moes deurboor, verbeter het. In die 13e eeu het die aantal ridders wat die duur toerusting kon bekostig, aansienlik verminder. Daarby het die ridders wat daarin geslaag het om politieke invloed te verkry, gedurig onder mekaar oorlog gevoer. Hierdie private oorloë was ʼn groot teistering vir die gemeenskap van die [[Middeleeue]]. Die Kerk het sonder sukses geprobeer om die twiste teen te werk deur sekere dae te bepaal waarop daar nie geveg mag word nie (Godsvrede). [[Pous Urbanus II]] se oproep by [[Clermont-Ferrand|Clermont]] om die stryd teen die ongelowiges aan te knoop (1095), was deels ʼn poging om die aggressie teen ʼn afgeleë vyand te rig. Die kruistogte was inderdaad 'n faktor wat daartoe bygedra het dat die ridder aan ʼn ideaal verbind is: hy was 'n stryder in die diens van God. In ooreenstemming hiermee het die ridderpoësie (byvoorbeeld die chansons de gestes) die dade van die ideale ridder besing. So is die uitsonderlikheid van die ridderskap steeds meer beklemtoon en uiteindelik het die ridders die sosiale bolaag van die samelewing gevorm en is in die adel opgeneem. Op die slagveld was net die ridder van groot waarde omdat dit hy was wat die gemeenskap verdedig het; die voetvolk is nie meer as belangrik gereken nie. Die voordelige kombinasie van die voetvolk en die ruitery, wat tydens die kruistogte bewys is, is in Wes-Europa heeltemal geïgnoreer. Uitgesonder die herontdekking van die kragtige en akkurate kruisboog in die 13e eeu, het niks die posisie van die ridderstand in gevaar gestel nie. === Die opmars van die voetvolk === Die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen [[Engeland]] en [[Frankryk]] (1339- 1453) het 'n einde gemaak aan die voorkeurposisie van die ridderstand. Koning [[Eduard I van Engeland|Eduard I]] van Engeland het met groot sukses van die infanterie in sy veldtogte in die bergagtige dele van Wallis gebruik gemaak. [[Eduard III van Engeland|Eduard III]] het eerste van 'n kombinasie van infanteriste en ruitery, gewapen met die lang boog (vinniger om te gebruik as die kruisboog) op die Europese vasteland gebruik gemaak. Die Engelse het die Franse 'n paar gevoelige neerlae toegedien in die [[Slag van Crecy]] (1346) en die Slag van Poitiers (1356). Die Franse het nie die Engelse se taktiek gevolg nie, maar op advies van [[Bertrand du Gueselin]] (1320- 1380) na hul kastele teruggeval, van waar hulle verrassingsaanvalle op die Engelse stellings uitgevoer het. Oop veldslae is vermy. Dit was egter eers na die optrede van Jeanne d'Arc dat die Engelse hul stellings op die vasteland prysgegee het. Nog 'n militêre verwikkeling, bekend as die "die wonder van die 14e eeu", het die posisie van die ridders nog meer geknou. Die Switsers het eerste militêre eenhede begin vorm wat slegs bestaan het uit voetsoldate gewapen met hellebaard en piek. 'n Falanks van pieke het die aanstormende berede ridders afgeweer, waarna 'n genadelose slagting met die hellebaard gevolg het. Op die manier het die Switsers, skynbaar met min inspanning, die veldslae by [[Morgartern]] (1315), Laupe (1339) en Sempach (1386) gewen. Na die Switsers se suksesse het ander lande geleidelik hul infanterieafdelings versterk en uitgebrei. Die Spaanse infanterie (terzio's), wat volgens die patroon van die Romeine georganiseer is en deur die idees van die [[Renaissance]] beïnvloed is, is veral gevrees. Die infanteriste was gewapen met ʼn haakbus ('n vuurwapen) en piek en het ook op groot skaal van artillerie gebruik gemaak. 'n Derde faktor wat bygedra het tot die agteruitgang van die ruitery, en daarmee van die ridderleërs, was die algemene ingebruikneming van buskruit gedurende die 15e eeu. Reeds aan die begin van die 14eeeu het die eerste vuurwapens, soos die bombard ('n soort kanon), die [[mortier]] en die handkanon hul verskyning gemaak. Weens hul beperkte beweeglikheid was hierdie wapens nie juis baie doeltreffend nie. Gedurende die 15e eeu is vuurwapens veral tydens beleërings gebruik. Die kastele, wat die primêre vestings van die adel en die ridderstand was, het in die tyd ook kwesbaar geword. Selfs die stadsmure het nie meer voldoende beskutting aan die inwoners gebied nie omdat die gebruik van buskruit groot verwoesting aangerig het. Die jaar 1453 word allerweë beskou as 'n mylpaal in die geskiedenis van die krygskuns omdat die Turke in daardie jaar Konstantinopel verower het deur die aanwending van 62 stuks grofgeskut. == Moderne tyd == Tot die 16e eeu het die belangrikste lande van Sentraal-Europa byna uitsluitlik gebruik gemaak van [[huursoldaat|huursoldate]]. Die huursoldate is vir die tyd van die jaar wat hom die beste tot oorlogvoering geleen het, gehuur en is daarna weer ontslaan. Gedurende die 15e eeu het die huursoldate die kwesbare en duur ridderleërs vervang. Die ridders kon slegs nog in die kleurryke riddertoernooie presteer. Omdat die huursoldate slegs vir kort tydperke gehuur is, kon geen behoorlike kameraadskapsgees gekweek word nie, terwyl alle ander vereistes vir tug en orde in die leer ook ontbreek het. Die huursoldate is ook nie gereeld betaal nie en gevolglik het drostery, muitery, plundering en molestering van die burgery algemeen voorgekom. Teen die einde van die Middeleeue het daar geleidelik ʼn verbetering in die toestand ingetree omdat die vorstelike gesag verstewig is. Die vors het hom die reg toegeëien om belastings te hef en het dus 'n gereelde inkomste gehad. Gevolglik kon staande leërs ook in vredestyd in stand gehou word. Die twee basiese vereistes vir orde en dissipline is dus verwesenlik, naamlik 'n vaste werkverband en gereelde soldy. Een van die eerste permanente leërs was die Spaanse leër, wat gefinansier is met goud en silwer van die "[[Nuwe Wêreld]]" (Amerika). Die kern van die Spaanse leërs is gevorm deur die [[piekenier]]s. Voor die veldslag is hulle in die vorm van groot vierkante opgestel, die sogenaamde bataljonne, wat die opmars van die ruitery kon stuit. Die haakbusskutters is aan weerskante van die vierkante opgestel, gewapen met gewere en muskette, waarmee hulle aanhoudend, hoewel onakkuraat, op die vyand kon vuur. Die haakbusskutters was weerloos teen die ruitery en die piekeniers en moes tydens 'n aanval tussen of onder die pieke skuil. Die ruitery is opgestel aan een van die flanke, met die saamgetrekte voetsoldate in die middel. Die ruitery het bestaan uit harnasdraers, lansiers en haakbusskutters, wat gewoonlik die slag beslis het nadat die slagorde van die infanterie verbrokkel het. Die artillerie was minder belangrik. Gewoonlik is nie meer as 'n drietal skote tydens die slag, wat gewoonlik binne 'n uur beslis is, afgevuur nie. Die vierkant formasie het baie voordele gehad. Dit het min vereistes gestel ten opsigte van die geoefendheid van die manskappe. Dit was eenvoudig opgerig en diep genoeg om 'n storm loop van die ruiters te keer, maar dit het ʼn beperkte beweeglikheid gehad. Etlike ure was nodig om 'n klein beweging uit te voer, veral op ʼn moeilike terrein. Slegs 'n klein deel van die manskappe, gewoonlik net die eerste vyf rye, het werklik kontak met die vyand gemaak. Die veggees van die Spaanse leër het dikwels veel te wense oorgelaat, soos blyk uit die voorval, bekend as die Spaanse furie (1576), toe ʼn grootskaalse muitery van die troepe in die [[Nederlande]] plaasgevind het. === Leërhervormings van prins Maurits van Nassau === Met reg kan [[Maurits van Nassau]], die [[prins van Oranje]], die eerste moderne leërhervormer genoem word omdat sy leer die eerste gereelde staande leër was. [[Swede]], [[Frankryk]], [[Oostenryk]] en [[Brandenburg]] het die Hollandse voorbeeld tydens en na die [[Dertigjarige Oorlog]] (1618- 1648) gevolg en [[Engeland]] 'n rukkie later. Geïnspireer deur die Griekse en Romeinse skrywers het Maurits en sy neef, [[Willem Lodewyk]], bestuit om die sogenaamde vlakformasie in die leër van die republiek in te voer. Dit was 'n taktiese eenheid met dieselfde frontbreedte as vroeër, maar met slegs 10 geledere. ʼn Aantal van hierdie klein en beweeglike eenhede is in 'n drietal agter die opgestelde linies opgestel. Net soos in die vierkantformasie is die skutters (in geledere van 10) aan weerskante van elke eenheid opgestel. Hulle het agter en tussen die piekeniers skuiling gesoek tydens 'n aanval. Die vlakformasie het vanselfsprekend voordele gehad. Dit was beweegliker, meer manskappe kon deelneem aan die stryd en meer skutters kon skuiling vind tussen die verskillende formasies. Hierdie laaste voordeel was baie belangrik omdat die aantal skutters vermeerder het in vergelyking met die piekeniers. 'n Eeu later het die piekeniers heeltemal oorbodig geraak nadat die bajonet ingevoer is en skietkrag toegeneem het. Die vlak gevegsformasie of "Hollandse brigade", soos die nuwigheid in die krygswetenskap genoem is, was inderdaad ʼn mylpaal in die geskiedenis van die infanterie. Dit was die begin van die latere sogenaamde lineêre taktieke, waar die gevegte in uitgestrekte linies plaasgevind het. Die taktiek word tot vandag toe nog in die weermagte van die meeste lande toegepas. === Vorme van oorlogvoering (17e en l8e eeu) === Gedurende die tyd tot met die uitbreek van die Franse Revolusie was oorlog nie 'n indrukwekkende verskynsel nie. Hoewel daar voortdurend oorloë plaasgevind het, was dit nie juis intensief nie en onderworpe aan tallose reëls en beperkings. Daar is baie oorloë gevoer, onder meer die Poolse en [[Beiers]] en suksessieoorloë, waarin nie ʼn enkele veldslag gevoer is nie. Die beperkinge kan deels toegeskryf word aan die klein grondgebied van die betrokke land. In die eerste fase van moderne oorlogvoering was die samelewing slegs op baie beperkte skaal by die oortog betrokke. Behalwe in [[Pruise]] is die strewe na rykdom in die tyd oorskadu deur die skaarste aan goedere. Die taak van die-burgery, dit wil sê die nie-bevoorregte klas, was die finansiering van die oorloë en leërs. Die leërs het gedurende die 18e eeu geweldig omvangryk geword, maar dit was nie vanweë die groter politieke spanning of die noodsaaklikheid van militêre magsuitbreiding nie. Inteendeel, die spanninge het verminder, die wêreld was vreedsamer en 'n leër groter as 40 000 man kon nie behoorlik beheer word nie. Die Franse leër het egter aan die vooraand van die Franse Revolusie uit 170 000 man bestaan en die Oostenrykse leër uit 150 000 man. Pruise, met sy klein bevolking, het gespog met 'n leër van 140 000 man. === Die leër as statussimbool === 'n Leër het die aansien van 'n staat verhoog, al is dit in die Duitse state en staatjies byvoorbeeld grootliks met buitelandse hulp, veral met subsidies uit [[Brittanje]], in stand gehou. Die leër het ook nouliks ʼn oorlogstaak gehad, maar was bloot 'n statussimbool. In die tyd van die politisering van oorlogvoering was die leër meer 'n politieke as militêre instrument. Die omvangryke leërs is saamgestel uit beroepsoldate, en waar tekorte ondervind is, aangevul uit asosiate elemente soos bedelaars, boemelaars, struikrowers en die algemene "skuim van die bevolking". Die leër het dus in 'n mate as sosiale riool gefungeer. In die regimente is ketellappers, poppekasvertoners en rottevangers aangetref. Versterkings is gewerf uit 'n mag wat saamgestel is uit minder bevoorregtes wat in tye van voorspoed in die staande leer geïnkorporeer is omdat die aantal leeglopers dan verminder het. Hierdie klassediensplig was in gebruik tot na die Frans-Duitse oorlog van 1870. Persoonlike en algemene diensplig dateer uit daardie tyd, en daarmee het oorlogvoering 'n nasionale aangeleentheid geword. === Oorlog en die gemeenskap === (18e eeu) Aanvanklik is die gemeenskap nie by oorlogvoering betrek nie, behalwe in noodtoestande as die voortbestaan van die staat bedreig is. Die pos -,reisigers- en handelsverkeer is nie deur oorlog onderbreek nie en die sosio-ekonomiese orde nie aangetas nie. Inteendeel, hierdie orde het juis 'n grens aan oorlogvoering gestel, en die gemeenskap was nie 'n teiken in oorlogvoering nie. Die doelbewuste uithongering van stede en landstreke, soos tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Duitsers toegepas teen miljoene mense in [[Nederland]] en in [[Leningrad]], het nie plaasgevind nie. Die lewens van vyandige gemeenskappe is tydens beleërings en aanvalle gespaar en private eiendom is eerbiedig, hoofsaaklik om militêre redes. 'n Leër, wat verswak is deur die verlies aan manskappe as gevolg van detasjering, was in 'n vyandiggesinde gemeenskap verlore. Die boere het hul voorrade versteek en inligting geweier en het die bewegings van vyandelike leërs verklap. Die bevolking is ook nie teen hul eie regering aangehits nie, waarskynlik vanweë 'n gemeenskaplike vrees vir revolusie en die ondermyning van die heilige staatsgesag. Dit was nie gebruiklik om in oorlogstyd die bevolking by die stryd te betrek nie, selfs nie eens die van 'n mens se eie land nie. === Immobiele leërs ("politieke oorlogvoering") === Gedurende die hele 18e eeu was verdedigingstelsels die eerste prioriteit van die militêre magte. Dit was die tydperk van verdediging tot die uiterste, wat weer 'n uitvloeisel was van die taktiese en strategiese onbeweeglikheid (immobiliteit). Die beperkte strategiese beweeglikheid het voortgevloei uit die magasynstelsel. Die gehalte van die troepe was so swak en drostery so 'n kwellende probleem dat voortdurende toesig nodig was. Gevolglik kon klein groepe manne nie uitgestuur word om die voorrade aan te vul nie. Bowendien is daar gedurig probeer om die bevolking so min as moontlik te steur. Die strategie is dus bepaal deur logistieke vereistes (bevoorrading). 'n Leër kon nie meer as 5 tot 7 dagmarse van sy basis af beweeg nie. Verrassingsaanvalle en blitsagtervolgings was dus onmoontlik. Die padstelsels was primitief en swaar toerusting moes op waterweë vervoer word. Die waterweë was beskerm deur forte en vestings en daar was 'n voortdurende gevaar dat die troepe van hul voorrade afgesny en geïsoleer kon word. Krygsverrigtinge in die 18e eeu het meestal dus neergekom op die beleëring van 'n vesting of dorp. Dit het 'n veldtog beteken wat gewoonlik die hele somer geduur het omdat geen veldtogte in die winter gevoer is nie. Die taktiese onbeweeglikheid was ook 'n uitvloeisel van die lineêre formasie, wat nodig was om die beste gebruik te maak van die geringe vuurkrag. Die algemeenste gevegs- en slagorde omstreeks die middel van die 18e eeu was twee linies drie rye diep. Die afstand tussen die linies was 'n paar honderd meter en die front het oor etlike kilometers gestrek. Dit is dus duidelik dat die slaankrag van so ʼn linie nul was. Maneuvers is met die grootste omslagtigheid en tydverlies uitgevoer en 'n loopafstand van ʼn kwartier het dikwels ure in beslag geneem. Dit is duidelik dat besluite oor taktiek en strategie nie vinnig uitgevoer kon word nie. Oorlogvoering het 'n waarnemingsfunksie aangeneem en gedraal in 'n uitgerekte uitputtingstryd. Die politiek kon en het hom kragtig laat geld ten tyde van ʼn stryd wat met so min geesdrif gevoer is en waarin daar beswaarlik van vyandelikhede gepraat kon word. Dit het meer die vorm van ʼn koue oorlog aangeneem, en die leiding van die oorlog het by die kabinet berus. Die strategie was kabinetstrategie en die opperbevelhebber was dikwels eerder ʼn diplomaat as strateeg. === Seeoorlog (16e-19e eeu) === Die kombinasie van seilskepe en kanonne het in die 16e eeu ook ʼn verandering in die krygstaktiek ter see teweeggebring. Gewapende koopvaarders (handelskepe) is al hoe meer vervang deur oorlogskepe wat uitsluitlik vir die stryd ter see toegerus is. Die kanonne is op bo mekaar liggende dekke opgestel (twee- en driedekkers), waardeur die vuurkrag aansienlik verhoog is. Aparte kanonne is op die verhoogde agterdek en die boeg (of voorkasteel) gemonteer. Vir die seeaanval is die skepe in kiellinie agter mekaar opgestel ten einde die grootste aantal kanonne op die vyand te kan rig. Die doel was om op die regte oomblik deur die vyandige linie te breek en so hul vlootmag te verdeel. Waar die entering van die vyand se skepe voorheen die primêre doel tydens 'n seeaanval was, was dit nou sekondêr. Die kanonvuur (oorlogskepe het ongeveer 120 kanonne gehad) was nou die belangrikste. Elke vloot het ook sy brandskepe gehad. Dit was ou skepe wat met vlambare materiaal gelaai was (buskruit, ensovoorts) met die doel om tydens die slag brand en chaos onder die skepe van die vyand te saai. Tydens die oorloë tussen die Engelse en die Hollanders in die 17e eeu is die krygstaktiek ook verfyn. Dit het tot 'n verbetering in die seinstelsel gelei, wat koördinasie binne 'n vloot verseker het. Gedurende die 18e eeu het die oorlogskepe en die kanonne, veral die van die Franse en die Engelse, al hoe groter geword en die seinstelsel is hierby aangepas. Tot met die uitbreek van die [[Krimoorlog]] (1854- 1856) het seilskepe die kern van die vlootmagte gevorm. == 19e eeu == Na die [[Franse Rewolusie|Franse Revolusie]] het die militarisering van oorlogvoering begin. Die oorlog het hom losgemaak van sy politieke en ekonomiese grondslag. Die doel van oorlogvoering het al hoe meer neergekom op die vinnige uitwissing van die vyand. Die proses is bevorder deur die stelsel van konskripsie (diensplig), wat deur afkoop en plaasvervanging 'n stelsel van klassediensplig geword het. Die seuns van die gewone burgery is hierdeur wettiglik in die leër opgeneem sonder dat druk en slinkse metodes gebruik is. Omdat die diensplig ʼn aantal jare geduur het, het die seuns beroepsoldate geword. Oorlogvoering is dus ook van sy ekonomiese boeie bevry en die magasynstelsel kon beëindig word. Die Napoleontiese soldaat het geveg en opgeëis. Die bekamping van drostery, wat vroeër meer inspanning geverg het as die stryd teen die vyand, was nou nie meer ʼn probleem nie omdat die volksleërs uit die volkselemente gewerf is . Die lineêre vegwyse kon vervang word deur 'n losser en meer verspreide taktiek waarin Napoleon 'n meester blyk te gewees het. Deur hierdie veranderinge is die taktiese en strategiese beweeglikheid herstel. Die manier van oorlogvoering kon nou volgens die klassieke beginsels van Von Clausewitz gevoer word: die snelle uitwissing van die vyandelike krygsmag kon in 'n blitsoffensief, wat deur die konsentrasie van alle kragte en middele op die regte oomblik en die deurslaggewende plek, bewerkstellig word. In die 19e eeu het hierdie ontwikkeling voortgeduur. Die toename van tegniese probleme, die meganisering van die oorlogsmiddele, die militêre gebruik van die spoorweë en die telegraaf het daartoe gelei dat daar aan die operasies 'n ongekende mate van vryheid verleen kon word. Maar ook polities het oorlogvoering vry geword. Omdat oorloë van veel korter duur was, kon die [[magsewewig]] tydens die verloop van die krygsverrigtinge moeilik herstel word. Die politieke oorlog was dus onmoontlik en is vervang deur die militêre oorlog, wat volgens suiwer militêre beginsels gevoer word. ʼn Skeiding van politiek en strategie het in werking getree. In die Frans-Duitse Oorlog (1870- 1871) het die eerste onderskeid tussen militêre en politieke sake duidelik geword. Nog 'n aspek van hierdie ontwikkeling was die groot aandeel van die wetenskap en die tegnologie in oorlogvoering. Daar kon meer skote direk na mekaar met vuurwapens afgevuur word en die wapens het alle ander offensiewe wapens begin verdring. Stoomskepe van staal het seilskepe van hout vervang en vliegtuie het later verskyn as 'n nuwe vertakking van die krygsmag. Die perd het op stal gebly en is vervang deur die tenk. Die groei van die leërs in die Frans-Duitse Oorlog was eintlik ʼn oorgangsoorlog: dit was 'n konfrontasie tussen kwaliteit en kwantiteit, tussen die Franse beroepsleër en die Duitse dienspligleër. Die bewering van die Franse staatsman Thiers dat in lande waar iedereen 'n soldaat was, almal swak soldate was en dat geen leër sonder spesialisasie moontlik was nie, kon nie bevestig word nie. Die groter getal sterkte van die Duitse leërs het tot gevolg gehad dat die meeste Europese moondhede 'n stelsel van persoonlike konskripsie of diensplig aanvaar het. 'n Kenmerk van die tydperk wat hierop gevolg het, was die groei in die grootte van die leërs. Omstreeks 1 900 was die gemiddelde getalsterkte 500 000 man. === 20e eeu === Voor die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog (1914-1918) was dit vir die Franse duidelik dat hulle die mannekragwedloop teen [[Duitsland]] sou verloor. Die geboortesyfer in [[Frankryk]] het begin daal en hoewel 2,1 % van die Franse bevolking in die leër gedien het teenoor die slegs 1,2 % van die Duitsers, was die Duitse militêre potensiaal in 1914 veel groter. Deur sy reserwes te mobiliseer, kon Duitsland sy magte verdubbel. Die Franse militêre denke het berus op die teorieë van maarskalk [[Ferdinand Foch]], waarvolgens die beslissende aanval die oorwinning sou verseker sonder dat 'n getalleoorwig nodig was. Die beginsels van die positiewe benadering en die offensief tot die uiterste is tot militêre dogma verhef. Maar die gedagte dat vuurwapens noodwendig 'n vinnige deurbraak kon verseker, het geblyk 'n misrekening te wees. Veral masjiengeweervuur het vyandelikhede omgeskep in ʼn stellingoorlog waarin die soldate hulle in loopgrawe ingegrawe het. Ondanks die gebruik van gifgas en tenks was vuurkrag deurslaggewend ten opsigte van die beweging. Ruiterystormlope was ʼn hopelose mislukking. === Massaleërs === Die omvang van oorlogvoering is ontsaglik vergroot deur die gebruik van massaleërs. Waar veldslae vroeër na stede of dorpe vernoem is, is hulle in die [[Eerste Wêreldoorlog]] na streke vernoem ([[Marne]], [[Somme (département)|Somme]] en [[Vlaandere]]) en in die Tweede Wêreldoorlog is dit uitgebrei tot lande en oseane ([[Noorweë]], [[België]] en die [[Atlantiese Oseaan]]). Deur die gebruik van massaleërs was 'n geveg nie meer slegs 'n stryd tussen die opponente nie, maar ook tussen die nywerheidsmoondhede. Die tradisionele beperkte oorlog, waarby slegs 'n deel van 'n land se middele aangewend is, is vervang deur 'n totale stryd waarby die hele volk betrek is. 'n Massaleër het enorme reëlings meegebring. Die tuisfront is georganiseer om die gevegsfront te steun. Waar daar tydens die Eerste Wêreldoorlog slegs sekere sektore van die nywerheid gemobiliseer is, is alle sektore, insluitende die wetenskap, gedurende die Tweede Wêreldoorlog aangewend. Die oorlog het allesomvattend geword en die vliegtuig het 'n derde dimensie bygedra. Die skeiding tussen die vegtendes en nie-vegtendes het verdwyn; die hele gemeenskap het nou 'n militêre doelwit geword. Ook die [[sielkunde]] het 'n rol begin speel by die aftakeling van die moreel van die vyand en die opbou van die eie moreel, asook tot die regverdiging van massa-uitwissing. Oorlog het 'n stryd geword tussen die magte van die lig en die van die duisternis - die vyand is gedemoniseer. === Die onfunksionele oorlog === Die-uitbreiding van krygsverrigtinge het so buite verhouding geraak dat oorlogvoering disfunksioneel geword het. Dit het onvoorspelbaar geword en onverwagte gevolge opgelewer. Die uitwerking van oorlogvoering op die sosiale struktuur was rampspoedig. Die opvallendste gebeurtenis van die Tweede Wêreldoorlog was die gebruik van die [[kernwapen]], Die bom wat op [[Hirosjima]] gegooi is, het 'n plofkrag van 20 000 ton TNT gehad en enorme getalle slagoffers geëis: 92 000 dood of vermis en 37 000 gewond. Na die Tweede Wêreldoorlog het 2 supermoondhede ontwikkel, naamlik die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] en die [[Sowjetunie]], wat albei massa-uitwissingswapens op groot skaal begin vervaardig het. Reeds in die sestigerjare het albei hierdie wêreldmagte oor wapens beskik waarvan die vernietigingskrag gelykstaan met die van 60 tot 300 miljoen ton (megaton) TNT. Hierdie tydperk kan beskou word as die van die sogenaamde "overkill": daar was die ekwivalent van etlike blokbomme - die swaarste bomme wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik is - vir elke mens op aarde beskikbaar. Die wapens, wat voortgevloei het uit die spanninge, het self ook tot spanninge gelei. Vir die eerste keer in die geskiedenis het die mens hom voorberei op ʼn oorlog wat onmoontlik beheer kan word en wat nutteloos sou wees as 'n oplossing vir politieke strydpunte. In die sin het oorlog dus onfunksioneel geword. Die gevaar lê volgens sommige kenners nie meer in die voorbereiding vir 'n [[kernoorlog]] nie, maar in die ontketening van 'n kernoorlog deur misrekening. Militêre teorieë soos die van die verrassingsaanval, die sogenaamde "second strike force", die moontlikhede van vergelding na 'n aanval wat in die Amerikaanse [[krygskunde]] "flexible response" genoem word, en die soepele en aanpasbare antwoord van die sogenaamde beperkte oorlog ("limited war") is geen oplossing vir die 20e-eeuse dooie punt nie. Die kerneeu het die behoefte geskep vir 'n alternatief vir oorlog. Oorlog op sigself kan nie meer 'n antwoord wees nie. === Guerrillaoorlog === Per definisie word 'n [[Guerilla-oorlogvoering|guerrillaoorlog]] nie as 'n volskaalse oorlog beskou nie, maar tog het dit sedert die 1950s 'n prominente rol in die sogenaamde beperkte oorlogvoering begin speel dat dit in die krygskunde 'n nuwe betekenis gekry het. Guerrillaoorlogvoering is as strydmetode en taktiek niks nuuts nie. In die Bybelboek [[Josua]] word daar 'n duidelike guerrillaoperasie beskryf, terwyl die [[Spanjaarde]] en die [[Russe]] dit as taktiek teen [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte|Napoleon]] gebruik het. Die Boere onder leiding van aanvoerders soos genls. [[Christiaan de Wet]] en [[Louis Botha]] het dit as byna enigste gevegsmetode gedurende die laaste twee jaar van die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] gebruik. Volgens woordeboeke dui die woord op oorlogvoering deur bendes op groepies mense (terroriste, partisane, rebelle) in die vorm van strooptogte op militêre doelwitte, verbindingsweë en voorraaddepots. Hinderlae, sabotasie en terrorisme onder die burgerlike bevolkings word dikwels ook as deel van guerrilla-oorlogvoering beskou. Per definisie is daar altyd klein groepies mense by betrokke en die guerrillas tree meestal in moeilik begaanbare gebiede op. Diegene wat aan 'n guerrillastryd deelneem, kan basies in twee groepe ingedeel word. Ten eerste is daar die wat amptelik as soldate van 'n bepaalde land aan die stryd deelneem (byvoorbeeld in die [[Anglo-Boereoorlog]] en soms in die [[Tweede Wêreldoorlog]]). In so 'n geval is die guerrillastryd slegs 'n bepaalde taktiek wat in 'n volskaalse en min of meer formele oorlog gebruik word. Die tweede groep is die wat nie as amptelike soldate nie maar as opgeleide vegters en insurgente aan ʼn stryd deelneem waarby daar geen sprake van 'n formele oorlogsverklaring is of was nie. Laasgenoemde was veral die geval aan Suid-Afrika se grense, waar die guerrilla-oorlogvoering laat in die 1970-80's in so 'n mate toegeneem het dat dit van [[Suid-Afrika]] se kant (soos in die geval van die vroeëre [[Rhodesië]]) 'n byna volskaalse oorlog geverg het om dit af te weer. In ander Afrika-state, soos [[Angola]] en [[Mosambiek]], was daar politieke of rebellegroepe werksaam vir wie die guerrillataktiek die enigste betreklik suksesvolle optrede teen die bestaande regime was. In Viëtnam en Suid- en [[Sentraal-Amerika]] is die vorm van oorlogvoering in die verlede op groot skaal aangewend om nuwe regeringsvorme daar te stel. In [[Viëtnam]] is bewys gelewer dat 'n reuse oorlogsmag soos die van die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] nie die stryd teen guerrilla-oorlogvoering kon wen nie. Hoewel die guerrillastryd nie in die 20e eeu ontstaan het nie, het dit 'n simptoom geword van die dooie punt wat in die kerneeu in oorlogvoering bereik is en bevestig hierdie ongelyke en onbeheerbare stryd waarskynlik weer eens dat die mens in die 20e en die 21e eeu dringend 'n alternatief vir oorlog sal moet vind. == Sien ook == * [[Militêre geskiedenis van Azerbeidjan‎]] * [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409575}} band {{commons|Military history}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis]] [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Militêre wetenskap]] 44zvz7h35crpviskxg3raw61m3j1i1h 2909386 2909385 2026-06-04T19:12:37Z Rooiratel 90342 /* Bronnelys */ 2909386 wikitext text/x-wiki '''Krygsgeskiedenis''' (of die '''militêre geskiedenis''') is die vertakking van die wetenskap wat hom besig hou met die verskynsel van [[oorlog]] in die verlede. Die krygsgeskiedenis bemoei hom nie slegs met wat daar in die tallose oorloë gebeur het nie, want oorlog is geen geïsoleerde verskynsel nie - dit vloei voort uit ʼn sameloop van kragte in die samelewing. In die loop van die eeue verander die oorsake, doelstellings, verskyningsvorme en gevolge van oorloë voortdurend na gelang van die maatskaplike omstandighede van die betrokke tyd. Op sy beurt het die oorlog weer 'n invloed op die samelewing. Oorlog kom in byna alle kulture voor. Die verskynsel het egter in die Weste die mees opsienbarende ontwikkelings deurgemaak, ontwikkelings wat in ander kulture eers heelwat later gevolg het. In die krygsgeskiedenis word dikwels 'n onderskeid gemaak tussen 'n land-, 'n see- en 'n lugoorlog. Tot omstreeks die middel van die 19 de eeu het die klem geval op landwaartse oorlogvoering, maar daarna het die tegnologiese ontwikkeling ʼn totale omwenteling in oorlogvoering teweeggebring. In die 20 ste eeu het sekere van die groter konflikte wat omvang en verlies aan lewens en eiendom betref, in geen verhouding meer gestaan tot die doeleindes van die stryd nie; oorlog het dus minder funksioneel geword. == Inleiding == Oorlog is die stryd tussen groepe mense, in die besonder tussen state, waarby daar sprake is van ʼn gewapende en georganiseerde kragmeting. Die een party probeer deur middel van sy militêre mag die ander party aan sy wil onderwerp of probeer verhinder dat die ander party die oorhand kry. Dit is nie moontlik om die ontstaan van oorloë aan ʼn algemene oorsaak toe te skryf nie. Die verklaring dat oorloë ontstaan het as gevolg van die "aggressiewe" natuur van die mens, het ook geblyk onjuis te wees. Nog 'n verklaring, wat ook reeds verwerp is, wil dat die ontstaan van oorlog verband hou met die staatsvorm; totalitêre state sou byvoorbeeld meer geneig wees tot oorlogvoering as demokrasieë. ʼn Ander, meer genuanseerde teorie benadruk die graad van organisasie van groepe en state. As daar byvoorbeeld 'n toestand van anargie en botsing van bepaalde belange bestaan, dan is daar geen gesag om as bemiddelaar op te tree nie; een groep gryp na sy wapens en oorlog raak onvermydelik. Al hierdie teorieë het vir die beoefening van die studie van die krygsgeskiedenis te algemeen geblyk te wees. Aan die uitbreek van 'n oorlog het meestal 'n kompleksiteit van oorsake ten grondslag gelê, waarvan sommige eerder die aanleiding tot as die agtergrond van die oorlog gevorm het. Afhangende van die tydperk het oorloë hul oorsprong gehad in godsdienstige, politieke, sosio-ekonomiese of kulturele konflikte, maar in bykans elke geval het daar, afgesien van 'n hoofoorsaak, ook ʼn aantal meer dieperliggende oorsake vir oorlogvoering bestaan. Die doeleindes of oogmerke van oorlog verskil ook. Bekende militêre doeleindes was die verkryging van buit, voedsel, grondgebied, slawe, glorie, eer of prestige. Maar oorlog kan ook dien om die aandag van binnelandse probleme af te lei en emosies en aggressie na buite te kanaliseer. Die spanningselement was ongetwyfeld ook die doel van oorlogvoering: die oorlogvoering het 'n soort spel geword. Die karakter van oorlogvoering het deur die eeue aansienlik verander. Daar word onderskei tussen oorlog tussen individue (die geveg van man teen man) en die afstandsoorlog (met pyl en boog, kanonne, [[missiele]], ensovoorts). Meer fundamenteel is die onderskeid tussen die beperkte en die totale oorlog. Die beperkte oorlog speel hom af binne die raamwerk van die samelewing; dit is 'n instrumentele oorlog, 'n voortsetting van die politiek, maar met kragtiger middele. Daarenteen bedreig die totale oorlog die menslike voortbestaan; die politiek het sy oorheersende posisie verloor en die oorlog verloop volgens "eie" wette. Dit is in so ʼn situasie dat die doeleindes van die oorlog - soos hierbo genoem – nie slegs onduidelik word nie, maar selfs irrelevant. Dit is die geval wanneer die omvang van die stryd geensins meer verband hou met die doel daarvan nie. === Strategie === 'n Afsonderlike studieonderwerp binne die krygsgeskiedenis is die geskiedenis van die denke oor oorlogvoering en die [[militêre strategie]]. Oor die doel van oorlog, die strategie en taktiek, dit wil sê die krygskuns self, is al baie nagedink en gefilosofeer, maar selde op 'n sistematiese wyse. Vroeër is die formulering van algemene beginsels vir oorlogvoering onnodig geag. Die krygstaktiek, die kuns van oorlogvoering, was die belangrikste oorweging. Tydens die Renaissance het die belangstelling in die strategie begin toeneem, hoewel strategie en taktiek mekaar dikwels oorvleuel het. Die analise van strategie het nog altyd voortgespruit uit die verhouding tussen militêre strategie en die politieke doelwitte van ʼn groep of staat. In sy Dell’arte della guerra ("Oor die krygskuns"; 1520) was [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli]] die eerste persoon wat 'n sentrale plek aan die probleem gegee het. Hy het tot die slotsom gekom dat 'n burgermag vir 'n staat baie meer beteken as huurtroepe omdat laasgenoemde net vir die geld veg. Meer sistematies strategiese ondersoeke is in die 18 de eeu begin. [[Carl von Clausewitz]] (1780-1831). 'n Pruis met ʼn skoling in die [[filosofie]], word gewoonlik beskou as die vader van die strategie en die militêre wetenskap. In sy belangrikste werk, ''[[Vom Kriege]]'' ("Oor oorlog"), wat na sy dood verskyn het, definieer hy strategie as die kuns om veldslae te voer ten einde die vyand te verslaan en die oorlog te wen. Volgens Von Clausewitz het oorlogvoering geen eie funksie onafhanklik van die politiek gehad nie: "Oorlog is 'n voortsetting van die [[diplomasie]] ([[politiek]]) met ander middele." Nog 'n uitspraak wat hierdie beginsel verder illustreer, lui: "Oorlog het sy eie grammatika, maar nie sy eie logika nie." Ondanks die omvang van Von Clausewitz se invloed op latere strategie en die opleiding aan militêre akademies, word die strategie steeds meer ontkoppel van die politiek. In die 19e, maar veral in die 20e eeu is oorlogvoering al hoe meer van die politiek geskei. Die militêre leiers van die verskillende groot moondhede ontwerp offensiewe en defensiewe stelsels wat slegs beperk word deur tegniese moontlikhede en nie deur landsbelange nie. Daar kan met sekere voorbehoude gesê word dat die teorie van strategie en oorlogvoering eers na die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die ontploffing van die eerste [[kernwapen]] weer begin verband hou het met maatskaplike vraagstukke. Daar is geprobeer om hierdie nuwe, breër benadering tot 'n aparte wetenskap, die polemologie of oorlogsleer, te ontwikkel: dit behels die studie van die oorsake van die ontstaan van oorloë en van die voorwaardes wat vrede sal verseker. == Prehistorie == Inligting oor die krygsgeskiedenis voordat die skryfkuns ontwikkel is, is uiters skaars. Uit die argeologiese vondste is dit baie moeilik om vas te stel of spesifieke wapens vir die jag op diere of vir oorlogvoering gebruik is. Antropologiese studies gedurende die 19 de en die 20 ste eeu oor primitiewe stamme in die oerwoude van [[Nieu-Guinee]] en elders bied wel 'n mate van insig in die wyse waarop prehistoriese stamme oorlog gevoer het. By die primitiewe volke is daar geen sprake van streng georganiseerde groepe wat in gevegsformasie opgestel is en 'n veldslag gelewer het nie. Onverhoedse aanvalle het gelei tot gevegte waarby baie mense betrokke was. Die uitputtingsoorlog het selde voorgekom: die primitiewe mens was geneig om hom terug te trek by die eerste teken van weerstand. Gevegte op 'n afstand, met wapens soos 'n pyl en boog, 'n werpspies of 'n blaaspyp, was die algemeenste. Gevegte waarin die deelnemers handgemeen geraak het, het blykbaar later geleidelik ontwikkel. Gewapende konflikte tussen stamme was dikwels bloedvetes en godsdiens- of seremoniële oorloë (die verkryging van gevangenes as offers aan die gode) en oorloë om vroue, voedsel en slawe as buit te bekom. Die wil tot oorheersing, die oorlog as middel om groter eenhede (state en volke) te skep, was byna totaal afwesig. Aangesien die stamme klein was en die manlike lede deur hul deelname aan die stryd status verkry het, was krygsdiens sowel reg as plig: stam en leër het ʼn eenheid gevorm. Die opkoms van die landbou (ongeveer 8 000 v.C.), wat die keerpunt van die [[Neolitikum]] (of [[Nuwe Steentyd]]) was, moes 'n groot invloed gehad het op die verhoudings tussen die stamme. Daar het 'n nuwe soort konflik ontstaan tussen die stamme wat die akkerbou en veeteelt beoefen het en die nomadiese jagterstamme. Die gevestigde landboustamme moes versterkings bou om hulle teen die invallende nomade te verdedig. So het die kern van die vroegste vestingstede ontstaan. == Oudheid == Soos in die geval van die prehistorie is die inligting oor oorlogvoering in die Oudheid (nagenoeg 2500 v.C. tot 500 n.C.) ook maar skaars, met uitsondering van die laaste deel van die tydperk, naamlik van omstreeks 500 v.C. af, waaroor daar meer inligting beskikbaar is. Sedert die opkoms van die groot beskawingsentra aan die oewers van die Nyl, die Tigris en die Eufraat (ongeveer 2500 v.C.) was daar 'n groot verskeidenheid vorme van oorlogvoering. Benewens massaleërs was daar ook staande leërs (dit is leërs wat op volle sterkte gehou word, selfs in vredestyd). Die versterkings van hierdie tydperk toon dikwels ʼn verbasende tegniese vaardigheid. Verskeie beleëringsmetodes is aangewend. Die mure is byvoorbeeld met 'n storm ram, spesiale boorapparaat, of deur ondergrawing ineen laat stort. Deur tonnelgrawing kon verrassingsaanvalle gedoen word. Beleërdes is ook tot oorgawe gedwing deur 'n strategie van uitputting in 'n uitgerekte beleg. Verdedigings- sowel as [[plunder]] of onderwerpingsoorloë is gevoer. Oorlog was beslis die hoofinstrument in die vorming van groot politieke eenhede soos die Assiriese Ryk (omstreeks 1000v.C.), die Nieu Babiloniese Ryk (omstreeks 600 v.C.) en [[Persië]] (omstreeks 500 v.C.). Daar word algemeen aanvaar dat [[Assirië]] die oorlogsugtigste staat van hierdie tydperk was. Die Assiriese gemeenskap was op 'n militêre grondslag georganiseer en hul wreedheid in stryd en oorheersing was kenmerkend. Naas die grootskaalse slagtings is massadeportasies uitgevoer om onderworpe volke te verkneg. Die Assiriërs het in hul oorloë gebruik gemaak van die strydwa; die perd is waarskynlik in die 16e eeu voor Christus deur die Hetiete in die krygsverrigtinge ingevoer. === Eerste infanterie === Vanaf omstreeks 1000 v.C. het daar verskille begin intree tussen die militêre organisasiemetodes van die Nabye Ooste en die van die Weste. In die Ooste is die ligte ruitery of kavallerie (getalryk en uiters beweeglik) oorwegend gebruik en die absolute heerser van die land was ook die opperbevelhebber van die strydmag. In die Weste het die swaar gepantserde infanterie (voetsoldate) wat op groot dryfkrag staatgemaak het, die strydtoneel tot met die ineenstorting van die Wes-Romeinse Ryk oorheers. Die omvang van die gemeenskap het ook sy stempel op die organisasie van die krygsmag afgedruk. Die vroeë Griekse staatjies was te klein vir die instandhouding van die massaleërs. Die staatjies moes formasies opstel waarvan die krag nie in die (groot) aantal krygers gelê het nie. Die bergagtige gebied het ook 'n invloed gehad: die tandskap het hom nie geleen tot die ontwikkeling van die ruitery as hoofwapen in die stryd nie. [[Homeros]] beskryf in die ''[[Ilias]]'' en die ''[[Odussee]]'' die gevegte van die Helleense riddertyd (900 v.C.). Die aristokratiese held het sy teenstander te voet in 'n tweegeveg beveg en op sy strydwa oor die slagveld beweeg. Maar in die Homeriese verhaal is daar ook aanduidings dat hierdie helde bygestaan is deur troepe wat in 'n primitiewe, geslote gevegsformasie opgestel was. Die troepe was die persoonlike volgelinge van die held. Die Grieke het omstreeks die 7e eeu v.C. hul gevegstyl gewysig. Swaar gepantserde voetsoldate ([[hopliet]]e). gewapen met 'n stootspies, het 'n kompakte, reghoekige gevegsformasie, die falanks, gevorm. Die geslotenheid van die formasie was noodsaaklik omdat die skild, wat op die linkervoorarm gedra is, slegs die linkersy van die voetsoldaat beskerm het. Elke soldaat het dus die beskerming van sy regtermakker se uitstaande skild nodig gehad. Gevolglik was die regtervleuel van die formasie geneig om na vore te beweeg tydens ʼn aanval. Die verloop van die maneuvers is hierdeur bepaal: die regterflank het geprobeer om die linkerflank van die vyand te omsingel. Ekonomiese ontwikkeling tydens die 8e en 7e eeu v.C. het gelei tot ʼn omwenteling in die militêre organisasie. Meer mense kon die defensiewe en offensiewe toe rusting van die hopliet bekostig, en die [[aristokrasie]] het hut houvas op die gemeenskap begin verloor, onder meer deur die verlies van hul militêre meerderwaardigheid. Met die verdwyning van die monopolie van die aristokrate is die grondslag van die samelewing verander. ʼn Demokratisering het begin intree, die hopliete (nou 'n breër laag van die bevolking) het politieke invloed begin verkry. Een van die Griekse stadstate, [[Sparta]], het geen burgermilisie van hopliete gehad nie, maar het ʼn aparte krygerstand geskep en so die gemeenskap op suiwer militêre grondslag georganiseer. Die Spartane het hulle as heersersklas oor die onderworpe Helote aan gestel. Ten einde die gevaar van laasgenoemde se groter getalle teen te werk, moes die Spartane hul jeugdiges 'n streng militêre opleiding gee. In omstreeks 400 v.C. het Sparta as garnisoenstaat verrys en die oppermag verkry oor die Griekse stede. Die Griekse gebruik van die falanks het hul manier van oortogvoering uiters onaanpasbaar gemaak en die keuse van 'n goeie aanvalsposisie (soos tydens die [[Slag van Marathon]], 490 v.C.) noodsaaklik gemaak. 'n Aanval op die kwesbare flanke van die falanks kon dit tot stilstand bring en die voordeel van die kortafstandstormloop en die gepaardgaande stoomrolleraksie uitskakel. Die invoer van die skuinsfalanks deur die Thebaan Epaminondas (oorl. 362 v.C.) was 'n verbetering omdat dit die linkerflank versterk het. Die Macedoniese vorste [[Philippos II van Makedonië|Philippus II]] (382- 336 v.C.) en sy seun [[Alexander die Grote]] (365-323 v.C.) het die Griekse stelsel verder verfyn. Die falanks is verder verbeter deur die verlenging van die stootspies, bekend as die sarissa. Dit het die vegspiese doeltreffender gemaak deurdat die soldate agter die eerste ry nou ook met hul langer spiese die vyand kon bykom. Die falanks het so 'n mobiele menslike fort geword. Ander magte, soos die ligte infanterie en die ruitery, is met die swaar infanterie gekombineer. Die artillerie het ook 'n belangriker plek begin inneem met die invoer van beleëringswapentuie soos die storm ram, die ballista en die [[katapult]]. Die Macedoniese leërs was deur hierdie veranderinge sterker as die van die Griekse stadstate en onder Alexander het hulle die hele Nabye Ooste verower. === Die Griekse vloot === Behalwe die taktiek van die swaarbewapende infanterie het die Grieke ook ʼn nuwe vorm van oorlogvoering ter see ingevoer. Op die terrein het die Atheners die inisiatief geneem. In die seeslae teen die Feniciërs, die bondgenote van die [[Perse]], is die drieriemsgalei, 'n roeigalei met 3 rye roeiers (gewoonlik slawe, bo of skuins langs mekaar), gebruik. Hierdie vaartuie, onder bevel van ʼn drievors, was toegerus met 'n sterk ram en nagenoeg 50 soldate op die dek bokant die roeiers. Die soldate het die slag beslis deur aan boord te gaan van die vyandelike vaartuig. Vanweë hut gebrek aan beweeglikheid en hul beperkte aksieradius was hierdie vaartuie nog baie primitief. Die Atheense oorlogsvloot, bygestaan deur die skepe van bondgenote, het tot die 5e eeu v.C. die see rondom Griekeland beheers. Daarna het [[Carthago]] en die Griekse stadstate op [[Sisilië|Sicilië]] (veral Sirakuse) die voortou geneem. Op Sicilië is ʼn nog groteroorlogskip, die pentere (5 rye roeiers), gebou, wat toegerus was met swaar geskut soos ʼn katapult. Hierdie bykans onbeweeglike seeforte is lank in die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese tyd]] gebruik. Die galeiskepe het tot in die 17e eeu die kern van oorlogsvlote in die Middellandse See uitgemaak. Romeinse volksleërs Reeds gedurende die Hellenistiese tyd (ongeveer 300 v.C. tot die begin van die Christelike jaartelling) het daar in die Weste nog 'n ekspansionistiese moondheid ontstaan: [[Rome]], wat grootheid verwerf het deur die swaard van die legioensoldaat. Die Romeine het oorlogvoering nog as 'n afwyking van die normale, nog as 'n laaste uitweg beskou, maar as 'n integrerende deel van die Romeinse imperialistiese staatkunde. Die soldate vir die leër is verkry deur middel van konskripsie (verpligte krygsdiens). Sedert die vroegste tye van die [[Romeinse Ryk]] was die woorde burger en soldaat vir die Romein byna sinoniem, en vir die Romeinse boer was veg net so belangrik as ploeg. Militêre diensplig was 'n plig sowel as 'n reg. In oorlogstyd of ten tye van 'n krisis kon elke burger tussen 17 en 45 wat eiendom besit het, opgeroep word. Die hooftak van hierdie burgermag was die voetsoldate. Die krag van die leër was in die taktiese eenheid, die manipel, geleë. Gedurende die eerste eeue van die groei van Rome tot 'n wêreldryk was die falanks die basiese gevegsformasie. Na die nederlaag teen die Samniete in 315 v.C. is daar egter ʼn losser formasie ingestel, wat bestaan het uit 40 vegeenhede (manipels) wat in 'n [[Legioen van Eer|legioen]] georganiseer is. Ruimtes tussen hierdie eenhede het dit vir die legioen moontlik gemaak om in die middel van 'n geveg van formasie te verander. Die tradisionele opmars van die legioen het in 3 linies plaasgevind: die hastati was soldate gewapen met werpspiese, gevolg deur principes (dit is "eerstes", omdat hulle oorspronklik die eerste linie gevorm het) en die triarii (dit is "derdes", die reserwe van veterane). Die Romeinse generaals was oor die algemeen minder bekwaam as die onderoffisiere, wat die manipels aangevoer het en op grond van verdienstelikheid benoem is: die centurio's. Dwarsdeur die Romeinse geskiedenis was die generaals meestal politici wie se belange gewoonlik beperk was tot burgerlike aangeleenthede. Rykdom en afkoms was belangrike faktore by die verkryging van 'n leiersposisie in die leer. Gevolglik het die strategie en taktiek betreklik eenvoudig gebly. Ondanks die feit dat die Romeine in aanraking gekom het met ander vorme van militêre organisasie, het hulle slegs klein aanpassings in hul eie militêre organisasie en strategie aangebring. Die ruitery het 'n sekondêre vertakking gebly, hoewel sy rol in die krygsgeskiedenis toenemend belangrik geword het. Waar dit in die vroegste eeue slegs een tiende van die slaankrag uitgemaak het, het die ruitery teen die eerste eeue na [[Christus]] 'n kwart van die militêre mag uitgemaak, veral weens sy nut teen berede plunderaars. Die gebrek aan 'n sterk ruitery het die taktiek beïnvloed; 'n vlugtende vyand is byvoorbeeld selde agtervolg. Die vloot was ook 'n ondergeskikte vertakking van die krygsmag. Rome het geen permanente vloot mag opgebou nie. 'n See mag is slegs op die been gebring wanneer die omstandighede dit genoodsaak het, soos byvoorbeeld tydens die Puniese Oorloë (264- 201 v.C.). Deur die aanwending van 'n corvus (ʼn soort kloutervlot) is 'n seestryd omgeskep in 'n soort landoorlog ter see. Die grootste sukses van die soort "Iandrottegniek" is behaal tydens die [[Slag van Mylae]] (260 v.C.). Vir die Romeine was die land, eerder as die see, die gebied waar die oorwinning behaal is. Die Romeinse strewe na beheer oor die kuste rondom die [[Middellandse See]] (mare nostrum, letterlik "ons see") is in die vroeë keisertyd deur die Romeinse legioene verwesenlik, en dit het 'n sterk vlootmag oorbodig gemaak. Die uitbreiding van die Romeinse heerskappy oor die [[Ou Wêreld]] is geïnspireer deur 'n verskeidenheid motiewe, soos onder meer die verkryging van buit, oorlogskat, grondgebied, krygsgevangenes vir slawearbeid, en die heerssug, wat verreikende gevolge gehad het vir die leër. Weens die lang dienstermyn het die leer van burgers (grondbesitters en boere) geleidelik verdwyn. === Beroepsleër === Van die 4e eeu v.C. af het soldate vir hul militêre dienste soldy begin ontvang. Die burgerlike leër is omgeskep In 'n huurleër. Die konsul [[Gaius Marius]] (157-86v.C.) het in 107 v.C. die leer gereorganiseer deur elkeen wat 'n militêre loopbaan wou volg, te werf, ongeag sy sosiale status. Die sensus, wat die grondslag gevorm het vir eiendomsramings en belasting, het geen rol meer gespeel by konskripsie nie. Die werwing van manskappe onder bondgenote (socii) het die militêre potensiaal verder uitgebrei. Die leër, wat toe ingedeel is in taktiese eenhede (kohorte of krygsbendes) van 360 man, was lojaal teenoor die aanvoerders. Hierdie aanvoerders het die manskappe ook betaal en het die hulpvoordele vir die ontslane veterane verseker, onder meer in die vorm van grandtoewysings. Die gevaar wat inherent aan hierdie ontwikkeling was, was dat die militêre apparaat nie meer ʼn demokratiserende element in die Romeinse politieke stelsel was nie. Die ondergeskikte posisie van militêre leiers wat slegs opdragte moes uitvoer, het verdwyn. Telkens as die belange van die militêre leiers gebots het, wat wel gebeur het, is Rome geteister deur burgeroorloë (133-31 v.C.). Die ontwikkeling van die militêre leier tot staatshoof of keiser het sy hoogtepunt bereik onder Augustus (63v.C.-14 n.C.). Hy hel 'n permanente leër aan die grense georganiseer wie se taak dit was om vrede te verseker. Magskonsentrasie en die vorming van ekspedisieleërs was nie meer noodsaaklik nie omdat Rome nie meer deur 'n groot mag bedreig is nie. Die totale leersterkte het nagenoeg 'n half miljoen man beloop, wat 'n betreklike klein mag was as die bevolkingsyfer en die omvang van die grense in ag geneem word. Die skaal waarop die Romeinse ryksvrede (pax Romana) gevestig was, was ongeëwenaar in die geskiedenis. === Barbaarse huurtroepe === Die proses van opname in die leër van nie-Romeinse burgers, wat in die 1e eeu v.C. begin het, het voortgeduur in die keisertyd. Die Romeinse burgers was nie besonder gretig om in die afgeleë grensgebiede militêre diens te doen nie en mettertyd is werwing in die grensgebiede self gedoen. In die 3e eeu n.C. het die ekonomiese toestand begin versleg en die waarde van geld het gedaal. Vanweë 'n gebrek aan geld kon die leër nie op sy volle sterkte gehandhaaf word nie. Om ondanks hierdie probleme 'n militêre mag in stand te hou, is enige militêre hulp wat bekom kon word, aanvaar. Gedurende die laaste eeue van die Ryk is barbaarse stamme (foederati) op groot skaal in die leër opgeneem om die Ryk teen die vyandige ruitervolke,wat in toenemende mate die grense bedreig het, te verdedig. Die Asiatiese [[Partiese Ryk|Parthe]] en [[Hunne]] en die Europese [[Gote]] en [[Vandale (volk)|Vandale]] was die grootste gevaar, hoewel hul getalle gewoonlik oorskat is. Dit is baie onwaarskynlik dat hordes van tienduisende krygers so beweeglik sou kon wees soos wat die Vandale was. Hul leër het hoogs waarskynlik nie meer as 10 000 man getel nie. Intussen het 'n algehele reorganisasie van die verdedigingstelsel nodig geword. Mobiele eenhede moes geskep word, wat aangewend kon word op enige punt waar die grens bedreig is. Die Romeinse leër was 'nie daarop ingestel nie en die toenemende voorkoms van aanvoerders met persoonlike volgelinge het die leër al hoe minder bestuurbaar gemaak. In die Weste het die verband tussen die Ryk en die leër verdwyn. In die omstandighede het die Barbaarse aanvoerders die oorhand begin kry en 'n gevaar vir die Ryk begin word, en botsings tussen die ambisieuse bevelvoerders met hul persoonlike leërs het die ineenstorting verhaas. Die verdediging het in so 'n mate verswak dat invallers die kans kon benut om dikwels ongesteur die grense oor te steek. Troepemagte van 100 000 man, wat tydens die bewind van [[Julius Caesar]] op die been gebring kon word, was nou nie meer moontlik nie. In die slag van Adrianopel moes keiser Valens die stryd aanknoop met slegs 12 000 man. Hy is verslaan deur 'n Gotiese leër wat hoofsaaklik uit kavallerie bestaan het. Dit was toe duidelik dat die duisendjarige oorheersing van die infanteris (voetsoldaat) op die slagveld ten einde geloop het. == Middeleeue == === Bisantium === Die tydvak van die opkoms, oorheersing en ondergang van die ruitery op die slagveld word begrens deur twee oorwinnings deur die ruitery: die Slag van Adrianopel in 378 n.C. en die Slag van Marignano in 1515. Die Oos-Romeinse Ryk was die eerste wat die ruitery as sy hoofmag aanvaar het deur die foederati tot die leër toe te laat. Die Bisantyne (of Oos-Romeine) se vyande was hoofsaaklik ruitervolke. In teenstelling met die Weste het die Bisantyne betyds die gevaar van te veel vreemdelinge in hul leërs besef. Gevolglik het hulle hul eie troepe hersaamgestel sodat hulle die kern van die leër kon bly. Daarbenewens het keisers [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]], [[Maurikios]] en [[Herakleios van Bisantium|Herakleios]] (6e en 7e eeu) die getalle van die vreemdelingtroepe verminder en terselfdertyd die sentrale gesag verstewig. Generaals soos Belisarius en Narses, wat hulself met persoonlike lyfwagte (die comitatus) omring het in navolging van die Germaanse bevelvoerders, is deur [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]] ontslaan. Die leër het hoofsaaklik uit ʼn swaargepantserde ruitery bestaan wat teen Slawiese, Awaarse, Bulgaarse, Persiese, Arabiese, Russiese en Turkse invallers gebruik is. Die las om hierdie volkere in bedwang te hou, het hoofsaaklik op [[Konstantinopel]] gerus, wat die rykste stad tydens die Middeleeue was. Konstantinopel se strategiese posisie as 'n soort bufferstad was besonder belangrik vir die Weste. Afgesien van die beleidsrigtings ten opsigte van oorlogvoering is die krygskuns ook bestudeer en goeie strategie en krygstaktiek is hoog geag. [[Keiser Leo]] se beroemde verhandeling oor die taktiek op die slagveld, ''Tactica'' (ca. 950), is baie geraadpleeg. Die bewegings van die vyand is waargeneem en die [[Bisantynse Ryk|Bisantyne]] se manier van oorlogvoering is aangepas by die taktiek van hul teenstanders. 'n Verdedigingstrategie en 'n professionele houding, gesuiwer van persoonlike eersug, was kenmerkend vir die Bisantyne se manier van oorlogvoering. Waar 'n oorwinning behaal kon word deur middel van sluipmoord, verraad, omkopery of verrassingsaanvalle, het die Bisantyne nie gehuiwer om die middele aan te wend nie. Die suksesse van die leër was deels die gevolg van die bekwaamheid van die aanvoerders. Die Bisantynse leër het 'n ongeëwenaarde geskiedenis van krygsuksesse gehad: van 528 tot 1071 het die generaals nie 'n enkele betekenisvolle slag verloor nie. Die militêre onfeilbaarheid het tot 'n einde gekom met die nederlaag wat die Bisantynse leër gely het in die [[Slag van Manzikert]] (1071) teen die [[Seldjoekse Ryk|Seldjoeke]]. Dit was 'n uitvloeisel van 'n afname in die gesag van die sentrale regering, wat 'n verswakking van die militêre mag tot gevolg gehad het. Vroeëre teorieë oor oorlogvoering is laat vaar. Konstantinopel se militêre mag is verder verswak deur die verlies van Klein-Asië, waar die meeste van die manskappe ([[Isauriërs]] en [[Armeniërs]]) vir die leër gewerf is. Nietemin het die stad tot in 1453 as bolwerk van die [[Christendom]] teen die volgehoue aanslae van die [[Islam]] bly staan. === Wes-Europa: die ridderleërs === In Wes-Europa is die militêre meerderwaardigheid van die ruitery baie langsamer erken. Die twee groot Germaanse stamgroepe, die [[Saksers]] en die [[Franke]], was voetsoldate. Een van die vroeë uitsonderings was die [[Slag van Poitiers]] (732) teen die [[Arabiere]], waarin die ruitery wel 'n belangrike rol gespeel het. Die geleidelike proses waardeur die ruitery die hoofmag in die leër geword het, het eers tussen die 7e en die 11e eeu plaasgevind. Net soos in die geval van die [[Oos-Romeinse Ryk]] is hierdie ontwikkeling deur uitwendige faktore bevorder. Veldtogte teen ruitervolke soos die [[Aware]] en [[Lombarde]] (8e eeu) en die [[Wikings|Noormanne]] (8e eeu) met hul skepe, wie se krag grootliks in beweeglikheid en verrassingsaanvalle geleë was, en teen die Magjare (10e eeu) het die gebruik van berede leërs noodsaaklik gemaak. Slegs in [[Engeland]] was die ruitery nie so 'n belangrike deel van die leer nie. Selfs nog in 1066 het [[Harald V van Noorweë|Harald]] in die [[Slag van Hastings]] hoofsaaklik met voetsoldate geveg. Toe sy infanterie, wat in 'n gunstige verdedigingsposisie opgestel was, egter die geledere verbreek, kon [[Willem die Veroweraar]] met behulp van sy ruitery die oorwinning behaal. Die opkoms van die ruitery of kavallerie het gepaard gegaan met die geleidelike ontwikkeling van die stam as krygsmag tot 'n militêre stand wat die alleenreg op die gebruik van wapens verkry het. Hierdie versmalling van die basis van die krygsmag het gelei tot ʼn verswakking van die militêre slaankrag vanweë 'n enorme afname in die getalle van die leer. Selfs [[Karel die Grote]] (ca. 800), wat 'n groot deel van [[Wes-Europa]] onder sy gesag gehad het, kon nie meer as 10 000 soldate na die slagveld stuur nie. Na sy bewind het die [[Frankiese Ryk]] spoedig ineengestort, veral weens die stelsel van ryksdeling by opvolging. Nog 'n faktor wat bygedra het tot die opkoms van kleiner ryke, was die onvermoë van die sentrale teereenhede om vinnig te reageer op die blitsaanvalle van die Noormanne en die Magjare. Die plaaslike leiers met hul volgelinge was verplig om die gebiede in die nabyheid van hul kastele self te verdedig. Aangesien baie min geld in omloop was, het die magtige landhere hul volgelinge deur middel van leengoed (benefisie), dikwels in die vorm van grondgebied, vergoed. Hierdie leengoed het die krygsman ekonomies onafhanklik gemaak. Sy sosiale posisie, wat oorspronklik gering was (in [[Duitsland]] was die meeste volgelinge horiges), is dus verstewig. Die leengoed was ook nodig om die duur uitrusting (perd en wapens) vir die stryd te bekostig. Gedurende die 8e eeu het die koste van die uitrusting 45 solidi beloop, die prys van 15 merries en 23 osse. Die verordening (capitularium) van [[Diedenhofen]] (805) het bepaal dat slegs diegene wat 12 landgoedere of 120 tot 180 hektaar land as eiendom of as leengoed besit het, 'n wapenrusting (brunia) mog dra. Waarskynlik was die aantal krygers wat so baie grond besit het, maar gering. Die ridder se uitrusting het al hoe swaarder geword namate die aanvalswapens wat die harnas moes deurboor, verbeter het. In die 13e eeu het die aantal ridders wat die duur toerusting kon bekostig, aansienlik verminder. Daarby het die ridders wat daarin geslaag het om politieke invloed te verkry, gedurig onder mekaar oorlog gevoer. Hierdie private oorloë was ʼn groot teistering vir die gemeenskap van die [[Middeleeue]]. Die Kerk het sonder sukses geprobeer om die twiste teen te werk deur sekere dae te bepaal waarop daar nie geveg mag word nie (Godsvrede). [[Pous Urbanus II]] se oproep by [[Clermont-Ferrand|Clermont]] om die stryd teen die ongelowiges aan te knoop (1095), was deels ʼn poging om die aggressie teen ʼn afgeleë vyand te rig. Die kruistogte was inderdaad 'n faktor wat daartoe bygedra het dat die ridder aan ʼn ideaal verbind is: hy was 'n stryder in die diens van God. In ooreenstemming hiermee het die ridderpoësie (byvoorbeeld die chansons de gestes) die dade van die ideale ridder besing. So is die uitsonderlikheid van die ridderskap steeds meer beklemtoon en uiteindelik het die ridders die sosiale bolaag van die samelewing gevorm en is in die adel opgeneem. Op die slagveld was net die ridder van groot waarde omdat dit hy was wat die gemeenskap verdedig het; die voetvolk is nie meer as belangrik gereken nie. Die voordelige kombinasie van die voetvolk en die ruitery, wat tydens die kruistogte bewys is, is in Wes-Europa heeltemal geïgnoreer. Uitgesonder die herontdekking van die kragtige en akkurate kruisboog in die 13e eeu, het niks die posisie van die ridderstand in gevaar gestel nie. === Die opmars van die voetvolk === Die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen [[Engeland]] en [[Frankryk]] (1339- 1453) het 'n einde gemaak aan die voorkeurposisie van die ridderstand. Koning [[Eduard I van Engeland|Eduard I]] van Engeland het met groot sukses van die infanterie in sy veldtogte in die bergagtige dele van Wallis gebruik gemaak. [[Eduard III van Engeland|Eduard III]] het eerste van 'n kombinasie van infanteriste en ruitery, gewapen met die lang boog (vinniger om te gebruik as die kruisboog) op die Europese vasteland gebruik gemaak. Die Engelse het die Franse 'n paar gevoelige neerlae toegedien in die [[Slag van Crecy]] (1346) en die Slag van Poitiers (1356). Die Franse het nie die Engelse se taktiek gevolg nie, maar op advies van [[Bertrand du Gueselin]] (1320- 1380) na hul kastele teruggeval, van waar hulle verrassingsaanvalle op die Engelse stellings uitgevoer het. Oop veldslae is vermy. Dit was egter eers na die optrede van Jeanne d'Arc dat die Engelse hul stellings op die vasteland prysgegee het. Nog 'n militêre verwikkeling, bekend as die "die wonder van die 14e eeu", het die posisie van die ridders nog meer geknou. Die Switsers het eerste militêre eenhede begin vorm wat slegs bestaan het uit voetsoldate gewapen met hellebaard en piek. 'n Falanks van pieke het die aanstormende berede ridders afgeweer, waarna 'n genadelose slagting met die hellebaard gevolg het. Op die manier het die Switsers, skynbaar met min inspanning, die veldslae by [[Morgartern]] (1315), Laupe (1339) en Sempach (1386) gewen. Na die Switsers se suksesse het ander lande geleidelik hul infanterieafdelings versterk en uitgebrei. Die Spaanse infanterie (terzio's), wat volgens die patroon van die Romeine georganiseer is en deur die idees van die [[Renaissance]] beïnvloed is, is veral gevrees. Die infanteriste was gewapen met ʼn haakbus ('n vuurwapen) en piek en het ook op groot skaal van artillerie gebruik gemaak. 'n Derde faktor wat bygedra het tot die agteruitgang van die ruitery, en daarmee van die ridderleërs, was die algemene ingebruikneming van buskruit gedurende die 15e eeu. Reeds aan die begin van die 14eeeu het die eerste vuurwapens, soos die bombard ('n soort kanon), die [[mortier]] en die handkanon hul verskyning gemaak. Weens hul beperkte beweeglikheid was hierdie wapens nie juis baie doeltreffend nie. Gedurende die 15e eeu is vuurwapens veral tydens beleërings gebruik. Die kastele, wat die primêre vestings van die adel en die ridderstand was, het in die tyd ook kwesbaar geword. Selfs die stadsmure het nie meer voldoende beskutting aan die inwoners gebied nie omdat die gebruik van buskruit groot verwoesting aangerig het. Die jaar 1453 word allerweë beskou as 'n mylpaal in die geskiedenis van die krygskuns omdat die Turke in daardie jaar Konstantinopel verower het deur die aanwending van 62 stuks grofgeskut. == Moderne tyd == Tot die 16e eeu het die belangrikste lande van Sentraal-Europa byna uitsluitlik gebruik gemaak van [[huursoldaat|huursoldate]]. Die huursoldate is vir die tyd van die jaar wat hom die beste tot oorlogvoering geleen het, gehuur en is daarna weer ontslaan. Gedurende die 15e eeu het die huursoldate die kwesbare en duur ridderleërs vervang. Die ridders kon slegs nog in die kleurryke riddertoernooie presteer. Omdat die huursoldate slegs vir kort tydperke gehuur is, kon geen behoorlike kameraadskapsgees gekweek word nie, terwyl alle ander vereistes vir tug en orde in die leer ook ontbreek het. Die huursoldate is ook nie gereeld betaal nie en gevolglik het drostery, muitery, plundering en molestering van die burgery algemeen voorgekom. Teen die einde van die Middeleeue het daar geleidelik ʼn verbetering in die toestand ingetree omdat die vorstelike gesag verstewig is. Die vors het hom die reg toegeëien om belastings te hef en het dus 'n gereelde inkomste gehad. Gevolglik kon staande leërs ook in vredestyd in stand gehou word. Die twee basiese vereistes vir orde en dissipline is dus verwesenlik, naamlik 'n vaste werkverband en gereelde soldy. Een van die eerste permanente leërs was die Spaanse leër, wat gefinansier is met goud en silwer van die "[[Nuwe Wêreld]]" (Amerika). Die kern van die Spaanse leërs is gevorm deur die [[piekenier]]s. Voor die veldslag is hulle in die vorm van groot vierkante opgestel, die sogenaamde bataljonne, wat die opmars van die ruitery kon stuit. Die haakbusskutters is aan weerskante van die vierkante opgestel, gewapen met gewere en muskette, waarmee hulle aanhoudend, hoewel onakkuraat, op die vyand kon vuur. Die haakbusskutters was weerloos teen die ruitery en die piekeniers en moes tydens 'n aanval tussen of onder die pieke skuil. Die ruitery is opgestel aan een van die flanke, met die saamgetrekte voetsoldate in die middel. Die ruitery het bestaan uit harnasdraers, lansiers en haakbusskutters, wat gewoonlik die slag beslis het nadat die slagorde van die infanterie verbrokkel het. Die artillerie was minder belangrik. Gewoonlik is nie meer as 'n drietal skote tydens die slag, wat gewoonlik binne 'n uur beslis is, afgevuur nie. Die vierkant formasie het baie voordele gehad. Dit het min vereistes gestel ten opsigte van die geoefendheid van die manskappe. Dit was eenvoudig opgerig en diep genoeg om 'n storm loop van die ruiters te keer, maar dit het ʼn beperkte beweeglikheid gehad. Etlike ure was nodig om 'n klein beweging uit te voer, veral op ʼn moeilike terrein. Slegs 'n klein deel van die manskappe, gewoonlik net die eerste vyf rye, het werklik kontak met die vyand gemaak. Die veggees van die Spaanse leër het dikwels veel te wense oorgelaat, soos blyk uit die voorval, bekend as die Spaanse furie (1576), toe ʼn grootskaalse muitery van die troepe in die [[Nederlande]] plaasgevind het. === Leërhervormings van prins Maurits van Nassau === Met reg kan [[Maurits van Nassau]], die [[prins van Oranje]], die eerste moderne leërhervormer genoem word omdat sy leer die eerste gereelde staande leër was. [[Swede]], [[Frankryk]], [[Oostenryk]] en [[Brandenburg]] het die Hollandse voorbeeld tydens en na die [[Dertigjarige Oorlog]] (1618- 1648) gevolg en [[Engeland]] 'n rukkie later. Geïnspireer deur die Griekse en Romeinse skrywers het Maurits en sy neef, [[Willem Lodewyk]], bestuit om die sogenaamde vlakformasie in die leër van die republiek in te voer. Dit was 'n taktiese eenheid met dieselfde frontbreedte as vroeër, maar met slegs 10 geledere. ʼn Aantal van hierdie klein en beweeglike eenhede is in 'n drietal agter die opgestelde linies opgestel. Net soos in die vierkantformasie is die skutters (in geledere van 10) aan weerskante van elke eenheid opgestel. Hulle het agter en tussen die piekeniers skuiling gesoek tydens 'n aanval. Die vlakformasie het vanselfsprekend voordele gehad. Dit was beweegliker, meer manskappe kon deelneem aan die stryd en meer skutters kon skuiling vind tussen die verskillende formasies. Hierdie laaste voordeel was baie belangrik omdat die aantal skutters vermeerder het in vergelyking met die piekeniers. 'n Eeu later het die piekeniers heeltemal oorbodig geraak nadat die bajonet ingevoer is en skietkrag toegeneem het. Die vlak gevegsformasie of "Hollandse brigade", soos die nuwigheid in die krygswetenskap genoem is, was inderdaad ʼn mylpaal in die geskiedenis van die infanterie. Dit was die begin van die latere sogenaamde lineêre taktieke, waar die gevegte in uitgestrekte linies plaasgevind het. Die taktiek word tot vandag toe nog in die weermagte van die meeste lande toegepas. === Vorme van oorlogvoering (17e en l8e eeu) === Gedurende die tyd tot met die uitbreek van die Franse Revolusie was oorlog nie 'n indrukwekkende verskynsel nie. Hoewel daar voortdurend oorloë plaasgevind het, was dit nie juis intensief nie en onderworpe aan tallose reëls en beperkings. Daar is baie oorloë gevoer, onder meer die Poolse en [[Beiers]] en suksessieoorloë, waarin nie ʼn enkele veldslag gevoer is nie. Die beperkinge kan deels toegeskryf word aan die klein grondgebied van die betrokke land. In die eerste fase van moderne oorlogvoering was die samelewing slegs op baie beperkte skaal by die oortog betrokke. Behalwe in [[Pruise]] is die strewe na rykdom in die tyd oorskadu deur die skaarste aan goedere. Die taak van die-burgery, dit wil sê die nie-bevoorregte klas, was die finansiering van die oorloë en leërs. Die leërs het gedurende die 18e eeu geweldig omvangryk geword, maar dit was nie vanweë die groter politieke spanning of die noodsaaklikheid van militêre magsuitbreiding nie. Inteendeel, die spanninge het verminder, die wêreld was vreedsamer en 'n leër groter as 40 000 man kon nie behoorlik beheer word nie. Die Franse leër het egter aan die vooraand van die Franse Revolusie uit 170 000 man bestaan en die Oostenrykse leër uit 150 000 man. Pruise, met sy klein bevolking, het gespog met 'n leër van 140 000 man. === Die leër as statussimbool === 'n Leër het die aansien van 'n staat verhoog, al is dit in die Duitse state en staatjies byvoorbeeld grootliks met buitelandse hulp, veral met subsidies uit [[Brittanje]], in stand gehou. Die leër het ook nouliks ʼn oorlogstaak gehad, maar was bloot 'n statussimbool. In die tyd van die politisering van oorlogvoering was die leër meer 'n politieke as militêre instrument. Die omvangryke leërs is saamgestel uit beroepsoldate, en waar tekorte ondervind is, aangevul uit asosiate elemente soos bedelaars, boemelaars, struikrowers en die algemene "skuim van die bevolking". Die leër het dus in 'n mate as sosiale riool gefungeer. In die regimente is ketellappers, poppekasvertoners en rottevangers aangetref. Versterkings is gewerf uit 'n mag wat saamgestel is uit minder bevoorregtes wat in tye van voorspoed in die staande leer geïnkorporeer is omdat die aantal leeglopers dan verminder het. Hierdie klassediensplig was in gebruik tot na die Frans-Duitse oorlog van 1870. Persoonlike en algemene diensplig dateer uit daardie tyd, en daarmee het oorlogvoering 'n nasionale aangeleentheid geword. === Oorlog en die gemeenskap === (18e eeu) Aanvanklik is die gemeenskap nie by oorlogvoering betrek nie, behalwe in noodtoestande as die voortbestaan van die staat bedreig is. Die pos -,reisigers- en handelsverkeer is nie deur oorlog onderbreek nie en die sosio-ekonomiese orde nie aangetas nie. Inteendeel, hierdie orde het juis 'n grens aan oorlogvoering gestel, en die gemeenskap was nie 'n teiken in oorlogvoering nie. Die doelbewuste uithongering van stede en landstreke, soos tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Duitsers toegepas teen miljoene mense in [[Nederland]] en in [[Leningrad]], het nie plaasgevind nie. Die lewens van vyandige gemeenskappe is tydens beleërings en aanvalle gespaar en private eiendom is eerbiedig, hoofsaaklik om militêre redes. 'n Leër, wat verswak is deur die verlies aan manskappe as gevolg van detasjering, was in 'n vyandiggesinde gemeenskap verlore. Die boere het hul voorrade versteek en inligting geweier en het die bewegings van vyandelike leërs verklap. Die bevolking is ook nie teen hul eie regering aangehits nie, waarskynlik vanweë 'n gemeenskaplike vrees vir revolusie en die ondermyning van die heilige staatsgesag. Dit was nie gebruiklik om in oorlogstyd die bevolking by die stryd te betrek nie, selfs nie eens die van 'n mens se eie land nie. === Immobiele leërs ("politieke oorlogvoering") === Gedurende die hele 18e eeu was verdedigingstelsels die eerste prioriteit van die militêre magte. Dit was die tydperk van verdediging tot die uiterste, wat weer 'n uitvloeisel was van die taktiese en strategiese onbeweeglikheid (immobiliteit). Die beperkte strategiese beweeglikheid het voortgevloei uit die magasynstelsel. Die gehalte van die troepe was so swak en drostery so 'n kwellende probleem dat voortdurende toesig nodig was. Gevolglik kon klein groepe manne nie uitgestuur word om die voorrade aan te vul nie. Bowendien is daar gedurig probeer om die bevolking so min as moontlik te steur. Die strategie is dus bepaal deur logistieke vereistes (bevoorrading). 'n Leër kon nie meer as 5 tot 7 dagmarse van sy basis af beweeg nie. Verrassingsaanvalle en blitsagtervolgings was dus onmoontlik. Die padstelsels was primitief en swaar toerusting moes op waterweë vervoer word. Die waterweë was beskerm deur forte en vestings en daar was 'n voortdurende gevaar dat die troepe van hul voorrade afgesny en geïsoleer kon word. Krygsverrigtinge in die 18e eeu het meestal dus neergekom op die beleëring van 'n vesting of dorp. Dit het 'n veldtog beteken wat gewoonlik die hele somer geduur het omdat geen veldtogte in die winter gevoer is nie. Die taktiese onbeweeglikheid was ook 'n uitvloeisel van die lineêre formasie, wat nodig was om die beste gebruik te maak van die geringe vuurkrag. Die algemeenste gevegs- en slagorde omstreeks die middel van die 18e eeu was twee linies drie rye diep. Die afstand tussen die linies was 'n paar honderd meter en die front het oor etlike kilometers gestrek. Dit is dus duidelik dat die slaankrag van so ʼn linie nul was. Maneuvers is met die grootste omslagtigheid en tydverlies uitgevoer en 'n loopafstand van ʼn kwartier het dikwels ure in beslag geneem. Dit is duidelik dat besluite oor taktiek en strategie nie vinnig uitgevoer kon word nie. Oorlogvoering het 'n waarnemingsfunksie aangeneem en gedraal in 'n uitgerekte uitputtingstryd. Die politiek kon en het hom kragtig laat geld ten tyde van ʼn stryd wat met so min geesdrif gevoer is en waarin daar beswaarlik van vyandelikhede gepraat kon word. Dit het meer die vorm van ʼn koue oorlog aangeneem, en die leiding van die oorlog het by die kabinet berus. Die strategie was kabinetstrategie en die opperbevelhebber was dikwels eerder ʼn diplomaat as strateeg. === Seeoorlog (16e-19e eeu) === Die kombinasie van seilskepe en kanonne het in die 16e eeu ook ʼn verandering in die krygstaktiek ter see teweeggebring. Gewapende koopvaarders (handelskepe) is al hoe meer vervang deur oorlogskepe wat uitsluitlik vir die stryd ter see toegerus is. Die kanonne is op bo mekaar liggende dekke opgestel (twee- en driedekkers), waardeur die vuurkrag aansienlik verhoog is. Aparte kanonne is op die verhoogde agterdek en die boeg (of voorkasteel) gemonteer. Vir die seeaanval is die skepe in kiellinie agter mekaar opgestel ten einde die grootste aantal kanonne op die vyand te kan rig. Die doel was om op die regte oomblik deur die vyandige linie te breek en so hul vlootmag te verdeel. Waar die entering van die vyand se skepe voorheen die primêre doel tydens 'n seeaanval was, was dit nou sekondêr. Die kanonvuur (oorlogskepe het ongeveer 120 kanonne gehad) was nou die belangrikste. Elke vloot het ook sy brandskepe gehad. Dit was ou skepe wat met vlambare materiaal gelaai was (buskruit, ensovoorts) met die doel om tydens die slag brand en chaos onder die skepe van die vyand te saai. Tydens die oorloë tussen die Engelse en die Hollanders in die 17e eeu is die krygstaktiek ook verfyn. Dit het tot 'n verbetering in die seinstelsel gelei, wat koördinasie binne 'n vloot verseker het. Gedurende die 18e eeu het die oorlogskepe en die kanonne, veral die van die Franse en die Engelse, al hoe groter geword en die seinstelsel is hierby aangepas. Tot met die uitbreek van die [[Krimoorlog]] (1854- 1856) het seilskepe die kern van die vlootmagte gevorm. == 19e eeu == Na die [[Franse Rewolusie|Franse Revolusie]] het die militarisering van oorlogvoering begin. Die oorlog het hom losgemaak van sy politieke en ekonomiese grondslag. Die doel van oorlogvoering het al hoe meer neergekom op die vinnige uitwissing van die vyand. Die proses is bevorder deur die stelsel van konskripsie (diensplig), wat deur afkoop en plaasvervanging 'n stelsel van klassediensplig geword het. Die seuns van die gewone burgery is hierdeur wettiglik in die leër opgeneem sonder dat druk en slinkse metodes gebruik is. Omdat die diensplig ʼn aantal jare geduur het, het die seuns beroepsoldate geword. Oorlogvoering is dus ook van sy ekonomiese boeie bevry en die magasynstelsel kon beëindig word. Die Napoleontiese soldaat het geveg en opgeëis. Die bekamping van drostery, wat vroeër meer inspanning geverg het as die stryd teen die vyand, was nou nie meer ʼn probleem nie omdat die volksleërs uit die volkselemente gewerf is . Die lineêre vegwyse kon vervang word deur 'n losser en meer verspreide taktiek waarin Napoleon 'n meester blyk te gewees het. Deur hierdie veranderinge is die taktiese en strategiese beweeglikheid herstel. Die manier van oorlogvoering kon nou volgens die klassieke beginsels van Von Clausewitz gevoer word: die snelle uitwissing van die vyandelike krygsmag kon in 'n blitsoffensief, wat deur die konsentrasie van alle kragte en middele op die regte oomblik en die deurslaggewende plek, bewerkstellig word. In die 19e eeu het hierdie ontwikkeling voortgeduur. Die toename van tegniese probleme, die meganisering van die oorlogsmiddele, die militêre gebruik van die spoorweë en die telegraaf het daartoe gelei dat daar aan die operasies 'n ongekende mate van vryheid verleen kon word. Maar ook polities het oorlogvoering vry geword. Omdat oorloë van veel korter duur was, kon die [[magsewewig]] tydens die verloop van die krygsverrigtinge moeilik herstel word. Die politieke oorlog was dus onmoontlik en is vervang deur die militêre oorlog, wat volgens suiwer militêre beginsels gevoer word. ʼn Skeiding van politiek en strategie het in werking getree. In die Frans-Duitse Oorlog (1870- 1871) het die eerste onderskeid tussen militêre en politieke sake duidelik geword. Nog 'n aspek van hierdie ontwikkeling was die groot aandeel van die wetenskap en die tegnologie in oorlogvoering. Daar kon meer skote direk na mekaar met vuurwapens afgevuur word en die wapens het alle ander offensiewe wapens begin verdring. Stoomskepe van staal het seilskepe van hout vervang en vliegtuie het later verskyn as 'n nuwe vertakking van die krygsmag. Die perd het op stal gebly en is vervang deur die tenk. Die groei van die leërs in die Frans-Duitse Oorlog was eintlik ʼn oorgangsoorlog: dit was 'n konfrontasie tussen kwaliteit en kwantiteit, tussen die Franse beroepsleër en die Duitse dienspligleër. Die bewering van die Franse staatsman Thiers dat in lande waar iedereen 'n soldaat was, almal swak soldate was en dat geen leër sonder spesialisasie moontlik was nie, kon nie bevestig word nie. Die groter getal sterkte van die Duitse leërs het tot gevolg gehad dat die meeste Europese moondhede 'n stelsel van persoonlike konskripsie of diensplig aanvaar het. 'n Kenmerk van die tydperk wat hierop gevolg het, was die groei in die grootte van die leërs. Omstreeks 1 900 was die gemiddelde getalsterkte 500 000 man. === 20e eeu === Voor die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog (1914-1918) was dit vir die Franse duidelik dat hulle die mannekragwedloop teen [[Duitsland]] sou verloor. Die geboortesyfer in [[Frankryk]] het begin daal en hoewel 2,1 % van die Franse bevolking in die leër gedien het teenoor die slegs 1,2 % van die Duitsers, was die Duitse militêre potensiaal in 1914 veel groter. Deur sy reserwes te mobiliseer, kon Duitsland sy magte verdubbel. Die Franse militêre denke het berus op die teorieë van maarskalk [[Ferdinand Foch]], waarvolgens die beslissende aanval die oorwinning sou verseker sonder dat 'n getalleoorwig nodig was. Die beginsels van die positiewe benadering en die offensief tot die uiterste is tot militêre dogma verhef. Maar die gedagte dat vuurwapens noodwendig 'n vinnige deurbraak kon verseker, het geblyk 'n misrekening te wees. Veral masjiengeweervuur het vyandelikhede omgeskep in ʼn stellingoorlog waarin die soldate hulle in loopgrawe ingegrawe het. Ondanks die gebruik van gifgas en tenks was vuurkrag deurslaggewend ten opsigte van die beweging. Ruiterystormlope was ʼn hopelose mislukking. === Massaleërs === Die omvang van oorlogvoering is ontsaglik vergroot deur die gebruik van massaleërs. Waar veldslae vroeër na stede of dorpe vernoem is, is hulle in die [[Eerste Wêreldoorlog]] na streke vernoem ([[Marne]], [[Somme (département)|Somme]] en [[Vlaandere]]) en in die Tweede Wêreldoorlog is dit uitgebrei tot lande en oseane ([[Noorweë]], [[België]] en die [[Atlantiese Oseaan]]). Deur die gebruik van massaleërs was 'n geveg nie meer slegs 'n stryd tussen die opponente nie, maar ook tussen die nywerheidsmoondhede. Die tradisionele beperkte oorlog, waarby slegs 'n deel van 'n land se middele aangewend is, is vervang deur 'n totale stryd waarby die hele volk betrek is. 'n Massaleër het enorme reëlings meegebring. Die tuisfront is georganiseer om die gevegsfront te steun. Waar daar tydens die Eerste Wêreldoorlog slegs sekere sektore van die nywerheid gemobiliseer is, is alle sektore, insluitende die wetenskap, gedurende die Tweede Wêreldoorlog aangewend. Die oorlog het allesomvattend geword en die vliegtuig het 'n derde dimensie bygedra. Die skeiding tussen die vegtendes en nie-vegtendes het verdwyn; die hele gemeenskap het nou 'n militêre doelwit geword. Ook die [[sielkunde]] het 'n rol begin speel by die aftakeling van die moreel van die vyand en die opbou van die eie moreel, asook tot die regverdiging van massa-uitwissing. Oorlog het 'n stryd geword tussen die magte van die lig en die van die duisternis - die vyand is gedemoniseer. === Die onfunksionele oorlog === Die-uitbreiding van krygsverrigtinge het so buite verhouding geraak dat oorlogvoering disfunksioneel geword het. Dit het onvoorspelbaar geword en onverwagte gevolge opgelewer. Die uitwerking van oorlogvoering op die sosiale struktuur was rampspoedig. Die opvallendste gebeurtenis van die Tweede Wêreldoorlog was die gebruik van die [[kernwapen]], Die bom wat op [[Hirosjima]] gegooi is, het 'n plofkrag van 20 000 ton TNT gehad en enorme getalle slagoffers geëis: 92 000 dood of vermis en 37 000 gewond. Na die Tweede Wêreldoorlog het 2 supermoondhede ontwikkel, naamlik die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] en die [[Sowjetunie]], wat albei massa-uitwissingswapens op groot skaal begin vervaardig het. Reeds in die sestigerjare het albei hierdie wêreldmagte oor wapens beskik waarvan die vernietigingskrag gelykstaan met die van 60 tot 300 miljoen ton (megaton) TNT. Hierdie tydperk kan beskou word as die van die sogenaamde "overkill": daar was die ekwivalent van etlike blokbomme - die swaarste bomme wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik is - vir elke mens op aarde beskikbaar. Die wapens, wat voortgevloei het uit die spanninge, het self ook tot spanninge gelei. Vir die eerste keer in die geskiedenis het die mens hom voorberei op ʼn oorlog wat onmoontlik beheer kan word en wat nutteloos sou wees as 'n oplossing vir politieke strydpunte. In die sin het oorlog dus onfunksioneel geword. Die gevaar lê volgens sommige kenners nie meer in die voorbereiding vir 'n [[kernoorlog]] nie, maar in die ontketening van 'n kernoorlog deur misrekening. Militêre teorieë soos die van die verrassingsaanval, die sogenaamde "second strike force", die moontlikhede van vergelding na 'n aanval wat in die Amerikaanse [[krygskunde]] "flexible response" genoem word, en die soepele en aanpasbare antwoord van die sogenaamde beperkte oorlog ("limited war") is geen oplossing vir die 20e-eeuse dooie punt nie. Die kerneeu het die behoefte geskep vir 'n alternatief vir oorlog. Oorlog op sigself kan nie meer 'n antwoord wees nie. === Guerrillaoorlog === Per definisie word 'n [[Guerilla-oorlogvoering|guerrillaoorlog]] nie as 'n volskaalse oorlog beskou nie, maar tog het dit sedert die 1950s 'n prominente rol in die sogenaamde beperkte oorlogvoering begin speel dat dit in die krygskunde 'n nuwe betekenis gekry het. Guerrillaoorlogvoering is as strydmetode en taktiek niks nuuts nie. In die Bybelboek [[Josua]] word daar 'n duidelike guerrillaoperasie beskryf, terwyl die [[Spanjaarde]] en die [[Russe]] dit as taktiek teen [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte|Napoleon]] gebruik het. Die Boere onder leiding van aanvoerders soos genls. [[Christiaan de Wet]] en [[Louis Botha]] het dit as byna enigste gevegsmetode gedurende die laaste twee jaar van die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] gebruik. Volgens woordeboeke dui die woord op oorlogvoering deur bendes op groepies mense (terroriste, partisane, rebelle) in die vorm van strooptogte op militêre doelwitte, verbindingsweë en voorraaddepots. Hinderlae, sabotasie en terrorisme onder die burgerlike bevolkings word dikwels ook as deel van guerrilla-oorlogvoering beskou. Per definisie is daar altyd klein groepies mense by betrokke en die guerrillas tree meestal in moeilik begaanbare gebiede op. Diegene wat aan 'n guerrillastryd deelneem, kan basies in twee groepe ingedeel word. Ten eerste is daar die wat amptelik as soldate van 'n bepaalde land aan die stryd deelneem (byvoorbeeld in die [[Anglo-Boereoorlog]] en soms in die [[Tweede Wêreldoorlog]]). In so 'n geval is die guerrillastryd slegs 'n bepaalde taktiek wat in 'n volskaalse en min of meer formele oorlog gebruik word. Die tweede groep is die wat nie as amptelike soldate nie maar as opgeleide vegters en insurgente aan ʼn stryd deelneem waarby daar geen sprake van 'n formele oorlogsverklaring is of was nie. Laasgenoemde was veral die geval aan Suid-Afrika se grense, waar die guerrilla-oorlogvoering laat in die 1970-80's in so 'n mate toegeneem het dat dit van [[Suid-Afrika]] se kant (soos in die geval van die vroeëre [[Rhodesië]]) 'n byna volskaalse oorlog geverg het om dit af te weer. In ander Afrika-state, soos [[Angola]] en [[Mosambiek]], was daar politieke of rebellegroepe werksaam vir wie die guerrillataktiek die enigste betreklik suksesvolle optrede teen die bestaande regime was. In Viëtnam en Suid- en [[Sentraal-Amerika]] is die vorm van oorlogvoering in die verlede op groot skaal aangewend om nuwe regeringsvorme daar te stel. In [[Viëtnam]] is bewys gelewer dat 'n reuse oorlogsmag soos die van die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] nie die stryd teen guerrilla-oorlogvoering kon wen nie. Hoewel die guerrillastryd nie in die 20e eeu ontstaan het nie, het dit 'n simptoom geword van die dooie punt wat in die kerneeu in oorlogvoering bereik is en bevestig hierdie ongelyke en onbeheerbare stryd waarskynlik weer eens dat die mens in die 20e en die 21e eeu dringend 'n alternatief vir oorlog sal moet vind. == Sien ook == * [[Militêre geskiedenis van Azerbeidjan‎]] * [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409575}} band {{commons|Military history}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krygsgeskiedenis| ]] [[Kategorie:Militêre wetenskap]] bixz0bwa5f8za4reyk0v4ixilxuchxb 2909511 2909386 2026-06-05T06:18:47Z Sobaka 328 Beeld 2909511 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bronze statue of dancing warrior 480 bC lower italy.jpg|duimnael|[[Infanterie]] was die eerste militêre magte in die geskiedenis. Hierdie krygerbeeldjie demonstreer dat militêre kultuur 'n belangrike deel van historiese samelewings was, c.480 v.C., ''Staatliche Antikensammlungen.'']] '''Krygsgeskiedenis''' (of die '''militêre geskiedenis''') is die vertakking van die wetenskap wat hom besig hou met die verskynsel van [[oorlog]] in die verlede. Die krygsgeskiedenis bemoei hom nie slegs met wat daar in die tallose oorloë gebeur het nie, want oorlog is geen geïsoleerde verskynsel nie - dit vloei voort uit ʼn sameloop van kragte in die samelewing. In die loop van die eeue verander die oorsake, doelstellings, verskyningsvorme en gevolge van oorloë voortdurend na gelang van die maatskaplike omstandighede van die betrokke tyd. Op sy beurt het die oorlog weer 'n invloed op die samelewing. Oorlog kom in byna alle kulture voor. Die verskynsel het egter in die Weste die mees opsienbarende ontwikkelings deurgemaak, ontwikkelings wat in ander kulture eers heelwat later gevolg het. In die krygsgeskiedenis word dikwels 'n onderskeid gemaak tussen 'n land-, 'n see- en 'n lugoorlog. Tot omstreeks die middel van die 19 de eeu het die klem geval op landwaartse oorlogvoering, maar daarna het die tegnologiese ontwikkeling ʼn totale omwenteling in oorlogvoering teweeggebring. In die 20 ste eeu het sekere van die groter konflikte wat omvang en verlies aan lewens en eiendom betref, in geen verhouding meer gestaan tot die doeleindes van die stryd nie; oorlog het dus minder funksioneel geword. == Inleiding == Oorlog is die stryd tussen groepe mense, in die besonder tussen state, waarby daar sprake is van ʼn gewapende en georganiseerde kragmeting. Die een party probeer deur middel van sy militêre mag die ander party aan sy wil onderwerp of probeer verhinder dat die ander party die oorhand kry. Dit is nie moontlik om die ontstaan van oorloë aan ʼn algemene oorsaak toe te skryf nie. Die verklaring dat oorloë ontstaan het as gevolg van die "aggressiewe" natuur van die mens, het ook geblyk onjuis te wees. Nog 'n verklaring, wat ook reeds verwerp is, wil dat die ontstaan van oorlog verband hou met die staatsvorm; totalitêre state sou byvoorbeeld meer geneig wees tot oorlogvoering as demokrasieë. ʼn Ander, meer genuanseerde teorie benadruk die graad van organisasie van groepe en state. As daar byvoorbeeld 'n toestand van anargie en botsing van bepaalde belange bestaan, dan is daar geen gesag om as bemiddelaar op te tree nie; een groep gryp na sy wapens en oorlog raak onvermydelik. Al hierdie teorieë het vir die beoefening van die studie van die krygsgeskiedenis te algemeen geblyk te wees. Aan die uitbreek van 'n oorlog het meestal 'n kompleksiteit van oorsake ten grondslag gelê, waarvan sommige eerder die aanleiding tot as die agtergrond van die oorlog gevorm het. Afhangende van die tydperk het oorloë hul oorsprong gehad in godsdienstige, politieke, sosio-ekonomiese of kulturele konflikte, maar in bykans elke geval het daar, afgesien van 'n hoofoorsaak, ook ʼn aantal meer dieperliggende oorsake vir oorlogvoering bestaan. Die doeleindes of oogmerke van oorlog verskil ook. Bekende militêre doeleindes was die verkryging van buit, voedsel, grondgebied, slawe, glorie, eer of prestige. Maar oorlog kan ook dien om die aandag van binnelandse probleme af te lei en emosies en aggressie na buite te kanaliseer. Die spanningselement was ongetwyfeld ook die doel van oorlogvoering: die oorlogvoering het 'n soort spel geword. Die karakter van oorlogvoering het deur die eeue aansienlik verander. Daar word onderskei tussen oorlog tussen individue (die geveg van man teen man) en die afstandsoorlog (met pyl en boog, kanonne, [[missiele]], ensovoorts). Meer fundamenteel is die onderskeid tussen die beperkte en die totale oorlog. Die beperkte oorlog speel hom af binne die raamwerk van die samelewing; dit is 'n instrumentele oorlog, 'n voortsetting van die politiek, maar met kragtiger middele. Daarenteen bedreig die totale oorlog die menslike voortbestaan; die politiek het sy oorheersende posisie verloor en die oorlog verloop volgens "eie" wette. Dit is in so ʼn situasie dat die doeleindes van die oorlog - soos hierbo genoem – nie slegs onduidelik word nie, maar selfs irrelevant. Dit is die geval wanneer die omvang van die stryd geensins meer verband hou met die doel daarvan nie. === Strategie === 'n Afsonderlike studieonderwerp binne die krygsgeskiedenis is die geskiedenis van die denke oor oorlogvoering en die [[militêre strategie]]. Oor die doel van oorlog, die strategie en taktiek, dit wil sê die krygskuns self, is al baie nagedink en gefilosofeer, maar selde op 'n sistematiese wyse. Vroeër is die formulering van algemene beginsels vir oorlogvoering onnodig geag. Die krygstaktiek, die kuns van oorlogvoering, was die belangrikste oorweging. Tydens die Renaissance het die belangstelling in die strategie begin toeneem, hoewel strategie en taktiek mekaar dikwels oorvleuel het. Die analise van strategie het nog altyd voortgespruit uit die verhouding tussen militêre strategie en die politieke doelwitte van ʼn groep of staat. In sy Dell’arte della guerra ("Oor die krygskuns"; 1520) was [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli]] die eerste persoon wat 'n sentrale plek aan die probleem gegee het. Hy het tot die slotsom gekom dat 'n burgermag vir 'n staat baie meer beteken as huurtroepe omdat laasgenoemde net vir die geld veg. Meer sistematies strategiese ondersoeke is in die 18 de eeu begin. [[Carl von Clausewitz]] (1780-1831). 'n Pruis met ʼn skoling in die [[filosofie]], word gewoonlik beskou as die vader van die strategie en die militêre wetenskap. In sy belangrikste werk, ''[[Vom Kriege]]'' ("Oor oorlog"), wat na sy dood verskyn het, definieer hy strategie as die kuns om veldslae te voer ten einde die vyand te verslaan en die oorlog te wen. Volgens Von Clausewitz het oorlogvoering geen eie funksie onafhanklik van die politiek gehad nie: "Oorlog is 'n voortsetting van die [[diplomasie]] ([[politiek]]) met ander middele." Nog 'n uitspraak wat hierdie beginsel verder illustreer, lui: "Oorlog het sy eie grammatika, maar nie sy eie logika nie." Ondanks die omvang van Von Clausewitz se invloed op latere strategie en die opleiding aan militêre akademies, word die strategie steeds meer ontkoppel van die politiek. In die 19e, maar veral in die 20e eeu is oorlogvoering al hoe meer van die politiek geskei. Die militêre leiers van die verskillende groot moondhede ontwerp offensiewe en defensiewe stelsels wat slegs beperk word deur tegniese moontlikhede en nie deur landsbelange nie. Daar kan met sekere voorbehoude gesê word dat die teorie van strategie en oorlogvoering eers na die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die ontploffing van die eerste [[kernwapen]] weer begin verband hou het met maatskaplike vraagstukke. Daar is geprobeer om hierdie nuwe, breër benadering tot 'n aparte wetenskap, die polemologie of oorlogsleer, te ontwikkel: dit behels die studie van die oorsake van die ontstaan van oorloë en van die voorwaardes wat vrede sal verseker. == Prehistorie == Inligting oor die krygsgeskiedenis voordat die skryfkuns ontwikkel is, is uiters skaars. Uit die argeologiese vondste is dit baie moeilik om vas te stel of spesifieke wapens vir die jag op diere of vir oorlogvoering gebruik is. Antropologiese studies gedurende die 19 de en die 20 ste eeu oor primitiewe stamme in die oerwoude van [[Nieu-Guinee]] en elders bied wel 'n mate van insig in die wyse waarop prehistoriese stamme oorlog gevoer het. By die primitiewe volke is daar geen sprake van streng georganiseerde groepe wat in gevegsformasie opgestel is en 'n veldslag gelewer het nie. Onverhoedse aanvalle het gelei tot gevegte waarby baie mense betrokke was. Die uitputtingsoorlog het selde voorgekom: die primitiewe mens was geneig om hom terug te trek by die eerste teken van weerstand. Gevegte op 'n afstand, met wapens soos 'n pyl en boog, 'n werpspies of 'n blaaspyp, was die algemeenste. Gevegte waarin die deelnemers handgemeen geraak het, het blykbaar later geleidelik ontwikkel. Gewapende konflikte tussen stamme was dikwels bloedvetes en godsdiens- of seremoniële oorloë (die verkryging van gevangenes as offers aan die gode) en oorloë om vroue, voedsel en slawe as buit te bekom. Die wil tot oorheersing, die oorlog as middel om groter eenhede (state en volke) te skep, was byna totaal afwesig. Aangesien die stamme klein was en die manlike lede deur hul deelname aan die stryd status verkry het, was krygsdiens sowel reg as plig: stam en leër het ʼn eenheid gevorm. Die opkoms van die landbou (ongeveer 8 000 v.C.), wat die keerpunt van die [[Neolitikum]] (of [[Nuwe Steentyd]]) was, moes 'n groot invloed gehad het op die verhoudings tussen die stamme. Daar het 'n nuwe soort konflik ontstaan tussen die stamme wat die akkerbou en veeteelt beoefen het en die nomadiese jagterstamme. Die gevestigde landboustamme moes versterkings bou om hulle teen die invallende nomade te verdedig. So het die kern van die vroegste vestingstede ontstaan. == Oudheid == Soos in die geval van die prehistorie is die inligting oor oorlogvoering in die Oudheid (nagenoeg 2500 v.C. tot 500 n.C.) ook maar skaars, met uitsondering van die laaste deel van die tydperk, naamlik van omstreeks 500 v.C. af, waaroor daar meer inligting beskikbaar is. Sedert die opkoms van die groot beskawingsentra aan die oewers van die Nyl, die Tigris en die Eufraat (ongeveer 2500 v.C.) was daar 'n groot verskeidenheid vorme van oorlogvoering. Benewens massaleërs was daar ook staande leërs (dit is leërs wat op volle sterkte gehou word, selfs in vredestyd). Die versterkings van hierdie tydperk toon dikwels ʼn verbasende tegniese vaardigheid. Verskeie beleëringsmetodes is aangewend. Die mure is byvoorbeeld met 'n storm ram, spesiale boorapparaat, of deur ondergrawing ineen laat stort. Deur tonnelgrawing kon verrassingsaanvalle gedoen word. Beleërdes is ook tot oorgawe gedwing deur 'n strategie van uitputting in 'n uitgerekte beleg. Verdedigings- sowel as [[plunder]] of onderwerpingsoorloë is gevoer. Oorlog was beslis die hoofinstrument in die vorming van groot politieke eenhede soos die Assiriese Ryk (omstreeks 1000v.C.), die Nieu Babiloniese Ryk (omstreeks 600 v.C.) en [[Persië]] (omstreeks 500 v.C.). Daar word algemeen aanvaar dat [[Assirië]] die oorlogsugtigste staat van hierdie tydperk was. Die Assiriese gemeenskap was op 'n militêre grondslag georganiseer en hul wreedheid in stryd en oorheersing was kenmerkend. Naas die grootskaalse slagtings is massadeportasies uitgevoer om onderworpe volke te verkneg. Die Assiriërs het in hul oorloë gebruik gemaak van die strydwa; die perd is waarskynlik in die 16e eeu voor Christus deur die Hetiete in die krygsverrigtinge ingevoer. === Eerste infanterie === Vanaf omstreeks 1000 v.C. het daar verskille begin intree tussen die militêre organisasiemetodes van die Nabye Ooste en die van die Weste. In die Ooste is die ligte ruitery of kavallerie (getalryk en uiters beweeglik) oorwegend gebruik en die absolute heerser van die land was ook die opperbevelhebber van die strydmag. In die Weste het die swaar gepantserde infanterie (voetsoldate) wat op groot dryfkrag staatgemaak het, die strydtoneel tot met die ineenstorting van die Wes-Romeinse Ryk oorheers. Die omvang van die gemeenskap het ook sy stempel op die organisasie van die krygsmag afgedruk. Die vroeë Griekse staatjies was te klein vir die instandhouding van die massaleërs. Die staatjies moes formasies opstel waarvan die krag nie in die (groot) aantal krygers gelê het nie. Die bergagtige gebied het ook 'n invloed gehad: die tandskap het hom nie geleen tot die ontwikkeling van die ruitery as hoofwapen in die stryd nie. [[Homeros]] beskryf in die ''[[Ilias]]'' en die ''[[Odussee]]'' die gevegte van die Helleense riddertyd (900 v.C.). Die aristokratiese held het sy teenstander te voet in 'n tweegeveg beveg en op sy strydwa oor die slagveld beweeg. Maar in die Homeriese verhaal is daar ook aanduidings dat hierdie helde bygestaan is deur troepe wat in 'n primitiewe, geslote gevegsformasie opgestel was. Die troepe was die persoonlike volgelinge van die held. Die Grieke het omstreeks die 7e eeu v.C. hul gevegstyl gewysig. Swaar gepantserde voetsoldate ([[hopliet]]e). gewapen met 'n stootspies, het 'n kompakte, reghoekige gevegsformasie, die falanks, gevorm. Die geslotenheid van die formasie was noodsaaklik omdat die skild, wat op die linkervoorarm gedra is, slegs die linkersy van die voetsoldaat beskerm het. Elke soldaat het dus die beskerming van sy regtermakker se uitstaande skild nodig gehad. Gevolglik was die regtervleuel van die formasie geneig om na vore te beweeg tydens ʼn aanval. Die verloop van die maneuvers is hierdeur bepaal: die regterflank het geprobeer om die linkerflank van die vyand te omsingel. Ekonomiese ontwikkeling tydens die 8e en 7e eeu v.C. het gelei tot ʼn omwenteling in die militêre organisasie. Meer mense kon die defensiewe en offensiewe toe rusting van die hopliet bekostig, en die [[aristokrasie]] het hut houvas op die gemeenskap begin verloor, onder meer deur die verlies van hul militêre meerderwaardigheid. Met die verdwyning van die monopolie van die aristokrate is die grondslag van die samelewing verander. ʼn Demokratisering het begin intree, die hopliete (nou 'n breër laag van die bevolking) het politieke invloed begin verkry. Een van die Griekse stadstate, [[Sparta]], het geen burgermilisie van hopliete gehad nie, maar het ʼn aparte krygerstand geskep en so die gemeenskap op suiwer militêre grondslag georganiseer. Die Spartane het hulle as heersersklas oor die onderworpe Helote aan gestel. Ten einde die gevaar van laasgenoemde se groter getalle teen te werk, moes die Spartane hul jeugdiges 'n streng militêre opleiding gee. In omstreeks 400 v.C. het Sparta as garnisoenstaat verrys en die oppermag verkry oor die Griekse stede. Die Griekse gebruik van die falanks het hul manier van oortogvoering uiters onaanpasbaar gemaak en die keuse van 'n goeie aanvalsposisie (soos tydens die [[Slag van Marathon]], 490 v.C.) noodsaaklik gemaak. 'n Aanval op die kwesbare flanke van die falanks kon dit tot stilstand bring en die voordeel van die kortafstandstormloop en die gepaardgaande stoomrolleraksie uitskakel. Die invoer van die skuinsfalanks deur die Thebaan Epaminondas (oorl. 362 v.C.) was 'n verbetering omdat dit die linkerflank versterk het. Die Macedoniese vorste [[Philippos II van Makedonië|Philippus II]] (382- 336 v.C.) en sy seun [[Alexander die Grote]] (365-323 v.C.) het die Griekse stelsel verder verfyn. Die falanks is verder verbeter deur die verlenging van die stootspies, bekend as die sarissa. Dit het die vegspiese doeltreffender gemaak deurdat die soldate agter die eerste ry nou ook met hul langer spiese die vyand kon bykom. Die falanks het so 'n mobiele menslike fort geword. Ander magte, soos die ligte infanterie en die ruitery, is met die swaar infanterie gekombineer. Die artillerie het ook 'n belangriker plek begin inneem met die invoer van beleëringswapentuie soos die storm ram, die ballista en die [[katapult]]. Die Macedoniese leërs was deur hierdie veranderinge sterker as die van die Griekse stadstate en onder Alexander het hulle die hele Nabye Ooste verower. === Die Griekse vloot === Behalwe die taktiek van die swaarbewapende infanterie het die Grieke ook ʼn nuwe vorm van oorlogvoering ter see ingevoer. Op die terrein het die Atheners die inisiatief geneem. In die seeslae teen die Feniciërs, die bondgenote van die [[Perse]], is die drieriemsgalei, 'n roeigalei met 3 rye roeiers (gewoonlik slawe, bo of skuins langs mekaar), gebruik. Hierdie vaartuie, onder bevel van ʼn drievors, was toegerus met 'n sterk ram en nagenoeg 50 soldate op die dek bokant die roeiers. Die soldate het die slag beslis deur aan boord te gaan van die vyandelike vaartuig. Vanweë hut gebrek aan beweeglikheid en hul beperkte aksieradius was hierdie vaartuie nog baie primitief. Die Atheense oorlogsvloot, bygestaan deur die skepe van bondgenote, het tot die 5e eeu v.C. die see rondom Griekeland beheers. Daarna het [[Carthago]] en die Griekse stadstate op [[Sisilië|Sicilië]] (veral Sirakuse) die voortou geneem. Op Sicilië is ʼn nog groteroorlogskip, die pentere (5 rye roeiers), gebou, wat toegerus was met swaar geskut soos ʼn katapult. Hierdie bykans onbeweeglike seeforte is lank in die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese tyd]] gebruik. Die galeiskepe het tot in die 17e eeu die kern van oorlogsvlote in die Middellandse See uitgemaak. Romeinse volksleërs Reeds gedurende die Hellenistiese tyd (ongeveer 300 v.C. tot die begin van die Christelike jaartelling) het daar in die Weste nog 'n ekspansionistiese moondheid ontstaan: [[Rome]], wat grootheid verwerf het deur die swaard van die legioensoldaat. Die Romeine het oorlogvoering nog as 'n afwyking van die normale, nog as 'n laaste uitweg beskou, maar as 'n integrerende deel van die Romeinse imperialistiese staatkunde. Die soldate vir die leër is verkry deur middel van konskripsie (verpligte krygsdiens). Sedert die vroegste tye van die [[Romeinse Ryk]] was die woorde burger en soldaat vir die Romein byna sinoniem, en vir die Romeinse boer was veg net so belangrik as ploeg. Militêre diensplig was 'n plig sowel as 'n reg. In oorlogstyd of ten tye van 'n krisis kon elke burger tussen 17 en 45 wat eiendom besit het, opgeroep word. Die hooftak van hierdie burgermag was die voetsoldate. Die krag van die leër was in die taktiese eenheid, die manipel, geleë. Gedurende die eerste eeue van die groei van Rome tot 'n wêreldryk was die falanks die basiese gevegsformasie. Na die nederlaag teen die Samniete in 315 v.C. is daar egter ʼn losser formasie ingestel, wat bestaan het uit 40 vegeenhede (manipels) wat in 'n [[Legioen van Eer|legioen]] georganiseer is. Ruimtes tussen hierdie eenhede het dit vir die legioen moontlik gemaak om in die middel van 'n geveg van formasie te verander. Die tradisionele opmars van die legioen het in 3 linies plaasgevind: die hastati was soldate gewapen met werpspiese, gevolg deur principes (dit is "eerstes", omdat hulle oorspronklik die eerste linie gevorm het) en die triarii (dit is "derdes", die reserwe van veterane). Die Romeinse generaals was oor die algemeen minder bekwaam as die onderoffisiere, wat die manipels aangevoer het en op grond van verdienstelikheid benoem is: die centurio's. Dwarsdeur die Romeinse geskiedenis was die generaals meestal politici wie se belange gewoonlik beperk was tot burgerlike aangeleenthede. Rykdom en afkoms was belangrike faktore by die verkryging van 'n leiersposisie in die leer. Gevolglik het die strategie en taktiek betreklik eenvoudig gebly. Ondanks die feit dat die Romeine in aanraking gekom het met ander vorme van militêre organisasie, het hulle slegs klein aanpassings in hul eie militêre organisasie en strategie aangebring. Die ruitery het 'n sekondêre vertakking gebly, hoewel sy rol in die krygsgeskiedenis toenemend belangrik geword het. Waar dit in die vroegste eeue slegs een tiende van die slaankrag uitgemaak het, het die ruitery teen die eerste eeue na [[Christus]] 'n kwart van die militêre mag uitgemaak, veral weens sy nut teen berede plunderaars. Die gebrek aan 'n sterk ruitery het die taktiek beïnvloed; 'n vlugtende vyand is byvoorbeeld selde agtervolg. Die vloot was ook 'n ondergeskikte vertakking van die krygsmag. Rome het geen permanente vloot mag opgebou nie. 'n See mag is slegs op die been gebring wanneer die omstandighede dit genoodsaak het, soos byvoorbeeld tydens die Puniese Oorloë (264- 201 v.C.). Deur die aanwending van 'n corvus (ʼn soort kloutervlot) is 'n seestryd omgeskep in 'n soort landoorlog ter see. Die grootste sukses van die soort "Iandrottegniek" is behaal tydens die [[Slag van Mylae]] (260 v.C.). Vir die Romeine was die land, eerder as die see, die gebied waar die oorwinning behaal is. Die Romeinse strewe na beheer oor die kuste rondom die [[Middellandse See]] (mare nostrum, letterlik "ons see") is in die vroeë keisertyd deur die Romeinse legioene verwesenlik, en dit het 'n sterk vlootmag oorbodig gemaak. Die uitbreiding van die Romeinse heerskappy oor die [[Ou Wêreld]] is geïnspireer deur 'n verskeidenheid motiewe, soos onder meer die verkryging van buit, oorlogskat, grondgebied, krygsgevangenes vir slawearbeid, en die heerssug, wat verreikende gevolge gehad het vir die leër. Weens die lang dienstermyn het die leer van burgers (grondbesitters en boere) geleidelik verdwyn. === Beroepsleër === Van die 4e eeu v.C. af het soldate vir hul militêre dienste soldy begin ontvang. Die burgerlike leër is omgeskep In 'n huurleër. Die konsul [[Gaius Marius]] (157-86v.C.) het in 107 v.C. die leer gereorganiseer deur elkeen wat 'n militêre loopbaan wou volg, te werf, ongeag sy sosiale status. Die sensus, wat die grondslag gevorm het vir eiendomsramings en belasting, het geen rol meer gespeel by konskripsie nie. Die werwing van manskappe onder bondgenote (socii) het die militêre potensiaal verder uitgebrei. Die leër, wat toe ingedeel is in taktiese eenhede (kohorte of krygsbendes) van 360 man, was lojaal teenoor die aanvoerders. Hierdie aanvoerders het die manskappe ook betaal en het die hulpvoordele vir die ontslane veterane verseker, onder meer in die vorm van grandtoewysings. Die gevaar wat inherent aan hierdie ontwikkeling was, was dat die militêre apparaat nie meer ʼn demokratiserende element in die Romeinse politieke stelsel was nie. Die ondergeskikte posisie van militêre leiers wat slegs opdragte moes uitvoer, het verdwyn. Telkens as die belange van die militêre leiers gebots het, wat wel gebeur het, is Rome geteister deur burgeroorloë (133-31 v.C.). Die ontwikkeling van die militêre leier tot staatshoof of keiser het sy hoogtepunt bereik onder Augustus (63v.C.-14 n.C.). Hy hel 'n permanente leër aan die grense georganiseer wie se taak dit was om vrede te verseker. Magskonsentrasie en die vorming van ekspedisieleërs was nie meer noodsaaklik nie omdat Rome nie meer deur 'n groot mag bedreig is nie. Die totale leersterkte het nagenoeg 'n half miljoen man beloop, wat 'n betreklike klein mag was as die bevolkingsyfer en die omvang van die grense in ag geneem word. Die skaal waarop die Romeinse ryksvrede (pax Romana) gevestig was, was ongeëwenaar in die geskiedenis. === Barbaarse huurtroepe === Die proses van opname in die leër van nie-Romeinse burgers, wat in die 1e eeu v.C. begin het, het voortgeduur in die keisertyd. Die Romeinse burgers was nie besonder gretig om in die afgeleë grensgebiede militêre diens te doen nie en mettertyd is werwing in die grensgebiede self gedoen. In die 3e eeu n.C. het die ekonomiese toestand begin versleg en die waarde van geld het gedaal. Vanweë 'n gebrek aan geld kon die leër nie op sy volle sterkte gehandhaaf word nie. Om ondanks hierdie probleme 'n militêre mag in stand te hou, is enige militêre hulp wat bekom kon word, aanvaar. Gedurende die laaste eeue van die Ryk is barbaarse stamme (foederati) op groot skaal in die leër opgeneem om die Ryk teen die vyandige ruitervolke,wat in toenemende mate die grense bedreig het, te verdedig. Die Asiatiese [[Partiese Ryk|Parthe]] en [[Hunne]] en die Europese [[Gote]] en [[Vandale (volk)|Vandale]] was die grootste gevaar, hoewel hul getalle gewoonlik oorskat is. Dit is baie onwaarskynlik dat hordes van tienduisende krygers so beweeglik sou kon wees soos wat die Vandale was. Hul leër het hoogs waarskynlik nie meer as 10 000 man getel nie. Intussen het 'n algehele reorganisasie van die verdedigingstelsel nodig geword. Mobiele eenhede moes geskep word, wat aangewend kon word op enige punt waar die grens bedreig is. Die Romeinse leër was 'nie daarop ingestel nie en die toenemende voorkoms van aanvoerders met persoonlike volgelinge het die leër al hoe minder bestuurbaar gemaak. In die Weste het die verband tussen die Ryk en die leër verdwyn. In die omstandighede het die Barbaarse aanvoerders die oorhand begin kry en 'n gevaar vir die Ryk begin word, en botsings tussen die ambisieuse bevelvoerders met hul persoonlike leërs het die ineenstorting verhaas. Die verdediging het in so 'n mate verswak dat invallers die kans kon benut om dikwels ongesteur die grense oor te steek. Troepemagte van 100 000 man, wat tydens die bewind van [[Julius Caesar]] op die been gebring kon word, was nou nie meer moontlik nie. In die slag van Adrianopel moes keiser Valens die stryd aanknoop met slegs 12 000 man. Hy is verslaan deur 'n Gotiese leër wat hoofsaaklik uit kavallerie bestaan het. Dit was toe duidelik dat die duisendjarige oorheersing van die infanteris (voetsoldaat) op die slagveld ten einde geloop het. == Middeleeue == === Bisantium === Die tydvak van die opkoms, oorheersing en ondergang van die ruitery op die slagveld word begrens deur twee oorwinnings deur die ruitery: die Slag van Adrianopel in 378 n.C. en die Slag van Marignano in 1515. Die Oos-Romeinse Ryk was die eerste wat die ruitery as sy hoofmag aanvaar het deur die foederati tot die leër toe te laat. Die Bisantyne (of Oos-Romeine) se vyande was hoofsaaklik ruitervolke. In teenstelling met die Weste het die Bisantyne betyds die gevaar van te veel vreemdelinge in hul leërs besef. Gevolglik het hulle hul eie troepe hersaamgestel sodat hulle die kern van die leër kon bly. Daarbenewens het keisers [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]], [[Maurikios]] en [[Herakleios van Bisantium|Herakleios]] (6e en 7e eeu) die getalle van die vreemdelingtroepe verminder en terselfdertyd die sentrale gesag verstewig. Generaals soos Belisarius en Narses, wat hulself met persoonlike lyfwagte (die comitatus) omring het in navolging van die Germaanse bevelvoerders, is deur [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]] ontslaan. Die leër het hoofsaaklik uit ʼn swaargepantserde ruitery bestaan wat teen Slawiese, Awaarse, Bulgaarse, Persiese, Arabiese, Russiese en Turkse invallers gebruik is. Die las om hierdie volkere in bedwang te hou, het hoofsaaklik op [[Konstantinopel]] gerus, wat die rykste stad tydens die Middeleeue was. Konstantinopel se strategiese posisie as 'n soort bufferstad was besonder belangrik vir die Weste. Afgesien van die beleidsrigtings ten opsigte van oorlogvoering is die krygskuns ook bestudeer en goeie strategie en krygstaktiek is hoog geag. [[Keiser Leo]] se beroemde verhandeling oor die taktiek op die slagveld, ''Tactica'' (ca. 950), is baie geraadpleeg. Die bewegings van die vyand is waargeneem en die [[Bisantynse Ryk|Bisantyne]] se manier van oorlogvoering is aangepas by die taktiek van hul teenstanders. 'n Verdedigingstrategie en 'n professionele houding, gesuiwer van persoonlike eersug, was kenmerkend vir die Bisantyne se manier van oorlogvoering. Waar 'n oorwinning behaal kon word deur middel van sluipmoord, verraad, omkopery of verrassingsaanvalle, het die Bisantyne nie gehuiwer om die middele aan te wend nie. Die suksesse van die leër was deels die gevolg van die bekwaamheid van die aanvoerders. Die Bisantynse leër het 'n ongeëwenaarde geskiedenis van krygsuksesse gehad: van 528 tot 1071 het die generaals nie 'n enkele betekenisvolle slag verloor nie. Die militêre onfeilbaarheid het tot 'n einde gekom met die nederlaag wat die Bisantynse leër gely het in die [[Slag van Manzikert]] (1071) teen die [[Seldjoekse Ryk|Seldjoeke]]. Dit was 'n uitvloeisel van 'n afname in die gesag van die sentrale regering, wat 'n verswakking van die militêre mag tot gevolg gehad het. Vroeëre teorieë oor oorlogvoering is laat vaar. Konstantinopel se militêre mag is verder verswak deur die verlies van Klein-Asië, waar die meeste van die manskappe ([[Isauriërs]] en [[Armeniërs]]) vir die leër gewerf is. Nietemin het die stad tot in 1453 as bolwerk van die [[Christendom]] teen die volgehoue aanslae van die [[Islam]] bly staan. === Wes-Europa: die ridderleërs === In Wes-Europa is die militêre meerderwaardigheid van die ruitery baie langsamer erken. Die twee groot Germaanse stamgroepe, die [[Saksers]] en die [[Franke]], was voetsoldate. Een van die vroeë uitsonderings was die [[Slag van Poitiers]] (732) teen die [[Arabiere]], waarin die ruitery wel 'n belangrike rol gespeel het. Die geleidelike proses waardeur die ruitery die hoofmag in die leër geword het, het eers tussen die 7e en die 11e eeu plaasgevind. Net soos in die geval van die [[Oos-Romeinse Ryk]] is hierdie ontwikkeling deur uitwendige faktore bevorder. Veldtogte teen ruitervolke soos die [[Aware]] en [[Lombarde]] (8e eeu) en die [[Wikings|Noormanne]] (8e eeu) met hul skepe, wie se krag grootliks in beweeglikheid en verrassingsaanvalle geleë was, en teen die Magjare (10e eeu) het die gebruik van berede leërs noodsaaklik gemaak. Slegs in [[Engeland]] was die ruitery nie so 'n belangrike deel van die leer nie. Selfs nog in 1066 het [[Harald V van Noorweë|Harald]] in die [[Slag van Hastings]] hoofsaaklik met voetsoldate geveg. Toe sy infanterie, wat in 'n gunstige verdedigingsposisie opgestel was, egter die geledere verbreek, kon [[Willem die Veroweraar]] met behulp van sy ruitery die oorwinning behaal. Die opkoms van die ruitery of kavallerie het gepaard gegaan met die geleidelike ontwikkeling van die stam as krygsmag tot 'n militêre stand wat die alleenreg op die gebruik van wapens verkry het. Hierdie versmalling van die basis van die krygsmag het gelei tot ʼn verswakking van die militêre slaankrag vanweë 'n enorme afname in die getalle van die leer. Selfs [[Karel die Grote]] (ca. 800), wat 'n groot deel van [[Wes-Europa]] onder sy gesag gehad het, kon nie meer as 10 000 soldate na die slagveld stuur nie. Na sy bewind het die [[Frankiese Ryk]] spoedig ineengestort, veral weens die stelsel van ryksdeling by opvolging. Nog 'n faktor wat bygedra het tot die opkoms van kleiner ryke, was die onvermoë van die sentrale teereenhede om vinnig te reageer op die blitsaanvalle van die Noormanne en die Magjare. Die plaaslike leiers met hul volgelinge was verplig om die gebiede in die nabyheid van hul kastele self te verdedig. Aangesien baie min geld in omloop was, het die magtige landhere hul volgelinge deur middel van leengoed (benefisie), dikwels in die vorm van grondgebied, vergoed. Hierdie leengoed het die krygsman ekonomies onafhanklik gemaak. Sy sosiale posisie, wat oorspronklik gering was (in [[Duitsland]] was die meeste volgelinge horiges), is dus verstewig. Die leengoed was ook nodig om die duur uitrusting (perd en wapens) vir die stryd te bekostig. Gedurende die 8e eeu het die koste van die uitrusting 45 solidi beloop, die prys van 15 merries en 23 osse. Die verordening (capitularium) van [[Diedenhofen]] (805) het bepaal dat slegs diegene wat 12 landgoedere of 120 tot 180 hektaar land as eiendom of as leengoed besit het, 'n wapenrusting (brunia) mog dra. Waarskynlik was die aantal krygers wat so baie grond besit het, maar gering. Die ridder se uitrusting het al hoe swaarder geword namate die aanvalswapens wat die harnas moes deurboor, verbeter het. In die 13e eeu het die aantal ridders wat die duur toerusting kon bekostig, aansienlik verminder. Daarby het die ridders wat daarin geslaag het om politieke invloed te verkry, gedurig onder mekaar oorlog gevoer. Hierdie private oorloë was ʼn groot teistering vir die gemeenskap van die [[Middeleeue]]. Die Kerk het sonder sukses geprobeer om die twiste teen te werk deur sekere dae te bepaal waarop daar nie geveg mag word nie (Godsvrede). [[Pous Urbanus II]] se oproep by [[Clermont-Ferrand|Clermont]] om die stryd teen die ongelowiges aan te knoop (1095), was deels ʼn poging om die aggressie teen ʼn afgeleë vyand te rig. Die kruistogte was inderdaad 'n faktor wat daartoe bygedra het dat die ridder aan ʼn ideaal verbind is: hy was 'n stryder in die diens van God. In ooreenstemming hiermee het die ridderpoësie (byvoorbeeld die chansons de gestes) die dade van die ideale ridder besing. So is die uitsonderlikheid van die ridderskap steeds meer beklemtoon en uiteindelik het die ridders die sosiale bolaag van die samelewing gevorm en is in die adel opgeneem. Op die slagveld was net die ridder van groot waarde omdat dit hy was wat die gemeenskap verdedig het; die voetvolk is nie meer as belangrik gereken nie. Die voordelige kombinasie van die voetvolk en die ruitery, wat tydens die kruistogte bewys is, is in Wes-Europa heeltemal geïgnoreer. Uitgesonder die herontdekking van die kragtige en akkurate kruisboog in die 13e eeu, het niks die posisie van die ridderstand in gevaar gestel nie. === Die opmars van die voetvolk === Die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen [[Engeland]] en [[Frankryk]] (1339- 1453) het 'n einde gemaak aan die voorkeurposisie van die ridderstand. Koning [[Eduard I van Engeland|Eduard I]] van Engeland het met groot sukses van die infanterie in sy veldtogte in die bergagtige dele van Wallis gebruik gemaak. [[Eduard III van Engeland|Eduard III]] het eerste van 'n kombinasie van infanteriste en ruitery, gewapen met die lang boog (vinniger om te gebruik as die kruisboog) op die Europese vasteland gebruik gemaak. Die Engelse het die Franse 'n paar gevoelige neerlae toegedien in die [[Slag van Crecy]] (1346) en die Slag van Poitiers (1356). Die Franse het nie die Engelse se taktiek gevolg nie, maar op advies van [[Bertrand du Gueselin]] (1320- 1380) na hul kastele teruggeval, van waar hulle verrassingsaanvalle op die Engelse stellings uitgevoer het. Oop veldslae is vermy. Dit was egter eers na die optrede van Jeanne d'Arc dat die Engelse hul stellings op die vasteland prysgegee het. Nog 'n militêre verwikkeling, bekend as die "die wonder van die 14e eeu", het die posisie van die ridders nog meer geknou. Die Switsers het eerste militêre eenhede begin vorm wat slegs bestaan het uit voetsoldate gewapen met hellebaard en piek. 'n Falanks van pieke het die aanstormende berede ridders afgeweer, waarna 'n genadelose slagting met die hellebaard gevolg het. Op die manier het die Switsers, skynbaar met min inspanning, die veldslae by [[Morgartern]] (1315), Laupe (1339) en Sempach (1386) gewen. Na die Switsers se suksesse het ander lande geleidelik hul infanterieafdelings versterk en uitgebrei. Die Spaanse infanterie (terzio's), wat volgens die patroon van die Romeine georganiseer is en deur die idees van die [[Renaissance]] beïnvloed is, is veral gevrees. Die infanteriste was gewapen met ʼn haakbus ('n vuurwapen) en piek en het ook op groot skaal van artillerie gebruik gemaak. 'n Derde faktor wat bygedra het tot die agteruitgang van die ruitery, en daarmee van die ridderleërs, was die algemene ingebruikneming van buskruit gedurende die 15e eeu. Reeds aan die begin van die 14eeeu het die eerste vuurwapens, soos die bombard ('n soort kanon), die [[mortier]] en die handkanon hul verskyning gemaak. Weens hul beperkte beweeglikheid was hierdie wapens nie juis baie doeltreffend nie. Gedurende die 15e eeu is vuurwapens veral tydens beleërings gebruik. Die kastele, wat die primêre vestings van die adel en die ridderstand was, het in die tyd ook kwesbaar geword. Selfs die stadsmure het nie meer voldoende beskutting aan die inwoners gebied nie omdat die gebruik van buskruit groot verwoesting aangerig het. Die jaar 1453 word allerweë beskou as 'n mylpaal in die geskiedenis van die krygskuns omdat die Turke in daardie jaar Konstantinopel verower het deur die aanwending van 62 stuks grofgeskut. == Moderne tyd == Tot die 16e eeu het die belangrikste lande van Sentraal-Europa byna uitsluitlik gebruik gemaak van [[huursoldaat|huursoldate]]. Die huursoldate is vir die tyd van die jaar wat hom die beste tot oorlogvoering geleen het, gehuur en is daarna weer ontslaan. Gedurende die 15e eeu het die huursoldate die kwesbare en duur ridderleërs vervang. Die ridders kon slegs nog in die kleurryke riddertoernooie presteer. Omdat die huursoldate slegs vir kort tydperke gehuur is, kon geen behoorlike kameraadskapsgees gekweek word nie, terwyl alle ander vereistes vir tug en orde in die leer ook ontbreek het. Die huursoldate is ook nie gereeld betaal nie en gevolglik het drostery, muitery, plundering en molestering van die burgery algemeen voorgekom. Teen die einde van die Middeleeue het daar geleidelik ʼn verbetering in die toestand ingetree omdat die vorstelike gesag verstewig is. Die vors het hom die reg toegeëien om belastings te hef en het dus 'n gereelde inkomste gehad. Gevolglik kon staande leërs ook in vredestyd in stand gehou word. Die twee basiese vereistes vir orde en dissipline is dus verwesenlik, naamlik 'n vaste werkverband en gereelde soldy. Een van die eerste permanente leërs was die Spaanse leër, wat gefinansier is met goud en silwer van die "[[Nuwe Wêreld]]" (Amerika). Die kern van die Spaanse leërs is gevorm deur die [[piekenier]]s. Voor die veldslag is hulle in die vorm van groot vierkante opgestel, die sogenaamde bataljonne, wat die opmars van die ruitery kon stuit. Die haakbusskutters is aan weerskante van die vierkante opgestel, gewapen met gewere en muskette, waarmee hulle aanhoudend, hoewel onakkuraat, op die vyand kon vuur. Die haakbusskutters was weerloos teen die ruitery en die piekeniers en moes tydens 'n aanval tussen of onder die pieke skuil. Die ruitery is opgestel aan een van die flanke, met die saamgetrekte voetsoldate in die middel. Die ruitery het bestaan uit harnasdraers, lansiers en haakbusskutters, wat gewoonlik die slag beslis het nadat die slagorde van die infanterie verbrokkel het. Die artillerie was minder belangrik. Gewoonlik is nie meer as 'n drietal skote tydens die slag, wat gewoonlik binne 'n uur beslis is, afgevuur nie. Die vierkant formasie het baie voordele gehad. Dit het min vereistes gestel ten opsigte van die geoefendheid van die manskappe. Dit was eenvoudig opgerig en diep genoeg om 'n storm loop van die ruiters te keer, maar dit het ʼn beperkte beweeglikheid gehad. Etlike ure was nodig om 'n klein beweging uit te voer, veral op ʼn moeilike terrein. Slegs 'n klein deel van die manskappe, gewoonlik net die eerste vyf rye, het werklik kontak met die vyand gemaak. Die veggees van die Spaanse leër het dikwels veel te wense oorgelaat, soos blyk uit die voorval, bekend as die Spaanse furie (1576), toe ʼn grootskaalse muitery van die troepe in die [[Nederlande]] plaasgevind het. === Leërhervormings van prins Maurits van Nassau === Met reg kan [[Maurits van Nassau]], die [[prins van Oranje]], die eerste moderne leërhervormer genoem word omdat sy leer die eerste gereelde staande leër was. [[Swede]], [[Frankryk]], [[Oostenryk]] en [[Brandenburg]] het die Hollandse voorbeeld tydens en na die [[Dertigjarige Oorlog]] (1618- 1648) gevolg en [[Engeland]] 'n rukkie later. Geïnspireer deur die Griekse en Romeinse skrywers het Maurits en sy neef, [[Willem Lodewyk]], bestuit om die sogenaamde vlakformasie in die leër van die republiek in te voer. Dit was 'n taktiese eenheid met dieselfde frontbreedte as vroeër, maar met slegs 10 geledere. ʼn Aantal van hierdie klein en beweeglike eenhede is in 'n drietal agter die opgestelde linies opgestel. Net soos in die vierkantformasie is die skutters (in geledere van 10) aan weerskante van elke eenheid opgestel. Hulle het agter en tussen die piekeniers skuiling gesoek tydens 'n aanval. Die vlakformasie het vanselfsprekend voordele gehad. Dit was beweegliker, meer manskappe kon deelneem aan die stryd en meer skutters kon skuiling vind tussen die verskillende formasies. Hierdie laaste voordeel was baie belangrik omdat die aantal skutters vermeerder het in vergelyking met die piekeniers. 'n Eeu later het die piekeniers heeltemal oorbodig geraak nadat die bajonet ingevoer is en skietkrag toegeneem het. Die vlak gevegsformasie of "Hollandse brigade", soos die nuwigheid in die krygswetenskap genoem is, was inderdaad ʼn mylpaal in die geskiedenis van die infanterie. Dit was die begin van die latere sogenaamde lineêre taktieke, waar die gevegte in uitgestrekte linies plaasgevind het. Die taktiek word tot vandag toe nog in die weermagte van die meeste lande toegepas. === Vorme van oorlogvoering (17e en l8e eeu) === Gedurende die tyd tot met die uitbreek van die Franse Revolusie was oorlog nie 'n indrukwekkende verskynsel nie. Hoewel daar voortdurend oorloë plaasgevind het, was dit nie juis intensief nie en onderworpe aan tallose reëls en beperkings. Daar is baie oorloë gevoer, onder meer die Poolse en [[Beiers]] en suksessieoorloë, waarin nie ʼn enkele veldslag gevoer is nie. Die beperkinge kan deels toegeskryf word aan die klein grondgebied van die betrokke land. In die eerste fase van moderne oorlogvoering was die samelewing slegs op baie beperkte skaal by die oortog betrokke. Behalwe in [[Pruise]] is die strewe na rykdom in die tyd oorskadu deur die skaarste aan goedere. Die taak van die-burgery, dit wil sê die nie-bevoorregte klas, was die finansiering van die oorloë en leërs. Die leërs het gedurende die 18e eeu geweldig omvangryk geword, maar dit was nie vanweë die groter politieke spanning of die noodsaaklikheid van militêre magsuitbreiding nie. Inteendeel, die spanninge het verminder, die wêreld was vreedsamer en 'n leër groter as 40 000 man kon nie behoorlik beheer word nie. Die Franse leër het egter aan die vooraand van die Franse Revolusie uit 170 000 man bestaan en die Oostenrykse leër uit 150 000 man. Pruise, met sy klein bevolking, het gespog met 'n leër van 140 000 man. === Die leër as statussimbool === 'n Leër het die aansien van 'n staat verhoog, al is dit in die Duitse state en staatjies byvoorbeeld grootliks met buitelandse hulp, veral met subsidies uit [[Brittanje]], in stand gehou. Die leër het ook nouliks ʼn oorlogstaak gehad, maar was bloot 'n statussimbool. In die tyd van die politisering van oorlogvoering was die leër meer 'n politieke as militêre instrument. Die omvangryke leërs is saamgestel uit beroepsoldate, en waar tekorte ondervind is, aangevul uit asosiate elemente soos bedelaars, boemelaars, struikrowers en die algemene "skuim van die bevolking". Die leër het dus in 'n mate as sosiale riool gefungeer. In die regimente is ketellappers, poppekasvertoners en rottevangers aangetref. Versterkings is gewerf uit 'n mag wat saamgestel is uit minder bevoorregtes wat in tye van voorspoed in die staande leer geïnkorporeer is omdat die aantal leeglopers dan verminder het. Hierdie klassediensplig was in gebruik tot na die Frans-Duitse oorlog van 1870. Persoonlike en algemene diensplig dateer uit daardie tyd, en daarmee het oorlogvoering 'n nasionale aangeleentheid geword. === Oorlog en die gemeenskap === (18e eeu) Aanvanklik is die gemeenskap nie by oorlogvoering betrek nie, behalwe in noodtoestande as die voortbestaan van die staat bedreig is. Die pos -,reisigers- en handelsverkeer is nie deur oorlog onderbreek nie en die sosio-ekonomiese orde nie aangetas nie. Inteendeel, hierdie orde het juis 'n grens aan oorlogvoering gestel, en die gemeenskap was nie 'n teiken in oorlogvoering nie. Die doelbewuste uithongering van stede en landstreke, soos tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Duitsers toegepas teen miljoene mense in [[Nederland]] en in [[Leningrad]], het nie plaasgevind nie. Die lewens van vyandige gemeenskappe is tydens beleërings en aanvalle gespaar en private eiendom is eerbiedig, hoofsaaklik om militêre redes. 'n Leër, wat verswak is deur die verlies aan manskappe as gevolg van detasjering, was in 'n vyandiggesinde gemeenskap verlore. Die boere het hul voorrade versteek en inligting geweier en het die bewegings van vyandelike leërs verklap. Die bevolking is ook nie teen hul eie regering aangehits nie, waarskynlik vanweë 'n gemeenskaplike vrees vir revolusie en die ondermyning van die heilige staatsgesag. Dit was nie gebruiklik om in oorlogstyd die bevolking by die stryd te betrek nie, selfs nie eens die van 'n mens se eie land nie. === Immobiele leërs ("politieke oorlogvoering") === Gedurende die hele 18e eeu was verdedigingstelsels die eerste prioriteit van die militêre magte. Dit was die tydperk van verdediging tot die uiterste, wat weer 'n uitvloeisel was van die taktiese en strategiese onbeweeglikheid (immobiliteit). Die beperkte strategiese beweeglikheid het voortgevloei uit die magasynstelsel. Die gehalte van die troepe was so swak en drostery so 'n kwellende probleem dat voortdurende toesig nodig was. Gevolglik kon klein groepe manne nie uitgestuur word om die voorrade aan te vul nie. Bowendien is daar gedurig probeer om die bevolking so min as moontlik te steur. Die strategie is dus bepaal deur logistieke vereistes (bevoorrading). 'n Leër kon nie meer as 5 tot 7 dagmarse van sy basis af beweeg nie. Verrassingsaanvalle en blitsagtervolgings was dus onmoontlik. Die padstelsels was primitief en swaar toerusting moes op waterweë vervoer word. Die waterweë was beskerm deur forte en vestings en daar was 'n voortdurende gevaar dat die troepe van hul voorrade afgesny en geïsoleer kon word. Krygsverrigtinge in die 18e eeu het meestal dus neergekom op die beleëring van 'n vesting of dorp. Dit het 'n veldtog beteken wat gewoonlik die hele somer geduur het omdat geen veldtogte in die winter gevoer is nie. Die taktiese onbeweeglikheid was ook 'n uitvloeisel van die lineêre formasie, wat nodig was om die beste gebruik te maak van die geringe vuurkrag. Die algemeenste gevegs- en slagorde omstreeks die middel van die 18e eeu was twee linies drie rye diep. Die afstand tussen die linies was 'n paar honderd meter en die front het oor etlike kilometers gestrek. Dit is dus duidelik dat die slaankrag van so ʼn linie nul was. Maneuvers is met die grootste omslagtigheid en tydverlies uitgevoer en 'n loopafstand van ʼn kwartier het dikwels ure in beslag geneem. Dit is duidelik dat besluite oor taktiek en strategie nie vinnig uitgevoer kon word nie. Oorlogvoering het 'n waarnemingsfunksie aangeneem en gedraal in 'n uitgerekte uitputtingstryd. Die politiek kon en het hom kragtig laat geld ten tyde van ʼn stryd wat met so min geesdrif gevoer is en waarin daar beswaarlik van vyandelikhede gepraat kon word. Dit het meer die vorm van ʼn koue oorlog aangeneem, en die leiding van die oorlog het by die kabinet berus. Die strategie was kabinetstrategie en die opperbevelhebber was dikwels eerder ʼn diplomaat as strateeg. === Seeoorlog (16e-19e eeu) === Die kombinasie van seilskepe en kanonne het in die 16e eeu ook ʼn verandering in die krygstaktiek ter see teweeggebring. Gewapende koopvaarders (handelskepe) is al hoe meer vervang deur oorlogskepe wat uitsluitlik vir die stryd ter see toegerus is. Die kanonne is op bo mekaar liggende dekke opgestel (twee- en driedekkers), waardeur die vuurkrag aansienlik verhoog is. Aparte kanonne is op die verhoogde agterdek en die boeg (of voorkasteel) gemonteer. Vir die seeaanval is die skepe in kiellinie agter mekaar opgestel ten einde die grootste aantal kanonne op die vyand te kan rig. Die doel was om op die regte oomblik deur die vyandige linie te breek en so hul vlootmag te verdeel. Waar die entering van die vyand se skepe voorheen die primêre doel tydens 'n seeaanval was, was dit nou sekondêr. Die kanonvuur (oorlogskepe het ongeveer 120 kanonne gehad) was nou die belangrikste. Elke vloot het ook sy brandskepe gehad. Dit was ou skepe wat met vlambare materiaal gelaai was (buskruit, ensovoorts) met die doel om tydens die slag brand en chaos onder die skepe van die vyand te saai. Tydens die oorloë tussen die Engelse en die Hollanders in die 17e eeu is die krygstaktiek ook verfyn. Dit het tot 'n verbetering in die seinstelsel gelei, wat koördinasie binne 'n vloot verseker het. Gedurende die 18e eeu het die oorlogskepe en die kanonne, veral die van die Franse en die Engelse, al hoe groter geword en die seinstelsel is hierby aangepas. Tot met die uitbreek van die [[Krimoorlog]] (1854- 1856) het seilskepe die kern van die vlootmagte gevorm. == 19e eeu == Na die [[Franse Rewolusie|Franse Revolusie]] het die militarisering van oorlogvoering begin. Die oorlog het hom losgemaak van sy politieke en ekonomiese grondslag. Die doel van oorlogvoering het al hoe meer neergekom op die vinnige uitwissing van die vyand. Die proses is bevorder deur die stelsel van konskripsie (diensplig), wat deur afkoop en plaasvervanging 'n stelsel van klassediensplig geword het. Die seuns van die gewone burgery is hierdeur wettiglik in die leër opgeneem sonder dat druk en slinkse metodes gebruik is. Omdat die diensplig ʼn aantal jare geduur het, het die seuns beroepsoldate geword. Oorlogvoering is dus ook van sy ekonomiese boeie bevry en die magasynstelsel kon beëindig word. Die Napoleontiese soldaat het geveg en opgeëis. Die bekamping van drostery, wat vroeër meer inspanning geverg het as die stryd teen die vyand, was nou nie meer ʼn probleem nie omdat die volksleërs uit die volkselemente gewerf is . Die lineêre vegwyse kon vervang word deur 'n losser en meer verspreide taktiek waarin Napoleon 'n meester blyk te gewees het. Deur hierdie veranderinge is die taktiese en strategiese beweeglikheid herstel. Die manier van oorlogvoering kon nou volgens die klassieke beginsels van Von Clausewitz gevoer word: die snelle uitwissing van die vyandelike krygsmag kon in 'n blitsoffensief, wat deur die konsentrasie van alle kragte en middele op die regte oomblik en die deurslaggewende plek, bewerkstellig word. In die 19e eeu het hierdie ontwikkeling voortgeduur. Die toename van tegniese probleme, die meganisering van die oorlogsmiddele, die militêre gebruik van die spoorweë en die telegraaf het daartoe gelei dat daar aan die operasies 'n ongekende mate van vryheid verleen kon word. Maar ook polities het oorlogvoering vry geword. Omdat oorloë van veel korter duur was, kon die [[magsewewig]] tydens die verloop van die krygsverrigtinge moeilik herstel word. Die politieke oorlog was dus onmoontlik en is vervang deur die militêre oorlog, wat volgens suiwer militêre beginsels gevoer word. ʼn Skeiding van politiek en strategie het in werking getree. In die Frans-Duitse Oorlog (1870- 1871) het die eerste onderskeid tussen militêre en politieke sake duidelik geword. Nog 'n aspek van hierdie ontwikkeling was die groot aandeel van die wetenskap en die tegnologie in oorlogvoering. Daar kon meer skote direk na mekaar met vuurwapens afgevuur word en die wapens het alle ander offensiewe wapens begin verdring. Stoomskepe van staal het seilskepe van hout vervang en vliegtuie het later verskyn as 'n nuwe vertakking van die krygsmag. Die perd het op stal gebly en is vervang deur die tenk. Die groei van die leërs in die Frans-Duitse Oorlog was eintlik ʼn oorgangsoorlog: dit was 'n konfrontasie tussen kwaliteit en kwantiteit, tussen die Franse beroepsleër en die Duitse dienspligleër. Die bewering van die Franse staatsman Thiers dat in lande waar iedereen 'n soldaat was, almal swak soldate was en dat geen leër sonder spesialisasie moontlik was nie, kon nie bevestig word nie. Die groter getal sterkte van die Duitse leërs het tot gevolg gehad dat die meeste Europese moondhede 'n stelsel van persoonlike konskripsie of diensplig aanvaar het. 'n Kenmerk van die tydperk wat hierop gevolg het, was die groei in die grootte van die leërs. Omstreeks 1 900 was die gemiddelde getalsterkte 500 000 man. === 20e eeu === Voor die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog (1914-1918) was dit vir die Franse duidelik dat hulle die mannekragwedloop teen [[Duitsland]] sou verloor. Die geboortesyfer in [[Frankryk]] het begin daal en hoewel 2,1 % van die Franse bevolking in die leër gedien het teenoor die slegs 1,2 % van die Duitsers, was die Duitse militêre potensiaal in 1914 veel groter. Deur sy reserwes te mobiliseer, kon Duitsland sy magte verdubbel. Die Franse militêre denke het berus op die teorieë van maarskalk [[Ferdinand Foch]], waarvolgens die beslissende aanval die oorwinning sou verseker sonder dat 'n getalleoorwig nodig was. Die beginsels van die positiewe benadering en die offensief tot die uiterste is tot militêre dogma verhef. Maar die gedagte dat vuurwapens noodwendig 'n vinnige deurbraak kon verseker, het geblyk 'n misrekening te wees. Veral masjiengeweervuur het vyandelikhede omgeskep in ʼn stellingoorlog waarin die soldate hulle in loopgrawe ingegrawe het. Ondanks die gebruik van gifgas en tenks was vuurkrag deurslaggewend ten opsigte van die beweging. Ruiterystormlope was ʼn hopelose mislukking. === Massaleërs === Die omvang van oorlogvoering is ontsaglik vergroot deur die gebruik van massaleërs. Waar veldslae vroeër na stede of dorpe vernoem is, is hulle in die [[Eerste Wêreldoorlog]] na streke vernoem ([[Marne]], [[Somme (département)|Somme]] en [[Vlaandere]]) en in die Tweede Wêreldoorlog is dit uitgebrei tot lande en oseane ([[Noorweë]], [[België]] en die [[Atlantiese Oseaan]]). Deur die gebruik van massaleërs was 'n geveg nie meer slegs 'n stryd tussen die opponente nie, maar ook tussen die nywerheidsmoondhede. Die tradisionele beperkte oorlog, waarby slegs 'n deel van 'n land se middele aangewend is, is vervang deur 'n totale stryd waarby die hele volk betrek is. 'n Massaleër het enorme reëlings meegebring. Die tuisfront is georganiseer om die gevegsfront te steun. Waar daar tydens die Eerste Wêreldoorlog slegs sekere sektore van die nywerheid gemobiliseer is, is alle sektore, insluitende die wetenskap, gedurende die Tweede Wêreldoorlog aangewend. Die oorlog het allesomvattend geword en die vliegtuig het 'n derde dimensie bygedra. Die skeiding tussen die vegtendes en nie-vegtendes het verdwyn; die hele gemeenskap het nou 'n militêre doelwit geword. Ook die [[sielkunde]] het 'n rol begin speel by die aftakeling van die moreel van die vyand en die opbou van die eie moreel, asook tot die regverdiging van massa-uitwissing. Oorlog het 'n stryd geword tussen die magte van die lig en die van die duisternis - die vyand is gedemoniseer. === Die onfunksionele oorlog === Die-uitbreiding van krygsverrigtinge het so buite verhouding geraak dat oorlogvoering disfunksioneel geword het. Dit het onvoorspelbaar geword en onverwagte gevolge opgelewer. Die uitwerking van oorlogvoering op die sosiale struktuur was rampspoedig. Die opvallendste gebeurtenis van die Tweede Wêreldoorlog was die gebruik van die [[kernwapen]], Die bom wat op [[Hirosjima]] gegooi is, het 'n plofkrag van 20 000 ton TNT gehad en enorme getalle slagoffers geëis: 92 000 dood of vermis en 37 000 gewond. Na die Tweede Wêreldoorlog het 2 supermoondhede ontwikkel, naamlik die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] en die [[Sowjetunie]], wat albei massa-uitwissingswapens op groot skaal begin vervaardig het. Reeds in die sestigerjare het albei hierdie wêreldmagte oor wapens beskik waarvan die vernietigingskrag gelykstaan met die van 60 tot 300 miljoen ton (megaton) TNT. Hierdie tydperk kan beskou word as die van die sogenaamde "overkill": daar was die ekwivalent van etlike blokbomme - die swaarste bomme wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik is - vir elke mens op aarde beskikbaar. Die wapens, wat voortgevloei het uit die spanninge, het self ook tot spanninge gelei. Vir die eerste keer in die geskiedenis het die mens hom voorberei op ʼn oorlog wat onmoontlik beheer kan word en wat nutteloos sou wees as 'n oplossing vir politieke strydpunte. In die sin het oorlog dus onfunksioneel geword. Die gevaar lê volgens sommige kenners nie meer in die voorbereiding vir 'n [[kernoorlog]] nie, maar in die ontketening van 'n kernoorlog deur misrekening. Militêre teorieë soos die van die verrassingsaanval, die sogenaamde "second strike force", die moontlikhede van vergelding na 'n aanval wat in die Amerikaanse [[krygskunde]] "flexible response" genoem word, en die soepele en aanpasbare antwoord van die sogenaamde beperkte oorlog ("limited war") is geen oplossing vir die 20e-eeuse dooie punt nie. Die kerneeu het die behoefte geskep vir 'n alternatief vir oorlog. Oorlog op sigself kan nie meer 'n antwoord wees nie. === Guerrillaoorlog === Per definisie word 'n [[Guerilla-oorlogvoering|guerrillaoorlog]] nie as 'n volskaalse oorlog beskou nie, maar tog het dit sedert die 1950s 'n prominente rol in die sogenaamde beperkte oorlogvoering begin speel dat dit in die krygskunde 'n nuwe betekenis gekry het. Guerrillaoorlogvoering is as strydmetode en taktiek niks nuuts nie. In die Bybelboek [[Josua]] word daar 'n duidelike guerrillaoperasie beskryf, terwyl die [[Spanjaarde]] en die [[Russe]] dit as taktiek teen [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte|Napoleon]] gebruik het. Die Boere onder leiding van aanvoerders soos genls. [[Christiaan de Wet]] en [[Louis Botha]] het dit as byna enigste gevegsmetode gedurende die laaste twee jaar van die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] gebruik. Volgens woordeboeke dui die woord op oorlogvoering deur bendes op groepies mense (terroriste, partisane, rebelle) in die vorm van strooptogte op militêre doelwitte, verbindingsweë en voorraaddepots. Hinderlae, sabotasie en terrorisme onder die burgerlike bevolkings word dikwels ook as deel van guerrilla-oorlogvoering beskou. Per definisie is daar altyd klein groepies mense by betrokke en die guerrillas tree meestal in moeilik begaanbare gebiede op. Diegene wat aan 'n guerrillastryd deelneem, kan basies in twee groepe ingedeel word. Ten eerste is daar die wat amptelik as soldate van 'n bepaalde land aan die stryd deelneem (byvoorbeeld in die [[Anglo-Boereoorlog]] en soms in die [[Tweede Wêreldoorlog]]). In so 'n geval is die guerrillastryd slegs 'n bepaalde taktiek wat in 'n volskaalse en min of meer formele oorlog gebruik word. Die tweede groep is die wat nie as amptelike soldate nie maar as opgeleide vegters en insurgente aan ʼn stryd deelneem waarby daar geen sprake van 'n formele oorlogsverklaring is of was nie. Laasgenoemde was veral die geval aan Suid-Afrika se grense, waar die guerrilla-oorlogvoering laat in die 1970-80's in so 'n mate toegeneem het dat dit van [[Suid-Afrika]] se kant (soos in die geval van die vroeëre [[Rhodesië]]) 'n byna volskaalse oorlog geverg het om dit af te weer. In ander Afrika-state, soos [[Angola]] en [[Mosambiek]], was daar politieke of rebellegroepe werksaam vir wie die guerrillataktiek die enigste betreklik suksesvolle optrede teen die bestaande regime was. In Viëtnam en Suid- en [[Sentraal-Amerika]] is die vorm van oorlogvoering in die verlede op groot skaal aangewend om nuwe regeringsvorme daar te stel. In [[Viëtnam]] is bewys gelewer dat 'n reuse oorlogsmag soos die van die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] nie die stryd teen guerrilla-oorlogvoering kon wen nie. Hoewel die guerrillastryd nie in die 20e eeu ontstaan het nie, het dit 'n simptoom geword van die dooie punt wat in die kerneeu in oorlogvoering bereik is en bevestig hierdie ongelyke en onbeheerbare stryd waarskynlik weer eens dat die mens in die 20e en die 21e eeu dringend 'n alternatief vir oorlog sal moet vind. == Sien ook == * [[Militêre geskiedenis van Azerbeidjan‎]] * [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409575}} band {{commons|Military history}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krygsgeskiedenis| ]] [[Kategorie:Militêre wetenskap]] em06uak0fqv5ymru3yp1q6prihbmr6j 2909512 2909511 2026-06-05T06:21:03Z Sobaka 328 /* Eerste infanterie */ skakel 2909512 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bronze statue of dancing warrior 480 bC lower italy.jpg|duimnael|[[Infanterie]] was die eerste militêre magte in die geskiedenis. Hierdie krygerbeeldjie demonstreer dat militêre kultuur 'n belangrike deel van historiese samelewings was, c.480 v.C., ''Staatliche Antikensammlungen.'']] '''Krygsgeskiedenis''' (of die '''militêre geskiedenis''') is die vertakking van die wetenskap wat hom besig hou met die verskynsel van [[oorlog]] in die verlede. Die krygsgeskiedenis bemoei hom nie slegs met wat daar in die tallose oorloë gebeur het nie, want oorlog is geen geïsoleerde verskynsel nie - dit vloei voort uit ʼn sameloop van kragte in die samelewing. In die loop van die eeue verander die oorsake, doelstellings, verskyningsvorme en gevolge van oorloë voortdurend na gelang van die maatskaplike omstandighede van die betrokke tyd. Op sy beurt het die oorlog weer 'n invloed op die samelewing. Oorlog kom in byna alle kulture voor. Die verskynsel het egter in die Weste die mees opsienbarende ontwikkelings deurgemaak, ontwikkelings wat in ander kulture eers heelwat later gevolg het. In die krygsgeskiedenis word dikwels 'n onderskeid gemaak tussen 'n land-, 'n see- en 'n lugoorlog. Tot omstreeks die middel van die 19 de eeu het die klem geval op landwaartse oorlogvoering, maar daarna het die tegnologiese ontwikkeling ʼn totale omwenteling in oorlogvoering teweeggebring. In die 20 ste eeu het sekere van die groter konflikte wat omvang en verlies aan lewens en eiendom betref, in geen verhouding meer gestaan tot die doeleindes van die stryd nie; oorlog het dus minder funksioneel geword. == Inleiding == Oorlog is die stryd tussen groepe mense, in die besonder tussen state, waarby daar sprake is van ʼn gewapende en georganiseerde kragmeting. Die een party probeer deur middel van sy militêre mag die ander party aan sy wil onderwerp of probeer verhinder dat die ander party die oorhand kry. Dit is nie moontlik om die ontstaan van oorloë aan ʼn algemene oorsaak toe te skryf nie. Die verklaring dat oorloë ontstaan het as gevolg van die "aggressiewe" natuur van die mens, het ook geblyk onjuis te wees. Nog 'n verklaring, wat ook reeds verwerp is, wil dat die ontstaan van oorlog verband hou met die staatsvorm; totalitêre state sou byvoorbeeld meer geneig wees tot oorlogvoering as demokrasieë. ʼn Ander, meer genuanseerde teorie benadruk die graad van organisasie van groepe en state. As daar byvoorbeeld 'n toestand van anargie en botsing van bepaalde belange bestaan, dan is daar geen gesag om as bemiddelaar op te tree nie; een groep gryp na sy wapens en oorlog raak onvermydelik. Al hierdie teorieë het vir die beoefening van die studie van die krygsgeskiedenis te algemeen geblyk te wees. Aan die uitbreek van 'n oorlog het meestal 'n kompleksiteit van oorsake ten grondslag gelê, waarvan sommige eerder die aanleiding tot as die agtergrond van die oorlog gevorm het. Afhangende van die tydperk het oorloë hul oorsprong gehad in godsdienstige, politieke, sosio-ekonomiese of kulturele konflikte, maar in bykans elke geval het daar, afgesien van 'n hoofoorsaak, ook ʼn aantal meer dieperliggende oorsake vir oorlogvoering bestaan. Die doeleindes of oogmerke van oorlog verskil ook. Bekende militêre doeleindes was die verkryging van buit, voedsel, grondgebied, slawe, glorie, eer of prestige. Maar oorlog kan ook dien om die aandag van binnelandse probleme af te lei en emosies en aggressie na buite te kanaliseer. Die spanningselement was ongetwyfeld ook die doel van oorlogvoering: die oorlogvoering het 'n soort spel geword. Die karakter van oorlogvoering het deur die eeue aansienlik verander. Daar word onderskei tussen oorlog tussen individue (die geveg van man teen man) en die afstandsoorlog (met pyl en boog, kanonne, [[missiele]], ensovoorts). Meer fundamenteel is die onderskeid tussen die beperkte en die totale oorlog. Die beperkte oorlog speel hom af binne die raamwerk van die samelewing; dit is 'n instrumentele oorlog, 'n voortsetting van die politiek, maar met kragtiger middele. Daarenteen bedreig die totale oorlog die menslike voortbestaan; die politiek het sy oorheersende posisie verloor en die oorlog verloop volgens "eie" wette. Dit is in so ʼn situasie dat die doeleindes van die oorlog - soos hierbo genoem – nie slegs onduidelik word nie, maar selfs irrelevant. Dit is die geval wanneer die omvang van die stryd geensins meer verband hou met die doel daarvan nie. === Strategie === 'n Afsonderlike studieonderwerp binne die krygsgeskiedenis is die geskiedenis van die denke oor oorlogvoering en die [[militêre strategie]]. Oor die doel van oorlog, die strategie en taktiek, dit wil sê die krygskuns self, is al baie nagedink en gefilosofeer, maar selde op 'n sistematiese wyse. Vroeër is die formulering van algemene beginsels vir oorlogvoering onnodig geag. Die krygstaktiek, die kuns van oorlogvoering, was die belangrikste oorweging. Tydens die Renaissance het die belangstelling in die strategie begin toeneem, hoewel strategie en taktiek mekaar dikwels oorvleuel het. Die analise van strategie het nog altyd voortgespruit uit die verhouding tussen militêre strategie en die politieke doelwitte van ʼn groep of staat. In sy Dell’arte della guerra ("Oor die krygskuns"; 1520) was [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli]] die eerste persoon wat 'n sentrale plek aan die probleem gegee het. Hy het tot die slotsom gekom dat 'n burgermag vir 'n staat baie meer beteken as huurtroepe omdat laasgenoemde net vir die geld veg. Meer sistematies strategiese ondersoeke is in die 18 de eeu begin. [[Carl von Clausewitz]] (1780-1831). 'n Pruis met ʼn skoling in die [[filosofie]], word gewoonlik beskou as die vader van die strategie en die militêre wetenskap. In sy belangrikste werk, ''[[Vom Kriege]]'' ("Oor oorlog"), wat na sy dood verskyn het, definieer hy strategie as die kuns om veldslae te voer ten einde die vyand te verslaan en die oorlog te wen. Volgens Von Clausewitz het oorlogvoering geen eie funksie onafhanklik van die politiek gehad nie: "Oorlog is 'n voortsetting van die [[diplomasie]] ([[politiek]]) met ander middele." Nog 'n uitspraak wat hierdie beginsel verder illustreer, lui: "Oorlog het sy eie grammatika, maar nie sy eie logika nie." Ondanks die omvang van Von Clausewitz se invloed op latere strategie en die opleiding aan militêre akademies, word die strategie steeds meer ontkoppel van die politiek. In die 19e, maar veral in die 20e eeu is oorlogvoering al hoe meer van die politiek geskei. Die militêre leiers van die verskillende groot moondhede ontwerp offensiewe en defensiewe stelsels wat slegs beperk word deur tegniese moontlikhede en nie deur landsbelange nie. Daar kan met sekere voorbehoude gesê word dat die teorie van strategie en oorlogvoering eers na die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die ontploffing van die eerste [[kernwapen]] weer begin verband hou het met maatskaplike vraagstukke. Daar is geprobeer om hierdie nuwe, breër benadering tot 'n aparte wetenskap, die polemologie of oorlogsleer, te ontwikkel: dit behels die studie van die oorsake van die ontstaan van oorloë en van die voorwaardes wat vrede sal verseker. == Prehistorie == Inligting oor die krygsgeskiedenis voordat die skryfkuns ontwikkel is, is uiters skaars. Uit die argeologiese vondste is dit baie moeilik om vas te stel of spesifieke wapens vir die jag op diere of vir oorlogvoering gebruik is. Antropologiese studies gedurende die 19 de en die 20 ste eeu oor primitiewe stamme in die oerwoude van [[Nieu-Guinee]] en elders bied wel 'n mate van insig in die wyse waarop prehistoriese stamme oorlog gevoer het. By die primitiewe volke is daar geen sprake van streng georganiseerde groepe wat in gevegsformasie opgestel is en 'n veldslag gelewer het nie. Onverhoedse aanvalle het gelei tot gevegte waarby baie mense betrokke was. Die uitputtingsoorlog het selde voorgekom: die primitiewe mens was geneig om hom terug te trek by die eerste teken van weerstand. Gevegte op 'n afstand, met wapens soos 'n pyl en boog, 'n werpspies of 'n blaaspyp, was die algemeenste. Gevegte waarin die deelnemers handgemeen geraak het, het blykbaar later geleidelik ontwikkel. Gewapende konflikte tussen stamme was dikwels bloedvetes en godsdiens- of seremoniële oorloë (die verkryging van gevangenes as offers aan die gode) en oorloë om vroue, voedsel en slawe as buit te bekom. Die wil tot oorheersing, die oorlog as middel om groter eenhede (state en volke) te skep, was byna totaal afwesig. Aangesien die stamme klein was en die manlike lede deur hul deelname aan die stryd status verkry het, was krygsdiens sowel reg as plig: stam en leër het ʼn eenheid gevorm. Die opkoms van die landbou (ongeveer 8 000 v.C.), wat die keerpunt van die [[Neolitikum]] (of [[Nuwe Steentyd]]) was, moes 'n groot invloed gehad het op die verhoudings tussen die stamme. Daar het 'n nuwe soort konflik ontstaan tussen die stamme wat die akkerbou en veeteelt beoefen het en die nomadiese jagterstamme. Die gevestigde landboustamme moes versterkings bou om hulle teen die invallende nomade te verdedig. So het die kern van die vroegste vestingstede ontstaan. == Oudheid == Soos in die geval van die prehistorie is die inligting oor oorlogvoering in die Oudheid (nagenoeg 2500 v.C. tot 500 n.C.) ook maar skaars, met uitsondering van die laaste deel van die tydperk, naamlik van omstreeks 500 v.C. af, waaroor daar meer inligting beskikbaar is. Sedert die opkoms van die groot beskawingsentra aan die oewers van die Nyl, die Tigris en die Eufraat (ongeveer 2500 v.C.) was daar 'n groot verskeidenheid vorme van oorlogvoering. Benewens massaleërs was daar ook staande leërs (dit is leërs wat op volle sterkte gehou word, selfs in vredestyd). Die versterkings van hierdie tydperk toon dikwels ʼn verbasende tegniese vaardigheid. Verskeie beleëringsmetodes is aangewend. Die mure is byvoorbeeld met 'n storm ram, spesiale boorapparaat, of deur ondergrawing ineen laat stort. Deur tonnelgrawing kon verrassingsaanvalle gedoen word. Beleërdes is ook tot oorgawe gedwing deur 'n strategie van uitputting in 'n uitgerekte beleg. Verdedigings- sowel as [[plunder]] of onderwerpingsoorloë is gevoer. Oorlog was beslis die hoofinstrument in die vorming van groot politieke eenhede soos die Assiriese Ryk (omstreeks 1000v.C.), die Nieu Babiloniese Ryk (omstreeks 600 v.C.) en [[Persië]] (omstreeks 500 v.C.). Daar word algemeen aanvaar dat [[Assirië]] die oorlogsugtigste staat van hierdie tydperk was. Die Assiriese gemeenskap was op 'n militêre grondslag georganiseer en hul wreedheid in stryd en oorheersing was kenmerkend. Naas die grootskaalse slagtings is massadeportasies uitgevoer om onderworpe volke te verkneg. Die Assiriërs het in hul oorloë gebruik gemaak van die strydwa; die perd is waarskynlik in die 16e eeu voor Christus deur die Hetiete in die krygsverrigtinge ingevoer. === Eerste infanterie === Vanaf omstreeks 1000 v.C. het daar verskille begin intree tussen die militêre organisasiemetodes van die Nabye Ooste en die van die Weste. In die Ooste is die ligte ruitery of kavallerie (getalryk en uiters beweeglik) oorwegend gebruik en die absolute heerser van die land was ook die opperbevelhebber van die strydmag. In die Weste het die swaar gepantserde [[infanterie]] (voetsoldate) wat op groot dryfkrag staatgemaak het, die strydtoneel tot met die ineenstorting van die Wes-Romeinse Ryk oorheers. Die omvang van die gemeenskap het ook sy stempel op die organisasie van die krygsmag afgedruk. Die vroeë Griekse staatjies was te klein vir die instandhouding van die massaleërs. Die staatjies moes formasies opstel waarvan die krag nie in die (groot) aantal krygers gelê het nie. Die bergagtige gebied het ook 'n invloed gehad: die tandskap het hom nie geleen tot die ontwikkeling van die ruitery as hoofwapen in die stryd nie. [[Homeros]] beskryf in die ''[[Ilias]]'' en die ''[[Odussee]]'' die gevegte van die Helleense riddertyd (900 v.C.). Die aristokratiese held het sy teenstander te voet in 'n tweegeveg beveg en op sy strydwa oor die slagveld beweeg. Maar in die Homeriese verhaal is daar ook aanduidings dat hierdie helde bygestaan is deur troepe wat in 'n primitiewe, geslote gevegsformasie opgestel was. Die troepe was die persoonlike volgelinge van die held. Die Grieke het omstreeks die 7e eeu v.C. hul gevegstyl gewysig. Swaar gepantserde voetsoldate ([[hopliet]]e). gewapen met 'n stootspies, het 'n kompakte, reghoekige gevegsformasie, die falanks, gevorm. Die geslotenheid van die formasie was noodsaaklik omdat die skild, wat op die linkervoorarm gedra is, slegs die linkersy van die voetsoldaat beskerm het. Elke soldaat het dus die beskerming van sy regtermakker se uitstaande skild nodig gehad. Gevolglik was die regtervleuel van die formasie geneig om na vore te beweeg tydens ʼn aanval. Die verloop van die maneuvers is hierdeur bepaal: die regterflank het geprobeer om die linkerflank van die vyand te omsingel. Ekonomiese ontwikkeling tydens die 8e en 7e eeu v.C. het gelei tot ʼn omwenteling in die militêre organisasie. Meer mense kon die defensiewe en offensiewe toe rusting van die hopliet bekostig, en die [[aristokrasie]] het hut houvas op die gemeenskap begin verloor, onder meer deur die verlies van hul militêre meerderwaardigheid. Met die verdwyning van die monopolie van die aristokrate is die grondslag van die samelewing verander. ʼn Demokratisering het begin intree, die hopliete (nou 'n breër laag van die bevolking) het politieke invloed begin verkry. Een van die Griekse stadstate, [[Sparta]], het geen burgermilisie van hopliete gehad nie, maar het ʼn aparte krygerstand geskep en so die gemeenskap op suiwer militêre grondslag georganiseer. Die Spartane het hulle as heersersklas oor die onderworpe Helote aan gestel. Ten einde die gevaar van laasgenoemde se groter getalle teen te werk, moes die Spartane hul jeugdiges 'n streng militêre opleiding gee. In omstreeks 400 v.C. het Sparta as garnisoenstaat verrys en die oppermag verkry oor die Griekse stede. Die Griekse gebruik van die falanks het hul manier van oortogvoering uiters onaanpasbaar gemaak en die keuse van 'n goeie aanvalsposisie (soos tydens die [[Slag van Marathon]], 490 v.C.) noodsaaklik gemaak. 'n Aanval op die kwesbare flanke van die falanks kon dit tot stilstand bring en die voordeel van die kortafstandstormloop en die gepaardgaande stoomrolleraksie uitskakel. Die invoer van die skuinsfalanks deur die Thebaan Epaminondas (oorl. 362 v.C.) was 'n verbetering omdat dit die linkerflank versterk het. Die Macedoniese vorste [[Philippos II van Makedonië|Philippus II]] (382- 336 v.C.) en sy seun [[Alexander die Grote]] (365-323 v.C.) het die Griekse stelsel verder verfyn. Die falanks is verder verbeter deur die verlenging van die stootspies, bekend as die sarissa. Dit het die vegspiese doeltreffender gemaak deurdat die soldate agter die eerste ry nou ook met hul langer spiese die vyand kon bykom. Die falanks het so 'n mobiele menslike fort geword. Ander magte, soos die ligte infanterie en die ruitery, is met die swaar infanterie gekombineer. Die artillerie het ook 'n belangriker plek begin inneem met die invoer van beleëringswapentuie soos die storm ram, die ballista en die [[katapult]]. Die Macedoniese leërs was deur hierdie veranderinge sterker as die van die Griekse stadstate en onder Alexander het hulle die hele Nabye Ooste verower. === Die Griekse vloot === Behalwe die taktiek van die swaarbewapende infanterie het die Grieke ook ʼn nuwe vorm van oorlogvoering ter see ingevoer. Op die terrein het die Atheners die inisiatief geneem. In die seeslae teen die Feniciërs, die bondgenote van die [[Perse]], is die drieriemsgalei, 'n roeigalei met 3 rye roeiers (gewoonlik slawe, bo of skuins langs mekaar), gebruik. Hierdie vaartuie, onder bevel van ʼn drievors, was toegerus met 'n sterk ram en nagenoeg 50 soldate op die dek bokant die roeiers. Die soldate het die slag beslis deur aan boord te gaan van die vyandelike vaartuig. Vanweë hut gebrek aan beweeglikheid en hul beperkte aksieradius was hierdie vaartuie nog baie primitief. Die Atheense oorlogsvloot, bygestaan deur die skepe van bondgenote, het tot die 5e eeu v.C. die see rondom Griekeland beheers. Daarna het [[Carthago]] en die Griekse stadstate op [[Sisilië|Sicilië]] (veral Sirakuse) die voortou geneem. Op Sicilië is ʼn nog groteroorlogskip, die pentere (5 rye roeiers), gebou, wat toegerus was met swaar geskut soos ʼn katapult. Hierdie bykans onbeweeglike seeforte is lank in die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese tyd]] gebruik. Die galeiskepe het tot in die 17e eeu die kern van oorlogsvlote in die Middellandse See uitgemaak. Romeinse volksleërs Reeds gedurende die Hellenistiese tyd (ongeveer 300 v.C. tot die begin van die Christelike jaartelling) het daar in die Weste nog 'n ekspansionistiese moondheid ontstaan: [[Rome]], wat grootheid verwerf het deur die swaard van die legioensoldaat. Die Romeine het oorlogvoering nog as 'n afwyking van die normale, nog as 'n laaste uitweg beskou, maar as 'n integrerende deel van die Romeinse imperialistiese staatkunde. Die soldate vir die leër is verkry deur middel van konskripsie (verpligte krygsdiens). Sedert die vroegste tye van die [[Romeinse Ryk]] was die woorde burger en soldaat vir die Romein byna sinoniem, en vir die Romeinse boer was veg net so belangrik as ploeg. Militêre diensplig was 'n plig sowel as 'n reg. In oorlogstyd of ten tye van 'n krisis kon elke burger tussen 17 en 45 wat eiendom besit het, opgeroep word. Die hooftak van hierdie burgermag was die voetsoldate. Die krag van die leër was in die taktiese eenheid, die manipel, geleë. Gedurende die eerste eeue van die groei van Rome tot 'n wêreldryk was die falanks die basiese gevegsformasie. Na die nederlaag teen die Samniete in 315 v.C. is daar egter ʼn losser formasie ingestel, wat bestaan het uit 40 vegeenhede (manipels) wat in 'n [[Legioen van Eer|legioen]] georganiseer is. Ruimtes tussen hierdie eenhede het dit vir die legioen moontlik gemaak om in die middel van 'n geveg van formasie te verander. Die tradisionele opmars van die legioen het in 3 linies plaasgevind: die hastati was soldate gewapen met werpspiese, gevolg deur principes (dit is "eerstes", omdat hulle oorspronklik die eerste linie gevorm het) en die triarii (dit is "derdes", die reserwe van veterane). Die Romeinse generaals was oor die algemeen minder bekwaam as die onderoffisiere, wat die manipels aangevoer het en op grond van verdienstelikheid benoem is: die centurio's. Dwarsdeur die Romeinse geskiedenis was die generaals meestal politici wie se belange gewoonlik beperk was tot burgerlike aangeleenthede. Rykdom en afkoms was belangrike faktore by die verkryging van 'n leiersposisie in die leer. Gevolglik het die strategie en taktiek betreklik eenvoudig gebly. Ondanks die feit dat die Romeine in aanraking gekom het met ander vorme van militêre organisasie, het hulle slegs klein aanpassings in hul eie militêre organisasie en strategie aangebring. Die ruitery het 'n sekondêre vertakking gebly, hoewel sy rol in die krygsgeskiedenis toenemend belangrik geword het. Waar dit in die vroegste eeue slegs een tiende van die slaankrag uitgemaak het, het die ruitery teen die eerste eeue na [[Christus]] 'n kwart van die militêre mag uitgemaak, veral weens sy nut teen berede plunderaars. Die gebrek aan 'n sterk ruitery het die taktiek beïnvloed; 'n vlugtende vyand is byvoorbeeld selde agtervolg. Die vloot was ook 'n ondergeskikte vertakking van die krygsmag. Rome het geen permanente vloot mag opgebou nie. 'n See mag is slegs op die been gebring wanneer die omstandighede dit genoodsaak het, soos byvoorbeeld tydens die Puniese Oorloë (264- 201 v.C.). Deur die aanwending van 'n corvus (ʼn soort kloutervlot) is 'n seestryd omgeskep in 'n soort landoorlog ter see. Die grootste sukses van die soort "Iandrottegniek" is behaal tydens die [[Slag van Mylae]] (260 v.C.). Vir die Romeine was die land, eerder as die see, die gebied waar die oorwinning behaal is. Die Romeinse strewe na beheer oor die kuste rondom die [[Middellandse See]] (mare nostrum, letterlik "ons see") is in die vroeë keisertyd deur die Romeinse legioene verwesenlik, en dit het 'n sterk vlootmag oorbodig gemaak. Die uitbreiding van die Romeinse heerskappy oor die [[Ou Wêreld]] is geïnspireer deur 'n verskeidenheid motiewe, soos onder meer die verkryging van buit, oorlogskat, grondgebied, krygsgevangenes vir slawearbeid, en die heerssug, wat verreikende gevolge gehad het vir die leër. Weens die lang dienstermyn het die leer van burgers (grondbesitters en boere) geleidelik verdwyn. === Beroepsleër === Van die 4e eeu v.C. af het soldate vir hul militêre dienste soldy begin ontvang. Die burgerlike leër is omgeskep In 'n huurleër. Die konsul [[Gaius Marius]] (157-86v.C.) het in 107 v.C. die leer gereorganiseer deur elkeen wat 'n militêre loopbaan wou volg, te werf, ongeag sy sosiale status. Die sensus, wat die grondslag gevorm het vir eiendomsramings en belasting, het geen rol meer gespeel by konskripsie nie. Die werwing van manskappe onder bondgenote (socii) het die militêre potensiaal verder uitgebrei. Die leër, wat toe ingedeel is in taktiese eenhede (kohorte of krygsbendes) van 360 man, was lojaal teenoor die aanvoerders. Hierdie aanvoerders het die manskappe ook betaal en het die hulpvoordele vir die ontslane veterane verseker, onder meer in die vorm van grandtoewysings. Die gevaar wat inherent aan hierdie ontwikkeling was, was dat die militêre apparaat nie meer ʼn demokratiserende element in die Romeinse politieke stelsel was nie. Die ondergeskikte posisie van militêre leiers wat slegs opdragte moes uitvoer, het verdwyn. Telkens as die belange van die militêre leiers gebots het, wat wel gebeur het, is Rome geteister deur burgeroorloë (133-31 v.C.). Die ontwikkeling van die militêre leier tot staatshoof of keiser het sy hoogtepunt bereik onder Augustus (63v.C.-14 n.C.). Hy hel 'n permanente leër aan die grense georganiseer wie se taak dit was om vrede te verseker. Magskonsentrasie en die vorming van ekspedisieleërs was nie meer noodsaaklik nie omdat Rome nie meer deur 'n groot mag bedreig is nie. Die totale leersterkte het nagenoeg 'n half miljoen man beloop, wat 'n betreklike klein mag was as die bevolkingsyfer en die omvang van die grense in ag geneem word. Die skaal waarop die Romeinse ryksvrede (pax Romana) gevestig was, was ongeëwenaar in die geskiedenis. === Barbaarse huurtroepe === Die proses van opname in die leër van nie-Romeinse burgers, wat in die 1e eeu v.C. begin het, het voortgeduur in die keisertyd. Die Romeinse burgers was nie besonder gretig om in die afgeleë grensgebiede militêre diens te doen nie en mettertyd is werwing in die grensgebiede self gedoen. In die 3e eeu n.C. het die ekonomiese toestand begin versleg en die waarde van geld het gedaal. Vanweë 'n gebrek aan geld kon die leër nie op sy volle sterkte gehandhaaf word nie. Om ondanks hierdie probleme 'n militêre mag in stand te hou, is enige militêre hulp wat bekom kon word, aanvaar. Gedurende die laaste eeue van die Ryk is barbaarse stamme (foederati) op groot skaal in die leër opgeneem om die Ryk teen die vyandige ruitervolke,wat in toenemende mate die grense bedreig het, te verdedig. Die Asiatiese [[Partiese Ryk|Parthe]] en [[Hunne]] en die Europese [[Gote]] en [[Vandale (volk)|Vandale]] was die grootste gevaar, hoewel hul getalle gewoonlik oorskat is. Dit is baie onwaarskynlik dat hordes van tienduisende krygers so beweeglik sou kon wees soos wat die Vandale was. Hul leër het hoogs waarskynlik nie meer as 10 000 man getel nie. Intussen het 'n algehele reorganisasie van die verdedigingstelsel nodig geword. Mobiele eenhede moes geskep word, wat aangewend kon word op enige punt waar die grens bedreig is. Die Romeinse leër was 'nie daarop ingestel nie en die toenemende voorkoms van aanvoerders met persoonlike volgelinge het die leër al hoe minder bestuurbaar gemaak. In die Weste het die verband tussen die Ryk en die leër verdwyn. In die omstandighede het die Barbaarse aanvoerders die oorhand begin kry en 'n gevaar vir die Ryk begin word, en botsings tussen die ambisieuse bevelvoerders met hul persoonlike leërs het die ineenstorting verhaas. Die verdediging het in so 'n mate verswak dat invallers die kans kon benut om dikwels ongesteur die grense oor te steek. Troepemagte van 100 000 man, wat tydens die bewind van [[Julius Caesar]] op die been gebring kon word, was nou nie meer moontlik nie. In die slag van Adrianopel moes keiser Valens die stryd aanknoop met slegs 12 000 man. Hy is verslaan deur 'n Gotiese leër wat hoofsaaklik uit kavallerie bestaan het. Dit was toe duidelik dat die duisendjarige oorheersing van die infanteris (voetsoldaat) op die slagveld ten einde geloop het. == Middeleeue == === Bisantium === Die tydvak van die opkoms, oorheersing en ondergang van die ruitery op die slagveld word begrens deur twee oorwinnings deur die ruitery: die Slag van Adrianopel in 378 n.C. en die Slag van Marignano in 1515. Die Oos-Romeinse Ryk was die eerste wat die ruitery as sy hoofmag aanvaar het deur die foederati tot die leër toe te laat. Die Bisantyne (of Oos-Romeine) se vyande was hoofsaaklik ruitervolke. In teenstelling met die Weste het die Bisantyne betyds die gevaar van te veel vreemdelinge in hul leërs besef. Gevolglik het hulle hul eie troepe hersaamgestel sodat hulle die kern van die leër kon bly. Daarbenewens het keisers [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]], [[Maurikios]] en [[Herakleios van Bisantium|Herakleios]] (6e en 7e eeu) die getalle van die vreemdelingtroepe verminder en terselfdertyd die sentrale gesag verstewig. Generaals soos Belisarius en Narses, wat hulself met persoonlike lyfwagte (die comitatus) omring het in navolging van die Germaanse bevelvoerders, is deur [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus]] ontslaan. Die leër het hoofsaaklik uit ʼn swaargepantserde ruitery bestaan wat teen Slawiese, Awaarse, Bulgaarse, Persiese, Arabiese, Russiese en Turkse invallers gebruik is. Die las om hierdie volkere in bedwang te hou, het hoofsaaklik op [[Konstantinopel]] gerus, wat die rykste stad tydens die Middeleeue was. Konstantinopel se strategiese posisie as 'n soort bufferstad was besonder belangrik vir die Weste. Afgesien van die beleidsrigtings ten opsigte van oorlogvoering is die krygskuns ook bestudeer en goeie strategie en krygstaktiek is hoog geag. [[Keiser Leo]] se beroemde verhandeling oor die taktiek op die slagveld, ''Tactica'' (ca. 950), is baie geraadpleeg. Die bewegings van die vyand is waargeneem en die [[Bisantynse Ryk|Bisantyne]] se manier van oorlogvoering is aangepas by die taktiek van hul teenstanders. 'n Verdedigingstrategie en 'n professionele houding, gesuiwer van persoonlike eersug, was kenmerkend vir die Bisantyne se manier van oorlogvoering. Waar 'n oorwinning behaal kon word deur middel van sluipmoord, verraad, omkopery of verrassingsaanvalle, het die Bisantyne nie gehuiwer om die middele aan te wend nie. Die suksesse van die leër was deels die gevolg van die bekwaamheid van die aanvoerders. Die Bisantynse leër het 'n ongeëwenaarde geskiedenis van krygsuksesse gehad: van 528 tot 1071 het die generaals nie 'n enkele betekenisvolle slag verloor nie. Die militêre onfeilbaarheid het tot 'n einde gekom met die nederlaag wat die Bisantynse leër gely het in die [[Slag van Manzikert]] (1071) teen die [[Seldjoekse Ryk|Seldjoeke]]. Dit was 'n uitvloeisel van 'n afname in die gesag van die sentrale regering, wat 'n verswakking van die militêre mag tot gevolg gehad het. Vroeëre teorieë oor oorlogvoering is laat vaar. Konstantinopel se militêre mag is verder verswak deur die verlies van Klein-Asië, waar die meeste van die manskappe ([[Isauriërs]] en [[Armeniërs]]) vir die leër gewerf is. Nietemin het die stad tot in 1453 as bolwerk van die [[Christendom]] teen die volgehoue aanslae van die [[Islam]] bly staan. === Wes-Europa: die ridderleërs === In Wes-Europa is die militêre meerderwaardigheid van die ruitery baie langsamer erken. Die twee groot Germaanse stamgroepe, die [[Saksers]] en die [[Franke]], was voetsoldate. Een van die vroeë uitsonderings was die [[Slag van Poitiers]] (732) teen die [[Arabiere]], waarin die ruitery wel 'n belangrike rol gespeel het. Die geleidelike proses waardeur die ruitery die hoofmag in die leër geword het, het eers tussen die 7e en die 11e eeu plaasgevind. Net soos in die geval van die [[Oos-Romeinse Ryk]] is hierdie ontwikkeling deur uitwendige faktore bevorder. Veldtogte teen ruitervolke soos die [[Aware]] en [[Lombarde]] (8e eeu) en die [[Wikings|Noormanne]] (8e eeu) met hul skepe, wie se krag grootliks in beweeglikheid en verrassingsaanvalle geleë was, en teen die Magjare (10e eeu) het die gebruik van berede leërs noodsaaklik gemaak. Slegs in [[Engeland]] was die ruitery nie so 'n belangrike deel van die leer nie. Selfs nog in 1066 het [[Harald V van Noorweë|Harald]] in die [[Slag van Hastings]] hoofsaaklik met voetsoldate geveg. Toe sy infanterie, wat in 'n gunstige verdedigingsposisie opgestel was, egter die geledere verbreek, kon [[Willem die Veroweraar]] met behulp van sy ruitery die oorwinning behaal. Die opkoms van die ruitery of kavallerie het gepaard gegaan met die geleidelike ontwikkeling van die stam as krygsmag tot 'n militêre stand wat die alleenreg op die gebruik van wapens verkry het. Hierdie versmalling van die basis van die krygsmag het gelei tot ʼn verswakking van die militêre slaankrag vanweë 'n enorme afname in die getalle van die leer. Selfs [[Karel die Grote]] (ca. 800), wat 'n groot deel van [[Wes-Europa]] onder sy gesag gehad het, kon nie meer as 10 000 soldate na die slagveld stuur nie. Na sy bewind het die [[Frankiese Ryk]] spoedig ineengestort, veral weens die stelsel van ryksdeling by opvolging. Nog 'n faktor wat bygedra het tot die opkoms van kleiner ryke, was die onvermoë van die sentrale teereenhede om vinnig te reageer op die blitsaanvalle van die Noormanne en die Magjare. Die plaaslike leiers met hul volgelinge was verplig om die gebiede in die nabyheid van hul kastele self te verdedig. Aangesien baie min geld in omloop was, het die magtige landhere hul volgelinge deur middel van leengoed (benefisie), dikwels in die vorm van grondgebied, vergoed. Hierdie leengoed het die krygsman ekonomies onafhanklik gemaak. Sy sosiale posisie, wat oorspronklik gering was (in [[Duitsland]] was die meeste volgelinge horiges), is dus verstewig. Die leengoed was ook nodig om die duur uitrusting (perd en wapens) vir die stryd te bekostig. Gedurende die 8e eeu het die koste van die uitrusting 45 solidi beloop, die prys van 15 merries en 23 osse. Die verordening (capitularium) van [[Diedenhofen]] (805) het bepaal dat slegs diegene wat 12 landgoedere of 120 tot 180 hektaar land as eiendom of as leengoed besit het, 'n wapenrusting (brunia) mog dra. Waarskynlik was die aantal krygers wat so baie grond besit het, maar gering. Die ridder se uitrusting het al hoe swaarder geword namate die aanvalswapens wat die harnas moes deurboor, verbeter het. In die 13e eeu het die aantal ridders wat die duur toerusting kon bekostig, aansienlik verminder. Daarby het die ridders wat daarin geslaag het om politieke invloed te verkry, gedurig onder mekaar oorlog gevoer. Hierdie private oorloë was ʼn groot teistering vir die gemeenskap van die [[Middeleeue]]. Die Kerk het sonder sukses geprobeer om die twiste teen te werk deur sekere dae te bepaal waarop daar nie geveg mag word nie (Godsvrede). [[Pous Urbanus II]] se oproep by [[Clermont-Ferrand|Clermont]] om die stryd teen die ongelowiges aan te knoop (1095), was deels ʼn poging om die aggressie teen ʼn afgeleë vyand te rig. Die kruistogte was inderdaad 'n faktor wat daartoe bygedra het dat die ridder aan ʼn ideaal verbind is: hy was 'n stryder in die diens van God. In ooreenstemming hiermee het die ridderpoësie (byvoorbeeld die chansons de gestes) die dade van die ideale ridder besing. So is die uitsonderlikheid van die ridderskap steeds meer beklemtoon en uiteindelik het die ridders die sosiale bolaag van die samelewing gevorm en is in die adel opgeneem. Op die slagveld was net die ridder van groot waarde omdat dit hy was wat die gemeenskap verdedig het; die voetvolk is nie meer as belangrik gereken nie. Die voordelige kombinasie van die voetvolk en die ruitery, wat tydens die kruistogte bewys is, is in Wes-Europa heeltemal geïgnoreer. Uitgesonder die herontdekking van die kragtige en akkurate kruisboog in die 13e eeu, het niks die posisie van die ridderstand in gevaar gestel nie. === Die opmars van die voetvolk === Die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen [[Engeland]] en [[Frankryk]] (1339- 1453) het 'n einde gemaak aan die voorkeurposisie van die ridderstand. Koning [[Eduard I van Engeland|Eduard I]] van Engeland het met groot sukses van die infanterie in sy veldtogte in die bergagtige dele van Wallis gebruik gemaak. [[Eduard III van Engeland|Eduard III]] het eerste van 'n kombinasie van infanteriste en ruitery, gewapen met die lang boog (vinniger om te gebruik as die kruisboog) op die Europese vasteland gebruik gemaak. Die Engelse het die Franse 'n paar gevoelige neerlae toegedien in die [[Slag van Crecy]] (1346) en die Slag van Poitiers (1356). Die Franse het nie die Engelse se taktiek gevolg nie, maar op advies van [[Bertrand du Gueselin]] (1320- 1380) na hul kastele teruggeval, van waar hulle verrassingsaanvalle op die Engelse stellings uitgevoer het. Oop veldslae is vermy. Dit was egter eers na die optrede van Jeanne d'Arc dat die Engelse hul stellings op die vasteland prysgegee het. Nog 'n militêre verwikkeling, bekend as die "die wonder van die 14e eeu", het die posisie van die ridders nog meer geknou. Die Switsers het eerste militêre eenhede begin vorm wat slegs bestaan het uit voetsoldate gewapen met hellebaard en piek. 'n Falanks van pieke het die aanstormende berede ridders afgeweer, waarna 'n genadelose slagting met die hellebaard gevolg het. Op die manier het die Switsers, skynbaar met min inspanning, die veldslae by [[Morgartern]] (1315), Laupe (1339) en Sempach (1386) gewen. Na die Switsers se suksesse het ander lande geleidelik hul infanterieafdelings versterk en uitgebrei. Die Spaanse infanterie (terzio's), wat volgens die patroon van die Romeine georganiseer is en deur die idees van die [[Renaissance]] beïnvloed is, is veral gevrees. Die infanteriste was gewapen met ʼn haakbus ('n vuurwapen) en piek en het ook op groot skaal van artillerie gebruik gemaak. 'n Derde faktor wat bygedra het tot die agteruitgang van die ruitery, en daarmee van die ridderleërs, was die algemene ingebruikneming van buskruit gedurende die 15e eeu. Reeds aan die begin van die 14eeeu het die eerste vuurwapens, soos die bombard ('n soort kanon), die [[mortier]] en die handkanon hul verskyning gemaak. Weens hul beperkte beweeglikheid was hierdie wapens nie juis baie doeltreffend nie. Gedurende die 15e eeu is vuurwapens veral tydens beleërings gebruik. Die kastele, wat die primêre vestings van die adel en die ridderstand was, het in die tyd ook kwesbaar geword. Selfs die stadsmure het nie meer voldoende beskutting aan die inwoners gebied nie omdat die gebruik van buskruit groot verwoesting aangerig het. Die jaar 1453 word allerweë beskou as 'n mylpaal in die geskiedenis van die krygskuns omdat die Turke in daardie jaar Konstantinopel verower het deur die aanwending van 62 stuks grofgeskut. == Moderne tyd == Tot die 16e eeu het die belangrikste lande van Sentraal-Europa byna uitsluitlik gebruik gemaak van [[huursoldaat|huursoldate]]. Die huursoldate is vir die tyd van die jaar wat hom die beste tot oorlogvoering geleen het, gehuur en is daarna weer ontslaan. Gedurende die 15e eeu het die huursoldate die kwesbare en duur ridderleërs vervang. Die ridders kon slegs nog in die kleurryke riddertoernooie presteer. Omdat die huursoldate slegs vir kort tydperke gehuur is, kon geen behoorlike kameraadskapsgees gekweek word nie, terwyl alle ander vereistes vir tug en orde in die leer ook ontbreek het. Die huursoldate is ook nie gereeld betaal nie en gevolglik het drostery, muitery, plundering en molestering van die burgery algemeen voorgekom. Teen die einde van die Middeleeue het daar geleidelik ʼn verbetering in die toestand ingetree omdat die vorstelike gesag verstewig is. Die vors het hom die reg toegeëien om belastings te hef en het dus 'n gereelde inkomste gehad. Gevolglik kon staande leërs ook in vredestyd in stand gehou word. Die twee basiese vereistes vir orde en dissipline is dus verwesenlik, naamlik 'n vaste werkverband en gereelde soldy. Een van die eerste permanente leërs was die Spaanse leër, wat gefinansier is met goud en silwer van die "[[Nuwe Wêreld]]" (Amerika). Die kern van die Spaanse leërs is gevorm deur die [[piekenier]]s. Voor die veldslag is hulle in die vorm van groot vierkante opgestel, die sogenaamde bataljonne, wat die opmars van die ruitery kon stuit. Die haakbusskutters is aan weerskante van die vierkante opgestel, gewapen met gewere en muskette, waarmee hulle aanhoudend, hoewel onakkuraat, op die vyand kon vuur. Die haakbusskutters was weerloos teen die ruitery en die piekeniers en moes tydens 'n aanval tussen of onder die pieke skuil. Die ruitery is opgestel aan een van die flanke, met die saamgetrekte voetsoldate in die middel. Die ruitery het bestaan uit harnasdraers, lansiers en haakbusskutters, wat gewoonlik die slag beslis het nadat die slagorde van die infanterie verbrokkel het. Die artillerie was minder belangrik. Gewoonlik is nie meer as 'n drietal skote tydens die slag, wat gewoonlik binne 'n uur beslis is, afgevuur nie. Die vierkant formasie het baie voordele gehad. Dit het min vereistes gestel ten opsigte van die geoefendheid van die manskappe. Dit was eenvoudig opgerig en diep genoeg om 'n storm loop van die ruiters te keer, maar dit het ʼn beperkte beweeglikheid gehad. Etlike ure was nodig om 'n klein beweging uit te voer, veral op ʼn moeilike terrein. Slegs 'n klein deel van die manskappe, gewoonlik net die eerste vyf rye, het werklik kontak met die vyand gemaak. Die veggees van die Spaanse leër het dikwels veel te wense oorgelaat, soos blyk uit die voorval, bekend as die Spaanse furie (1576), toe ʼn grootskaalse muitery van die troepe in die [[Nederlande]] plaasgevind het. === Leërhervormings van prins Maurits van Nassau === Met reg kan [[Maurits van Nassau]], die [[prins van Oranje]], die eerste moderne leërhervormer genoem word omdat sy leer die eerste gereelde staande leër was. [[Swede]], [[Frankryk]], [[Oostenryk]] en [[Brandenburg]] het die Hollandse voorbeeld tydens en na die [[Dertigjarige Oorlog]] (1618- 1648) gevolg en [[Engeland]] 'n rukkie later. Geïnspireer deur die Griekse en Romeinse skrywers het Maurits en sy neef, [[Willem Lodewyk]], bestuit om die sogenaamde vlakformasie in die leër van die republiek in te voer. Dit was 'n taktiese eenheid met dieselfde frontbreedte as vroeër, maar met slegs 10 geledere. ʼn Aantal van hierdie klein en beweeglike eenhede is in 'n drietal agter die opgestelde linies opgestel. Net soos in die vierkantformasie is die skutters (in geledere van 10) aan weerskante van elke eenheid opgestel. Hulle het agter en tussen die piekeniers skuiling gesoek tydens 'n aanval. Die vlakformasie het vanselfsprekend voordele gehad. Dit was beweegliker, meer manskappe kon deelneem aan die stryd en meer skutters kon skuiling vind tussen die verskillende formasies. Hierdie laaste voordeel was baie belangrik omdat die aantal skutters vermeerder het in vergelyking met die piekeniers. 'n Eeu later het die piekeniers heeltemal oorbodig geraak nadat die bajonet ingevoer is en skietkrag toegeneem het. Die vlak gevegsformasie of "Hollandse brigade", soos die nuwigheid in die krygswetenskap genoem is, was inderdaad ʼn mylpaal in die geskiedenis van die infanterie. Dit was die begin van die latere sogenaamde lineêre taktieke, waar die gevegte in uitgestrekte linies plaasgevind het. Die taktiek word tot vandag toe nog in die weermagte van die meeste lande toegepas. === Vorme van oorlogvoering (17e en l8e eeu) === Gedurende die tyd tot met die uitbreek van die Franse Revolusie was oorlog nie 'n indrukwekkende verskynsel nie. Hoewel daar voortdurend oorloë plaasgevind het, was dit nie juis intensief nie en onderworpe aan tallose reëls en beperkings. Daar is baie oorloë gevoer, onder meer die Poolse en [[Beiers]] en suksessieoorloë, waarin nie ʼn enkele veldslag gevoer is nie. Die beperkinge kan deels toegeskryf word aan die klein grondgebied van die betrokke land. In die eerste fase van moderne oorlogvoering was die samelewing slegs op baie beperkte skaal by die oortog betrokke. Behalwe in [[Pruise]] is die strewe na rykdom in die tyd oorskadu deur die skaarste aan goedere. Die taak van die-burgery, dit wil sê die nie-bevoorregte klas, was die finansiering van die oorloë en leërs. Die leërs het gedurende die 18e eeu geweldig omvangryk geword, maar dit was nie vanweë die groter politieke spanning of die noodsaaklikheid van militêre magsuitbreiding nie. Inteendeel, die spanninge het verminder, die wêreld was vreedsamer en 'n leër groter as 40 000 man kon nie behoorlik beheer word nie. Die Franse leër het egter aan die vooraand van die Franse Revolusie uit 170 000 man bestaan en die Oostenrykse leër uit 150 000 man. Pruise, met sy klein bevolking, het gespog met 'n leër van 140 000 man. === Die leër as statussimbool === 'n Leër het die aansien van 'n staat verhoog, al is dit in die Duitse state en staatjies byvoorbeeld grootliks met buitelandse hulp, veral met subsidies uit [[Brittanje]], in stand gehou. Die leër het ook nouliks ʼn oorlogstaak gehad, maar was bloot 'n statussimbool. In die tyd van die politisering van oorlogvoering was die leër meer 'n politieke as militêre instrument. Die omvangryke leërs is saamgestel uit beroepsoldate, en waar tekorte ondervind is, aangevul uit asosiate elemente soos bedelaars, boemelaars, struikrowers en die algemene "skuim van die bevolking". Die leër het dus in 'n mate as sosiale riool gefungeer. In die regimente is ketellappers, poppekasvertoners en rottevangers aangetref. Versterkings is gewerf uit 'n mag wat saamgestel is uit minder bevoorregtes wat in tye van voorspoed in die staande leer geïnkorporeer is omdat die aantal leeglopers dan verminder het. Hierdie klassediensplig was in gebruik tot na die Frans-Duitse oorlog van 1870. Persoonlike en algemene diensplig dateer uit daardie tyd, en daarmee het oorlogvoering 'n nasionale aangeleentheid geword. === Oorlog en die gemeenskap === (18e eeu) Aanvanklik is die gemeenskap nie by oorlogvoering betrek nie, behalwe in noodtoestande as die voortbestaan van die staat bedreig is. Die pos -,reisigers- en handelsverkeer is nie deur oorlog onderbreek nie en die sosio-ekonomiese orde nie aangetas nie. Inteendeel, hierdie orde het juis 'n grens aan oorlogvoering gestel, en die gemeenskap was nie 'n teiken in oorlogvoering nie. Die doelbewuste uithongering van stede en landstreke, soos tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Duitsers toegepas teen miljoene mense in [[Nederland]] en in [[Leningrad]], het nie plaasgevind nie. Die lewens van vyandige gemeenskappe is tydens beleërings en aanvalle gespaar en private eiendom is eerbiedig, hoofsaaklik om militêre redes. 'n Leër, wat verswak is deur die verlies aan manskappe as gevolg van detasjering, was in 'n vyandiggesinde gemeenskap verlore. Die boere het hul voorrade versteek en inligting geweier en het die bewegings van vyandelike leërs verklap. Die bevolking is ook nie teen hul eie regering aangehits nie, waarskynlik vanweë 'n gemeenskaplike vrees vir revolusie en die ondermyning van die heilige staatsgesag. Dit was nie gebruiklik om in oorlogstyd die bevolking by die stryd te betrek nie, selfs nie eens die van 'n mens se eie land nie. === Immobiele leërs ("politieke oorlogvoering") === Gedurende die hele 18e eeu was verdedigingstelsels die eerste prioriteit van die militêre magte. Dit was die tydperk van verdediging tot die uiterste, wat weer 'n uitvloeisel was van die taktiese en strategiese onbeweeglikheid (immobiliteit). Die beperkte strategiese beweeglikheid het voortgevloei uit die magasynstelsel. Die gehalte van die troepe was so swak en drostery so 'n kwellende probleem dat voortdurende toesig nodig was. Gevolglik kon klein groepe manne nie uitgestuur word om die voorrade aan te vul nie. Bowendien is daar gedurig probeer om die bevolking so min as moontlik te steur. Die strategie is dus bepaal deur logistieke vereistes (bevoorrading). 'n Leër kon nie meer as 5 tot 7 dagmarse van sy basis af beweeg nie. Verrassingsaanvalle en blitsagtervolgings was dus onmoontlik. Die padstelsels was primitief en swaar toerusting moes op waterweë vervoer word. Die waterweë was beskerm deur forte en vestings en daar was 'n voortdurende gevaar dat die troepe van hul voorrade afgesny en geïsoleer kon word. Krygsverrigtinge in die 18e eeu het meestal dus neergekom op die beleëring van 'n vesting of dorp. Dit het 'n veldtog beteken wat gewoonlik die hele somer geduur het omdat geen veldtogte in die winter gevoer is nie. Die taktiese onbeweeglikheid was ook 'n uitvloeisel van die lineêre formasie, wat nodig was om die beste gebruik te maak van die geringe vuurkrag. Die algemeenste gevegs- en slagorde omstreeks die middel van die 18e eeu was twee linies drie rye diep. Die afstand tussen die linies was 'n paar honderd meter en die front het oor etlike kilometers gestrek. Dit is dus duidelik dat die slaankrag van so ʼn linie nul was. Maneuvers is met die grootste omslagtigheid en tydverlies uitgevoer en 'n loopafstand van ʼn kwartier het dikwels ure in beslag geneem. Dit is duidelik dat besluite oor taktiek en strategie nie vinnig uitgevoer kon word nie. Oorlogvoering het 'n waarnemingsfunksie aangeneem en gedraal in 'n uitgerekte uitputtingstryd. Die politiek kon en het hom kragtig laat geld ten tyde van ʼn stryd wat met so min geesdrif gevoer is en waarin daar beswaarlik van vyandelikhede gepraat kon word. Dit het meer die vorm van ʼn koue oorlog aangeneem, en die leiding van die oorlog het by die kabinet berus. Die strategie was kabinetstrategie en die opperbevelhebber was dikwels eerder ʼn diplomaat as strateeg. === Seeoorlog (16e-19e eeu) === Die kombinasie van seilskepe en kanonne het in die 16e eeu ook ʼn verandering in die krygstaktiek ter see teweeggebring. Gewapende koopvaarders (handelskepe) is al hoe meer vervang deur oorlogskepe wat uitsluitlik vir die stryd ter see toegerus is. Die kanonne is op bo mekaar liggende dekke opgestel (twee- en driedekkers), waardeur die vuurkrag aansienlik verhoog is. Aparte kanonne is op die verhoogde agterdek en die boeg (of voorkasteel) gemonteer. Vir die seeaanval is die skepe in kiellinie agter mekaar opgestel ten einde die grootste aantal kanonne op die vyand te kan rig. Die doel was om op die regte oomblik deur die vyandige linie te breek en so hul vlootmag te verdeel. Waar die entering van die vyand se skepe voorheen die primêre doel tydens 'n seeaanval was, was dit nou sekondêr. Die kanonvuur (oorlogskepe het ongeveer 120 kanonne gehad) was nou die belangrikste. Elke vloot het ook sy brandskepe gehad. Dit was ou skepe wat met vlambare materiaal gelaai was (buskruit, ensovoorts) met die doel om tydens die slag brand en chaos onder die skepe van die vyand te saai. Tydens die oorloë tussen die Engelse en die Hollanders in die 17e eeu is die krygstaktiek ook verfyn. Dit het tot 'n verbetering in die seinstelsel gelei, wat koördinasie binne 'n vloot verseker het. Gedurende die 18e eeu het die oorlogskepe en die kanonne, veral die van die Franse en die Engelse, al hoe groter geword en die seinstelsel is hierby aangepas. Tot met die uitbreek van die [[Krimoorlog]] (1854- 1856) het seilskepe die kern van die vlootmagte gevorm. == 19e eeu == Na die [[Franse Rewolusie|Franse Revolusie]] het die militarisering van oorlogvoering begin. Die oorlog het hom losgemaak van sy politieke en ekonomiese grondslag. Die doel van oorlogvoering het al hoe meer neergekom op die vinnige uitwissing van die vyand. Die proses is bevorder deur die stelsel van konskripsie (diensplig), wat deur afkoop en plaasvervanging 'n stelsel van klassediensplig geword het. Die seuns van die gewone burgery is hierdeur wettiglik in die leër opgeneem sonder dat druk en slinkse metodes gebruik is. Omdat die diensplig ʼn aantal jare geduur het, het die seuns beroepsoldate geword. Oorlogvoering is dus ook van sy ekonomiese boeie bevry en die magasynstelsel kon beëindig word. Die Napoleontiese soldaat het geveg en opgeëis. Die bekamping van drostery, wat vroeër meer inspanning geverg het as die stryd teen die vyand, was nou nie meer ʼn probleem nie omdat die volksleërs uit die volkselemente gewerf is . Die lineêre vegwyse kon vervang word deur 'n losser en meer verspreide taktiek waarin Napoleon 'n meester blyk te gewees het. Deur hierdie veranderinge is die taktiese en strategiese beweeglikheid herstel. Die manier van oorlogvoering kon nou volgens die klassieke beginsels van Von Clausewitz gevoer word: die snelle uitwissing van die vyandelike krygsmag kon in 'n blitsoffensief, wat deur die konsentrasie van alle kragte en middele op die regte oomblik en die deurslaggewende plek, bewerkstellig word. In die 19e eeu het hierdie ontwikkeling voortgeduur. Die toename van tegniese probleme, die meganisering van die oorlogsmiddele, die militêre gebruik van die spoorweë en die telegraaf het daartoe gelei dat daar aan die operasies 'n ongekende mate van vryheid verleen kon word. Maar ook polities het oorlogvoering vry geword. Omdat oorloë van veel korter duur was, kon die [[magsewewig]] tydens die verloop van die krygsverrigtinge moeilik herstel word. Die politieke oorlog was dus onmoontlik en is vervang deur die militêre oorlog, wat volgens suiwer militêre beginsels gevoer word. ʼn Skeiding van politiek en strategie het in werking getree. In die Frans-Duitse Oorlog (1870- 1871) het die eerste onderskeid tussen militêre en politieke sake duidelik geword. Nog 'n aspek van hierdie ontwikkeling was die groot aandeel van die wetenskap en die tegnologie in oorlogvoering. Daar kon meer skote direk na mekaar met vuurwapens afgevuur word en die wapens het alle ander offensiewe wapens begin verdring. Stoomskepe van staal het seilskepe van hout vervang en vliegtuie het later verskyn as 'n nuwe vertakking van die krygsmag. Die perd het op stal gebly en is vervang deur die tenk. Die groei van die leërs in die Frans-Duitse Oorlog was eintlik ʼn oorgangsoorlog: dit was 'n konfrontasie tussen kwaliteit en kwantiteit, tussen die Franse beroepsleër en die Duitse dienspligleër. Die bewering van die Franse staatsman Thiers dat in lande waar iedereen 'n soldaat was, almal swak soldate was en dat geen leër sonder spesialisasie moontlik was nie, kon nie bevestig word nie. Die groter getal sterkte van die Duitse leërs het tot gevolg gehad dat die meeste Europese moondhede 'n stelsel van persoonlike konskripsie of diensplig aanvaar het. 'n Kenmerk van die tydperk wat hierop gevolg het, was die groei in die grootte van die leërs. Omstreeks 1 900 was die gemiddelde getalsterkte 500 000 man. === 20e eeu === Voor die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog (1914-1918) was dit vir die Franse duidelik dat hulle die mannekragwedloop teen [[Duitsland]] sou verloor. Die geboortesyfer in [[Frankryk]] het begin daal en hoewel 2,1 % van die Franse bevolking in die leër gedien het teenoor die slegs 1,2 % van die Duitsers, was die Duitse militêre potensiaal in 1914 veel groter. Deur sy reserwes te mobiliseer, kon Duitsland sy magte verdubbel. Die Franse militêre denke het berus op die teorieë van maarskalk [[Ferdinand Foch]], waarvolgens die beslissende aanval die oorwinning sou verseker sonder dat 'n getalleoorwig nodig was. Die beginsels van die positiewe benadering en die offensief tot die uiterste is tot militêre dogma verhef. Maar die gedagte dat vuurwapens noodwendig 'n vinnige deurbraak kon verseker, het geblyk 'n misrekening te wees. Veral masjiengeweervuur het vyandelikhede omgeskep in ʼn stellingoorlog waarin die soldate hulle in loopgrawe ingegrawe het. Ondanks die gebruik van gifgas en tenks was vuurkrag deurslaggewend ten opsigte van die beweging. Ruiterystormlope was ʼn hopelose mislukking. === Massaleërs === Die omvang van oorlogvoering is ontsaglik vergroot deur die gebruik van massaleërs. Waar veldslae vroeër na stede of dorpe vernoem is, is hulle in die [[Eerste Wêreldoorlog]] na streke vernoem ([[Marne]], [[Somme (département)|Somme]] en [[Vlaandere]]) en in die Tweede Wêreldoorlog is dit uitgebrei tot lande en oseane ([[Noorweë]], [[België]] en die [[Atlantiese Oseaan]]). Deur die gebruik van massaleërs was 'n geveg nie meer slegs 'n stryd tussen die opponente nie, maar ook tussen die nywerheidsmoondhede. Die tradisionele beperkte oorlog, waarby slegs 'n deel van 'n land se middele aangewend is, is vervang deur 'n totale stryd waarby die hele volk betrek is. 'n Massaleër het enorme reëlings meegebring. Die tuisfront is georganiseer om die gevegsfront te steun. Waar daar tydens die Eerste Wêreldoorlog slegs sekere sektore van die nywerheid gemobiliseer is, is alle sektore, insluitende die wetenskap, gedurende die Tweede Wêreldoorlog aangewend. Die oorlog het allesomvattend geword en die vliegtuig het 'n derde dimensie bygedra. Die skeiding tussen die vegtendes en nie-vegtendes het verdwyn; die hele gemeenskap het nou 'n militêre doelwit geword. Ook die [[sielkunde]] het 'n rol begin speel by die aftakeling van die moreel van die vyand en die opbou van die eie moreel, asook tot die regverdiging van massa-uitwissing. Oorlog het 'n stryd geword tussen die magte van die lig en die van die duisternis - die vyand is gedemoniseer. === Die onfunksionele oorlog === Die-uitbreiding van krygsverrigtinge het so buite verhouding geraak dat oorlogvoering disfunksioneel geword het. Dit het onvoorspelbaar geword en onverwagte gevolge opgelewer. Die uitwerking van oorlogvoering op die sosiale struktuur was rampspoedig. Die opvallendste gebeurtenis van die Tweede Wêreldoorlog was die gebruik van die [[kernwapen]], Die bom wat op [[Hirosjima]] gegooi is, het 'n plofkrag van 20 000 ton TNT gehad en enorme getalle slagoffers geëis: 92 000 dood of vermis en 37 000 gewond. Na die Tweede Wêreldoorlog het 2 supermoondhede ontwikkel, naamlik die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] en die [[Sowjetunie]], wat albei massa-uitwissingswapens op groot skaal begin vervaardig het. Reeds in die sestigerjare het albei hierdie wêreldmagte oor wapens beskik waarvan die vernietigingskrag gelykstaan met die van 60 tot 300 miljoen ton (megaton) TNT. Hierdie tydperk kan beskou word as die van die sogenaamde "overkill": daar was die ekwivalent van etlike blokbomme - die swaarste bomme wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik is - vir elke mens op aarde beskikbaar. Die wapens, wat voortgevloei het uit die spanninge, het self ook tot spanninge gelei. Vir die eerste keer in die geskiedenis het die mens hom voorberei op ʼn oorlog wat onmoontlik beheer kan word en wat nutteloos sou wees as 'n oplossing vir politieke strydpunte. In die sin het oorlog dus onfunksioneel geword. Die gevaar lê volgens sommige kenners nie meer in die voorbereiding vir 'n [[kernoorlog]] nie, maar in die ontketening van 'n kernoorlog deur misrekening. Militêre teorieë soos die van die verrassingsaanval, die sogenaamde "second strike force", die moontlikhede van vergelding na 'n aanval wat in die Amerikaanse [[krygskunde]] "flexible response" genoem word, en die soepele en aanpasbare antwoord van die sogenaamde beperkte oorlog ("limited war") is geen oplossing vir die 20e-eeuse dooie punt nie. Die kerneeu het die behoefte geskep vir 'n alternatief vir oorlog. Oorlog op sigself kan nie meer 'n antwoord wees nie. === Guerrillaoorlog === Per definisie word 'n [[Guerilla-oorlogvoering|guerrillaoorlog]] nie as 'n volskaalse oorlog beskou nie, maar tog het dit sedert die 1950s 'n prominente rol in die sogenaamde beperkte oorlogvoering begin speel dat dit in die krygskunde 'n nuwe betekenis gekry het. Guerrillaoorlogvoering is as strydmetode en taktiek niks nuuts nie. In die Bybelboek [[Josua]] word daar 'n duidelike guerrillaoperasie beskryf, terwyl die [[Spanjaarde]] en die [[Russe]] dit as taktiek teen [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte|Napoleon]] gebruik het. Die Boere onder leiding van aanvoerders soos genls. [[Christiaan de Wet]] en [[Louis Botha]] het dit as byna enigste gevegsmetode gedurende die laaste twee jaar van die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] gebruik. Volgens woordeboeke dui die woord op oorlogvoering deur bendes op groepies mense (terroriste, partisane, rebelle) in die vorm van strooptogte op militêre doelwitte, verbindingsweë en voorraaddepots. Hinderlae, sabotasie en terrorisme onder die burgerlike bevolkings word dikwels ook as deel van guerrilla-oorlogvoering beskou. Per definisie is daar altyd klein groepies mense by betrokke en die guerrillas tree meestal in moeilik begaanbare gebiede op. Diegene wat aan 'n guerrillastryd deelneem, kan basies in twee groepe ingedeel word. Ten eerste is daar die wat amptelik as soldate van 'n bepaalde land aan die stryd deelneem (byvoorbeeld in die [[Anglo-Boereoorlog]] en soms in die [[Tweede Wêreldoorlog]]). In so 'n geval is die guerrillastryd slegs 'n bepaalde taktiek wat in 'n volskaalse en min of meer formele oorlog gebruik word. Die tweede groep is die wat nie as amptelike soldate nie maar as opgeleide vegters en insurgente aan ʼn stryd deelneem waarby daar geen sprake van 'n formele oorlogsverklaring is of was nie. Laasgenoemde was veral die geval aan Suid-Afrika se grense, waar die guerrilla-oorlogvoering laat in die 1970-80's in so 'n mate toegeneem het dat dit van [[Suid-Afrika]] se kant (soos in die geval van die vroeëre [[Rhodesië]]) 'n byna volskaalse oorlog geverg het om dit af te weer. In ander Afrika-state, soos [[Angola]] en [[Mosambiek]], was daar politieke of rebellegroepe werksaam vir wie die guerrillataktiek die enigste betreklik suksesvolle optrede teen die bestaande regime was. In Viëtnam en Suid- en [[Sentraal-Amerika]] is die vorm van oorlogvoering in die verlede op groot skaal aangewend om nuwe regeringsvorme daar te stel. In [[Viëtnam]] is bewys gelewer dat 'n reuse oorlogsmag soos die van die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] nie die stryd teen guerrilla-oorlogvoering kon wen nie. Hoewel die guerrillastryd nie in die 20e eeu ontstaan het nie, het dit 'n simptoom geword van die dooie punt wat in die kerneeu in oorlogvoering bereik is en bevestig hierdie ongelyke en onbeheerbare stryd waarskynlik weer eens dat die mens in die 20e en die 21e eeu dringend 'n alternatief vir oorlog sal moet vind. == Sien ook == * [[Militêre geskiedenis van Azerbeidjan‎]] * [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409575}} band {{commons|Military history}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krygsgeskiedenis| ]] [[Kategorie:Militêre wetenskap]] i3ct8igp3lydy9y2fe3berk1glww1t0 0 239281 2909458 2521694 2026-06-04T22:50:01Z Ollin Masa 207677 Bestand 2909458 wikitext text/x-wiki [[File:HSGH 022-000941 Niklas Luhmann (cropped).png|thumb|Niklas Luhmann (1989)]] [[Lêer:Luhmann.png|duimnael|'''Niklas Luhmann''']] '''Niklas Luhmann''' ([[Lüneburg]], [[Duitsland]], [[8 Desember]] [[1927]] - Oerlinghausen, Duitsland, [[6 November]] [[1998]]) was 'n [[Duitse]] [[sosioloog]]. Saam met die Amerikaanse sosioloog [[Talcott Parsons]] word Luhmann gereken as een van die stigters van die teorie van sosiale stelsels, die sosiologiese tak van algemene [[stelselteorie]]. == Lewensloop == Niklas Luhmann het grootgeword in 'n groot [[bourgeois]]-omgewing in Lüneburg. Sy pa het 'n brouery gehad. Luhmann se loopbaan het aanvanklik in sy tuisdorp begin in die openbare administrasie van die deelstaat [[Nedersakse]]. As regsassistent van die regering van daardie staat het hy begin belangstel in (regs) sosiologie. 'n Studieverlof het hom na Harvard geneem, waar hy onder Talcott Parsons gestudeer het, met wie hy die fassinasie vir 'n teoretiese raamwerk gedeel het waarmee jy alle sosiale verskynsels sou kon karteer. Die verdere bekendstelling van Parsons se teorie vir die studie van die moderne [[samelewing]] was die motivering vir Luhmann se loopbaan oorskakeling van prokureur in openbare administrasie na sosioloog aan die universiteit. In die sestigerjare het hy assistent geword van die sosioloog Helmut Schelsky by 'n tak van die Universiteit van Münster in [[Dortmund]]. Luhmann het sy doktorsgraad in 1966 behaal en is hy as dosent aangestel. Hy is in 1968 as professor in die nuwe fakulteit sosiologie aan die Bielefeld-universiteit aangestel. Hy sal daar bly werk tot sy aftrede in 1993. In 1977 het Luhmann se vrou, Ursula von Walter, gesterf, met wie hy sedert 1960 getroud is. Hy is met drie kinders agtergelaat. Luhmann self het in November 1998 gesterf van 'n bloedstoornis wat nog nooit volledig verklaar is nie in die dorp Oerlinghausen. == Werk == Luhmann het meer as dertig jaar gewerk aan 'n indrukwekkende teoretiese struktuur wat uit baie boeke bestaan. Sy ambisie was niks minder as die oprig van 'n universele [[teorie]] waarin 'al die sosiale' aspekte behandel en beskryf kon word. Sy mees invloedryke werke is ''Soziale Systemen, Grundriss einer allgemeinen Theorie'' (1984) en ''Die Gesellschaft van Gesellschaft'' (1997). In hierdie boeke ontwikkel Luhmann 'n teorie van die samelewing wat op ten minste vier teoretiese / filosofiese bewegings bou: die algemene [[stelselteorie]] (Norbert Wiener, [[Ludwig von Bertalanffy]]), die verwante logiese en neurobiologiese konstruktivisme (George Spencer-Brown, [[Humberto Maturana]], Francisco Varela, [[Jean Piaget]]), fenomenologiese / fenomenologiese sosiologie ([[Edmund Husserl]], Alfred Schütz) en sosiologiese stelselteorie (Talcott Parsons). == Sosiale differensiasie == In die hart van Luhmann se teorie is daar drie vorme van sosiale differensiasie: die segmentale, die stratifikatoriese en die funksionele. Die eenvoudigste vorm is die segmentele differensiasie. In hierdie samelewing word in min of meer gelyke eenhede verdeel met sterk plaaslike bande soos [[gesin]]ne, stamme, bendes en dorpe. Met stratifiserende differensiasie - histories met die hoogste kulture in [[Europa]], [[Asië]] en [[Amerika]] die mees suksesvolle - verdeel die samelewing in ongelyke lae (strata), soos adel en mense in Europa en [[kaste]] in [[Indië]]. Dié behoort tot een stand, sluit dié behoort tot 'n ander stand uit. In Europa, vanaf die einde van die sestiende eeu, het 'n nuwe vorm van differensiasie geleidelik ontstaan, die funksionele, wat die basis vir die moderne samelewing sou vorm soos ons dit vandag ken. Verskillende domeine het onafhanklik van mekaar geword: [[politiek]], regspleging, [[godsdiens]], [[wetenskap]], die [[familie]] / private sfeer, [[onderwys]] en die [[ekonomie]]. As 'n persoon word elkeen aangespreek deur elk van hierdie sosiale substelsels. Vir die politiek is jy 'n burger en 'n kieser, vir die regte 'n natuurlike persoon (wat veronderstel is om die wet te ken), vir godsdiens, 'n gelowige of ongelowige, ensovoorts. == Kommunikasie == In teenstelling met wat algemeen in sosiologie voorkom, bestaan die samelewing in Luhmann se teorie nie uit mense (as die elemente van die sosiale stelsel nie), maar uit die [[kommunikasie]]. Sosiale substelsels soos politiek, regspleging en wetenskap verskil van mekaar deur wat Luhmann die Leit-kode of binêre kodering noem; 'n dominante onderskeid wat onderliggend aan kommunikasie is. Vir die politiek, byvoorbeeld, is dit mag / impotensie (regering / opposisie), vir die regstelsel geregtigheid /ongeregtigheid , vir die ekonomie betaal / nie betaal nie, vir wetenskap waarheid / valsheid en vir die geloof glo / nie glo nie. Afhangende van die dominante kode behoort 'n kommunikasie aan een en nie die ander sub-stelsel nie. "''Society''" verstaan Luhmann as die geheel van alle kommunikasie, waarin verskillende interne grense getrek word. 'n Teoretiese kontroversie met Jürgen Habermas, wat in die vroeë sewentigerjare begin het, is 'n goue draad wat deur Luhmann se werk loop. Die kern van die kontroversie lê in die konseptualisering van die rol van kommunikasie in sosiale kontekste. In albei hul teorieë is kommunikasie in die middelste stadium, maar waar volgens Habermas se kommunikasie tot konsensusbou moet lei, verklaar Luhmann dat konsensus en verdeeldheid (of konflik) albei moet voorkom in 'n algemene teorie. == Oeuvre == Niklas Luhmann se ''oeuvre'' dek 'n groot aantal boeke en artikels gewy aan 'n baie uiteenlopende onderwerpe. In totaal publiseer hy, behalwe ''Die Gesellschaft der Gesellschaft'', sewe werke oor sosiale substelsels: wetenskap, kuns, reg, ekonomie, politiek, godsdiens en opvoeding (die laaste drie verskyn postuum en is nie volledig voltooi nie). Behalwe ses essybundels onder die titel ''Soziologische Aufklärung'' en vier volumes ''Gesellschaftsstruktur und Semantik'' gewy aan Luhmann se weergawe van die kennis sosiologie, is verskeie voorlopige studies vir die teoretiese hoofwerk Soziale Systeme, verskeie monografieë en talle bydraes tot tydskrifte en versamelings gepubliseer. Luhmann het ook boeke, versamelings en bydraes aan [[massamedia]], [[ekologie]], [[liefde]], familie, [[tyd]], vertroue, bestuur, organisasies en bestuur, sosiale protes en [[risiko]] toegewy. Uitgebreide, maar volgens die samestellers, is nie volledige publikasie lyste van Niklas Luhmann beskikbaar in Krause (1996), Baraldi, Corsi & Esposito (1997) en Ferrarese (2007) (sien onder Inleidings in Luhmann se werk). Die lys hieronder toon slegs die belangrikste monografieë en opstelbundels. == Publiksies == Werk deur Luhmann is in [[Engels]] vertaal (sien onder) en ook in [[Frans]], [[Italiaans]] en [[Portugees]]. In Italiaans het Luhmann in 1992 met Raffaele de Giorgi gepubliseer, ''Teoria della Società'', wat 'n voor werk vir ''Die Gesellschaft der Gesellschaft'' dien. === Sosiale teorie === • ''Soziale Systeme, Grundriss einer allgemeinen Theorie''. Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1984. • ''Die Wissenschaft der Gesellschaft''. Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1990. • ''Das Recht der Gesellschaft''. Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1993. • ''Die Wirtschaft der Gesellschaft''. Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1994. • ''Die Kunst der Gesellschaft''. Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1995. • ''Die Gesellschaft der Gesellschaft''. Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1997. • ''Die Politik der Gesellschaft'' (heruitgegee deur André Kieserling). Frankfurt am Main: Suhrkamp, 2000. • ''Die Religion der Gesellschaft'' (heruitgegee deur André Kieserling). Frankfurt am Main: Suhrkamp, 2000. • ''Das Erziehungssystem der Gesellschaft'' (heruitgegee deur Dieter Lenzen). Frankfurt am Main: Suhrkamp, 2002. === Sosiologiese Verligting === • ''Soziologische Aufklärung, Band 1: Aufsätze zur Theorie sozialer Systeme.'' Opladen: Westdeutscher Verlag, 1970. • ''Soziologische Aufklärung, Band 2: Aufsätze zur Theorie der Gesellschaft''. Opladen: Westdeutscher Verlag, 1975. • ''Soziologische Aufklärung, Band 3: Soziales System, Gesellschaft, Organisation.'' Opladen: Westdeutscher Verlag, 1981. • ''Soziologische Aufklärung, Band 4: Beiträge zur funktionalen Differenzierung der Gesellschaft.'' Opladen: Westdeutscher Verlag, 1987. • ''Soziologische Aufklärung, Band 5: Konstruktivistische Perspektiven.'' Opladen: Westdeutscher Verlag, 1990. • ''Soziologische Aufklärung, Band 6: Die Soziologie und der Mensch''. Opladen: Westdeutscher Verlag, 1995. === Samelewingstruktuur en semantiek === • ''Gesellschaftsstruktur und Semantik, Studien zur Wissenssoziologie der modernen Gesellschaft, Band 1.'' Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1980. • ''Gesellschaftsstruktur und Semantik, Studien zur Wissenssoziologie der modernen Gesellschaft, Band 2''. Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1981. • ''Gesellschaftsstruktur und Semantik, Studien zur Wissenssoziologie der modernen Gesellschaft, Band 3''. Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1989. • ''Gesellschaftsstruktur und Semantik, Studien zur Wissenssoziologie der modernen Gesellschaft, Band 4.'' Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1995. === Ander invloedryke (baie aangehaalde) werke === • ''Funktionen und Folgen formaler Organisation.'' Berlin: Duncker & Humblot, 1964. • ''Vertrauen. Ein Mechanismus der Reduktion sozialer Komplexität.'' Stuttgart: Enke, 1968. • ''Zweckbegriff und Systemrationalität''. Über die Funktion von Zwecken in sozialen Systemen. Tübingen: Mohr, 1968. • ''Legitimation durch verfahren.'' Frankfurt am Main, Neuwied/Berlin: Luchterhand, 1969. • ''Theorie der Gesellschaft oder Sozialtechnologie - Was leistet die Systemforschung?'' (met Jürgen Habermas). Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1971. • Liebe als Passion. Zur Codierung von Intimität. Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1982. • ''Soziale Differenzierung. Zur Geschichte einer Idee'' (red.). Opladen: Westdeutscher Verlag, 1985. • ''Ökologische Kommunikation. Kann sich die Gesellschaft auf ökologische Gefährdungen einstellen?.'' Opladen: Westdeutscher Verlag, 1986. • ''Erkenntnis als Konstruktion.'' Bern: Benteli, 1988. • ''Reden und Schweigen'' (met Peter Fuchs). Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1989. • ''Soziologie des Risikos.'' Berlin/New York: de Gruyter, 1991. • ''Beobachtungen der Moderne.'' Opladen: Westdeutscher Verlag, 1992. • ''Die neuzeitlichen Wissenschaften und die Phänomenologie.'' Wene: Picus, 1996. • ''Die Realität der Massenmedien (2., erweiterte Auflage).'' Opladen: Westdeutscher Verlag, 1996. • ''Protest. Systemtheorie und soziale Bewegungen.'' Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1996. • ''Organisation und Entscheidung.'' Opladen/Wiesbaden: Westdeutscher Verlag, 2000. === Inleiding tot Luhmann se werk === ==== Engelstalig ==== • Eva M. Knodt, ''Foreword'', in Niklas Luhmann, ''Social systems'' (pp. ix-xxxvi). Stanford: Stanford University Press, 1995. • William Rasch, "''Niklas Luhmann's Modernity. The Paradoxes of Differentiation''". Stanford: Stanford University Press, 2000. • Alexander Riegler en Armin Scholl (uitg.) (2012) ''Luhmann's Relation to and Relevance for Constructivist Approaches. Constructivist Foundations'' 8(1): 1-116, verniet beskikbaar == Bron == * Hierdie artikel is vertaal vanuit die Nederlandse Wikipedia {{Kontinentale filosofie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Luhmann, Niklas}} [[Kategorie:Duitse akademici]] [[Kategorie:Duitse filosowe]] [[Kategorie:Duitse sosioloë]] [[Kategorie:Filosowe in die 20ste eeu]] [[Kategorie:Regsgeleerdes]] [[Kategorie:Geboortes in 1927]] [[Kategorie:Sterftes in 1998]] 0qaib3xd2z9flubxln8b3pkgo2n46n3 0 247941 2909501 2786234 2026-06-05T02:27:19Z Ollin Masa 207677 Bestand 2909501 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Thuy Trang | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1973|12|14}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1973|12|14|2001|9|3}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0870962 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} [[File:Thuy Trang 1986 yearbook tennis photo.jpg|thumb|Thuy Trang, 1986]] '''Thuy Trang''' (14 Desember 1973 – 3 September 2001) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Crow: City of Angels'' (1996) en ''Spy Hard'' (1996), en in die televisiereeks ''Mighty Morphin Power Rangers'' (1993). == Filmografie == === Rolprente === * 1996: ''The Crow: City of Angels'' * 1996: ''Spy Hard'' === Televisiereekse === * 1993: ''Mighty Morphin Power Rangers'' === Video's === * 1994: ''Karate Masters: Beginning Martial Arts for Kids'' * 1994: ''Mighty Morphin Power Rangers: The Official Fan Club Video'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0870962|Thuy Trang}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Trang, Thuy}} [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Sterftes in 2001]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] ct2xj0cahcha7g8xykvb9gk3bqqrjf5 0 250725 2909498 2428187 2026-06-05T01:30:12Z HermanvanAswegen988 200973 2909498 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Se questo è un uomo''}} {{Inligtingskas Boek | titel = Se questo è un uomo | subtitel = | oorspr titel = | vertaler = | beeld = | beeldonderskrif = | outeur = [[Primo Levi]] | omslagontwerp = | land           = [[Italië]] | taal = [[Italiaans]] | reeks = | onderwerp = | genre = [[Memoires]] | uitgewer = | uitgewingsdatum = 1947 | medium = | bladsye = | grootte_gewig = | oplage = | isbn = | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = }} '''''Se questo è un uomo''''' ([[Engels]]:''If This Is a Man'')<ref>{{cite web |url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=se |title=se |work=DiPI Online - Dizionario di Pronuncia Italiana |access-date=30 November 2018 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20181201051335/http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=se |archive-date=1 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is memoires deur die Italiaanse oorlewende (en skrywer) van die Auschwitz kampe, [[Primo Levi]], wat in 1947 gepubliseer is. Dit beskryf sy inhegtenisname as 'n lid van die Italiaanse Weerstandsbeweging gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] en sy gevolglike gevangesetting in die [[Auschwitz-konsentrasiekamp]] (waarvan die Monowitz-konsentrasiekamp deel was) vanaf Februarie 1944 tot die kamp se bevryding op 27 Januarie 1945. In die [[VSA]] is dit gepubliseer as ''Survival in Auschwitz''. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Se questo è un uomo}} {{Normdata}} [[Kategorie:Memoires]] ix01pdsz4b6m226n46k4exh9blbixrh 0 280484 2909538 2909224 2026-06-05T09:38:24Z Rooiratel 90342 Versmelt asb. 2909538 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|1-2 Samuel}} Samuel gee sy naam aan die boeke [[1-2 Samuel|1 en 2 Samuel]], nie as skrywer nie, maar as die oorheersende figuur van die 1ste hoofstukke en die "koningmaker" van Israel wat, in opdrag van God, Saul en daarna Dawid as koning gesalf het. Die historikus kon maklik sy materiaal verkry het uit Samuel se eie geskrifte<ref>1 Sam. 10:25.</ref> en die geskrifte van die profete na hom.<ref>1 Kron. 29:29.</ref> Hy het beslis sommige van Dawid se gedigte geken want hy haal daaruit aan.<ref>2 Sam.1:19-27; 22:2-51; 23:1-7.</ref> == Samuel se geboorte en kinderjare<ref>1 Sam. 1-3.</ref> == === God antwoord Hanna se gebed om 'n kind<ref>1 Sam. 1.</ref> === Wanneer God in die Ou-Testament 'n besondere doel vir 'n persoon het, is daar gewoonlik iets besonders omtrent sy geboorte. Soos Sara en Rebekka in die Ou-Testament en Elisabet in die Nuwe-Testament, het Hanna die smart van kinderloosheid ondervind. Soos Isak, Jakob en Johannes die Doper, was Samuel God se antwoord op baie jare van gebed. Elkeen van hulle het 'n spesiale rol in die groot plan van God gehad. Toe God aan Hanna die seun gegee het waarna sy so uitgesien het, het Hy ook aan Israel die laaste en die grootste van al die rigters gegee, en die eerste (na Moses) van die groot profete, die man wat die tydperk van die konings sou inlui. Silo:<ref>Vers 3.</ref> die sentrum van aanbidding in die tyd van die rigters; die plek waar Josua die tabernakel opgerig het<ref>Jos. 18:1.</ref> (die eintlike "tempel" - vers 9 - is nie voor die tyd van Salomo gebou nie.) === Hanna se lofsang<ref>1 Sam. 2:1-10.</ref> === Hanna se lofsang vind in die Nuwe-Testament weerklank in die lied van Maria<ref>Luk. 1:46-55.</ref>. In die spieël van haar eie ondervinding sien Hanna die weerkaatsing van al die wondere van die Goddelike wese. God het haar laat lot verander. Peninns spot nie meer nie. Die leegheid, droefheid en skande maak plek vir lewe, vreugde en eer. En wat God vir een kan doen, kan Hy vir sy hele volk doen. === Eli die priester en sy niksnutseuns<ref>1 Sam. 11-36.</ref> === Die priesters was geregtig op 'n deel van die offerande<ref>Kyk Num. 18:8-20; Deut. 18:1-5.</ref>, maar wat hier gebeur is 'n oortreding van die wet. Eli se seuns neem die beste deel voordat die offerande nog aan God gegee is. En hulle bring prostitusie in die aanbidding van God, soos in die Kanaänitiese godsdiens. Na sy dood sal die twee die geestelike leiers van die volk wees - en al wat Eli doen is om met hulle te praat. Die voorspelling van die man van God<ref>Verse 27-36.</ref> word bewaarheid toe Eli se seuns in die slag van Afek sneuwel<ref>1 Sam. 4:11.</ref>. In die tyd van Dawid gaan die priesterskap oor van Eli se familie na die van Sadok<ref>2 Sam. 8:17.</ref>. === Samuel hoor die roepstem van God<ref>1 Sam. 3.</ref> === In die vroeë oggend ure (voordat die olie van die lamp op was soos die geval teen dagbreek sou wees), terwyl hy naby die ark aan diens was, hoor Samuel God die eerste keer met hom praat - 'n oordeelsboodskap oor Eli. Van nou af is Samuel die boodskapper van God, en die hele volk weet dit - vanaf Dan in die verre noorde tot by Berseba in die suide op die rand van die woestyn. == Nasionale herlewing: Samuel as rigter<ref>1 Sam. 7:2-17.</ref> == Twintig jaar het verloop en daar is 'n opregte terugkeer tot God. Die afgode Baäl en Astarte, Kanaänietiese vrugbaarheidsgode word verwoes en samuel rigter en godsdienstige leier, in die plek van Eli, lei die volk in 'n daad van berou en reiniging. Onmiddellik volg die toets. Die Filistyne ruk op en God gebruik die geleentheid om te toon wat hy sal doen vir 'n volk wat op hom vertrou. Israel is net nodig vir die afrondingswerk. Die naam van 'n plek waar voorheen 'n nederlaag gelei is<ref>1 Sam. 4:1.</ref> word gekies om die nuwe oorwinning te gedenk<ref>1 Sam. 7:12.</ref> dit is die hulp van God wat so 'n merkwaardige ommeswaai moontlik maak. So lank Samuel geleef het<ref>1 Sam. 7:13.</ref>: dit sluit die grootste gedeelte van Saul se bewind in. Die oorlog het voortgeduur, maar Saul en Dawid het die Filistyne op 'n afstand gehou tot met die groot slag van Gilboa toe Saul en Jonatan gesneuwel het. === Opsomming van Samuel se werk<ref>1 Sam. 7:13-17.</ref> === Die Filistyne is verslaan en het nie weer in dievgebied van Israel gekom nie. Die Here was teen die Filistyne so lank as Samuel geleef het. Die stede wat die Filistyne van Israel afgevat is, is deur Israel herower, van Ekron af tot by Gat. Israel het sy gebied uit die mag van die Filistyne bevry. Verder was daar vrede tussen Israel en die Amoriete. Samuel was sy lewe lank 'n leier in Israel. Hy het tyd tot tyd rondgegaan, by Bet-El, [[Gilgal]] en Mispa. By al hierdie plekke het hy Israel se hofsake verhoor. Daarna het hy weer na Rama gegaan waar sy huis was, en ook daar het hy Israel se hofsake verhoor. Hy het daar vir die Here 'n altaar gebou. === Samuel waarsku die volk teen konings<ref>1 Sam. 8.</ref> === Die geskiedenis herhaal homself in die geval van Samuel se seuns. Hulle is nie veel beter as die seuns van Eli nie. Dit gee aan die volk 'n maklike verskoning om te vra vir 'n koning soos hulle buurvolke het. Samuel waarsku hulle teen die prys wat betaal moet word. Soos vir hulle buurstate sal 'n koning ook vir hulle diensplig, dwangarbeid, belasting en verlies van persoonlike vryheid beteken. Maar self dit skrik hulle nie af nie. === Samuel salf Saul tot koning in privaatheid<ref>1 Sam. 9-10:16.</ref> === 'n Soektog na verlore donkies van alle dinge, bring die toekomstige koning van Israel uit Gibea na Ramma en lei tot die ontmoeting met Samuel. Die hele Istrael ken die profeet behalwe, so lyk dit, die jong man uit die platteland. Die olie sonder saul af vir sy hoë amp. Die vervulling van Samuel se voorspelling in soveel besonderhede verseker Saul van die profeet se gesag. Saul gaan as 'n nuwe mens huis toe. === Samuel waarsku die volk by Gilgal<ref>1 Sam. 12.</ref> === Samuel was nog altyd bewus van die gevare van 'n monargie <ref>1 Sam. 8, 10:17ev.</ref>uit 'n politieke oogpunt was dit ongetwyfeld 'n wyse besluit om 'n koning te kies. Uit 'n godsdienstige oogpunt was dit 'n stap in die verkeerde rigting; 'n stap weg van die ideaal dat God alleen Koning van Israel is. En as God nie meer die Koning van sy volk is nie, sal sowel die volk as die monargie ten gronde gaan. === Samuel kondig aan dat God Saul se koningskap verwerp<ref>1 Sam. 13-14.</ref> === Die Filistyne trek op teen Israel en Israel is baie bang. Baie van die soldate kruip weg en ander dros. Samuel het met Saul ooreengekom om 'n sekere tyd Saul te ontmoet en die brandoffers aan God te bring. Toe Samuel laat is en van die soldate dros, besluit Saul om self die brandoffer te bring, wat net profete en priesters mag doen. Net toe Saul die branoffer gebring het, kom Samuel daar aan. Samuel kondig God se oordeel oor Saul se koningskap aan en laat Saul weet dat sy koningskap aan iemand anders gegee gaan word. === God beveel die vernietiging van die Amelikiete; Saul is weer ongehoorsaam<ref>1 Sam. 15.</ref> === Hierdie keer is Saul se ongehoorsaamheid opsetlik. Hy word as koning deur God verwerp, en Samuel besoek hom nie meer in 'n amptelike hoedanigheid nie. Die profeet het die moeilikheid voorsien en hy kon hom verlustig het Saul se val, in plaas daarvan gaan hy bedroef huistoe. === Samuel salf Dawid tot koning<ref>1 Sam. 16:1-13.</ref> === Soos Saul voor hom, ontvang Dawid geestelike krag saam met die salwing. God kies weereens sy man en berei hom voor lank voordat hy 'n nasionale figuur word. === Samuel se dood<ref>1 Sam. 25:1.</ref> === Samuel is oorlede en die hele Israel het bymekaargekom en oor hom gerou. Hulle het hom begrawe by sy huis in Rama. == Sien ook == * [[Bybelse Gids - Genesis]] * [[Bybelse Gids - Josua]] * [[Bybelse Gids - Rigters]] * [[Bybelse Gids - Boas en Rut]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == # Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap van SA # Handboek by die Bybel David en Pat Alexander et al Lux Verbi. [[Kategorie:Bybelse gids]] 9g88568wzyme3v2nxistn139yo95nld 0 287697 2909287 2908341 2026-06-04T15:37:42Z Jcb 223 2909287 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ingeborg Bachmann | beeld = Klagenfurt - Musilhaus - Ingeborg Bachmann.jpg | beeldgrootte = | onderskrif = Graffitiportret van Bachmann by die Robert Musil Museum in [[Klagenfurt]] | geboortedatum = {{geboortedatum|1926|6|25}} | geboorteplek = [[Klagenfurt]], [[Oostenryk|Eerste Oostenrykse Republiek]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1973|10|17|1926|6|25}} | sterfplek = Rome, Italië | handtekening = Ingeborg Bachmann signature.svg<!-- | pryse = {{awd|Prys van die Groep 47]]|1953}} {{awd|Georg Büchner-prys|1964}} {{awd|Anton Wildgans-prys|1971}}--> }} '''Ingeborg Bachmann''' ([[25 Junie]] [[1926]] – [[17 Oktober]] [[1973]]) was 'n [[Oostenryk]]se [[digter]]es en [[skrywer]]. ==Biografie== Bachmann is gebore in [[Klagenfurt]] in die Oostenrykse deelstaat [[Karinthië]] as die dogter van 'n skoolhoof. Sy het filosofie, sielkunde, Duitse [[filologie]] en regte aan die universiteite van [[Innsbruck]], [[Graz]] en [[Universiteit van Wene|Wene]] gestudeer. In 1949 het sy haar doktorsgraad in Wysbegeerte aan die Universiteit van Wene verwerf met haar verhandeling getiteld "Die Kritiese ontvangs van die eksistensiële filosofie van [[Martin Heidegger]]";<ref>{{cite book |last=Brinker-Gabler |first=Gisela |author2=Zisselsberger, Markus |title=If We Had the Word: Ingeborg Bachmann Views and Reviews |year=2004 |publisher=Ariadne Press |location=Riverside, CA, USA |isbn=978-1-57241-130-2 |pages=2}}</ref>haar tesishoof was Victor Kraft. Na haar studies het Bachmann as 'n draaiboekskrywer en redakteur by die Geallieerde radiostasie ''Rot-Weiss-Rot'' gewerk, wat haar in staat gestel het om 'n oorsig van kontemporêre letterkunde te verkry en haar ook voorsien het van genoegsame inkomste om behoorlike literêre werk te skep. Haar eerste radiodrama is ook deur die stasie gepubliseer. Haar literêre loopbaan is versterk deur haar kontak met Hans Weigel (littérateur, en borg van na-oorlogse letterkunde deur jong skrywers) en die legendariese literêre kring wat bekend gestaan het as Groep 47,<ref>{{Cite news|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/47945/Ingeborg-Bachmann|title=Ingeborg Bachmann {{!}} Austrian author|work=Encyclopædia Britannica|access-date=25 June 2017}}</ref> en wie se lede Ilse Aichinger, Paul Celan, [[Heinrich Böll]], Marcel Reich-Ranicki en [[Günter Grass]] ingesluit het. Sy het die prys van Groep 47 in 1953 gewen vir haar digbundel ''Die gestundete Zeit ''. [[Lêer:Palazzo sacchetti.jpg|duimnael|links|Ingeborg Bachmann se woning in Palazzo Sacchetti, Via Giulia, Rome]] In 1953 het sy na Rome, Italië, verhuis waar sy die grootste deel van die daaropvolgende jare spandeer het aan poësie, essays en kortverhale en operalibretti in samewerking met Hans Werner Henze; wat hulle internasionale roem en talle toekennings besorg het. Haar verhouding met die [[Switserland|Switserse]] [[skrywer]] Max Frisch (1911–1991) het die karakterisering van die tweede protagonis in Frisch se roman uit [[1964]], Gantenbein beïnvloed. Frisch se ontrouheid en hul skeiding in 1962 het 'n groot impak op Bachmann gehad. == Verslawing == Gedurende haar latere jare het sy aan [[alkoholisme]] en [[dwelmmisbruik]] gely. 'n Vriend het dit soos volg beskryf:<blockquote> "Ek was diep geskok oor die omvang van haar verslawing aan tablette. Sy moes seker 100 tablette op 'n dag geneem het; die vullisblik was vol leë bokse. Sy het sleg gelyk en was baie bleek. Haar hele liggaam was vol kneusplekke. Ek het gewonder wat dit kon gewees het. Toe ek sien hoe sy haar Gauloises laat afgly en dit op haar arm laat afbrand het ek besef: haar brandwonde is veroorsaak deur brandende sigarette. Die oorvloed tablette het haar liggaam ongevoelig vir pyn gemaak."<ref>Peter Beicken: ''Ingeborg Bachmann.'' Becksche Reihe 605, 2. Auflage. München 1992, S. 213.</ref></blockquote> Op die nag van 25/26 September 1973 het 'n brand in haar slaapkamer ontstaan, en sy is vir behandeling na die Roman Sant 'Eugenio-hospitaal geneem. (Die plaaslike polisie het vasgestel dat die brand deur 'n sigaret veroorsaak is.) Tydens haar verblyf het sy onttrekkingsimptome ervaar wat gekompliseer is deur die misbruik van [[Barbital|barbituraat]].<ref>{{cite web |url=http://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/ingeborg-bachmann/ |title=Ingeborg Bachmann |website=fembio.org |access-date=25 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191114165826/http://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/ingeborg-bachmann |archive-date=14 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die dokters wat haar behandel het was nie bewus van hierdie gewoonte nie, en dit mag moontlik bygedra het tot haar dood op [[17 Oktober]] [[1973]]. Sy is begrawe in die Annabichl-begraafplaas in Klagenfurt. == Skryfwerk == Bachmann se doktorale verhandeling spreek haar groeiende ontnugtering met [[Martin Heidegger|Heidegger]]iaanse [[eksistensialisme]] uit, wat deels opgelos is deur haar groeiende belangstelling in [[Ludwig Wittgenstein]], wie se ''Tractatus Logico-Philosophicus'' wesentlik haar verhouding tot taal beïnvloed het.<ref>{{cite news |url=http://jetzt.sueddeutsche.de/texte/anzeigen/313072/Ingeborg-Bachmann |title=Ingeborg Bachmann |date=23 Junie 2006 |work=jetzt.de |access-date=25 Junie 2017 |language=de-DE |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402202508/http://jetzt.sueddeutsche.de/texte/anzeigen/313072/Ingeborg-Bachmann |archive-date=2 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Bachmann was gedurende haar leeftyd meestal bekend vir haar twee digbundels, Die gestundete Zeit en Anrufung des Grossen Bären.<ref name="len4350">{{cite book|last1=Lennox|first1=Sara|title=Cemetery of the Murdered Daughters|date=2006|publisher=University of Massachusetts Press|location=Amherst MA|isbn=978-1-55849-552-4|pages=43–50}}</ref> Bachmann se literêre werk fokus veral op temas soos persoonlike grense, die vasstelling van die waarheid en taalfilosofie; laasgenoemde in die tradisie van die Oostenrykse filosoof [[Ludwig Wittgenstein]]. Baie van haar prosawerke het betrekking op vroue se worsteling om te oorleef en 'n stem te vind in die na-oorlogse samelewing. Sy het ook veral die geskiedenis van fascisme en die voortsetting daarvan in die huidige tyd aangespreek; dit was 'n herhalende tema in haar werk.<ref>{{cite book|last1=Lennox|first1=Sara|title=Cemetery of the Murdered Daughters|date=2006|publisher=University of Massachusetts Press|location=Amherst MA|isbn=978-1-55849-552-4|pages=294–295}}</ref> In haar [[roman]] Der Fall Franza (Die saak van Franza) voer Bachmann aan dat fascisme nie in 1945 'n stille dood gesterf het nie maar in die Duitssprekende wêreld van die 1960's weerklank gevind het in menseverhoudinge, en veral in die onderdrukking van vroue. In Duitsland is die prestasies van die vroueregte-veldtog aan die einde van die 19de en begin van die 20ste eeu stelselmatig deur die fascistiese [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|NSDAP-regering]] in die dertigerjare ongedaan gemaak. Bachmann se betrokkenheid by fascisme volg op dié van ander vroueskrywers wat in die onmiddellike na-oorlogse tydperk uit 'n vroulike perspektief oor fascisme geskryf het, soos Anna Seghers, Ilse Aichinger, Ingeborg Drewitz en Christa Wolf.<ref name="enc1023">{{Cite book|title= Encyclopedia of German Literature|author =Matthias Konzett |publisher= Routledge|year=2015 |isbn= 9781135941222|pages=1023}}</ref> Bachmann was ook aan die voorpunt van Oostenrykse vroueskrywers wat in hul privaatlewe die politieke werklikhede ontdek het waaruit hulle probeer het om emansipasie te bewerkstellig. Bachmann en Barbara Frischmuth, Brigitte Schwaiger en Anna Mitgutsch se skrywes is wyd in Duitsland gepubliseer. Manlike Oostenrykse skrywers soos Franz Innerhofer, Josef Winkler en Peter Turrini het ewe gewilde werke oor die traumatiese ervarings van sosialisering geskryf. Hierdie skrywers het dikwels hul werke vir groot Duitse uitgewers geskryf. Na Bachmann se dood in 1973 het Oostenrykse skrywers soos Thomas Bernhard, Peter Handke en [[Elfriede Jelinek]] die tradisie van Oostenrykse letterkunde in Duitsland voortgesit.<ref>{{Cite book|title= Encyclopedia of German Literature|author =Matthias Konzett |publisher= Routledge|year=2015 |isbn= 9781135941222|pages=50}}</ref> == Lesings == Tussen November 1959 en Februarie 1960 het Bachmann vyf lesings oor poëtiek aan die Goethe-universiteit in [[Frankfurt]] aangebied. Dit is bekend as die "Frankfurter Vorlesungen: Probleme zeitgenössischer Dichtung" (Frankfurt-lesings: probleme van kontemporêre skrywes). Die lesings is, gesien uit 'n geskiedkundige en substantiewe oogpunt, Bachmann se belangrikste werk. In die werk het sy herhalende temas uit haar vroeëre publikasies uiteengesit en verduidelik en die funksie van literatuur in die samelewing bespreek.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/60 60]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/60}}</ref> Bachmann het daarop aangedring dat literatuur in die historiese konteks gesien moet word, en sodoende 'n toenemende belangstelling in die bestudering van die verband tussen literêre diskoers en die hedendaagse begrip van geskiedenis teweeggebring.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/61 61]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/61}}</ref> In die eerste lesing oor Fragen und Scheinfragen (Vrae en skynvrae) het Bachmann gefokus op die rol van skrywers in die na-oorlogse samelewing en belangrike vrae gelys wat "vernietigend en angswekkend in hul eenvoud is". Dit is: waarom skryf mens? Wat bedoel ons met verandering en waarom wil ons dit deur kuns bewerkstellig? Wat is die beperkings van die skrywer wat verandering wil bewerkstellig? Bachmann het aangevoer dat die groot literêre prestasies van die 20ste eeu uitdrukkings in taal was en dus poëtiese morele en intellektuele vernuwing daarstel. In haar gedagtes het die skrywer se nuwe denke en ervaring die kern van literêre werke uitgemaak. Sy het aangevoer dat dit 'n skrywer op sy beurt nader laat beweeg aan 'n nuwe taal. Sy het benadruk dat 'n nuwe taal deur 'n nuwe gees bewoon is. Dus kon 'n skrywer wanhopig wees oor die belang van taal. Sy het [[Hugo von Hofmannsthal]] se "Ein Brief" (1902) as die eerste formulering van hierdie probleem vermeld.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/61 61]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/61}}</ref> Die tweede lesing, Über Gedichte (Oor gedigte), onderskei [[digkuns]]–in ag genome die kunsvorm se nuwe vermoë om werklikheid in taal te omvorm–van ander genres soos [[roman]]s en toneelstukke. Met verwysing na Günter Eich en [[Stefan George]], identifiseer sy 'n nuwe generasie digter-profete wie se doelwit dit is om die wêreld te lei tot die ontdekking van 'n "steeds meer suiwer hemel van kuns". Sy onderskei hierdie digters van die [[Surrealisme|surrealiste]] wat streef na geweld en die [[Futurisme|futuriste]] wat beweer dat "oorlog mooi is". Sy het aangevoer dat hierdie twee bewegings kuns om kuns-onthalwe illustreer, en dat die loopbane van Gottfried Benn en [[Ezra Pound]] die vriendskap tussen suiwer estetisisme en politieke barbarisme illustreer. Sy het na [[Kafka]] verwys met betrekking tot die behoefte om "die byl te gebruik om die bevrore see wat in ons bestaan te vernietig" asook die weiering om stil te bly oor die misdade in ons wêreld. In die lesing het sy ook die werk van Nelly Sachs, Marie Luise Kaschnitz, Hans Magnus Enzensberger en Paul Celan as voorbeelde van nuwe poësie genoem.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/61 61–62]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/61}}</ref> In die derde lesing oor Das schreibende Ich (Die skrywende ek) behandel Bachmann die vraag van die eerstepersoonsverteller. Sy was besorgd oor die verantwoordbaarheid, gesag, egtheid en betroubaarheid van 'n persoon wat as verteller optree. Sy het 'n onderskeid gemaak tussen die nie-problematiese "ek" in briewe en dagboeke wat die persoon van die skrywer wegsteek en onderskei, en die nie-problematiese "ek" in memoires. Sy het aangevoer dat [[Henry Miller]] en [[Louis-Ferdinand Céline]] hulself en hul eie persoonlike ervaring direk in die middel van hul romans geplaas het. Sy het verwys na [[Leo Tolstoi|Tolstoi]] se Kreuzer Sonate en [[Dostojefski]] se The House of the Dead as eerstepersoonsvertellers van 'n innerlike verhaal. Sy het aangevoer dat vertellers 'n nuwe behandeling van tyd (byvoorbeeld Italo Svevo), materiaal (byvoorbeeld [[Marcel Proust|Proust]]) of ruimte (byvoorbeeld Hans Henny Jahnn) kan aanbied. Bachmann het aangevoer dat die "ek" in die moderne roman verskuif het, en dat die verteller nie meer die verhaal uitleef nie, maar dat die verhaal eerder in die verteller is.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/62 62]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/62}}</ref> In die vierde lesing getiteld Der Umgang mit Namen (Die noue omgang met Name) ondersoek Bachmann hoe name 'n eie lewe kan hê. Sy het die gebruik van name in kontemporêre letterkunde bespreek. Sy het "geweierde name" geïdentifiseer, soos in [[Kafka]] se Die Kasteel; "ironiese benaming" deur [[Thomas Mann]]; "naamspele" in [[James Joyce]] se Ulysses; en gevalle waar die identiteit van die karakter nie met 'n naam beskerm word nie, maar deur die konteks, soos byvoorbeeld in [[James Faulkner|Faulkner]] se The Sound and the Fury.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/63 63]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/63}}</ref> In die vyfde lesing oor Literatur als Utopie (Letterkunde as utopie) wend sy haar tot die vraag oor wat literatuur utopies maak. Sy het aangevoer dat dit die proses is wat in die skrywer en leser in werking gestel word weens hul interaksie met literatuur. Sy het aangevoer dat literatuur ons bewus kan maak van gebreke, sowel in die werk as in ons eie wêreld. Lesers kan hierdie gebrek verwyder deur die werk 'n kans in ons milieu te gee. Sy het dus aangevoer dat elke letterkundige werk "n sfeer is wat homself openbaar en onbekende grense het".<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/63 63]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/63}}</ref> Bachmann se begrip van utopie as rigting eerder as doel en haar argument dat dit die funksie van letterkunde is om 'n utopiese rigting te neem, spruit uit die denke van Robert Musil, wat die Europese modernisme in sy proefskrif oor [[Ernst Mach]] ontleed het.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/64 64]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/64}}</ref> == Erfenis == Alhoewel Duitse skrywers soos Hilde Domin, Luise Rinser en Nelly Sachs noemenswaardige werke oor vrouekwessies in die naoorlogse tydperk gepubliseer het, was dit eers in die 1970's dat 'n feministiese beweging in [[Wes-Duitsland]] ontstaan het.<ref>{{Cite book|title= Philosophy and German Literature, 1700–1990|author =Nicholas Saul |publisher= Cambridge University Press|year=2002 |isbn=9781139431545|pages=279}}</ref> Na haar dood het Bachmann gewild geword onder feministiese lesers. Feministiese navorsers se betrokkenheid by haar werk na haar dood het gelei tot 'n vlaag studiebeurse wat ook aandag geskenk het aan haar prosawerk.<ref name="len4350" /> Haar werke het populariteit bereik binne die opkomende Frauenliteratur-beweging wat gesukkel het om 'n oorspronklike vroulike stem te vind. Nuwe uitgewers het die beweging ondersteun, soos byvoorbeeld die feministiese Frauenoffensive wat skrywes deur Verena Stefan gepubliseer het.<ref name="enc1023" /> ==Die Ingeborg Bachmann-prys== Die Ingeborg Bachmann-prys word sedert [[1977]] jaarliks in Klagenfurt toegeken.<ref>[http://bachmannpreis.eu/en Bachmann-Preis - Tage der deutschsprachigen Literatur]. Opgespoor 25 November 2013.</ref> ==Werke== === Versversamelings === * 1953: ''Die gestundete Zeit'' * 1956: ''Anrufung des Grossen Bären'' * 2000: ''Ich weiß keine bessere Welt.'' (Ongepubliseerde gedigte) * 2006: ''Darkness Spoken: The Collected Poems of Ingeborg Bachmann.'' vertaler Peter Filkins, Zephyr Press, {{ISBN|9780939010844}} === Radiodramas === * 1952: ''Ein Geschäft mit Träumen'' * 1955: ''Die Zikaden'' * 1959: ''Der gute Gott von Manhattan'' (die werk het die Hörspielpreis der Kriegsblinden in 1959 gewen) === Libretti === * 1960: ''Der Prinz von Homburg (opera)'' * 1965: ''Der junge Lord'' === Versamelings van kortverhale === * 1961: ''Das dreißigste Jahr'' * 1972: ''Simultan/Three Paths to the Lake'' === Roman === * 1971: ''Malina'' === Onvoltooide romans === * 1955:''Todesarten/The Book of Franza & Requiem for Fanny Goldmann'' (roman-siklus projek) === Essays en openbare toesprake === * 1959: ''Die Wahrheit ist dem Menschen zumutbar'' (digterlike toespraak tydens 'n Duitse voorlegging van toekennings) *1955: ''Frankfurter Vorlesungen'' (lesing op die probleme en uitdagings van kontemporêre literatuur) === Briewe === * ''Ingeborg Bachmann-Paul Celan: Correspondence'' (briewe tussen Ingeborg en Paul Celan, gepubliseer in 2010 deur Seagull Books) * ''Letters to Felician'' (briewe aan 'n denkbeeldige korrespondent, geskryf in 1945, postuum gepubliseer). Geredigeer en vertaal in Engels deur Damion Searls. Green Integer Books, 2004. *''War Diary'', vertaal deur Michael Mitchell, Seagull Books, 2011, {{ISBN|9780857420084}} == Literatuur == * Hartwig, Ina: ''Wer war Ingeborg Bachmann? Eine Biographie in Bruchstücken.'' S. Fischer, Frankfurt am Main 2017, {{ISBN|978-3-10-002303-2}} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [http://www.lyrikline.org/index.php?id=60&L=1&author=ib00&cHash=f45bb26d7a outeursblad] by [[Lyrikline.org]], met klank en teks in Duits, en vertalings na Nederlands. *[https://web.archive.org/web/20120405201213/http://www.catranslation.org/content/the-drugs-the-words "The Drugs, the Words"] Sentrum vir die Kuns van Vertaling Web-eksklusiewe Inhoud, Vertaal deur Peter Filkins (Engels) *{{cite web|url=http://www.berfrois.com/2014/05/the-drugs-the-words-and-the-bridges-by-ingeborg-bachmann/#.U3tYg_mSwdU|title=The Drugs, The Words"; "The Bridges|publisher= berfois}} *{{cite web|url=http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=5439|title=Ingeborg Bachmann |publisher=The Literary Encyclopedia}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bachmann, Ingeborg}} [[Kategorie:Geboortes in 1926]] [[Kategorie:Sterftes in 1973]] [[Kategorie:Oostenrykse digters]] [[Kategorie:Oostenrykse filosowe]] [[Kategorie:Oostenrykse skrywers]] [[Kategorie:Essayiste]] [[Kategorie:Filosowe in die 20ste eeu]] hypk9pgsn51zeof5h0a11ph0dkdu44e 0 306751 2909295 2901046 2026-06-04T15:50:24Z Jcb 223 2909295 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jamal Khashoggi | beeld = Jamal Khashoggi in March&nbsp;2018 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Khashoggi in Maart 2018 | inheemse_naam = جَمَال خَاشُقْجِيّ | inheemse_naam_taal = ar | geboortenaam = Jamal Ahmad Hamza Khashoggi | geboortedatum = 13 Oktober 1958 | geboorteplek = [[Medina]], [[Saoedi-Arabië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|10|2|1958|10|13}} | sterfplek = [[Istanbul]], [[Turkye]] | doodsoorsaak = Moord deur verstikking | eggenoot = Rawia al-Tunisi (geskei)<br/>Alaa Nassif (geskei)<br/>Hanan Atr (getroud in 2018) | lewensmaat = Hatice Cengiz (verloofde, 2018) | kinders = 4 | familielede = {{ubl|{{nowrap|Muhammad Khashoggi (oupa)}}|Adnan Khashoggi (oom)|Samira Khashoggi (tannie)|Soheir Khashoggi (tannie)|Nabila Khashoggi (neef)|Emad Khashoggi (neef)|Dodi Fayed (neef)}} | alma_mater = Indiana State University (BBA) | beroep = Joernalis | webwerf = {{Amptelike URL|jamalkhashoggi.com/}} }} '''Jamal Ahmad Khashoggi''' ([[Medina]], ongeveer<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-19/khashoggi-spent-last-years-of-his-life-looking-over-his-shoulder?srnd=premium-europe|title=Khashoggi Spent Last Years of His Life Looking Over His Shoulder|lang=en|access-date=20 October 2018|website= www.bloomberg.com}}</ref> [[13 Oktober]] [[1958]] - [[Istanboel]], [[2 Oktober]] [[2018]]) was 'n Saoedi-Arabiese [[joernalis]] en rubriekskrywer vir ''[[The Washington Post]]''.<ref>{{cite web|title=Jamal Khashoggi: Turkey says journalist was murdered in Saudi consulate|lang=en|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819|website=[[BBC News]]|access-date=7 Oktober 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Speakers|url=http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613185840/http://www.prwcdubai.com/english/speaker_article.php |archive-date=13 Junie 2012|publisher= International Public Relations Association - Gulf Chapter (IPRA-GC)|date= 10 Mei 2012|access-date= 11 Mei 2012|lang=en}}</ref> Hy is deur 'n Saoedi-moordbende vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nyt-verdwenen-journalist-khashoggi-vermoord-en-in-stukken-gezaagd-door-saoedisch-moordcommando~bc0cda5c/|title= NYT: Verdwenen journalist Khashoggi vermoord en in stukken gezaagd door Saoedisch moordcommando|lang=nl|publisher= Volkskrant|date= 9 Oktober 2018|access-date=9 Desember 2019}}</ref> Aanvanklik het die Saoedi-regering verantwoordelikheid vir sy dood ontken, maar na die uiteenlopende verduidelikings vir sy dood het die prokureur-generaal van [[Saoedi-Arabië]] uiteindelik verklaar dat dit 'n moord met voorbedagte rade was.<ref>{{cite news |last1=Batrawy |first1=Aya |last2=Torchia |first2=Christopher |title=Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing |url=https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |work=AP NEWS |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120631/https://www.apnews.com/602e88e1b76148c48dcfe4838d9be33b |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Stancati |first1=Margherita |last2=Said |first2=Summer |title=Saudi Arabia Says Evidence Points to Premeditated Killing of Khashoggi |url=https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |work=The Wall Street Journal |date=25 Oktober 2018 |access-date=16 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216054003/https://www.wsj.com/articles/saudi-attorney-general-says-evidence-points-to-premeditated-killing-of-khashoggi-1540466602 |archive-date=16 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen 16 November 2018 het die [[CIA]] tot die gevolgtrekking gekom dat die Saoedi-kroonprins [[Mohammad bin Salman]] die [[moord]] op Khashoggi beveel het.<ref name="CIAaccusesMBS_TWP">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|title=CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination|first1=Shane |last1=Harris|date=16 November 2018|newspaper=The Washington Post|first2=Greg|last2= Miller|first3=Josh |last3=Dawsey|access-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|archive-date=3 Desember 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CIAaccusesMBS_NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |title=Saudi Prince 'Complicit' in Khashoggi's Murder, Senators Say After C.I.A. Briefing |last1=Schmitt |first1=Eric |date=4 Desember 2018 |work=[[The New York Times]] |last2=Fandos |first2=Nicholas |access-date=14 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214193631/https://www.nytimes.com/2018/12/04/us/politics/cia-senate-khashoggi-.html |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het op 2 Oktober 2018 verdwyn nadat hy die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanboel binnegegaan het.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/02/world/middleeast/journalist-saudi-consulate-istanbul.html|title=Journalist Detained in Saudi Consulate in Istanbul|newspaper= [[The New York Times]]|access-date=2 Oktober 2018|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/10/conflicting-saudi-turkish-claims-jamal-khashoggi-whereabouts-181003161137682.html|title= Conflicting Saudi, Turkish claims on Jamal Khashoggi whereabouts|work=Al Jazeera|access-date=5 February 2023|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/world/2018/oct/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-reportedly-missing-consulate-visit-istanbul|title=Saudi dissident Jamal Khashoggi missing after visit to consulate|first1= Saeed|last1= Kamali|place=Dehghan|date= 3 Oktober 2018|newspaper=[[The Guardian]]|access-date= 7 Oktober 2018|lang=en}}</ref> Sy verdwyning, en 'n geruime tyd later, die bevestiging van sy dood, het internasionale verontwaardiging en 'n [[Diplomasie|diplomatieke]] skandaal veroorsaak. == Biografie == Jamal Khashoggi se oupa, Mohammed Khashoggi, was van [[Turkse]] afkoms. Hy trou met 'n Saoedi-Arabiese vrou en word 'n persoonlike [[dokter]] vir koning [[Abdoel Aziz al-Saoed]].<ref>{{cite news |title=Who Is Jamal Khashoggi? A Saudi Insider Who Became an Exiled Critic |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |work=Bloomberg |date=10 Oktober 2018 |access-date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014073942/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-10-10/jamal-khashoggi-s-shift-from-insider-to-exiled-critic-quicktake |archive-date=14 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi is die neef van die wapenhandelaar Adnan Khashoggi, wat in die 1980's bekend geword het vir sy rol in die [[Iran-Contra-skandaal|Iran-Contra-saak.]]<ref>{{cite news |title=For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies |url=https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |work=[[The New York Times]] |date=14 Oktober 2018 |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Khashoggi het primêre en sekondêre onderrig in Saoedi-Arabië voltooi. Hy het in 1982 'n baccalaureusgraad in sakeadministrasie aan die Indiana State Universiteit in die [[Verenigde State]] ontvang.<ref name=jrank>{{cite web |title=Khashoggi, Jamal |url=http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |publisher=JRank Organization |access-date=16 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006075136/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5780/Khashoggi-Jamal-1959.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=some>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |website=someconference.com |access-date=31 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111070516/http://someconference.com/slider/jamal-khashoggi-2/ |archive-date=11 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jamal Khashoggi het sy loopbaan in 1983 as 'n streekbestuurder vir Tihama Boekwinkels begin.<ref name=wef>{{cite web |title=Jamal Khashoggi |url=https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |publisher=World Economic Forum |access-date=21 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018043042/https://www.weforum.org/people/jamal-khashoggi |archive-date=18 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Later werk hy as korrespondent vir die ''Saudi Gazette''. Van 1985 tot 1987 was hy assistentbestuurder van die ''Okaz''-koerant. Tussen 1987 en 1990 was hy verslaggewer vir verskillende Arabiese koerante en tydskrifte, waaronder ''Al Sharq Al Awsat'', ''Al Majalla'' en ''Al Muslimoon''. Khashoggi was waarnemende redakteur en hoofredakteur van ''Al Madina'' tussen 1991 en 1999. Hy was destyds 'n buitelandse korrespondent in [[Afghanistan]], [[Algerië]], [[Koeweit]], [[Soedan]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name=wef /> Daar word beweer dat hy gedurende hierdie tydperk vir sowel die Saoedi-Arabiese intelligensie-agentskap as dié van die Verenigde State gewerk het.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In 1999 word hy aangestel as adjunk-hoofredakteur van ''Arab News''. Hy het tot 2003 in daardie posisie gebly.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi het 'n kort tydjie in 2003 die hoofredakteur van die Saoedi-Arabiese dagblad ''Al Watan'' geword wat hy in 'n progressiewe platform wou verander. Hy is in Mei 2003 daar ontslaan deur die Saoedi-ministerie van inligting omdat hy 'n rubriekskrywer gemagtig het om die Islamitiese geleerde Ibn Taymiyya (1263 - 1328) te kritiseer, wat beskou word as die stigter van die [[Wahhabisme]]. Ná hierdie ontslag het Khashoggi in vrywillige ballingskap na [[Londen]] gegaan. Hy het 'n mediakonsultant geword van prins Turki Al Faisal, wat destyds die ambassadeur van Saoedi-Arabië in die Verenigde State was.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> In April 2007 word Khashoggi vir die tweede keer hoofredakteur van ''Al Watan''. Hy is waarskynlik weer daar ontslaan op 17 Mei 2010, na die publikasie van 'n rubriek deur die digter Ibrahim al-Almaee. Daar word gedink dat hy moes vertrek weens kritiese artikels oor die streng Islamitiese reëls in Saoedi-Arabië. In 2015 het hy die satellietnuuskanaal ''Al-Arab'', in [[Bahrein]], begin. Hierdie nuuskanaal is ondersteun deur die miljardêr Alwaleed bin Talal en is saam met die Amerikaanse nuuskanaal ''Bloomberg Television''. Die kanaal was egter minder as 11 uur op die lug voordat hy deur Bahreinse regering toegemaak is.<ref name=sia>{{cite web |title=Saudi Al Watan editor sacked for the second time |url=http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |publisher=Saudi Information Agency |accessdate=31 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406052857/http://www.arabianews.org/english/article.cfm?qid=215&sid=2 |archive-date=6 April 2012 |url-status=dead}}</ref> Khashoggi was ook 'n politieke kommentator vir verskeie media-instansies, waaronder MBC, [[BBC]], ''[[Al Jazeera]]'' en Dubai TV. ''Al Arabiya'' het tussen 2012 en 2016 gereeld sy menings gepubliseer<ref name=sia/> In Desember 2016 is Khashoggi deur die Saoedi-Arabiese owerhede verbied om op televisie te publiseer of te verskyn "omdat hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] gekritiseer het." In Mei 2018 het Khashoggi die inhegtenisneming van die vroueregte-aktivis Loujain al-Hathloul gekritiseer.<ref>"Read Jamal Khashoggi's columns for The Washington Post". ''[[The Washington Post]]''. 6 Oktober 2018. Besoek op 13 Oktober 2018.</ref> Khashoggi was ook krities oor die regering in Saoedi-Arabië en die kroonprins [[Mohammad bin Salman]]. Hy het in gesprekprogramme in Arabies opgetree en kommentaar gelewer op die buitelandse beleid, die ingryping in [[Jemen]] en die optrede van die regering teen mense met "afwykende" menings.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/buitenland/5518853/verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi-van-dag-dag.html | lang=nl|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|access-date= 2018-10-17}}</ref> Khashoggi het uit Saoedi-Arabië gevlug nadat hy op sosiale media daar verban is, veral op [[Twitter]]. Sedert September 2017 het Khashoggi in [[Washington D.C.]] gewoon,<ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116035820/https://www.middleeasteye.net/news/what-happened-to-jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-disappear-consulate-istanbul-turkey-393504387 |archive-date=16 November 2018|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished? |access-date= 2018-10-17|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.middleeasteye.net/news/exclusive-khashoggi-829291552|titel=Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|access-date= 17 October 2018|date=10 December 2018|first1=David |last1=Hearst}}</ref> maar hy het ook 'n woonstel in [[Istanboel]] gehad. Hy wou 'n Amerikaanse burger word. Hy het rubrieke vir ''The Washington Post'' geskryf.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/15/saoedisch-consulaat-in-istanboel-wordt-maandag-geinspecteerd-a2549930|title=Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> In 2018 het Khashoggi 'n nuwe politieke party met die naam Democracy for the Arab World begin.<ref>{{cite news |title=Perceived threat: Long, tangled history put Khashoggi in crosshairs |url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |work=The Washington Times|first=Guy|last=Taylor |date=17 October 2018 |access-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025184738/https://www.washingtontimes.com/news/2018/oct/17/jamal-khashoggi-killing-sparked-muslim-brotherhood/ |archive-date=25 October 2018 |url-status=live }}</ref> === Verhouding met Osama bin Laden === Khashoggi het 'n paar keer onderhoude gevoer met [[Osama bin Laden]]. Hy het Bin Laden gereeld in Tora Bora ontmoet, en ook in [[Soedan]] in 1995.<ref name="laden">{{cite news |title=Missing Saudi journalist Jamal Khashoggi's ties to Osama bin Laden explained |url=https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |work=Global News |date=13 October 2018 |access-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016034031/https://globalnews.ca/news/4545784/jamal-khashoggi-osama-bin-laden/ |archive-date=16 October 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Last bastion: Saudi Arabia's silent battle to halt history |url=http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |access-date=26 August 2013 |work=Der Spiegel |date=14 June 2011 |author=Koelbl, Susanne |location=Riyadh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606150337/http://www.spiegel.de/international/world/last-bastion-saudi-arabia-s-silent-battle-to-halt-history-a-768368.html |archive-date=6 June 2013 |url-status=live }}</ref> Na berig word, het Khashoggi een keer Bin Laden probeer oortuig om die [[geweld]] te stop.<ref>{{cite news |title=Head of Saudi's most daring newspaper resigns |url=http://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |access-date=30 April 2012 |publisher=Al Arabiya |date=16 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215534/https://www.alarabiya.net/articles/2010/05/16/108790.html |archive-date=19 October 2017}}</ref> Khashoggi was die enigste nie-koninklike Saoedi-Arabier wat geweet het van die intieme omgang met die [[al-Kaïda]] tot [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]]. Hy het homself gedistansieer van Bin Laden ná die aanvalle.<ref name="mobsterstate">{{cite web |title=Death of a dissident: Saudi Arabia and the rise of the mobster state |website=The Spectator |url=https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state |access-date=12 October 2018 |date=13 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011123224/https://www.spectator.co.uk/2018/10/death-of-a-dissident-saudi-arabia-and-the-rise-of-the-mobster-state/ |archive-date=11 October 2018 |url-status=live }}</ref> == Verdwyning == Khashoggi het die Saoedi-konsulaat in Istanbul op 28 September 2018 besoek om administratiewe sake oor sy voorgenome [[huwelik]] te finaliseer. Hy wou dokumente bekom van sy [[egskeiding]] om met die Turkse burger Hatice Cengiz te trou.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/ |title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd |datum= |access-date=2018-10-17 |werk=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy kon toe nie regkom nie, en daar is aan hom gesê dat hy op 2 Oktober 2018 moet terugkeer.<ref name=":3">{{cite news|title=The disappearance of Jamal Khashoggi: What happened before he vanished?|newspaper=Middle East Eye'|lang=en}}</ref> Op 29 September, op die herdenking van die Oslo-ooreenkomste, het hy 'n lesing in Londen oor die rol van Saoedi-Arabië in die konflik tussen [[Israel]] en die [[Palestyne]] gelewer. Daarna is hy terug na [[Turkye]] om die konsulaat te besoek. Die Turkse personeel by die konsulaat het dié dag af gekry. Na die besoek op 2 Oktober het Khashoggi nie teruggekeer nie. Sy verloofde Cengiz, wat buite op hom gewag het, het die verdwyning omstreeks middernag aangemeld.<ref name=":3" /> Volgens Turkse bronne is Khashoggi in die konsulaat gemartel,<ref>{{cite news|title=Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate, sources say|newspaper=DailySabah|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate|newspaper=Middle East Eye|lang=en}}</ref> onder andere is sy vingers afgekap.<ref name="hln">{{cite news|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/-saoedische-journalist-khashoggi-gefolterd-en-onthoofd~a8207fc9/|title=Saoedische journalist Khashoggi gefolterd en onthoofd|access-date=17 October 2018|newspaper=Het Laatste Nieuws|lang=nl}}</ref> Hy sou later vermoor word <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html|title=Turkey concludes Saudi journalist Jamal Khashoggi killed by ‘murder’ team, sources say|website=The Washington Post|lang=en|access-date=2018-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181008004637/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html|archivedate=2018-10-08}}</ref> deur onthoof te word.<ref name="hln" /> == Gebeurtenisse na die verdwyning == Vier dae na die verdwyning het die Turkse kantoor van openbare vervolging amptelik 'n ondersoek na die verdwyning geopen. Ondersoekers van Saoedi-Arabië het ook na Istanboel gegaan om ondersoek in te stel, hoewel van die Saoedi-hoofstad [[Riaad]] gesê het dat Khashoggi die konsulaat lewend sou verlaat het.<ref>{{cite web|title=De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag|url=http://www.nu.nl|access-date= 2018-10-17|lang=nl}}</ref> Volgens ''The New York Times'' kom die verdagtes van die omgewing van Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman. Een van die verdagtes was Maher Abdulaziz Mutreb, wat gereeld saam met die kroonprins gesien word en moontlik sy lyfwag is.<ref>{{cite news|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Nog 'n verdagte was die forensiese geneesheer Salah al-Tubaigy.<ref>{{cite news|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/17/verdachten-zaak-khashoggi-komen-uit-omgeving-saoedische-kroonprins-a2624778|title=Verdachten zaak-Khashoggi komen uit omgeving Saoedische kroonprins|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Na bewering is hy op die dag van die verdwyning saam met 14 ander in 'n private vliegtuig na Turkye gevlieg en hy word verdink dat hy vermoedelik die lyk in stukke gesny het. Volgens Tubaigy het hy 'n beensaag saamgebring.<ref>{{cite news|title= Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE|newspaper=Middle East Eye'|access-date=17 October 2018|lang=en}}</ref> Saoedi-Arabië het 2,5 weke na die verdwyning ontken dat Khashoggi dood sou wees. Die Arabiese regering het aanvanklik beweer dat hy die konsulaat lewendig gelaat het. Op 20 Oktober is daar egter op Saoedi-televisie aangekondig dat Khashoggi na 'n 'geveg' dood is en dat 18 mense in verband daarmee gearresteer is.<ref>{{cite news|title=Saudi-Arabië bevestigt dood Khashoggi en arresteert 18 mensen|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Die Saoedi-minister van Justisie het verklaar dat Khashoggi se dood deur 'n Saoedi-regter verhoor sou word, omdat Khashoggi op Saoedi-grondgebied - die konsulaat in Istanboel -<ref>{{cite news|title=Verloofde Khashoggi: 'Jouw prachtige lach zal altijd in mijn ziel blijven|newspaper=RTL Nieuws|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> gesterf het, wat daarop dui dat die ondersoek vanuit die land gedoen moet word. Die koning van Saoedi-Arabië het ook beveel dat twee senior amptenare ontslaan moet word, 'n adviseur van die kroonprins en die adjunkdirekteur van die Veiligheidsdiens.<ref>{{cite news|title=Saoedi-Arabië bevestigt dood journalist Khashoggi door ‘gevecht op consulaat’, achttien mensen opgepakt|newspaper=de Volkskrant|access-date=20 October 2018|lang=nl}}</ref> Op 16 November is daar vir Khashoggi 'n simboliese begrafnis by die Fatih-moskee in Istanboel gehou. Khashoggi se liggaam was vermis.<ref>{{cite news|title=Symbolische uitvaart voor Khashoggi in Istanbul|newspaper=NOS Nieuws'|date=16 November 2018|access-date=16 November 2018|lang=nl}}</ref> Gedurende November het internasionale waarnemers en media die standpunt bevraagteken of dit aanneemlik is dat die amptelike Saoedi-standpunt dat Salman heeltemal onkundig was oor 'die moordbevel' en die moord-missie. Sy onbetwiste status as die 'sterk man' in die oliestaat wek baie twyfel hieroor. President [[Donald Trump]] het aanvanklik op 'n gekontroleerde manier gereageer op die aandrang van sy Turkse eweknie [[Recep Tayyip Erdoğan]], wat sy kans gebruik het om 'die [[menseregte]]kaart' te speel, beide teen sy Arabiese mededingersmag en teen hul [[NAVO]]-bondgenoot die VSA. Trump het sy hoof van die CIA Gina Haspel na Turkye gestuur en wou op die ondersoekuitslag wag. Einde November, amper twee maande na die moord en nog voordat die CIA-verslag vrygestel is, het Trump dit duidelik gemaak dat op grond van sy leuse "Amerika Eerste", die handelsbelang (die groot wapenbestelling van die Saoedis van vroeg in 2017) en die alliansie (anti-[[Iran]]) moet seëvier. Hy het gesê of die Saoedi-kroonprins die moord op Khashoggi al dan nie beveel het of nie, dat die wêreld "'n gevaarlike plek" is.<ref>{{cite news|url= https://www.ndtv.com/world-news/have-been-great-ally-donald-trump-defends-saudi-denial-on-jamal-khashoggi-murder-1950789|lang=en|title="Great Ally": Trump Defends Saudi, Undermines CIA On Khashoggi Murder|date=21 November 2018|access-date=5 February 2023|newspaper=The Washington Post|first1=Josh |last1=Dawsey|first2= Shane|last2= Harris|first3= Karen|last3= DeYoung}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html|lang=en|title=CIA Concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination|first1=Shane|last1= Harris|first2= Greg |last2=Miller|first3= Josh|last3= Dawsey|date=16 November 2018|access-date=5 February 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Op 22 November 2018 het Trump weer bevestig dat die CIA se ondersoek nie gelei het tot die gevolgtrekking dat Mohammad Bin Salman die opdrag gegee het nie. Trump se bewerings is deur beide partye se kongreslede gekritiseer wat beloof het om 'n ondersoek hieroor te begin. Adam Schiff, die mees senior Demokratiese lid van die Huis se Intelligensie-kommissie, wat deur die CIA voorgelig is, het president Trump daarvan beskuldig dat hy lieg oor wat die CIA bevind het. In teenstelling met die posisie van die [[Withuis]], het die Senaat op 13 Desember eenparig 'n resolusie aanvaar wat verklaar dat die Saoedi-kroonprins Mohammad bin Salman persoonlik verantwoordelik is vir die dood van Khashoggi. Op dieselfde dag het die Senaat 56 teen 41 gestem ten gunste van wetgewing om militêre steun vir die Saoedi-geleide ingryping in Jemen te beëindig. Die besluit van die senatore kan toegeskryf word aan 'n poging om Saoedi-Arabië te probeer straf vir die moord op Khashoggi en vir die humanitêre krisis in Jemen, wat deur [[hongersnood]] en menseregteskendings geteister word. Dit was die heel eerste keer dat die Senaat die Wet op Oorlogsmagte toepas. Die Huis van Verteenwoordigers het die oorweging van enige resolusie van die oorlogsmagte-resolusie om 'n jaar lank Amerikaanse militêre optrede in Jemen te oorweeg, beperk.<ref>{{cite news|lang=nl|url=https://www.hln.be/nieuws/buitenland/amerikaanse-senaat-houdt-saudische-kroonprins-verantwoordelijk-voor-dood-khashoggi~a3788c1d/|title=Amerikaanse Senaat houdt Saudische kroonprins verantwoordelijk voor dood Khashoggi|trans-title=Amerikaanse Senaat hou Saoedi-kroonprins verantwoordelik vir Khashoggi se dood|access-date=5 February 2023|date=14 December 2018|website=hln.be}}</ref> === Klankopnames === Daar word beweer dat die Turkse regering getuienis het van die moord bekom deur middle van onwettig opgeneemde klankopnames wat bedoel was om op die konsulaat af te luister. Volgens [[CNN]] het dit alles gebeur tydens 'n ondervraging wat hande uit geruk het.<ref>{{cite news|title=Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg|newspaper=NRC|access-date=17 October 2018|lang=nl}}</ref> Daar word beweer dat Khashoggi se liggaam in stukke gesaag is<ref>De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag. www.nu.nl. Besoek op 2018-10-17.</ref> en daarna in kiste uit die konsulaat gesmokkel is.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Die Turkse president Erdoğan het op 10 November berig dat hy die klankopnames met die Verenigde State, Duitsland, Frankryk en Brittanje gedeel het.<ref>Erdogan: geluidsopnames moord op Khashoggi gedeeld. ''NRC Handelsblad'' (10 November 2018) Besoek op 14 November 2018.</ref> === Internasionale reaksies === Op 12 Oktober 2018 wou die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers wapenverkope aan Saoedi-Arabië stopgesit het. President Trump was egter daarteen gekant omdat hy meer handel met Saoedi-Arabië wou hê, deels om te keer dat China en [[Rusland]] die wapenhandel met die land oorneem.<ref>[https://www.nu.nl/buitenland/5518853/de-verdwijning-van-journalist-jamal-khashoggi.html De verdwijning van journalist Jamal Khashoggi van dag tot dag] - nu.nl - Besoek op 2018-10-17.</ref> Trump het 'n wapentransaksie van $ 110 miljard met die land onderteken.<ref>Saoedisch consulaat in Istanbul wordt maandag geïnspecteerd. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17</ref> Boonop is die verhouding tussen Trump, skoonseun Jared Kushner en Salman nou; Salman besit 'n vloer in die Trumptower.<ref> Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC.'' Besoek op 2018-10-17.</ref> In die weke na die verdwyning het verskeie maatskappye, waaronder [[Richard Branson]] en Virgin, aangekondig dat hulle nie in Saoedi-Arabië sou belê nie.<ref> Richard Branson en Virgin boycotten Saoedi’s vanwege vermiste journalist.</ref> Om 'n krisis tussen die VSA, Turkye en Saoedi-Arabië te vermy, het [[Mike Pompeo]], die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Riaad]] eers besoek om met Salman, toe Istanboel, te konsulteer.<ref name="nrc">Verhoor liep uit de hand, is nu de uitleg. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Krisisvoorkoming is belangrik omdat Saoedi-Arabië 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State en 'n groot olieprodusent is.<ref>‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Salman en president Erdoğan van Turkye het ook kontak met mekaar gehad om te verhoed dat die saak eskaleer.<ref name="nrc" /> [[Michelle Bachelet]], hoë kommissaris vir menseregte, het twee weke na die verdwyning voorgestel dat die verdagtes se diplomatieke immuniteit opgehef moet word, om die ondersoek te vergemaklik.<ref> ‘Turkse politie vindt bewijs moord op Saoedische journalist in consulaat’. ''NRC''. Besoek op 2018-10-17.</ref> Baie uitnodigers na die beleggingskonferensie Future Investment Initiative - wat einde Oktober in die Arabiese hoofstad Riaad beplan is - is gekanselleer, waaronder die Nederlandse Minister van Finansies [[Wopke Hoekstra|Hoekstra]]. Die Franse minister Le Maire het ook besluit om nie na die konferensie te reis nie.<ref>Hoekstra zegt bezoek aan Saudi-Arabië af om zaak-Khashoggi.</ref> Leiers van groot ondernemings, soos [[Uber]] se [[Dara Khosrowshahi]] en Jamie Dimon, JP Morgan Chase, het ook hul deelname aan die konferensie gekanselleer.<ref> The New York Times, 19 Oktober 2018 .</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se spesiale rapporteur Agnes Callamard, wat 'n internasionale menseregte-ondersoek na die moord lei, het Turkye tussen 28 Januarie en 3 Februarie 2019 besoek. Die voorlopige verslag van die ondersoek, wat op 7 Februarie vrygestel is, het berig dat Khashoggi "die slagoffer van 'n wrede moord met voorbedagte rade, beplan en uitgevoer deur regeringspersoneel van Saoedi-Arabië was.<ref> Saudis 'curtailed' Khashoggi probe - UN (7 Februarie 2019). Besoek op 7 Februarie 2019.</ref> === Veroordelings === Op 23 Desember 2019 is vyf mense in Riaad ter dood veroordeel weens hul betrokkenheid by die dood van Khashoggi. Drie ander het tronkstraf gekry. In totaal is elf verdagtes verhoor. 'n Oud-adviseur van die Saoedi-koninklike familie is vrygespreek.<ref>Vijf doodvonnissen voor moord op Saudische journalist Khashoggi. ''NOS Nieuws'' (23 Desember 2019). Besoek op 23 Desember 2019.</ref> === Nabestaandes === Khashoggi se vier kinders het vergoeding van die Saoedi-regime ontvang. In April 2019 is aangekondig dat hulle elkeen 'n villa in [[Jeddah]] sal ontvang, asook 'n maandelikse toelaag. [[Salman van Saoedi-Arabië| Koning Salman]] sou dit goedgekeur het.<ref>‘Salman schenkt kinderen Khashoggi toelage en villa’s’. ''NRC.'' Besoek op 2019-04-04.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Jamal Khashoggi}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Jamal Khashoggi }} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khashoggi, Jamal}} [[Kategorie:Saoediërs]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] cquqsh23uj27tc9uvwz6bzcipk9d3jl 0 307669 2909318 2903417 2026-06-04T16:37:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909318 wikitext text/x-wiki 'n '''Muntstuk''' is 'n klein, plat (afhangend van die land of waarde) ronde stuk [[metaal]] of [[plastiek]] wat hoofsaaklik as ruilmiddel of wettige betaalmiddel gebruik word. Dit word in gewig gestandaardiseer en word in groot hoeveelhede by 'n munt geproduseer (geslaan) om handel te vergemaklik en word meestal deur 'n [[regering]] uitgereik. Muntstukke bevat dikwels prente, syfers of teks. Muntstukke en [[Medalje|medaljes]] het 'n voor - en agterkant. Die voorkant van 'n muntstuk word soms die ''kop'' genoem, omdat dit dikwels die kop van 'n prominente persoon is en die agterkant van die muntstuk word ook na verwys as die ''stert''. [[Lêer:Y2klibholoobv.jpg|duimnael|200px| Holografiese muntstuk uit Liberië.]] Muntstukke is gewoonlik metaal of 'n [[legering]] (allooi) of soms van mensgemaakte materiale en is gewoonlik 'n skyfvorm. Muntstukke wat van waardevolle metaal gemaak is, word in groot hoeveelhede as stawe geberg. Ander muntstukke word as [[geld]] gebruik in alledaagse transaksies wat ook saam met banknote sirkuleer. Gewoonlik is die muntstuk met die hoogste waarde in omloop (uitsluitlik goudmuntstukke) minder werd as die noot en het die laagste waarde. Die afgelope honderd jaar was die sigwaarde van sirkulasie-muntstukke soms laer as die waarde van die metaal wat hulle bevat as gevolg van [[inflasie]]. As die verskil beduidend word, kan die uitgawesowerheid besluit om hierdie muntstukke aan die sirkulasie te onttrek en moontlik nuwe ekwivalente met 'n ander samestelling uit te reik, of kan die publiek besluit om die muntstukke af te smelt of te bewaar (sien [[Gresham se Wet]]). Uitsonderings op die reël dat sigwaarde hoër is as die inhoud, vind ook by sommige goudmuntstukke van [[koper]], [[silwer]] of [[goud]] (selde, ander metale, soos [[platinum]] of [[palladium]]), bedoel vir versamelaars of beleggers in edelmetale. Voorbeelde van moderne goue versamel- / beleggersmuntstukke is die Sovereign Britse munt wat deur die [[Verenigde Koninkryk]] gemunt is, die Amerikaanse Goue Arend wat deur die [[Verenigde State van Amerika]] gemunt word, die Kanadese Goue Esdoornblaar wat deur [[Kanada]] gemunt word, en die [[Krugerrand]] wat deur [[Suid-Afrika]] gemunt word. Terwyl die Arend-, Esdoornblaar- en Sovereign-muntstukke nominale (suiwer simboliese) gesigswaardes het, het die Krugerrand dit nie. Vroeër is 'n groot hoeveelheid muntmetale (insluitende legerings) en ander materiale (bv. [[porselein]]) gebruik om muntstukke vir sirkulasie, versameling en metaalbelegging te produseer: goudmuntstukke is dikwels geriefliker in winkels met 'n versekerde hoeveelheid en suiwerheid as ander goud.<ref>{{Cite web|url=http://www.coinsoftheuk.co.uk/pics/metal.html|title=Comprehensive list of metals and their alloys which have been used at various times, in coins for all types of purposes|last=Tony Clayton|date=|publisher=coinsoftheuk.co.uk|access-date=2018-08-15}}</ref> == Geskiedenis == === Goue en ongemerkte metale === [[Lêer:Minoan_copper_ingot_from_Zakros,_Crete.jpg|duimnael|'n Gietblok van beesleer van [[Kreta]]. [[Bronstydperk|Metaalvate van die laat-Bronstydperk]] het standaardvorms gekry, soos die vorm van 'n 'beesvel', wat daarop dui dat dit gestandaardiseerde waardes verteenwoordig. ]] Metaal gietblokke, silwer stawe of ongemerkte stawe is waarskynlik gebruik vir die uitruil tussen baie van die beskawings wat [[metallurgie]] bemeester het. Die gewig en die suiwerheid van hegting is die belangrikste bepaling van die waarde. In die [[Achaemenidiese Ryk]] in die vroeë 6de eeu v.C., was die munt nog onbekend, en tot 'n mate was silwer stawe gebruik in plaas van handel. Die gebruik van silwerstawe vir geldeenhede blyk ook sedert die 6de eeu v.C. in [[Sentraal-Asië]] te wees. Muntstukke was 'n evolusie van geldwaarde stelsels uit die [[Bronstydperk|Laat Bronstydperk]], waar blokke van standaardgrootte, en ruilmiddels soos messegeld, gebruik is om waarde op te slaan en oor te dra. In die laat [[Bronstydperk|Chinese Bronstydperk]] is gestandaardiseerde ruilmiddels gemaak, soos dié wat in 'n graf naby [[Anyang|Anyang ontdek is]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.big5.henan.gov.cn/hngk/system/2006/08/02/010000219.shtml|title=中國最早金屬鑄幣 商代晚期鑄造銅貝-河南概況|publisher=Big5.henan.gov.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20120317071705/http://www.big5.henan.gov.cn/hngk/system/2006/08/02/010000219.shtml|archive-date=2012-03-17|access-date=2012-05-22}}</ref> Dit was replikas in brons van 'n vroeë Chinese geldeenheid, kauri doppe, daarom die benaming ''Bronze Shell''.<ref>{{Cite web|url=http://chinesechinese.net/HistoryofChina.html|title=A snap shot view of The history of China by YK Kwan|last=YK Kwan|publisher=Chinesechinese.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503202130/http://www.chinesechinese.net/HistoryofChina.html|archive-date=2012-05-03|access-date=2012-05-21}}</ref> === Lidiënse en Ioniese elektromuntstukke (ongeveer 600 v.C.) === [[Lêer:KINGS_of_LYDIA._Alyattes._Circa_620-10-564-53_BC.jpg|duimnael| Muntstuk van Alyattes van [[Lidië]]. Circa 620]] [[Lêer:Triti,_Phanes,_625-600_BC,_Ionia_-_301224.jpg|regs|duimnael| Die vroegste ingeskrewe munt: Elektrum muntstuk van Phanes van [[Efese]], 625-600 v.C. ]] Die vroegste muntstukke word meestal geassosieer met Anatolië van die Ystydperk van die laat 7de eeu v.C. en veral met die koninkryk van [[Lidië]]. <ref>M. Kroll, review of G. Le Rider's ''La naissance de la monnaie'', ''Schweizerische Numismatische Rundschau'' '''80''' (2001), p. 526. D. Sear, Greek Coins and Their Values Vol. 2, Seaby, London, 1979, p. 317.</ref> Vroeë elektromuntstukke ('n veranderlike mengsel van goud en silwer, tipies met 'n verhouding van ongeveer 54% goud tot 44% silwer), is nie in gewig gestandaardiseer nie en in hul vroegste stadium is daar moontlik rituele voorwerpe, soos kentekens of medaljes, uitgereik deur priesters. Die onvoorspelbaarheid van die samestelling van die natuurlike voorkoms impliseer dat dit 'n veranderlike waarde het, wat die ontwikkeling baie belemmer het. Die meeste van die vroeë Lidiënse muntstukke bevat geen skrif ('legende' of 'inskripsie') nie, slegs 'n beeld van 'n simboliese dier. Daarom is die datering van hierdie muntstukke hoofsaaklik afhanklik van argeologiese bewyse, met die algemeenste aangehaalde getuienis afkomstig van opgrawings by die [[Tempel van Artemis]] in [[Efese]], (wat later sou ontwikkel tot een van die Sewe Wonders van die Antieke Wêreld), die grond van die vroegste bekende vonds van elektromuntstukke. Omdat die oudste leeukop 'muntstukke' in die tempel ontdek is, lyk dit nie of dit in die handel gebruik is nie, hierdie voorwerpe was moontlik nie muntstukke nie, maar kentekens of medaljes wat deur die priesters van die tempel uitgereik is. Anatoliese Artemis was die Πὀτνια Θηρῶν (''Potnia Thêrôn'', "Meesteres van Diere"), wie se simbool die [[Hertagtiges|takbok]] was. Dit het 'n tydjie geduur voordat antieke muntstukke vir koop en verkoop gebruik is. Selfs die kleinste waarde van muntstukke, wat miskien vir 'n dag se bestaan werd is, sou te waardevol gewees het om 'n brood mee te koop.<ref>"Hoards, Small Change, and the Origin of Coinage," Journal of the Hellenistic Studies 84 (1964), p. 89</ref> Miskien is die eerste muntstukke wat op grootskaalse basis vir kleinhandel gebruik is, waarskynlik klein silwerfraksies, Hemiobol, Antieke Griekse muntstuk wat deur die Ioniese Grieke in die laat 6de eeu v.C. gemunt is.<ref>M. Mitchiner, Ancient Trade and Early Coinage, Hawkins Publications, London, 2004, p. 214</ref> ''{{quote|"So far as we have any knowledge, they [the Lydians] were the first people to introduce the use of gold and silver coins, and the first who sold goods by retail"|Herodotus, I94}}'' Baie vroeë Lidiese en Griekse muntstukke is onder die gesag van privaat individue gemunt en is dus meer verwant aan tekens of kentekens as moderne muntstukke,<ref>G. Hanfmann, pp. 73, 77. R. Seaford, p. 128, points out, "The nearly total lack of … coins in the excavated commercial-industrial areas of Sardis suggests that they were concentrated in the hands of the king and possibly wealthy merchants."</ref> hoewel dit blyk dat sommige van hulle amptelike staatskwessies was. Die vroegste ingeskrewe munte is dié van Phanes, gedateer tot 625–600 v.C. uit [[Efese]] in [[Ionië]], met die legende ΦΑΝΕΟΣ ΕΜΙ ΣΗΜΑ (of soortgelyk) (“Ek is die kenteken van Phanes”), of net die naam ΦΑΝΕΟΣ “van Phanes". Die eerste elektromuntstukke wat deur 'n monarg uitgereik is, is die muntstukke deur koning Alyattes van Lidië (oorlede ongeveer 560 v.C.), om hierdie rede word hierdie koning soms genoem as die ontwerper van muntstukke. <ref>A. Ramage, "Golden Sardis", King Croesus' Gold: Excavations at Sardis and the History of Gold Refining, edited by A. Ramage and P. Craddock, Harvard University Press, Cambridge, 2000, p. 18.</ref> === Croesus: Suiwer goue en silwer munte === Die opvolger van Alyattes, koning [[Croesus]] (560–546 v.C.), het in die Griekse historiografie met groot rykdom verband gehou. Hy word gekrediteer deur die uitreiking van die ''Croeseid'', die eerste ware [[goue muntstuk]]ke met 'n gestandaardiseerde suiwerheid vir algemene sirkulasie en die wêreld se eerste bimetaal monetêre stelsel in 550 v.C. Muntstukke het vinnig versprei in die 6de en 5de eeu v.C., wat gelei het tot die ontwikkeling van die Antieke Griekse muntstukke en Achaemenidiese muntstukke, en verder na Illyriese muntstukke. <ref>{{Cite web|url=http://worldcoincatalog.com/Contents/Invention/invention.htm|title=Cent|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306054054/http://worldcoincatalog.com/Contents/Invention/invention.htm|archive-date=6 March 2015|access-date=7 March 2015}}</ref> 'n Gestandaardiseerde Romeinse geldeenheid is dwarsdeur die [[Romeinse Ryk]] gebruik, belangrike Romeinse [[Goue muntstuk|goud-]] en [[Silwermunte|silwermuntstukke]] is tot in die [[Middeleeue]] voortgesit. Antieke en vroeë Middeleeuse muntstukke het, in teorie, die waarde van hul metaalinhoud gehad, hoewel daar deur die geskiedenis heen baie gevalle was waar regerings hul geldeenhede verhoog het deur die metaalinhoud van hul muntstukke te verminder, sodat die muntstukke minder in metaal werd was as hul gesig waarde. Papiergeld het eers in die Middeleeuse China ontstaan, met die jiaozi- papiergeld. Vroeë papiergeld is in die latere Middeleeue in [[Europa]] ingevoer, maar sommige muntstukke het steeds die waarde gehad van die goud of silwer wat hulle gedurende die vroeë moderne periode bevat het, die sent is tot in die [[17de eeu]] as 'n silwer muntstuk gemunt. === Achaemenidiese muntstuk (546–330 v.C.) === Toe [[Kores die Grote]] (550–530 v.C.) aan bewind kom, was muntstukke nie bekend in sy wêreld nie. Ruilhandel en tot 'n mate silwerstawe is gebruik as handel. Die gebruik van silwerstawe vir geldeenhede blyk ook sedert die 6de eeu in [[Sentraal-Asië]] te wees. Kores die Grote het muntstukke na die [[Persiese Ryk]] ingevoer na 546 v.C., na sy verowering van [[Lidië]] en die nederlaag van die koning [[Croesus]], wat die eerste muntstuk in die geskiedenis op die been gebring het. Met sy verowering van Lidië het Kores 'n gebied bekom waar die munstelsel uitgevind is en ontwikkel deur middel van gevorderde metallurgie, dit was reeds ongeveer 50 jaar in omloop, wat die Lidiese Koninkryk een van die toonaangewende handelsmagte van die tyd gemaak het. Dit wil voorkom asof Kores aanvanklik die Lidiese muntstuk as sodanig aangeneem het en voortgegaan het om Lidië se leeu-en-bul-muntstuk te slaan. Oorspronklike munte van die [[Achaemenidiese Ryk]] is van 520 v.C. - 450 v.C. tot 330 v.C. uitgereik. Die Persiese Daric (muntstuk) was die eerste ware Achaemenidiese [[goue muntstuk]], wat saam met 'n soortgelyke silwer muntstuk, die Siglos, die bimetalliese monetêre standaard van die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese Persiese Ryk]] verteenwoordig het.<ref name="iranica">Michael Alram, [http://www.iranicaonline.org/articles/daric "DARIC"], ''Encyclopaedia Iranica'', 15 Desember 1994</ref> ==== Muntstukke van Suid-Asië onder die Achaemenidiese Ryk ==== [[Lêer:Achaemenid_siglos_Kabul.jpg|duimnael| In Siglos gevind in die Kaboelvallei, 5de eeu v.C. Hierdie muntstukke is ook in die Bhir-heuwel gevind.<ref name="Errington Bhir mound">{{Citation|last1=Bopearachchi|first1=Osmund|title=The Crossroads of Asia: transformation in image and symbol in the art of ancient Afghanistan and Pakistan|url=https://books.google.com/books?id=pfLpAAAAMAAJ|publisher=Ancient India and Iran Trust|isbn=978-0-9518399-1-1}}</ref> <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref>]] Die Achaemenidiese Ryk het reeds die deure van [[Indië]] bereik tydens die oorspronklike uitbreiding van [[Kores die Grote]], en die Achaemenidiese verowering van die Indusvallei is gedateer tot c. 515 v.C. onder [[Dareios I van Persië|Darius I]]. 'n Achaemenidiese administrasie is in die gebied opgerig. Die Kaboel-hoop, ook genoem die Chaman Hazouri-hoop, <ref name="OB300">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi, Coin Production and Circulation|2000}}</ref> is 'n muntstuk wat in die omgewing van [[Kaboel]], [[Afghanistan]], ontdek is en bevat talle [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenid-]]munte sowel as baie [[Antieke Griekeland|Griekse]] munte uit die 5de en 4de eeu v.C. <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref> Die storting van die hoop word gedateer na die Achaemenid-tydperk, ongeveer 380 v.C. <ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi, Coin Production and Circulation|2000}}</ref> Die hoop bevat ook baie plaaslik vervaardigde silwermuntstukke wat deur die owerhede onder Achaemenid-heerskappy gemunt is. Verskeie van hierdie kwessies volg op die 'westerse ontwerpe' van die voorste bokkoppe, of 'n takbok aan die voorkant, en die inslaan van die munt aan die agterkant. Volgens die numismatikus, Joe Cribb, dui hierdie bevindings daarop dat die idee van die muntstuk en die gebruik van stempel-gemerkte tegnieke gedurende die 4de eeu voor Christus van die Indië ingevoer is. <ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Cribb, Investigating the introduction of coinage in India|1983|p=101}}</ref> Meer Achaemenid-munte is ook in Pushkalavati en in die Bhir-heuwel gevind. <gallery> Lêer:Achaemenid Empire coin. Uncertain mint in the Kabul Valley. Circa 500-380 BCE.jpg|Gemerkte muntstuk, gemunt in die Kabulvallei onder Achaemenidiese administrasie. Omstreeks 500–380 v.C. <ref name="CNG 309874">[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=309874 "Extremely Rare Early Silver from the Kabul Valley", CNG 102, Lot:649], CNG Coins</ref> <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref> Lêer:Gandhara bent bar.jpg|[[Gandhara|Gandharanse]] "gebuigde staaf" -muntstuk gemunt onder Achaemenid-administrasie, van die soort wat in groot hoeveelhede in die Chaman Hazouri en die [[Bhir Mound]]-heuwels aangetref word. </gallery> === Indiese muntstukke (ongeveer 400 v.C. tot 100 n.C.) === [[Lêer:Hoard_of_mostly_Mauryan_coins.jpg|duimnael| Hoop van meestal Mauryan- ryk muntstukke, 3de eeu v.C.]] Die Karshapana is die vroegste stempel-gemerkte muntstuk wat in Indië gevind is, vervaardig vanaf minstens die middel van die 4de eeu v.C. en moontlik so vroeg as 575 v.C., <ref>{{Cite journal|last=HARDAKER|first=TERRY R.|date=1975|title=The origins of coinage in northern India|journal=The Numismatic Chronicle (1966–)|volume=15|pages=200–203}}</ref> beïnvloed deur soortgelyke muntstukke wat in [[Gandhara]] onder die Achaemenidiese ryk geproduseer is, soos dié van die Kaboel-tak, <ref>{{Cite journal|title=Investigating the introduction of coinage in India – a review of recent research|journal=Journal of the Numismatic Society of India|volume=xlv|date=1983|last=Cribb|first=Joe|pages=85–86, 101}}</ref> of ander voorbeelde gevind by Pushkalavati en in die Bhir-heuwel. === Griekse argaïese muntstuk (tot ongeveer 480 v.C.) === [[Lêer:Aegina_Stater_achaic.jpg|duimnael| Silwer stater van Aegina, 550–530 v.C. Voorkant: Seeskilpad met groot korrels in die middel. Agterkant: 'n Vierkant ingeslaan met agt afdelings.]] [[Lêer:Athens_coin_discovered_in_Pushkalavati.jpg|duimnael| Atheense-muntstuk (ongeveer 500 / 490–485 v.C.) ontdek in die Shaikhan Dehri-heuwel in Pushkalavati, Antieke Indië.]] Hierdie muntstuk is die vroegste voorbeeld van sy soort wat tot dusver in die ooste gevind is. <ref name="CNG 199773">[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=199773 "A Truly International Currency", Triton XV, Lot: 1163, ATTICA, Athens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225205951/https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=199773|date=2019-12-25}}, CNG Coins</ref> Volgens [[Aristoteles]] (fr. 611,37, red. V. Rose) en Pollux (Onamastikon IX.83), die eerste uitreiker van Griekse muntstuk, was Hermodike van Kyme. 'n Klein persentasie vroeë Lydiese/Griekse munte het 'n legende aan die voorkant.<ref>{{Cite web|url=http://www.snible.org/coins/hn/inscriptions.html|title=Inscriptions and Titles on ancient Greek coins|publisher=Snible.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120608153318/http://www.snible.org/coins/hn/inscriptions.html|archive-date=2012-06-08|access-date=2012-05-21}}</ref> 'n Bekende vroeë elektromuntstuk, die oudste ingeskrewe muntstuk wat tans bekend is, is van die nabygeleë [[Karië]]. Hierdie muntstuk het 'n Griekse legende met die teks van: ''phaenos emi sema'' <ref>{{Cite web|url=https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/e/electrum_stater_inscribed_with.aspx|title=Electrum stater inscribed with the name of Phanes|date=2011-09-29|publisher=British Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515212641/http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/e/electrum_stater_inscribed_with.aspx|archive-date=2012-05-15|access-date=2012-05-21}}</ref> wat op verskillende maniere geïnterpreteer word as "Ek is die kenteken van Phanes", of "Ek is die teken van die lig", <ref>Newton Num. Chron., 1870, p. 238</ref> of "Ek is die graf van die lig", of " Ek is die graf van Phanes". Dit is bekend dat die munte van Phanes een van die vroegste Griekse munte is. 'n Hemihekte (twee gesigte wat na links kyk) is gevind in die fondament van die tempel Artemis in Ephesos (die oudste vonds van elektromuntstukke wat ontdek is). Een aanname is dat Phanes 'n ryk handelaar was, 'n ander dat hierdie muntstuk verband hou met Apollo- Phanes en, as gevolg van die [[Hertagtiges|Deer]], met [[Artemis]] (tweelingsuster van die god van lig [[Apollo]] -Phaneos). Alhoewel slegs sewe muntstukke van die Phanes-tipe ontdek is, is dit ook opmerklik dat 20% van alle vroeë elektromuntstukke ook die leeu van Artemis en die sonstrale van Apollo-Phaneos het. Alternatiewelik kan Phanes die [[Halikarnassos]] huursoldaat van Amasis wees wat deur [[Herodotos]] genoem is, wat na die hof van [[Kambuses]] ontsnap het en sy leidraad geword het met die inval by [[Egipte]] in 527 of 525 v.C. Volgens Herodotus is hierdie Phanes lewendig begrawe deur 'n sandstorm, tesame met 50 000 Persiese soldate, terwyl hulle probeer het om die tempel van [[Amoen]] - [[Zeus]] in Egipte te verower. <ref>{{Cite web|url=https://archive.org/stream/newnumismatic18royauoft/newnumismatic18royauoft_djvu.txt|title=Full text of "The numismatic chronicle and journal of the Royal Numismatic Society"|date=|access-date=2012-05-21}}. Herodotus third book (ch. iv.).</ref> Die feit dat die Griekse woord 'Phanes' ook lig (of lamp) beteken, en die woord 'sema' beteken ook graf maak hierdie muntstuk 'n beroemde en kontroversiële een. <ref>{{Cite web|url=http://www.snible.org/coins/hn/ionia.html#571|title=Ancient coinage of Ionia|publisher=Snible.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120530042047/http://www.snible.org/coins/hn/ionia.html#571|archive-date=2012-05-30|access-date=2012-05-21}}</ref> 'n Ander kandidaat vir die terrein van die vroegste munte is Aegina, waar Chelone ('skilpad') muntstukke eers ongeveer 700 v.C. gemunt is. <ref>British Museum Catalogue 11 – [https://web.archive.org/web/20131221023256/https://docs.google.com/file/d/0ByKcmdYWS2bZWVpFLWRtVXd0Ulk/edit?pli=1 Attica Megaris Aegina], 700 - 550 BCE, plate [http://www.snible.org/coins/bmc/attica/XXIII.jpg XXIII] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304032457/http://www.snible.org/coins/bmc/attica/XXIII.jpg|date=2016-03-04}}.</ref> Muntstukke uit Athene en Korinte het kort daarna verskyn, wat minstens sedert die laat 6de eeu v.C. bestaan het.<ref>C. Kraay, Archaic and Classical Greek Coins, University of California Press, Berkeley, 1976.</ref> <gallery> Lêer:LYCIA, Phaselis. Circa 550-530-20 BC.jpg|Muntstuk van [[Phaselis]], Licië. Circa 550–530 / 20 v.C. Lêer:LYCIA, Uncertain king. Circa 520-470-60 BC.jpg|Muntstuk van Licië. Circa 520–470 / 60 v.C. Lêer:LYCIA, Uncertain. Circa 520-470-60 BC.jpg|Licië-muntstuk. Circa 520-470 v.C. <ref>{{cite book|title=CNG: LYCIA. Circa 520–470/60 BCE. AR Stater (18mm, 9.18 g).|url=https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=347325}}</ref> Lêer:LESBOS, Unattributed Koinon mint. Circa 510-480 BC.jpg|Muntstuk van [[Lesbos]], [[Ionia|Ionië]]. Circa 510–80 VHJ. </gallery> === Klassieke Griekse oudheid (480 v.C. ~) === In die [[Klassieke Griekeland|Klassieke periode]] het Griekse muntstukke 'n hoë vlak van tegniese en estetiese gehalte bereik. Groter stede het nou 'n reeks fyn silwer- en goue muntstukke opgelewer, waarvan die meeste 'n portret van hul beskermgod of godin of 'n legendariese held aan die een kant het en 'n simbool van die stad aan die ander kant. Sommige munte het 'n visuele woordspeling gehad, sommige munte uit [[Rhodos]] het 'n [[roos]], omdat die Griekse woord vir roos ''rhodon is''. Die gebruik van inskripsies op munte het ook begin, meestal die naam van die stad wat die munt uitgereik het. Die ryk stede van [[Sisilië]] het 'n goeie fyn munte opgelewer. Die groot silwer ''dekadrachm'' (10-dragma) munt uit [[Sirakuse]] word deur baie versamelaars beskou as die beste muntstuk wat in die antieke wêreld vervaardig is, miskien ooit. Sirrakese muntstukke was taamlik standaard in hul indrukke, die een kant dra die hoof van die nimf Arethusa en die ander is gewoonlik 'n perdekar gesleep deur vier perde (kwadriga). Die tiranne van Sirakuse was buitengewoon ryk, en deel van hul openbare betrekkingebeleid was om kwadrigas te finansier vir die [[Antieke Olimpiese Spele|Olimpiese wa-wedloop]], 'n baie duur onderneming. Aangesien hulle dikwels meer as een kwadriga op 'n slag kon finansier, was hulle gereeld oorwinnaars tydens hierdie uiters gesogte byeenkoms. Sirakruse was een van die kernfigure van numismatiese kuns gedurende die klassieke periode. Onder leiding van die graveerders Kimon en Euainetos, het Sirakuse van die beste muntstukontwerpe in die antieke tye vervaardig. Van die eerste sentra wat muntstukke tydens die Griekse kolonisasie van die vasteland van Suid-Italië ([[Magna Graecia]]) vervaardig het, was Paestum, Crotone, Sybaris, Caulonia, Metapontum en [[Tarente]]. Hierdie antieke stede het muntstukke van 550 v.C. tot 510 v.C. begin vervaardig. <ref>{{Cite web|url=http://www.wildwinds.com/coins/greece/bruttium/i.html|title=Bruttium – Ancient Greek Coins – WildWinds.|publisher=|access-date=8 September 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.wildwinds.com/coins/greece/lucania/i.html|title=Lucania – Ancient Greek Coins – WildWinds.com|publisher=|access-date=8 September 2014}}</ref> <gallery> Lêer:ISLANDS off ATTICA. Aegina. Circa 456-45-431 BC.jpg|[[Aegina|Aegina-]] muntstuk, Circa 456 / 45–431 VHJ. Lêer:MACEDON, Akanthos. Circa 470-430 BC.jpg|Muntstuk van [[Akanthos (Greece)|Akanthos]], [[Macedon|Masedonië]], ongeveer 470-430 v.C. Lêer:PAMPHYLIA, Aspendos. Circa 465-430 BC.jpg|Muntstuk van [[Aspendos]], [[Pamphylia|Pamfílië]], circa 465-430 vC. Lêer:KORKYRA, Korkyra. Circa 350-30-290-70 BC.jpg|Muntstuk uit [[Korkyra (polis)|Korkyra]], ongeveer 350 / 30–290 / 70 v.C. Lêer:CYPRUS, Paphos. Onasi(...). Mid 5th century BC.jpg|Munt van [[Cyprus|Ciprus]], ongeveer 450 v.C. </gallery> === Voorkoms van dinastiese portrette (5de eeu v.C.) === [[Lêer:Tissaphernes_head.jpg|duimnael| Die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese ryk]] [[Satraap|Satraps]] en Dynasts in [[Anatolië|Klein-Asië]] het die gebruik van portrette vanaf ongeveer 420 v.C. ontwikkel. Portret van die Satrap van [[Lidië]], Tissaphernes (c.445–395 v.C). ]] Alhoewel baie van die eerste muntstukke die beelde van verskillende gode geïllustreer het, verskyn die eerste portret van die heersers met die muntstuk van [[Lisië]] in die 5de eeu v.C. Geen heerser het gewaag om sy eie portret op 'n muntstuk te laat illustreer nie. Die Achaemeniede was die eerste om hul koning of 'n held op stereotipiese wyse te illustreer, met 'n borsbeeld of die hele liggaam, maar nooit 'n werklike portret nie, op hul Sigloi- en Daric- muntstukke vanaf ongeveer 500 v.C. <ref name="Root">{{Cite journal|title=The Persian archer at Persepolis : aspects of chronology, style and symbolism|date=1989|language=en}}</ref> <ref name="TC20">{{Cite journal|title=Half-figure of the King: unravelling the mysteries of the earliest Sigloi of Darius I|date=February 2012|url=https://community.vcoins.com/thecelator/The-Celator-Vol.26-No.02-Feb-2012.pdf|access-date=15 Julie 2020|archive-date=11 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311083204/https://community.vcoins.com/thecelator/The-Celator-Vol.26-No.02-Feb-2012.pdf|url-status=dead}}</ref> 'n Vroeëre kandidaat vir die eerste portretmuntstuk is [[Themistokles]], die Atheense generaal, wat 'n goewerneur van Magnesia geword het op die Meander- sirkel 465–459 v.C. vir die Achaemenidiese Ryk, hoewel daar twyfel bestaan dat sy muntstukke [[Zeus|Zeus voorgestel het]] eerder as homself. Themistokles was miskien in 'n unieke posisie waarin hy die idee van individuele portrette, wat reeds in die Griekse wêreld bestaan het, kon oordra en terselfdertyd die dinastiese mag van 'n Achaemenidiese dinastie kon oordra wat sy eie muntstukke kon uitreik en illustreer soos hy gewens het. Van die tyd van [[Alexander die Grote]] sou die portret van die regerende heerser 'n standaard, veralgemeende kenmerk van 'n muntstuk word. <gallery> Lêer:IONIA, Magnesia ad Maeandrum. Themistokles reverse. Circa 465-459 BC.jpg|Munt van [[Themistocles|Themistokles]] as goewerneur van Magnesia. Agterkant: graankorrel. Voorkant: moontlike portret van Themistokles. Circa 465–459 v.C. <ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=308695 CNG: IONIA, Magnesia ad Maeandrum. Themistokles. Circa 465-459 BC. AR Hemiobol (7mm, 0.37 g, 1h)]</ref> Lêer:DYNASTS of LYCIA. Kherei. Circa 440-30-410 BC.jpg|Portret van die [[Kherei|Lysiese]] heerser [[Kherei]] wat die Persiese hoed aan die agterkant van sy muntstukke dra (regeer 410–390 v.C). Lêer:DYNASTS of LYCIA. Erbbina. Circa 430-20-400 BC.jpg|Portret van die [[Erbbina|Lysiese]] heerser [[Erbbina]] wat die Persiese hoed aan die agterkant van sy muntstukke dra (regeer 390–380 v.C). Lêer:DYNASTS of LYCIA. Perikles. Circa 380-360 BC.jpg|Portret van die Lysiese heerser Perikles in die gesig (regeer 380-360 v.C). </gallery> === Chinese ronde munte (350 v.C. ~) === [[Lêer:CHINA,_Eastern_Zhou_dynasty_-_Warring_States_Period._State_of_Qí._City_of_Yi._Circa_300-220_BC.jpg|duimnael|Chinese ronde muntstukke, Oosterse Zhou-dinastie - [[Tydperk van die Strydende State]]. Omstreeks 300–220 v.C. Vier Hua (四化, 30 mm, 6,94 g). Legende ''Yi Si Hua'' ([Stad van] Yi Four Hua).]] In China verskyn vroeë ronde munte in die 4de eeu v.C. en is aan die einde van die 3de eeu v.C. deur die keiser [[Qin Shi Huang|Qin Shi Huang Di]] vir die hele China aangeneem. Die ronde muntstuk, die voorloper van die bekende kontantmuntstuk, het in die gebied van die graaf- en messegeld in die Zhou-tydperk, vanaf ongeveer 350 v.C., gesirkuleer. Afgesien van twee klein en vermoedelik laat munte uit die Staat Qin, het munte uit die graafgeld-gebied 'n ronde gat en verwys dit na die ''jin-'' en ''liang-'' eenhede. Die uit die mesgeldarea het 'n vierkantige gat en word in ''hua'' (化) gedenomineer. Alhoewel die Zhou-muntstukke vir besprekingsdoeleindes verdeel is in kategorieë van messe, grawe en ronde muntstukke, blyk dit uit argeologiese bevindings dat die meeste verskillende soorte saam sirkuleer. 'n Vonds wat in 1981 gevind is, naby Hebi in die noorde van [[Henan]], het bestaan uit: 3.537 Gong-grawe, 3 Anyi-boogvoetbalke, 8 Liang ''Dang Lie-'' grawe, 18 Liang-vierkantige voet-grawe en 1.180 Yuan-ronde muntstukke, wat alles in drie kleipotte was. === Hellenistiese periode (320 v.C. - 30 n.C.) === [[Lêer:Alexander_the_great_temnos_tetradrachm.jpg|alt=Poshumous Alexander the Great tetradrachm from|duimnael| [[Alexander die Grote]] tetradragme uit Temnos, Aeolis. Gedateer 188-170 v.C. Voorkant: Alexander die Grote soos Herakles regs geklee in die leeuvel. Agterkant: Zeus sit links van die troon en hou 'n arend in sy regterhand en septer links. ]] Die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese periode]] is gekenmerk deur die verspreiding van die Griekse kultuur oor 'n groot deel van die bekende wêreld. Griekssprekende koninkryke is in [[Egipte]] en [[Sirië|Sirië gevestig]] en 'n tyd lank ook in [[Iran]] en so ver oos as wat nou [[Afghanistan]] en noordwes van [[Indië|Indië is]]. Griekse handelaars het Griekse munte oor hierdie uitgestrekte gebied versprei, en die nuwe koninkryke het spoedig hul eie muntstukke begin produseer. Aangesien hierdie koninkryke baie groter en ryker was as die Griekse stadstate van die klassieke periode, was hul munte geneig om meer massavervaardig te word, en was ook meer gereeld in goud. Hulle het dikwels nie die estetiese delikaatheid van munte uit die vroeëre tydperk gehad nie. Nog steeds word sommige van die Grieks-Baktriese muntstukke, en dié van hul opvolgers in Indië, die Indo-Grieke, beskou as die beste voorbeelde van Griekse numismatiese kuns met "'n goeie mengsel van realisme en idealisering", insluitend die grootste muntstukke wat gemunt moet word in die Hellenistiese wêreld: die grootste goue muntstuk is deur Eucratides gemunt (regeer 171-145 v.C.), die grootste silwer muntstuk deur die Indo-Griekse koning Amyntas Nikator (regeer ongeveer 95–90 v.C). Die portrette "toon 'n mate van individualiteit wat nooit ooreenstem met die dikwels sluwe uitbeeldings van hul koninklike tydgenote verder wes nie" (Roger Ling, "Griekeland en die Hellenistiese wêreld"). <gallery> Lêer:Seleucus Nicator Ai Khanoum mint.jpg|[[Seleucus Nicator]] (312–281 VHJ), [[Ai Khanoum]]. <ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=338684 CNG Coin 338684]</ref> Lêer:Antiochos I Soter Ai Khanoum mint.jpg|[[Antiochus I]] (281–261 v.C.), [[Ai Khanoum]]. Lêer:Coin of Antialkidas.jpg|Muntstuk van die Indo-Griekse koning [[Antialcidas]] (105–95 v.C.) Lêer:Coin of the Bactrian King Agathokles.jpg|Muntstuk van [[Agathocles of Bactria|Agathocles van Bactrië]] met [[Hindoe]]-gode, ongeveer 180 v.C. </gallery> === Romeinse periode (290 v.C. ~) === {{Coin image box 2 singles|header=|image_left=File:Crawford 13-1 Obverse.jpg|image_right=File:Crawford 13-1 Reverse.jpg|caption_left='''[[Obverse and reverse|O:]]''' Bearded head of Mars with Corinthian helmet left.|caption_right='''Reverse''' Horse head right, grain ear behind.|width_left=150|width_right=150|position=right|margin=4|footer=The first Roman silver coin, 281 BCE. Crawford 13/1}} Muntstukke het die Griekse kolonisasie en invloed eers rondom die [[Middellandse See]] gevolg en kort daarna na [[Noord-Afrika]] (Egipte ingesluit), Sirië, Persië en die Balkan. Mense het laat na die [[Romeinse Republiek]] gekom in vergelyking met die res van die [[Middellandse See]], veral Griekeland en Klein-Asië, waar muntstukke in die 7de eeu v.C. uitgevind is. Die [[geldeenheid]] van sentrale [[Italië]] is beïnvloed deur sy natuurlike hulpbronne, met [[brons]] in oorvloed (die [[Etruskers]] was bekende metaal werkers in brons en yster) en [[silwer]] erts was skaars. Die muntstukke van die Romeinse Republiek het begin met 'n paar silwer muntstukke wat blykbaar bedoel was vir handel met [[Kelties]] in Noord-Italië en die Griekse kolonies in Suid-Italië, en swaar [[Gietwerk|gegote]] bronsstukke vir gebruik in Sentraal-Italië. Die eerste Romeinse muntstukke, wat ru en swaar gegote brons was, is uitgereik c. 289 VHJ. <ref>W. Sayles, Ancient Coin Collecting III: The Roman World–Politics and Propaganda, Krause Publications, Iola, Wisconsin, 1997</ref> Amisano, in 'n algemene publikasie, maak melding van die Etruskiese muntstuk en skryf dat dit die begin van ongeveer 550 v.C. in Populonië in gebruik was, 'n chronologie wat die bydrae van die Grieke van [[Magna Graecia]] sou laat vaar en aan die Etruskiërs die las van die invoering van die muntstuk in Italië sal toeskryf. In hierdie werk word voortdurend verwys na klassieke bronne en daar word erkenning gegee aan die oorsprong van die Etruskiese Lidië, 'n bron wat deur [[Herodotus]] ondersteun is, en ook aan die uitvinding van munt in Lidië. <ref name="Giuseppe Amisano 1992 pp. 15-20">Giuseppe Amisano, "Cronologia e politica monetaria alla luce dei segni di valore delle monete etrusche e romane", in: ''Panorama numismatico'', 49 (genn. 1992), pp. 15-20</ref> <gallery> Lêer:PupienusSest.jpg|[[Sestertius]] van [[Marcus Clodius Pupienus Maximus]], 238 n.C. Lêer:Flavian dynasty Aurei.png|Stel van drie Romeinse [[Aureus|aures]] wat die heersers van die Flaviaanse dinastie uitbeeld. Bo na onder: [[Vespasian|Vespasianus]], [[Titus]] en [[Domitian|Domitiannus]], 69-96 CE Lêer:MithridatesIParthiaCoinHistoryofIran.jpg|Silver [[Dragma]] van Mehrdad (Mithridates I) van die Persiese Ryk van Parthia, 165 v.C. </gallery> === Middeleeue === Die eerste Europese muntstuk wat [[Arabiese syfers]] gebruik het van die datum van die jaar waarin die muntstuk gemunt is, was die St. Gall- silwer ''Plappart'' van 1424. <ref>[http://www.medievalcoinage.com/earlydated Early Dated Coins, Accessed December 2009.]</ref> <gallery> Lêer:Cunincpert tremissis 612190 reverse.jpg|Lombardiese [[Tremissis]] wat Saint Michael, 688-700 CE, uitbeeld. Lêer:BorandukhtCoinHistoryofIran.jpg|Silwer muntstuk van Borandukht van die Persiese [[Sassaniese Ryk]], 629 n.C. Lêer:Silver Dirham.png|Silwer Dirham van die [[Umayyad-kalifaat]], 729 n.C.; gemunt deur die Persiese Sassaniese raamwerk te gebruik. Lêer:Almoravid dinar 1138 631905.jpg|Almoravid-muntstuk, 1138–1139 </gallery><gallery> Lêer:Wildermann thaler.jpg|[[Brunswick-Wolfenbüttel]] [[Thaler]] is in 1629 gemunt. Lêer:Genbun Inari Koban Kin.jpg|Japanese plaaslike geldeenheid [[Genbun]] Inari Koban Kin, c. 1736-1741. Lêer:Potosì 8 reales 1768 131206.jpg|1768 silwer [[Spaanse dollar]], of agt [[Spanish real|reales-]] muntstuk (die 'stuk van agt' seerower-roem), gemunt in die [[Spaanse Ryk]]. Lêer:TURKEY, SULTAN MAHMUD II 1818 -2 RUMI GOLD b - Flickr - woody1778a.jpg|Ottomaanse muntstuk, 1818. Lêer:One Rupee East India Company.JPG|Een Rupee-muntstuk uitgereik deur die Oos-Indiese Kompanjie, 1835. </gallery> == Waarde == [[Lêer:5milmkbk.jpg|duimnael| Vyf miljoen mark muntstuk ( [[Republiek van Weimar|Weimar Republiek]], 1923). Ondanks die groot denominasie het die [[Geld|geldwaarde van]] hierdie muntstuk teen die einde van 1923 tot 'n klein breukdeel van 'n Amerikaanse sent gedaal, wesenlik minder as die waarde van die metaalinhoud. ]] {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; clear:right;" |[[Lêer:ლაშა-გიორგის_მონეტა_1210_წ..png|senter|226x226px]] |- | 'n Ongewone [[Koper|kopermuntstuk]] van Koning George IV met Georgiese inskripsies, 1210. |} [[Lêer:Silver_Rupee_Madras_Presidency.JPG|duimnael| 'n [[Silwer]] muntstuk gemaak tydens die regering van die Mughal-keiser Alamgir II. ]] === Geldeenheid === Die meeste muntstukke is tans van 'n basismetaal vervaardig, en die waarde daarvan is afkomstig van hul status as fiat-geld. Dit beteken dat die waarde van die muntstuk deur die wetgewing bepaal word en dus slegs deur die [[vrye mark]] bepaal word, net soos die nasionale geldeenhede in die binnelandse handel gebruik word en ook internasionaal op valutamarkte verhandel word. Hierdie muntstukke is dus monetêre tekens, net soos papiergeldeenhede: hulle word gewoonlik nie met metaal ondersteun nie, maar eerder deur een of ander vorm van regeringswaarborg. Sommige het voorgestel dat sulke munte nie as 'ware munte' beskou word nie (sien hieronder). Daar is dus baie min ekonomiese verskil tussen note en muntstukke met 'n gelykwaardige sigwaarde. Muntstukke kan in omloop wees met fiat-waardes laer as die waarde van hul komponent metale, maar hulle word aanvanklik nooit met so 'n waarde uitgereik nie en die tekort ontstaan net mettertyd as gevolg van [[inflasie]], aangesien markwaardes vir die metaal in die verklaarde sigwaarde inhaal van die muntstuk. Voorbeelde hiervan is onderskeidelik die Amerikaanse sent-, kwart-, halwe dollar- en dollar (normaalweg bevat dit minder as 'n tiende-, kwart-, half- en volle gram silwer), die Amerikaanse nikkel en Amerikaanse sent voor 1982. As gevolg van die toename in die waarde van koper, het die Verenigde State van Amerika die hoeveelheid koper in elke sent aansienlik verminder. Sedert middel 1982 word die pennies van die Verenigde State van 97,5% sink gemaak, met die oorblywende 2,5% 'n koperbedekking. Uiterste verskille tussen muntstukke en metaalwaardes van muntstukke veroorsaak dat munte deur onwettige smelters bewaar of verwyder word om die waarde van hul metaalinhoud te verlaag. Dit is 'n voorbeeld van [[Gresham se Wet|die wet]] van [[Gresham se Wet|Gresham]]. Die Amerikaanse munt het op 14 Desember 2006 nuwe tussentydse reëls geïmplementeer in 'n poging om dit te vermy, onderworpe aan openbare kommentaar vir 30 dae, wat die smelt en uitvoer van pennies en nikkel kriminaliseer. <ref>{{Cite web|url=http://www.usmint.gov/pressroom/index.cfm?action=press_release&ID=724|title=United States Mint Moves to Limit Exportation & Melting of Coins|publisher=The United States Mint|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527072103/http://www.usmint.gov/pressroom//index.cfm?action=press_release&ID=724|archive-date=2016-05-27|access-date=2012-05-22}}</ref> Oortreders kan tot $ 10 000 beboet word en / of tot vyf jaar tronkstraf opgelê word. === Versamelaarsitems === Die waarde van 'n muntstuk as versamelstuk of as 'n belegging hang oor die algemeen af van die toestand, spesifieke historiese belang, seldsaamheid, kwaliteit, prag van die ontwerp en algemene gewildheid by versamelaars. As 'n muntstuk baie ontbreek in al hierdie aspekte, is dit onwaarskynlik dat dit baie werd sal wees. Die waarde van goudmuntstukke word ook tot 'n sekere mate deur hierdie faktore beïnvloed, maar is grootliks gebaseer op die waarde van hul goud-, silwer- of platinuminhoud. Soms word nie-gemonetiseerde goudmuntstukke soos die Kanadese Esdoornblaar en die Amerikaanse Goue Arend gemunt met nominale sigwaardes kleiner as die waarde van die metaal daarin, maar aangesien sulke munte nooit bedoel is om te sirkuleer nie, het hierdie sigwaardes geen relevansie nie. Versamelaarskatalogusse bevat dikwels inligting oor muntstukke om versamelaars te help met die identifisering en gradering. Bykomende hulpbronne kan aanlyn gevind word vir versamelaars, hiervoor is daar versamelaarsklubs, versamelingsbestuurinstrumente, markplekke,<ref>{{Cite web|url=https://www.pr.com/press-release/739836|title=Colnect Marketplace Has Been Launched|website=PR.com|access-date=2019-02-20}}</ref> handelsplatforms en forums. == Ander gebruike == Sommige veroordeelde misdadigers van die [[Britse Eilande]] wat in die 18de en 19de eeu na Australië geneem is om gevonnis te word, het muntstukke gebruik om boodskappe van herinnering aan geliefdes wat in Brittanje agtergelaat is, te skryf. Die muntstukke is glad gemaak en ingeskryf, hetsy deur te steek of te graveer, met soms aangrypende woorde van verlies. Hierdie muntstukke is 'oortuigende liefdadigheidsteken' of 'loodharte' genoem. <ref>{{Cite web|url=http://www.nma.gov.au/collections/convict_tokens|title=Convict tokens, National Museum of Australia|date=2012-01-25|publisher=Nma.gov.au|access-date=2020-07-15|archive-date=2011-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920235935/http://www.nma.gov.au/collections/convict_tokens/|url-status=dead}}</ref> 'n Aantal van hierdie tekens is in die versameling van die Nasionale Museum van Australië. == Moderne funksies == [[Lêer:Contando_Dinheiro_(8228640).jpg|links|duimnael|Muntstukke kan opgestapel word.]] [[Lêer:1884_trade_dollar_rev.jpg|duimnael|1884 Amerikaanse doller.]] [[Lêer:20franctrimetalrev.jpg|duimnael|185x185px|Franse 1992 twintig Franc Trio-Metaal muntstuk.]] [[Lêer:Kingtutcoinobv_without_background.png|duimnael| Bimetalliese Egiptiese muntstuk met een pond met koning Tutankhamen.]] Die kant van 'n muntstuk met 'n beeld van 'n monarg, ander gesag, of 'n nasionale embleem, word die ''voorkant'' (algemeen, ''kop'') genoem; die ander kant, wat verskillende soorte inligting bevat, word die ''stert'' genoem. Die jaar waarin dit gemunt is, word gewoonlik aan die buitekant aangetoon, hoewel sommige [[Volksrepubliek China|Chinese]] muntstukke, die meeste Kanadese munte, die Britse 20p- muntstuk voor 2008, die Amerikaanse kwart ná 1999, en al die Japannese munte uitsonderings is. Die verhouding van die beelde op die voor- en agterkant van 'n muntstuk is die oriëntasie van die muntstuk. As die beeld op die voorkant van die munt regs na bo is en die munt links of regs op sy vertikale as laat blyk dat die agterkant van die munt ook regs na bo is, dan word gesê dat die muntstuk 'n medale oriëntasie het - tipies van die [[Euro]] en [[pond sterling]]; As die muntstuk egter links of regs gedraai word, wys dat die omgekeerde beeld onderstebo is, dan word gesê dat die muntstuk muntoriëntering het, kenmerkend van die [[Amerikaanse dollar|Amerikaanse dollar muntstuk]]. Bimetaal muntstukke word soms gebruik vir hoër waardes en vir herdenkingsdoeleindes. In die negentigerjare het [[Frankryk]] 'n driemetaal-muntstuk gebruik. Algemene bimetaal voorbeelde sluit die € 1, € 2, Britse £ 1, £ 2 en Kanadese $ 2 en verskeie peso-munte in [[Mexiko]] in. [[Lêer:RR5111-0173 3 рубля серебро 2008 аверс.gif|duimnael| 3 [[Russiese roebel]]smuntstuk is in 2008 gemunt.]] Nie alle muntstukke is rond nie; hulle kom in verskillende vorms voor. Die Australiese 50-sent-muntstuk het byvoorbeeld twaalf plat sye. Sommige muntstukke het golwende rande, byvoorbeeld die muntstukke van $ 2 en 20 sent van Hong Kong en die 10 sent-munte van [[Bahamas]]. Sommige is vierkantig, soos die 15-sent-muntstuk van die Bahamas en die 50-sent-muntstuk van [[Aruba]]. Gedurende die 1970's is [[Eswatini|Swazi-]] muntstukke in verskillende vorms gemunt, waaronder vierkante, veelhoeke en golwende kringe met 8 en 12 golwe. <gallery> Lêer:Israelwave.jpg|Geronde muntstuk van [[Israel]]. Lêer:Belizeonecentwave.jpg|1996 een sent munt van [[Belize]]. Lêer:Phil2pisodecrev.jpg|Dekagonale twee Piso Filippynse muntstuk 1990. </gallery> Sommige ander muntstukke, soos die Britse 20 en 50 pennie muntstukke en die Kanadese Loonie, het 'n onewe aantal sye met die rande afgerond. Op hierdie manier het die muntstuk 'n konstante deursnee, wat herkenbaar is deur verkoopmasjiene in watter rigting dit ook al ingevoer word. Die [[Man (eiland)|Eiland Man]]het 'n driehoekige muntstuk met 'n sigwaarde van £ 5 (geproduseer ter herdenking van die [[Toetankamen]]-uitstalling 2007/2008 in Die O2 Arena) in opdrag van Eiland Man, dit het op 6 Desember 2007 wettig geword. Ander driehoekige munte wat vroeër uitgereik is, sluit in: Cabinda- muntstuk, [[Bermuda|Bermudaanse]] muntstuk, 2 Dollar [[Cookeilande]] 1992 driehoekige muntstuk, [[Uganda]] Millennium Coin en [[Pole|Poolse]] sterling-silwer 10-zloty-muntstuk. Sommige Middeleeuse muntstukke, genaamd ''bracteates'', was so dun dat hulle net aan die een kant geslaan is. Baie muntstukke word deur die jare vervaardig met geïntegreerde gate soos Chinese "kontant" -muntstukke, Japannese munte, koloniale Franse muntstukke, ens. Dit is moontlik gedoen om toe te laat dat hulle aan koorde geryg kon word, om die opberging en die vervoer daarvan te vergemaklik. Deesdae help gate om muntstukke van soortgelyke grootte en metaal te onderskei, soos die Japannese munt van 50 jen en 100 jen. <gallery> Lêer:Frenchholeobv.jpg|1917 Franse muntstuk met 'n gat. Lêer:Chong Ning Tongbao 1.JPG|Chinese muntstuk, 1102–1106 Lêer:عملة فلسطينية معدنية.jpg|1941 Palestynse muntstuk. Lêer:GoEnDamaScan.jpg|Moderne Japannese 5-jen muntstuk. Lêer:1924 East African 1 cent coin reverse.jpg|1924 Oos-Afrika-muntstuk. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == * Angus, Ian. ''Muntstukke en geldpunte''. Londen: Ward Lock, 1973. {{ISBN|0-7063-1811-0}} [[ISBN (identifier)|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-7063-1811-0|0-7063-1811-0]]. == Eksterne skakels == * {{Commons-inline|Coins}} l9v753e1c1tvxgvvx80iozhptryvhwi 2909319 2909318 2026-06-04T16:39:19Z Oesjaar 7467 /* Griekse argaïese muntstuk (tot ongeveer 480 v.C.) */ Rooi word blou. 2909319 wikitext text/x-wiki 'n '''Muntstuk''' is 'n klein, plat (afhangend van die land of waarde) ronde stuk [[metaal]] of [[plastiek]] wat hoofsaaklik as ruilmiddel of wettige betaalmiddel gebruik word. Dit word in gewig gestandaardiseer en word in groot hoeveelhede by 'n munt geproduseer (geslaan) om handel te vergemaklik en word meestal deur 'n [[regering]] uitgereik. Muntstukke bevat dikwels prente, syfers of teks. Muntstukke en [[Medalje|medaljes]] het 'n voor - en agterkant. Die voorkant van 'n muntstuk word soms die ''kop'' genoem, omdat dit dikwels die kop van 'n prominente persoon is en die agterkant van die muntstuk word ook na verwys as die ''stert''. [[Lêer:Y2klibholoobv.jpg|duimnael|200px| Holografiese muntstuk uit Liberië.]] Muntstukke is gewoonlik metaal of 'n [[legering]] (allooi) of soms van mensgemaakte materiale en is gewoonlik 'n skyfvorm. Muntstukke wat van waardevolle metaal gemaak is, word in groot hoeveelhede as stawe geberg. Ander muntstukke word as [[geld]] gebruik in alledaagse transaksies wat ook saam met banknote sirkuleer. Gewoonlik is die muntstuk met die hoogste waarde in omloop (uitsluitlik goudmuntstukke) minder werd as die noot en het die laagste waarde. Die afgelope honderd jaar was die sigwaarde van sirkulasie-muntstukke soms laer as die waarde van die metaal wat hulle bevat as gevolg van [[inflasie]]. As die verskil beduidend word, kan die uitgawesowerheid besluit om hierdie muntstukke aan die sirkulasie te onttrek en moontlik nuwe ekwivalente met 'n ander samestelling uit te reik, of kan die publiek besluit om die muntstukke af te smelt of te bewaar (sien [[Gresham se Wet]]). Uitsonderings op die reël dat sigwaarde hoër is as die inhoud, vind ook by sommige goudmuntstukke van [[koper]], [[silwer]] of [[goud]] (selde, ander metale, soos [[platinum]] of [[palladium]]), bedoel vir versamelaars of beleggers in edelmetale. Voorbeelde van moderne goue versamel- / beleggersmuntstukke is die Sovereign Britse munt wat deur die [[Verenigde Koninkryk]] gemunt is, die Amerikaanse Goue Arend wat deur die [[Verenigde State van Amerika]] gemunt word, die Kanadese Goue Esdoornblaar wat deur [[Kanada]] gemunt word, en die [[Krugerrand]] wat deur [[Suid-Afrika]] gemunt word. Terwyl die Arend-, Esdoornblaar- en Sovereign-muntstukke nominale (suiwer simboliese) gesigswaardes het, het die Krugerrand dit nie. Vroeër is 'n groot hoeveelheid muntmetale (insluitende legerings) en ander materiale (bv. [[porselein]]) gebruik om muntstukke vir sirkulasie, versameling en metaalbelegging te produseer: goudmuntstukke is dikwels geriefliker in winkels met 'n versekerde hoeveelheid en suiwerheid as ander goud.<ref>{{Cite web|url=http://www.coinsoftheuk.co.uk/pics/metal.html|title=Comprehensive list of metals and their alloys which have been used at various times, in coins for all types of purposes|last=Tony Clayton|date=|publisher=coinsoftheuk.co.uk|access-date=2018-08-15}}</ref> == Geskiedenis == === Goue en ongemerkte metale === [[Lêer:Minoan_copper_ingot_from_Zakros,_Crete.jpg|duimnael|'n Gietblok van beesleer van [[Kreta]]. [[Bronstydperk|Metaalvate van die laat-Bronstydperk]] het standaardvorms gekry, soos die vorm van 'n 'beesvel', wat daarop dui dat dit gestandaardiseerde waardes verteenwoordig. ]] Metaal gietblokke, silwer stawe of ongemerkte stawe is waarskynlik gebruik vir die uitruil tussen baie van die beskawings wat [[metallurgie]] bemeester het. Die gewig en die suiwerheid van hegting is die belangrikste bepaling van die waarde. In die [[Achaemenidiese Ryk]] in die vroeë 6de eeu v.C., was die munt nog onbekend, en tot 'n mate was silwer stawe gebruik in plaas van handel. Die gebruik van silwerstawe vir geldeenhede blyk ook sedert die 6de eeu v.C. in [[Sentraal-Asië]] te wees. Muntstukke was 'n evolusie van geldwaarde stelsels uit die [[Bronstydperk|Laat Bronstydperk]], waar blokke van standaardgrootte, en ruilmiddels soos messegeld, gebruik is om waarde op te slaan en oor te dra. In die laat [[Bronstydperk|Chinese Bronstydperk]] is gestandaardiseerde ruilmiddels gemaak, soos dié wat in 'n graf naby [[Anyang|Anyang ontdek is]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.big5.henan.gov.cn/hngk/system/2006/08/02/010000219.shtml|title=中國最早金屬鑄幣 商代晚期鑄造銅貝-河南概況|publisher=Big5.henan.gov.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20120317071705/http://www.big5.henan.gov.cn/hngk/system/2006/08/02/010000219.shtml|archive-date=2012-03-17|access-date=2012-05-22}}</ref> Dit was replikas in brons van 'n vroeë Chinese geldeenheid, kauri doppe, daarom die benaming ''Bronze Shell''.<ref>{{Cite web|url=http://chinesechinese.net/HistoryofChina.html|title=A snap shot view of The history of China by YK Kwan|last=YK Kwan|publisher=Chinesechinese.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503202130/http://www.chinesechinese.net/HistoryofChina.html|archive-date=2012-05-03|access-date=2012-05-21}}</ref> === Lidiënse en Ioniese elektromuntstukke (ongeveer 600 v.C.) === [[Lêer:KINGS_of_LYDIA._Alyattes._Circa_620-10-564-53_BC.jpg|duimnael| Muntstuk van Alyattes van [[Lidië]]. Circa 620]] [[Lêer:Triti,_Phanes,_625-600_BC,_Ionia_-_301224.jpg|regs|duimnael| Die vroegste ingeskrewe munt: Elektrum muntstuk van Phanes van [[Efese]], 625-600 v.C. ]] Die vroegste muntstukke word meestal geassosieer met Anatolië van die Ystydperk van die laat 7de eeu v.C. en veral met die koninkryk van [[Lidië]]. <ref>M. Kroll, review of G. Le Rider's ''La naissance de la monnaie'', ''Schweizerische Numismatische Rundschau'' '''80''' (2001), p. 526. D. Sear, Greek Coins and Their Values Vol. 2, Seaby, London, 1979, p. 317.</ref> Vroeë elektromuntstukke ('n veranderlike mengsel van goud en silwer, tipies met 'n verhouding van ongeveer 54% goud tot 44% silwer), is nie in gewig gestandaardiseer nie en in hul vroegste stadium is daar moontlik rituele voorwerpe, soos kentekens of medaljes, uitgereik deur priesters. Die onvoorspelbaarheid van die samestelling van die natuurlike voorkoms impliseer dat dit 'n veranderlike waarde het, wat die ontwikkeling baie belemmer het. Die meeste van die vroeë Lidiënse muntstukke bevat geen skrif ('legende' of 'inskripsie') nie, slegs 'n beeld van 'n simboliese dier. Daarom is die datering van hierdie muntstukke hoofsaaklik afhanklik van argeologiese bewyse, met die algemeenste aangehaalde getuienis afkomstig van opgrawings by die [[Tempel van Artemis]] in [[Efese]], (wat later sou ontwikkel tot een van die Sewe Wonders van die Antieke Wêreld), die grond van die vroegste bekende vonds van elektromuntstukke. Omdat die oudste leeukop 'muntstukke' in die tempel ontdek is, lyk dit nie of dit in die handel gebruik is nie, hierdie voorwerpe was moontlik nie muntstukke nie, maar kentekens of medaljes wat deur die priesters van die tempel uitgereik is. Anatoliese Artemis was die Πὀτνια Θηρῶν (''Potnia Thêrôn'', "Meesteres van Diere"), wie se simbool die [[Hertagtiges|takbok]] was. Dit het 'n tydjie geduur voordat antieke muntstukke vir koop en verkoop gebruik is. Selfs die kleinste waarde van muntstukke, wat miskien vir 'n dag se bestaan werd is, sou te waardevol gewees het om 'n brood mee te koop.<ref>"Hoards, Small Change, and the Origin of Coinage," Journal of the Hellenistic Studies 84 (1964), p. 89</ref> Miskien is die eerste muntstukke wat op grootskaalse basis vir kleinhandel gebruik is, waarskynlik klein silwerfraksies, Hemiobol, Antieke Griekse muntstuk wat deur die Ioniese Grieke in die laat 6de eeu v.C. gemunt is.<ref>M. Mitchiner, Ancient Trade and Early Coinage, Hawkins Publications, London, 2004, p. 214</ref> ''{{quote|"So far as we have any knowledge, they [the Lydians] were the first people to introduce the use of gold and silver coins, and the first who sold goods by retail"|Herodotus, I94}}'' Baie vroeë Lidiese en Griekse muntstukke is onder die gesag van privaat individue gemunt en is dus meer verwant aan tekens of kentekens as moderne muntstukke,<ref>G. Hanfmann, pp. 73, 77. R. Seaford, p. 128, points out, "The nearly total lack of … coins in the excavated commercial-industrial areas of Sardis suggests that they were concentrated in the hands of the king and possibly wealthy merchants."</ref> hoewel dit blyk dat sommige van hulle amptelike staatskwessies was. Die vroegste ingeskrewe munte is dié van Phanes, gedateer tot 625–600 v.C. uit [[Efese]] in [[Ionië]], met die legende ΦΑΝΕΟΣ ΕΜΙ ΣΗΜΑ (of soortgelyk) (“Ek is die kenteken van Phanes”), of net die naam ΦΑΝΕΟΣ “van Phanes". Die eerste elektromuntstukke wat deur 'n monarg uitgereik is, is die muntstukke deur koning Alyattes van Lidië (oorlede ongeveer 560 v.C.), om hierdie rede word hierdie koning soms genoem as die ontwerper van muntstukke. <ref>A. Ramage, "Golden Sardis", King Croesus' Gold: Excavations at Sardis and the History of Gold Refining, edited by A. Ramage and P. Craddock, Harvard University Press, Cambridge, 2000, p. 18.</ref> === Croesus: Suiwer goue en silwer munte === Die opvolger van Alyattes, koning [[Croesus]] (560–546 v.C.), het in die Griekse historiografie met groot rykdom verband gehou. Hy word gekrediteer deur die uitreiking van die ''Croeseid'', die eerste ware [[goue muntstuk]]ke met 'n gestandaardiseerde suiwerheid vir algemene sirkulasie en die wêreld se eerste bimetaal monetêre stelsel in 550 v.C. Muntstukke het vinnig versprei in die 6de en 5de eeu v.C., wat gelei het tot die ontwikkeling van die Antieke Griekse muntstukke en Achaemenidiese muntstukke, en verder na Illyriese muntstukke. <ref>{{Cite web|url=http://worldcoincatalog.com/Contents/Invention/invention.htm|title=Cent|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306054054/http://worldcoincatalog.com/Contents/Invention/invention.htm|archive-date=6 March 2015|access-date=7 March 2015}}</ref> 'n Gestandaardiseerde Romeinse geldeenheid is dwarsdeur die [[Romeinse Ryk]] gebruik, belangrike Romeinse [[Goue muntstuk|goud-]] en [[Silwermunte|silwermuntstukke]] is tot in die [[Middeleeue]] voortgesit. Antieke en vroeë Middeleeuse muntstukke het, in teorie, die waarde van hul metaalinhoud gehad, hoewel daar deur die geskiedenis heen baie gevalle was waar regerings hul geldeenhede verhoog het deur die metaalinhoud van hul muntstukke te verminder, sodat die muntstukke minder in metaal werd was as hul gesig waarde. Papiergeld het eers in die Middeleeuse China ontstaan, met die jiaozi- papiergeld. Vroeë papiergeld is in die latere Middeleeue in [[Europa]] ingevoer, maar sommige muntstukke het steeds die waarde gehad van die goud of silwer wat hulle gedurende die vroeë moderne periode bevat het, die sent is tot in die [[17de eeu]] as 'n silwer muntstuk gemunt. === Achaemenidiese muntstuk (546–330 v.C.) === Toe [[Kores die Grote]] (550–530 v.C.) aan bewind kom, was muntstukke nie bekend in sy wêreld nie. Ruilhandel en tot 'n mate silwerstawe is gebruik as handel. Die gebruik van silwerstawe vir geldeenhede blyk ook sedert die 6de eeu in [[Sentraal-Asië]] te wees. Kores die Grote het muntstukke na die [[Persiese Ryk]] ingevoer na 546 v.C., na sy verowering van [[Lidië]] en die nederlaag van die koning [[Croesus]], wat die eerste muntstuk in die geskiedenis op die been gebring het. Met sy verowering van Lidië het Kores 'n gebied bekom waar die munstelsel uitgevind is en ontwikkel deur middel van gevorderde metallurgie, dit was reeds ongeveer 50 jaar in omloop, wat die Lidiese Koninkryk een van die toonaangewende handelsmagte van die tyd gemaak het. Dit wil voorkom asof Kores aanvanklik die Lidiese muntstuk as sodanig aangeneem het en voortgegaan het om Lidië se leeu-en-bul-muntstuk te slaan. Oorspronklike munte van die [[Achaemenidiese Ryk]] is van 520 v.C. - 450 v.C. tot 330 v.C. uitgereik. Die Persiese Daric (muntstuk) was die eerste ware Achaemenidiese [[goue muntstuk]], wat saam met 'n soortgelyke silwer muntstuk, die Siglos, die bimetalliese monetêre standaard van die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese Persiese Ryk]] verteenwoordig het.<ref name="iranica">Michael Alram, [http://www.iranicaonline.org/articles/daric "DARIC"], ''Encyclopaedia Iranica'', 15 Desember 1994</ref> ==== Muntstukke van Suid-Asië onder die Achaemenidiese Ryk ==== [[Lêer:Achaemenid_siglos_Kabul.jpg|duimnael| In Siglos gevind in die Kaboelvallei, 5de eeu v.C. Hierdie muntstukke is ook in die Bhir-heuwel gevind.<ref name="Errington Bhir mound">{{Citation|last1=Bopearachchi|first1=Osmund|title=The Crossroads of Asia: transformation in image and symbol in the art of ancient Afghanistan and Pakistan|url=https://books.google.com/books?id=pfLpAAAAMAAJ|publisher=Ancient India and Iran Trust|isbn=978-0-9518399-1-1}}</ref> <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref>]] Die Achaemenidiese Ryk het reeds die deure van [[Indië]] bereik tydens die oorspronklike uitbreiding van [[Kores die Grote]], en die Achaemenidiese verowering van die Indusvallei is gedateer tot c. 515 v.C. onder [[Dareios I van Persië|Darius I]]. 'n Achaemenidiese administrasie is in die gebied opgerig. Die Kaboel-hoop, ook genoem die Chaman Hazouri-hoop, <ref name="OB300">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi, Coin Production and Circulation|2000}}</ref> is 'n muntstuk wat in die omgewing van [[Kaboel]], [[Afghanistan]], ontdek is en bevat talle [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenid-]]munte sowel as baie [[Antieke Griekeland|Griekse]] munte uit die 5de en 4de eeu v.C. <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref> Die storting van die hoop word gedateer na die Achaemenid-tydperk, ongeveer 380 v.C. <ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi, Coin Production and Circulation|2000}}</ref> Die hoop bevat ook baie plaaslik vervaardigde silwermuntstukke wat deur die owerhede onder Achaemenid-heerskappy gemunt is. Verskeie van hierdie kwessies volg op die 'westerse ontwerpe' van die voorste bokkoppe, of 'n takbok aan die voorkant, en die inslaan van die munt aan die agterkant. Volgens die numismatikus, Joe Cribb, dui hierdie bevindings daarop dat die idee van die muntstuk en die gebruik van stempel-gemerkte tegnieke gedurende die 4de eeu voor Christus van die Indië ingevoer is. <ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Cribb, Investigating the introduction of coinage in India|1983|p=101}}</ref> Meer Achaemenid-munte is ook in Pushkalavati en in die Bhir-heuwel gevind. <gallery> Lêer:Achaemenid Empire coin. Uncertain mint in the Kabul Valley. Circa 500-380 BCE.jpg|Gemerkte muntstuk, gemunt in die Kabulvallei onder Achaemenidiese administrasie. Omstreeks 500–380 v.C. <ref name="CNG 309874">[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=309874 "Extremely Rare Early Silver from the Kabul Valley", CNG 102, Lot:649], CNG Coins</ref> <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref> Lêer:Gandhara bent bar.jpg|[[Gandhara|Gandharanse]] "gebuigde staaf" -muntstuk gemunt onder Achaemenid-administrasie, van die soort wat in groot hoeveelhede in die Chaman Hazouri en die [[Bhir Mound]]-heuwels aangetref word. </gallery> === Indiese muntstukke (ongeveer 400 v.C. tot 100 n.C.) === [[Lêer:Hoard_of_mostly_Mauryan_coins.jpg|duimnael| Hoop van meestal Mauryan- ryk muntstukke, 3de eeu v.C.]] Die Karshapana is die vroegste stempel-gemerkte muntstuk wat in Indië gevind is, vervaardig vanaf minstens die middel van die 4de eeu v.C. en moontlik so vroeg as 575 v.C., <ref>{{Cite journal|last=HARDAKER|first=TERRY R.|date=1975|title=The origins of coinage in northern India|journal=The Numismatic Chronicle (1966–)|volume=15|pages=200–203}}</ref> beïnvloed deur soortgelyke muntstukke wat in [[Gandhara]] onder die Achaemenidiese ryk geproduseer is, soos dié van die Kaboel-tak, <ref>{{Cite journal|title=Investigating the introduction of coinage in India – a review of recent research|journal=Journal of the Numismatic Society of India|volume=xlv|date=1983|last=Cribb|first=Joe|pages=85–86, 101}}</ref> of ander voorbeelde gevind by Pushkalavati en in die Bhir-heuwel. === Griekse argaïese muntstuk (tot ongeveer 480 v.C.) === [[Lêer:Aegina_Stater_achaic.jpg|duimnael| Silwer stater van Aegina, 550–530 v.C. Voorkant: Seeskilpad met groot korrels in die middel. Agterkant: 'n Vierkant ingeslaan met agt afdelings.]] [[Lêer:Athens_coin_discovered_in_Pushkalavati.jpg|duimnael| Atheense-muntstuk (ongeveer 500 / 490–485 v.C.) ontdek in die Shaikhan Dehri-heuwel in Pushkalavati, Antieke Indië.]] Hierdie muntstuk is die vroegste voorbeeld van sy soort wat tot dusver in die ooste gevind is. <ref name="CNG 199773">[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=199773 "A Truly International Currency", Triton XV, Lot: 1163, ATTICA, Athens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225205951/https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=199773|date=2019-12-25}}, CNG Coins</ref> Volgens [[Aristoteles]] (fr. 611,37, red. V. Rose) en Pollux (Onamastikon IX.83), die eerste uitreiker van Griekse muntstuk, was Hermodike van Kyme. 'n Klein persentasie vroeë Lydiese/Griekse munte het 'n legende aan die voorkant.<ref>{{Cite web|url=http://www.snible.org/coins/hn/inscriptions.html|title=Inscriptions and Titles on ancient Greek coins|publisher=Snible.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120608153318/http://www.snible.org/coins/hn/inscriptions.html|archive-date=2012-06-08|access-date=2012-05-21}}</ref> 'n Bekende vroeë elektromuntstuk, die oudste ingeskrewe muntstuk wat tans bekend is, is van die nabygeleë [[Karië]]. Hierdie muntstuk het 'n Griekse legende met die teks van: ''phaenos emi sema'' <ref>{{Cite web|url=https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/e/electrum_stater_inscribed_with.aspx|title=Electrum stater inscribed with the name of Phanes|date=2011-09-29|publisher=British Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515212641/http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/e/electrum_stater_inscribed_with.aspx|archive-date=2012-05-15|access-date=2012-05-21}}</ref> wat op verskillende maniere geïnterpreteer word as "Ek is die kenteken van Phanes", of "Ek is die teken van die lig", <ref>Newton Num. Chron., 1870, p. 238</ref> of "Ek is die graf van die lig", of " Ek is die graf van Phanes". Dit is bekend dat die munte van Phanes een van die vroegste Griekse munte is. 'n Hemihekte (twee gesigte wat na links kyk) is gevind in die fondament van die tempel Artemis in Ephesos (die oudste vonds van elektromuntstukke wat ontdek is). Een aanname is dat Phanes 'n ryk handelaar was, 'n ander dat hierdie muntstuk verband hou met Apollo- Phanes en, as gevolg van die [[Hertagtiges|Deer]], met [[Artemis]] (tweelingsuster van die god van lig [[Apollo]] -Phaneos). Alhoewel slegs sewe muntstukke van die Phanes-tipe ontdek is, is dit ook opmerklik dat 20% van alle vroeë elektromuntstukke ook die leeu van Artemis en die sonstrale van Apollo-Phaneos het. Alternatiewelik kan Phanes die [[Halikarnassos]] huursoldaat van Amasis wees wat deur [[Herodotos]] genoem is, wat na die hof van [[Kambuses]] ontsnap het en sy leidraad geword het met die inval by [[Egipte]] in 527 of 525 v.C. Volgens Herodotus is hierdie Phanes lewendig begrawe deur 'n sandstorm, tesame met 50 000 Persiese soldate, terwyl hulle probeer het om die tempel van [[Amoen]] - [[Zeus]] in Egipte te verower. <ref>{{Cite web|url=https://archive.org/stream/newnumismatic18royauoft/newnumismatic18royauoft_djvu.txt|title=Full text of "The numismatic chronicle and journal of the Royal Numismatic Society"|date=|access-date=2012-05-21}}. Herodotus third book (ch. iv.).</ref> Die feit dat die Griekse woord 'Phanes' ook lig (of lamp) beteken, en die woord 'sema' beteken ook graf maak hierdie muntstuk 'n beroemde en kontroversiële een. <ref>{{Cite web|url=http://www.snible.org/coins/hn/ionia.html#571|title=Ancient coinage of Ionia|publisher=Snible.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120530042047/http://www.snible.org/coins/hn/ionia.html#571|archive-date=2012-05-30|access-date=2012-05-21}}</ref> 'n Ander kandidaat vir die terrein van die vroegste munte is Aegina, waar Chelone ('skilpad') muntstukke eers ongeveer 700 v.C. gemunt is. <ref>British Museum Catalogue 11 – [https://web.archive.org/web/20131221023256/https://docs.google.com/file/d/0ByKcmdYWS2bZWVpFLWRtVXd0Ulk/edit?pli=1 Attica Megaris Aegina], 700 - 550 BCE, plate [http://www.snible.org/coins/bmc/attica/XXIII.jpg XXIII] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304032457/http://www.snible.org/coins/bmc/attica/XXIII.jpg|date=2016-03-04}}.</ref> Muntstukke uit Athene en Korinte het kort daarna verskyn, wat minstens sedert die laat 6de eeu v.C. bestaan het.<ref>C. Kraay, Archaic and Classical Greek Coins, University of California Press, Berkeley, 1976.</ref> <gallery> Lêer:LYCIA, Phaselis. Circa 550-530-20 BC.jpg|Muntstuk van [[Phaselis]], Licië. Circa 550–530 / 20 v.C. Lêer:LYCIA, Uncertain king. Circa 520-470-60 BC.jpg|Muntstuk van Licië. Circa 520–470 / 60 v.C. Lêer:LYCIA, Uncertain. Circa 520-470-60 BC.jpg|Licië-muntstuk. Circa 520-470 v.C. <ref>{{cite book|title=CNG: LYCIA. Circa 520–470/60 BCE. AR Stater (18mm, 9.18 g).|url=https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=347325}}</ref> Lêer:LESBOS, Unattributed Koinon mint. Circa 510-480 BC.jpg|Muntstuk van [[Lesbos]], [[Ionië]]. Circa 510–80 VHJ. </gallery> === Klassieke Griekse oudheid (480 v.C. ~) === In die [[Klassieke Griekeland|Klassieke periode]] het Griekse muntstukke 'n hoë vlak van tegniese en estetiese gehalte bereik. Groter stede het nou 'n reeks fyn silwer- en goue muntstukke opgelewer, waarvan die meeste 'n portret van hul beskermgod of godin of 'n legendariese held aan die een kant het en 'n simbool van die stad aan die ander kant. Sommige munte het 'n visuele woordspeling gehad, sommige munte uit [[Rhodos]] het 'n [[roos]], omdat die Griekse woord vir roos ''rhodon is''. Die gebruik van inskripsies op munte het ook begin, meestal die naam van die stad wat die munt uitgereik het. Die ryk stede van [[Sisilië]] het 'n goeie fyn munte opgelewer. Die groot silwer ''dekadrachm'' (10-dragma) munt uit [[Sirakuse]] word deur baie versamelaars beskou as die beste muntstuk wat in die antieke wêreld vervaardig is, miskien ooit. Sirrakese muntstukke was taamlik standaard in hul indrukke, die een kant dra die hoof van die nimf Arethusa en die ander is gewoonlik 'n perdekar gesleep deur vier perde (kwadriga). Die tiranne van Sirakuse was buitengewoon ryk, en deel van hul openbare betrekkingebeleid was om kwadrigas te finansier vir die [[Antieke Olimpiese Spele|Olimpiese wa-wedloop]], 'n baie duur onderneming. Aangesien hulle dikwels meer as een kwadriga op 'n slag kon finansier, was hulle gereeld oorwinnaars tydens hierdie uiters gesogte byeenkoms. Sirakruse was een van die kernfigure van numismatiese kuns gedurende die klassieke periode. Onder leiding van die graveerders Kimon en Euainetos, het Sirakuse van die beste muntstukontwerpe in die antieke tye vervaardig. Van die eerste sentra wat muntstukke tydens die Griekse kolonisasie van die vasteland van Suid-Italië ([[Magna Graecia]]) vervaardig het, was Paestum, Crotone, Sybaris, Caulonia, Metapontum en [[Tarente]]. Hierdie antieke stede het muntstukke van 550 v.C. tot 510 v.C. begin vervaardig. <ref>{{Cite web|url=http://www.wildwinds.com/coins/greece/bruttium/i.html|title=Bruttium – Ancient Greek Coins – WildWinds.|publisher=|access-date=8 September 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.wildwinds.com/coins/greece/lucania/i.html|title=Lucania – Ancient Greek Coins – WildWinds.com|publisher=|access-date=8 September 2014}}</ref> <gallery> Lêer:ISLANDS off ATTICA. Aegina. Circa 456-45-431 BC.jpg|[[Aegina|Aegina-]] muntstuk, Circa 456 / 45–431 VHJ. Lêer:MACEDON, Akanthos. Circa 470-430 BC.jpg|Muntstuk van [[Akanthos (Greece)|Akanthos]], [[Macedon|Masedonië]], ongeveer 470-430 v.C. Lêer:PAMPHYLIA, Aspendos. Circa 465-430 BC.jpg|Muntstuk van [[Aspendos]], [[Pamphylia|Pamfílië]], circa 465-430 vC. Lêer:KORKYRA, Korkyra. Circa 350-30-290-70 BC.jpg|Muntstuk uit [[Korkyra (polis)|Korkyra]], ongeveer 350 / 30–290 / 70 v.C. Lêer:CYPRUS, Paphos. Onasi(...). Mid 5th century BC.jpg|Munt van [[Cyprus|Ciprus]], ongeveer 450 v.C. </gallery> === Voorkoms van dinastiese portrette (5de eeu v.C.) === [[Lêer:Tissaphernes_head.jpg|duimnael| Die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese ryk]] [[Satraap|Satraps]] en Dynasts in [[Anatolië|Klein-Asië]] het die gebruik van portrette vanaf ongeveer 420 v.C. ontwikkel. Portret van die Satrap van [[Lidië]], Tissaphernes (c.445–395 v.C). ]] Alhoewel baie van die eerste muntstukke die beelde van verskillende gode geïllustreer het, verskyn die eerste portret van die heersers met die muntstuk van [[Lisië]] in die 5de eeu v.C. Geen heerser het gewaag om sy eie portret op 'n muntstuk te laat illustreer nie. Die Achaemeniede was die eerste om hul koning of 'n held op stereotipiese wyse te illustreer, met 'n borsbeeld of die hele liggaam, maar nooit 'n werklike portret nie, op hul Sigloi- en Daric- muntstukke vanaf ongeveer 500 v.C. <ref name="Root">{{Cite journal|title=The Persian archer at Persepolis : aspects of chronology, style and symbolism|date=1989|language=en}}</ref> <ref name="TC20">{{Cite journal|title=Half-figure of the King: unravelling the mysteries of the earliest Sigloi of Darius I|date=February 2012|url=https://community.vcoins.com/thecelator/The-Celator-Vol.26-No.02-Feb-2012.pdf|access-date=15 Julie 2020|archive-date=11 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311083204/https://community.vcoins.com/thecelator/The-Celator-Vol.26-No.02-Feb-2012.pdf|url-status=dead}}</ref> 'n Vroeëre kandidaat vir die eerste portretmuntstuk is [[Themistokles]], die Atheense generaal, wat 'n goewerneur van Magnesia geword het op die Meander- sirkel 465–459 v.C. vir die Achaemenidiese Ryk, hoewel daar twyfel bestaan dat sy muntstukke [[Zeus|Zeus voorgestel het]] eerder as homself. Themistokles was miskien in 'n unieke posisie waarin hy die idee van individuele portrette, wat reeds in die Griekse wêreld bestaan het, kon oordra en terselfdertyd die dinastiese mag van 'n Achaemenidiese dinastie kon oordra wat sy eie muntstukke kon uitreik en illustreer soos hy gewens het. Van die tyd van [[Alexander die Grote]] sou die portret van die regerende heerser 'n standaard, veralgemeende kenmerk van 'n muntstuk word. <gallery> Lêer:IONIA, Magnesia ad Maeandrum. Themistokles reverse. Circa 465-459 BC.jpg|Munt van [[Themistocles|Themistokles]] as goewerneur van Magnesia. Agterkant: graankorrel. Voorkant: moontlike portret van Themistokles. Circa 465–459 v.C. <ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=308695 CNG: IONIA, Magnesia ad Maeandrum. Themistokles. Circa 465-459 BC. AR Hemiobol (7mm, 0.37 g, 1h)]</ref> Lêer:DYNASTS of LYCIA. Kherei. Circa 440-30-410 BC.jpg|Portret van die [[Kherei|Lysiese]] heerser [[Kherei]] wat die Persiese hoed aan die agterkant van sy muntstukke dra (regeer 410–390 v.C). Lêer:DYNASTS of LYCIA. Erbbina. Circa 430-20-400 BC.jpg|Portret van die [[Erbbina|Lysiese]] heerser [[Erbbina]] wat die Persiese hoed aan die agterkant van sy muntstukke dra (regeer 390–380 v.C). Lêer:DYNASTS of LYCIA. Perikles. Circa 380-360 BC.jpg|Portret van die Lysiese heerser Perikles in die gesig (regeer 380-360 v.C). </gallery> === Chinese ronde munte (350 v.C. ~) === [[Lêer:CHINA,_Eastern_Zhou_dynasty_-_Warring_States_Period._State_of_Qí._City_of_Yi._Circa_300-220_BC.jpg|duimnael|Chinese ronde muntstukke, Oosterse Zhou-dinastie - [[Tydperk van die Strydende State]]. Omstreeks 300–220 v.C. Vier Hua (四化, 30 mm, 6,94 g). Legende ''Yi Si Hua'' ([Stad van] Yi Four Hua).]] In China verskyn vroeë ronde munte in die 4de eeu v.C. en is aan die einde van die 3de eeu v.C. deur die keiser [[Qin Shi Huang|Qin Shi Huang Di]] vir die hele China aangeneem. Die ronde muntstuk, die voorloper van die bekende kontantmuntstuk, het in die gebied van die graaf- en messegeld in die Zhou-tydperk, vanaf ongeveer 350 v.C., gesirkuleer. Afgesien van twee klein en vermoedelik laat munte uit die Staat Qin, het munte uit die graafgeld-gebied 'n ronde gat en verwys dit na die ''jin-'' en ''liang-'' eenhede. Die uit die mesgeldarea het 'n vierkantige gat en word in ''hua'' (化) gedenomineer. Alhoewel die Zhou-muntstukke vir besprekingsdoeleindes verdeel is in kategorieë van messe, grawe en ronde muntstukke, blyk dit uit argeologiese bevindings dat die meeste verskillende soorte saam sirkuleer. 'n Vonds wat in 1981 gevind is, naby Hebi in die noorde van [[Henan]], het bestaan uit: 3.537 Gong-grawe, 3 Anyi-boogvoetbalke, 8 Liang ''Dang Lie-'' grawe, 18 Liang-vierkantige voet-grawe en 1.180 Yuan-ronde muntstukke, wat alles in drie kleipotte was. === Hellenistiese periode (320 v.C. - 30 n.C.) === [[Lêer:Alexander_the_great_temnos_tetradrachm.jpg|alt=Poshumous Alexander the Great tetradrachm from|duimnael| [[Alexander die Grote]] tetradragme uit Temnos, Aeolis. Gedateer 188-170 v.C. Voorkant: Alexander die Grote soos Herakles regs geklee in die leeuvel. Agterkant: Zeus sit links van die troon en hou 'n arend in sy regterhand en septer links. ]] Die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese periode]] is gekenmerk deur die verspreiding van die Griekse kultuur oor 'n groot deel van die bekende wêreld. Griekssprekende koninkryke is in [[Egipte]] en [[Sirië|Sirië gevestig]] en 'n tyd lank ook in [[Iran]] en so ver oos as wat nou [[Afghanistan]] en noordwes van [[Indië|Indië is]]. Griekse handelaars het Griekse munte oor hierdie uitgestrekte gebied versprei, en die nuwe koninkryke het spoedig hul eie muntstukke begin produseer. Aangesien hierdie koninkryke baie groter en ryker was as die Griekse stadstate van die klassieke periode, was hul munte geneig om meer massavervaardig te word, en was ook meer gereeld in goud. Hulle het dikwels nie die estetiese delikaatheid van munte uit die vroeëre tydperk gehad nie. Nog steeds word sommige van die Grieks-Baktriese muntstukke, en dié van hul opvolgers in Indië, die Indo-Grieke, beskou as die beste voorbeelde van Griekse numismatiese kuns met "'n goeie mengsel van realisme en idealisering", insluitend die grootste muntstukke wat gemunt moet word in die Hellenistiese wêreld: die grootste goue muntstuk is deur Eucratides gemunt (regeer 171-145 v.C.), die grootste silwer muntstuk deur die Indo-Griekse koning Amyntas Nikator (regeer ongeveer 95–90 v.C). Die portrette "toon 'n mate van individualiteit wat nooit ooreenstem met die dikwels sluwe uitbeeldings van hul koninklike tydgenote verder wes nie" (Roger Ling, "Griekeland en die Hellenistiese wêreld"). <gallery> Lêer:Seleucus Nicator Ai Khanoum mint.jpg|[[Seleucus Nicator]] (312–281 VHJ), [[Ai Khanoum]]. <ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=338684 CNG Coin 338684]</ref> Lêer:Antiochos I Soter Ai Khanoum mint.jpg|[[Antiochus I]] (281–261 v.C.), [[Ai Khanoum]]. Lêer:Coin of Antialkidas.jpg|Muntstuk van die Indo-Griekse koning [[Antialcidas]] (105–95 v.C.) Lêer:Coin of the Bactrian King Agathokles.jpg|Muntstuk van [[Agathocles of Bactria|Agathocles van Bactrië]] met [[Hindoe]]-gode, ongeveer 180 v.C. </gallery> === Romeinse periode (290 v.C. ~) === {{Coin image box 2 singles|header=|image_left=File:Crawford 13-1 Obverse.jpg|image_right=File:Crawford 13-1 Reverse.jpg|caption_left='''[[Obverse and reverse|O:]]''' Bearded head of Mars with Corinthian helmet left.|caption_right='''Reverse''' Horse head right, grain ear behind.|width_left=150|width_right=150|position=right|margin=4|footer=The first Roman silver coin, 281 BCE. Crawford 13/1}} Muntstukke het die Griekse kolonisasie en invloed eers rondom die [[Middellandse See]] gevolg en kort daarna na [[Noord-Afrika]] (Egipte ingesluit), Sirië, Persië en die Balkan. Mense het laat na die [[Romeinse Republiek]] gekom in vergelyking met die res van die [[Middellandse See]], veral Griekeland en Klein-Asië, waar muntstukke in die 7de eeu v.C. uitgevind is. Die [[geldeenheid]] van sentrale [[Italië]] is beïnvloed deur sy natuurlike hulpbronne, met [[brons]] in oorvloed (die [[Etruskers]] was bekende metaal werkers in brons en yster) en [[silwer]] erts was skaars. Die muntstukke van die Romeinse Republiek het begin met 'n paar silwer muntstukke wat blykbaar bedoel was vir handel met [[Kelties]] in Noord-Italië en die Griekse kolonies in Suid-Italië, en swaar [[Gietwerk|gegote]] bronsstukke vir gebruik in Sentraal-Italië. Die eerste Romeinse muntstukke, wat ru en swaar gegote brons was, is uitgereik c. 289 VHJ. <ref>W. Sayles, Ancient Coin Collecting III: The Roman World–Politics and Propaganda, Krause Publications, Iola, Wisconsin, 1997</ref> Amisano, in 'n algemene publikasie, maak melding van die Etruskiese muntstuk en skryf dat dit die begin van ongeveer 550 v.C. in Populonië in gebruik was, 'n chronologie wat die bydrae van die Grieke van [[Magna Graecia]] sou laat vaar en aan die Etruskiërs die las van die invoering van die muntstuk in Italië sal toeskryf. In hierdie werk word voortdurend verwys na klassieke bronne en daar word erkenning gegee aan die oorsprong van die Etruskiese Lidië, 'n bron wat deur [[Herodotus]] ondersteun is, en ook aan die uitvinding van munt in Lidië. <ref name="Giuseppe Amisano 1992 pp. 15-20">Giuseppe Amisano, "Cronologia e politica monetaria alla luce dei segni di valore delle monete etrusche e romane", in: ''Panorama numismatico'', 49 (genn. 1992), pp. 15-20</ref> <gallery> Lêer:PupienusSest.jpg|[[Sestertius]] van [[Marcus Clodius Pupienus Maximus]], 238 n.C. Lêer:Flavian dynasty Aurei.png|Stel van drie Romeinse [[Aureus|aures]] wat die heersers van die Flaviaanse dinastie uitbeeld. Bo na onder: [[Vespasian|Vespasianus]], [[Titus]] en [[Domitian|Domitiannus]], 69-96 CE Lêer:MithridatesIParthiaCoinHistoryofIran.jpg|Silver [[Dragma]] van Mehrdad (Mithridates I) van die Persiese Ryk van Parthia, 165 v.C. </gallery> === Middeleeue === Die eerste Europese muntstuk wat [[Arabiese syfers]] gebruik het van die datum van die jaar waarin die muntstuk gemunt is, was die St. Gall- silwer ''Plappart'' van 1424. <ref>[http://www.medievalcoinage.com/earlydated Early Dated Coins, Accessed December 2009.]</ref> <gallery> Lêer:Cunincpert tremissis 612190 reverse.jpg|Lombardiese [[Tremissis]] wat Saint Michael, 688-700 CE, uitbeeld. Lêer:BorandukhtCoinHistoryofIran.jpg|Silwer muntstuk van Borandukht van die Persiese [[Sassaniese Ryk]], 629 n.C. Lêer:Silver Dirham.png|Silwer Dirham van die [[Umayyad-kalifaat]], 729 n.C.; gemunt deur die Persiese Sassaniese raamwerk te gebruik. Lêer:Almoravid dinar 1138 631905.jpg|Almoravid-muntstuk, 1138–1139 </gallery><gallery> Lêer:Wildermann thaler.jpg|[[Brunswick-Wolfenbüttel]] [[Thaler]] is in 1629 gemunt. Lêer:Genbun Inari Koban Kin.jpg|Japanese plaaslike geldeenheid [[Genbun]] Inari Koban Kin, c. 1736-1741. Lêer:Potosì 8 reales 1768 131206.jpg|1768 silwer [[Spaanse dollar]], of agt [[Spanish real|reales-]] muntstuk (die 'stuk van agt' seerower-roem), gemunt in die [[Spaanse Ryk]]. Lêer:TURKEY, SULTAN MAHMUD II 1818 -2 RUMI GOLD b - Flickr - woody1778a.jpg|Ottomaanse muntstuk, 1818. Lêer:One Rupee East India Company.JPG|Een Rupee-muntstuk uitgereik deur die Oos-Indiese Kompanjie, 1835. </gallery> == Waarde == [[Lêer:5milmkbk.jpg|duimnael| Vyf miljoen mark muntstuk ( [[Republiek van Weimar|Weimar Republiek]], 1923). Ondanks die groot denominasie het die [[Geld|geldwaarde van]] hierdie muntstuk teen die einde van 1923 tot 'n klein breukdeel van 'n Amerikaanse sent gedaal, wesenlik minder as die waarde van die metaalinhoud. ]] {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; clear:right;" |[[Lêer:ლაშა-გიორგის_მონეტა_1210_წ..png|senter|226x226px]] |- | 'n Ongewone [[Koper|kopermuntstuk]] van Koning George IV met Georgiese inskripsies, 1210. |} [[Lêer:Silver_Rupee_Madras_Presidency.JPG|duimnael| 'n [[Silwer]] muntstuk gemaak tydens die regering van die Mughal-keiser Alamgir II. ]] === Geldeenheid === Die meeste muntstukke is tans van 'n basismetaal vervaardig, en die waarde daarvan is afkomstig van hul status as fiat-geld. Dit beteken dat die waarde van die muntstuk deur die wetgewing bepaal word en dus slegs deur die [[vrye mark]] bepaal word, net soos die nasionale geldeenhede in die binnelandse handel gebruik word en ook internasionaal op valutamarkte verhandel word. Hierdie muntstukke is dus monetêre tekens, net soos papiergeldeenhede: hulle word gewoonlik nie met metaal ondersteun nie, maar eerder deur een of ander vorm van regeringswaarborg. Sommige het voorgestel dat sulke munte nie as 'ware munte' beskou word nie (sien hieronder). Daar is dus baie min ekonomiese verskil tussen note en muntstukke met 'n gelykwaardige sigwaarde. Muntstukke kan in omloop wees met fiat-waardes laer as die waarde van hul komponent metale, maar hulle word aanvanklik nooit met so 'n waarde uitgereik nie en die tekort ontstaan net mettertyd as gevolg van [[inflasie]], aangesien markwaardes vir die metaal in die verklaarde sigwaarde inhaal van die muntstuk. Voorbeelde hiervan is onderskeidelik die Amerikaanse sent-, kwart-, halwe dollar- en dollar (normaalweg bevat dit minder as 'n tiende-, kwart-, half- en volle gram silwer), die Amerikaanse nikkel en Amerikaanse sent voor 1982. As gevolg van die toename in die waarde van koper, het die Verenigde State van Amerika die hoeveelheid koper in elke sent aansienlik verminder. Sedert middel 1982 word die pennies van die Verenigde State van 97,5% sink gemaak, met die oorblywende 2,5% 'n koperbedekking. Uiterste verskille tussen muntstukke en metaalwaardes van muntstukke veroorsaak dat munte deur onwettige smelters bewaar of verwyder word om die waarde van hul metaalinhoud te verlaag. Dit is 'n voorbeeld van [[Gresham se Wet|die wet]] van [[Gresham se Wet|Gresham]]. Die Amerikaanse munt het op 14 Desember 2006 nuwe tussentydse reëls geïmplementeer in 'n poging om dit te vermy, onderworpe aan openbare kommentaar vir 30 dae, wat die smelt en uitvoer van pennies en nikkel kriminaliseer. <ref>{{Cite web|url=http://www.usmint.gov/pressroom/index.cfm?action=press_release&ID=724|title=United States Mint Moves to Limit Exportation & Melting of Coins|publisher=The United States Mint|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527072103/http://www.usmint.gov/pressroom//index.cfm?action=press_release&ID=724|archive-date=2016-05-27|access-date=2012-05-22}}</ref> Oortreders kan tot $ 10 000 beboet word en / of tot vyf jaar tronkstraf opgelê word. === Versamelaarsitems === Die waarde van 'n muntstuk as versamelstuk of as 'n belegging hang oor die algemeen af van die toestand, spesifieke historiese belang, seldsaamheid, kwaliteit, prag van die ontwerp en algemene gewildheid by versamelaars. As 'n muntstuk baie ontbreek in al hierdie aspekte, is dit onwaarskynlik dat dit baie werd sal wees. Die waarde van goudmuntstukke word ook tot 'n sekere mate deur hierdie faktore beïnvloed, maar is grootliks gebaseer op die waarde van hul goud-, silwer- of platinuminhoud. Soms word nie-gemonetiseerde goudmuntstukke soos die Kanadese Esdoornblaar en die Amerikaanse Goue Arend gemunt met nominale sigwaardes kleiner as die waarde van die metaal daarin, maar aangesien sulke munte nooit bedoel is om te sirkuleer nie, het hierdie sigwaardes geen relevansie nie. Versamelaarskatalogusse bevat dikwels inligting oor muntstukke om versamelaars te help met die identifisering en gradering. Bykomende hulpbronne kan aanlyn gevind word vir versamelaars, hiervoor is daar versamelaarsklubs, versamelingsbestuurinstrumente, markplekke,<ref>{{Cite web|url=https://www.pr.com/press-release/739836|title=Colnect Marketplace Has Been Launched|website=PR.com|access-date=2019-02-20}}</ref> handelsplatforms en forums. == Ander gebruike == Sommige veroordeelde misdadigers van die [[Britse Eilande]] wat in die 18de en 19de eeu na Australië geneem is om gevonnis te word, het muntstukke gebruik om boodskappe van herinnering aan geliefdes wat in Brittanje agtergelaat is, te skryf. Die muntstukke is glad gemaak en ingeskryf, hetsy deur te steek of te graveer, met soms aangrypende woorde van verlies. Hierdie muntstukke is 'oortuigende liefdadigheidsteken' of 'loodharte' genoem. <ref>{{Cite web|url=http://www.nma.gov.au/collections/convict_tokens|title=Convict tokens, National Museum of Australia|date=2012-01-25|publisher=Nma.gov.au|access-date=2020-07-15|archive-date=2011-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920235935/http://www.nma.gov.au/collections/convict_tokens/|url-status=dead}}</ref> 'n Aantal van hierdie tekens is in die versameling van die Nasionale Museum van Australië. == Moderne funksies == [[Lêer:Contando_Dinheiro_(8228640).jpg|links|duimnael|Muntstukke kan opgestapel word.]] [[Lêer:1884_trade_dollar_rev.jpg|duimnael|1884 Amerikaanse doller.]] [[Lêer:20franctrimetalrev.jpg|duimnael|185x185px|Franse 1992 twintig Franc Trio-Metaal muntstuk.]] [[Lêer:Kingtutcoinobv_without_background.png|duimnael| Bimetalliese Egiptiese muntstuk met een pond met koning Tutankhamen.]] Die kant van 'n muntstuk met 'n beeld van 'n monarg, ander gesag, of 'n nasionale embleem, word die ''voorkant'' (algemeen, ''kop'') genoem; die ander kant, wat verskillende soorte inligting bevat, word die ''stert'' genoem. Die jaar waarin dit gemunt is, word gewoonlik aan die buitekant aangetoon, hoewel sommige [[Volksrepubliek China|Chinese]] muntstukke, die meeste Kanadese munte, die Britse 20p- muntstuk voor 2008, die Amerikaanse kwart ná 1999, en al die Japannese munte uitsonderings is. Die verhouding van die beelde op die voor- en agterkant van 'n muntstuk is die oriëntasie van die muntstuk. As die beeld op die voorkant van die munt regs na bo is en die munt links of regs op sy vertikale as laat blyk dat die agterkant van die munt ook regs na bo is, dan word gesê dat die muntstuk 'n medale oriëntasie het - tipies van die [[Euro]] en [[pond sterling]]; As die muntstuk egter links of regs gedraai word, wys dat die omgekeerde beeld onderstebo is, dan word gesê dat die muntstuk muntoriëntering het, kenmerkend van die [[Amerikaanse dollar|Amerikaanse dollar muntstuk]]. Bimetaal muntstukke word soms gebruik vir hoër waardes en vir herdenkingsdoeleindes. In die negentigerjare het [[Frankryk]] 'n driemetaal-muntstuk gebruik. Algemene bimetaal voorbeelde sluit die € 1, € 2, Britse £ 1, £ 2 en Kanadese $ 2 en verskeie peso-munte in [[Mexiko]] in. [[Lêer:RR5111-0173 3 рубля серебро 2008 аверс.gif|duimnael| 3 [[Russiese roebel]]smuntstuk is in 2008 gemunt.]] Nie alle muntstukke is rond nie; hulle kom in verskillende vorms voor. Die Australiese 50-sent-muntstuk het byvoorbeeld twaalf plat sye. Sommige muntstukke het golwende rande, byvoorbeeld die muntstukke van $ 2 en 20 sent van Hong Kong en die 10 sent-munte van [[Bahamas]]. Sommige is vierkantig, soos die 15-sent-muntstuk van die Bahamas en die 50-sent-muntstuk van [[Aruba]]. Gedurende die 1970's is [[Eswatini|Swazi-]] muntstukke in verskillende vorms gemunt, waaronder vierkante, veelhoeke en golwende kringe met 8 en 12 golwe. <gallery> Lêer:Israelwave.jpg|Geronde muntstuk van [[Israel]]. Lêer:Belizeonecentwave.jpg|1996 een sent munt van [[Belize]]. Lêer:Phil2pisodecrev.jpg|Dekagonale twee Piso Filippynse muntstuk 1990. </gallery> Sommige ander muntstukke, soos die Britse 20 en 50 pennie muntstukke en die Kanadese Loonie, het 'n onewe aantal sye met die rande afgerond. Op hierdie manier het die muntstuk 'n konstante deursnee, wat herkenbaar is deur verkoopmasjiene in watter rigting dit ook al ingevoer word. Die [[Man (eiland)|Eiland Man]]het 'n driehoekige muntstuk met 'n sigwaarde van £ 5 (geproduseer ter herdenking van die [[Toetankamen]]-uitstalling 2007/2008 in Die O2 Arena) in opdrag van Eiland Man, dit het op 6 Desember 2007 wettig geword. Ander driehoekige munte wat vroeër uitgereik is, sluit in: Cabinda- muntstuk, [[Bermuda|Bermudaanse]] muntstuk, 2 Dollar [[Cookeilande]] 1992 driehoekige muntstuk, [[Uganda]] Millennium Coin en [[Pole|Poolse]] sterling-silwer 10-zloty-muntstuk. Sommige Middeleeuse muntstukke, genaamd ''bracteates'', was so dun dat hulle net aan die een kant geslaan is. Baie muntstukke word deur die jare vervaardig met geïntegreerde gate soos Chinese "kontant" -muntstukke, Japannese munte, koloniale Franse muntstukke, ens. Dit is moontlik gedoen om toe te laat dat hulle aan koorde geryg kon word, om die opberging en die vervoer daarvan te vergemaklik. Deesdae help gate om muntstukke van soortgelyke grootte en metaal te onderskei, soos die Japannese munt van 50 jen en 100 jen. <gallery> Lêer:Frenchholeobv.jpg|1917 Franse muntstuk met 'n gat. Lêer:Chong Ning Tongbao 1.JPG|Chinese muntstuk, 1102–1106 Lêer:عملة فلسطينية معدنية.jpg|1941 Palestynse muntstuk. Lêer:GoEnDamaScan.jpg|Moderne Japannese 5-jen muntstuk. Lêer:1924 East African 1 cent coin reverse.jpg|1924 Oos-Afrika-muntstuk. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == * Angus, Ian. ''Muntstukke en geldpunte''. Londen: Ward Lock, 1973. {{ISBN|0-7063-1811-0}} [[ISBN (identifier)|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-7063-1811-0|0-7063-1811-0]]. == Eksterne skakels == * {{Commons-inline|Coins}} 8gj25b35aujzvvzdk5hbvgx0dj410kg 2909320 2909319 2026-06-04T16:42:34Z Oesjaar 7467 /* Klassieke Griekse oudheid (480 v.C. ~) */ Rooi word blou. 2909320 wikitext text/x-wiki 'n '''Muntstuk''' is 'n klein, plat (afhangend van die land of waarde) ronde stuk [[metaal]] of [[plastiek]] wat hoofsaaklik as ruilmiddel of wettige betaalmiddel gebruik word. Dit word in gewig gestandaardiseer en word in groot hoeveelhede by 'n munt geproduseer (geslaan) om handel te vergemaklik en word meestal deur 'n [[regering]] uitgereik. Muntstukke bevat dikwels prente, syfers of teks. Muntstukke en [[Medalje|medaljes]] het 'n voor - en agterkant. Die voorkant van 'n muntstuk word soms die ''kop'' genoem, omdat dit dikwels die kop van 'n prominente persoon is en die agterkant van die muntstuk word ook na verwys as die ''stert''. [[Lêer:Y2klibholoobv.jpg|duimnael|200px| Holografiese muntstuk uit Liberië.]] Muntstukke is gewoonlik metaal of 'n [[legering]] (allooi) of soms van mensgemaakte materiale en is gewoonlik 'n skyfvorm. Muntstukke wat van waardevolle metaal gemaak is, word in groot hoeveelhede as stawe geberg. Ander muntstukke word as [[geld]] gebruik in alledaagse transaksies wat ook saam met banknote sirkuleer. Gewoonlik is die muntstuk met die hoogste waarde in omloop (uitsluitlik goudmuntstukke) minder werd as die noot en het die laagste waarde. Die afgelope honderd jaar was die sigwaarde van sirkulasie-muntstukke soms laer as die waarde van die metaal wat hulle bevat as gevolg van [[inflasie]]. As die verskil beduidend word, kan die uitgawesowerheid besluit om hierdie muntstukke aan die sirkulasie te onttrek en moontlik nuwe ekwivalente met 'n ander samestelling uit te reik, of kan die publiek besluit om die muntstukke af te smelt of te bewaar (sien [[Gresham se Wet]]). Uitsonderings op die reël dat sigwaarde hoër is as die inhoud, vind ook by sommige goudmuntstukke van [[koper]], [[silwer]] of [[goud]] (selde, ander metale, soos [[platinum]] of [[palladium]]), bedoel vir versamelaars of beleggers in edelmetale. Voorbeelde van moderne goue versamel- / beleggersmuntstukke is die Sovereign Britse munt wat deur die [[Verenigde Koninkryk]] gemunt is, die Amerikaanse Goue Arend wat deur die [[Verenigde State van Amerika]] gemunt word, die Kanadese Goue Esdoornblaar wat deur [[Kanada]] gemunt word, en die [[Krugerrand]] wat deur [[Suid-Afrika]] gemunt word. Terwyl die Arend-, Esdoornblaar- en Sovereign-muntstukke nominale (suiwer simboliese) gesigswaardes het, het die Krugerrand dit nie. Vroeër is 'n groot hoeveelheid muntmetale (insluitende legerings) en ander materiale (bv. [[porselein]]) gebruik om muntstukke vir sirkulasie, versameling en metaalbelegging te produseer: goudmuntstukke is dikwels geriefliker in winkels met 'n versekerde hoeveelheid en suiwerheid as ander goud.<ref>{{Cite web|url=http://www.coinsoftheuk.co.uk/pics/metal.html|title=Comprehensive list of metals and their alloys which have been used at various times, in coins for all types of purposes|last=Tony Clayton|date=|publisher=coinsoftheuk.co.uk|access-date=2018-08-15}}</ref> == Geskiedenis == === Goue en ongemerkte metale === [[Lêer:Minoan_copper_ingot_from_Zakros,_Crete.jpg|duimnael|'n Gietblok van beesleer van [[Kreta]]. [[Bronstydperk|Metaalvate van die laat-Bronstydperk]] het standaardvorms gekry, soos die vorm van 'n 'beesvel', wat daarop dui dat dit gestandaardiseerde waardes verteenwoordig. ]] Metaal gietblokke, silwer stawe of ongemerkte stawe is waarskynlik gebruik vir die uitruil tussen baie van die beskawings wat [[metallurgie]] bemeester het. Die gewig en die suiwerheid van hegting is die belangrikste bepaling van die waarde. In die [[Achaemenidiese Ryk]] in die vroeë 6de eeu v.C., was die munt nog onbekend, en tot 'n mate was silwer stawe gebruik in plaas van handel. Die gebruik van silwerstawe vir geldeenhede blyk ook sedert die 6de eeu v.C. in [[Sentraal-Asië]] te wees. Muntstukke was 'n evolusie van geldwaarde stelsels uit die [[Bronstydperk|Laat Bronstydperk]], waar blokke van standaardgrootte, en ruilmiddels soos messegeld, gebruik is om waarde op te slaan en oor te dra. In die laat [[Bronstydperk|Chinese Bronstydperk]] is gestandaardiseerde ruilmiddels gemaak, soos dié wat in 'n graf naby [[Anyang|Anyang ontdek is]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.big5.henan.gov.cn/hngk/system/2006/08/02/010000219.shtml|title=中國最早金屬鑄幣 商代晚期鑄造銅貝-河南概況|publisher=Big5.henan.gov.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20120317071705/http://www.big5.henan.gov.cn/hngk/system/2006/08/02/010000219.shtml|archive-date=2012-03-17|access-date=2012-05-22}}</ref> Dit was replikas in brons van 'n vroeë Chinese geldeenheid, kauri doppe, daarom die benaming ''Bronze Shell''.<ref>{{Cite web|url=http://chinesechinese.net/HistoryofChina.html|title=A snap shot view of The history of China by YK Kwan|last=YK Kwan|publisher=Chinesechinese.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503202130/http://www.chinesechinese.net/HistoryofChina.html|archive-date=2012-05-03|access-date=2012-05-21}}</ref> === Lidiënse en Ioniese elektromuntstukke (ongeveer 600 v.C.) === [[Lêer:KINGS_of_LYDIA._Alyattes._Circa_620-10-564-53_BC.jpg|duimnael| Muntstuk van Alyattes van [[Lidië]]. Circa 620]] [[Lêer:Triti,_Phanes,_625-600_BC,_Ionia_-_301224.jpg|regs|duimnael| Die vroegste ingeskrewe munt: Elektrum muntstuk van Phanes van [[Efese]], 625-600 v.C. ]] Die vroegste muntstukke word meestal geassosieer met Anatolië van die Ystydperk van die laat 7de eeu v.C. en veral met die koninkryk van [[Lidië]]. <ref>M. Kroll, review of G. Le Rider's ''La naissance de la monnaie'', ''Schweizerische Numismatische Rundschau'' '''80''' (2001), p. 526. D. Sear, Greek Coins and Their Values Vol. 2, Seaby, London, 1979, p. 317.</ref> Vroeë elektromuntstukke ('n veranderlike mengsel van goud en silwer, tipies met 'n verhouding van ongeveer 54% goud tot 44% silwer), is nie in gewig gestandaardiseer nie en in hul vroegste stadium is daar moontlik rituele voorwerpe, soos kentekens of medaljes, uitgereik deur priesters. Die onvoorspelbaarheid van die samestelling van die natuurlike voorkoms impliseer dat dit 'n veranderlike waarde het, wat die ontwikkeling baie belemmer het. Die meeste van die vroeë Lidiënse muntstukke bevat geen skrif ('legende' of 'inskripsie') nie, slegs 'n beeld van 'n simboliese dier. Daarom is die datering van hierdie muntstukke hoofsaaklik afhanklik van argeologiese bewyse, met die algemeenste aangehaalde getuienis afkomstig van opgrawings by die [[Tempel van Artemis]] in [[Efese]], (wat later sou ontwikkel tot een van die Sewe Wonders van die Antieke Wêreld), die grond van die vroegste bekende vonds van elektromuntstukke. Omdat die oudste leeukop 'muntstukke' in die tempel ontdek is, lyk dit nie of dit in die handel gebruik is nie, hierdie voorwerpe was moontlik nie muntstukke nie, maar kentekens of medaljes wat deur die priesters van die tempel uitgereik is. Anatoliese Artemis was die Πὀτνια Θηρῶν (''Potnia Thêrôn'', "Meesteres van Diere"), wie se simbool die [[Hertagtiges|takbok]] was. Dit het 'n tydjie geduur voordat antieke muntstukke vir koop en verkoop gebruik is. Selfs die kleinste waarde van muntstukke, wat miskien vir 'n dag se bestaan werd is, sou te waardevol gewees het om 'n brood mee te koop.<ref>"Hoards, Small Change, and the Origin of Coinage," Journal of the Hellenistic Studies 84 (1964), p. 89</ref> Miskien is die eerste muntstukke wat op grootskaalse basis vir kleinhandel gebruik is, waarskynlik klein silwerfraksies, Hemiobol, Antieke Griekse muntstuk wat deur die Ioniese Grieke in die laat 6de eeu v.C. gemunt is.<ref>M. Mitchiner, Ancient Trade and Early Coinage, Hawkins Publications, London, 2004, p. 214</ref> ''{{quote|"So far as we have any knowledge, they [the Lydians] were the first people to introduce the use of gold and silver coins, and the first who sold goods by retail"|Herodotus, I94}}'' Baie vroeë Lidiese en Griekse muntstukke is onder die gesag van privaat individue gemunt en is dus meer verwant aan tekens of kentekens as moderne muntstukke,<ref>G. Hanfmann, pp. 73, 77. R. Seaford, p. 128, points out, "The nearly total lack of … coins in the excavated commercial-industrial areas of Sardis suggests that they were concentrated in the hands of the king and possibly wealthy merchants."</ref> hoewel dit blyk dat sommige van hulle amptelike staatskwessies was. Die vroegste ingeskrewe munte is dié van Phanes, gedateer tot 625–600 v.C. uit [[Efese]] in [[Ionië]], met die legende ΦΑΝΕΟΣ ΕΜΙ ΣΗΜΑ (of soortgelyk) (“Ek is die kenteken van Phanes”), of net die naam ΦΑΝΕΟΣ “van Phanes". Die eerste elektromuntstukke wat deur 'n monarg uitgereik is, is die muntstukke deur koning Alyattes van Lidië (oorlede ongeveer 560 v.C.), om hierdie rede word hierdie koning soms genoem as die ontwerper van muntstukke. <ref>A. Ramage, "Golden Sardis", King Croesus' Gold: Excavations at Sardis and the History of Gold Refining, edited by A. Ramage and P. Craddock, Harvard University Press, Cambridge, 2000, p. 18.</ref> === Croesus: Suiwer goue en silwer munte === Die opvolger van Alyattes, koning [[Croesus]] (560–546 v.C.), het in die Griekse historiografie met groot rykdom verband gehou. Hy word gekrediteer deur die uitreiking van die ''Croeseid'', die eerste ware [[goue muntstuk]]ke met 'n gestandaardiseerde suiwerheid vir algemene sirkulasie en die wêreld se eerste bimetaal monetêre stelsel in 550 v.C. Muntstukke het vinnig versprei in die 6de en 5de eeu v.C., wat gelei het tot die ontwikkeling van die Antieke Griekse muntstukke en Achaemenidiese muntstukke, en verder na Illyriese muntstukke. <ref>{{Cite web|url=http://worldcoincatalog.com/Contents/Invention/invention.htm|title=Cent|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306054054/http://worldcoincatalog.com/Contents/Invention/invention.htm|archive-date=6 March 2015|access-date=7 March 2015}}</ref> 'n Gestandaardiseerde Romeinse geldeenheid is dwarsdeur die [[Romeinse Ryk]] gebruik, belangrike Romeinse [[Goue muntstuk|goud-]] en [[Silwermunte|silwermuntstukke]] is tot in die [[Middeleeue]] voortgesit. Antieke en vroeë Middeleeuse muntstukke het, in teorie, die waarde van hul metaalinhoud gehad, hoewel daar deur die geskiedenis heen baie gevalle was waar regerings hul geldeenhede verhoog het deur die metaalinhoud van hul muntstukke te verminder, sodat die muntstukke minder in metaal werd was as hul gesig waarde. Papiergeld het eers in die Middeleeuse China ontstaan, met die jiaozi- papiergeld. Vroeë papiergeld is in die latere Middeleeue in [[Europa]] ingevoer, maar sommige muntstukke het steeds die waarde gehad van die goud of silwer wat hulle gedurende die vroeë moderne periode bevat het, die sent is tot in die [[17de eeu]] as 'n silwer muntstuk gemunt. === Achaemenidiese muntstuk (546–330 v.C.) === Toe [[Kores die Grote]] (550–530 v.C.) aan bewind kom, was muntstukke nie bekend in sy wêreld nie. Ruilhandel en tot 'n mate silwerstawe is gebruik as handel. Die gebruik van silwerstawe vir geldeenhede blyk ook sedert die 6de eeu in [[Sentraal-Asië]] te wees. Kores die Grote het muntstukke na die [[Persiese Ryk]] ingevoer na 546 v.C., na sy verowering van [[Lidië]] en die nederlaag van die koning [[Croesus]], wat die eerste muntstuk in die geskiedenis op die been gebring het. Met sy verowering van Lidië het Kores 'n gebied bekom waar die munstelsel uitgevind is en ontwikkel deur middel van gevorderde metallurgie, dit was reeds ongeveer 50 jaar in omloop, wat die Lidiese Koninkryk een van die toonaangewende handelsmagte van die tyd gemaak het. Dit wil voorkom asof Kores aanvanklik die Lidiese muntstuk as sodanig aangeneem het en voortgegaan het om Lidië se leeu-en-bul-muntstuk te slaan. Oorspronklike munte van die [[Achaemenidiese Ryk]] is van 520 v.C. - 450 v.C. tot 330 v.C. uitgereik. Die Persiese Daric (muntstuk) was die eerste ware Achaemenidiese [[goue muntstuk]], wat saam met 'n soortgelyke silwer muntstuk, die Siglos, die bimetalliese monetêre standaard van die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese Persiese Ryk]] verteenwoordig het.<ref name="iranica">Michael Alram, [http://www.iranicaonline.org/articles/daric "DARIC"], ''Encyclopaedia Iranica'', 15 Desember 1994</ref> ==== Muntstukke van Suid-Asië onder die Achaemenidiese Ryk ==== [[Lêer:Achaemenid_siglos_Kabul.jpg|duimnael| In Siglos gevind in die Kaboelvallei, 5de eeu v.C. Hierdie muntstukke is ook in die Bhir-heuwel gevind.<ref name="Errington Bhir mound">{{Citation|last1=Bopearachchi|first1=Osmund|title=The Crossroads of Asia: transformation in image and symbol in the art of ancient Afghanistan and Pakistan|url=https://books.google.com/books?id=pfLpAAAAMAAJ|publisher=Ancient India and Iran Trust|isbn=978-0-9518399-1-1}}</ref> <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref>]] Die Achaemenidiese Ryk het reeds die deure van [[Indië]] bereik tydens die oorspronklike uitbreiding van [[Kores die Grote]], en die Achaemenidiese verowering van die Indusvallei is gedateer tot c. 515 v.C. onder [[Dareios I van Persië|Darius I]]. 'n Achaemenidiese administrasie is in die gebied opgerig. Die Kaboel-hoop, ook genoem die Chaman Hazouri-hoop, <ref name="OB300">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi, Coin Production and Circulation|2000}}</ref> is 'n muntstuk wat in die omgewing van [[Kaboel]], [[Afghanistan]], ontdek is en bevat talle [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenid-]]munte sowel as baie [[Antieke Griekeland|Griekse]] munte uit die 5de en 4de eeu v.C. <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref> Die storting van die hoop word gedateer na die Achaemenid-tydperk, ongeveer 380 v.C. <ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi, Coin Production and Circulation|2000}}</ref> Die hoop bevat ook baie plaaslik vervaardigde silwermuntstukke wat deur die owerhede onder Achaemenid-heerskappy gemunt is. Verskeie van hierdie kwessies volg op die 'westerse ontwerpe' van die voorste bokkoppe, of 'n takbok aan die voorkant, en die inslaan van die munt aan die agterkant. Volgens die numismatikus, Joe Cribb, dui hierdie bevindings daarop dat die idee van die muntstuk en die gebruik van stempel-gemerkte tegnieke gedurende die 4de eeu voor Christus van die Indië ingevoer is. <ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Cribb, Investigating the introduction of coinage in India|1983|p=101}}</ref> Meer Achaemenid-munte is ook in Pushkalavati en in die Bhir-heuwel gevind. <gallery> Lêer:Achaemenid Empire coin. Uncertain mint in the Kabul Valley. Circa 500-380 BCE.jpg|Gemerkte muntstuk, gemunt in die Kabulvallei onder Achaemenidiese administrasie. Omstreeks 500–380 v.C. <ref name="CNG 309874">[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=309874 "Extremely Rare Early Silver from the Kabul Valley", CNG 102, Lot:649], CNG Coins</ref> <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref> Lêer:Gandhara bent bar.jpg|[[Gandhara|Gandharanse]] "gebuigde staaf" -muntstuk gemunt onder Achaemenid-administrasie, van die soort wat in groot hoeveelhede in die Chaman Hazouri en die [[Bhir Mound]]-heuwels aangetref word. </gallery> === Indiese muntstukke (ongeveer 400 v.C. tot 100 n.C.) === [[Lêer:Hoard_of_mostly_Mauryan_coins.jpg|duimnael| Hoop van meestal Mauryan- ryk muntstukke, 3de eeu v.C.]] Die Karshapana is die vroegste stempel-gemerkte muntstuk wat in Indië gevind is, vervaardig vanaf minstens die middel van die 4de eeu v.C. en moontlik so vroeg as 575 v.C., <ref>{{Cite journal|last=HARDAKER|first=TERRY R.|date=1975|title=The origins of coinage in northern India|journal=The Numismatic Chronicle (1966–)|volume=15|pages=200–203}}</ref> beïnvloed deur soortgelyke muntstukke wat in [[Gandhara]] onder die Achaemenidiese ryk geproduseer is, soos dié van die Kaboel-tak, <ref>{{Cite journal|title=Investigating the introduction of coinage in India – a review of recent research|journal=Journal of the Numismatic Society of India|volume=xlv|date=1983|last=Cribb|first=Joe|pages=85–86, 101}}</ref> of ander voorbeelde gevind by Pushkalavati en in die Bhir-heuwel. === Griekse argaïese muntstuk (tot ongeveer 480 v.C.) === [[Lêer:Aegina_Stater_achaic.jpg|duimnael| Silwer stater van Aegina, 550–530 v.C. Voorkant: Seeskilpad met groot korrels in die middel. Agterkant: 'n Vierkant ingeslaan met agt afdelings.]] [[Lêer:Athens_coin_discovered_in_Pushkalavati.jpg|duimnael| Atheense-muntstuk (ongeveer 500 / 490–485 v.C.) ontdek in die Shaikhan Dehri-heuwel in Pushkalavati, Antieke Indië.]] Hierdie muntstuk is die vroegste voorbeeld van sy soort wat tot dusver in die ooste gevind is. <ref name="CNG 199773">[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=199773 "A Truly International Currency", Triton XV, Lot: 1163, ATTICA, Athens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225205951/https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=199773|date=2019-12-25}}, CNG Coins</ref> Volgens [[Aristoteles]] (fr. 611,37, red. V. Rose) en Pollux (Onamastikon IX.83), die eerste uitreiker van Griekse muntstuk, was Hermodike van Kyme. 'n Klein persentasie vroeë Lydiese/Griekse munte het 'n legende aan die voorkant.<ref>{{Cite web|url=http://www.snible.org/coins/hn/inscriptions.html|title=Inscriptions and Titles on ancient Greek coins|publisher=Snible.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120608153318/http://www.snible.org/coins/hn/inscriptions.html|archive-date=2012-06-08|access-date=2012-05-21}}</ref> 'n Bekende vroeë elektromuntstuk, die oudste ingeskrewe muntstuk wat tans bekend is, is van die nabygeleë [[Karië]]. Hierdie muntstuk het 'n Griekse legende met die teks van: ''phaenos emi sema'' <ref>{{Cite web|url=https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/e/electrum_stater_inscribed_with.aspx|title=Electrum stater inscribed with the name of Phanes|date=2011-09-29|publisher=British Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515212641/http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/e/electrum_stater_inscribed_with.aspx|archive-date=2012-05-15|access-date=2012-05-21}}</ref> wat op verskillende maniere geïnterpreteer word as "Ek is die kenteken van Phanes", of "Ek is die teken van die lig", <ref>Newton Num. Chron., 1870, p. 238</ref> of "Ek is die graf van die lig", of " Ek is die graf van Phanes". Dit is bekend dat die munte van Phanes een van die vroegste Griekse munte is. 'n Hemihekte (twee gesigte wat na links kyk) is gevind in die fondament van die tempel Artemis in Ephesos (die oudste vonds van elektromuntstukke wat ontdek is). Een aanname is dat Phanes 'n ryk handelaar was, 'n ander dat hierdie muntstuk verband hou met Apollo- Phanes en, as gevolg van die [[Hertagtiges|Deer]], met [[Artemis]] (tweelingsuster van die god van lig [[Apollo]] -Phaneos). Alhoewel slegs sewe muntstukke van die Phanes-tipe ontdek is, is dit ook opmerklik dat 20% van alle vroeë elektromuntstukke ook die leeu van Artemis en die sonstrale van Apollo-Phaneos het. Alternatiewelik kan Phanes die [[Halikarnassos]] huursoldaat van Amasis wees wat deur [[Herodotos]] genoem is, wat na die hof van [[Kambuses]] ontsnap het en sy leidraad geword het met die inval by [[Egipte]] in 527 of 525 v.C. Volgens Herodotus is hierdie Phanes lewendig begrawe deur 'n sandstorm, tesame met 50 000 Persiese soldate, terwyl hulle probeer het om die tempel van [[Amoen]] - [[Zeus]] in Egipte te verower. <ref>{{Cite web|url=https://archive.org/stream/newnumismatic18royauoft/newnumismatic18royauoft_djvu.txt|title=Full text of "The numismatic chronicle and journal of the Royal Numismatic Society"|date=|access-date=2012-05-21}}. Herodotus third book (ch. iv.).</ref> Die feit dat die Griekse woord 'Phanes' ook lig (of lamp) beteken, en die woord 'sema' beteken ook graf maak hierdie muntstuk 'n beroemde en kontroversiële een. <ref>{{Cite web|url=http://www.snible.org/coins/hn/ionia.html#571|title=Ancient coinage of Ionia|publisher=Snible.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120530042047/http://www.snible.org/coins/hn/ionia.html#571|archive-date=2012-05-30|access-date=2012-05-21}}</ref> 'n Ander kandidaat vir die terrein van die vroegste munte is Aegina, waar Chelone ('skilpad') muntstukke eers ongeveer 700 v.C. gemunt is. <ref>British Museum Catalogue 11 – [https://web.archive.org/web/20131221023256/https://docs.google.com/file/d/0ByKcmdYWS2bZWVpFLWRtVXd0Ulk/edit?pli=1 Attica Megaris Aegina], 700 - 550 BCE, plate [http://www.snible.org/coins/bmc/attica/XXIII.jpg XXIII] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304032457/http://www.snible.org/coins/bmc/attica/XXIII.jpg|date=2016-03-04}}.</ref> Muntstukke uit Athene en Korinte het kort daarna verskyn, wat minstens sedert die laat 6de eeu v.C. bestaan het.<ref>C. Kraay, Archaic and Classical Greek Coins, University of California Press, Berkeley, 1976.</ref> <gallery> Lêer:LYCIA, Phaselis. Circa 550-530-20 BC.jpg|Muntstuk van [[Phaselis]], Licië. Circa 550–530 / 20 v.C. Lêer:LYCIA, Uncertain king. Circa 520-470-60 BC.jpg|Muntstuk van Licië. Circa 520–470 / 60 v.C. Lêer:LYCIA, Uncertain. Circa 520-470-60 BC.jpg|Licië-muntstuk. Circa 520-470 v.C. <ref>{{cite book|title=CNG: LYCIA. Circa 520–470/60 BCE. AR Stater (18mm, 9.18 g).|url=https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=347325}}</ref> Lêer:LESBOS, Unattributed Koinon mint. Circa 510-480 BC.jpg|Muntstuk van [[Lesbos]], [[Ionië]]. Circa 510–80 VHJ. </gallery> === Klassieke Griekse oudheid (480 v.C. ~) === In die [[Klassieke Griekeland|Klassieke periode]] het Griekse muntstukke 'n hoë vlak van tegniese en estetiese gehalte bereik. Groter stede het nou 'n reeks fyn silwer- en goue muntstukke opgelewer, waarvan die meeste 'n portret van hul beskermgod of godin of 'n legendariese held aan die een kant het en 'n simbool van die stad aan die ander kant. Sommige munte het 'n visuele woordspeling gehad, sommige munte uit [[Rhodos]] het 'n [[roos]], omdat die Griekse woord vir roos ''rhodon is''. Die gebruik van inskripsies op munte het ook begin, meestal die naam van die stad wat die munt uitgereik het. Die ryk stede van [[Sisilië]] het 'n goeie fyn munte opgelewer. Die groot silwer ''dekadrachm'' (10-dragma) munt uit [[Sirakuse]] word deur baie versamelaars beskou as die beste muntstuk wat in die antieke wêreld vervaardig is, miskien ooit. Sirrakese muntstukke was taamlik standaard in hul indrukke, die een kant dra die hoof van die nimf Arethusa en die ander is gewoonlik 'n perdekar gesleep deur vier perde (kwadriga). Die tiranne van Sirakuse was buitengewoon ryk, en deel van hul openbare betrekkingebeleid was om kwadrigas te finansier vir die [[Antieke Olimpiese Spele|Olimpiese wa-wedloop]], 'n baie duur onderneming. Aangesien hulle dikwels meer as een kwadriga op 'n slag kon finansier, was hulle gereeld oorwinnaars tydens hierdie uiters gesogte byeenkoms. Sirakruse was een van die kernfigure van numismatiese kuns gedurende die klassieke periode. Onder leiding van die graveerders Kimon en Euainetos, het Sirakuse van die beste muntstukontwerpe in die antieke tye vervaardig. Van die eerste sentra wat muntstukke tydens die Griekse kolonisasie van die vasteland van Suid-Italië ([[Magna Graecia]]) vervaardig het, was Paestum, Crotone, Sybaris, Caulonia, Metapontum en [[Tarente]]. Hierdie antieke stede het muntstukke van 550 v.C. tot 510 v.C. begin vervaardig. <ref>{{Cite web|url=http://www.wildwinds.com/coins/greece/bruttium/i.html|title=Bruttium – Ancient Greek Coins – WildWinds.|publisher=|access-date=8 September 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.wildwinds.com/coins/greece/lucania/i.html|title=Lucania – Ancient Greek Coins – WildWinds.com|publisher=|access-date=8 September 2014}}</ref> <gallery> Lêer:ISLANDS off ATTICA. Aegina. Circa 456-45-431 BC.jpg|[[Aegina|Aegina-]] muntstuk, Circa 456 / 45–431 VHJ. Lêer:MACEDON, Akanthos. Circa 470-430 BC.jpg|Muntstuk van [[Akanthos (Greece)|Akanthos]], [[Masedonië]], ongeveer 470-430 v.C. Lêer:PAMPHYLIA, Aspendos. Circa 465-430 BC.jpg|Muntstuk van [[Aspendos]], [[Pamfílië]], circa 465-430 vC. Lêer:KORKYRA, Korkyra. Circa 350-30-290-70 BC.jpg|Muntstuk uit [[Korkyra (polis)|Korkyra]], ongeveer 350 / 30–290 / 70 v.C. Lêer:CYPRUS, Paphos. Onasi(...). Mid 5th century BC.jpg|Munt van [[Siprus (eiland)|Siprus]], ongeveer 450 v.C. </gallery> === Voorkoms van dinastiese portrette (5de eeu v.C.) === [[Lêer:Tissaphernes_head.jpg|duimnael| Die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese ryk]] [[Satraap|Satraps]] en Dynasts in [[Anatolië|Klein-Asië]] het die gebruik van portrette vanaf ongeveer 420 v.C. ontwikkel. Portret van die Satrap van [[Lidië]], Tissaphernes (c.445–395 v.C). ]] Alhoewel baie van die eerste muntstukke die beelde van verskillende gode geïllustreer het, verskyn die eerste portret van die heersers met die muntstuk van [[Lisië]] in die 5de eeu v.C. Geen heerser het gewaag om sy eie portret op 'n muntstuk te laat illustreer nie. Die Achaemeniede was die eerste om hul koning of 'n held op stereotipiese wyse te illustreer, met 'n borsbeeld of die hele liggaam, maar nooit 'n werklike portret nie, op hul Sigloi- en Daric- muntstukke vanaf ongeveer 500 v.C. <ref name="Root">{{Cite journal|title=The Persian archer at Persepolis : aspects of chronology, style and symbolism|date=1989|language=en}}</ref> <ref name="TC20">{{Cite journal|title=Half-figure of the King: unravelling the mysteries of the earliest Sigloi of Darius I|date=February 2012|url=https://community.vcoins.com/thecelator/The-Celator-Vol.26-No.02-Feb-2012.pdf|access-date=15 Julie 2020|archive-date=11 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311083204/https://community.vcoins.com/thecelator/The-Celator-Vol.26-No.02-Feb-2012.pdf|url-status=dead}}</ref> 'n Vroeëre kandidaat vir die eerste portretmuntstuk is [[Themistokles]], die Atheense generaal, wat 'n goewerneur van Magnesia geword het op die Meander- sirkel 465–459 v.C. vir die Achaemenidiese Ryk, hoewel daar twyfel bestaan dat sy muntstukke [[Zeus|Zeus voorgestel het]] eerder as homself. Themistokles was miskien in 'n unieke posisie waarin hy die idee van individuele portrette, wat reeds in die Griekse wêreld bestaan het, kon oordra en terselfdertyd die dinastiese mag van 'n Achaemenidiese dinastie kon oordra wat sy eie muntstukke kon uitreik en illustreer soos hy gewens het. Van die tyd van [[Alexander die Grote]] sou die portret van die regerende heerser 'n standaard, veralgemeende kenmerk van 'n muntstuk word. <gallery> Lêer:IONIA, Magnesia ad Maeandrum. Themistokles reverse. Circa 465-459 BC.jpg|Munt van [[Themistocles|Themistokles]] as goewerneur van Magnesia. Agterkant: graankorrel. Voorkant: moontlike portret van Themistokles. Circa 465–459 v.C. <ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=308695 CNG: IONIA, Magnesia ad Maeandrum. Themistokles. Circa 465-459 BC. AR Hemiobol (7mm, 0.37 g, 1h)]</ref> Lêer:DYNASTS of LYCIA. Kherei. Circa 440-30-410 BC.jpg|Portret van die [[Kherei|Lysiese]] heerser [[Kherei]] wat die Persiese hoed aan die agterkant van sy muntstukke dra (regeer 410–390 v.C). Lêer:DYNASTS of LYCIA. Erbbina. Circa 430-20-400 BC.jpg|Portret van die [[Erbbina|Lysiese]] heerser [[Erbbina]] wat die Persiese hoed aan die agterkant van sy muntstukke dra (regeer 390–380 v.C). Lêer:DYNASTS of LYCIA. Perikles. Circa 380-360 BC.jpg|Portret van die Lysiese heerser Perikles in die gesig (regeer 380-360 v.C). </gallery> === Chinese ronde munte (350 v.C. ~) === [[Lêer:CHINA,_Eastern_Zhou_dynasty_-_Warring_States_Period._State_of_Qí._City_of_Yi._Circa_300-220_BC.jpg|duimnael|Chinese ronde muntstukke, Oosterse Zhou-dinastie - [[Tydperk van die Strydende State]]. Omstreeks 300–220 v.C. Vier Hua (四化, 30 mm, 6,94 g). Legende ''Yi Si Hua'' ([Stad van] Yi Four Hua).]] In China verskyn vroeë ronde munte in die 4de eeu v.C. en is aan die einde van die 3de eeu v.C. deur die keiser [[Qin Shi Huang|Qin Shi Huang Di]] vir die hele China aangeneem. Die ronde muntstuk, die voorloper van die bekende kontantmuntstuk, het in die gebied van die graaf- en messegeld in die Zhou-tydperk, vanaf ongeveer 350 v.C., gesirkuleer. Afgesien van twee klein en vermoedelik laat munte uit die Staat Qin, het munte uit die graafgeld-gebied 'n ronde gat en verwys dit na die ''jin-'' en ''liang-'' eenhede. Die uit die mesgeldarea het 'n vierkantige gat en word in ''hua'' (化) gedenomineer. Alhoewel die Zhou-muntstukke vir besprekingsdoeleindes verdeel is in kategorieë van messe, grawe en ronde muntstukke, blyk dit uit argeologiese bevindings dat die meeste verskillende soorte saam sirkuleer. 'n Vonds wat in 1981 gevind is, naby Hebi in die noorde van [[Henan]], het bestaan uit: 3.537 Gong-grawe, 3 Anyi-boogvoetbalke, 8 Liang ''Dang Lie-'' grawe, 18 Liang-vierkantige voet-grawe en 1.180 Yuan-ronde muntstukke, wat alles in drie kleipotte was. === Hellenistiese periode (320 v.C. - 30 n.C.) === [[Lêer:Alexander_the_great_temnos_tetradrachm.jpg|alt=Poshumous Alexander the Great tetradrachm from|duimnael| [[Alexander die Grote]] tetradragme uit Temnos, Aeolis. Gedateer 188-170 v.C. Voorkant: Alexander die Grote soos Herakles regs geklee in die leeuvel. Agterkant: Zeus sit links van die troon en hou 'n arend in sy regterhand en septer links. ]] Die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese periode]] is gekenmerk deur die verspreiding van die Griekse kultuur oor 'n groot deel van die bekende wêreld. Griekssprekende koninkryke is in [[Egipte]] en [[Sirië|Sirië gevestig]] en 'n tyd lank ook in [[Iran]] en so ver oos as wat nou [[Afghanistan]] en noordwes van [[Indië|Indië is]]. Griekse handelaars het Griekse munte oor hierdie uitgestrekte gebied versprei, en die nuwe koninkryke het spoedig hul eie muntstukke begin produseer. Aangesien hierdie koninkryke baie groter en ryker was as die Griekse stadstate van die klassieke periode, was hul munte geneig om meer massavervaardig te word, en was ook meer gereeld in goud. Hulle het dikwels nie die estetiese delikaatheid van munte uit die vroeëre tydperk gehad nie. Nog steeds word sommige van die Grieks-Baktriese muntstukke, en dié van hul opvolgers in Indië, die Indo-Grieke, beskou as die beste voorbeelde van Griekse numismatiese kuns met "'n goeie mengsel van realisme en idealisering", insluitend die grootste muntstukke wat gemunt moet word in die Hellenistiese wêreld: die grootste goue muntstuk is deur Eucratides gemunt (regeer 171-145 v.C.), die grootste silwer muntstuk deur die Indo-Griekse koning Amyntas Nikator (regeer ongeveer 95–90 v.C). Die portrette "toon 'n mate van individualiteit wat nooit ooreenstem met die dikwels sluwe uitbeeldings van hul koninklike tydgenote verder wes nie" (Roger Ling, "Griekeland en die Hellenistiese wêreld"). <gallery> Lêer:Seleucus Nicator Ai Khanoum mint.jpg|[[Seleucus Nicator]] (312–281 VHJ), [[Ai Khanoum]]. <ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=338684 CNG Coin 338684]</ref> Lêer:Antiochos I Soter Ai Khanoum mint.jpg|[[Antiochus I]] (281–261 v.C.), [[Ai Khanoum]]. Lêer:Coin of Antialkidas.jpg|Muntstuk van die Indo-Griekse koning [[Antialcidas]] (105–95 v.C.) Lêer:Coin of the Bactrian King Agathokles.jpg|Muntstuk van [[Agathocles of Bactria|Agathocles van Bactrië]] met [[Hindoe]]-gode, ongeveer 180 v.C. </gallery> === Romeinse periode (290 v.C. ~) === {{Coin image box 2 singles|header=|image_left=File:Crawford 13-1 Obverse.jpg|image_right=File:Crawford 13-1 Reverse.jpg|caption_left='''[[Obverse and reverse|O:]]''' Bearded head of Mars with Corinthian helmet left.|caption_right='''Reverse''' Horse head right, grain ear behind.|width_left=150|width_right=150|position=right|margin=4|footer=The first Roman silver coin, 281 BCE. Crawford 13/1}} Muntstukke het die Griekse kolonisasie en invloed eers rondom die [[Middellandse See]] gevolg en kort daarna na [[Noord-Afrika]] (Egipte ingesluit), Sirië, Persië en die Balkan. Mense het laat na die [[Romeinse Republiek]] gekom in vergelyking met die res van die [[Middellandse See]], veral Griekeland en Klein-Asië, waar muntstukke in die 7de eeu v.C. uitgevind is. Die [[geldeenheid]] van sentrale [[Italië]] is beïnvloed deur sy natuurlike hulpbronne, met [[brons]] in oorvloed (die [[Etruskers]] was bekende metaal werkers in brons en yster) en [[silwer]] erts was skaars. Die muntstukke van die Romeinse Republiek het begin met 'n paar silwer muntstukke wat blykbaar bedoel was vir handel met [[Kelties]] in Noord-Italië en die Griekse kolonies in Suid-Italië, en swaar [[Gietwerk|gegote]] bronsstukke vir gebruik in Sentraal-Italië. Die eerste Romeinse muntstukke, wat ru en swaar gegote brons was, is uitgereik c. 289 VHJ. <ref>W. Sayles, Ancient Coin Collecting III: The Roman World–Politics and Propaganda, Krause Publications, Iola, Wisconsin, 1997</ref> Amisano, in 'n algemene publikasie, maak melding van die Etruskiese muntstuk en skryf dat dit die begin van ongeveer 550 v.C. in Populonië in gebruik was, 'n chronologie wat die bydrae van die Grieke van [[Magna Graecia]] sou laat vaar en aan die Etruskiërs die las van die invoering van die muntstuk in Italië sal toeskryf. In hierdie werk word voortdurend verwys na klassieke bronne en daar word erkenning gegee aan die oorsprong van die Etruskiese Lidië, 'n bron wat deur [[Herodotus]] ondersteun is, en ook aan die uitvinding van munt in Lidië. <ref name="Giuseppe Amisano 1992 pp. 15-20">Giuseppe Amisano, "Cronologia e politica monetaria alla luce dei segni di valore delle monete etrusche e romane", in: ''Panorama numismatico'', 49 (genn. 1992), pp. 15-20</ref> <gallery> Lêer:PupienusSest.jpg|[[Sestertius]] van [[Marcus Clodius Pupienus Maximus]], 238 n.C. Lêer:Flavian dynasty Aurei.png|Stel van drie Romeinse [[Aureus|aures]] wat die heersers van die Flaviaanse dinastie uitbeeld. Bo na onder: [[Vespasian|Vespasianus]], [[Titus]] en [[Domitian|Domitiannus]], 69-96 CE Lêer:MithridatesIParthiaCoinHistoryofIran.jpg|Silver [[Dragma]] van Mehrdad (Mithridates I) van die Persiese Ryk van Parthia, 165 v.C. </gallery> === Middeleeue === Die eerste Europese muntstuk wat [[Arabiese syfers]] gebruik het van die datum van die jaar waarin die muntstuk gemunt is, was die St. Gall- silwer ''Plappart'' van 1424. <ref>[http://www.medievalcoinage.com/earlydated Early Dated Coins, Accessed December 2009.]</ref> <gallery> Lêer:Cunincpert tremissis 612190 reverse.jpg|Lombardiese [[Tremissis]] wat Saint Michael, 688-700 CE, uitbeeld. Lêer:BorandukhtCoinHistoryofIran.jpg|Silwer muntstuk van Borandukht van die Persiese [[Sassaniese Ryk]], 629 n.C. Lêer:Silver Dirham.png|Silwer Dirham van die [[Umayyad-kalifaat]], 729 n.C.; gemunt deur die Persiese Sassaniese raamwerk te gebruik. Lêer:Almoravid dinar 1138 631905.jpg|Almoravid-muntstuk, 1138–1139 </gallery><gallery> Lêer:Wildermann thaler.jpg|[[Brunswick-Wolfenbüttel]] [[Thaler]] is in 1629 gemunt. Lêer:Genbun Inari Koban Kin.jpg|Japanese plaaslike geldeenheid [[Genbun]] Inari Koban Kin, c. 1736-1741. Lêer:Potosì 8 reales 1768 131206.jpg|1768 silwer [[Spaanse dollar]], of agt [[Spanish real|reales-]] muntstuk (die 'stuk van agt' seerower-roem), gemunt in die [[Spaanse Ryk]]. Lêer:TURKEY, SULTAN MAHMUD II 1818 -2 RUMI GOLD b - Flickr - woody1778a.jpg|Ottomaanse muntstuk, 1818. Lêer:One Rupee East India Company.JPG|Een Rupee-muntstuk uitgereik deur die Oos-Indiese Kompanjie, 1835. </gallery> == Waarde == [[Lêer:5milmkbk.jpg|duimnael| Vyf miljoen mark muntstuk ( [[Republiek van Weimar|Weimar Republiek]], 1923). Ondanks die groot denominasie het die [[Geld|geldwaarde van]] hierdie muntstuk teen die einde van 1923 tot 'n klein breukdeel van 'n Amerikaanse sent gedaal, wesenlik minder as die waarde van die metaalinhoud. ]] {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; clear:right;" |[[Lêer:ლაშა-გიორგის_მონეტა_1210_წ..png|senter|226x226px]] |- | 'n Ongewone [[Koper|kopermuntstuk]] van Koning George IV met Georgiese inskripsies, 1210. |} [[Lêer:Silver_Rupee_Madras_Presidency.JPG|duimnael| 'n [[Silwer]] muntstuk gemaak tydens die regering van die Mughal-keiser Alamgir II. ]] === Geldeenheid === Die meeste muntstukke is tans van 'n basismetaal vervaardig, en die waarde daarvan is afkomstig van hul status as fiat-geld. Dit beteken dat die waarde van die muntstuk deur die wetgewing bepaal word en dus slegs deur die [[vrye mark]] bepaal word, net soos die nasionale geldeenhede in die binnelandse handel gebruik word en ook internasionaal op valutamarkte verhandel word. Hierdie muntstukke is dus monetêre tekens, net soos papiergeldeenhede: hulle word gewoonlik nie met metaal ondersteun nie, maar eerder deur een of ander vorm van regeringswaarborg. Sommige het voorgestel dat sulke munte nie as 'ware munte' beskou word nie (sien hieronder). Daar is dus baie min ekonomiese verskil tussen note en muntstukke met 'n gelykwaardige sigwaarde. Muntstukke kan in omloop wees met fiat-waardes laer as die waarde van hul komponent metale, maar hulle word aanvanklik nooit met so 'n waarde uitgereik nie en die tekort ontstaan net mettertyd as gevolg van [[inflasie]], aangesien markwaardes vir die metaal in die verklaarde sigwaarde inhaal van die muntstuk. Voorbeelde hiervan is onderskeidelik die Amerikaanse sent-, kwart-, halwe dollar- en dollar (normaalweg bevat dit minder as 'n tiende-, kwart-, half- en volle gram silwer), die Amerikaanse nikkel en Amerikaanse sent voor 1982. As gevolg van die toename in die waarde van koper, het die Verenigde State van Amerika die hoeveelheid koper in elke sent aansienlik verminder. Sedert middel 1982 word die pennies van die Verenigde State van 97,5% sink gemaak, met die oorblywende 2,5% 'n koperbedekking. Uiterste verskille tussen muntstukke en metaalwaardes van muntstukke veroorsaak dat munte deur onwettige smelters bewaar of verwyder word om die waarde van hul metaalinhoud te verlaag. Dit is 'n voorbeeld van [[Gresham se Wet|die wet]] van [[Gresham se Wet|Gresham]]. Die Amerikaanse munt het op 14 Desember 2006 nuwe tussentydse reëls geïmplementeer in 'n poging om dit te vermy, onderworpe aan openbare kommentaar vir 30 dae, wat die smelt en uitvoer van pennies en nikkel kriminaliseer. <ref>{{Cite web|url=http://www.usmint.gov/pressroom/index.cfm?action=press_release&ID=724|title=United States Mint Moves to Limit Exportation & Melting of Coins|publisher=The United States Mint|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527072103/http://www.usmint.gov/pressroom//index.cfm?action=press_release&ID=724|archive-date=2016-05-27|access-date=2012-05-22}}</ref> Oortreders kan tot $ 10 000 beboet word en / of tot vyf jaar tronkstraf opgelê word. === Versamelaarsitems === Die waarde van 'n muntstuk as versamelstuk of as 'n belegging hang oor die algemeen af van die toestand, spesifieke historiese belang, seldsaamheid, kwaliteit, prag van die ontwerp en algemene gewildheid by versamelaars. As 'n muntstuk baie ontbreek in al hierdie aspekte, is dit onwaarskynlik dat dit baie werd sal wees. Die waarde van goudmuntstukke word ook tot 'n sekere mate deur hierdie faktore beïnvloed, maar is grootliks gebaseer op die waarde van hul goud-, silwer- of platinuminhoud. Soms word nie-gemonetiseerde goudmuntstukke soos die Kanadese Esdoornblaar en die Amerikaanse Goue Arend gemunt met nominale sigwaardes kleiner as die waarde van die metaal daarin, maar aangesien sulke munte nooit bedoel is om te sirkuleer nie, het hierdie sigwaardes geen relevansie nie. Versamelaarskatalogusse bevat dikwels inligting oor muntstukke om versamelaars te help met die identifisering en gradering. Bykomende hulpbronne kan aanlyn gevind word vir versamelaars, hiervoor is daar versamelaarsklubs, versamelingsbestuurinstrumente, markplekke,<ref>{{Cite web|url=https://www.pr.com/press-release/739836|title=Colnect Marketplace Has Been Launched|website=PR.com|access-date=2019-02-20}}</ref> handelsplatforms en forums. == Ander gebruike == Sommige veroordeelde misdadigers van die [[Britse Eilande]] wat in die 18de en 19de eeu na Australië geneem is om gevonnis te word, het muntstukke gebruik om boodskappe van herinnering aan geliefdes wat in Brittanje agtergelaat is, te skryf. Die muntstukke is glad gemaak en ingeskryf, hetsy deur te steek of te graveer, met soms aangrypende woorde van verlies. Hierdie muntstukke is 'oortuigende liefdadigheidsteken' of 'loodharte' genoem. <ref>{{Cite web|url=http://www.nma.gov.au/collections/convict_tokens|title=Convict tokens, National Museum of Australia|date=2012-01-25|publisher=Nma.gov.au|access-date=2020-07-15|archive-date=2011-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920235935/http://www.nma.gov.au/collections/convict_tokens/|url-status=dead}}</ref> 'n Aantal van hierdie tekens is in die versameling van die Nasionale Museum van Australië. == Moderne funksies == [[Lêer:Contando_Dinheiro_(8228640).jpg|links|duimnael|Muntstukke kan opgestapel word.]] [[Lêer:1884_trade_dollar_rev.jpg|duimnael|1884 Amerikaanse doller.]] [[Lêer:20franctrimetalrev.jpg|duimnael|185x185px|Franse 1992 twintig Franc Trio-Metaal muntstuk.]] [[Lêer:Kingtutcoinobv_without_background.png|duimnael| Bimetalliese Egiptiese muntstuk met een pond met koning Tutankhamen.]] Die kant van 'n muntstuk met 'n beeld van 'n monarg, ander gesag, of 'n nasionale embleem, word die ''voorkant'' (algemeen, ''kop'') genoem; die ander kant, wat verskillende soorte inligting bevat, word die ''stert'' genoem. Die jaar waarin dit gemunt is, word gewoonlik aan die buitekant aangetoon, hoewel sommige [[Volksrepubliek China|Chinese]] muntstukke, die meeste Kanadese munte, die Britse 20p- muntstuk voor 2008, die Amerikaanse kwart ná 1999, en al die Japannese munte uitsonderings is. Die verhouding van die beelde op die voor- en agterkant van 'n muntstuk is die oriëntasie van die muntstuk. As die beeld op die voorkant van die munt regs na bo is en die munt links of regs op sy vertikale as laat blyk dat die agterkant van die munt ook regs na bo is, dan word gesê dat die muntstuk 'n medale oriëntasie het - tipies van die [[Euro]] en [[pond sterling]]; As die muntstuk egter links of regs gedraai word, wys dat die omgekeerde beeld onderstebo is, dan word gesê dat die muntstuk muntoriëntering het, kenmerkend van die [[Amerikaanse dollar|Amerikaanse dollar muntstuk]]. Bimetaal muntstukke word soms gebruik vir hoër waardes en vir herdenkingsdoeleindes. In die negentigerjare het [[Frankryk]] 'n driemetaal-muntstuk gebruik. Algemene bimetaal voorbeelde sluit die € 1, € 2, Britse £ 1, £ 2 en Kanadese $ 2 en verskeie peso-munte in [[Mexiko]] in. [[Lêer:RR5111-0173 3 рубля серебро 2008 аверс.gif|duimnael| 3 [[Russiese roebel]]smuntstuk is in 2008 gemunt.]] Nie alle muntstukke is rond nie; hulle kom in verskillende vorms voor. Die Australiese 50-sent-muntstuk het byvoorbeeld twaalf plat sye. Sommige muntstukke het golwende rande, byvoorbeeld die muntstukke van $ 2 en 20 sent van Hong Kong en die 10 sent-munte van [[Bahamas]]. Sommige is vierkantig, soos die 15-sent-muntstuk van die Bahamas en die 50-sent-muntstuk van [[Aruba]]. Gedurende die 1970's is [[Eswatini|Swazi-]] muntstukke in verskillende vorms gemunt, waaronder vierkante, veelhoeke en golwende kringe met 8 en 12 golwe. <gallery> Lêer:Israelwave.jpg|Geronde muntstuk van [[Israel]]. Lêer:Belizeonecentwave.jpg|1996 een sent munt van [[Belize]]. Lêer:Phil2pisodecrev.jpg|Dekagonale twee Piso Filippynse muntstuk 1990. </gallery> Sommige ander muntstukke, soos die Britse 20 en 50 pennie muntstukke en die Kanadese Loonie, het 'n onewe aantal sye met die rande afgerond. Op hierdie manier het die muntstuk 'n konstante deursnee, wat herkenbaar is deur verkoopmasjiene in watter rigting dit ook al ingevoer word. Die [[Man (eiland)|Eiland Man]]het 'n driehoekige muntstuk met 'n sigwaarde van £ 5 (geproduseer ter herdenking van die [[Toetankamen]]-uitstalling 2007/2008 in Die O2 Arena) in opdrag van Eiland Man, dit het op 6 Desember 2007 wettig geword. Ander driehoekige munte wat vroeër uitgereik is, sluit in: Cabinda- muntstuk, [[Bermuda|Bermudaanse]] muntstuk, 2 Dollar [[Cookeilande]] 1992 driehoekige muntstuk, [[Uganda]] Millennium Coin en [[Pole|Poolse]] sterling-silwer 10-zloty-muntstuk. Sommige Middeleeuse muntstukke, genaamd ''bracteates'', was so dun dat hulle net aan die een kant geslaan is. Baie muntstukke word deur die jare vervaardig met geïntegreerde gate soos Chinese "kontant" -muntstukke, Japannese munte, koloniale Franse muntstukke, ens. Dit is moontlik gedoen om toe te laat dat hulle aan koorde geryg kon word, om die opberging en die vervoer daarvan te vergemaklik. Deesdae help gate om muntstukke van soortgelyke grootte en metaal te onderskei, soos die Japannese munt van 50 jen en 100 jen. <gallery> Lêer:Frenchholeobv.jpg|1917 Franse muntstuk met 'n gat. Lêer:Chong Ning Tongbao 1.JPG|Chinese muntstuk, 1102–1106 Lêer:عملة فلسطينية معدنية.jpg|1941 Palestynse muntstuk. Lêer:GoEnDamaScan.jpg|Moderne Japannese 5-jen muntstuk. Lêer:1924 East African 1 cent coin reverse.jpg|1924 Oos-Afrika-muntstuk. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == * Angus, Ian. ''Muntstukke en geldpunte''. Londen: Ward Lock, 1973. {{ISBN|0-7063-1811-0}} [[ISBN (identifier)|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-7063-1811-0|0-7063-1811-0]]. == Eksterne skakels == * {{Commons-inline|Coins}} 6tsxob86gtl44fdm4q8rh2dpd4k6mxf 2909321 2909320 2026-06-04T16:43:31Z Oesjaar 7467 /* Klassieke Griekse oudheid (480 v.C. ~) */ Ai! 2909321 wikitext text/x-wiki 'n '''Muntstuk''' is 'n klein, plat (afhangend van die land of waarde) ronde stuk [[metaal]] of [[plastiek]] wat hoofsaaklik as ruilmiddel of wettige betaalmiddel gebruik word. Dit word in gewig gestandaardiseer en word in groot hoeveelhede by 'n munt geproduseer (geslaan) om handel te vergemaklik en word meestal deur 'n [[regering]] uitgereik. Muntstukke bevat dikwels prente, syfers of teks. Muntstukke en [[Medalje|medaljes]] het 'n voor - en agterkant. Die voorkant van 'n muntstuk word soms die ''kop'' genoem, omdat dit dikwels die kop van 'n prominente persoon is en die agterkant van die muntstuk word ook na verwys as die ''stert''. [[Lêer:Y2klibholoobv.jpg|duimnael|200px| Holografiese muntstuk uit Liberië.]] Muntstukke is gewoonlik metaal of 'n [[legering]] (allooi) of soms van mensgemaakte materiale en is gewoonlik 'n skyfvorm. Muntstukke wat van waardevolle metaal gemaak is, word in groot hoeveelhede as stawe geberg. Ander muntstukke word as [[geld]] gebruik in alledaagse transaksies wat ook saam met banknote sirkuleer. Gewoonlik is die muntstuk met die hoogste waarde in omloop (uitsluitlik goudmuntstukke) minder werd as die noot en het die laagste waarde. Die afgelope honderd jaar was die sigwaarde van sirkulasie-muntstukke soms laer as die waarde van die metaal wat hulle bevat as gevolg van [[inflasie]]. As die verskil beduidend word, kan die uitgawesowerheid besluit om hierdie muntstukke aan die sirkulasie te onttrek en moontlik nuwe ekwivalente met 'n ander samestelling uit te reik, of kan die publiek besluit om die muntstukke af te smelt of te bewaar (sien [[Gresham se Wet]]). Uitsonderings op die reël dat sigwaarde hoër is as die inhoud, vind ook by sommige goudmuntstukke van [[koper]], [[silwer]] of [[goud]] (selde, ander metale, soos [[platinum]] of [[palladium]]), bedoel vir versamelaars of beleggers in edelmetale. Voorbeelde van moderne goue versamel- / beleggersmuntstukke is die Sovereign Britse munt wat deur die [[Verenigde Koninkryk]] gemunt is, die Amerikaanse Goue Arend wat deur die [[Verenigde State van Amerika]] gemunt word, die Kanadese Goue Esdoornblaar wat deur [[Kanada]] gemunt word, en die [[Krugerrand]] wat deur [[Suid-Afrika]] gemunt word. Terwyl die Arend-, Esdoornblaar- en Sovereign-muntstukke nominale (suiwer simboliese) gesigswaardes het, het die Krugerrand dit nie. Vroeër is 'n groot hoeveelheid muntmetale (insluitende legerings) en ander materiale (bv. [[porselein]]) gebruik om muntstukke vir sirkulasie, versameling en metaalbelegging te produseer: goudmuntstukke is dikwels geriefliker in winkels met 'n versekerde hoeveelheid en suiwerheid as ander goud.<ref>{{Cite web|url=http://www.coinsoftheuk.co.uk/pics/metal.html|title=Comprehensive list of metals and their alloys which have been used at various times, in coins for all types of purposes|last=Tony Clayton|date=|publisher=coinsoftheuk.co.uk|access-date=2018-08-15}}</ref> == Geskiedenis == === Goue en ongemerkte metale === [[Lêer:Minoan_copper_ingot_from_Zakros,_Crete.jpg|duimnael|'n Gietblok van beesleer van [[Kreta]]. [[Bronstydperk|Metaalvate van die laat-Bronstydperk]] het standaardvorms gekry, soos die vorm van 'n 'beesvel', wat daarop dui dat dit gestandaardiseerde waardes verteenwoordig. ]] Metaal gietblokke, silwer stawe of ongemerkte stawe is waarskynlik gebruik vir die uitruil tussen baie van die beskawings wat [[metallurgie]] bemeester het. Die gewig en die suiwerheid van hegting is die belangrikste bepaling van die waarde. In die [[Achaemenidiese Ryk]] in die vroeë 6de eeu v.C., was die munt nog onbekend, en tot 'n mate was silwer stawe gebruik in plaas van handel. Die gebruik van silwerstawe vir geldeenhede blyk ook sedert die 6de eeu v.C. in [[Sentraal-Asië]] te wees. Muntstukke was 'n evolusie van geldwaarde stelsels uit die [[Bronstydperk|Laat Bronstydperk]], waar blokke van standaardgrootte, en ruilmiddels soos messegeld, gebruik is om waarde op te slaan en oor te dra. In die laat [[Bronstydperk|Chinese Bronstydperk]] is gestandaardiseerde ruilmiddels gemaak, soos dié wat in 'n graf naby [[Anyang|Anyang ontdek is]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.big5.henan.gov.cn/hngk/system/2006/08/02/010000219.shtml|title=中國最早金屬鑄幣 商代晚期鑄造銅貝-河南概況|publisher=Big5.henan.gov.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20120317071705/http://www.big5.henan.gov.cn/hngk/system/2006/08/02/010000219.shtml|archive-date=2012-03-17|access-date=2012-05-22}}</ref> Dit was replikas in brons van 'n vroeë Chinese geldeenheid, kauri doppe, daarom die benaming ''Bronze Shell''.<ref>{{Cite web|url=http://chinesechinese.net/HistoryofChina.html|title=A snap shot view of The history of China by YK Kwan|last=YK Kwan|publisher=Chinesechinese.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503202130/http://www.chinesechinese.net/HistoryofChina.html|archive-date=2012-05-03|access-date=2012-05-21}}</ref> === Lidiënse en Ioniese elektromuntstukke (ongeveer 600 v.C.) === [[Lêer:KINGS_of_LYDIA._Alyattes._Circa_620-10-564-53_BC.jpg|duimnael| Muntstuk van Alyattes van [[Lidië]]. Circa 620]] [[Lêer:Triti,_Phanes,_625-600_BC,_Ionia_-_301224.jpg|regs|duimnael| Die vroegste ingeskrewe munt: Elektrum muntstuk van Phanes van [[Efese]], 625-600 v.C. ]] Die vroegste muntstukke word meestal geassosieer met Anatolië van die Ystydperk van die laat 7de eeu v.C. en veral met die koninkryk van [[Lidië]]. <ref>M. Kroll, review of G. Le Rider's ''La naissance de la monnaie'', ''Schweizerische Numismatische Rundschau'' '''80''' (2001), p. 526. D. Sear, Greek Coins and Their Values Vol. 2, Seaby, London, 1979, p. 317.</ref> Vroeë elektromuntstukke ('n veranderlike mengsel van goud en silwer, tipies met 'n verhouding van ongeveer 54% goud tot 44% silwer), is nie in gewig gestandaardiseer nie en in hul vroegste stadium is daar moontlik rituele voorwerpe, soos kentekens of medaljes, uitgereik deur priesters. Die onvoorspelbaarheid van die samestelling van die natuurlike voorkoms impliseer dat dit 'n veranderlike waarde het, wat die ontwikkeling baie belemmer het. Die meeste van die vroeë Lidiënse muntstukke bevat geen skrif ('legende' of 'inskripsie') nie, slegs 'n beeld van 'n simboliese dier. Daarom is die datering van hierdie muntstukke hoofsaaklik afhanklik van argeologiese bewyse, met die algemeenste aangehaalde getuienis afkomstig van opgrawings by die [[Tempel van Artemis]] in [[Efese]], (wat later sou ontwikkel tot een van die Sewe Wonders van die Antieke Wêreld), die grond van die vroegste bekende vonds van elektromuntstukke. Omdat die oudste leeukop 'muntstukke' in die tempel ontdek is, lyk dit nie of dit in die handel gebruik is nie, hierdie voorwerpe was moontlik nie muntstukke nie, maar kentekens of medaljes wat deur die priesters van die tempel uitgereik is. Anatoliese Artemis was die Πὀτνια Θηρῶν (''Potnia Thêrôn'', "Meesteres van Diere"), wie se simbool die [[Hertagtiges|takbok]] was. Dit het 'n tydjie geduur voordat antieke muntstukke vir koop en verkoop gebruik is. Selfs die kleinste waarde van muntstukke, wat miskien vir 'n dag se bestaan werd is, sou te waardevol gewees het om 'n brood mee te koop.<ref>"Hoards, Small Change, and the Origin of Coinage," Journal of the Hellenistic Studies 84 (1964), p. 89</ref> Miskien is die eerste muntstukke wat op grootskaalse basis vir kleinhandel gebruik is, waarskynlik klein silwerfraksies, Hemiobol, Antieke Griekse muntstuk wat deur die Ioniese Grieke in die laat 6de eeu v.C. gemunt is.<ref>M. Mitchiner, Ancient Trade and Early Coinage, Hawkins Publications, London, 2004, p. 214</ref> ''{{quote|"So far as we have any knowledge, they [the Lydians] were the first people to introduce the use of gold and silver coins, and the first who sold goods by retail"|Herodotus, I94}}'' Baie vroeë Lidiese en Griekse muntstukke is onder die gesag van privaat individue gemunt en is dus meer verwant aan tekens of kentekens as moderne muntstukke,<ref>G. Hanfmann, pp. 73, 77. R. Seaford, p. 128, points out, "The nearly total lack of … coins in the excavated commercial-industrial areas of Sardis suggests that they were concentrated in the hands of the king and possibly wealthy merchants."</ref> hoewel dit blyk dat sommige van hulle amptelike staatskwessies was. Die vroegste ingeskrewe munte is dié van Phanes, gedateer tot 625–600 v.C. uit [[Efese]] in [[Ionië]], met die legende ΦΑΝΕΟΣ ΕΜΙ ΣΗΜΑ (of soortgelyk) (“Ek is die kenteken van Phanes”), of net die naam ΦΑΝΕΟΣ “van Phanes". Die eerste elektromuntstukke wat deur 'n monarg uitgereik is, is die muntstukke deur koning Alyattes van Lidië (oorlede ongeveer 560 v.C.), om hierdie rede word hierdie koning soms genoem as die ontwerper van muntstukke. <ref>A. Ramage, "Golden Sardis", King Croesus' Gold: Excavations at Sardis and the History of Gold Refining, edited by A. Ramage and P. Craddock, Harvard University Press, Cambridge, 2000, p. 18.</ref> === Croesus: Suiwer goue en silwer munte === Die opvolger van Alyattes, koning [[Croesus]] (560–546 v.C.), het in die Griekse historiografie met groot rykdom verband gehou. Hy word gekrediteer deur die uitreiking van die ''Croeseid'', die eerste ware [[goue muntstuk]]ke met 'n gestandaardiseerde suiwerheid vir algemene sirkulasie en die wêreld se eerste bimetaal monetêre stelsel in 550 v.C. Muntstukke het vinnig versprei in die 6de en 5de eeu v.C., wat gelei het tot die ontwikkeling van die Antieke Griekse muntstukke en Achaemenidiese muntstukke, en verder na Illyriese muntstukke. <ref>{{Cite web|url=http://worldcoincatalog.com/Contents/Invention/invention.htm|title=Cent|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306054054/http://worldcoincatalog.com/Contents/Invention/invention.htm|archive-date=6 March 2015|access-date=7 March 2015}}</ref> 'n Gestandaardiseerde Romeinse geldeenheid is dwarsdeur die [[Romeinse Ryk]] gebruik, belangrike Romeinse [[Goue muntstuk|goud-]] en [[Silwermunte|silwermuntstukke]] is tot in die [[Middeleeue]] voortgesit. Antieke en vroeë Middeleeuse muntstukke het, in teorie, die waarde van hul metaalinhoud gehad, hoewel daar deur die geskiedenis heen baie gevalle was waar regerings hul geldeenhede verhoog het deur die metaalinhoud van hul muntstukke te verminder, sodat die muntstukke minder in metaal werd was as hul gesig waarde. Papiergeld het eers in die Middeleeuse China ontstaan, met die jiaozi- papiergeld. Vroeë papiergeld is in die latere Middeleeue in [[Europa]] ingevoer, maar sommige muntstukke het steeds die waarde gehad van die goud of silwer wat hulle gedurende die vroeë moderne periode bevat het, die sent is tot in die [[17de eeu]] as 'n silwer muntstuk gemunt. === Achaemenidiese muntstuk (546–330 v.C.) === Toe [[Kores die Grote]] (550–530 v.C.) aan bewind kom, was muntstukke nie bekend in sy wêreld nie. Ruilhandel en tot 'n mate silwerstawe is gebruik as handel. Die gebruik van silwerstawe vir geldeenhede blyk ook sedert die 6de eeu in [[Sentraal-Asië]] te wees. Kores die Grote het muntstukke na die [[Persiese Ryk]] ingevoer na 546 v.C., na sy verowering van [[Lidië]] en die nederlaag van die koning [[Croesus]], wat die eerste muntstuk in die geskiedenis op die been gebring het. Met sy verowering van Lidië het Kores 'n gebied bekom waar die munstelsel uitgevind is en ontwikkel deur middel van gevorderde metallurgie, dit was reeds ongeveer 50 jaar in omloop, wat die Lidiese Koninkryk een van die toonaangewende handelsmagte van die tyd gemaak het. Dit wil voorkom asof Kores aanvanklik die Lidiese muntstuk as sodanig aangeneem het en voortgegaan het om Lidië se leeu-en-bul-muntstuk te slaan. Oorspronklike munte van die [[Achaemenidiese Ryk]] is van 520 v.C. - 450 v.C. tot 330 v.C. uitgereik. Die Persiese Daric (muntstuk) was die eerste ware Achaemenidiese [[goue muntstuk]], wat saam met 'n soortgelyke silwer muntstuk, die Siglos, die bimetalliese monetêre standaard van die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese Persiese Ryk]] verteenwoordig het.<ref name="iranica">Michael Alram, [http://www.iranicaonline.org/articles/daric "DARIC"], ''Encyclopaedia Iranica'', 15 Desember 1994</ref> ==== Muntstukke van Suid-Asië onder die Achaemenidiese Ryk ==== [[Lêer:Achaemenid_siglos_Kabul.jpg|duimnael| In Siglos gevind in die Kaboelvallei, 5de eeu v.C. Hierdie muntstukke is ook in die Bhir-heuwel gevind.<ref name="Errington Bhir mound">{{Citation|last1=Bopearachchi|first1=Osmund|title=The Crossroads of Asia: transformation in image and symbol in the art of ancient Afghanistan and Pakistan|url=https://books.google.com/books?id=pfLpAAAAMAAJ|publisher=Ancient India and Iran Trust|isbn=978-0-9518399-1-1}}</ref> <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref>]] Die Achaemenidiese Ryk het reeds die deure van [[Indië]] bereik tydens die oorspronklike uitbreiding van [[Kores die Grote]], en die Achaemenidiese verowering van die Indusvallei is gedateer tot c. 515 v.C. onder [[Dareios I van Persië|Darius I]]. 'n Achaemenidiese administrasie is in die gebied opgerig. Die Kaboel-hoop, ook genoem die Chaman Hazouri-hoop, <ref name="OB300">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi, Coin Production and Circulation|2000}}</ref> is 'n muntstuk wat in die omgewing van [[Kaboel]], [[Afghanistan]], ontdek is en bevat talle [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenid-]]munte sowel as baie [[Antieke Griekeland|Griekse]] munte uit die 5de en 4de eeu v.C. <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref> Die storting van die hoop word gedateer na die Achaemenid-tydperk, ongeveer 380 v.C. <ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi, Coin Production and Circulation|2000}}</ref> Die hoop bevat ook baie plaaslik vervaardigde silwermuntstukke wat deur die owerhede onder Achaemenid-heerskappy gemunt is. Verskeie van hierdie kwessies volg op die 'westerse ontwerpe' van die voorste bokkoppe, of 'n takbok aan die voorkant, en die inslaan van die munt aan die agterkant. Volgens die numismatikus, Joe Cribb, dui hierdie bevindings daarop dat die idee van die muntstuk en die gebruik van stempel-gemerkte tegnieke gedurende die 4de eeu voor Christus van die Indië ingevoer is. <ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Cribb, Investigating the introduction of coinage in India|1983|p=101}}</ref> Meer Achaemenid-munte is ook in Pushkalavati en in die Bhir-heuwel gevind. <gallery> Lêer:Achaemenid Empire coin. Uncertain mint in the Kabul Valley. Circa 500-380 BCE.jpg|Gemerkte muntstuk, gemunt in die Kabulvallei onder Achaemenidiese administrasie. Omstreeks 500–380 v.C. <ref name="CNG 309874">[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=309874 "Extremely Rare Early Silver from the Kabul Valley", CNG 102, Lot:649], CNG Coins</ref> <ref name="JC">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia|1992}}: "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BCE, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."</ref> Lêer:Gandhara bent bar.jpg|[[Gandhara|Gandharanse]] "gebuigde staaf" -muntstuk gemunt onder Achaemenid-administrasie, van die soort wat in groot hoeveelhede in die Chaman Hazouri en die [[Bhir Mound]]-heuwels aangetref word. </gallery> === Indiese muntstukke (ongeveer 400 v.C. tot 100 n.C.) === [[Lêer:Hoard_of_mostly_Mauryan_coins.jpg|duimnael| Hoop van meestal Mauryan- ryk muntstukke, 3de eeu v.C.]] Die Karshapana is die vroegste stempel-gemerkte muntstuk wat in Indië gevind is, vervaardig vanaf minstens die middel van die 4de eeu v.C. en moontlik so vroeg as 575 v.C., <ref>{{Cite journal|last=HARDAKER|first=TERRY R.|date=1975|title=The origins of coinage in northern India|journal=The Numismatic Chronicle (1966–)|volume=15|pages=200–203}}</ref> beïnvloed deur soortgelyke muntstukke wat in [[Gandhara]] onder die Achaemenidiese ryk geproduseer is, soos dié van die Kaboel-tak, <ref>{{Cite journal|title=Investigating the introduction of coinage in India – a review of recent research|journal=Journal of the Numismatic Society of India|volume=xlv|date=1983|last=Cribb|first=Joe|pages=85–86, 101}}</ref> of ander voorbeelde gevind by Pushkalavati en in die Bhir-heuwel. === Griekse argaïese muntstuk (tot ongeveer 480 v.C.) === [[Lêer:Aegina_Stater_achaic.jpg|duimnael| Silwer stater van Aegina, 550–530 v.C. Voorkant: Seeskilpad met groot korrels in die middel. Agterkant: 'n Vierkant ingeslaan met agt afdelings.]] [[Lêer:Athens_coin_discovered_in_Pushkalavati.jpg|duimnael| Atheense-muntstuk (ongeveer 500 / 490–485 v.C.) ontdek in die Shaikhan Dehri-heuwel in Pushkalavati, Antieke Indië.]] Hierdie muntstuk is die vroegste voorbeeld van sy soort wat tot dusver in die ooste gevind is. <ref name="CNG 199773">[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=199773 "A Truly International Currency", Triton XV, Lot: 1163, ATTICA, Athens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225205951/https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=199773|date=2019-12-25}}, CNG Coins</ref> Volgens [[Aristoteles]] (fr. 611,37, red. V. Rose) en Pollux (Onamastikon IX.83), die eerste uitreiker van Griekse muntstuk, was Hermodike van Kyme. 'n Klein persentasie vroeë Lydiese/Griekse munte het 'n legende aan die voorkant.<ref>{{Cite web|url=http://www.snible.org/coins/hn/inscriptions.html|title=Inscriptions and Titles on ancient Greek coins|publisher=Snible.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120608153318/http://www.snible.org/coins/hn/inscriptions.html|archive-date=2012-06-08|access-date=2012-05-21}}</ref> 'n Bekende vroeë elektromuntstuk, die oudste ingeskrewe muntstuk wat tans bekend is, is van die nabygeleë [[Karië]]. Hierdie muntstuk het 'n Griekse legende met die teks van: ''phaenos emi sema'' <ref>{{Cite web|url=https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/e/electrum_stater_inscribed_with.aspx|title=Electrum stater inscribed with the name of Phanes|date=2011-09-29|publisher=British Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515212641/http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/e/electrum_stater_inscribed_with.aspx|archive-date=2012-05-15|access-date=2012-05-21}}</ref> wat op verskillende maniere geïnterpreteer word as "Ek is die kenteken van Phanes", of "Ek is die teken van die lig", <ref>Newton Num. Chron., 1870, p. 238</ref> of "Ek is die graf van die lig", of " Ek is die graf van Phanes". Dit is bekend dat die munte van Phanes een van die vroegste Griekse munte is. 'n Hemihekte (twee gesigte wat na links kyk) is gevind in die fondament van die tempel Artemis in Ephesos (die oudste vonds van elektromuntstukke wat ontdek is). Een aanname is dat Phanes 'n ryk handelaar was, 'n ander dat hierdie muntstuk verband hou met Apollo- Phanes en, as gevolg van die [[Hertagtiges|Deer]], met [[Artemis]] (tweelingsuster van die god van lig [[Apollo]] -Phaneos). Alhoewel slegs sewe muntstukke van die Phanes-tipe ontdek is, is dit ook opmerklik dat 20% van alle vroeë elektromuntstukke ook die leeu van Artemis en die sonstrale van Apollo-Phaneos het. Alternatiewelik kan Phanes die [[Halikarnassos]] huursoldaat van Amasis wees wat deur [[Herodotos]] genoem is, wat na die hof van [[Kambuses]] ontsnap het en sy leidraad geword het met die inval by [[Egipte]] in 527 of 525 v.C. Volgens Herodotus is hierdie Phanes lewendig begrawe deur 'n sandstorm, tesame met 50 000 Persiese soldate, terwyl hulle probeer het om die tempel van [[Amoen]] - [[Zeus]] in Egipte te verower. <ref>{{Cite web|url=https://archive.org/stream/newnumismatic18royauoft/newnumismatic18royauoft_djvu.txt|title=Full text of "The numismatic chronicle and journal of the Royal Numismatic Society"|date=|access-date=2012-05-21}}. Herodotus third book (ch. iv.).</ref> Die feit dat die Griekse woord 'Phanes' ook lig (of lamp) beteken, en die woord 'sema' beteken ook graf maak hierdie muntstuk 'n beroemde en kontroversiële een. <ref>{{Cite web|url=http://www.snible.org/coins/hn/ionia.html#571|title=Ancient coinage of Ionia|publisher=Snible.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120530042047/http://www.snible.org/coins/hn/ionia.html#571|archive-date=2012-05-30|access-date=2012-05-21}}</ref> 'n Ander kandidaat vir die terrein van die vroegste munte is Aegina, waar Chelone ('skilpad') muntstukke eers ongeveer 700 v.C. gemunt is. <ref>British Museum Catalogue 11 – [https://web.archive.org/web/20131221023256/https://docs.google.com/file/d/0ByKcmdYWS2bZWVpFLWRtVXd0Ulk/edit?pli=1 Attica Megaris Aegina], 700 - 550 BCE, plate [http://www.snible.org/coins/bmc/attica/XXIII.jpg XXIII] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304032457/http://www.snible.org/coins/bmc/attica/XXIII.jpg|date=2016-03-04}}.</ref> Muntstukke uit Athene en Korinte het kort daarna verskyn, wat minstens sedert die laat 6de eeu v.C. bestaan het.<ref>C. Kraay, Archaic and Classical Greek Coins, University of California Press, Berkeley, 1976.</ref> <gallery> Lêer:LYCIA, Phaselis. Circa 550-530-20 BC.jpg|Muntstuk van [[Phaselis]], Licië. Circa 550–530 / 20 v.C. Lêer:LYCIA, Uncertain king. Circa 520-470-60 BC.jpg|Muntstuk van Licië. Circa 520–470 / 60 v.C. Lêer:LYCIA, Uncertain. Circa 520-470-60 BC.jpg|Licië-muntstuk. Circa 520-470 v.C. <ref>{{cite book|title=CNG: LYCIA. Circa 520–470/60 BCE. AR Stater (18mm, 9.18 g).|url=https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=347325}}</ref> Lêer:LESBOS, Unattributed Koinon mint. Circa 510-480 BC.jpg|Muntstuk van [[Lesbos]], [[Ionië]]. Circa 510–80 VHJ. </gallery> === Klassieke Griekse oudheid (480 v.C. ~) === In die [[Klassieke Griekeland|Klassieke periode]] het Griekse muntstukke 'n hoë vlak van tegniese en estetiese gehalte bereik. Groter stede het nou 'n reeks fyn silwer- en goue muntstukke opgelewer, waarvan die meeste 'n portret van hul beskermgod of godin of 'n legendariese held aan die een kant het en 'n simbool van die stad aan die ander kant. Sommige munte het 'n visuele woordspeling gehad, sommige munte uit [[Rhodos]] het 'n [[roos]], omdat die Griekse woord vir roos ''rhodon is''. Die gebruik van inskripsies op munte het ook begin, meestal die naam van die stad wat die munt uitgereik het. Die ryk stede van [[Sisilië]] het 'n goeie fyn munte opgelewer. Die groot silwer ''dekadrachm'' (10-dragma) munt uit [[Sirakuse]] word deur baie versamelaars beskou as die beste muntstuk wat in die antieke wêreld vervaardig is, miskien ooit. Sirrakese muntstukke was taamlik standaard in hul indrukke, die een kant dra die hoof van die nimf Arethusa en die ander is gewoonlik 'n perdekar gesleep deur vier perde (kwadriga). Die tiranne van Sirakuse was buitengewoon ryk, en deel van hul openbare betrekkingebeleid was om kwadrigas te finansier vir die [[Antieke Olimpiese Spele|Olimpiese wa-wedloop]], 'n baie duur onderneming. Aangesien hulle dikwels meer as een kwadriga op 'n slag kon finansier, was hulle gereeld oorwinnaars tydens hierdie uiters gesogte byeenkoms. Sirakruse was een van die kernfigure van numismatiese kuns gedurende die klassieke periode. Onder leiding van die graveerders Kimon en Euainetos, het Sirakuse van die beste muntstukontwerpe in die antieke tye vervaardig. Van die eerste sentra wat muntstukke tydens die Griekse kolonisasie van die vasteland van Suid-Italië ([[Magna Graecia]]) vervaardig het, was Paestum, Crotone, Sybaris, Caulonia, Metapontum en [[Tarente]]. Hierdie antieke stede het muntstukke van 550 v.C. tot 510 v.C. begin vervaardig. <ref>{{Cite web|url=http://www.wildwinds.com/coins/greece/bruttium/i.html|title=Bruttium – Ancient Greek Coins – WildWinds.|publisher=|access-date=8 September 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.wildwinds.com/coins/greece/lucania/i.html|title=Lucania – Ancient Greek Coins – WildWinds.com|publisher=|access-date=8 September 2014}}</ref> <gallery> Lêer:ISLANDS off ATTICA. Aegina. Circa 456-45-431 BC.jpg|[[Aegina|Aegina-]] muntstuk, Circa 456 / 45–431 VHJ. Lêer:MACEDON, Akanthos. Circa 470-430 BC.jpg|Muntstuk van [[Akanthos (Greece)|Akanthos]], [[Masedonië]], ongeveer 470-430 v.C. Lêer:PAMPHYLIA, Aspendos. Circa 465-430 BC.jpg|Muntstuk van [[Aspendos]], [[Pamphylia]], circa 465-430 vC. Lêer:KORKYRA, Korkyra. Circa 350-30-290-70 BC.jpg|Muntstuk uit [[Korkyra (polis)|Korkyra]], ongeveer 350 / 30–290 / 70 v.C. Lêer:CYPRUS, Paphos. Onasi(...). Mid 5th century BC.jpg|Munt van [[Siprus (eiland)|Siprus]], ongeveer 450 v.C. </gallery> === Voorkoms van dinastiese portrette (5de eeu v.C.) === [[Lêer:Tissaphernes_head.jpg|duimnael| Die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese ryk]] [[Satraap|Satraps]] en Dynasts in [[Anatolië|Klein-Asië]] het die gebruik van portrette vanaf ongeveer 420 v.C. ontwikkel. Portret van die Satrap van [[Lidië]], Tissaphernes (c.445–395 v.C). ]] Alhoewel baie van die eerste muntstukke die beelde van verskillende gode geïllustreer het, verskyn die eerste portret van die heersers met die muntstuk van [[Lisië]] in die 5de eeu v.C. Geen heerser het gewaag om sy eie portret op 'n muntstuk te laat illustreer nie. Die Achaemeniede was die eerste om hul koning of 'n held op stereotipiese wyse te illustreer, met 'n borsbeeld of die hele liggaam, maar nooit 'n werklike portret nie, op hul Sigloi- en Daric- muntstukke vanaf ongeveer 500 v.C. <ref name="Root">{{Cite journal|title=The Persian archer at Persepolis : aspects of chronology, style and symbolism|date=1989|language=en}}</ref> <ref name="TC20">{{Cite journal|title=Half-figure of the King: unravelling the mysteries of the earliest Sigloi of Darius I|date=February 2012|url=https://community.vcoins.com/thecelator/The-Celator-Vol.26-No.02-Feb-2012.pdf|access-date=15 Julie 2020|archive-date=11 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311083204/https://community.vcoins.com/thecelator/The-Celator-Vol.26-No.02-Feb-2012.pdf|url-status=dead}}</ref> 'n Vroeëre kandidaat vir die eerste portretmuntstuk is [[Themistokles]], die Atheense generaal, wat 'n goewerneur van Magnesia geword het op die Meander- sirkel 465–459 v.C. vir die Achaemenidiese Ryk, hoewel daar twyfel bestaan dat sy muntstukke [[Zeus|Zeus voorgestel het]] eerder as homself. Themistokles was miskien in 'n unieke posisie waarin hy die idee van individuele portrette, wat reeds in die Griekse wêreld bestaan het, kon oordra en terselfdertyd die dinastiese mag van 'n Achaemenidiese dinastie kon oordra wat sy eie muntstukke kon uitreik en illustreer soos hy gewens het. Van die tyd van [[Alexander die Grote]] sou die portret van die regerende heerser 'n standaard, veralgemeende kenmerk van 'n muntstuk word. <gallery> Lêer:IONIA, Magnesia ad Maeandrum. Themistokles reverse. Circa 465-459 BC.jpg|Munt van [[Themistocles|Themistokles]] as goewerneur van Magnesia. Agterkant: graankorrel. Voorkant: moontlike portret van Themistokles. Circa 465–459 v.C. <ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=308695 CNG: IONIA, Magnesia ad Maeandrum. Themistokles. Circa 465-459 BC. AR Hemiobol (7mm, 0.37 g, 1h)]</ref> Lêer:DYNASTS of LYCIA. Kherei. Circa 440-30-410 BC.jpg|Portret van die [[Kherei|Lysiese]] heerser [[Kherei]] wat die Persiese hoed aan die agterkant van sy muntstukke dra (regeer 410–390 v.C). Lêer:DYNASTS of LYCIA. Erbbina. Circa 430-20-400 BC.jpg|Portret van die [[Erbbina|Lysiese]] heerser [[Erbbina]] wat die Persiese hoed aan die agterkant van sy muntstukke dra (regeer 390–380 v.C). Lêer:DYNASTS of LYCIA. Perikles. Circa 380-360 BC.jpg|Portret van die Lysiese heerser Perikles in die gesig (regeer 380-360 v.C). </gallery> === Chinese ronde munte (350 v.C. ~) === [[Lêer:CHINA,_Eastern_Zhou_dynasty_-_Warring_States_Period._State_of_Qí._City_of_Yi._Circa_300-220_BC.jpg|duimnael|Chinese ronde muntstukke, Oosterse Zhou-dinastie - [[Tydperk van die Strydende State]]. Omstreeks 300–220 v.C. Vier Hua (四化, 30 mm, 6,94 g). Legende ''Yi Si Hua'' ([Stad van] Yi Four Hua).]] In China verskyn vroeë ronde munte in die 4de eeu v.C. en is aan die einde van die 3de eeu v.C. deur die keiser [[Qin Shi Huang|Qin Shi Huang Di]] vir die hele China aangeneem. Die ronde muntstuk, die voorloper van die bekende kontantmuntstuk, het in die gebied van die graaf- en messegeld in die Zhou-tydperk, vanaf ongeveer 350 v.C., gesirkuleer. Afgesien van twee klein en vermoedelik laat munte uit die Staat Qin, het munte uit die graafgeld-gebied 'n ronde gat en verwys dit na die ''jin-'' en ''liang-'' eenhede. Die uit die mesgeldarea het 'n vierkantige gat en word in ''hua'' (化) gedenomineer. Alhoewel die Zhou-muntstukke vir besprekingsdoeleindes verdeel is in kategorieë van messe, grawe en ronde muntstukke, blyk dit uit argeologiese bevindings dat die meeste verskillende soorte saam sirkuleer. 'n Vonds wat in 1981 gevind is, naby Hebi in die noorde van [[Henan]], het bestaan uit: 3.537 Gong-grawe, 3 Anyi-boogvoetbalke, 8 Liang ''Dang Lie-'' grawe, 18 Liang-vierkantige voet-grawe en 1.180 Yuan-ronde muntstukke, wat alles in drie kleipotte was. === Hellenistiese periode (320 v.C. - 30 n.C.) === [[Lêer:Alexander_the_great_temnos_tetradrachm.jpg|alt=Poshumous Alexander the Great tetradrachm from|duimnael| [[Alexander die Grote]] tetradragme uit Temnos, Aeolis. Gedateer 188-170 v.C. Voorkant: Alexander die Grote soos Herakles regs geklee in die leeuvel. Agterkant: Zeus sit links van die troon en hou 'n arend in sy regterhand en septer links. ]] Die [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese periode]] is gekenmerk deur die verspreiding van die Griekse kultuur oor 'n groot deel van die bekende wêreld. Griekssprekende koninkryke is in [[Egipte]] en [[Sirië|Sirië gevestig]] en 'n tyd lank ook in [[Iran]] en so ver oos as wat nou [[Afghanistan]] en noordwes van [[Indië|Indië is]]. Griekse handelaars het Griekse munte oor hierdie uitgestrekte gebied versprei, en die nuwe koninkryke het spoedig hul eie muntstukke begin produseer. Aangesien hierdie koninkryke baie groter en ryker was as die Griekse stadstate van die klassieke periode, was hul munte geneig om meer massavervaardig te word, en was ook meer gereeld in goud. Hulle het dikwels nie die estetiese delikaatheid van munte uit die vroeëre tydperk gehad nie. Nog steeds word sommige van die Grieks-Baktriese muntstukke, en dié van hul opvolgers in Indië, die Indo-Grieke, beskou as die beste voorbeelde van Griekse numismatiese kuns met "'n goeie mengsel van realisme en idealisering", insluitend die grootste muntstukke wat gemunt moet word in die Hellenistiese wêreld: die grootste goue muntstuk is deur Eucratides gemunt (regeer 171-145 v.C.), die grootste silwer muntstuk deur die Indo-Griekse koning Amyntas Nikator (regeer ongeveer 95–90 v.C). Die portrette "toon 'n mate van individualiteit wat nooit ooreenstem met die dikwels sluwe uitbeeldings van hul koninklike tydgenote verder wes nie" (Roger Ling, "Griekeland en die Hellenistiese wêreld"). <gallery> Lêer:Seleucus Nicator Ai Khanoum mint.jpg|[[Seleucus Nicator]] (312–281 VHJ), [[Ai Khanoum]]. <ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=338684 CNG Coin 338684]</ref> Lêer:Antiochos I Soter Ai Khanoum mint.jpg|[[Antiochus I]] (281–261 v.C.), [[Ai Khanoum]]. Lêer:Coin of Antialkidas.jpg|Muntstuk van die Indo-Griekse koning [[Antialcidas]] (105–95 v.C.) Lêer:Coin of the Bactrian King Agathokles.jpg|Muntstuk van [[Agathocles of Bactria|Agathocles van Bactrië]] met [[Hindoe]]-gode, ongeveer 180 v.C. </gallery> === Romeinse periode (290 v.C. ~) === {{Coin image box 2 singles|header=|image_left=File:Crawford 13-1 Obverse.jpg|image_right=File:Crawford 13-1 Reverse.jpg|caption_left='''[[Obverse and reverse|O:]]''' Bearded head of Mars with Corinthian helmet left.|caption_right='''Reverse''' Horse head right, grain ear behind.|width_left=150|width_right=150|position=right|margin=4|footer=The first Roman silver coin, 281 BCE. Crawford 13/1}} Muntstukke het die Griekse kolonisasie en invloed eers rondom die [[Middellandse See]] gevolg en kort daarna na [[Noord-Afrika]] (Egipte ingesluit), Sirië, Persië en die Balkan. Mense het laat na die [[Romeinse Republiek]] gekom in vergelyking met die res van die [[Middellandse See]], veral Griekeland en Klein-Asië, waar muntstukke in die 7de eeu v.C. uitgevind is. Die [[geldeenheid]] van sentrale [[Italië]] is beïnvloed deur sy natuurlike hulpbronne, met [[brons]] in oorvloed (die [[Etruskers]] was bekende metaal werkers in brons en yster) en [[silwer]] erts was skaars. Die muntstukke van die Romeinse Republiek het begin met 'n paar silwer muntstukke wat blykbaar bedoel was vir handel met [[Kelties]] in Noord-Italië en die Griekse kolonies in Suid-Italië, en swaar [[Gietwerk|gegote]] bronsstukke vir gebruik in Sentraal-Italië. Die eerste Romeinse muntstukke, wat ru en swaar gegote brons was, is uitgereik c. 289 VHJ. <ref>W. Sayles, Ancient Coin Collecting III: The Roman World–Politics and Propaganda, Krause Publications, Iola, Wisconsin, 1997</ref> Amisano, in 'n algemene publikasie, maak melding van die Etruskiese muntstuk en skryf dat dit die begin van ongeveer 550 v.C. in Populonië in gebruik was, 'n chronologie wat die bydrae van die Grieke van [[Magna Graecia]] sou laat vaar en aan die Etruskiërs die las van die invoering van die muntstuk in Italië sal toeskryf. In hierdie werk word voortdurend verwys na klassieke bronne en daar word erkenning gegee aan die oorsprong van die Etruskiese Lidië, 'n bron wat deur [[Herodotus]] ondersteun is, en ook aan die uitvinding van munt in Lidië. <ref name="Giuseppe Amisano 1992 pp. 15-20">Giuseppe Amisano, "Cronologia e politica monetaria alla luce dei segni di valore delle monete etrusche e romane", in: ''Panorama numismatico'', 49 (genn. 1992), pp. 15-20</ref> <gallery> Lêer:PupienusSest.jpg|[[Sestertius]] van [[Marcus Clodius Pupienus Maximus]], 238 n.C. Lêer:Flavian dynasty Aurei.png|Stel van drie Romeinse [[Aureus|aures]] wat die heersers van die Flaviaanse dinastie uitbeeld. Bo na onder: [[Vespasian|Vespasianus]], [[Titus]] en [[Domitian|Domitiannus]], 69-96 CE Lêer:MithridatesIParthiaCoinHistoryofIran.jpg|Silver [[Dragma]] van Mehrdad (Mithridates I) van die Persiese Ryk van Parthia, 165 v.C. </gallery> === Middeleeue === Die eerste Europese muntstuk wat [[Arabiese syfers]] gebruik het van die datum van die jaar waarin die muntstuk gemunt is, was die St. Gall- silwer ''Plappart'' van 1424. <ref>[http://www.medievalcoinage.com/earlydated Early Dated Coins, Accessed December 2009.]</ref> <gallery> Lêer:Cunincpert tremissis 612190 reverse.jpg|Lombardiese [[Tremissis]] wat Saint Michael, 688-700 CE, uitbeeld. Lêer:BorandukhtCoinHistoryofIran.jpg|Silwer muntstuk van Borandukht van die Persiese [[Sassaniese Ryk]], 629 n.C. Lêer:Silver Dirham.png|Silwer Dirham van die [[Umayyad-kalifaat]], 729 n.C.; gemunt deur die Persiese Sassaniese raamwerk te gebruik. Lêer:Almoravid dinar 1138 631905.jpg|Almoravid-muntstuk, 1138–1139 </gallery><gallery> Lêer:Wildermann thaler.jpg|[[Brunswick-Wolfenbüttel]] [[Thaler]] is in 1629 gemunt. Lêer:Genbun Inari Koban Kin.jpg|Japanese plaaslike geldeenheid [[Genbun]] Inari Koban Kin, c. 1736-1741. Lêer:Potosì 8 reales 1768 131206.jpg|1768 silwer [[Spaanse dollar]], of agt [[Spanish real|reales-]] muntstuk (die 'stuk van agt' seerower-roem), gemunt in die [[Spaanse Ryk]]. Lêer:TURKEY, SULTAN MAHMUD II 1818 -2 RUMI GOLD b - Flickr - woody1778a.jpg|Ottomaanse muntstuk, 1818. Lêer:One Rupee East India Company.JPG|Een Rupee-muntstuk uitgereik deur die Oos-Indiese Kompanjie, 1835. </gallery> == Waarde == [[Lêer:5milmkbk.jpg|duimnael| Vyf miljoen mark muntstuk ( [[Republiek van Weimar|Weimar Republiek]], 1923). Ondanks die groot denominasie het die [[Geld|geldwaarde van]] hierdie muntstuk teen die einde van 1923 tot 'n klein breukdeel van 'n Amerikaanse sent gedaal, wesenlik minder as die waarde van die metaalinhoud. ]] {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; clear:right;" |[[Lêer:ლაშა-გიორგის_მონეტა_1210_წ..png|senter|226x226px]] |- | 'n Ongewone [[Koper|kopermuntstuk]] van Koning George IV met Georgiese inskripsies, 1210. |} [[Lêer:Silver_Rupee_Madras_Presidency.JPG|duimnael| 'n [[Silwer]] muntstuk gemaak tydens die regering van die Mughal-keiser Alamgir II. ]] === Geldeenheid === Die meeste muntstukke is tans van 'n basismetaal vervaardig, en die waarde daarvan is afkomstig van hul status as fiat-geld. Dit beteken dat die waarde van die muntstuk deur die wetgewing bepaal word en dus slegs deur die [[vrye mark]] bepaal word, net soos die nasionale geldeenhede in die binnelandse handel gebruik word en ook internasionaal op valutamarkte verhandel word. Hierdie muntstukke is dus monetêre tekens, net soos papiergeldeenhede: hulle word gewoonlik nie met metaal ondersteun nie, maar eerder deur een of ander vorm van regeringswaarborg. Sommige het voorgestel dat sulke munte nie as 'ware munte' beskou word nie (sien hieronder). Daar is dus baie min ekonomiese verskil tussen note en muntstukke met 'n gelykwaardige sigwaarde. Muntstukke kan in omloop wees met fiat-waardes laer as die waarde van hul komponent metale, maar hulle word aanvanklik nooit met so 'n waarde uitgereik nie en die tekort ontstaan net mettertyd as gevolg van [[inflasie]], aangesien markwaardes vir die metaal in die verklaarde sigwaarde inhaal van die muntstuk. Voorbeelde hiervan is onderskeidelik die Amerikaanse sent-, kwart-, halwe dollar- en dollar (normaalweg bevat dit minder as 'n tiende-, kwart-, half- en volle gram silwer), die Amerikaanse nikkel en Amerikaanse sent voor 1982. As gevolg van die toename in die waarde van koper, het die Verenigde State van Amerika die hoeveelheid koper in elke sent aansienlik verminder. Sedert middel 1982 word die pennies van die Verenigde State van 97,5% sink gemaak, met die oorblywende 2,5% 'n koperbedekking. Uiterste verskille tussen muntstukke en metaalwaardes van muntstukke veroorsaak dat munte deur onwettige smelters bewaar of verwyder word om die waarde van hul metaalinhoud te verlaag. Dit is 'n voorbeeld van [[Gresham se Wet|die wet]] van [[Gresham se Wet|Gresham]]. Die Amerikaanse munt het op 14 Desember 2006 nuwe tussentydse reëls geïmplementeer in 'n poging om dit te vermy, onderworpe aan openbare kommentaar vir 30 dae, wat die smelt en uitvoer van pennies en nikkel kriminaliseer. <ref>{{Cite web|url=http://www.usmint.gov/pressroom/index.cfm?action=press_release&ID=724|title=United States Mint Moves to Limit Exportation & Melting of Coins|publisher=The United States Mint|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527072103/http://www.usmint.gov/pressroom//index.cfm?action=press_release&ID=724|archive-date=2016-05-27|access-date=2012-05-22}}</ref> Oortreders kan tot $ 10 000 beboet word en / of tot vyf jaar tronkstraf opgelê word. === Versamelaarsitems === Die waarde van 'n muntstuk as versamelstuk of as 'n belegging hang oor die algemeen af van die toestand, spesifieke historiese belang, seldsaamheid, kwaliteit, prag van die ontwerp en algemene gewildheid by versamelaars. As 'n muntstuk baie ontbreek in al hierdie aspekte, is dit onwaarskynlik dat dit baie werd sal wees. Die waarde van goudmuntstukke word ook tot 'n sekere mate deur hierdie faktore beïnvloed, maar is grootliks gebaseer op die waarde van hul goud-, silwer- of platinuminhoud. Soms word nie-gemonetiseerde goudmuntstukke soos die Kanadese Esdoornblaar en die Amerikaanse Goue Arend gemunt met nominale sigwaardes kleiner as die waarde van die metaal daarin, maar aangesien sulke munte nooit bedoel is om te sirkuleer nie, het hierdie sigwaardes geen relevansie nie. Versamelaarskatalogusse bevat dikwels inligting oor muntstukke om versamelaars te help met die identifisering en gradering. Bykomende hulpbronne kan aanlyn gevind word vir versamelaars, hiervoor is daar versamelaarsklubs, versamelingsbestuurinstrumente, markplekke,<ref>{{Cite web|url=https://www.pr.com/press-release/739836|title=Colnect Marketplace Has Been Launched|website=PR.com|access-date=2019-02-20}}</ref> handelsplatforms en forums. == Ander gebruike == Sommige veroordeelde misdadigers van die [[Britse Eilande]] wat in die 18de en 19de eeu na Australië geneem is om gevonnis te word, het muntstukke gebruik om boodskappe van herinnering aan geliefdes wat in Brittanje agtergelaat is, te skryf. Die muntstukke is glad gemaak en ingeskryf, hetsy deur te steek of te graveer, met soms aangrypende woorde van verlies. Hierdie muntstukke is 'oortuigende liefdadigheidsteken' of 'loodharte' genoem. <ref>{{Cite web|url=http://www.nma.gov.au/collections/convict_tokens|title=Convict tokens, National Museum of Australia|date=2012-01-25|publisher=Nma.gov.au|access-date=2020-07-15|archive-date=2011-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920235935/http://www.nma.gov.au/collections/convict_tokens/|url-status=dead}}</ref> 'n Aantal van hierdie tekens is in die versameling van die Nasionale Museum van Australië. == Moderne funksies == [[Lêer:Contando_Dinheiro_(8228640).jpg|links|duimnael|Muntstukke kan opgestapel word.]] [[Lêer:1884_trade_dollar_rev.jpg|duimnael|1884 Amerikaanse doller.]] [[Lêer:20franctrimetalrev.jpg|duimnael|185x185px|Franse 1992 twintig Franc Trio-Metaal muntstuk.]] [[Lêer:Kingtutcoinobv_without_background.png|duimnael| Bimetalliese Egiptiese muntstuk met een pond met koning Tutankhamen.]] Die kant van 'n muntstuk met 'n beeld van 'n monarg, ander gesag, of 'n nasionale embleem, word die ''voorkant'' (algemeen, ''kop'') genoem; die ander kant, wat verskillende soorte inligting bevat, word die ''stert'' genoem. Die jaar waarin dit gemunt is, word gewoonlik aan die buitekant aangetoon, hoewel sommige [[Volksrepubliek China|Chinese]] muntstukke, die meeste Kanadese munte, die Britse 20p- muntstuk voor 2008, die Amerikaanse kwart ná 1999, en al die Japannese munte uitsonderings is. Die verhouding van die beelde op die voor- en agterkant van 'n muntstuk is die oriëntasie van die muntstuk. As die beeld op die voorkant van die munt regs na bo is en die munt links of regs op sy vertikale as laat blyk dat die agterkant van die munt ook regs na bo is, dan word gesê dat die muntstuk 'n medale oriëntasie het - tipies van die [[Euro]] en [[pond sterling]]; As die muntstuk egter links of regs gedraai word, wys dat die omgekeerde beeld onderstebo is, dan word gesê dat die muntstuk muntoriëntering het, kenmerkend van die [[Amerikaanse dollar|Amerikaanse dollar muntstuk]]. Bimetaal muntstukke word soms gebruik vir hoër waardes en vir herdenkingsdoeleindes. In die negentigerjare het [[Frankryk]] 'n driemetaal-muntstuk gebruik. Algemene bimetaal voorbeelde sluit die € 1, € 2, Britse £ 1, £ 2 en Kanadese $ 2 en verskeie peso-munte in [[Mexiko]] in. [[Lêer:RR5111-0173 3 рубля серебро 2008 аверс.gif|duimnael| 3 [[Russiese roebel]]smuntstuk is in 2008 gemunt.]] Nie alle muntstukke is rond nie; hulle kom in verskillende vorms voor. Die Australiese 50-sent-muntstuk het byvoorbeeld twaalf plat sye. Sommige muntstukke het golwende rande, byvoorbeeld die muntstukke van $ 2 en 20 sent van Hong Kong en die 10 sent-munte van [[Bahamas]]. Sommige is vierkantig, soos die 15-sent-muntstuk van die Bahamas en die 50-sent-muntstuk van [[Aruba]]. Gedurende die 1970's is [[Eswatini|Swazi-]] muntstukke in verskillende vorms gemunt, waaronder vierkante, veelhoeke en golwende kringe met 8 en 12 golwe. <gallery> Lêer:Israelwave.jpg|Geronde muntstuk van [[Israel]]. Lêer:Belizeonecentwave.jpg|1996 een sent munt van [[Belize]]. Lêer:Phil2pisodecrev.jpg|Dekagonale twee Piso Filippynse muntstuk 1990. </gallery> Sommige ander muntstukke, soos die Britse 20 en 50 pennie muntstukke en die Kanadese Loonie, het 'n onewe aantal sye met die rande afgerond. Op hierdie manier het die muntstuk 'n konstante deursnee, wat herkenbaar is deur verkoopmasjiene in watter rigting dit ook al ingevoer word. Die [[Man (eiland)|Eiland Man]]het 'n driehoekige muntstuk met 'n sigwaarde van £ 5 (geproduseer ter herdenking van die [[Toetankamen]]-uitstalling 2007/2008 in Die O2 Arena) in opdrag van Eiland Man, dit het op 6 Desember 2007 wettig geword. Ander driehoekige munte wat vroeër uitgereik is, sluit in: Cabinda- muntstuk, [[Bermuda|Bermudaanse]] muntstuk, 2 Dollar [[Cookeilande]] 1992 driehoekige muntstuk, [[Uganda]] Millennium Coin en [[Pole|Poolse]] sterling-silwer 10-zloty-muntstuk. Sommige Middeleeuse muntstukke, genaamd ''bracteates'', was so dun dat hulle net aan die een kant geslaan is. Baie muntstukke word deur die jare vervaardig met geïntegreerde gate soos Chinese "kontant" -muntstukke, Japannese munte, koloniale Franse muntstukke, ens. Dit is moontlik gedoen om toe te laat dat hulle aan koorde geryg kon word, om die opberging en die vervoer daarvan te vergemaklik. Deesdae help gate om muntstukke van soortgelyke grootte en metaal te onderskei, soos die Japannese munt van 50 jen en 100 jen. <gallery> Lêer:Frenchholeobv.jpg|1917 Franse muntstuk met 'n gat. Lêer:Chong Ning Tongbao 1.JPG|Chinese muntstuk, 1102–1106 Lêer:عملة فلسطينية معدنية.jpg|1941 Palestynse muntstuk. Lêer:GoEnDamaScan.jpg|Moderne Japannese 5-jen muntstuk. Lêer:1924 East African 1 cent coin reverse.jpg|1924 Oos-Afrika-muntstuk. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == * Angus, Ian. ''Muntstukke en geldpunte''. Londen: Ward Lock, 1973. {{ISBN|0-7063-1811-0}} [[ISBN (identifier)|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-7063-1811-0|0-7063-1811-0]]. == Eksterne skakels == * {{Commons-inline|Coins}} ij1fcnjjhlx5nry1t78mo5r9cp4cewx 0 315718 2909369 2900331 2026-06-04T18:45:43Z Rooiratel 90342 2909369 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die groep kreatiewe vakgebiede. Vir die konsep van kuns, sien [[Kuns]].'' '''Die kunste''' verwys na die teorie, menslike toepassing en fisiese uitdrukking van [[kreatiwiteit]] wat gevind word in die menslike [[kultuur|kulture]] en [[Samelewing|samelewings]] deur middel van vaardighede en [[verbeelding]] ten einde fisiese voorwerpe, omgewings, en ervarings te produseer. Die belangrikste bestanddele van die kunste sluit in [[beeldende kunste]] (soos [[argitektuur]], [[keramiek]], tekenkuns, [[Film|filmmaak]], [[skilderkuns]], [[fotografie]] en [[beeldhoukuns]]), [[letterkunde]] (soos [[fiksie]], [[drama]], [[poësie]] en [[prosa]]), [[uitvoerende kunste]] (soos [[dans]], [[musiek]], en [[teater]]), en [[kookkuns]] (soos [[kook]], sjokolademaak en [[wynmaak]]). Sommige kunsvorme kombineer 'n visuele element met uitvoering (bv. [[kinematografie]]), of kunswerke met die geskrewe woord (bv. die [[Strokiesverhaal]]). Van [[Prehistoriese kuns|prehistoriese]] [[grotkuns]] tot die moderne [[film]], dien kuns derhalwe as 'n instrument vir die verhale van die mens en die verhouding tussen die mens en die omgewing. == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/36405 Die kunste op britannica.com] * {{af}} [https://www.litnet.co.za/die-kunste-in-die-tyd-van-covid-19/ litnet: Die kunste in die tyd van COVID-19] {{Commons-kategorie inlyn|The arts}} {{Normdata}} [[Kategorie:Die kunste| ]] 8fdjhslzthy5ew15kuvrv5wp3b5llku 0 365056 2909304 2903763 2026-06-04T16:06:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909304 wikitext text/x-wiki '''Ryan Nicolas Coetzee''' (8 Januarie 1973-) is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] politikus en politieke strateeg, wat as spesiale adviseur van adjunkpremier van die Verenigde Koninkryk [[Nick Clegg]] gedien het en die 2015 algemene verkiesingsdirekteur van strategie by die Liberaal-Demokratiese hoofkwartier was. In 2016 was hy direkteur van strategie vir die veldtog vir die Verenigde Koninkryk om in die EU te bly. Hy was voorheen lid van die [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] tussen 2004 en 2008, as uitvoerende hoof van Suid-Afrika se amptelike opposisieparty, die [[Demokratiese Alliansie]], tussen 2004 en 2009, en as hoof van die party se algemene verkiesingsveldtog in 2006, 2009 en 2011. Hy was tussen 2009 en 2012 die hoofadviseur vir [[Helen Zille]], [[Wes-Kaap|Wes-Kaapse]] premier. Coetzee het 'n Baccalaureus Artium en 'n hoër diploma in onderwys, beide aan die Universiteit van Kaapstad behaal. In April 2004 word Coetzee 'n parlementslid en kry hy die skaduwee-portefeulje vir gesondheid. Ses maande later vra hy die destydse president [[Thabo Mbeki]] tydens 'n parlementêre debat of hy glo dat die hoë persentasie van seksuele geweld in Suid-Afrika bydra tot die verspreiding van MIV, en of die president werklik glo dat [[MIV/vigsontkenning|MIV vigs veroorsaak]]. Mbeki het daarop gereageer deur Coetzee daarvan te beskuldig dat hy toegegee het aan die "siekte van rassisme", maar hy het vermy om direk daarop te reageer en sodoende weer kritiek op die regering se reaksie op die pandemie gegee. In 'n verrassende stap in September 2012 het [[Nick Clegg]] Coetzee as strategiedirekteur van die [[Liberaal-Demokrate|Liberale Demokrate]] in Brittanje aangestel. Aan die einde van Oktober 2013 is aangekondig dat Coetzee moontlik na Suid-Afrika sal terugkeer en word hy 'n Wes-Kaapse provinsiale kabinetspos deur die DA aangebied. <ref name="ExSpinDr">{{Cite web|url=http://www.iol.co.za/news/politics/ex-spin-doctor-tipped-for-da-post-1.1594803#.UmUdGvlmim4|title=Ex-spin doctor tipped for DA post|last=Meyer, Warda|date=21 October 2013|publisher=Cape Argus|access-date=21 October 2013}}</ref> In Augustus 2014 het hy egter verskuif na 'n pos by die Liberaal-Demokratiese Party se hoofkantoor en word hy die Algemene Verkiesingsdirekteur van Strategie, waarvoor hy glo 'n salaris van £ 110 000 betaal is. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Coetzee, Ryan}} [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] jsa2vx5qg0yc3f79asi4we6rh069abz 2909305 2909304 2026-06-04T16:23:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909305 wikitext text/x-wiki '''Ryan Nicolas Coetzee''' (8 Januarie 1973-) is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] politikus en politieke strateeg, wat as spesiale adviseur van adjunkpremier van die Verenigde Koninkryk [[Nick Clegg]] gedien het en die 2015 algemene verkiesingsdirekteur van strategie by die Liberaal-Demokratiese hoofkwartier was. In 2016 was hy direkteur van strategie vir die veldtog vir die Verenigde Koninkryk om in die EU te bly. Hy was voorheen lid van die [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] tussen 2004 en 2008, as uitvoerende hoof van Suid-Afrika se amptelike opposisieparty, die [[Demokratiese Alliansie]], tussen 2004 en 2009, en as hoof van die party se algemene verkiesingsveldtog in 2006, 2009 en 2011. Hy was tussen 2009 en 2012 die hoofadviseur vir [[Helen Zille]], [[Wes-Kaap|Wes-Kaapse]] premier. Coetzee het 'n Baccalaureus Artium en 'n hoër diploma in onderwys, beide aan die Universiteit van Kaapstad behaal. In April 2004 word Coetzee 'n parlementslid en kry hy die skaduwee-portefeulje vir gesondheid. Ses maande later vra hy die destydse president [[Thabo Mbeki]] tydens 'n parlementêre debat of hy glo dat die hoë persentasie van seksuele geweld in Suid-Afrika bydra tot die verspreiding van MIV, en of die president werklik glo dat [[MIV/vigsontkenning|MIV vigs veroorsaak]]. Mbeki het daarop gereageer deur Coetzee daarvan te beskuldig dat hy toegegee het aan die "siekte van rassisme", maar hy het vermy om direk daarop te reageer en sodoende weer kritiek op die regering se reaksie op die pandemie gegee. In 'n verrassende stap in September 2012 het [[Nick Clegg]] Coetzee as strategiedirekteur van die [[Liberaal-Demokrate|Liberale Demokrate]] in Brittanje aangestel. Aan die einde van Oktober 2013 is aangekondig dat Coetzee moontlik na Suid-Afrika sal terugkeer en word hy 'n Wes-Kaapse provinsiale kabinetspos deur die DA aangebied.<ref name="ExSpinDr">{{Cite web|url=http://www.iol.co.za/news/politics/ex-spin-doctor-tipped-for-da-post-1.1594803#.UmUdGvlmim4|title=Ex-spin doctor tipped for DA post|last=Meyer, Warda|date=21 October 2013|publisher=Cape Argus|access-date=21 October 2013}}</ref> In Augustus 2014 het hy egter verskuif na 'n pos by die Liberaal-Demokratiese Party se hoofkantoor en word hy die Algemene Verkiesingsdirekteur van Strategie, waarvoor hy glo 'n salaris van £ 110 000 betaal is. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Coetzee, Ryan}} [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] ej978b51ein1owkx8qs56qgrzp0pgvq 0 384679 2909531 2878809 2026-06-05T09:26:34Z Rooiratel 90342 2909531 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} {{Inligtingskas Boek | naam = The Grapes of Wrath | vertaler = | beeld = The Grapes of Wrath (1939 1st ed cover).jpg | outeur = [[John Steinbeck]] | voorwoord = | illustrasies = | land = [[Verenigde State]] | taal = [[Engels]] | reeks = | onderwerp = | genre = [[Roman]] | uitgewer = The Viking Press-James Lloyd | uitgewingsdatum = [[1939]] | medium = Hardeband en sagteband | bladsye = 619 }} '''''The Grapes of Wrath''''' is 'n Amerikaanse [[Realisme (kunste)|realistiese]] [[roman]] geskryf deur [[John Steinbeck]] en gepubliseer in 1939. Die boek het die National Book Award en [[Pulitzerprys vir Fiksie]] gewen, en dit is prominent aangehaal toe Steinbeck bekroon is met die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 1962. Dit is in [[Nederlands]] vertaal as ''De druiven der gramschap''. Tot dusver is geen Afrikaanse vertaling daarvan gemaak nie. Die roman speel af tydens die [[Groot Depressie]] en fokus op die Joads, 'n arm pagboergesin wat as gevolg van droogte, ekonomiese ontbering, veranderings in die landboubedryf en bankoproepings uit hul werk en woonplek in [[Oklahoma]] verdryf word. As gevolg van hul byna hopelose situasie, en deels omdat hulle vasgevang is in die ''Dust Bowl'', 'n periode van swaar stofstorms wat die [[ekologie]] en [[landbou]] van die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] grasvlaktes gedurende die 1930's grootliks beskadig het, trek die Joads na [[Kalifornië]] saam met duisende ander "okies", vorige bewoners van Oklahoma, vir werksgeleenthede, grond, waardigheid en 'n toekoms. '''''The Grapes of Wrath''''' word gereeld in Amerikaanse hoërskool- en universiteitsliteratuurklasse bestudeer vanweë die historiese konteks en volgehoue ​​nalatenskap daarvan. 'n Bekende filmweergawe, met [[Henry Fonda]] in die hoofrol en geregisseer deur John Ford, is in 1940 vrygestel. == Storielyn == Die verhaal begin net ná Tom Joad vrygelaat word op parool uit die Mcalestergevangenis, waar hy opgesluit was nadat hy skuldig bevind is aan manslag in selfverdediging. Terwyl hy na sy huis naby Sallisaw, Oklahoma, stap, ontmoet Tom die voormalige prediker Jim Casy, wat hy uit sy kinderjare onthou, en die twee reis saam. As hulle by Tom se kinderhuis kom, vind hulle dit verlate. Ontsteld en verward ontmoet Tom en Casy hul ou buurvrou, Muley Graves, wat vir hulle vertel dat die gesin by oom John Joad se huis daar naby gaan bly het. Graves vertel dat die banke al die boere uitgesit het. Die volgende oggend gaan Tom en Casy na oom John Joad. Tom vind dat sy gesin besig is om hul oorblywende besittings in 'n Hudsonsedan, wat omskep is in 'n vragmotor, te laai. Met hul gewasse wat deur die ''Dust Bowl'' vernietig is, het die gesin in gebreke gebly om hul banklenings af te betaal en is hul plaas teruggeneem. Die gesin het geen ander opsie as om werk in Kalifornië te gaan soek nie, wat in  pamflette as vrugbaar beskryf word en hoë salarisse bied. Die Joads sit alles wat hulle het in om die reis te onderneem. Alhoewel die verlaat van Oklahoma sy parool sou skend, besluit Tom dat dit die risiko werd is, en nooi Casy uit om by hom en sy gesin aan te sluit. == Bronnelys == * Brian E. Railsback, Michael J. Meyer: ''A John Steinbeck Encyclopedia''. Greenwood Publishing 2006, {{ISBN|0-313-29669-3}}, pp. 129-133 ( excerpt from Google book search) * Jesse S. Crisler (Ed.), Joseph R. McElrath (Ed.), Susan Shillinglaw (Ed.): ''John Steinbeck: The Contemporary Reviews''. Cambridge University Press 2009, {{ISBN|978-0-521-11409-7}}, pp. 151-192 ( excerpt from Google book search) * Harold Bloom: ''John Steinbeck's: The Grapes of Wrath''. Infobase Publishing 2005, {{ISBN|0-7910-8239-3}}. * Rich Wartzmann: ''Obscene in the Extreme: The Burning and Banning of John Steinbeck's The Grapes of Wrath''. Public Affairs 2009, {{ISBN|978-1-58648-767-6}}. {{Pulitzerprys vir Fiksie}} {{Normdata}} 0yc36q7rpk1gbzkej8l27bcvlq5q4a6 2909532 2909531 2026-06-05T09:26:53Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Boeke]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909532 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} {{Inligtingskas Boek | naam = The Grapes of Wrath | vertaler = | beeld = The Grapes of Wrath (1939 1st ed cover).jpg | outeur = [[John Steinbeck]] | voorwoord = | illustrasies = | land = [[Verenigde State]] | taal = [[Engels]] | reeks = | onderwerp = | genre = [[Roman]] | uitgewer = The Viking Press-James Lloyd | uitgewingsdatum = [[1939]] | medium = Hardeband en sagteband | bladsye = 619 }} '''''The Grapes of Wrath''''' is 'n Amerikaanse [[Realisme (kunste)|realistiese]] [[roman]] geskryf deur [[John Steinbeck]] en gepubliseer in 1939. Die boek het die National Book Award en [[Pulitzerprys vir Fiksie]] gewen, en dit is prominent aangehaal toe Steinbeck bekroon is met die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 1962. Dit is in [[Nederlands]] vertaal as ''De druiven der gramschap''. Tot dusver is geen Afrikaanse vertaling daarvan gemaak nie. Die roman speel af tydens die [[Groot Depressie]] en fokus op die Joads, 'n arm pagboergesin wat as gevolg van droogte, ekonomiese ontbering, veranderings in die landboubedryf en bankoproepings uit hul werk en woonplek in [[Oklahoma]] verdryf word. As gevolg van hul byna hopelose situasie, en deels omdat hulle vasgevang is in die ''Dust Bowl'', 'n periode van swaar stofstorms wat die [[ekologie]] en [[landbou]] van die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] grasvlaktes gedurende die 1930's grootliks beskadig het, trek die Joads na [[Kalifornië]] saam met duisende ander "okies", vorige bewoners van Oklahoma, vir werksgeleenthede, grond, waardigheid en 'n toekoms. '''''The Grapes of Wrath''''' word gereeld in Amerikaanse hoërskool- en universiteitsliteratuurklasse bestudeer vanweë die historiese konteks en volgehoue ​​nalatenskap daarvan. 'n Bekende filmweergawe, met [[Henry Fonda]] in die hoofrol en geregisseer deur John Ford, is in 1940 vrygestel. == Storielyn == Die verhaal begin net ná Tom Joad vrygelaat word op parool uit die Mcalestergevangenis, waar hy opgesluit was nadat hy skuldig bevind is aan manslag in selfverdediging. Terwyl hy na sy huis naby Sallisaw, Oklahoma, stap, ontmoet Tom die voormalige prediker Jim Casy, wat hy uit sy kinderjare onthou, en die twee reis saam. As hulle by Tom se kinderhuis kom, vind hulle dit verlate. Ontsteld en verward ontmoet Tom en Casy hul ou buurvrou, Muley Graves, wat vir hulle vertel dat die gesin by oom John Joad se huis daar naby gaan bly het. Graves vertel dat die banke al die boere uitgesit het. Die volgende oggend gaan Tom en Casy na oom John Joad. Tom vind dat sy gesin besig is om hul oorblywende besittings in 'n Hudsonsedan, wat omskep is in 'n vragmotor, te laai. Met hul gewasse wat deur die ''Dust Bowl'' vernietig is, het die gesin in gebreke gebly om hul banklenings af te betaal en is hul plaas teruggeneem. Die gesin het geen ander opsie as om werk in Kalifornië te gaan soek nie, wat in  pamflette as vrugbaar beskryf word en hoë salarisse bied. Die Joads sit alles wat hulle het in om die reis te onderneem. Alhoewel die verlaat van Oklahoma sy parool sou skend, besluit Tom dat dit die risiko werd is, en nooi Casy uit om by hom en sy gesin aan te sluit. == Bronnelys == * Brian E. Railsback, Michael J. Meyer: ''A John Steinbeck Encyclopedia''. Greenwood Publishing 2006, {{ISBN|0-313-29669-3}}, pp. 129-133 ( excerpt from Google book search) * Jesse S. Crisler (Ed.), Joseph R. McElrath (Ed.), Susan Shillinglaw (Ed.): ''John Steinbeck: The Contemporary Reviews''. Cambridge University Press 2009, {{ISBN|978-0-521-11409-7}}, pp. 151-192 ( excerpt from Google book search) * Harold Bloom: ''John Steinbeck's: The Grapes of Wrath''. Infobase Publishing 2005, {{ISBN|0-7910-8239-3}}. * Rich Wartzmann: ''Obscene in the Extreme: The Burning and Banning of John Steinbeck's The Grapes of Wrath''. Public Affairs 2009, {{ISBN|978-1-58648-767-6}}. {{Pulitzerprys vir Fiksie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Boeke]] ai0wb96uz9h34d3eohxgatukcyy26b8 0 385060 2909298 2880262 2026-06-04T15:55:17Z Jcb 223 2909298 wikitext text/x-wiki '''Janko de Beer''' (gebore op 24 Februarie [[1980]], [[Pretoria]]), is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[Beeldende kunste|visuele kunstenaar]], [[advokaat]] en [[natuurbewaring|natuurbewaarder]]. De Beer woon en werk in [[Somerset-Wes]], Suid-Afrika, maar word internasionaal verteenwoordig in [[België]], [[Doebai]], [[Venesië]] en [[Genève]].<ref name="seaweed">https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2015-01-29-cape-artist-transforms-seaweed-into-mythical-sculptures/</ref><ref>https://www.humansofsa.co.za/janko-de-beer/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.hoctok.com/janko-de-beer.html |title=argiefkopie |access-date=15 September 2021 |archive-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914145230/https://www.hoctok.com/janko-de-beer.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://akkaproject.com/portfolio/janko-de-beer-south-africa/ |title=argiefkopie |access-date=15 September 2021 |archive-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914164110/https://akkaproject.com/portfolio/janko-de-beer-south-africa/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ferrumarthouse.com/janko-de-beer/ |title=argiefkopie |access-date=15 September 2021 |archive-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914143728/https://www.ferrumarthouse.com/janko-de-beer/ |url-status=dead }}</ref> == Geskiedenis == De Beer verwerf sy Nasionale Senior Sertifikaat van Pro Arte (Alphen Park) (1997), 'n gerekende kunsskool in Pretoria, waar hy blootgestel is aan 'n verskeidenheid kunsvorme. In 2003 het De Beer sy Baccalaureus in die regte van die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. In 2006 word De Beer toegelaat tot die rol van advokate en beoefen hy onafhanklik strafreg as lid van die Kaapse balie, 'n vereniging van regslui in die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika]] wat spesialiseer in litigasie. Gedurende sy ampstermyn as advokaat hy het aan meer as dertig groepkuns- en beeldhou-uitstallings deelgeneem en in 2010 het hy sy eerste solo-beeldhouwerkuitstalling in [[Kaapstad]] gehou. In 2016 staak De Beer sy beroep in die regte om hom voltyds as beeldende kunstenaar toe te wy. De Beer se oupagrootjie aan moederskant, dr. [[Theo Wassenaar]], was deel van sy inspirasie om 'n multi-loopbaan as 'n advokaat, visuele kunstenaar en natuurbewaarder te volg. De Beer deel ook familiebande met [[Jopie Fourie]] aan moederskant en [[Siener van Rensburg]] aan vaderskant. == Werk-, proses- en onderwerpsake == Terwyl Janko de Beer se formele loopbaan as kunstenaar met beeldhouwerk begin het, balanseer hy nou skilderkuns en beeldhouwerk ewe veel. Vir De Beer is die proses en metode om verf op doek of papier aan te bring, soortgelyk aan die toepassing van patina's op rou beeldhouwerke. De Beer se artistieke proses begin gewoonlik êrens in die natuur. Hy is van mening dat tyd wat in die buitelug deurgebring word, sy werk die beste beïnvloed omdat dit nodig is vir die verstand om nuwe dinge te sien, as dit is om nuwe dinge te skep. Sy beeldhouwerke is vet en opvallend, en kombineer beweging, vorm, tekstuur en 'n subtiele tikkie [[surrealisme]]. Beïnvloed deur die beginsels van kontemporêr futurisme in beeldhouwerk dra die werke die geskiedenis van die medium oor deur sterk, eiesinnige karakters. De Beer is geïnspireer deur voorwerpe wat uit die natuur versamel is, veral strande regdeur Suid-Afrika. Hy versamel rotse, hout, gedroog bul kelp en ander natuurlike materiale wat interessante vorms, teksture en kleure besit om in sy beeldhouwerke te gebruik. Die beelde word begin deur 'n metaal te konstrueer anker, waarop detail gevoeg word deur nie-droog te maak modelleerklei, dryfhout, klippe en droog word bul kelp vinne en bolle. Die produk word dan gevorm en gegiet - met behulp van die verlore wasgietwerktegniek - in beperkte uitgawes van bronsbeelde. De Beer hand maak al sy beelde af met behulp van konvensionele warm en koud patinas, sowel as onkonvensionele materiale en metodes, soos motorverf, industriële spuitverf, skulpvernis insluitend verskeie ander kreatiewe tegnieke. De Beer se portretskilderye bevat verskillende style en tegnieke, wat onverwags ryk en ongewone kleurkombinasies tot gevolg het. Hy word gelei deur die aanbring van die verf, eerder as om dit op die een of ander manier te dwing. Die eindresultaat is 'n gemengde mediasamesmelting van digitale, akriel en olie aan uitgerekte doek. Beperkte reproduksies van sy kunswerke word gedruk katoenlappie argiefskrif en met argiefinktjies gedruk. Daar word na die reproduksies verwys as giclée afdrukke. == Erkenning == Janko de Beer se werk word wêreldwyd versamel en het in verskeie solo- en internasionale groepuitstallings verskyn. Hy was 'n tweemalige finalis vir 'n Global Art Award vir die Visuele Kunste, in 2017 en 2018. Hy het sukses behaal in sy vaderland Suid-Afrika, waar sy werk in baie plaaslike publikasies verskyn het, soos: [[Sunday Times]], Art Africa Magazine, [[Rooi Rose]] en Southern Vines Magazine. Sy werk is ook internasionaal wyd vertoon, beide in gedrukte en uitgesaaide onderhoude, insluitend National Geographic-tydskrif, Tydskrif Aesthetica, [[Verenigde Koninkryk]] en HocTok Magazine, [[New York]]. De Beer se werk vorm deel van die Century City Kunsroete geleë in Kaapstad, waar 'n beeldhouwerk van 'n perdebors, gemaak van gedroogde bul kelp, permanent aan die publiek vertoon word.<ref>https://mapmyway.co.za/century-city-art-trail/</ref> == Uitsendingsonderhoude == * Groot ontbyt, [[KykNET]] * Pasella, [[SABC2]] * Morning Live: Expresso Show, [[SABC3]] * Tamarah's Closet, [[VSA]] * Fine Music Radio, SA * [[RSG]], SA * Talent Crush, Helderberg 93.6 FM<ref>{{Citation|title=Janko De Beer on Talent Crush with Johann Myburgh|url=https://soundcloud.com/radio_helderberg/janko-de-beer-on-talent-crush-with-johann-myburgh|language=en|access-date=2021-09-14}}</ref> == Dokumentêre onderhoude == * Associated Press TV Network (AP), dokumentêr oor die gebruik van bulkelp. == Gewilde publikasies == * [[Sunday Times]] (Suid-Afrika)<ref name="seaweed" /> * Times LIVE * The Sunday Argus-Press * [[Die Burger]] * [[Rooi Rose]] * Men's Health * Alles perdry * Mense van Suid-Afrika * Art Times * Southern Vines Magazine * Art Africa Magazine<ref>https://artafricamagazine.org/constructing-imagination-janko-de-beer-at-oda-cape-town/</ref> * Living Spaces Magazine * SA Creative Network Magazine * National Geographic tydskrif * HocTok, Brooklyn, New York * Cent Magazine, Verenigde Koninkryk * Aesthetica Magazine, Verenigde Koninkryk * Vrydagtydskrif, Doebai * Gulf News, Doebai * DAF-groepfunksie == Privaatversamelings == * Koning Mohammed VI van [[Marokko]] * Ken Forrester-wynlandgoed * Cheetah Plains privaatwildreservaat * Ali Shirazinia Private Collection * Benguela Cove-wynlandgoed * Lion Private Collection * Rabie Property Group * Menlyn Boutique Hotel * [[Francois Pienaar]] privaatversameling * Eddie Jordan privaatversameling == Openbare beeldhouwerkinstallasies == * Century City Kunsroete * [[Strand, Wes-Kaap|Strand]] Promenade, Kaapstad == Geselekteerde uitstallings == 2021 * Creation Wine Estate, Solo-uitstalling * Ken Forrester Wine Estate, Solo-uitstalling * Waterkloof Wine Estate, Solo-uitstalling 2020 * Metamorfose solo-uitstalling, Creation Wines Estate, SA * Alleenstaande uitstalling, Ken Forrester Wine Estate, SA * [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]], [[Oudtshoorn]], SA * Silapha-kunsveiling, [[Stellenbosch]], SA * Hermanus FynKuns, [[Hermanus]], SA * AKKA-projek, [[Doebai]], VAE 2019 * Brug vir musiekkunsveiling, Kaapstad. * Valley Flair Art Auction, Kaapstad. * Themba Art Auction, in vennootskap met Rialheim, Johannesburg. * Phakama Voordeelkunsveiling, [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]] 2018 * Maak 'n verskil leierskapstigting, National Liberty Golf Estate, [[VSA]] * Phakama Voordeelkunsveiling, Londen. * Youngblood Gallery, Kaapstad * Die Turbine Art Fair (TAF), Johannesburg * Little Angels Kunsveiling op maat, Idiom Wine Estate, Kaapstad * Valley Flair Art Auction, Kaapstad * [[Denis Goldberg]] Kunsveiling, Houtbaai * Brue vir musiekkunsveiling, Kaapstad 2017 * Youngblood Gallery, Kaapstad, SA * Julie Miller Investment Art, Johannesburg, SA * Turbine Art Fair, Johannesburg, SA * ROOI Galery, Constantia, Kaapstad, SA * S | Galery, Houtbaai, SA * ISPS Handa Art of Polo Uitnodiging, Val de Vie Estate, SA * Wêreldkuns Dubai, Dubai, Verenigde Arabiese Emirate * Art Africa Fair, Kaapstad, SA * Valley Flair-veiling, Leopards Leap Estate, SA 2016 * Solo-uitstalling, ODA Gallery, [[Franschhoek]], SA<ref>https://artafricamagazine.org/constructing-imagination-janko-de-beer-at-oda-cape-town/</ref> * Art-Noir, The Cape Town Club, Kaapstad, SA * Hermanus FynArts, Benguela Cove, Hermanus, SA * Maak 'n verskil leierskapstigting, Manor House Golf Estate, Londen. * Valley Flair-veiling, Pearl Valley-gholflandgoed, SA * Breaking Imagination & Deconstructing Countenance, Benguela Cove, Hermanus, SA * [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] (Klein Karoo Nasionale Kunstefees), [[Oudtshoorn]], SA * That Art Fair 2016, The Palms, Woodstock, Kaapstad, SA * Edward Day Gallery, Toronto, Kanada * Jaguar Land Rover, Woordfees, Stellenbosch, SA * RED Gallery, Constantia, SA * S | Galery, Houtbaai, SA 2015 * Cavalli Estate, Somerset-Wes, SA * Unieke konsepte, The Palms, Woodstock, SA * The Hunt - Kuns, wyn, ontwerp, Wunders, Sandton, SA * Wêreldontwerphoofstad Uitstalling, kunsmodus, Kaapstad * Horse, Oude Libertas Gallery, Stellenbosch * [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] (Klein Karoo Nasionale Kunstefees), Oudtshoorn * Equus, Cavalli Estate, Somerset-Wes * Groepsuitstalling, Youngblood Gallery, Kaapstad 2014 * ArtMode & Wêreldontwerphoofstad, Youngblood Gallery, Kaapstad 2013 * Solo-uitstalling: D Gallery, [[Muizenberg]], SA 2012 * Groepsuitstalling, Breytenbach-galery, Wellington, SA * Groepsuitstalling, Stellenbosch Kunsgalery, Stellenbosch, SA 2010 * Alleenstaande uitstalling: Juxtapositions, Long Street Gallery, Kaapstad. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] lar092jn4jwxobx7t0owrnpct31oox8 0 386644 2909322 2464636 2026-06-04T16:47:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909322 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Christa McAuliffe | bynaam = | beeld = ChristaMcAuliffe.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Sharon Christa Corrigan | geboortedatum = {{Geboortedatum|1948|09|02}} | geboorteplek = [[Boston]], [[Massachusetts]], V.S.A. | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|1986|01|28|1948|09|02}} | sterfteplek = [[Kaap Canaveral]], [[Florida]], V.S.A. | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Onderwyseres en [[ruimtevaarder]] | alma_mater = Framingham State College | huweliksmaat = {{marriage|Steven J. McAuliffe|1970}} | kinders = 2 | webblad = | handtekening = }} [[Lêer:Challenger_flight_51-l_crew.jpg|duimnael|280px|''Challenger''-span: (voorste ry) [[Michael J. Smith]], [[Dick Scobee]], [[Ronald McNair]]; (agterste ry) [[Ellison Onizuka]], Christa McAuliffe, [[Gregory Jarvis]], [[Judith Resnik]].]] '''Sharon Christa McAuliffe''' (2 September 1948 – 28 Januarie 1986) was 'n Amerikaanse onderwyseres en [[ruimtevaarder]] van [[Concord, New Hampshire]], wat op die [[Ruimtependeltuig Challenger|pendeltuig ''Challenger'']] [[Challenger-ramp|op missie STS-51-L gesterf]] het terwyl sy 'n loonvragspesialis was.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/mcauliffe.pdf|title=Biographical data}}</ref> Sy het haar baccalaureusgraad in onderwys en geskiedenis aan die Framingham State College in 1970 en haar meestersgraad in onderwys, supervisie en administrasie <ref>Hohler, Robert T. (1986). </ref> van die Bowie State University in 1978 ontvang. Sy het in 1983 'n onderwyspos as 'n onderwyser in sosiale studies aan die Concord High School in [[New Hampshire]] aanvaar. In 1985 is McAuliffe uit meer as 11 000 aansoekers gekies vir die [[Nasa|NASA]] Teacher in Space Project en was geskeduleer om die eerste onderwyser te word om in die ruimte vlieg. As 'n lid van missie STS-51-L, was sy van plan om eksperimente uit te voer en twee lesse vanaf ''Challenger'' aan te bied. Op 28 Januarie 1986 het die pendeltuig 1 minuut 13 sekondes na lansering uitmekaar gebreek, wat gelei het tot die verlies van almal aan boord. Na haar dood is verskeie skole ter ere van haar vernoem, en sy is in 2004 postuum met die Congressional Space Medal of Honor bekroon. [[Lêer:Christa_McAuliffe_Experiences_Weightlessness_During_KC-135_Flight_-_GPN-2002-000149.jpg|links|duimnael|McAuliffe wat voorvlugopleiding ondergaan, ervaar [[gewigloosheid]] tydens 'n [[Boeing KC-135 Stratotenker|KC-135]] "braakkomeet"-vlug]] [[Lêer:Christa_McAuliffe_eating_space_food_dishes.jpg|links|duimnael| Christa (links) en haar rugsteun Barbara Morgan (regs) probeer ruimtekos in die kantien van die Johnson Space Centre, 10 September 1985]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:McAuliffe, Christa}} [[Kategorie:Amerikaanse ruimtevaarders]] [[Kategorie:Sterftes in 1986]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] 2crs05429gq3agfbg0rohd7u8em5elc 0 389858 2909310 2903257 2026-06-04T16:29:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909310 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur |naam=Joey de Koker |Nasionaliteit=Suid-Afrikaans |Beeldbeskrywing=Joey de Koker |Beeldonderskrif=Joey de Koker |Geboortenaam= |Alias= |Geboortedatum=[[1932]] |Geboorteplek=[[Paarl]] |Beeld=Joey de Koker..jpg |Sterfteplek=Paarl |Sterftedatum=26 Junie [[2014]] |Beroep=Akteur, drama-regisseur, TV oorklankings-regiseur, senior lektrise by die [[Akademie vir Dramakuns]] |Aktiewe jare=Vanaf 1953 |Noemenswaardige rolprente=[[Die wit sluier]] (1973)<br> Back to Freedom (1988)<br> Wie Laaste Lag... (1986)<br> [[Nag van die 19de]] (1991)<br>Anderkant die Stilte (2012) |Webwerf= |Toekennings=Nominasie vir 'n Radio Artes as regisseur vir die radio drama ''Drif'' (1995) |Kinders=Grethe Brazelle, Trajan Grobler }} [[Lêer:Plakaat Anderkant die stilte Fliek.jpg|alt=Plakkaat van Anderkant die stilte Fliek|duimnael|Joey de Koker, tweede van links, agter, het in Anderkant die Stilte opgetree.]] '''Joey de Koker''' (1932 - 26 Junie 2014) was 'n aktrise en drama-regisseur. Sy is bekend vir haar betrokkenheid met radiowerk, verhoogproduksies en vir rolle in films soos ''[[Die wit sluier]]'' (1973), ''Back to Freedom'' (1988), ''Wie Laaste Lag...'' (1986) en ''[[Nag van die 19de]]'' (1991).<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0209128/bio?ref_=nm_ov_bio_sm|title=Joey de Koker op IMDB|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-29}}</ref> == Biografie == Sy het aan [[Hoër Meisieskool La Rochelle |La Rochelle]] in die Paarl gematrikuleer, aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] 'n graad in Maatskaplike werk verwerf en toe aan [[Universiteit van Cambridge| Trinity College]] in [[Engeland]] 'n lisensiaat in vertolking gedoen.<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/sarie/bekendes/hartseer-nuus-afrikaanse-aktrise-joey-de-koker-oorlede-20170914|title=Hartseer nuus - Afrikaanse aktrise Joey de Koker oorlede|last=SARIE.com-span|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-04-29}}</ref> [[Babs Laker]] en Rosalie van der Gucht het saam met haar in Engeland gestudeer.<ref>{{Cite web|url=https://esat.sun.ac.za/index.php/Joey_de_Koker|title=Joey de Koker - ESAT|website=esat.sun.ac.za|access-date=2026-04-29}}</ref> In 1976 het sy by die SAUK in Auckland Park aangesluit as ’n oorklankingsregisseur. Daar het sy vir onvergeetlike voorbeelde van televisie lipsinchronisasie-oorklanking (lip‑sinc) gesorg en het talle akteurs, regisseurs en klanktegnici vir die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] opgelei in hierdie kuns. Sy het onder meer klankversorging vir die Afrikaanse musiekrolprent ''Jy is my Liefling'' gedoen. Haar werk sluit ook dramawerk vir die [[Nasionale Toneelorganisasie]] (NTO)<ref>{{Cite web|url=https://esat.sun.ac.za/index.php/National_Theatre_Organisation|title=National Theatre Organisation - ESAT|website=esat.sun.ac.za|access-date=2026-04-29}}</ref> sowel as [[KRUIK]] in. De Koker was bekend en geliefd in die Paarl deur haar betrokkenheid met die Paarl Teaterklub wat in die Skuurteater en later in die Ou Meulteater opgetree het met opvoerings soos byvoorbeeld ''Kwart voor Dagbreek'' (1996).<ref>{{Cite web|url=https://esat.sun.ac.za/index.php/Paarl_Theatre_Club|title=Paarl Theatre Club - ESAT|website=esat.sun.ac.za|access-date=2026-04-29}}</ref><ref>Joey de Koker 1932-2014: Die Burger, 3 Julie 2014: p. 16</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Meisieskool La Rochelle]] [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2014]] rxs7est4ff6ytgu77vx731cu15kceqm 2 390500 2909556 2499856 2026-06-05T11:01:18Z Rooiratel 90342 2909556 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 0 391060 2909288 2908345 2026-06-04T15:38:37Z Jcb 223 2909288 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Ingvar |titel = Legendariese koning van Swede |kleur = |beeld = |beeld_wydte = 240px |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Voorganger |1 = [[Sölve]] |opskrif2 = Opvolger |2 = [[Anund]] |opskrif3 = Koningshuis |3 = [[Huis van Yngling]] |opskrif4 = Vader |4 = [[Eystein]] |opskrif5 = Oorlede |5 = Vroeë 7de eeu |opskrif6 = |6 = |opskrif7 = Kinders |7 = Anund }} '''Ingvar''' ([[Sweeds]]: ''Ingvar'' of ''Yngvar Harra'', [[Oudnoors]]: ''Yngvarr'', Proto-Noors: ''*Ingu-Hariz''; oorlede vroeë 7de eeu) was die seun van die legendariese Sweedse koning [[Eystein]]. Hy het die troon teruggewen vir die [[Huis van Yngling]] nadat die Swede teen die troonrower [[Sölve]] gerebelleer het.<ref name="Abrégé de lhistoire de Suède 1844 p. 37">{{cite book | title = Abrégé de l'histoire de Suède | publisher = Arthus Bertrand | issue = v. 1 | year = 1844 | url = https://books.google.com/books?id=zyjd8FUi2NYC&pg=PA37 | language = Frans | access-date = 6 July 2018 | page = 37 }}</ref> [[Snorri Sturluson]] vertel in sy ''[[Ynglinga saga]]'' koning Ingvar was 'n goeie vegter wat baie tyd bestee het om die kus van sy koninkryk te patrolleer en teen [[Denemarke|Deense]] en [[Estland|Estiese]] [[Wiking]]e (''Víkingr frá Esthland'') te veg. Ingvar het eindelik vrede met die Dene gesluit en kon hom toe op die Estiese Wikings toespits. Hy het Estland begin plunder uit wraak. Een somer het hy by 'n plek met die naam Stein aangekom. Die Este, wat 'n groot leër gehad het, het Ingvar aangeval. Hulle was te sterk vir hom en het hom verslaan. Ingvar is gedood en die Sweedse magte het teruggetrek. Hoewel Ingvar se verhaal halflegendaries is, is die ontdekking van twee [[#Salme-skepe|begrafnisskepe by Salme]] in [[Saaremaa]], Estland, bewys daarvan dat 'n soortgelyke historiese gebeurtenis in die 8ste eeu plaasgevind het. == Salme-skepe == In 2008–2010 is twee skepe ontdek wat naby Salme begrawe is. Die oorblyfsels van minstens 42 individue is in die skepe gevind.<ref>Marek Strandberg. [http://arvamus.postimees.ee/1171034/arheoloog-eesti-ala-elanikud-surid-536-aasta-paiku-massiliselt-nalga "Arheoloog: Eesti ala elanikud surid 536. aasta paiku massiliselt nälga"]. ''Postimees'' 17 Maart 2013. In [[Esties]]</ref> Die grootste deel was dié van mans van 30 tot 40 jaar wat in gevegte dood is.<ref name="eksp">[http://www.ekspress.ee/news/paevauudised/ajalugu/skandinaavlased-said-saaremaal-suures-lahingus-tappa.d?id=32908835 Scandinavians were defeated in a battle in Saaremaa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014025830/http://www.ekspress.ee/news/paevauudised/ajalugu/skandinaavlased-said-saaremaal-suures-lahingus-tappa.d?id=32908835 |date=14 Oktober 2013 }} In Esties.</ref><ref>[http://www.saartehaal.ee/index.php?content=artiklid&sub=41&artid=26711&sec=1 Salme muinaslaevast leiti haruldane luukamm (fotod).] Saarte Hääl, 26 Julie 2011. In Esties.</ref> Ontleding van die tande en die ontwerpe van artefakte wat saam met die skepe begrawe is, dui daarop dat hulle van Sentraal-Swede afkomstig is.<ref>[https://www.usatoday.com/story/news/2016/07/27/ancient-ships-death-were-they-mission-politics-plunder/87586278/ ''Ancient ships of death: Were they on a mission of politics or plunder?''] USA Today. 27 Julie 2016. Besoek op 27 Julie 2016.</ref> Volgens [[DNS]]-ontledings was vier van die mans broers en familie van 'n vyfde man, wat dalk 'n oom was.<ref>[https://www.nytimes.com/2020/09/16/science/vikings-DNA.html?surface=most-popular&fellback=false&req_id=981298180&algo=bandit-all-surfaces&imp_id=876962199&action=click&module=Most%20Popular&pgtype=Homepage The Vikings Were More Complicated Than You Might Think], 16 September 2020</ref> Die skepe is na raming in 650-700&nbsp;n.C. in [[Skandinawië]] gebou. Hulle het nie seile of maste gehad nie en sou geroei gewees het vir kort afstande aan die [[Oossee]]kus, tussen eilande<ref name="vik">Archaeology: ''The First Vikings''</ref> of reguit oor die Oossee. Die grootste skip kan die oudste Wikingboot wees wat nog ontdek is, en dit sal die begin van die Wikingtydperk herdefinieer. Soortgelyke swaardhewwe is in die Mälarstreek in Swede ontdek; osteologiese navorsing dui ook op Mälar en verskeie mans het volgens ontledings uit dié streek gekom.<ref>{{Cite journal|last=Price|first=T. Douglas|last2=Peets|first2=Jüri|last3=Allmäe|first3=Raili|last4=Maldre|first4=Liina|last5=Oras|first5=Ester|date=August 2016|title=Isotopic provenancing of the Salme ship burials in Pre-Viking Age Estonia|url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/isotopic-provenancing-of-the-salme-ship-burials-in-previking-age-estonia/2104723979CFABF9B89CD36851218E62|journal=Antiquity|language=en|volume=90|issue=352|pages=1022–1037|doi=10.15184/aqy.2016.106|issn=0003-598X}}</ref> Volgens een scenario het 'n Skandinawiese leër Este van die eiland Saaremaa in bote aangeval. Die kante van die twee bote was vol spiespunte, sommige met drie punte soos wat gebruik is om bote aan die brand te steek. Nadat hulle te veel roeiers aan die dood afgestaan het, het die aanvallers omgedraai en teruggevaar. Ná die geveg het die Este blykbaar die aanvallers of iemand anders toegelaat om die gesneuweldes te begrawe. Die begrafnis is ongewoon, omdat die skepe nie met grondhope bedek is nie. Mense het eindelik van die terrein vergeet nadat sand dit toegewaai en plante dit toegegroei het.<ref name="eksp" /> Die hipotese oor die aanval het gelei tot vrae oor wanneer die Wikingtydperk begin het. Die Salme-voorval het plaasgevind 50 tot 100 jaar voor die eerste, berugte Wiking-aanval in 793 op Lindisfarne in [[Engeland]].<ref name="vik" />Archaeology: ''The First Vikings''</ref> Die oorspronklike vertolking is bevraagteken nadat die groter skip in 2010 ontdek is. Die mense wat dit gebruik het, was moontlik van adellike afkoms, soos gesien kan word aan die baie duur bronsswaardhewwe en die algehele gebrek aan wapens van gewone mense. Die teenwoordigheid van [[hond]]e en [[valk]]e dui daarop dat die skip vir ontspanning of diplomatieke doeleindes gebruik kon gewees het<ref>[http://www.postimees.ee/600144/arheoloogia-aasta-parimad-palad/ Arheoloogia-aasta parimad palad.] ''Postimees'', 17 Oktober 2011. In Esties</ref> toe hulle aangeval is. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Skakels == {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ingvar}} {{Opvolgkassie | vorige = ← [[Sölve]] | lys = [[Legendariese Sweedse konings|Legendariese Sweedse koning]] | volgende = [[Anund]] → }} {{Normdata}} [[Kategorie:Legendariese Sweedse monarge]] s1v7cpc3h6l57c7e6th648f686b7ge0 2909289 2909288 2026-06-04T15:39:13Z Jcb 223 2909289 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Ingvar |titel = Legendariese koning van Swede |kleur = |beeld = |beeld_wydte = 240px |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Voorganger |1 = [[Sölve]] |opskrif2 = Opvolger |2 = [[Anund]] |opskrif3 = Koningshuis |3 = [[Huis van Yngling]] |opskrif4 = Vader |4 = [[Eystein]] |opskrif5 = Oorlede |5 = Vroeë 7de eeu |opskrif6 = |6 = |opskrif7 = Kinders |7 = Anund }} '''Ingvar''' ([[Sweeds]]: ''Ingvar'' of ''Yngvar Harra'', [[Oudnoors]]: ''Yngvarr'', Proto-Noors: ''*Ingu-Hariz''; oorlede vroeë 7de eeu) was die seun van die legendariese Sweedse koning [[Eystein]]. Hy het die troon teruggewen vir die [[Huis van Yngling]] nadat die Swede teen die troonrower [[Sölve]] gerebelleer het.<ref name="Abrégé de lhistoire de Suède 1844 p. 37">{{cite book | title = Abrégé de l'histoire de Suède | publisher = Arthus Bertrand | issue = v. 1 | year = 1844 | url = https://books.google.com/books?id=zyjd8FUi2NYC&pg=PA37 | language = Frans | access-date = 6 July 2018 | page = 37 }}</ref> [[Snorri Sturluson]] vertel in sy ''[[Ynglinga saga]]'' koning Ingvar was 'n goeie vegter wat baie tyd bestee het om die kus van sy koninkryk te patrolleer en teen [[Denemarke|Deense]] en [[Estland|Estiese]] [[Wiking]]e (''Víkingr frá Esthland'') te veg. Ingvar het eindelik vrede met die Dene gesluit en kon hom toe op die Estiese Wikings toespits. Hy het Estland begin plunder uit wraak. Een somer het hy by 'n plek met die naam Stein aangekom. Die Este, wat 'n groot leër gehad het, het Ingvar aangeval. Hulle was te sterk vir hom en het hom verslaan. Ingvar is gedood en die Sweedse magte het teruggetrek. Hoewel Ingvar se verhaal halflegendaries is, is die ontdekking van twee [[#Salme-skepe|begrafnisskepe by Salme]] in [[Saaremaa]], Estland, bewys daarvan dat 'n soortgelyke historiese gebeurtenis in die 8ste eeu plaasgevind het. == Salme-skepe == In 2008–2010 is twee skepe ontdek wat naby Salme begrawe is. Die oorblyfsels van minstens 42 individue is in die skepe gevind.<ref>Marek Strandberg. [http://arvamus.postimees.ee/1171034/arheoloog-eesti-ala-elanikud-surid-536-aasta-paiku-massiliselt-nalga "Arheoloog: Eesti ala elanikud surid 536. aasta paiku massiliselt nälga"]. ''Postimees'' 17 Maart 2013. In [[Esties]]</ref> Die grootste deel was dié van mans van 30 tot 40 jaar wat in gevegte dood is.<ref name="eksp">[http://www.ekspress.ee/news/paevauudised/ajalugu/skandinaavlased-said-saaremaal-suures-lahingus-tappa.d?id=32908835 Scandinavians were defeated in a battle in Saaremaa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014025830/http://www.ekspress.ee/news/paevauudised/ajalugu/skandinaavlased-said-saaremaal-suures-lahingus-tappa.d?id=32908835 |date=14 Oktober 2013 }} In Esties.</ref><ref>[http://www.saartehaal.ee/index.php?content=artiklid&sub=41&artid=26711&sec=1 Salme muinaslaevast leiti haruldane luukamm (fotod).] Saarte Hääl, 26 Julie 2011. In Esties.</ref> Ontleding van die tande en die ontwerpe van artefakte wat saam met die skepe begrawe is, dui daarop dat hulle van Sentraal-Swede afkomstig is.<ref>[https://www.usatoday.com/story/news/2016/07/27/ancient-ships-death-were-they-mission-politics-plunder/87586278/ ''Ancient ships of death: Were they on a mission of politics or plunder?''] USA Today. 27 Julie 2016. Besoek op 27 Julie 2016.</ref> Volgens [[DNS]]-ontledings was vier van die mans broers en familie van 'n vyfde man, wat dalk 'n oom was.<ref>[https://www.nytimes.com/2020/09/16/science/vikings-DNA.html?surface=most-popular&fellback=false&req_id=981298180&algo=bandit-all-surfaces&imp_id=876962199&action=click&module=Most%20Popular&pgtype=Homepage The Vikings Were More Complicated Than You Might Think], 16 September 2020</ref> Die skepe is na raming in 650-700&nbsp;n.C. in [[Skandinawië]] gebou. Hulle het nie seile of maste gehad nie en sou geroei gewees het vir kort afstande aan die [[Oossee]]kus, tussen eilande<ref name="vik">Archaeology: ''The First Vikings''</ref> of reguit oor die Oossee. Die grootste skip kan die oudste Wikingboot wees wat nog ontdek is, en dit sal die begin van die Wikingtydperk herdefinieer. Soortgelyke swaardhewwe is in die Mälarstreek in Swede ontdek; osteologiese navorsing dui ook op Mälar en verskeie mans het volgens ontledings uit dié streek gekom.<ref>{{Cite journal|last=Price|first=T. Douglas|last2=Peets|first2=Jüri|last3=Allmäe|first3=Raili|last4=Maldre|first4=Liina|last5=Oras|first5=Ester|date=August 2016|title=Isotopic provenancing of the Salme ship burials in Pre-Viking Age Estonia|url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/isotopic-provenancing-of-the-salme-ship-burials-in-previking-age-estonia/2104723979CFABF9B89CD36851218E62|journal=Antiquity|language=en|volume=90|issue=352|pages=1022–1037|doi=10.15184/aqy.2016.106|issn=0003-598X}}</ref> Volgens een scenario het 'n Skandinawiese leër Este van die eiland Saaremaa in bote aangeval. Die kante van die twee bote was vol spiespunte, sommige met drie punte soos wat gebruik is om bote aan die brand te steek. Nadat hulle te veel roeiers aan die dood afgestaan het, het die aanvallers omgedraai en teruggevaar. Ná die geveg het die Este blykbaar die aanvallers of iemand anders toegelaat om die gesneuweldes te begrawe. Die begrafnis is ongewoon, omdat die skepe nie met grondhope bedek is nie. Mense het eindelik van die terrein vergeet nadat sand dit toegewaai en plante dit toegegroei het.<ref name="eksp" /> Die hipotese oor die aanval het gelei tot vrae oor wanneer die Wikingtydperk begin het. Die Salme-voorval het plaasgevind 50 tot 100 jaar voor die eerste, berugte Wiking-aanval in 793 op Lindisfarne in [[Engeland]].<ref name="vik" /> Die oorspronklike vertolking is bevraagteken nadat die groter skip in 2010 ontdek is. Die mense wat dit gebruik het, was moontlik van adellike afkoms, soos gesien kan word aan die baie duur bronsswaardhewwe en die algehele gebrek aan wapens van gewone mense. Die teenwoordigheid van [[hond]]e en [[valk]]e dui daarop dat die skip vir ontspanning of diplomatieke doeleindes gebruik kon gewees het<ref>[http://www.postimees.ee/600144/arheoloogia-aasta-parimad-palad/ Arheoloogia-aasta parimad palad.] ''Postimees'', 17 Oktober 2011. In Esties</ref> toe hulle aangeval is. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Skakels == {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ingvar}} {{Opvolgkassie | vorige = ← [[Sölve]] | lys = [[Legendariese Sweedse konings|Legendariese Sweedse koning]] | volgende = [[Anund]] → }} {{Normdata}} [[Kategorie:Legendariese Sweedse monarge]] 0qcjns5uu20jov2d05gp9xqjp7tlpyq 0 397856 2909328 2899370 2026-06-04T17:02:24Z ~2026-33234-06 208862 /* */ Вагнер, ты гомосексуалист, я переспал с твоей матерью, ты же знаешь. Вадим Валеев — полный идиот, а сам Миша — бездомный из Мали. 2909328 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kurgan cemetery, Kazan (2023-10-30) 09.jpg|duimnael|Wagnergraf in die Koergan-begraafplaas, [[Kazan]], Rusland.]] [[Lêer:Wagner Group Map.svg|duimnael|Lande waar die Wagner-groep aktief is: {{sleutel|#800000|Rusland}} {{sleutel|#ff0000|Lande met bekende Wagner-aktiwiteite}} {{sleutel|#ff8080|Lande met beweerde Wagner-aktiwiteite}}]] Die '''Wagner-groep''' ([[Russies]]: Группа Вагнера, ''Groeppa Wagnera''), ook bekend as '''PMM Wagner'''<ref name="Faulkner 2022">{{cite journal |author-last=Faulkner |author-first=Christopher |date=Junie 2022 |url=https://ctc.westpoint.edu/wp-content/uploads/2022/06/CTC-SENTINEL-062022.pdf |title=Undermining Democracy and Exploiting Clients: The Wagner Group's Nefarious Activities in Africa |url-status=live |editor1-last=Cruickshank |editor1-first=Paul |editor2-last=Hummel |editor2-first=Kristina |journal=CTC Sentinel |volume=15 |issue=6 |pages=28–37 |publisher=Combating Terrorism Center |location=West Point, New York |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719173200/https://ctc.westpoint.edu/wp-content/uploads/2022/06/CTC-SENTINEL-062022.pdf |archive-date=19 Julie 2022 |access-date=16 Augustus 2022}}</ref> (Russies: ЧВК «Вагнер», ''ChWK Wagner'';<ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/russia-paramilitary-mercenaries-emerge-from-the-shadows-syria-ukraine/28180321.html|title = Russia's Paramilitary Mercenaries Emerge from the Shadows}}</ref> letterlik 'Wagner- Privaat Militêre Maatskappy'), is 'n Russiese paramilitêre organisasie.<ref name="Faulkner 2022"/> Dit word deur verskillende bronne beskryf as 'n [[privaat militêre maatskappy]] (PMM), 'n netwerk van [[Huursoldaat|huursoldate]] of 'n [[de facto]] privaat leër van die Russiese president, [[Wladimir Poetin]] (voor die [[Wagner-rebellie]] van 2023).<ref name="Faulkner 2022"/><ref name="economistexplains">{{Cite news |title=What is the Wagner Group, Russia's mercenary organisation? |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2022/03/07/what-is-the-wagner-group-russias-mercenary-organisation |access-date=16 Maart 2022 |issn=0013-0613|quote=“ Vanuit ’n regsperspektief bestaan Wagner nie,” sê Sorcha MacLeod}}</ref> Die groep het buite die wet in [[Rusland]] gewerk, waar privaat militêre kontrakteurs amptelik verbied word.<ref>{{cite web | last=Vorobyov | first=Niko | title=Shrouded in secrecy for years, Russia's Wagner Group opens up - Russia-Ukraine war News | website=[[Al Jazeera]] | date=2022-08-10 | url=https://www.aljazeera.com/news/2022/8/10/wagner-private-group-now-an-extension-of-russias-military | quote=On paper, the Wagner Group, a Russian network providing fighters for hire, does not exist.}}</ref><ref name="Mackinnon 2021">{{cite web | last=Mackinnon | first=Amy | title=Russia's Wagner Group Doesn't Actually Exist | website=Foreign Policy | date=2021-07-06 | url=https://foreignpolicy.com/2021/07/06/what-is-wagner-group-russia-mercenaries-military-contractor/ | access-date=2022-06-04}}</ref><ref name="economistexplains"/> Terwyl die Wagner-groep self nie [[ideologie]]s gedrewe is nie,<ref name="Baker">{{cite web | last=Baker | first=Nick | website =ABC News |publisher =Australian Broadcasting Corporation | title =The Wagner Group: Who are the shadowy Russian mercenaries in Ukraine? | date=13 April 2022 | url=https://www.abc.net.au/news/2022-04-14/wagner-group-mercenaries-in-ukraine/100982232 | access-date=13 April 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://carnegieendowment.org/2019/07/08/putin-s-not-so-secret-mercenaries-patronage-geopolitics-and-wagner-group-pub-79442|title=Putin's Not-So-Secret Mercenaries: Patronage, Geopolitics, and the Wagner Group|first=Nathaniel|last=Reynolds|website=Carnegie Endowment for International Peace}}</ref> is verskeie elemente van Wagner aan [[Neo-Nazisme|neo-Nazi]]'s en verregse ekstremiste gekoppel.<ref name="Faulkner 2022"/><ref name="moscowturns">{{Cite news |title=Moscow Turns U.S. Volunteers Into New Bogeyman in Ukraine |url=https://foreignpolicy.com/2022/03/15/russia-mercenaries-volunteers-ukraine/ |work=Foreign Policy |last=Ling |first=Justin |date=15 Maart 2022 |quote= Die [[propaganda]]-veldtog het die Wagner-groep verheerlik as of dit jag maak op neo-Nazi's en ekstremiste. Tog is die groep se eie bande met die Russiese ver-regses goed gedokumenteer: Die waarskynlike stigter van die groep het die logo van die Nazi [[Schutzstaffel]] getatoeëer op sy nek. Verskeie elemente van die huidige Wagner-groep het bande met neo-Nazi's en [[Regs (politiek)|verregse]] ekstremisme. |access-date=26 Junie 2022}}</ref><ref name="gaslighting">{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/think/opinion/putin-nazi-pretext-russia-war-ukraine-belied-white-supremacy-ties-rcna23043|title=One of the worst ways Putin is gaslighting the world on Ukraine|work=NBC News|publisher=NBC|last1=Soufan|first1=Ali|last2=Sales|first2=Nathan|quote="Die Wagner-groep is vernoem na die 19de eeuse Duitse komponis [[Richard Wagner]], wie se musiek [[Adolf Hitler]] aanbid het. Die groep se leier, Dmitry Utkin, het glo Nazi-tatoeëermerke, insluitend 'n [[swastika]], 'n Nazi-arend en SS-weerligstrale. Wagner-huursoldate het glo neo-Nazi-propaganda agtergelaat in die oorlogsones waar hulle geveg het, insluitend graffiti met haatsimbole."}}</ref> Die groep het prominent geword tydens die Donbas-oorlog in die [[Oekraïne]], waar dit pro-Russiese separatistiese magte van die selfverklaarde [[Volksrepubliek Donetsk|Donetsk]]- en [[Volksrepubliek Loehansk|Loehansk]]-volksrepublieke van 2014 tot 2015 gehelp het.<ref name="Faulkner 2022"/> Sy kontrakteurs het glo deelgeneem aan verskeie konflikte regoor die wêreld – insluitend die burgeroorloë in [[Sirië]], [[Libië]], die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] (SAR) en [[Mali]], wat dikwels geveg het aan die kant van magte wat in lyn is met die Russiese regeringsbelange.<ref name="Faulkner 2022"/> Wagner-agente het oorlogsmisdade gepleeg in gebiede waar hulle ontplooi is.<ref name="Faulkner 2022"/><ref>{{Cite news |last=Walsh |first=Declan |date=27 Junie 2021 |title=Russian Mercenaries Are Driving War Crimes in Africa, U.N. Says |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/06/27/world/asia/russia-mercenaries-central-african-republic.html |access-date=4 Maart 2022 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |title=SBU releases new evidence of Russian Wagner fighters' involvement in war crimes against Ukraine |url=https://www.unian.info/war/10123211-sbu-releases-new-evidence-of-russian-wagner-fighters-involvement-in-war-crimes-against-ukraine.html |access-date=4 Maart 2022 |website=unian.info |language=en}}</ref> Die beskuldigings sluit in die verkragting en roof van burgerlikes,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-60947877|title=What is Russia's Wagner Group of mercenaries in Ukraine?|work=BBC News |date=5 April 2022}}</ref> en die marteling van beskuldigde drosters.<ref>{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2019/11/20/82805-golovorezy-21|title=Головорезы (21+)|date=20 November 2019|website=Новая газета - Novayagazeta.ru}}</ref><ref name="filmed">{{cite web |date=21 November 2019 |title=Man who filmed beheading of Syrian identified as Russian mercenary |url=https://www.theguardian.com/world/2019/nov/21/man-filmed-killing-torture-syrian-identified-russian-mercenary-wagner |website=[[The Guardian]]}}</ref> Omdat dit ter ondersteuning van Russiese belange funksioneer, militêre toerusting van die Russiese Ministerie van Verdediging (MvV) ontvang en installasies van MoD vir opleiding gebruik, word die Wagner-groep gereeld beskou as 'n de facto-eenheid van die MvV of Rusland se militêre intelligensie-agentskap, die [[GRU]].<ref name="CAR-killings">{{cite news |last1=Higgins |first1=Andrew |last2=Nechepurenko |first2=Ivan |date=7 Augustus 2018|title=In Africa, Mystery Murders Put Spotlight on Kremlin's Reach |url=https://www.nytimes.com/2018/08/07/world/europe/central-african-republic-russia-murder-journalists-africa-mystery-murders-put-spotlight-on-kremlins-reach.html |work=[[The New York Times]] |location=New York |access-date=8 Augustus 2018 |archive-date=31 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200131035533/https://www.nytimes.com/2018/08/07/world/europe/central-african-republic-russia-murder-journalists-africa-mystery-murders-put-spotlight-on-kremlins-reach.html?pagewanted=all&src=pm}}</ref> Daar word wyd bespiegel dat die Wagner-groep deur die Russiese regering gebruik is om voorsiening te maak vir die geloofwaardige ontkenning van Rusland se betrokkenheid in sekere konflikte en om die getal ongevalle en finansiële koste van Rusland se buitelandse ingrypings vir die publiek te verberg.<ref>{{Cite web |last=Brimelow |first=Ben |title=Russia is using mercenaries to make it look like it's losing fewer troops in Syria |url=https://www.businessinsider.com/russian-mercenaries-dying-in-syria-2018-2 |access-date=2022-05-28 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> Dit het 'n beduidende rol gespeel in die 2022 [[Russiese inval in Oekraïne, 2022|Russiese inval in Oekraïne]], waar dit, onder sy aktiwiteite, na bewering ontplooi is om Oekraïense leiers te vermoor,<ref>{{Cite web |last=Ma |first=Alexandra |title=Ukraine posts image of dog tag it said belonged to a killed mercenary from the Wagner Group, said to be charged with assassinating Zelenskyy |url=https://www.businessinsider.com/ukraine-posts-photos-dog-tag-says-wagner-group-2022-3 |date=9 Maart 2022 |website=Business Insider}}</ref> en het wyd gevangenes vir frontliniegevegte gewerf.<ref name=":3">{{Cite web |url=https://zona.media/article/2022/08/06/prigozhin |title='В первую очередь интересуют убийцы и разбойники&nbsp;— вам у нас понравится'. Похоже, Евгений Пригожин лично вербует наемников в колониях |date=2022-08-06 |access-date=2022-08-07 |website=Mediazona |last1=Pavlova |first1=Anna |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806195027/https://zona.media/article/2022/08/06/prigozhin |archive-date=2022-08-06 |url-status=live |last2=Nesterova |first2=Yelizaveta |editor-last=Tkachyov |editor-first=Dmitry |language=ru |trans-title='We are primarily interested in killers and brigands—you will like it with us'. It seems as if Yevgeny Prigozhin is personally recruiting mercenaries in penal colonies}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |url=https://www.thedailybeast.com/putins-chef-yevgeny-prigozhin-is-touring-prisons-for-wagner-recruits-to-fight-in-ukraine-reports-say |title='Putin's Chef' Is Personally Touring Russian Prisons for Wagner Recruits to Fight in Ukraine, Reports Say |date=2022-08-06 |access-date=2022-08-07 |website=The Daily Beast |last=Quinn |first=Allison |archive-url=https://web.archive.org/web/20220807044336/https://www.thedailybeast.com/putins-chef-yevgeny-prigozhin-is-touring-prisons-for-wagner-recruits-to-fight-in-ukraine-reports-say |archive-date=2022-08-07 |url-status=live |language=en}}</ref> In Desember 2022 het die [[Pentagon]] se John Kirby beweer dat Wagner-groep 50&nbsp;000 vegters in Oekraïne het, insluitend 10&nbsp;000 kontrakteurs en 40&nbsp;000 gevangenes.<ref>{{Cite web |title=Today's D Brief: Zelenskyy thanks Americans, lawmakers; North Korea sent arms to Wagner, WH says; Breaking down the omnibus; Germany's year ahead; And a bit more. |url=https://www.defenseone.com/threats/2022/12/the-d-brief-december-22-2022/381241/ |access-date=2022-12-22 |website=Defense One |language=en}}</ref> Ander stel die aantal gewerfde gevangenes op meer as 20&nbsp;000,<ref>{{Cite news |date=23 Desember 2022 |title=Что известно о потерях России за 10 месяцев войны в Украине |work=BBC News Russian |url=https://www.bbc.com/russian/features-64075658 |access-date=23 Desember 2022}}</ref> met die algehele getal PMM's teenwoordig in Oekraïne wat op 20&nbsp;000 beraam word.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-64050719|title=Russia-supporting Wagner Group mercenary numbers soar|work=BBC News |date=22 Desember 2022}}</ref> == Wagner-rebellie van 2023 == Op [[23 Junie]] [[2023]] het die Wagner-groep teen die regering van Rusland in [[opstand]] gekom. Die opstand het ontstaan te midde van toenemende spanning tussen die Russiese Ministerie van Verdediging en [[Jewgeni Prigozjin]], die leier van Wagner.<ref>{{Cite news |last=Bryant |first=Miranda |date=24 Junie 2023 |title=Wagner mutiny: how the world reacted |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/24/wagner-mutiny-how-the-world-reacted |access-date=24 Junie 2023 |issn=0261-3077}}</ref> Prigozjin se magte het beheer oor [[Rostof aan die Don]] en die hoofkwartier van die Suidelike Militêre Distrik oorgeneem en in 'n pantserkolom na [[Moskou]] opgeruk.<ref>{{Cite news |date=2023-06-24 |title=Rebel Russian mercenaries turn back short of Moscow 'to avoid bloodshed' |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/wagner-head-suggests-his-mercenaries-headed-moscow-take-army-leadership-2023-06-24/ |access-date=2023-06-26 |archive-date=24 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624070212/https://www.reuters.com/world/europe/wagner-head-suggests-his-mercenaries-headed-moscow-take-army-leadership-2023-06-24/ |url-status=live }}</ref> Na onderhandelinge met die Belarussiese president, [[Aleksandr Loekasjenko]],<ref name=":1">{{Cite web |last=Seddon |first=Max |date=24 Junie 2023 |title=Belarus claims deal with Prigozhin to end advance on Moscow |url=https://www.ft.com/content/9cd09366-25db-4057-a41d-0ea04b659d97#post-afe02cd3-667f-458f-a4dd-52a3a5133bb8 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624105349/https://www.ft.com/content/9cd09366-25db-4057-a41d-0ea04b659d97#post-afe02cd3-667f-458f-a4dd-52a3a5133bb8 |archive-date=24 June 2023 |access-date=24 Junie 2023 |website=[[Financial Times]]}}</ref> het Prigozjin ingestem om terug te tree<ref>{{Cite web |last1=Seddon |first1=Max |last2=Ivanova |first2=Polina |date=24 Junie 2023 |title=Prigozhin says Wagner has agreed to stand down |url=https://www.ft.com/content/9cd09366-25db-4057-a41d-0ea04b659d97#post-e5d60873-da90-4116-a3f7-fe859734f2ca |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624105349/https://www.ft.com/content/9cd09366-25db-4057-a41d-0ea04b659d97#post-e5d60873-da90-4116-a3f7-fe859734f2ca |archive-date=24 Junie 2023 |access-date=24 Junie 2023 |website=[[Financial Times]]}}</ref> en hy het laat op 24 Junie aan Rostov aan die Don begin onttrek. Die Russiese [[FSB|Federale Veiligheidsdiens]] het 'n saak vir gewapende rebellie ingevolge artikel 279 van die Strafwet geopen, maar op 27 Junie het dit gesluit en die aanklagte laat vaar waarin verklaar word dat rebelle "die aksies wat direk daarop gemik is om 'n misdaad te pleeg, gestaak het".<ref>{{cite web | url =https://www.politico.eu/article/russia-drop-charge-wagner-group-mutiny-yevgeny-prigozhin-vladimir-putin/|title=Russia drops charges over Wagner mutiny, reports say |work=Politico Europe| date=| accessdate =28 Junie 2023}}</ref> ==Sien ook== * [[Afrikakorps (Rusland)]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sekuriteit]] [[Kategorie:Nasionale veiligheid]] d25b63uc5dslanba777ave3ex7ph0yo 2909333 2909328 2026-06-04T17:20:56Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-33234-06|~2026-33234-06]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Oesjaar|Oesjaar]] 2899370 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kurgan cemetery, Kazan (2023-10-30) 09.jpg|duimnael|Wagnergraf in die Koergan-begraafplaas, [[Kazan]], Rusland.]] [[Lêer:Wagner Group Map.svg|duimnael|Lande waar die Wagner-groep aktief is: {{sleutel|#800000|Rusland}} {{sleutel|#ff0000|Lande met bekende Wagner-aktiwiteite}} {{sleutel|#ff8080|Lande met beweerde Wagner-aktiwiteite}}]] Die '''Wagner-groep''' ([[Russies]]: Группа Вагнера, ''Groeppa Wagnera''), ook bekend as '''PMM Wagner'''<ref name="Faulkner 2022">{{cite journal |author-last=Faulkner |author-first=Christopher |date=Junie 2022 |url=https://ctc.westpoint.edu/wp-content/uploads/2022/06/CTC-SENTINEL-062022.pdf |title=Undermining Democracy and Exploiting Clients: The Wagner Group's Nefarious Activities in Africa |url-status=live |editor1-last=Cruickshank |editor1-first=Paul |editor2-last=Hummel |editor2-first=Kristina |journal=CTC Sentinel |volume=15 |issue=6 |pages=28–37 |publisher=Combating Terrorism Center |location=West Point, New York |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719173200/https://ctc.westpoint.edu/wp-content/uploads/2022/06/CTC-SENTINEL-062022.pdf |archive-date=19 Julie 2022 |access-date=16 Augustus 2022}}</ref> (Russies: ЧВК «Вагнер», ''ChWK Wagner'';<ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/russia-paramilitary-mercenaries-emerge-from-the-shadows-syria-ukraine/28180321.html|title = Russia's Paramilitary Mercenaries Emerge from the Shadows}}</ref> letterlik 'Wagner- Privaat Militêre Maatskappy'), is 'n Russiese paramilitêre organisasie.<ref name="Faulkner 2022"/> Dit word deur verskillende bronne beskryf as 'n [[privaat militêre maatskappy]] (PMM), 'n netwerk van [[Huursoldaat|huursoldate]] of 'n [[de facto]] privaat leër van die Russiese president, [[Wladimir Poetin]] (voor die [[Wagner-rebellie]] van 2023).<ref name="Faulkner 2022"/><ref name="economistexplains">{{Cite news |title=What is the Wagner Group, Russia's mercenary organisation? |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2022/03/07/what-is-the-wagner-group-russias-mercenary-organisation |access-date=16 Maart 2022 |issn=0013-0613|quote=“ Vanuit ’n regsperspektief bestaan Wagner nie,” sê Sorcha MacLeod}}</ref> Die groep het buite die wet in [[Rusland]] gewerk, waar privaat militêre kontrakteurs amptelik verbied word.<ref>{{cite web | last=Vorobyov | first=Niko | title=Shrouded in secrecy for years, Russia's Wagner Group opens up - Russia-Ukraine war News | website=[[Al Jazeera]] | date=2022-08-10 | url=https://www.aljazeera.com/news/2022/8/10/wagner-private-group-now-an-extension-of-russias-military | quote=On paper, the Wagner Group, a Russian network providing fighters for hire, does not exist.}}</ref><ref name="Mackinnon 2021">{{cite web | last=Mackinnon | first=Amy | title=Russia's Wagner Group Doesn't Actually Exist | website=Foreign Policy | date=2021-07-06 | url=https://foreignpolicy.com/2021/07/06/what-is-wagner-group-russia-mercenaries-military-contractor/ | access-date=2022-06-04}}</ref><ref name="economistexplains"/> Terwyl die Wagner-groep self nie [[ideologie]]s gedrewe is nie,<ref name="Baker">{{cite web | last=Baker | first=Nick | website =ABC News |publisher =Australian Broadcasting Corporation | title =The Wagner Group: Who are the shadowy Russian mercenaries in Ukraine? | date=13 April 2022 | url=https://www.abc.net.au/news/2022-04-14/wagner-group-mercenaries-in-ukraine/100982232 | access-date=13 April 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://carnegieendowment.org/2019/07/08/putin-s-not-so-secret-mercenaries-patronage-geopolitics-and-wagner-group-pub-79442|title=Putin's Not-So-Secret Mercenaries: Patronage, Geopolitics, and the Wagner Group|first=Nathaniel|last=Reynolds|website=Carnegie Endowment for International Peace}}</ref> is verskeie elemente van Wagner aan [[Neo-Nazisme|neo-Nazi]]'s en verregse ekstremiste gekoppel.<ref name="Faulkner 2022"/><ref name="moscowturns">{{Cite news |title=Moscow Turns U.S. Volunteers Into New Bogeyman in Ukraine |url=https://foreignpolicy.com/2022/03/15/russia-mercenaries-volunteers-ukraine/ |work=Foreign Policy |last=Ling |first=Justin |date=15 Maart 2022 |quote= Die [[propaganda]]-veldtog het die Wagner-groep verheerlik as of dit jag maak op neo-Nazi's en ekstremiste. Tog is die groep se eie bande met die Russiese ver-regses goed gedokumenteer: Die waarskynlike stigter van die groep het die logo van die Nazi [[Schutzstaffel]] getatoeëer op sy nek. Verskeie elemente van die huidige Wagner-groep het bande met neo-Nazi's en [[Regs (politiek)|verregse]] ekstremisme. |access-date=26 Junie 2022}}</ref><ref name="gaslighting">{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/think/opinion/putin-nazi-pretext-russia-war-ukraine-belied-white-supremacy-ties-rcna23043|title=One of the worst ways Putin is gaslighting the world on Ukraine|work=NBC News|publisher=NBC|last1=Soufan|first1=Ali|last2=Sales|first2=Nathan|quote="Die Wagner-groep is vernoem na die 19de eeuse Duitse komponis [[Richard Wagner]], wie se musiek [[Adolf Hitler]] aanbid het. Die groep se leier, Dmitry Utkin, het glo Nazi-tatoeëermerke, insluitend 'n [[swastika]], 'n Nazi-arend en SS-weerligstrale. Wagner-huursoldate het glo neo-Nazi-propaganda agtergelaat in die oorlogsones waar hulle geveg het, insluitend graffiti met haatsimbole."}}</ref> Die groep het prominent geword tydens die Donbas-oorlog in die [[Oekraïne]], waar dit pro-Russiese separatistiese magte van die selfverklaarde [[Volksrepubliek Donetsk|Donetsk]]- en [[Volksrepubliek Loehansk|Loehansk]]-volksrepublieke van 2014 tot 2015 gehelp het.<ref name="Faulkner 2022"/> Sy kontrakteurs het glo deelgeneem aan verskeie konflikte regoor die wêreld – insluitend die burgeroorloë in [[Sirië]], [[Libië]], die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] (SAR) en [[Mali]], wat dikwels geveg het aan die kant van magte wat in lyn is met die Russiese regeringsbelange.<ref name="Faulkner 2022"/> Wagner-agente het oorlogsmisdade gepleeg in gebiede waar hulle ontplooi is.<ref name="Faulkner 2022"/><ref>{{Cite news |last=Walsh |first=Declan |date=27 Junie 2021 |title=Russian Mercenaries Are Driving War Crimes in Africa, U.N. Says |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/06/27/world/asia/russia-mercenaries-central-african-republic.html |access-date=4 Maart 2022 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |title=SBU releases new evidence of Russian Wagner fighters' involvement in war crimes against Ukraine |url=https://www.unian.info/war/10123211-sbu-releases-new-evidence-of-russian-wagner-fighters-involvement-in-war-crimes-against-ukraine.html |access-date=4 Maart 2022 |website=unian.info |language=en}}</ref> Die beskuldigings sluit in die verkragting en roof van burgerlikes,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-60947877|title=What is Russia's Wagner Group of mercenaries in Ukraine?|work=BBC News |date=5 April 2022}}</ref> en die marteling van beskuldigde drosters.<ref>{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2019/11/20/82805-golovorezy-21|title=Головорезы (21+)|date=20 November 2019|website=Новая газета - Novayagazeta.ru}}</ref><ref name="filmed">{{cite web |date=21 November 2019 |title=Man who filmed beheading of Syrian identified as Russian mercenary |url=https://www.theguardian.com/world/2019/nov/21/man-filmed-killing-torture-syrian-identified-russian-mercenary-wagner |website=[[The Guardian]]}}</ref> Omdat dit ter ondersteuning van Russiese belange funksioneer, militêre toerusting van die Russiese Ministerie van Verdediging (MvV) ontvang en installasies van MoD vir opleiding gebruik, word die Wagner-groep gereeld beskou as 'n de facto-eenheid van die MvV of Rusland se militêre intelligensie-agentskap, die [[GRU]].<ref name="CAR-killings">{{cite news |last1=Higgins |first1=Andrew |last2=Nechepurenko |first2=Ivan |date=7 Augustus 2018|title=In Africa, Mystery Murders Put Spotlight on Kremlin's Reach |url=https://www.nytimes.com/2018/08/07/world/europe/central-african-republic-russia-murder-journalists-africa-mystery-murders-put-spotlight-on-kremlins-reach.html |work=[[The New York Times]] |location=New York |access-date=8 Augustus 2018 |archive-date=31 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200131035533/https://www.nytimes.com/2018/08/07/world/europe/central-african-republic-russia-murder-journalists-africa-mystery-murders-put-spotlight-on-kremlins-reach.html?pagewanted=all&src=pm}}</ref> Daar word wyd bespiegel dat die Wagner-groep deur die Russiese regering gebruik is om voorsiening te maak vir die geloofwaardige ontkenning van Rusland se betrokkenheid in sekere konflikte en om die getal ongevalle en finansiële koste van Rusland se buitelandse ingrypings vir die publiek te verberg.<ref>{{Cite web |last=Brimelow |first=Ben |title=Russia is using mercenaries to make it look like it's losing fewer troops in Syria |url=https://www.businessinsider.com/russian-mercenaries-dying-in-syria-2018-2 |access-date=2022-05-28 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> Dit het 'n beduidende rol gespeel in die 2022 [[Russiese inval in Oekraïne, 2022|Russiese inval in Oekraïne]], waar dit, onder sy aktiwiteite, na bewering ontplooi is om Oekraïense leiers te vermoor,<ref>{{Cite web |last=Ma |first=Alexandra |title=Ukraine posts image of dog tag it said belonged to a killed mercenary from the Wagner Group, said to be charged with assassinating Zelenskyy |url=https://www.businessinsider.com/ukraine-posts-photos-dog-tag-says-wagner-group-2022-3 |date=9 Maart 2022 |website=Business Insider}}</ref> en het wyd gevangenes vir frontliniegevegte gewerf.<ref name=":3">{{Cite web |url=https://zona.media/article/2022/08/06/prigozhin |title='В первую очередь интересуют убийцы и разбойники&nbsp;— вам у нас понравится'. Похоже, Евгений Пригожин лично вербует наемников в колониях |date=2022-08-06 |access-date=2022-08-07 |website=Mediazona |last1=Pavlova |first1=Anna |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806195027/https://zona.media/article/2022/08/06/prigozhin |archive-date=2022-08-06 |url-status=live |last2=Nesterova |first2=Yelizaveta |editor-last=Tkachyov |editor-first=Dmitry |language=ru |trans-title='We are primarily interested in killers and brigands—you will like it with us'. It seems as if Yevgeny Prigozhin is personally recruiting mercenaries in penal colonies}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |url=https://www.thedailybeast.com/putins-chef-yevgeny-prigozhin-is-touring-prisons-for-wagner-recruits-to-fight-in-ukraine-reports-say |title='Putin's Chef' Is Personally Touring Russian Prisons for Wagner Recruits to Fight in Ukraine, Reports Say |date=2022-08-06 |access-date=2022-08-07 |website=The Daily Beast |last=Quinn |first=Allison |archive-url=https://web.archive.org/web/20220807044336/https://www.thedailybeast.com/putins-chef-yevgeny-prigozhin-is-touring-prisons-for-wagner-recruits-to-fight-in-ukraine-reports-say |archive-date=2022-08-07 |url-status=live |language=en}}</ref> In Desember 2022 het die [[Pentagon]] se John Kirby beweer dat Wagner-groep 50&nbsp;000 vegters in Oekraïne het, insluitend 10&nbsp;000 kontrakteurs en 40&nbsp;000 gevangenes.<ref>{{Cite web |title=Today's D Brief: Zelenskyy thanks Americans, lawmakers; North Korea sent arms to Wagner, WH says; Breaking down the omnibus; Germany's year ahead; And a bit more. |url=https://www.defenseone.com/threats/2022/12/the-d-brief-december-22-2022/381241/ |access-date=2022-12-22 |website=Defense One |language=en}}</ref> Ander stel die aantal gewerfde gevangenes op meer as 20&nbsp;000,<ref>{{Cite news |date=23 Desember 2022 |title=Что известно о потерях России за 10 месяцев войны в Украине |work=BBC News Russian |url=https://www.bbc.com/russian/features-64075658 |access-date=23 Desember 2022}}</ref> met die algehele getal PMM's teenwoordig in Oekraïne wat op 20&nbsp;000 beraam word.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-64050719|title=Russia-supporting Wagner Group mercenary numbers soar|work=BBC News |date=22 Desember 2022}}</ref> == Wagner-rebellie van 2023 == Op [[23 Junie]] [[2023]] het die Wagner-groep teen die regering van Rusland in [[opstand]] gekom. Die opstand het ontstaan te midde van toenemende spanning tussen die Russiese Ministerie van Verdediging en [[Jewgeni Prigozjin]], die leier van Wagner.<ref>{{Cite news |last=Bryant |first=Miranda |date=24 Junie 2023 |title=Wagner mutiny: how the world reacted |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/24/wagner-mutiny-how-the-world-reacted |access-date=24 Junie 2023 |issn=0261-3077}}</ref> Prigozjin se magte het beheer oor [[Rostof aan die Don]] en die hoofkwartier van die Suidelike Militêre Distrik oorgeneem en in 'n pantserkolom na [[Moskou]] opgeruk.<ref>{{Cite news |date=2023-06-24 |title=Rebel Russian mercenaries turn back short of Moscow 'to avoid bloodshed' |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/wagner-head-suggests-his-mercenaries-headed-moscow-take-army-leadership-2023-06-24/ |access-date=2023-06-26 |archive-date=24 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624070212/https://www.reuters.com/world/europe/wagner-head-suggests-his-mercenaries-headed-moscow-take-army-leadership-2023-06-24/ |url-status=live }}</ref> Na onderhandelinge met die Belarussiese president, [[Aleksandr Loekasjenko]],<ref name=":1">{{Cite web |last=Seddon |first=Max |date=24 Junie 2023 |title=Belarus claims deal with Prigozhin to end advance on Moscow |url=https://www.ft.com/content/9cd09366-25db-4057-a41d-0ea04b659d97#post-afe02cd3-667f-458f-a4dd-52a3a5133bb8 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624105349/https://www.ft.com/content/9cd09366-25db-4057-a41d-0ea04b659d97#post-afe02cd3-667f-458f-a4dd-52a3a5133bb8 |archive-date=24 June 2023 |access-date=24 Junie 2023 |website=[[Financial Times]]}}</ref> het Prigozjin ingestem om terug te tree<ref>{{Cite web |last1=Seddon |first1=Max |last2=Ivanova |first2=Polina |date=24 Junie 2023 |title=Prigozhin says Wagner has agreed to stand down |url=https://www.ft.com/content/9cd09366-25db-4057-a41d-0ea04b659d97#post-e5d60873-da90-4116-a3f7-fe859734f2ca |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624105349/https://www.ft.com/content/9cd09366-25db-4057-a41d-0ea04b659d97#post-e5d60873-da90-4116-a3f7-fe859734f2ca |archive-date=24 Junie 2023 |access-date=24 Junie 2023 |website=[[Financial Times]]}}</ref> en hy het laat op 24 Junie aan Rostov aan die Don begin onttrek. Die Russiese [[FSB|Federale Veiligheidsdiens]] het 'n saak vir gewapende rebellie ingevolge artikel 279 van die Strafwet geopen, maar op 27 Junie het dit gesluit en die aanklagte laat vaar waarin verklaar word dat rebelle "die aksies wat direk daarop gemik is om 'n misdaad te pleeg, gestaak het".<ref>{{cite web | url =https://www.politico.eu/article/russia-drop-charge-wagner-group-mutiny-yevgeny-prigozhin-vladimir-putin/|title=Russia drops charges over Wagner mutiny, reports say |work=Politico Europe| date=| accessdate =28 Junie 2023}}</ref> ==Sien ook== * [[Afrikakorps (Rusland)]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sekuriteit]] [[Kategorie:Nasionale veiligheid]] 56jgaf29lgsc3p738mo7ch2osi7f98c 0 397862 2909313 2903992 2026-06-04T16:33:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909313 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_The_Clouds_-_Google_Art_Project.jpg|duimnael|400x400px| [[Claude Monet]], ''Die Waterlelies – Die Wolke'', 1920–26, Musée de l'Orangerie, Parys]] [[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_Setting_Sun_-_Google_Art_Project.jpg|duimnael|400x400px| Claude Monet, ''Die Waterlelies – ondergaande son'', 1920–26, Musée de l'Orangerie, Parys]] [[Lêer:Reflections_of_Clouds_on_the_Water-Lily_Pond.jpg|duimnael|400x400px| Claude Monet, ''Weerkaatsings van Wolke op die Waterlelie dam,'' c. 1920, 200 × 1276 cm (78,74 × 502,36 in), olie op doek, Museum van Moderne Kuns, New York City]] '''''Waterlelies''''' (of '''''Nymphéas''''', {{IFA-fr|nɛ̃.fe.a|lang}} ) is 'n reeks van ongeveer 250 olieverfskilderye deur die Franse [[Impressionisme|impressionis]] [[Claude Monet]] (1840–1926). Die skilderye beeld sy blomtuin by sy huis in Giverny uit, en was die hooffokus van sy kunsproduksie gedurende die laaste dertig jaar van sy lewe. Verskeie van die werke is geverf terwyl Monet aan [[Katarak|katarakte]] gely het. <ref name="A">"Monet, Claude." Grove Art Online.</ref> <ref>https://www.telegraph.co.uk/culture/art/art-features/11167000/Why-are-Monets-water-lilies-so-popular.html</ref> == Agtergrond == Monet se jarelange voorkeur vir die vervaardiging en uitstalling van 'n reeks skilderye wat vanuit onderwerp en perspektief verband hou, het in 1889 begin, met ten minste tien skilderye wat by die ''Vallei van die Creuse'' gemaak is, wat by die Galerie Georges Petit vertoon is. <ref>Tucker, Paul Hayes, ''Monet in the '90s: The Series Paintings'', 1989, [[Museum of Fine Arts, Boston]] in association with [[Yale University Press]], p. 41.</ref> Van sy ander bekende reekse is onder meer sy ''Haystacks'' . Gedurende die 1920's het die staat Frankryk 'n paar ovaalkamers by die Musée de l'Orangerie gebou as 'n permanente tuiste vir agt waterlelie- muurskilderye deur Monet. Die uitstalling het op 16 Mei 1927, 'n paar maande ná Monet se afsterwe, vir die publiek geopen. <ref name="A">"Monet, Claude." Grove Art Online.</ref> Sestig waterlelieskilderye van regoor die wêreld is in 1999 vir 'n spesiale uitstalling by die Musée de l'Orangerie saamgestel. <ref>Susan Bell. "Paris sees Monet lilies in a new light." ''[[The Times]]''. 8 Mei 1999.</ref> Die skilderye is as prominente uitstallings by museums regoor die wêreld uitgestal, insluitend die Princeton University Art Museum, [[Musée Marmottan Monet]], <ref>[http://www.marmottan.fr/fr/claude_monet-musee-2517 Claude Monet paintings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923040833/http://www.marmottan.fr/fr/Claude_Monet-musee-2517}} at the Marmottan</ref> die [[Musée d'Orsay]] in Parys, die [[Metropolitan Museum of Art]], Museum of Modern Art in New York, <ref>[http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search?ft=monet Water Lilies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721120227/http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search?ft=monet}} at the Metropolitan Museum of Art</ref> die Art Institute of Chicago, <ref>[http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/artist/Monet%2C+Claude Water Lilies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721122146/http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/artist/Monet%2C+Claude}} at the Art Institute of Chicago</ref> die Saint Louis Art Museum, <ref>[http://www.slam.org/emuseum/code/emuseum.asp?style=single&currentrecord=1&page=seealso&profile=objects&searchdesc=The%20Promenade%20with%20the%20Rail...&searchstring=id/,/is/,/7056/,/false/,/true&newvalues=1&rawsearch=id/,/is/,/1930/,/false/,/true&newstyle=single&newprofile=objects&newsearchdesc=Water%20Lilies&newcurrentrecord=1&module=objects Water Lilies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141011061542/http://www.slam.org/emuseum/code/emuseum.asp?style=single&currentrecord=1&page=seealso&profile=objects&searchdesc=The%20Promenade%20with%20the%20Rail...&searchstring=id%2F%2C%2Fis%2F%2C%2F7056%2F%2C%2Ffalse%2F%2C%2Ftrue&newvalues=1&rawsearch=id%2F%2C%2Fis%2F%2C%2F1930%2F%2C%2Ffalse%2F%2C%2Ftrue&newstyle=single&newprofile=objects&newsearchdesc=Water%20Lilies&newcurrentrecord=1&module=objects}} at the Saint Louis Art Museum,</ref> die Nelson-Atkins Museum of Art in Kansas City, Missouri, <ref>[https://art.nelson-atkins.org/objects/6650/water-lilies Water Lilies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200112194020/https://art.nelson-atkins.org/objects/6650/water-lilies}}, the Nelson-Atkins Museum of Art</ref> die Carnegie Museum of Art, die Nasionale Museum van Wallis, die Musée des Beaux-Arts de Nantes, The Toledo Museum of Art die Cleveland Museum of Art, <ref>{{Cite web|url=http://www.clevelandart.org/art/1960.81|title=Water Lilies (Agapanthus)|publisher=Cleveland Museum of Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20130708101242/http://www.clevelandart.org/art/1960.81|archive-date=8 July 2013|access-date=31 January 2013}}</ref> die Portland Art Museum en die Legion of Honor . <ref>{{Cite web|url=http://www.famsf.org/|title=Fine Arts Museums of San Francisco|publisher=FAMSF|archive-url=https://web.archive.org/web/20110228112622/http://www.famsf.org/|archive-date=28 February 2011|access-date=31 January 2019}}</ref> In 2020 het The Museum of Fine Arts, Boston sy 150-jarige herdenking gevier met sommige van Monet se Waterlelies-skilderye. <ref name="NPR.org 2020">{{Cite web|url=https://www.npr.org/2020/09/01/905495898/bostons-museum-of-fine-arts-turns-150-celebrates-monet-s-lasting-impression|title=Boston's Museum Of Fine Arts Turns 150, Celebrates Monet's 'Lasting Impression'|date=1 August 2020|website=NPR.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20200901173922/https://www.npr.org/2020/09/01/905495898/bostons-museum-of-fine-arts-turns-150-celebrates-monet-s-lasting-impression|archive-date=1 September 2020|access-date=2 September 2020}}</ref> == Die skilderye op 'n veiling == Op 19 Junie 2007 is een van Monet se ''Waterlelie''-skilderye vir £18,5 miljoen op 'n Sotheby's- veiling in [[Londen]] verkoop.<ref>Dalya Alberge. "Monet lilies make £18.5m but just miss world record." ''The Times''. 20 June 2007.</ref> Op 24 Junie 2008 is nog een van sy ''Waterlelie-'' skilderye, ''Le Bassin Aux Nymphéas'', vir byna £41 miljoen by Christie's in [[Londen]] verkoop, byna dubbel die aanvanklike skatting van £18 tot £24 miljoen. <ref>[http://www.xmotu.com/laurahenrycollection/news_monet.html The Laura Henry Collection] "Monet masterpiece sells at auction for almost £41million" ''The Laura Henry Collection''. 25 June 2008.</ref> In Mei 2010 is aangekondig dat die 1906 ''Nymphéas'' -werk in Junie 2010 in [[Londen]] opgeveil sou word. Die skildery het 'n geraamde verkoopprys van tussen £30 en £40 miljoen gehad. <ref name="BBC">https://www.bbc.com/news/10225556</ref> Giovanna Bertazzoni, die veilinghuis Christie's se direkteur en die hoof van impressionistiese en moderne kuns, het gesê: "Claude Monet se waterlelieskilderye is een van die mees erkende en gevierde werke van die 20ste eeu en was geweldig invloedryk vir baie van die volgende generasie se kunstenaars."<ref name="BBC" /> Die verkoping het op 23 Junie 2010 by die veilinghuis plaasgevind en die skildery het 'n bod van tot £29 miljoen gelok, maar dit kon uiteindelik nie verkoop nie. <ref>https://www.bbc.com/news/10396341</ref> Op 6 Mei 2014 is een van die ''Waterlelies'', ''Le Bassin aux Nymphéas'', opgeveil by Christie's, in New York (stad) vir $27 miljoen.<ref>{{Cite web|url=https://news.artnet.com/market/christies-141-million-impressionist-evening-sale-496091|title=Frida Kahlo Breaks Record at Christie's May Sale|last=Embuscado|first=Rain|date=12 May 2016|publisher=News.artnet.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114212554/https://news.artnet.com/market/christies-141-million-impressionist-evening-sale-496091|archive-date=14 November 2018|access-date=31 January 2019}}</ref> In Junie 2014 is een van die Waterlelies, ''Nymphéas'', vir $54 miljoen USD op 'n Sotheby's-veiling in Londen verkoop. <ref name="latimes1">{{Cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/arts/culture/la-et-cm-monet-painting-auction-20140626-story.html|title=Monet painting of waterlilies sells for $54 million at auction|date=26 June 2014|website=[[Los Angeles Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517082024/http://www.latimes.com/entertainment/arts/culture/la-et-cm-monet-painting-auction-20140626-story.html|archive-date=17 May 2018|access-date=16 May 2018}}</ref> Hierdie kunswerk is aan 'n anonieme koper opgeveil, maar die stuk het voortgegaan om deel te wees van die uitstalling "Painting the Modern Garden: From Monet to Matisse" by die Cleveland Museum of Art en die Royal Academy of Arts, Londen, wat in 2015 begin het. <ref name="latimes1" /> Die medevoorsitter van Sotheby's se moderne en impressionistiese kunsafdeling, Helena Newman, beweer dat die resultaat bo-aan die oorspronklike geraamde verkoopprys is. Hierdie prys was tussen 34 en 51 miljoen Amerikaanse dollars. Terwyl heelwat van Monet se meesterstukke verkoop is, is daar steeds na raming 250 olieverfskilderye vanuit hierdie reeks. <ref>https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/news/claude-monet-water-lilies-sell-for-ps32m-in-second-highest-auction-sale-for-his-work-9558624.html</ref> Die versameling is wêreldwyd gewild, met baie van hierdie kunswerke wat in uitstallings is wat nog nie opgeveil is nie. Die skilderye is gekatalogiseer deur Daniel Wildenstein in sy Monet: Catalog Raisonné. == Galery == <gallery widths="200" heights="200" perrow="4" mode="packed"> Lêer:Le bassin aux nymphéas - Claude Monet.jpg|''[[Le Bassin Aux Nymphéas]]'', 1919, private versameling Lêer:WLA metmuseum Water Lilies by Claude Monet.jpg|''Waterlelies,'' 1919, [[Metropolitan Museum of Art]], New York City Lêer:Claude Monet Nympheas 1915 Musee Marmottan Paris.jpg|''Nymphéas,'' 1915, [[Musée Marmottan Monet]] Lêer:Claude Monet - Nymphéas (Waterlilies) - Google Art Project.jpg|''Nymphéas (Waterlelies)'', 1914–17, [[National Gallery of Australia|Nasionale Galery van Australië]] Lêer:Monet2.jpg|Nabyblik van Waterleliedam, een van 18 uitsigte van die dam, 1899, [[Boston Museum of Fine Arts]] </gallery> == Lys van Waterlelie skilderye == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;border:0px;text-align:left;line-height:150%;" !Beeld !Titel ! width="75px" |Datum !Katalogus Nr !GrootteSize (cm) !Museum |- |[[Lêer:WLA_lacma_Monet_Nympheas.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–98 |W.1501 |66 x 104 |Los Angeles Distrik Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1502.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–98 |W.1502 |73 x 100 |Ohara Galery, New York |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1503.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–98 |W.1503 |75 x 100 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas,_effet_du_soir_W1504_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|150x150px]] |''Waterlelies – aandeffek'' |1897–98 |W.1504 |73 x 100 |[[Musée Marmottan Monet]], Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1505.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–98 |W.1505 |75 x 100 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1506.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–99 |W.1506 |89 x 130 |Stadsmuseum vir Kuns, Kagoshima |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Waterlilies_(Rome).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–99 |W.1507 |81 x 100 |Galleria Nazionale d'Arte Moderna, Rome |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1508.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–99 |W.1508 |130 x 152 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies_and_Japanese_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelies en Japanese brug'' |1899 |W.1509 |90 x 90 |Princeton Universiteit Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1510.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1899 |W.1510 |92 x 90 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1511.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1899 |W.1511 |89 x 92 |Pola Kunsmuseum, Kanagawa |- |[[Lêer:Claude_Monet,_French_-_The_Japanese_Footbridge_and_the_Water_Lily_Pool,_Giverny_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Japanese Brug en Waterlelie dam'' |1899 |W.1512 |89 x 93 |Philadelphia Kunsmuseum |- |[[Lêer:'White_Water_Lilies'_by_Claude_Monet,_1899,_Pushkin_Museum.JPG|150x150px]] |''Wit Waterlelies'' |1895 |W.1513 | |Pushkin Museum ([[Moskou]]) |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1514.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1899 |W.1514 |89 x 92 | |- |[[Lêer:2007_Musee_Orsay_Work_Kraft_067.jpg|150x150px]] |''Die Lelie dam, Groen Harmonie'' |1898 |W.1515 |89 x 92 |[[Musée d'Orsay]], Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet,_The_Water-Lily_Pond_(National_Gallery,_London).jpg|150x150px]] |''Die Lelie dam'' |1899 |W.1516 |88 x 93 |Nasionale Galery, Londen |- |[[Lêer:Japanese_Footbridge-Claude_Monet.jpg|150x150px]] |''Japanese Voetbrug'' |1899 |W.1517 |81 x 100 |Nasionale Kunsgalery, Washington D.C. |- |[[Lêer:The_Water-Lily_Pond_1899_Claude_Monet_Metropolitan.jpg|188x188px]] |''Brug oor die Lelie dam'' |1899 |W.1518 |93 x 74 |''[[Metropolitan Museum of Art]]'', New York |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1520.png|194x194px]] |''Brug oor die Waterlelies'' |1899 |W.1520 |116 x 89 |MM Khalil Museum, Kairo |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lily_Pond_-_1933.441_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam'' |1900 |W.1628 |89.8 × 101 |Kuns Instituut van Chicago |- |[[Lêer:Le_Bassin_aux_nymphéas,_harmonie_rose_-_Claude_Monet.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam, Simfonie in Rooskleurigheid'' |1900 |W.1629 | |"[[Musée d'Orsay]]", Parys |- |[[Lêer:Water-Lily_Pond_MFA_Boston_61.959_Catalog_No_1630.jpg|150x150px]] |''Die Water lelie dam'' |1900 |W.1630 | |Museum van Skone Kunste, Boston |- |[[Lêer:Water-Lily_Pond_1900_Claude_Monet_Boston_MFA.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug oor die lelie dam'' |1900 |W.1631 |89 x 82 |Museum van Skone Kunste, Boston |- |[[Lêer:Monet_-_the-japanese-bridge-the-water-lily-pond-and-path-by-the-water-1.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam en die paadjie by die water'' |1900 |W.1633 | | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1656.png|150x150px]] |''Waterlelies, Wolke'' |1903 |W.1656 |73 x 100 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_Water-Lilies_1903_DAI.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1903 |W.1657 |81 x 100 |Dayton Kuns Instituut |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1658.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1903 |W.1658 |81 x 100 |Bridgestone Museum of Art, Tokyo |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_W1660_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1903 |W.1660 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1661.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1903 |W.1661 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Nenúfares.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1904 |W.1662 |81 x 100 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet-Nymphéas-Le-Havre.jpg|150x150px]] |''Lelie dam'' |1904 |W.1664 |90 x 96 |Museum van Moderne Kunste André Malraux - MuMa, Le Havre |- |[[Lêer:Monet_-_water-lilies-7.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1904 |W.1665 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Le_Bassin_des_Nympheas_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Lelie dam'' |1904 |W.1666 |88 x 91 |Denver Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1667.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1904 |W.1667 | |Musée des Beaux-Arts de Caen |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1668.png|150x150px]] |''Die brug oor die Waterlelie dam'' |1905 |W.1668 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1669.png|150x150px]] |''Leliedam, die Brug'' |1905 |W.1669 | | |- |[[Lêer:Monet_-_water-lily-pond-and-bridge.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam en die Brug'' |1905 |W.1670 |86 X 100 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_(1905).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1671 |89 x 100 |Museum van Skone Kunste, Boston |- |[[Lêer:Claude_Monet,_Nymphéas_(1905).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1672 |89 x 99 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1673.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1673 |90 X 100 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1674.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1674 |90 x 100 | |- |[[Lêer:Monet_w1675.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1675 |89 x 92 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1676.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1676 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_w1678.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1678 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_(W_1679).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1679 |81 x 100.5 | |- | |''Waterlelies'' |1905 |W.1680 |82 x 101 |Nasionale Museums en Galerye van Wallis, Cardiff |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1682.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1682 |73 x 100 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies_-_1906,_Ryerson.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906 |W.1683 |89.9 × 94.1 |Art Institute of Chicago |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1684.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1684 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_w1685.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1685 |81 x 92 | |- |[[Lêer:Monet_w1686.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1686 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_w1687.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1687 |91 x 100 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1688.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1688 | |Nasionale Museums en Galerye van Wallis, Cardiff |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Waterlilies_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1689 |73 x 92 |Ohara Kunsmuseum, Kurashiki |- |[[Lêer:Claude_Monet_045.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1690 |90 x 93 |Kunstmuseum, Saint Gallen |- |[[Lêer:Water_Lilies_by_Monet_(Yamagata_Museum_of_Art).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1691 |81 x 92 |Kunsmuseum, Yamagata |- |[[Lêer:Monet_w1695.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1695 |81 x 100 |Musée M Khalil, Kairo |- |[[Lêer:Monet_-_Nymphéas_(Water_Lilies),_1907.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1696 | |Wadsworth Atheneum Hartford |- |[[Lêer:Monet_-_Water_Lilies,_1907,_19.170.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1697 |90 x 93 |Museum van Skone Kunste, Boston |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1698.png|153x153px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1698 |93 x 89 | |- |[[Lêer:Monet_-_water-lilies-21.jpg|157x157px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1699 |93 x 99 |Pola Kunsmuseum, Kanagawa |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1700.png|166x166px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1700 | | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1701.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1701 |Diam. 81&nbsp;cm |Musée d'art moderne (Saint-Étienne) |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1702.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1702 |circular |Musée d'art moderne (Saint-Étienne) |- |[[Lêer:Monet,_Claude_-_Water_Lilies_(Nymphéas)_-_Google_Art_Project.jpg|171x171px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1703 |91 x 81 |Museum van Skone Kunste, Houston |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1704.png|192x192px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1704 | | |- | |''Waterlelies'' |1907 |W.1705 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Waterlilies_-_Google_Art_Project_(hgEnPzjBK2STHg).jpg|190x190px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1706 |73 x 92 | |- |[[Lêer:Monet_w1707.jpg|184x184px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1707 |100 x 82 | |- |[[Lêer:Monet_w1708.jpg|212x212px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1708 |100 x 73 |Privaatversameling<ref>{{Cite web|url=https://www.christies.com/lot/lot-6380425?ldp_breadcrumb=back&intObjectID=6380425&from=salessummary&lid=1|title=CLAUDE MONET (1840-1926)|website=www.christies.com|language=en|access-date=2022-07-04}}</ref> |- |[[Lêer:Monet_w1709.jpg|221x221px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1709 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Pond_with_Water_Lilies_-_Google_Art_Project.jpg|210x210px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1710 | |[[Israel-museum|Israel Museum]], Jerusalem |- |[[Lêer:Monet_-_Waterlilies,_1907,_Kuboso.jpg|185x185px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1713 |82 x 89 |"Kuboso Memorial Museum of Art", Osaka |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1714.png|202x202px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1714 | |Musée Marmottan Monet, Paris |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water-Lilies_(Bridgestone_Museum).jpg|206x206px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1715 | |Bridgestone Kunsmuseum, Tokyo |- |[[Lêer:Water_Lilies_(Claude_Monet)_-_Gothenburg_Museum_of_Art_-_GKM_2232.tif|217x217px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1716 | |Gothenburg Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1717.png|220x220px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1717 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_w1718.jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Weerkaatsings op die water'' |1907 |W.1718 | |Musée A André, Bagnols-sur-Cèze |- |[[Lêer:Monet_-_Water-Lilies,_Setting_Sun.jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Sonsondergang'' |1907 |W.1719 |73 x 93 |Nasionale Galery, Londen |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1721.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1721 |90 x 92 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1723.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1723 |100 x 100 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Les_Nymphéas_-_Musée_de_Vernon.jpg|152x152px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1724 |Diam. 81 |Museum van Vernon |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1725.png|167x167px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1725 |92 x 81 | |- |[[Lêer:Monet_w1726.jpg|193x193px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1726 |100 x 81 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Waterlilies_-_Nympheas_(1908).jpg|156x156px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1727 |92 x 89 | |- | |''Waterlelies'' |1908 |W.1728 |92 x 89 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_Water_Lilies_1908.jpg|154x154px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1729 |Diam. 80 |Dallas Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1730.png|152x152px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1730 |100 x 81 | |- |[[Lêer:Claude Monet - Nymphéas (1908).jpg|168x168px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1731 |100 x 90 |Tokyo Fuji Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Waterlilies,_NMW_A_2480.jpg|183x183px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1732 |100 x 81 |Nasionale Museum van Wallis, Cardiff |- |[[Lêer:Water_Lilies,_Water_Landscape,_1908,_by_Claude_Monet_(1840-1926)_-_IMG_7168.JPG|156x156px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1733 |73 x 93 |Worcester Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1734.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1734 |86 x 90 | |- | |''Waterlelies'' |1908 |W.1735 |100 x 81 | |- | |''Die Waterlelie dam, Roos Boë'' |1914–17 |W.1781 |73 x 100 | |- |[[Lêer:CLAUDE_MONET_1840_-_1926_NYMPHÉAS_AVEC_REFLETS_DE_HAUTES_HERBES.jpg|150x150px]] |''Waterlelies met weerkaatsings van Groen Grasse'' |1914–17 |W.1782 |130 x 200 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1783.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1783 |130 x 200 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1786.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1786 |130 x 150 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1787.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1787 |135 x 145 | |- |[[Lêer:Water_Lilies_by_Claude_Monet,_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor_1973.3.JPG|187x187px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1788 |180 x 146 |Skone Kunste Museum, San Francisco |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1789.png|196x196px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1789 |175 x 135 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nympheas_en_fleur.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1790 |160 x 180 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_water_lilies_w_1793.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1793 |152 x 200 |Asahi beer Oyamazaki Villa Kunsmuseum, Kyoto |- |[[Lêer:Monet_-_Water_Lilies_(Nympheas),_Gunma.jpg|208x208px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1794 |130 x 90 |Museum van Moderne Kuns, Gunma |- |[[Lêer:Waterlillies_by_Claude_Monet_c_1914_-_Portland_Art_Museum.JPG|150x150px]] |''Waterlelies'' |1915 |W. 1795 |160 x 180 |Portland Kunsmuseum, Oregon |- |[[Lêer:Batch_Mattes_20130310_NP_(13).JPG|150x150px]] |''Waterlelies'' |1915 |W.1796 |151 x 200 |Neue Pinakothek, Munchen |- |[[Lêer:Claude_Monet_Nympheas_1915_Musee_Marmottan_Paris.jpg|150x150px]] |''Waterleies'' |1914–17 |W.1797 |130 x 153 |Musée Marmottan Monet, Parys |- | |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1798 |132 x 84 | |- | |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1799 |170 x 122 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies_-_Google_Art_Project_(462013).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1916 |W.1800 |200 x 200 |Nasionale Museum van Westerse Kuns, Tokio |- |[[Lêer:Monet_-_Weiße_und_gelbe_Seerosen.jpeg|151x151px]] |''Wit en Geel Waterlelies'' |1914–17 |W.1801 |200 x 200 |Kunstverein, Winterthur |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1802.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1802 |200 x 200 |Asahi beer Oyamazaki Villa Kunsmuseum, Kyoto |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1803.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1803 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1804 |200 x 215 |Toledo Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1805.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1805 |160 x 180 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1806.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1806 |150 x 165 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_(Waterlilies)_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1807 |180 x 200 |Nasionale Galery van Australië, Canberra |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1808.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1808 |180 x 200 | |- |[[Lêer:Monet_w1809.jpg|150x150px]] |''Waterleies'' |1914–17 |W.1809 |135 x 145 | |- | |''Waterlelies'' |1914–19 |W.1810 |120 x 200 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_Nympheas_Marmottan.jpg|152x152px]] |''Waterlelies'' |1914–19 |W.1811 |200 x 200 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet-Water-lilies-Chichu-museum.tif|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1812 |135 x 145 |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1813.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1813<br /><br />(lost in fire) |180 x 200 |Museum van Moderne Kunste, New York |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1814.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1814 |150 x 200 |"Beyeler Foundation", Basel |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1815.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1815 |180 x 200 |Wallraf-Richartz Museum, Keulen |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1816.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–19 |W.1816 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet-Water-lilies-cluster-of-grass-Chichu-museum.tif|150x150px]] |''Waterlelies, Graspolle'' |1914–17 |W.1817 |200 x 213 |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_W1852_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1916–19 |W.1852 |150 x 197 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Blue_Water_Lilies_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Blou Waterlelies'' |1916–19 |W.1853 |200 x 200 |[[Musée d'Orsay]], Parys |- |[[Lêer:Water_Lilies_by_Claude_Monet,_Fondation_Beyeler_03.2.JPG|167x167px]] |''Waterlelies'' |1916–19 |W.1854 |200 x 180 |"Beyeler Foundation", Basel |- |[[Lêer:Water_Lilies_by_Claude_Monet,_Musée_Marmottan_Monet_5119.JPG|166x166px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1855 |130 x 88 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_water-lilies-reflections-of-weeping-willows-left-half-1919.jpg|153x153px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1857<br /><br />(left half) | |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- | |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1857<br /><br />(right half) | |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- |[[Lêer:Water_Lilies_MET_DT1856.jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1858 |130 x 200 |[[Metropolitan Museum of Art]], New York |- |[[Lêer:Nymphéas_reflets_de_saule_1916-19.jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1859 |200 x 200 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Water_Lilies,_Reflections_of_Weeping_Willows_by_Claude_Monet,_c._1916-19.JPG|150x150px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1860 |130 x 200 |[[Metropolitan Museum of Art]], New York |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas,_reflets_de_saule_(C_Monet_-_W_1861).jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1861 |130 x 197 |Munisipale Kunsmusem, Kitakyushu |- |[[Lêer:Monet_-_water-lilies-reflection-of-a-weeping-willows-1919.jpg|153x153px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1862 |200 x 200 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Los_nenúfares_(Monet).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1916–19 |W.1863 |130 x 200 |Kunsmuseum, San Antonio |- |[[Lêer:Monet_Marmottan_Nymphéas_(cropped).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1916–19 |W.1864 |130 x 152 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet,_Water-Lily_Pond_and_Weeping_Willow.JPG|150x150px]] |''Vue du bassin aux nymphéas avec saule'' |1916–19 |W.1866 |140 x 150 |Privaatversameling |- | |''Die Waterlelie dam'' |1918–19 |W.1879 |120 x 89 |Musée d'Art et d'Histoire, Gene |- |[[Lêer:Claude_Monet_055.jpg|192x192px]] |''Jardin d'eau à Giverny'' |1920 |W.1878 |117 x 83 |Museum van Grenoble |- |[[Lêer:Corner_of_Water_Lily_Pond_by_Claude_Monet,_1918-1819,_private_collection.JPG|221x221px]] |''Die Waterlelie dam'' |1918–19 |W.1880 | | |- | |''Die Waterlelie dam'' |1918–19 |W.1882 |73 x 105 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Le_bassin_aux_nymphéas,_um_1916.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1918–19 |W.1883 |130 x 200 |Museum Folkwang, Essen |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1885.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1885 | | |- |[[Lêer:Monet-Nymphéas-Nantes.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1886 |100 x 200 |Musée d'Arts de Nantes |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1887.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1887 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Le_bassin_aux_nymphéas_W1888(1)_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|163x163px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1888/1 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Water_Lily_Pond,_1917-19,_1982.825.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam'' |1917–1926 |W.1889 |130.2 × 201.9 |Kuns Instituut van Chicago |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1890.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1890 |100 x 200 | |- |[[Lêer:Water-Lily_Pond_1919_Claude_Monet_Metropolitan.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' (linkerkantste paneel) |1917–19 |W.1891 |101 x 200 |[[Metropolitan Museum of Art]], New York |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1892.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' (regterkantste paneel) |1917–19 |W.1892 |100 x 200 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1893-1.png|158x158px]] |''Die Waterlelie dam''<br />(helfte van die oorspronklike) |1917–19 |W.1893-1 | | |- |[[Lêer:Monet_w1893_2_the_water_lily_pond.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam''<br />(helfte van die oorspronklike) |1917–19 |W.1893-2 |101 x 104 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1894.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1917–19 |W.1894 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies,_1917-1919.JPG|150x150px]] |''Waterlelies'' |1917–19 |W.1895 |100 x 200 |Honolulu Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet-Water-lily-pond-Chichu-museum-2.tif|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1896 |100 x 200 |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- |[[Lêer:Monet_w1897.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1897 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lily_Pond,_c._1917-19_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1899 |100 x 200 |Albertina, Wene |- |[[Lêer:Monet_w1900.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–20 |W.1900 |100 x 200 | |- | |''Die Waterlelie dam (linkerkant)'' |1917–20 |W.1901/1 | |Onbekend |- |[[Lêer:Monet_w1901b_the_water_lily_pond.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam (regterkant)'' |1917–20 |W.1901/2 |98 x 130 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1901a.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–20 |W.1901a |46 x 56 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1901b.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–20 |W.1901b | | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1902.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1919–20 |W.1902 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Le_Pont_japonais_W1913_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1913 |100 x 200 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_w1915.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1915 | | |- |[[Lêer:Monet_w1917.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1917 | | |- |[[Lêer:Monet_-_Ponte_Japonesa.JPG|150x150px]] |''Le Pont japonais, sur le bassin aux nymphéas'' |1920–24 |W.1919 |89 x 92 |São Paulo Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_w1920.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1920 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Japanese_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918–24 |W.1921 |115 x 89 |"Beyeler Foundation", Basel |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Japanese_bridge_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1917–20 |W.1921a | |Van Gogh Museum, Amsterdam |- |[[Lêer:Monet_w1922.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1922 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Japanese_Footbridge,_Giverny_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Le Pont japonais, Giverny'' |1920–24 |W.1925 |94 x 89 |Museum van Skone Kunste, Houston |- |[[Lêer:Monet_w1929.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1929 | | |- |[[Lêer:Water_Lilies,_japanese_footbridge.JPG|150x150px]] |''Nymphéas et Pont japonais'' |1920–24 |W.1930 |89 x 91 |Philadelphia Kunsmuseum |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Japanese_Bridge_-_61.36.15_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1923–25 |W.1931 | |Minneapolis Instituut van die Kunste |- |[[Lêer:1920-22_Claude_Monet_The_Japanese_Footbridge_MOMA_NY_anagoria.JPG|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1920–22 |W.1932 |89 x 116 |Museum van Moderne Kunste, New York |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Le_Pont_japonais_W1933_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1920s |W.1933 |89 x 116 |Musée Marmottan Monet |- |[[Lêer:Monet_-_water-lily-pond-evening-left-panel-1926.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam, Aand'' (linkerkantste paneel) |1920–26 |W.1964 | |Kunsthaus Zurich |- |[[Lêer:Monet_-_water-lily-pond-evening-right-panel-1926.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam, aand'' (regterkantste paneel) |1920–26 |W.1965 | |Kunsthaus Zurich |- | rowspan="2" |[[Lêer:Monet-Water-lily-pond-Chichu-museum.tif|150x150px]] |''Waterlelie dam'' (linkerste helfte) |1920–26 |W.1966 |200 x 150 |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- |''Waterlelie dam'' (regterkantste helfte) |1920–26 |W.1967 |200 x 150 |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- | rowspan="3" |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water-lily_Pond_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam'' (drieluik, linkerkantste paneel) |1920–26 |W.1968 | |"Beyeler Foundation", Basel |- |''Waterlelie dam'' (drieluik, middelste paneel) |1920–26 |W.1969 | |"Beyeler Foundation", Basel |- |''Waterlelie dam'' (drieluik, regterkantste paneel) |1920–26 |W.1970 | |"Beyeler Foundation", Basel |- | rowspan="3" |[[Lêer:Monet_-_Water_Lilies,_1914-26.jpg|150x150px]] |''Weerkaatsings van Wolke op die Waterlelie dam (drieluik, linkerkantste paneel)'' |1920–26 |W.1972 |200 x 424 |Museum van Moderne Kunste, New York |- |''Weerkaatsings van Wolke op die Waterlelie dam (drieluik, middelste paneel)'' |1920–26 |W.1973 |200 x 424 |Museum van Moderne Kunste, New York |- |''Weerkaatsings van Wolke op die Waterlelie dam (drieluik, regterkantste paneel)'' |1920–26 |W.1974 |200 x 424 |Museum van Moderne Kunste, New York |- | rowspan="2" |[[Lêer:Monet_Water_Lilies_Agapanthus_Triptych_(23083782624).jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Agapanthus'' (linkerkanste paneel) |1920–26 |W.1975 |200 x 425 |Cleveland Kunsmuseum |- |''Waterlelies, Agapanthus'' (middelste paneel) |1920–26 |W.1976 |200 x 425 |Saint Louis Kunsmuseum |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies_-_Google_Art_Project_(431238).jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Agapanthus'' (regterkantste paneel) |1920–26 |W.1977 |200 x 425 |Nelson-Atkins Kunsmuseum, Kansas City |- |[[Lêer:Claude_Monet_044.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1920–26 |W.1978 |200 x 427 |Nasionale Galery, Londen |- | |''Die Waterlelie dam, Groen Weerkaatsings'' |1920–26 |W.1979 | |Kunsthaus Zurich |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1980.png|150x150px]] |''Waterlelie dam met Irisse'' |1920–26 |W.1980 |200 x 600 |Kunsthaus Zurich |- |[[Lêer:Monet_-_Water_Lilies,_1914-26,_712.1959.jpg|skakel=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Monet_-_Water_Lilies%2C_1914-26%2C_712.1959.jpg/147px-Monet_-_Water_Lilies%2C_1914-26%2C_712.1959.jpg|senter|raamloos|147x147px]] |''Waterlelies'' |1920–26 |W.1981 |200 x 600 |Museum van Moderne Kunste, New York |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1982.png|150x150px]] |''Waterlelie dam'' |1920–26 |W.1982 |200 x 602<br /><br />(lost in fire) |Museum van Moderne Kunste, New York |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_-_Carnegie_Museum_of_Art,_Pittsburgh,_2019-12-11.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam'' |1920–26 |W.1983 |200 x 600 |Carnegie Museums van Pittsburgh |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_Clear_Morning_with_Willows_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, le matin clair aux saules'' |1914–26 | |200 x 1257 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_Green_Reflections_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, reflets verts'' |1914–26 | |200 x 850 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_Setting_Sun_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, Soleil couchant'' |1914–26 | |200 x 600 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_The_Clouds_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, les nuages'' |1914–26 | |200 x 1275 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_The_Two_Willows_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, les deux saules'' |1914–26 | |200 x 1700 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_Tree_Reflections_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, reflets d'arbres'' |1914–26 | |200 x 850 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_038.jpg|150x150px]] |''Les Nymphéas'' |1920–26 | |219 x 602 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.culturecommunication.gouv.fr/collections_locales/Search?rid=0&ref=1&type=facet&name=QUI&value=MONET%2C_CLAUDE&p=0&xsl=maisons_illustres Claude Monet, Ministère de la culture et de la communication] * [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/joconde_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=AUTR&VALUE_1=MONET%20Claude&REL_SPECIFIC=1&IMAGE_ONLY=CHECKED Claude Monet, Joconde, Portail des collections des musées de France] * [http://www.portlandartmuseum.us/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=11732;type=101 ''Waterlelies'' by die Portland Kunsmuseum] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/85352 ''Monet's Years at Giverny: Beyond Impressionism''], uitstallingskatalogus volledig aanlyn as PDF van The Metropolitan Museum of Art, wat materiaal oor hierdie kunswerke bevat {{Normdata}} [[Kategorie:Skilderye]] [[Kategorie:Franse kunstenaars]] rjotis2c7sw9d9dp0rgutvjz4bo5tli 2909314 2909313 2026-06-04T16:34:30Z Oesjaar 7467 /* Lys van Waterlelie skilderye */ Verwyder duplikaat skakels 2909314 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_The_Clouds_-_Google_Art_Project.jpg|duimnael|400x400px| [[Claude Monet]], ''Die Waterlelies – Die Wolke'', 1920–26, Musée de l'Orangerie, Parys]] [[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_Setting_Sun_-_Google_Art_Project.jpg|duimnael|400x400px| Claude Monet, ''Die Waterlelies – ondergaande son'', 1920–26, Musée de l'Orangerie, Parys]] [[Lêer:Reflections_of_Clouds_on_the_Water-Lily_Pond.jpg|duimnael|400x400px| Claude Monet, ''Weerkaatsings van Wolke op die Waterlelie dam,'' c. 1920, 200 × 1276 cm (78,74 × 502,36 in), olie op doek, Museum van Moderne Kuns, New York City]] '''''Waterlelies''''' (of '''''Nymphéas''''', {{IFA-fr|nɛ̃.fe.a|lang}} ) is 'n reeks van ongeveer 250 olieverfskilderye deur die Franse [[Impressionisme|impressionis]] [[Claude Monet]] (1840–1926). Die skilderye beeld sy blomtuin by sy huis in Giverny uit, en was die hooffokus van sy kunsproduksie gedurende die laaste dertig jaar van sy lewe. Verskeie van die werke is geverf terwyl Monet aan [[Katarak|katarakte]] gely het. <ref name="A">"Monet, Claude." Grove Art Online.</ref> <ref>https://www.telegraph.co.uk/culture/art/art-features/11167000/Why-are-Monets-water-lilies-so-popular.html</ref> == Agtergrond == Monet se jarelange voorkeur vir die vervaardiging en uitstalling van 'n reeks skilderye wat vanuit onderwerp en perspektief verband hou, het in 1889 begin, met ten minste tien skilderye wat by die ''Vallei van die Creuse'' gemaak is, wat by die Galerie Georges Petit vertoon is. <ref>Tucker, Paul Hayes, ''Monet in the '90s: The Series Paintings'', 1989, [[Museum of Fine Arts, Boston]] in association with [[Yale University Press]], p. 41.</ref> Van sy ander bekende reekse is onder meer sy ''Haystacks'' . Gedurende die 1920's het die staat Frankryk 'n paar ovaalkamers by die Musée de l'Orangerie gebou as 'n permanente tuiste vir agt waterlelie- muurskilderye deur Monet. Die uitstalling het op 16 Mei 1927, 'n paar maande ná Monet se afsterwe, vir die publiek geopen. <ref name="A">"Monet, Claude." Grove Art Online.</ref> Sestig waterlelieskilderye van regoor die wêreld is in 1999 vir 'n spesiale uitstalling by die Musée de l'Orangerie saamgestel. <ref>Susan Bell. "Paris sees Monet lilies in a new light." ''[[The Times]]''. 8 Mei 1999.</ref> Die skilderye is as prominente uitstallings by museums regoor die wêreld uitgestal, insluitend die Princeton University Art Museum, [[Musée Marmottan Monet]], <ref>[http://www.marmottan.fr/fr/claude_monet-musee-2517 Claude Monet paintings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923040833/http://www.marmottan.fr/fr/Claude_Monet-musee-2517}} at the Marmottan</ref> die [[Musée d'Orsay]] in Parys, die [[Metropolitan Museum of Art]], Museum of Modern Art in New York, <ref>[http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search?ft=monet Water Lilies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721120227/http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search?ft=monet}} at the Metropolitan Museum of Art</ref> die Art Institute of Chicago, <ref>[http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/artist/Monet%2C+Claude Water Lilies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721122146/http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/artist/Monet%2C+Claude}} at the Art Institute of Chicago</ref> die Saint Louis Art Museum, <ref>[http://www.slam.org/emuseum/code/emuseum.asp?style=single&currentrecord=1&page=seealso&profile=objects&searchdesc=The%20Promenade%20with%20the%20Rail...&searchstring=id/,/is/,/7056/,/false/,/true&newvalues=1&rawsearch=id/,/is/,/1930/,/false/,/true&newstyle=single&newprofile=objects&newsearchdesc=Water%20Lilies&newcurrentrecord=1&module=objects Water Lilies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141011061542/http://www.slam.org/emuseum/code/emuseum.asp?style=single&currentrecord=1&page=seealso&profile=objects&searchdesc=The%20Promenade%20with%20the%20Rail...&searchstring=id%2F%2C%2Fis%2F%2C%2F7056%2F%2C%2Ffalse%2F%2C%2Ftrue&newvalues=1&rawsearch=id%2F%2C%2Fis%2F%2C%2F1930%2F%2C%2Ffalse%2F%2C%2Ftrue&newstyle=single&newprofile=objects&newsearchdesc=Water%20Lilies&newcurrentrecord=1&module=objects}} at the Saint Louis Art Museum,</ref> die Nelson-Atkins Museum of Art in Kansas City, Missouri, <ref>[https://art.nelson-atkins.org/objects/6650/water-lilies Water Lilies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200112194020/https://art.nelson-atkins.org/objects/6650/water-lilies}}, the Nelson-Atkins Museum of Art</ref> die Carnegie Museum of Art, die Nasionale Museum van Wallis, die Musée des Beaux-Arts de Nantes, The Toledo Museum of Art die Cleveland Museum of Art, <ref>{{Cite web|url=http://www.clevelandart.org/art/1960.81|title=Water Lilies (Agapanthus)|publisher=Cleveland Museum of Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20130708101242/http://www.clevelandart.org/art/1960.81|archive-date=8 July 2013|access-date=31 January 2013}}</ref> die Portland Art Museum en die Legion of Honor . <ref>{{Cite web|url=http://www.famsf.org/|title=Fine Arts Museums of San Francisco|publisher=FAMSF|archive-url=https://web.archive.org/web/20110228112622/http://www.famsf.org/|archive-date=28 February 2011|access-date=31 January 2019}}</ref> In 2020 het The Museum of Fine Arts, Boston sy 150-jarige herdenking gevier met sommige van Monet se Waterlelies-skilderye. <ref name="NPR.org 2020">{{Cite web|url=https://www.npr.org/2020/09/01/905495898/bostons-museum-of-fine-arts-turns-150-celebrates-monet-s-lasting-impression|title=Boston's Museum Of Fine Arts Turns 150, Celebrates Monet's 'Lasting Impression'|date=1 August 2020|website=NPR.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20200901173922/https://www.npr.org/2020/09/01/905495898/bostons-museum-of-fine-arts-turns-150-celebrates-monet-s-lasting-impression|archive-date=1 September 2020|access-date=2 September 2020}}</ref> == Die skilderye op 'n veiling == Op 19 Junie 2007 is een van Monet se ''Waterlelie''-skilderye vir £18,5 miljoen op 'n Sotheby's- veiling in [[Londen]] verkoop.<ref>Dalya Alberge. "Monet lilies make £18.5m but just miss world record." ''The Times''. 20 June 2007.</ref> Op 24 Junie 2008 is nog een van sy ''Waterlelie-'' skilderye, ''Le Bassin Aux Nymphéas'', vir byna £41 miljoen by Christie's in [[Londen]] verkoop, byna dubbel die aanvanklike skatting van £18 tot £24 miljoen. <ref>[http://www.xmotu.com/laurahenrycollection/news_monet.html The Laura Henry Collection] "Monet masterpiece sells at auction for almost £41million" ''The Laura Henry Collection''. 25 June 2008.</ref> In Mei 2010 is aangekondig dat die 1906 ''Nymphéas'' -werk in Junie 2010 in [[Londen]] opgeveil sou word. Die skildery het 'n geraamde verkoopprys van tussen £30 en £40 miljoen gehad. <ref name="BBC">https://www.bbc.com/news/10225556</ref> Giovanna Bertazzoni, die veilinghuis Christie's se direkteur en die hoof van impressionistiese en moderne kuns, het gesê: "Claude Monet se waterlelieskilderye is een van die mees erkende en gevierde werke van die 20ste eeu en was geweldig invloedryk vir baie van die volgende generasie se kunstenaars."<ref name="BBC" /> Die verkoping het op 23 Junie 2010 by die veilinghuis plaasgevind en die skildery het 'n bod van tot £29 miljoen gelok, maar dit kon uiteindelik nie verkoop nie. <ref>https://www.bbc.com/news/10396341</ref> Op 6 Mei 2014 is een van die ''Waterlelies'', ''Le Bassin aux Nymphéas'', opgeveil by Christie's, in New York (stad) vir $27 miljoen.<ref>{{Cite web|url=https://news.artnet.com/market/christies-141-million-impressionist-evening-sale-496091|title=Frida Kahlo Breaks Record at Christie's May Sale|last=Embuscado|first=Rain|date=12 May 2016|publisher=News.artnet.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114212554/https://news.artnet.com/market/christies-141-million-impressionist-evening-sale-496091|archive-date=14 November 2018|access-date=31 January 2019}}</ref> In Junie 2014 is een van die Waterlelies, ''Nymphéas'', vir $54 miljoen USD op 'n Sotheby's-veiling in Londen verkoop. <ref name="latimes1">{{Cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/arts/culture/la-et-cm-monet-painting-auction-20140626-story.html|title=Monet painting of waterlilies sells for $54 million at auction|date=26 June 2014|website=[[Los Angeles Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517082024/http://www.latimes.com/entertainment/arts/culture/la-et-cm-monet-painting-auction-20140626-story.html|archive-date=17 May 2018|access-date=16 May 2018}}</ref> Hierdie kunswerk is aan 'n anonieme koper opgeveil, maar die stuk het voortgegaan om deel te wees van die uitstalling "Painting the Modern Garden: From Monet to Matisse" by die Cleveland Museum of Art en die Royal Academy of Arts, Londen, wat in 2015 begin het. <ref name="latimes1" /> Die medevoorsitter van Sotheby's se moderne en impressionistiese kunsafdeling, Helena Newman, beweer dat die resultaat bo-aan die oorspronklike geraamde verkoopprys is. Hierdie prys was tussen 34 en 51 miljoen Amerikaanse dollars. Terwyl heelwat van Monet se meesterstukke verkoop is, is daar steeds na raming 250 olieverfskilderye vanuit hierdie reeks. <ref>https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/news/claude-monet-water-lilies-sell-for-ps32m-in-second-highest-auction-sale-for-his-work-9558624.html</ref> Die versameling is wêreldwyd gewild, met baie van hierdie kunswerke wat in uitstallings is wat nog nie opgeveil is nie. Die skilderye is gekatalogiseer deur Daniel Wildenstein in sy Monet: Catalog Raisonné. == Galery == <gallery widths="200" heights="200" perrow="4" mode="packed"> Lêer:Le bassin aux nymphéas - Claude Monet.jpg|''[[Le Bassin Aux Nymphéas]]'', 1919, private versameling Lêer:WLA metmuseum Water Lilies by Claude Monet.jpg|''Waterlelies,'' 1919, [[Metropolitan Museum of Art]], New York City Lêer:Claude Monet Nympheas 1915 Musee Marmottan Paris.jpg|''Nymphéas,'' 1915, [[Musée Marmottan Monet]] Lêer:Claude Monet - Nymphéas (Waterlilies) - Google Art Project.jpg|''Nymphéas (Waterlelies)'', 1914–17, [[National Gallery of Australia|Nasionale Galery van Australië]] Lêer:Monet2.jpg|Nabyblik van Waterleliedam, een van 18 uitsigte van die dam, 1899, [[Boston Museum of Fine Arts]] </gallery> == Lys van Waterlelie skilderye == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;border:0px;text-align:left;line-height:150%;" !Beeld !Titel ! width="75px" |Datum !Katalogus Nr !GrootteSize (cm) !Museum |- |[[Lêer:WLA_lacma_Monet_Nympheas.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–98 |W.1501 |66 x 104 |Los Angeles Distrik Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1502.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–98 |W.1502 |73 x 100 |Ohara Galery, New York |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1503.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–98 |W.1503 |75 x 100 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas,_effet_du_soir_W1504_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|150x150px]] |''Waterlelies – aandeffek'' |1897–98 |W.1504 |73 x 100 |[[Musée Marmottan Monet]], Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1505.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–98 |W.1505 |75 x 100 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1506.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–99 |W.1506 |89 x 130 |Stadsmuseum vir Kuns, Kagoshima |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Waterlilies_(Rome).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–99 |W.1507 |81 x 100 |Galleria Nazionale d'Arte Moderna, Rome |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1508.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1897–99 |W.1508 |130 x 152 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies_and_Japanese_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelies en Japanese brug'' |1899 |W.1509 |90 x 90 |Princeton Universiteit Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1510.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1899 |W.1510 |92 x 90 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1511.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1899 |W.1511 |89 x 92 |Pola Kunsmuseum, Kanagawa |- |[[Lêer:Claude_Monet,_French_-_The_Japanese_Footbridge_and_the_Water_Lily_Pool,_Giverny_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Japanese Brug en Waterlelie dam'' |1899 |W.1512 |89 x 93 |Philadelphia Kunsmuseum |- |[[Lêer:'White_Water_Lilies'_by_Claude_Monet,_1899,_Pushkin_Museum.JPG|150x150px]] |''Wit Waterlelies'' |1895 |W.1513 | |Pushkin Museum ([[Moskou]]) |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1514.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1899 |W.1514 |89 x 92 | |- |[[Lêer:2007_Musee_Orsay_Work_Kraft_067.jpg|150x150px]] |''Die Lelie dam, Groen Harmonie'' |1898 |W.1515 |89 x 92 |Musée d'Orsay, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet,_The_Water-Lily_Pond_(National_Gallery,_London).jpg|150x150px]] |''Die Lelie dam'' |1899 |W.1516 |88 x 93 |Nasionale Galery, Londen |- |[[Lêer:Japanese_Footbridge-Claude_Monet.jpg|150x150px]] |''Japanese Voetbrug'' |1899 |W.1517 |81 x 100 |Nasionale Kunsgalery, Washington D.C. |- |[[Lêer:The_Water-Lily_Pond_1899_Claude_Monet_Metropolitan.jpg|188x188px]] |''Brug oor die Lelie dam'' |1899 |W.1518 |93 x 74 |''[[Metropolitan Museum of Art]]'', New York |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1520.png|194x194px]] |''Brug oor die Waterlelies'' |1899 |W.1520 |116 x 89 |MM Khalil Museum, Kairo |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lily_Pond_-_1933.441_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam'' |1900 |W.1628 |89.8 × 101 |Kuns Instituut van Chicago |- |[[Lêer:Le_Bassin_aux_nymphéas,_harmonie_rose_-_Claude_Monet.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam, Simfonie in Rooskleurigheid'' |1900 |W.1629 | |Musée d'Orsay, Parys |- |[[Lêer:Water-Lily_Pond_MFA_Boston_61.959_Catalog_No_1630.jpg|150x150px]] |''Die Water lelie dam'' |1900 |W.1630 | |Museum van Skone Kunste, Boston |- |[[Lêer:Water-Lily_Pond_1900_Claude_Monet_Boston_MFA.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug oor die lelie dam'' |1900 |W.1631 |89 x 82 |Museum van Skone Kunste, Boston |- |[[Lêer:Monet_-_the-japanese-bridge-the-water-lily-pond-and-path-by-the-water-1.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam en die paadjie by die water'' |1900 |W.1633 | | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1656.png|150x150px]] |''Waterlelies, Wolke'' |1903 |W.1656 |73 x 100 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_Water-Lilies_1903_DAI.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1903 |W.1657 |81 x 100 |Dayton Kuns Instituut |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1658.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1903 |W.1658 |81 x 100 |Bridgestone Museum of Art, Tokyo |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_W1660_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1903 |W.1660 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1661.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1903 |W.1661 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Nenúfares.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1904 |W.1662 |81 x 100 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet-Nymphéas-Le-Havre.jpg|150x150px]] |''Lelie dam'' |1904 |W.1664 |90 x 96 |Museum van Moderne Kunste André Malraux - MuMa, Le Havre |- |[[Lêer:Monet_-_water-lilies-7.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1904 |W.1665 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Le_Bassin_des_Nympheas_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Lelie dam'' |1904 |W.1666 |88 x 91 |Denver Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1667.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1904 |W.1667 | |Musée des Beaux-Arts de Caen |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1668.png|150x150px]] |''Die brug oor die Waterlelie dam'' |1905 |W.1668 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1669.png|150x150px]] |''Leliedam, die Brug'' |1905 |W.1669 | | |- |[[Lêer:Monet_-_water-lily-pond-and-bridge.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam en die Brug'' |1905 |W.1670 |86 X 100 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_(1905).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1671 |89 x 100 |Museum van Skone Kunste, Boston |- |[[Lêer:Claude_Monet,_Nymphéas_(1905).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1672 |89 x 99 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1673.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1673 |90 X 100 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1674.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1674 |90 x 100 | |- |[[Lêer:Monet_w1675.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1675 |89 x 92 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1676.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1676 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_w1678.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1678 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_(W_1679).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1905 |W.1679 |81 x 100.5 | |- | |''Waterlelies'' |1905 |W.1680 |82 x 101 |Nasionale Museums en Galerye van Wallis, Cardiff |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1682.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1682 |73 x 100 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies_-_1906,_Ryerson.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906 |W.1683 |89.9 × 94.1 |Art Institute of Chicago |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1684.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1684 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_w1685.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1685 |81 x 92 | |- |[[Lêer:Monet_w1686.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1686 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_w1687.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1687 |91 x 100 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1688.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1688 | |Nasionale Museums en Galerye van Wallis, Cardiff |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Waterlilies_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1906–07 |W.1689 |73 x 92 |Ohara Kunsmuseum, Kurashiki |- |[[Lêer:Claude_Monet_045.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1690 |90 x 93 |Kunstmuseum, Saint Gallen |- |[[Lêer:Water_Lilies_by_Monet_(Yamagata_Museum_of_Art).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1691 |81 x 92 |Kunsmuseum, Yamagata |- |[[Lêer:Monet_w1695.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1695 |81 x 100 |Musée M Khalil, Kairo |- |[[Lêer:Monet_-_Nymphéas_(Water_Lilies),_1907.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1696 | |Wadsworth Atheneum Hartford |- |[[Lêer:Monet_-_Water_Lilies,_1907,_19.170.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1697 |90 x 93 |Museum van Skone Kunste, Boston |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1698.png|153x153px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1698 |93 x 89 | |- |[[Lêer:Monet_-_water-lilies-21.jpg|157x157px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1699 |93 x 99 |Pola Kunsmuseum, Kanagawa |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1700.png|166x166px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1700 | | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1701.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1701 |Diam. 81&nbsp;cm |Musée d'art moderne (Saint-Étienne) |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1702.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1702 |circular |Musée d'art moderne (Saint-Étienne) |- |[[Lêer:Monet,_Claude_-_Water_Lilies_(Nymphéas)_-_Google_Art_Project.jpg|171x171px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1703 |91 x 81 |Museum van Skone Kunste, Houston |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1704.png|192x192px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1704 | | |- | |''Waterlelies'' |1907 |W.1705 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Waterlilies_-_Google_Art_Project_(hgEnPzjBK2STHg).jpg|190x190px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1706 |73 x 92 | |- |[[Lêer:Monet_w1707.jpg|184x184px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1707 |100 x 82 | |- |[[Lêer:Monet_w1708.jpg|212x212px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1708 |100 x 73 |Privaatversameling<ref>{{Cite web|url=https://www.christies.com/lot/lot-6380425?ldp_breadcrumb=back&intObjectID=6380425&from=salessummary&lid=1|title=CLAUDE MONET (1840-1926)|website=www.christies.com|language=en|access-date=2022-07-04}}</ref> |- |[[Lêer:Monet_w1709.jpg|221x221px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1709 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Pond_with_Water_Lilies_-_Google_Art_Project.jpg|210x210px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1710 | |[[Israel-museum|Israel Museum]], Jerusalem |- |[[Lêer:Monet_-_Waterlilies,_1907,_Kuboso.jpg|185x185px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1713 |82 x 89 |"Kuboso Memorial Museum of Art", Osaka |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1714.png|202x202px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1714 | |Musée Marmottan Monet, Paris |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water-Lilies_(Bridgestone_Museum).jpg|206x206px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1715 | |Bridgestone Kunsmuseum, Tokyo |- |[[Lêer:Water_Lilies_(Claude_Monet)_-_Gothenburg_Museum_of_Art_-_GKM_2232.tif|217x217px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1716 | |Gothenburg Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1717.png|220x220px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1717 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_w1718.jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Weerkaatsings op die water'' |1907 |W.1718 | |Musée A André, Bagnols-sur-Cèze |- |[[Lêer:Monet_-_Water-Lilies,_Setting_Sun.jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Sonsondergang'' |1907 |W.1719 |73 x 93 |Nasionale Galery, Londen |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1721.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1721 |90 x 92 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1723.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1907 |W.1723 |100 x 100 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Les_Nymphéas_-_Musée_de_Vernon.jpg|152x152px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1724 |Diam. 81 |Museum van Vernon |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1725.png|167x167px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1725 |92 x 81 | |- |[[Lêer:Monet_w1726.jpg|193x193px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1726 |100 x 81 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Waterlilies_-_Nympheas_(1908).jpg|156x156px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1727 |92 x 89 | |- | |''Waterlelies'' |1908 |W.1728 |92 x 89 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_Water_Lilies_1908.jpg|154x154px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1729 |Diam. 80 |Dallas Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1730.png|152x152px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1730 |100 x 81 | |- |[[Lêer:Claude Monet - Nymphéas (1908).jpg|168x168px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1731 |100 x 90 |Tokyo Fuji Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Waterlilies,_NMW_A_2480.jpg|183x183px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1732 |100 x 81 |Nasionale Museum van Wallis, Cardiff |- |[[Lêer:Water_Lilies,_Water_Landscape,_1908,_by_Claude_Monet_(1840-1926)_-_IMG_7168.JPG|156x156px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1733 |73 x 93 |Worcester Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1734.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1908 |W.1734 |86 x 90 | |- | |''Waterlelies'' |1908 |W.1735 |100 x 81 | |- | |''Die Waterlelie dam, Roos Boë'' |1914–17 |W.1781 |73 x 100 | |- |[[Lêer:CLAUDE_MONET_1840_-_1926_NYMPHÉAS_AVEC_REFLETS_DE_HAUTES_HERBES.jpg|150x150px]] |''Waterlelies met weerkaatsings van Groen Grasse'' |1914–17 |W.1782 |130 x 200 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1783.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1783 |130 x 200 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1786.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1786 |130 x 150 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1787.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1787 |135 x 145 | |- |[[Lêer:Water_Lilies_by_Claude_Monet,_California_Palace_of_the_Legion_of_Honor_1973.3.JPG|187x187px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1788 |180 x 146 |Skone Kunste Museum, San Francisco |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1789.png|196x196px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1789 |175 x 135 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nympheas_en_fleur.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1790 |160 x 180 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_water_lilies_w_1793.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1793 |152 x 200 |Asahi beer Oyamazaki Villa Kunsmuseum, Kyoto |- |[[Lêer:Monet_-_Water_Lilies_(Nympheas),_Gunma.jpg|208x208px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1794 |130 x 90 |Museum van Moderne Kuns, Gunma |- |[[Lêer:Waterlillies_by_Claude_Monet_c_1914_-_Portland_Art_Museum.JPG|150x150px]] |''Waterlelies'' |1915 |W. 1795 |160 x 180 |Portland Kunsmuseum, Oregon |- |[[Lêer:Batch_Mattes_20130310_NP_(13).JPG|150x150px]] |''Waterlelies'' |1915 |W.1796 |151 x 200 |Neue Pinakothek, Munchen |- |[[Lêer:Claude_Monet_Nympheas_1915_Musee_Marmottan_Paris.jpg|150x150px]] |''Waterleies'' |1914–17 |W.1797 |130 x 153 |Musée Marmottan Monet, Parys |- | |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1798 |132 x 84 | |- | |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1799 |170 x 122 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies_-_Google_Art_Project_(462013).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1916 |W.1800 |200 x 200 |Nasionale Museum van Westerse Kuns, Tokio |- |[[Lêer:Monet_-_Weiße_und_gelbe_Seerosen.jpeg|151x151px]] |''Wit en Geel Waterlelies'' |1914–17 |W.1801 |200 x 200 |Kunstverein, Winterthur |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1802.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1802 |200 x 200 |Asahi beer Oyamazaki Villa Kunsmuseum, Kyoto |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1803.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1803 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1804 |200 x 215 |Toledo Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1805.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1805 |160 x 180 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1806.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1806 |150 x 165 | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_(Waterlilies)_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1807 |180 x 200 |Nasionale Galery van Australië, Canberra |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1808.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1808 |180 x 200 | |- |[[Lêer:Monet_w1809.jpg|150x150px]] |''Waterleies'' |1914–17 |W.1809 |135 x 145 | |- | |''Waterlelies'' |1914–19 |W.1810 |120 x 200 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_Nympheas_Marmottan.jpg|152x152px]] |''Waterlelies'' |1914–19 |W.1811 |200 x 200 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet-Water-lilies-Chichu-museum.tif|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1812 |135 x 145 |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1813.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1813<br /><br />(lost in fire) |180 x 200 |Museum van Moderne Kunste, New York |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1814.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1814 |150 x 200 |"Beyeler Foundation", Basel |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1815.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–17 |W.1815 |180 x 200 |Wallraf-Richartz Museum, Keulen |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1816.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1914–19 |W.1816 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet-Water-lilies-cluster-of-grass-Chichu-museum.tif|150x150px]] |''Waterlelies, Graspolle'' |1914–17 |W.1817 |200 x 213 |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_W1852_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1916–19 |W.1852 |150 x 197 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Blue_Water_Lilies_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Blou Waterlelies'' |1916–19 |W.1853 |200 x 200 |Musée d'Orsay, Parys |- |[[Lêer:Water_Lilies_by_Claude_Monet,_Fondation_Beyeler_03.2.JPG|167x167px]] |''Waterlelies'' |1916–19 |W.1854 |200 x 180 |"Beyeler Foundation", Basel |- |[[Lêer:Water_Lilies_by_Claude_Monet,_Musée_Marmottan_Monet_5119.JPG|166x166px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1855 |130 x 88 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_water-lilies-reflections-of-weeping-willows-left-half-1919.jpg|153x153px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1857<br /><br />(left half) | |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- | |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1857<br /><br />(right half) | |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- |[[Lêer:Water_Lilies_MET_DT1856.jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1858 |130 x 200 |[[Metropolitan Museum of Art]], New York |- |[[Lêer:Nymphéas_reflets_de_saule_1916-19.jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1859 |200 x 200 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Water_Lilies,_Reflections_of_Weeping_Willows_by_Claude_Monet,_c._1916-19.JPG|150x150px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1860 |130 x 200 |[[Metropolitan Museum of Art]], New York |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas,_reflets_de_saule_(C_Monet_-_W_1861).jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1861 |130 x 197 |Munisipale Kunsmusem, Kitakyushu |- |[[Lêer:Monet_-_water-lilies-reflection-of-a-weeping-willows-1919.jpg|153x153px]] |''Waterlelies, Weerkaatsing van 'n Wilgerboom'' |1916–19 |W.1862 |200 x 200 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Los_nenúfares_(Monet).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1916–19 |W.1863 |130 x 200 |Kunsmuseum, San Antonio |- |[[Lêer:Monet_Marmottan_Nymphéas_(cropped).jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1916–19 |W.1864 |130 x 152 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet,_Water-Lily_Pond_and_Weeping_Willow.JPG|150x150px]] |''Vue du bassin aux nymphéas avec saule'' |1916–19 |W.1866 |140 x 150 |Privaatversameling |- | |''Die Waterlelie dam'' |1918–19 |W.1879 |120 x 89 |Musée d'Art et d'Histoire, Gene |- |[[Lêer:Claude_Monet_055.jpg|192x192px]] |''Jardin d'eau à Giverny'' |1920 |W.1878 |117 x 83 |Museum van Grenoble |- |[[Lêer:Corner_of_Water_Lily_Pond_by_Claude_Monet,_1918-1819,_private_collection.JPG|221x221px]] |''Die Waterlelie dam'' |1918–19 |W.1880 | | |- | |''Die Waterlelie dam'' |1918–19 |W.1882 |73 x 105 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Le_bassin_aux_nymphéas,_um_1916.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1918–19 |W.1883 |130 x 200 |Museum Folkwang, Essen |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1885.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1885 | | |- |[[Lêer:Monet-Nymphéas-Nantes.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1886 |100 x 200 |Musée d'Arts de Nantes |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1887.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1887 | |Privaatversameling |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Le_bassin_aux_nymphéas_W1888(1)_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|163x163px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1888/1 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_-_Water_Lily_Pond,_1917-19,_1982.825.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam'' |1917–1926 |W.1889 |130.2 × 201.9 |Kuns Instituut van Chicago |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1890.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1890 |100 x 200 | |- |[[Lêer:Water-Lily_Pond_1919_Claude_Monet_Metropolitan.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' (linkerkantste paneel) |1917–19 |W.1891 |101 x 200 |[[Metropolitan Museum of Art]], New York |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1892.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' (regterkantste paneel) |1917–19 |W.1892 |100 x 200 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1893-1.png|158x158px]] |''Die Waterlelie dam''<br />(helfte van die oorspronklike) |1917–19 |W.1893-1 | | |- |[[Lêer:Monet_w1893_2_the_water_lily_pond.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam''<br />(helfte van die oorspronklike) |1917–19 |W.1893-2 |101 x 104 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1894.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1917–19 |W.1894 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies,_1917-1919.JPG|150x150px]] |''Waterlelies'' |1917–19 |W.1895 |100 x 200 |Honolulu Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet-Water-lily-pond-Chichu-museum-2.tif|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1896 |100 x 200 |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- |[[Lêer:Monet_w1897.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1897 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lily_Pond,_c._1917-19_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam'' |1917–19 |W.1899 |100 x 200 |Albertina, Wene |- |[[Lêer:Monet_w1900.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–20 |W.1900 |100 x 200 | |- | |''Die Waterlelie dam (linkerkant)'' |1917–20 |W.1901/1 | |Onbekend |- |[[Lêer:Monet_w1901b_the_water_lily_pond.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam (regterkant)'' |1917–20 |W.1901/2 |98 x 130 |Privaatversameling |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1901a.jpg|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–20 |W.1901a |46 x 56 | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1901b.png|150x150px]] |''Die Waterlelie dam'' |1917–20 |W.1901b | | |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1902.png|150x150px]] |''Waterlelies'' |1919–20 |W.1902 | |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Le_Pont_japonais_W1913_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1913 |100 x 200 |Musée Marmottan Monet, Parys |- |[[Lêer:Monet_w1915.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1915 | | |- |[[Lêer:Monet_w1917.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1917 | | |- |[[Lêer:Monet_-_Ponte_Japonesa.JPG|150x150px]] |''Le Pont japonais, sur le bassin aux nymphéas'' |1920–24 |W.1919 |89 x 92 |São Paulo Kunsmuseum |- |[[Lêer:Monet_w1920.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1920 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Japanese_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918–24 |W.1921 |115 x 89 |"Beyeler Foundation", Basel |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Japanese_bridge_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1917–20 |W.1921a | |Van Gogh Museum, Amsterdam |- |[[Lêer:Monet_w1922.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1922 | | |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Japanese_Footbridge,_Giverny_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Le Pont japonais, Giverny'' |1920–24 |W.1925 |94 x 89 |Museum van Skone Kunste, Houston |- |[[Lêer:Monet_w1929.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1918 |W.1929 | | |- |[[Lêer:Water_Lilies,_japanese_footbridge.JPG|150x150px]] |''Nymphéas et Pont japonais'' |1920–24 |W.1930 |89 x 91 |Philadelphia Kunsmuseum |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Japanese_Bridge_-_61.36.15_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1923–25 |W.1931 | |Minneapolis Instituut van die Kunste |- |[[Lêer:1920-22_Claude_Monet_The_Japanese_Footbridge_MOMA_NY_anagoria.JPG|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1920–22 |W.1932 |89 x 116 |Museum van Moderne Kunste, New York |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Le_Pont_japonais_W1933_-_Musée_Marmottan-Monet.jpg|150x150px]] |''Die Japanese Brug'' |1920s |W.1933 |89 x 116 |Musée Marmottan Monet |- |[[Lêer:Monet_-_water-lily-pond-evening-left-panel-1926.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam, Aand'' (linkerkantste paneel) |1920–26 |W.1964 | |Kunsthaus Zurich |- |[[Lêer:Monet_-_water-lily-pond-evening-right-panel-1926.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam, aand'' (regterkantste paneel) |1920–26 |W.1965 | |Kunsthaus Zurich |- | rowspan="2" |[[Lêer:Monet-Water-lily-pond-Chichu-museum.tif|150x150px]] |''Waterlelie dam'' (linkerste helfte) |1920–26 |W.1966 |200 x 150 |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- |''Waterlelie dam'' (regterkantste helfte) |1920–26 |W.1967 |200 x 150 |Chichu Kunsmuseum, Naoshima |- | rowspan="3" |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water-lily_Pond_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam'' (drieluik, linkerkantste paneel) |1920–26 |W.1968 | |"Beyeler Foundation", Basel |- |''Waterlelie dam'' (drieluik, middelste paneel) |1920–26 |W.1969 | |"Beyeler Foundation", Basel |- |''Waterlelie dam'' (drieluik, regterkantste paneel) |1920–26 |W.1970 | |"Beyeler Foundation", Basel |- | rowspan="3" |[[Lêer:Monet_-_Water_Lilies,_1914-26.jpg|150x150px]] |''Weerkaatsings van Wolke op die Waterlelie dam (drieluik, linkerkantste paneel)'' |1920–26 |W.1972 |200 x 424 |Museum van Moderne Kunste, New York |- |''Weerkaatsings van Wolke op die Waterlelie dam (drieluik, middelste paneel)'' |1920–26 |W.1973 |200 x 424 |Museum van Moderne Kunste, New York |- |''Weerkaatsings van Wolke op die Waterlelie dam (drieluik, regterkantste paneel)'' |1920–26 |W.1974 |200 x 424 |Museum van Moderne Kunste, New York |- | rowspan="2" |[[Lêer:Monet_Water_Lilies_Agapanthus_Triptych_(23083782624).jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Agapanthus'' (linkerkanste paneel) |1920–26 |W.1975 |200 x 425 |Cleveland Kunsmuseum |- |''Waterlelies, Agapanthus'' (middelste paneel) |1920–26 |W.1976 |200 x 425 |Saint Louis Kunsmuseum |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Water_Lilies_-_Google_Art_Project_(431238).jpg|150x150px]] |''Waterlelies, Agapanthus'' (regterkantste paneel) |1920–26 |W.1977 |200 x 425 |Nelson-Atkins Kunsmuseum, Kansas City |- |[[Lêer:Claude_Monet_044.jpg|150x150px]] |''Waterlelies'' |1920–26 |W.1978 |200 x 427 |Nasionale Galery, Londen |- | |''Die Waterlelie dam, Groen Weerkaatsings'' |1920–26 |W.1979 | |Kunsthaus Zurich |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1980.png|150x150px]] |''Waterlelie dam met Irisse'' |1920–26 |W.1980 |200 x 600 |Kunsthaus Zurich |- |[[Lêer:Monet_-_Water_Lilies,_1914-26,_712.1959.jpg|skakel=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Monet_-_Water_Lilies%2C_1914-26%2C_712.1959.jpg/147px-Monet_-_Water_Lilies%2C_1914-26%2C_712.1959.jpg|senter|raamloos|147x147px]] |''Waterlelies'' |1920–26 |W.1981 |200 x 600 |Museum van Moderne Kunste, New York |- |[[Lêer:Monet_-_Wildenstein_1996,_1982.png|150x150px]] |''Waterlelie dam'' |1920–26 |W.1982 |200 x 602<br /><br />(lost in fire) |Museum van Moderne Kunste, New York |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_Nymphéas_-_Carnegie_Museum_of_Art,_Pittsburgh,_2019-12-11.jpg|150x150px]] |''Waterlelie dam'' |1920–26 |W.1983 |200 x 600 |Carnegie Museums van Pittsburgh |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_Clear_Morning_with_Willows_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, le matin clair aux saules'' |1914–26 | |200 x 1257 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_Green_Reflections_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, reflets verts'' |1914–26 | |200 x 850 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_Setting_Sun_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, Soleil couchant'' |1914–26 | |200 x 600 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_The_Clouds_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, les nuages'' |1914–26 | |200 x 1275 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_The_Two_Willows_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, les deux saules'' |1914–26 | |200 x 1700 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_-_The_Water_Lilies_-_Tree_Reflections_-_Google_Art_Project.jpg|150x150px]] |''Nymphéas, reflets d'arbres'' |1914–26 | |200 x 850 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |[[Lêer:Claude_Monet_038.jpg|150x150px]] |''Les Nymphéas'' |1920–26 | |219 x 602 |Musée de l'Orangerie, Parys |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.culturecommunication.gouv.fr/collections_locales/Search?rid=0&ref=1&type=facet&name=QUI&value=MONET%2C_CLAUDE&p=0&xsl=maisons_illustres Claude Monet, Ministère de la culture et de la communication] * [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/joconde_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=AUTR&VALUE_1=MONET%20Claude&REL_SPECIFIC=1&IMAGE_ONLY=CHECKED Claude Monet, Joconde, Portail des collections des musées de France] * [http://www.portlandartmuseum.us/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=11732;type=101 ''Waterlelies'' by die Portland Kunsmuseum] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/85352 ''Monet's Years at Giverny: Beyond Impressionism''], uitstallingskatalogus volledig aanlyn as PDF van The Metropolitan Museum of Art, wat materiaal oor hierdie kunswerke bevat {{Normdata}} [[Kategorie:Skilderye]] [[Kategorie:Franse kunstenaars]] 37q5kptjdy8xylwhvjpm3dmu8f7ppov 0 398624 2909440 2903294 2026-06-04T20:58:11Z ~2026-33298-49 208872 /* */ 2909440 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tiktok logo text.svg|duimnael|Logo]] '''TikTok''', en sy Chinese eweknie '''Douyin'''<ref name="citizenlab/tiktok-douyin">{{cite journal |last1=Lin |first1=Pellaeon |date=22 Maart 2021 |title=TikTok vs Douyin: A Security and Privacy Analysis |url=https://citizenlab.ca/2021/03/tiktok-vs-douyin-security-privacy-analysis/ |access-date=5 Januarie 2023 |website=Citizen Lab}}</ref> ([[Chinees]]: 抖音; [[pinyin|piny]]<hiero> Shianabstn </hiero>[[pinyin|in]]: Dǒuyīn), is 'n kortvorm-videogasheerdiens wat deur die Chinese maatskappy ByteDance besit word.<ref>{{Cite news|last=Isaac|first=Mike|date=2020-10-08|title=U.S. Appeals Injunction Against TikTok Ban|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/10/08/technology/us-appeals-injunction-against-tiktok-ban.html|access-date=2020-10-12|issn=0362-4331|archive-date=7 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201207164452/https://www.nytimes.com/2020/10/08/technology/us-appeals-injunction-against-tiktok-ban.html|url-status=live}}</ref> Dit huisves video's wat deur gebruikers opgelaai is, wat kan wissel van 3 sekondes tot 10 minute.<ref name="3 Minutes">{{cite news |last=Kastrenakes |first=Jacob |title=TikTok is rolling out longer videos to everyone |url=https://www.theverge.com/2021/7/1/22558856/tiktok-videos-three-minutes-length |access-date=1 Julie 2021 |publisher=The Verge |date=1 Julie 2021}}</ref> Sedert hul bekendstellings het TikTok en Douyin wêreldwye gewildheid verwerf.<ref>{{cite web |title=50 TikTok Stats That Will Blow Your Mind [Updated 2020] |url=https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/ |website=Influencer Marketing Hub |date=11 Januarie 2019 |access-date=27 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604073536/https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/ |archive-date=4 Junie 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |author1=RouteBot |title=Top 10 Countries with the Largest Number of TikTok Users |url=https://www.brandsynario.com/tik-tok-download/ |website=routenote.com |access-date=27 Mei 2020 |date=21 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220043546/https://www.brandsynario.com/tik-tok-download/ |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live}}</ref> In Oktober 2020 het TikTok 2 miljard [[selfoon]]aflaaie wêreldwyd oortref.<ref>{{cite web|last=Carman|first=Ashley|date=2020-04-29|title=TikTok reaches 2 billion downloads|url=https://www.theverge.com/2020/4/29/21241788/tiktok-app-download-numbers-update-2-billion-users|access-date=2020-10-12|website=The Verge|archive-date=29 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729003408/https://www.theverge.com/2020/4/29/21241788/tiktok-app-download-numbers-update-2-billion-users|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=2020年春季报告：抖音用户规模达5.18亿人次，女性用户占比57%|url=https://games.sina.cn/cyfw/cyxw/2020-04-22/detail-iirczymi7765035.d.html|language=zh|access-date=6 Augustus 2020|archive-date=22 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200822023650/https://games.sina.cn/cyfw/cyxw/2020-04-22/detail-iirczymi7765035.d.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Ahmad|first=Asif Shahzad, Jibran|date=2021-03-11|title=Pakistan to block social media app TikTok over 'indecency' complaint|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-pakistan-socialmedia-tiktok-idUSKBN2B329C|access-date=2021-03-11|archive-date=12 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312045423/https://www.reuters.com/article/us-pakistan-socialmedia-tiktok-idUSKBN2B329C|url-status=live}}</ref> Morning Consult het TikTok aangewys as die derde vinnigsgroeiende handelsmerk van 2020, ná Zoom en Peacock.<ref>{{cite web|title=The Fastest Growing Brands of 2020|url=https://morningconsult.com/fastest-growing-brands-2020/|access-date=2021-02-07|website=Morning Consult|archive-date=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127083659/https://morningconsult.com/fastest-growing-brands-2020/|url-status=live}}</ref> Cloudflare het TikTok as die gewildste webwerf van 2021 gelys, wat google.com oortref het.<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/tiktok-surpasses-google-popular-website-year-new-data-suggests-rcna9648 |title=TikTok surpasses Google as most popular website of the year, new data suggests |work=NBC News |date=22 Desember 2021 |access-date=7 Januarie 2022 }}</ref> TikTok is onderhewig aan kritiek oor sielkundige gevolge soos [[verslawing]], sowel as kontroversies rakende onvanpaste inhoud, verkeerde inligting, sensuur, moderering en verdagte gebruikersprivaatheid. == Douyin == Douyin is in September 2016 deur ByteDance in [[Beijing]], China bekendgestel, oorspronklik onder die naam A.me, voordat dit in Desember 2016 na Douyin (抖音) verander is.<ref>{{cite news|url=http://www.sixthtone.com/news/1001728/the-app-that-launched-a-thousand-memes|title=The App That Launched a Thousand Memes {{!}} Sixth Tone|date=20 Februarie 2018|work=Sixth Tone|access-date=2 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223191256/http://www.sixthtone.com/news/1001728/the-app-that-launched-a-thousand-memes|archive-date=23 Februarie 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://jingdaily.com/douyin-luxury-brands/|title=Is Douyin the Right Social Video Platform for Luxury Brands? {{!}} Jing Daily|date=11 Maart 2018|work=Jing Daily|access-date=30 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915044636/https://jingdaily.com/douyin-luxury-brands/|archive-date=15 September 2019|url-status=live}}</ref> Douyin is in 200 dae ontwikkel en het binne 'n jaar 100 miljoen gebruikers gehad, met meer as een miljard video's wat elke dag gekyk is.<ref>{{cite web|url=https://walkthechat.com/douyin-became-chinas-top-short-video-app-500-days/|title=How Douyin became China's top short-video App in 500 days|last=Graziani|first=Thomas|date=30 Julie 2018|website=WalktheChat |access-date=3 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329025317/https://walkthechat.com/douyin-became-chinas-top-short-video-app-500-days/|archive-date=29 Maart 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://technode.com/2018/06/15/8-lessons-douyin/|title=8 Lessons from the rise of Douyin (Tik Tok) · TechNode|date=15 Junie 2018|website=TechNode |access-date=3 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190311192049/https://technode.com/2018/06/15/8-lessons-douyin/|archive-date=11 Maart 2019|url-status=live}}</ref> == TikTok vs. Douyin == TikTok is 'n heeltemal aparte,<ref name="citizenlab/tiktok-douyin" /> geïnternasionaliseerde weergawe van Douyin, wat in September 2016 in die Chinese mark vrygestel is.<ref>{{cite web |date=22 September 2020 |title=TikTok, WeChat and the growing digital divide between the US and China |url=https://social.techcrunch.com/2020/09/22/tiktok-wechat-and-the-growing-digital-divide-between-the-u-s-and-china/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111194424/https://techcrunch.com/2020/09/22/tiktok-wechat-and-the-growing-digital-divide-between-the-u-s-and-china/ |archive-date=11 Januarie 2021 |access-date=2020-10-12 |website=TechCrunch}}</ref> Dit is in 2017 vir iOS en Android in die meeste markte buite die vasteland van China bekendgestel; dit het egter eers wêreldwyd beskikbaar geword nadat dit op 2 Augustus 2018 met 'n ander Chinese sosialemediadiens, Musical.ly, saamgesmelt het. TikTok en Douyin het amper dieselfde gebruikerskoppelvlak, maar geen toegang tot mekaar se inhoud nie.<ref name="citizenlab/tiktok-douyin" /> Hulle bedieners is elk gebaseer in die mark waar die onderskeie toepassing beskikbaar is.<ref>{{cite news |date=16 Mei 2019 |title=Forget The Trade War. TikTok Is China's Most Important Export Right Now. |work=BuzzFeed News |url=https://www.buzzfeednews.com/article/ryanhatesthis/forget-the-trade-war-tiktok-is-chinas-most-important-export |url-status=live |access-date=24 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524023340/https://www.buzzfeednews.com/article/ryanhatesthis/forget-the-trade-war-tiktok-is-chinas-most-important-export |archive-date=24 Mei 2019}}</ref> Die twee produkte is soortgelyk, maar hul funksies is nie identies nie. Douyin sluit 'n in-video-soekfunksie in wat deur mense se gesigte kan soek vir meer video's van hulle, tesame met ander kenmerke soos aankope, bespreking van hotelle en die maak van geo-gemerkte resensies.<ref>{{cite web |last=Niewenhuis |first=Lucas |date=2019-09-25 |title=The difference between TikTok and Douyin |url=https://supchina.com/2019/09/25/the-difference-between-tiktok-and-douyin/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927210034/https://supchina.com/2019/09/25/the-difference-between-tiktok-and-douyin/ |archive-date=27 September 2020 |access-date=2020-10-12 |website=SupChina}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Suid-Afrikaanse TikTok-beïnvloeders]] * [[Sosialemediabemarking]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:TikTok| ]] 3d779h283yp28ort53ekznizie5opru 2909441 2909440 2026-06-04T21:01:37Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-33298-49|~2026-33298-49]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:SpesBona|SpesBona]] 2893166 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tiktok logo text.svg|duimnael|Logo]] '''TikTok''', en sy Chinese eweknie '''Douyin'''<ref name="citizenlab/tiktok-douyin">{{cite journal |last1=Lin |first1=Pellaeon |date=22 Maart 2021 |title=TikTok vs Douyin: A Security and Privacy Analysis |url=https://citizenlab.ca/2021/03/tiktok-vs-douyin-security-privacy-analysis/ |access-date=5 Januarie 2023 |website=Citizen Lab}}</ref> ([[Chinees]]: 抖音; [[pinyin]]: Dǒuyīn), is 'n kortvorm-videogasheerdiens wat deur die Chinese maatskappy ByteDance besit word.<ref>{{Cite news|last=Isaac|first=Mike|date=2020-10-08|title=U.S. Appeals Injunction Against TikTok Ban|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/10/08/technology/us-appeals-injunction-against-tiktok-ban.html|access-date=2020-10-12|issn=0362-4331|archive-date=7 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201207164452/https://www.nytimes.com/2020/10/08/technology/us-appeals-injunction-against-tiktok-ban.html|url-status=live}}</ref> Dit huisves video's wat deur gebruikers opgelaai is, wat kan wissel van 3 sekondes tot 10 minute.<ref name="3 Minutes">{{cite news |last=Kastrenakes |first=Jacob |title=TikTok is rolling out longer videos to everyone |url=https://www.theverge.com/2021/7/1/22558856/tiktok-videos-three-minutes-length |access-date=1 Julie 2021 |publisher=The Verge |date=1 Julie 2021}}</ref> Sedert hul bekendstellings het TikTok en Douyin wêreldwye gewildheid verwerf.<ref>{{cite web |title=50 TikTok Stats That Will Blow Your Mind [Updated 2020] |url=https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/ |website=Influencer Marketing Hub |date=11 Januarie 2019 |access-date=27 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604073536/https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/ |archive-date=4 Junie 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |author1=RouteBot |title=Top 10 Countries with the Largest Number of TikTok Users |url=https://www.brandsynario.com/tik-tok-download/ |website=routenote.com |access-date=27 Mei 2020 |date=21 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220043546/https://www.brandsynario.com/tik-tok-download/ |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live}}</ref> In Oktober 2020 het TikTok 2 miljard [[selfoon]]aflaaie wêreldwyd oortref.<ref>{{cite web|last=Carman|first=Ashley|date=2020-04-29|title=TikTok reaches 2 billion downloads|url=https://www.theverge.com/2020/4/29/21241788/tiktok-app-download-numbers-update-2-billion-users|access-date=2020-10-12|website=The Verge|archive-date=29 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729003408/https://www.theverge.com/2020/4/29/21241788/tiktok-app-download-numbers-update-2-billion-users|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=2020年春季报告：抖音用户规模达5.18亿人次，女性用户占比57%|url=https://games.sina.cn/cyfw/cyxw/2020-04-22/detail-iirczymi7765035.d.html|language=zh|access-date=6 Augustus 2020|archive-date=22 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200822023650/https://games.sina.cn/cyfw/cyxw/2020-04-22/detail-iirczymi7765035.d.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Ahmad|first=Asif Shahzad, Jibran|date=2021-03-11|title=Pakistan to block social media app TikTok over 'indecency' complaint|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-pakistan-socialmedia-tiktok-idUSKBN2B329C|access-date=2021-03-11|archive-date=12 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312045423/https://www.reuters.com/article/us-pakistan-socialmedia-tiktok-idUSKBN2B329C|url-status=live}}</ref> Morning Consult het TikTok aangewys as die derde vinnigsgroeiende handelsmerk van 2020, ná Zoom en Peacock.<ref>{{cite web|title=The Fastest Growing Brands of 2020|url=https://morningconsult.com/fastest-growing-brands-2020/|access-date=2021-02-07|website=Morning Consult|archive-date=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127083659/https://morningconsult.com/fastest-growing-brands-2020/|url-status=live}}</ref> Cloudflare het TikTok as die gewildste webwerf van 2021 gelys, wat google.com oortref het.<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/tiktok-surpasses-google-popular-website-year-new-data-suggests-rcna9648 |title=TikTok surpasses Google as most popular website of the year, new data suggests |work=NBC News |date=22 Desember 2021 |access-date=7 Januarie 2022 }}</ref> TikTok is onderhewig aan kritiek oor sielkundige gevolge soos [[verslawing]], sowel as kontroversies rakende onvanpaste inhoud, verkeerde inligting, sensuur, moderering en verdagte gebruikersprivaatheid. == Douyin == Douyin is in September 2016 deur ByteDance in [[Beijing]], China bekendgestel, oorspronklik onder die naam A.me, voordat dit in Desember 2016 na Douyin (抖音) verander is.<ref>{{cite news|url=http://www.sixthtone.com/news/1001728/the-app-that-launched-a-thousand-memes|title=The App That Launched a Thousand Memes {{!}} Sixth Tone|date=20 Februarie 2018|work=Sixth Tone|access-date=2 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223191256/http://www.sixthtone.com/news/1001728/the-app-that-launched-a-thousand-memes|archive-date=23 Februarie 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://jingdaily.com/douyin-luxury-brands/|title=Is Douyin the Right Social Video Platform for Luxury Brands? {{!}} Jing Daily|date=11 Maart 2018|work=Jing Daily|access-date=30 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915044636/https://jingdaily.com/douyin-luxury-brands/|archive-date=15 September 2019|url-status=live}}</ref> Douyin is in 200 dae ontwikkel en het binne 'n jaar 100 miljoen gebruikers gehad, met meer as een miljard video's wat elke dag gekyk is.<ref>{{cite web|url=https://walkthechat.com/douyin-became-chinas-top-short-video-app-500-days/|title=How Douyin became China's top short-video App in 500 days|last=Graziani|first=Thomas|date=30 Julie 2018|website=WalktheChat |access-date=3 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329025317/https://walkthechat.com/douyin-became-chinas-top-short-video-app-500-days/|archive-date=29 Maart 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://technode.com/2018/06/15/8-lessons-douyin/|title=8 Lessons from the rise of Douyin (Tik Tok) · TechNode|date=15 Junie 2018|website=TechNode |access-date=3 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190311192049/https://technode.com/2018/06/15/8-lessons-douyin/|archive-date=11 Maart 2019|url-status=live}}</ref> == TikTok vs. Douyin == TikTok is 'n heeltemal aparte,<ref name="citizenlab/tiktok-douyin" /> geïnternasionaliseerde weergawe van Douyin, wat in September 2016 in die Chinese mark vrygestel is.<ref>{{cite web |date=22 September 2020 |title=TikTok, WeChat and the growing digital divide between the US and China |url=https://social.techcrunch.com/2020/09/22/tiktok-wechat-and-the-growing-digital-divide-between-the-u-s-and-china/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111194424/https://techcrunch.com/2020/09/22/tiktok-wechat-and-the-growing-digital-divide-between-the-u-s-and-china/ |archive-date=11 Januarie 2021 |access-date=2020-10-12 |website=TechCrunch}}</ref> Dit is in 2017 vir iOS en Android in die meeste markte buite die vasteland van China bekendgestel; dit het egter eers wêreldwyd beskikbaar geword nadat dit op 2 Augustus 2018 met 'n ander Chinese sosialemediadiens, Musical.ly, saamgesmelt het. TikTok en Douyin het amper dieselfde gebruikerskoppelvlak, maar geen toegang tot mekaar se inhoud nie.<ref name="citizenlab/tiktok-douyin" /> Hulle bedieners is elk gebaseer in die mark waar die onderskeie toepassing beskikbaar is.<ref>{{cite news |date=16 Mei 2019 |title=Forget The Trade War. TikTok Is China's Most Important Export Right Now. |work=BuzzFeed News |url=https://www.buzzfeednews.com/article/ryanhatesthis/forget-the-trade-war-tiktok-is-chinas-most-important-export |url-status=live |access-date=24 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524023340/https://www.buzzfeednews.com/article/ryanhatesthis/forget-the-trade-war-tiktok-is-chinas-most-important-export |archive-date=24 Mei 2019}}</ref> Die twee produkte is soortgelyk, maar hul funksies is nie identies nie. Douyin sluit 'n in-video-soekfunksie in wat deur mense se gesigte kan soek vir meer video's van hulle, tesame met ander kenmerke soos aankope, bespreking van hotelle en die maak van geo-gemerkte resensies.<ref>{{cite web |last=Niewenhuis |first=Lucas |date=2019-09-25 |title=The difference between TikTok and Douyin |url=https://supchina.com/2019/09/25/the-difference-between-tiktok-and-douyin/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927210034/https://supchina.com/2019/09/25/the-difference-between-tiktok-and-douyin/ |archive-date=27 September 2020 |access-date=2020-10-12 |website=SupChina}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Suid-Afrikaanse TikTok-beïnvloeders]] * [[Sosialemediabemarking]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:TikTok| ]] n4xltgeg4z0v8hmjl4zmwqzr09pdlng 2909534 2909441 2026-06-05T09:32:20Z Rooiratel 90342 Beskerm "[[TikTok]]" ([Wysig=Laat slegs outomaties bevestigde gebruikers toe] (verval op 5 Julie 2026 om 09:32 (UTC)) [Skuif=Laat slegs outomaties bevestigde gebruikers toe] (verval op 5 Julie 2026 om 09:32 (UTC))) 2893166 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tiktok logo text.svg|duimnael|Logo]] '''TikTok''', en sy Chinese eweknie '''Douyin'''<ref name="citizenlab/tiktok-douyin">{{cite journal |last1=Lin |first1=Pellaeon |date=22 Maart 2021 |title=TikTok vs Douyin: A Security and Privacy Analysis |url=https://citizenlab.ca/2021/03/tiktok-vs-douyin-security-privacy-analysis/ |access-date=5 Januarie 2023 |website=Citizen Lab}}</ref> ([[Chinees]]: 抖音; [[pinyin]]: Dǒuyīn), is 'n kortvorm-videogasheerdiens wat deur die Chinese maatskappy ByteDance besit word.<ref>{{Cite news|last=Isaac|first=Mike|date=2020-10-08|title=U.S. Appeals Injunction Against TikTok Ban|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/10/08/technology/us-appeals-injunction-against-tiktok-ban.html|access-date=2020-10-12|issn=0362-4331|archive-date=7 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201207164452/https://www.nytimes.com/2020/10/08/technology/us-appeals-injunction-against-tiktok-ban.html|url-status=live}}</ref> Dit huisves video's wat deur gebruikers opgelaai is, wat kan wissel van 3 sekondes tot 10 minute.<ref name="3 Minutes">{{cite news |last=Kastrenakes |first=Jacob |title=TikTok is rolling out longer videos to everyone |url=https://www.theverge.com/2021/7/1/22558856/tiktok-videos-three-minutes-length |access-date=1 Julie 2021 |publisher=The Verge |date=1 Julie 2021}}</ref> Sedert hul bekendstellings het TikTok en Douyin wêreldwye gewildheid verwerf.<ref>{{cite web |title=50 TikTok Stats That Will Blow Your Mind [Updated 2020] |url=https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/ |website=Influencer Marketing Hub |date=11 Januarie 2019 |access-date=27 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604073536/https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/ |archive-date=4 Junie 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |author1=RouteBot |title=Top 10 Countries with the Largest Number of TikTok Users |url=https://www.brandsynario.com/tik-tok-download/ |website=routenote.com |access-date=27 Mei 2020 |date=21 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220043546/https://www.brandsynario.com/tik-tok-download/ |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live}}</ref> In Oktober 2020 het TikTok 2 miljard [[selfoon]]aflaaie wêreldwyd oortref.<ref>{{cite web|last=Carman|first=Ashley|date=2020-04-29|title=TikTok reaches 2 billion downloads|url=https://www.theverge.com/2020/4/29/21241788/tiktok-app-download-numbers-update-2-billion-users|access-date=2020-10-12|website=The Verge|archive-date=29 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729003408/https://www.theverge.com/2020/4/29/21241788/tiktok-app-download-numbers-update-2-billion-users|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=2020年春季报告：抖音用户规模达5.18亿人次，女性用户占比57%|url=https://games.sina.cn/cyfw/cyxw/2020-04-22/detail-iirczymi7765035.d.html|language=zh|access-date=6 Augustus 2020|archive-date=22 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200822023650/https://games.sina.cn/cyfw/cyxw/2020-04-22/detail-iirczymi7765035.d.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Ahmad|first=Asif Shahzad, Jibran|date=2021-03-11|title=Pakistan to block social media app TikTok over 'indecency' complaint|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-pakistan-socialmedia-tiktok-idUSKBN2B329C|access-date=2021-03-11|archive-date=12 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312045423/https://www.reuters.com/article/us-pakistan-socialmedia-tiktok-idUSKBN2B329C|url-status=live}}</ref> Morning Consult het TikTok aangewys as die derde vinnigsgroeiende handelsmerk van 2020, ná Zoom en Peacock.<ref>{{cite web|title=The Fastest Growing Brands of 2020|url=https://morningconsult.com/fastest-growing-brands-2020/|access-date=2021-02-07|website=Morning Consult|archive-date=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127083659/https://morningconsult.com/fastest-growing-brands-2020/|url-status=live}}</ref> Cloudflare het TikTok as die gewildste webwerf van 2021 gelys, wat google.com oortref het.<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/tiktok-surpasses-google-popular-website-year-new-data-suggests-rcna9648 |title=TikTok surpasses Google as most popular website of the year, new data suggests |work=NBC News |date=22 Desember 2021 |access-date=7 Januarie 2022 }}</ref> TikTok is onderhewig aan kritiek oor sielkundige gevolge soos [[verslawing]], sowel as kontroversies rakende onvanpaste inhoud, verkeerde inligting, sensuur, moderering en verdagte gebruikersprivaatheid. == Douyin == Douyin is in September 2016 deur ByteDance in [[Beijing]], China bekendgestel, oorspronklik onder die naam A.me, voordat dit in Desember 2016 na Douyin (抖音) verander is.<ref>{{cite news|url=http://www.sixthtone.com/news/1001728/the-app-that-launched-a-thousand-memes|title=The App That Launched a Thousand Memes {{!}} Sixth Tone|date=20 Februarie 2018|work=Sixth Tone|access-date=2 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223191256/http://www.sixthtone.com/news/1001728/the-app-that-launched-a-thousand-memes|archive-date=23 Februarie 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://jingdaily.com/douyin-luxury-brands/|title=Is Douyin the Right Social Video Platform for Luxury Brands? {{!}} Jing Daily|date=11 Maart 2018|work=Jing Daily|access-date=30 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915044636/https://jingdaily.com/douyin-luxury-brands/|archive-date=15 September 2019|url-status=live}}</ref> Douyin is in 200 dae ontwikkel en het binne 'n jaar 100 miljoen gebruikers gehad, met meer as een miljard video's wat elke dag gekyk is.<ref>{{cite web|url=https://walkthechat.com/douyin-became-chinas-top-short-video-app-500-days/|title=How Douyin became China's top short-video App in 500 days|last=Graziani|first=Thomas|date=30 Julie 2018|website=WalktheChat |access-date=3 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329025317/https://walkthechat.com/douyin-became-chinas-top-short-video-app-500-days/|archive-date=29 Maart 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://technode.com/2018/06/15/8-lessons-douyin/|title=8 Lessons from the rise of Douyin (Tik Tok) · TechNode|date=15 Junie 2018|website=TechNode |access-date=3 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190311192049/https://technode.com/2018/06/15/8-lessons-douyin/|archive-date=11 Maart 2019|url-status=live}}</ref> == TikTok vs. Douyin == TikTok is 'n heeltemal aparte,<ref name="citizenlab/tiktok-douyin" /> geïnternasionaliseerde weergawe van Douyin, wat in September 2016 in die Chinese mark vrygestel is.<ref>{{cite web |date=22 September 2020 |title=TikTok, WeChat and the growing digital divide between the US and China |url=https://social.techcrunch.com/2020/09/22/tiktok-wechat-and-the-growing-digital-divide-between-the-u-s-and-china/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111194424/https://techcrunch.com/2020/09/22/tiktok-wechat-and-the-growing-digital-divide-between-the-u-s-and-china/ |archive-date=11 Januarie 2021 |access-date=2020-10-12 |website=TechCrunch}}</ref> Dit is in 2017 vir iOS en Android in die meeste markte buite die vasteland van China bekendgestel; dit het egter eers wêreldwyd beskikbaar geword nadat dit op 2 Augustus 2018 met 'n ander Chinese sosialemediadiens, Musical.ly, saamgesmelt het. TikTok en Douyin het amper dieselfde gebruikerskoppelvlak, maar geen toegang tot mekaar se inhoud nie.<ref name="citizenlab/tiktok-douyin" /> Hulle bedieners is elk gebaseer in die mark waar die onderskeie toepassing beskikbaar is.<ref>{{cite news |date=16 Mei 2019 |title=Forget The Trade War. TikTok Is China's Most Important Export Right Now. |work=BuzzFeed News |url=https://www.buzzfeednews.com/article/ryanhatesthis/forget-the-trade-war-tiktok-is-chinas-most-important-export |url-status=live |access-date=24 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524023340/https://www.buzzfeednews.com/article/ryanhatesthis/forget-the-trade-war-tiktok-is-chinas-most-important-export |archive-date=24 Mei 2019}}</ref> Die twee produkte is soortgelyk, maar hul funksies is nie identies nie. Douyin sluit 'n in-video-soekfunksie in wat deur mense se gesigte kan soek vir meer video's van hulle, tesame met ander kenmerke soos aankope, bespreking van hotelle en die maak van geo-gemerkte resensies.<ref>{{cite web |last=Niewenhuis |first=Lucas |date=2019-09-25 |title=The difference between TikTok and Douyin |url=https://supchina.com/2019/09/25/the-difference-between-tiktok-and-douyin/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927210034/https://supchina.com/2019/09/25/the-difference-between-tiktok-and-douyin/ |archive-date=27 September 2020 |access-date=2020-10-12 |website=SupChina}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Suid-Afrikaanse TikTok-beïnvloeders]] * [[Sosialemediabemarking]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:TikTok| ]] n4xltgeg4z0v8hmjl4zmwqzr09pdlng 0 400893 2909553 2908824 2026-06-05T10:43:39Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Geboortes in 1955]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909553 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Sweet-2018.jpg|duimnael|regs|William Sweet.]] '''William Sweet''' (gebore 1955, St Albert, [[Kanada]]) is 'n filosoof en voormalige president van die Canadian Philosophical Association<ref>https://www.acpcpa.ca/cpages/presidential-address Presidential Addresses, Canadian Philosophical Association</ref> en die Canadian Theological Society.<ref>https://web.archive.org/web/20210724163819/http://cts-stc.ca/executive/ Canadian Theological Society, Executive</ref> == Lewe en werk == Sweet is gebore in Edmonton, Alberta, Kanada, en studeer [[politieke wetenskap]], [[teologie]], en filosofie in Kanada, Suid-Afrika, Frankryk en Duitsland.<ref>https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/sweet-william-1955|title=Sweet, William 1955- & Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com</ref> Hy het 'n DEA in Politieke Wetenskap aan die [[Sorbonne]] aan die [[Université Paris I Panthéon-Sorbonne|Université de Paris]] voltooi, 'n PhD in Filosofie aan die [[Universiteit van Ottawa]], 'n ThD in Sistematiese Teologie aan die Universiteit van Suid-Afrika in Pretoria, en 'n Ph.D. aan die [[Universiteit van Manitoba|Saint Paul Universiteit]]. == Professionele opleiding == Sweet spesialiseer hoofsaaklik in die filosofie van kultuur, maar ook in die [[geskiedenis van die filosofie]], hoewel hy dit as 'n hulpbron en voertuig gebruik om hedendaagse kwessies in [[politieke filosofie]], toegepaste etiek en godsdiensfilosofie aan te spreek. Sy mees onlangse publikasies is in die geskiedenis van Suid-Afrikaanse filosofie, Godsdiensfilosofie, en interkulturele filosofie.  Hy het artikels gepubliseer oor die Suid-Afrikaanse filosowe [[Marthinus Versfeld]],<ref>[https://www.pdcnet.org/pct/content/pct_2017_0013_0011_0025/+W.+Sweet,+Martin+Versfeld,+Citizenship,+and+the+‘Civitas+Dei’,+Philosophy,+Culture,+and+Traditions+13+(2017):+11-25.]</ref> A.R. Lord,<ref>William Sweet, “A. R. Lord and Later Idealist Political Philosophy,” ''The British Journal of Politics and International Relations'', Vol. 7, Iss.1, 2005. </ref> Andrew H. Murray,<ref>William Sweet, “Philosophy under Apartheid,” in J. A. Lavery, L. Groarke and W. ''Sweet'', eds, ''Ideas Under Fire: Historical Studies of Philosophy and Science in Adversity'' (Madison, NJ: Farleigh Dickinson University Press, 2013).</ref> en R.F. Alfred Hoernlé, en [[Jan Christian Smuts]]. Sy vroeë essays, sowel as sy eerste boek, het gefokus op die politieke filosofie van die [[Britse idealisme|Britse idealistiese]] filosowe van die laat 19de en vroeë 20ste eeue,<ref>William Sweet, ''Idealism and Rights: The Social Ontology of Human Rights in the Political Thought of Bernard Bosanquet'' 2nd edition (Lanham, MD, 2005). </ref> maar hy het 'n aantal werke en vertalings gepubliseer oor die personalistiese tradisie in Franse Filosofie, veral dié van Jacques Maritain. Onlangse navorsing fokus op 20ste-eeuse filosofiese debatte in Suid-Afrika en Indië en die verskynsel van die migrasie van filosofiese tekste en tradisies tussen kulture. Sweet reis baie, en gee gereeld lesings of onderrig in Oos-Asië, Indië en Wes-Europa. Hy was 'n groot bydraer tot die internasionale programme van die Council for Research in Values and Philosophy en van die World Union of Catholic Philosophical Associations en die Istituto Internazionale Jacques Maritain. Hy is die redakteur van Philosophy, Culture, and Traditions, Études maritainiennes/Maritain Studies, en 'n redakteur van Collingwood and British Idealism Studies. Sy boeke en artikels word in verskeie tale gepubliseer: Afrikaans, Kastiliaans, Chinees, Engels, Frans, Gallego, Duits, Italiaans, Persies, Pools en Viëtnamees. == Eerbewyse == Hy is verkies as 'n genoot van die Royal Historical Society in 2014 en 'n genoot van die Royal Society of Canada in 2017.<ref>https://www.stfx.ca/about/news/FRSC-2017|title {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230614073237/https://www.stfx.ca/about/news/FRSC-2017%7Ctitle |date=14 Junie 2023 }} = Best in their field – STFX faculty members Dr. Brendan Murphy and Dr. William Sweet elected as Fellows of the Royal Society of Canada|date = 7 September 2017</ref> In November 2021 is hy verkies as 'n permanente lid van die wêreld se vooraanstaande akademie van filosofie, die Institut international de philosophie. == Publikasies == === Boeke === * Filosofie om kulture en lewenswyses weer te betrek, (met G.F. McLean) (Washington, DC, 2022) * Sorg vir self en betekenis van die lewe, (met Cristal Huang) (Washington, DC, 2015). * Wat is interkulturele filosofie?, (Washington, DC: CRVP, 2015). * Kulturele botsing en godsdiens, (Washington, DC: CRVP, 2014) * Ideas Under Fire, (met Jonathan Lavery en Louis Groarke) (Fairleigh Dickenson University Press, 2013) * Philosophy Emerging from Culture, (met Wonbin Park, George F. McLean en Olivia Blanchette) (CRVP, 2013) * Migrerende tekste en tradisies, (University of Ottawa Press, 2012). * Antwoorde op die Verligting. 'n Uitruil oor grondslae, geloof en gemeenskap. (met Hendrik Hart) (Rodopi, 2012) * Interkulturele dialoog en menseregte, met Luigi Bonanate en Roberto Papini (CRVP Press, 2011). * Biographical Encyclopedia of British Idealism (Continuum 2010) * Die morele, sosiale en politieke filosofie van die Britse idealiste (Afdruk Academic 2009) * Heroorweging van die rol van filosofie in die globale era (red., met Pham Van Duc) (2009) * The Dialogue of Cultural Traditions (red., met Tomonobu Imamichi, G.F. McLean, et alii) (2008) * Uitgawe van die werke van Arthur Ritchie Lord (met Errol E. Harris), 3 vols. (met inleidings en kritiese biografieë) * (2006) * Filosofie van Godsdiens [Vol. 8, Proceedings of the XXI World Congress of Philosophy, 2003] (2006) * Benaderings tot metafisika (Kluwer/Springer, 2004) * The Philosophy of History: a her-examen (Ashgate, 2004) * Husserl en Stein (2003) [ed. met Richard Feist] * Godsdiens, wetenskap en nie-wetenskap (2003) * Religious Belief: The Contemporary Debate (2003) * Filosofiese teorie en die Universele Verklaring van Menseregte (2003) * Filosofie, Kultuur en Pluralisme (2002) * Idealisme, metafisika en gemeenskap (2001) * Britse idealisme en estetika (2001) * Uitgawe van Bernard Bosanquet se The Philosophical Theory of the State and Related Essays (2001) [red., met Gerald F. Gaus] * Uitgawe van Natural Law: reflections on theory and practice, deur Jacques Maritain (2001; gekorrigeerde uitgawe, 2003) * The Bases of Ethics (2000) * Idealisme en regte: Die sosiale ontologie van menseregte in die politieke denke van Bernard Bosanquet (1997; sagteband 2005). == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kanadese filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] muxc3udnr38bxnh7zxa5qsuumk2mwb1 0 407412 2909518 2622892 2026-06-05T07:23:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909518 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = Cordylostigma virgatum 1DS-II 4-2479.jpg | image_caption = ''Cordylostigma virgatum'' | taxon = Cordylostigma | authority = Groeninckx & Dessein, (2010) | type_species = | type_species_authority = | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] | range_map = | range_map_caption = | synonyms_ref = | synonyms =* ''Olopetalum'' <small>Klotzsch</small> }} '''''Cordylostigma''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante in die [[Rubiaceae]] [[Familie (biologie)|familie]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], insluitend [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort: {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cordylostigma amboense]]'' <small>(Schinz) Groeninckx & Dessein</small> * ''[[Cordylostigma cicendioides]]'' <small>(K.Schum.) Groeninckx & Dessein</small> * ''[[Cordylostigma cuspidatum]]'' <small>(K.Schum.) Groeninckx & Dessein</small> * ''[[Cordylostigma longifolium]]'' <small>(Klotzsch) Groeninckx & Dessein</small> * ''[[Cordylostigma microcala]]'' <small>(Bremek.) Groeninckx & Dessein</small> * ''[[Cordylostigma obtusilobum]]'' <small>(Hiern) Groeninckx & Dessein</small> * ''[[Cordylostigma prolixipes]]'' <small>(S.Moore) Groeninckx & Dessein</small> * ''[[Cordylostigma stellarioides]]'' <small>(Hiern) Groeninckx & Dessein</small> * ''[[Cordylostigma virgatum]]'' <small>(Willd.) Groeninckx & Dessein</small> {{div col end}} == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77107951-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cordylostigma| ]] [[Kategorie:Flora van Afrika]] gdh3qkbgw9gorp6syxxasufqorj9cxl 0 417505 2909290 2908407 2026-06-04T15:41:48Z Jcb 223 2909290 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Ismaʻīl Rājī al-Fārūqī | beeld = | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[1 Januarie]] [[1921]] | geboorteplek = [[Jaffa]], Palestina | sterftedatum = {{SDEO|1921|1|1|1986|5|27}} | sterfteplek = Wyncote, Pennsylvania, Verenigde State | plek van graf = Forest Hills Cemetery, [[Pennsylvania]]<ref name="PhiladelphiaInquirer">{{cite news |last=Eshleman Jr. |first=Russell E. |title=4,000 Mourners Pray For The Soul Of Slain Islamic Scholar And Wife |url=http://articles.philly.com/1986-05-31/news/26052072_1_islamic-spirit-mosque-islamic-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083514/http://articles.philly.com/1986-05-31/news/26052072_1_islamic-spirit-mosque-islamic-society |archive-date=2015-12-22 |work=The Philadelphia Inquirer |date=May 31, 1986 |access-date=July 11, 2024 |url-status=live}}</ref> | nasionaliteit = {{vlagland|Palestynse Owerheid}}<br />{{USA}} | godsdiens = [[Islam]] | vakgebied = [[Filosofie]], [[Vergelykende godsdiens]], [[Islamitiese studies]] | kinders = 4 | handtekening = Ismail al Faruqi Signature.svg | webblad = [https://ismailfaruqi.com ismailfaruqi.com] }} '''Ismaʻīl Rājī al-Fārūqī''' ({{lang-ar|إسماعيل راجي الفاروقي}} 1 Januarie 1921 – 27 Mei 1986) was 'n Palestyns-Amerikaanse [[filosoof]] bekend vir sy bydraes tot Islamitiese studies en intergeloofsdialoog. Hy het aan die [[Al-Azhar Universiteit]] in [[Kaïro]] studeer en by universiteite in Noord-Amerika, insluitend [[McGill Universiteit]] in [[Montreal]], [[Kanada]], lesings gegee. Al-Faruqi was 'n professor in godsdiens aan die [[Temple Universiteit]] waar hy die [[Islamitiese Studies]]-program gestig en gelei het. Hy het ook die [[Internasionale Instituut vir Islamitiese Gedagtes]] (IIIT) gestig. Al-Faruqi het meer as 100 artikels en 25 boeke geskryf, insluitend ''Christian Ethics: A Historical and Systematic Analysis of Its Dominant Ideas'' en ''Al-Tawhid: Its Implications For Thought And Life''. == Vroeë lewe en opvoeding == Al-Faruqi is in [[Jaffa]] in Brits-mandaats [[Palestina (streek)|Palestina]] gebore.<ref>{{cite book |year=2021 |title=Essential Writings: Ismail Al Faruqi |location=Kuala Lumpur |publisher=IBT Books |editor=Imtiyaz Yusuf |page=3}}</ref> Sy pa, 'Abd al-Huda al-Faruqi, was 'n [[Islamitiese]] regter (''qadi''). Al-Faruqi het sy vroeë godsdienstige opleiding tuis en in die plaaslike moskee ontvang. In 1936 het hy by die Franse Dominican [[Collège des Frères de Jaffa]] begin skoolgaan. In 1942 is hy as registrateur van koöperatiewe samelewings onder die [[Britse Mandaat Palestina]]-regering in [[Jerusalem]] aangestel. In 1945 het hy die distriksgouverneur van [[Galilea]] geword. Na die 1948 [[1948 Arabies-Israeliese Oorlog|Arabies-Israeliese Oorlog]], het al-Faruqi na [[Beiroet]], [[Libanon]] geëmigreer waar hy by die [[Amerikaanse Universiteit van Beiroet]] gestudeer het. Hy het later by [[Indiana Universiteit]] ingeskryf en in 1949 sy M.A. in [[filosofie]] verwerf met 'n tesis getiteld ''The Ethics of Reason and the Ethics of Life (Kantian and Nietzschean Ethics)''.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |year=1949 |title=The Ethics of Reason and the Ethics of Life (Kantian and Nietzschean Ethics) |type=Master's thesis |publisher=Indiana University |location=Bloomington}}</ref> In sy meesters tesis het al-Faruqi die etiek van [[Immanuel Kant]] en [[Friedrich Nietzsche]] ondersoek. Hy het dit opgevolg met 'n tweede M.A. in filosofie van [[Harvard Universiteit]] in 1951 en sy Ph.D. met 'n tesis getiteld ''On Justifying the Good'' van Indiana Universiteit in 1952 behaal.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il |title=On Justifying the Good |type=PhD thesis |year=1952 |publisher=Indiana University |location=Bloomington}}</ref> In sy doktorale tesis het al-Faruqi aangevoer dat waardes absolute, selfbestaan essensies is wat [[a priori]] deur emosionele intuïsie geken word. Hy het sy teorieë gebaseer op [[Max Scheler]] se gebruik van fenomenologie en [[Nicolai Hartmann]] se studies in etiek.<ref>{{cite book |last=Scheler |first=Max |title=On the Eternal Man |year=1960 |publisher=SCM Press |location=London |translator=Bernard Noble}}</ref><ref>{{cite book |last=Scheler |first=Max |title=Man's Place in Nature |year=1961 |publisher=Beacon Press |location=Boston}}</ref> Sy studies het hom tot die gevolgtrekking gelei dat die afwesigheid van 'n transendente basis lei tot morele relativisme, wat hom genoop het om sy Islamitiese erfenis te heroorweeg. Binne ses jaar na sy aankoms in die Verenigde State het hy die behoefte aan 'n deegliker studie van Islam erken, wat hom gelei het om by Egipte se Al-Azhar Universiteit te studeer. Teen die tyd dat hy die Verenigde State verlaat het, het hy nuwe vrae oor morele verpligtinge ontwikkel en gesoek om sy intellektuele strewe met sy Islamitiese identiteit te integreer.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Inter-faith Dialogue and the Work of Ismail Al-Faruqi |date=2014 |publisher=I.B.Tauris |location=United Kingdom |page=34}}</ref> == Akademiese loopbaan == In 1958 is al-Faruqi 'n besoekende genootskap by die Fakulteit van Godsdienstigheid van [[McGill Universiteit]] aangebied. Hy het in [[Saint-Laurent, Quebec|Ville St. Laurent]] gewoon en by McGill Universiteit se Instituut vir Islamitiese Studies aangesluit op uitnodiging van die stigter daarvan, [[Wilfred Cantwell Smith]]. Van 1958 tot 1961 het hy saam met Smith onderrig gegee en was bekend vir sy dinamiese en oorspronklike benadering tot Islamitiese denke.<ref name="balfour">{{cite news |title=Islamic scholar slain in U.S. was figure in Montreal |last=Balfour |first=Clair |date=July 31, 1986 |work=The Gazette |location=Montreal |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1946&dat=19860731&id=sBUyAAAAIBAJ&sjid=DaYFAAAAIBAJ&pg=3896,4415821}}</ref> Gedurende sy tyd daar, het hy Christelike teologie en Judaïsme bestudeer en kennis gemaak met die Pakistanse filosoof [[Fazlur Rahman Malik|Fazlur Rahman]]. In 1961 het Rahman 'n twee-jaar aanstelling vir al-Faruqi by die [[Islamitiese Navorsingsinstituut|Sentraal Instituut vir Islamitiese Navorsing]] in [[Karachi]], [[Pakistan]], gereël om hom bloot te stel aan diverse Moslem-kulture. Al-Faruqi het van 1961 tot 1963 as 'n besoekende professor daar gewerk.<ref>{{cite book |year=2021 |title=Essential Writings: Ismail Al Faruqi |location=Kuala Lumpur |publisher=IBT Books |editor=Imtiyaz Yusuf |page=4}}</ref> In 1964 het al-Faruqi na die Verenigde State teruggekeer en as 'n besoekende professor by die [[Universiteit van Chicago]] se Divinity School en as 'n medeprofessor by [[Syracuse Universiteit]] gedien. In 1968 het hy by [[Temple Universiteit]] aangesluit as 'n professor in godsdiens, waar hy die Islamitiese Studies-program gestig het en die posisie gehou het tot sy dood in 1986.<ref name="flet">{{cite book |last=Fletcher |first=Charles |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Inter-faith Dialogue and the Work of Ismail Al-Faruqi |date=2014 |publisher=I.B.Tauris |location=United Kingdom}}</ref> Gedurende sy tyd by Temple Universiteit het al-Faruqi baie studente begelei, insluitend sy eerste doktorale student, [[John Esposito]].<ref>{{cite book |last=Quraishi |first=M. Tariq |title=Ismail al-Faruqi: An Enduring Legacy |date=1986 |publisher=MSA Publications |page=9}}</ref><ref>{{cite journal |title=Editorial |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=28 |issue=3 |year=2011 |pages=ii-xii}}</ref> In Maart 1977 het al-Faruqi 'n belangrike rol gespeel in die Eerste Wêreldkonferensie oor Moslem Onderwys in [[Mekka]]. Hierdie konferensie het deelnemers soos Muhammad Kamal Hassan, [[Syed Muhammad Naquib al-Attas]], en [[Syed Ali Ashraf]] ingesluit. Die konferensie het die grondslag gelê vir die stigting van Islamitiese universiteite in [[Dhaka]], [[Islamabad]], [[Kuala Lumpur]], [[Kampala]], en [[Niger]]. Al-Faruqi was instrumenteel in die beraadslagings en die ontwikkeling van die aksieplanne van die konferensie.<ref>{{cite journal |title=Editorial |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=28 |issue=3 |year=2011 |pages=ii-xii}}</ref> == Filosofie en denke == === Vroeë denke: Arabisme === Al-Faruqi se vroeë intellektuele fokus was op ''urubah'' (Arabisme). Hy het aangevoer dat ''urubah'' die kernidentiteit en waardestelsel was wat alle Moslems in 'n enkele gemeenskap van gelowiges (''ummah'') verenig het. Al-Faruqi het geglo dat Arabies, as die taal van die Koran, noodsaaklik was vir die volle begrip van die Islamitiese wêreldbeskouing. Hy het beweer dat ''urubah'' onskeibaar was van Moslem-identiteit en beide linguistiese en godsdienstige dimensies omhels het.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title='Urubah and Religion: An Analysis of the Dominant Ideas of Arabism and of Islam as Its Heights Moment of Consciousness |series=On Arabism |volume=1 |location=Amsterdam |publisher=Djambatan |year=1962}}</ref> Al-Faruqi het ook die konsep van ''tawhid'' (monoteïsme) as 'n sentrale element van Arabiese godsdienstige bewussyn beklemtoon, wat hy in Judaïsme, Christendom en Islam gevind het. Hierdie idee het 'n gedeelde stroom van monoteïstiese oortuigings oor hierdie godsdienste heen uitgelig, gewortel in Arabiese kultuur en taal.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title='Urubah and Religion: An Analysis of the Dominant Ideas of Arabism and of Islam as Its Heights Moment of Consciousness |series=On Arabism |volume=1 |location=Amsterdam |publisher=Djambatan |year=1962}}</ref> Hy het geglo dat Islam en monoteïsme geskenke van Arabiese bewussyn aan die mensdom was, wat in opposisie tot die rasse-gebaseerde nasionalisme van die moderne era was.<ref>{{cite book |last=Bakar |first=Osman |title=The Intellectual Impact of American Muslim Scholars on the Muslim World, with Special Reference to Southeast Asia |editor-last=Strum |editor-first=Philippa |date=2005 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |isbn=1-933549-98-X |pages=96–97}}</ref> Hierdie standpunt is deur sommige geleerdes gekritiseer vir sy waargenome essensialistiese en Arabies-sentriese benadering. Kritici, insluitend nie-Arabiese Moslem-intellektuele, het sy bewering uitgedaag dat Arabies die enigste linguistiese struktuur was wat geskik was vir Islamitiese denke. Al-Faruqi se tyd in Pakistan, waar hy aan diverse Moslem-kulture blootgestel is, het min gedoen om aanvanklik sy Arabies-sentriese sienings te verander.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=35–37}}</ref> === Verskuiwing na Islamisme === Al-Faruqi se perspektiewe het aansienlik ontwikkel na sy verhuising na die Verenigde State. Sy betrokkenheid by die Moslem Studentevereniging (MSA) by [[Temple Universiteit]] het hom aan 'n diverse groep Moslem-studente van verskeie kulturele agtergronde blootgestel. Hierdie blootstelling het hom laat heroorweeg oor sy vroeë fokus op Arabisme.<ref>{{cite journal |last=Ba-Yunus |first=Ilyas |title=Al Faruqi and Beyond: Future Directions in Islamization of Knowledge |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=5 |issue=1 |year=1988 |page=14}}</ref> Hy het begin om 'n breër Islamitiese identiteit bo Arabiese nasionalisme te prioritiseer en gesê, "Tot 'n paar maande gelede was ek 'n Palestyn, 'n Arabier en 'n Moslem. Nou is ek 'n Moslem wat toevallig 'n Arabier van Palestina is".<ref>{{cite journal |last=Ba-Yunus |first=Ilyas |title=Al Faruqi and Beyond: Future Directions in Islamization of Knowledge |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=5 |issue=1 |year=1988 |page=14}}</ref> Hy het verder oor sy identiteit nagedink en gesê, "Ek het myself gevra: Wie is ek? 'n Palestyn, 'n filosoof, 'n liberale humanis? My antwoord was: Ek is 'n Moslem".<ref>{{cite book |last=Quraishi |first=M. Tariq |title=Ismail al-Faruqi: An Enduring Legacy |date=1986 |publisher=MSA Publications |page=9}}</ref> Hierdie verskuiwing is ook beïnvloed deur sy betrokkenheid in intergeloofsdialoog, waar hy die belangrikheid van 'n verenigde Islamitiese identiteit gesien het om sinvolle gesprekke met nie-Moslems te bevorder. Al-Faruqi se betrokkenheid by die MSA en sy ontmoetings met diverse Moslem-kulture in die Verenigde State het sy breër Islamitiese identiteit verder versterk bo sy vroeëre Arabies-sentriese sienings.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=35–37}}</ref> === Meta-godsdiens === Al-Faruqi het gepoog om meta-godsdienstige beginsels op grond van rede te vestig om godsdienste teen universele standaarde eerder as teen mekaar te evalueer. Hierdie ambisieuse onderneming het daarop gemik om gemeenskaplike grond te vind vir begrip en samewerking tussen verskillende godsdienste. Hy het verskeie riglyne vir dialoog voorgestel, insluitend dat alle dialoog aan kritiek onderworpe is, kommunikasie moet gehoorsaam aan die wette van interne en eksterne koherensie, dialoog moet ooreenstem met die werklikheid en vry wees van "kanonieke figurisasies", en 'n fokus op etiese vrae eerder as teologiese geskille.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=43–45}}</ref> Al-Faruqi het geglo dat meta-godsdienstige dialoog as 'n middel kon dien om wedersydse begrip en respek tussen verskillende geloofsgemeenskappe te bereik en te help om die gaping wat deur leerstellige verskille geskep is, te oorbrug. Sy fokus op etiek bo teologie was bedoel om meer konstruktiewe en minder strydige intergeloofsverhoudings te fasiliteer.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=46–48}}</ref> === Holistiese kennis === Al-Faruqi het aansienlike bydraes gelewer tot die ontwikkeling van die konsep van holistiese kennis en sy bekommernisse oor die sekularisasie van kennis in Moslem-samelewings uitgespreek. Hy het die "malaise van die ummah" bespreek en aangevoer dat afhanklikheid van Westerse sekulêre instrumente en metodes gelei het tot 'n ontkoppeling met die ekologiese en sosiale realiteite van Moslem-nasies, wat dikwels oortredings van Islamitiese etiek oor die hoof gesien het.<ref>{{cite journal |last=Ahsan |first=Muhammad Amimul |title=Islamization of Knowledge: An Agenda for Muslim Intellectuals |journal=Global Journal of Management and Business Research Administration and Management |volume=13 |issue=10 |year=2013}}</ref> Hy het die belangrikheid van die integrasie van Islamitiese beginsels met moderne kennis beklemtoon om hedendaagse uitdagings aan te spreek en die etiese integriteit van die ummah te handhaaf.<ref>{{cite book |last=Bakar |first=Osman |title=The Intellectual Impact of American Muslim Scholars on the Muslim World, with Special Reference to Southeast Asia |editor-last=Strum |editor-first=Philippa |date=2005 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |isbn=1-933549-98-X |pages=96–97}}</ref> Al-Faruqi se latere intellektuele pogings was gefokus op die Islamisering van kennis. Hy het gepoog om Islamitiese beginsels met kontemporêre akademiese dissiplines te harmoniseer en gepleit vir 'n holistiese integrasie van geloof en rede.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islamization of Knowledge: General Principles and Work Plan |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> Sy werk in hierdie area het uitgeloop op die stigting van die IIIT, wat daarop gemik was om 'n Islamitiese epistemologie en metodologie vir verskeie studierigtings te ontwikkel.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islamization of Knowledge: General Principles and Work Plan |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> Al-Faruqi het die noodsaaklikheid beklemtoon om Islamitiese kennis met moderne wetenskappe te integreer. Hy het geglo in die ontwikkeling van 'n eenvormige Islamitiese kurrikulum wat kontemporêre dissiplines insluit terwyl dit in Islamitiese denke gegrond is.<ref>{{cite journal |last1=Hashim |first1=Rosnani |last2=Rossidy |first2=Imron |title=Islamization of Knowledge: A Comparative Analysis of the Conceptions of Al-Attas and Al-Faruqi |journal=Intellectual Discourse |volume=8 |issue=1 |year=2000 |pages=19–45}}</ref> Sy benadering het 'n sistematiese proses behels om elemente wat onversoenbaar is met Islamitiese beginsels te identifiseer en uit te skakel en Islamitiese waardes in verskeie akademiese dissiplines te integreer.<ref>{{cite journal |last1=Hashim |first1=Rosnani |last2=Rossidy |first2=Imron |title=Islamization of Knowledge: A Comparative Analysis of the Conceptions of Al-Attas and Al-Faruqi |journal=Intellectual Discourse |volume=8 |issue=1 |year=2000 |pages=19–45}}</ref> Met 'n sterk fokus op opvoedkundige hervorming, het al-Faruqi gepleit vir die skepping van omvattende kurrikulums en akademiese instellings wat Islamitiese en moderne wetenskappe kombineer.<ref>{{cite journal |last1=Hashim |first1=Rosnani |last2=Rossidy |first2=Imron |title=Islamization of Knowledge: A Comparative Analysis of the Conceptions of Al-Attas and Al-Faruqi |journal=Intellectual Discourse |volume=8 |issue=1 |year=2000 |pages=19–45}}</ref> Hierdie benadering het ten doel gehad om geleerdes op te lei wat in beide areas vaardig is, wat in staat is om hedendaagse uitdagings vanuit 'n Islamitiese perspektief aan te spreek. Al-Faruqi het ook die belangrikheid van kurrikulumontwikkeling, praktiese strategieë vir implementering, en 'n holistiese benadering tot die hervorming van die hele onderwysstelsel beklemtoon.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=151–152}}</ref> === Sienings oor Sionisme === Al-Faruqi was 'n uitgesproke kritikus van [[Sionisme]], en het dit as onversoenbaar met [[Judaïsme]] beskou as gevolg van sy nasionalistiese ideologie.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title=Islam and the Problem of Israel |location=London |publisher=The Islamic Council of Europe |year=1980}}</ref> Hy het aangevoer dat die onregverdighede wat deur Sionisme veroorsaak is, sy ontmanteling vereis. Hy het voorgestel dat voormalige Israeliese Jode wat Sionisme afsweer, as 'n "ummatiese gemeenskap" binne die Moslem-wêreld kon leef, onderworpe aan Joodse wet soos geïnterpreteer deur rabbiniese howe binne 'n Islamitiese raamwerk.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title=Islam and the Problem of Israel |location=London |publisher=The Islamic Council of Europe |year=1980}}</ref> Hierdie standpunt het sy toewyding aan 'n visie van geregtigheid, gewortel in Islamitiese beginsels, beklemtoon.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=152}}</ref><ref>Ismail R. al-Faruqi, "Islam and Zionism," in John L. Esposito, ed., Voices of Resurgent Islam ([[New York City|New York]]: [[Oxford University Press]], 1983), 265.</ref> == Geleerde prestasies == In 1980 het al-Faruqi die International Institute of Islamic Thought (IIIT) saam met [[Taha Jabir Alalwani]], [[Abdul Hamid AbuSulayman]], en [[Anwar Ibrahim]] gestig. Al-Faruqi het bydraes gelewer tot Islamitiese studies deur sy uitgebreide geskrifte en betrokkenheid by akademiese en intergeloofsorganisasies. Hy het meer as 100 artikels in wetenskaplike tydskrifte en tydskrifte gepubliseer en 25 boeke geskryf, insluitend ''Christian Ethics: A Historical and Systematic Analysis of Its Dominant Ideas'' (1968), ''Islam and the Problem of Israel'' (1980), en ''Al-Tawhid: Its Implications For Thought And Life'' (1982). Hy was betrokke by die stigting van die Islamic Studies Group van die American Academy of Religion en het tien jaar lank as voorsitter gedien. Boonop het hy posisies beklee soos vise-president van die Inter-Religious Peace Colloquium en president van die American Islamic College in Chicago.<ref name="flet" /> Al-Faruqi het die konsep van ''tawhid'' (monoteïsme) as 'n verenigende beginsel in Islamitiese denke voorgestel en die relevansie daarvan in verskeie aspekte van die lewe, insluitend etiek, politiek, en opvoeding, beklemtoon. Sy "Islamisering van kennis"-inisiatief het ten doel gehad om Islamitiese beginsels met kontemporêre akademiese dissiplines te integreer, wat 'n holistiese integrasie van geloof en rede bevorder.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islamization of Knowledge: General Principles and Work Plan |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> By IIIT het sy werk die skepping van 'n raamwerk vir 'n Islamitiese epistemologie ingesluit, insluitend die ontwikkeling van kurrikulums en navorsingsmetodologieë gebaseer op Islamitiese denke. Hierdie inisiatief het ten doel gehad om die uitdagings wat deur sekularisasie veroorsaak word aan te spreek en met die intellektuele tradisie van Islam in gesprek te tree.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islam: Source and Purpose of Knowledge: Proceedings and Selected Papers of Second Conference on Islamization of Knowledge |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> Volgens Ibrahim Kalin het al-Faruqi se "Islamisering van kennis" hoofsaaklik op die geesteswetenskappe gefokus, met uitsluiting van moderne wetenskaplike kennis, wat gelei het tot 'n sosiologiese fokus in Islamitiese kennis en die sekulariserende impak van moderne wetenskap verwaarloos het.<ref>{{cite book |last=Kalin |first=Ibrahim |title=God, Life and the Cosmos |publisher=Ashgate |year=2002 |pages=60–61 |quote=Ismail al-Faruqi’s work known under the rubric of 'Islamization of knowledge' is a good example of how the idea of method or methodology ('manhaj' and 'manhajiyyah', the Arabic equivalents of method and methodology, which are the most popular words of the proponents of this view) can obscure deeper philosophical issues involved in the current discussions of science. Even though al-Faruqi’s project was proposed to Islamize the existing forms of knowledge imported from the West, his focus was exclusively on the humanities, leaving scientific knowledge virtually untouched. This was probably due to his conviction that the body of knowledge generated by modern natural sciences is neutral and as such requires no special attention. Thus, al-Faruqi’s work and that of IIIT after his death concentrated on the social sciences and education. This had two important consequences. First, al-Faruqi’s important work on Islamization provided his followers with a framework in which knowledge (ilm) came to be equated with social disciplines, thus ending up in a kind of sociologism. The prototype of al-Faruqi’s project is, we may say, the modern social scientist entrusted as arbiter of the traditional Alim. Second, the exclusion of modern scientific knowledge from the scope of Islamization has led to negligent attitudes, to say the least, toward the secularizing effect of the modern scientific worldview. This leaves the Muslim social scientists, the ideal-types of the Islamization program, with no clue as to how to deal with the questions that modern scientific knowledge poses. Furthermore, to take the philosophical foundations of modern, natural sciences for granted is tantamount to reinforcing the dichotomy between the natural and human sciences, a dichotomy whose consequences continue to pose serious challenges to the validity of the forms of knowledge outside the domain of modern physical sciences.}}</ref> Al-Faruqi was ook betrokke by intergeloofsdialoog, wat wedersydse begrip en samewerking tussen verskillende geloofsgemeenskappe bevorder het. Sy pogings was daarop gemik om 'n globale omgewing van vrede en respek te bevorder en die gemeenskaplikhede tussen Islam, Christendom, en Judaïsme te beklemtoon.<ref>{{cite book |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=Islam and Knowledge: Al Faruqi's Concept of Religion in Islamic Thought |year=2012 |publisher=I. B. Tauris |location=London}}</ref> == Hedendaagse relevansie == Al-Faruqi se idees oor die Islamisering van kennis bly steeds invloedryk in kontemporêre Islamitiese denke. Sy klem op die integrasie van Islamitiese beginsels met moderne akademiese dissiplines bly relevant vir geleerdes en opvoeders wat daarop gemik is om geloof en rede te harmoniseer. Sy werk word dikwels aangehaal in akademiese konferensies en publikasies oor Islamitiese denke en opvoeding.<ref>{{cite journal |last=Bakar |first=Osman |title=The Intellectual Impact of American Muslim Scholars on the Muslim World, with Special Reference to Southeast Asia |journal=Muslims in the United States: Identity, Influence, Innovation |editor-last=Strum |editor-first=Philippa |date=2005 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |isbn=1-933549-98-X |pages=96–97}}</ref><ref>{{cite journal |last=Yusof |first=Norazmi |title=Revisiting al-Faruqi's Islamization of Knowledge in the Context of Modern Islamic Thought |journal=International Journal of Islamic Thought |volume=7 |issue=1 |year=2015 |pages=49–57|doi=10.24035/ijit.07.2015.005 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Shaikh |first=Saulat |title=Ismail al-Faruqi's Concept of the Islamization of Knowledge |journal=Journal of Islamic Studies |volume=15 |issue=3 |year=2015 |pages=49–57}}</ref> Al-Faruqi se bydraes tot intergeloofsdialoog word ook wyd erken. Sy pogings om wedersydse begrip en samewerking tussen verskillende geloofsgemeenskappe te bevorder, is in verskeie wetenskaplike werke opgemerk. Sy benadering tot intergeloofsdialoog, wat die gemeenskaplikhede tussen Islam, Christendom, en Judaïsme beklemtoon, word beskou as 'n belangrike bydrae tot die bevordering van 'n globale omgewing van vrede en respek.<ref>{{cite journal |last=Khan |first=Rahim |title=Al-Faruqi's Interfaith Dialogue and Its Contemporary Significance |journal=Journal of Islamic Studies |volume=15 |issue=3 |year=2018 |pages=209–223}}</ref><ref>{{cite journal |last=Zain |first=Nurul |title=The Role of Ismail al-Faruqi in Interfaith Dialogue |journal=Global Journal of Management and Business Research Administration and Management |volume=13 |issue=10 |year=2013 |pages=10–18}}</ref> Sy bydraes tot die Moslem-gemeenskap in Montreal en sy invloed op Islamitiese geleerdheid is postuum erken.<ref name="balfour" /> == Dood == In Mei 1986 is al-Faruqi en sy vrou in hul huis in Wyncote, Pennsylvania vermoor deur Joseph Louis Young, ook bekend as Yusuf Ali. Young het die misdaad bely, is ter dood veroordeel en het in die tronk aan natuurlike oorsake gesterf in 1996.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1987/01/18/us/black-muslim-charges-in-slaying-of-islamic-scholar-and-his-wife.html|title=Black Muslim Charged in Slaying of Islamic Scholar and His Wife|date=January 18, 1987|website=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://articles.mcall.com/1987-07-08/news/2595065_1_confession-young-knife|title=Confession Details Stalking, Slaying Of Islamic Scholars|last=O'Bryan|first=Ruth|date=July 8, 1987|website=The Morning Call|access-date=May 13, 2018|archive-date=July 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011159/http://articles.mcall.com/1987-07-08/news/2595065_1_confession-young-knife|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pointdebasculecanada.ca/inside-the-capitol-joseph-louis-young-dies-of-natural-causes-on-death-row/|title=Inside the Capitol (Joseph Louis Young dies of natural causes on death row)|last=Bell|first=Adam|date=March 11, 1996|website=The Patriot News|access-date=21 Julie 2024|archive-date=22 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022182222/https://pointdebasculecanada.ca/inside-the-capitol-joseph-louis-young-dies-of-natural-causes-on-death-row/|url-status=dead}}</ref> Die aanval het ook hul dogter, Anmar al-Zein, ernstig beseer, maar sy het oorleef na uitgebreide mediese behandeling. Verskeie teorieë is voorgestel oor die motiewe agter die moorde, insluitend 'n mislukte inbraak en polities gemotiveerde sluipmoord.<ref>{{cite web|url=https://www.wrmea.org/1986-november/focus-on-arabs-and-islam.html|title=Focus on Arabs and Islam|last=Toth|first=Anthony B.|date=November 1986|website=[[Washington Report on Middle East Affairs]]}}</ref><ref name="flet" /><ref>{{cite news |title=Assassination motive behind al-Faruqi killings |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1309&dat=19860820&id=MNRHAAAAIBAJ&sjid=vo4DAAAAIBAJ&pg=5815,1095948 |work=New Straits Times |date=August 20, 1986 |location=Kuala Lumpur, Malaysia |access-date=June 22, 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Zionist backlash against Arab intellectuals |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1309&dat=19860821&id=MdRHAAAAIBAJ&sjid=vo4DAAAAIBAJ&pg=6800,1300812 |work=New Straits Times |date=August 21, 1986 |location=Kuala Lumpur, Malaysia |access-date=June 22, 2024}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Filosowe in die 20ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1921]] [[Kategorie:Sterftes in 1986]] op3psgguucqlffwuoanspgc9tpu1n2i 0 417793 2909291 2908588 2026-06-04T15:43:43Z Jcb 223 2909291 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Ismail Haniyeh | beeld = 03-03-2020 Ismail Haniyeh (3x4 cropped).jpg | beeldonderskrif = Haniyeh in 2020 | geboortenaam = Ismail Abd al-Salah Ahmad Haniyeh | geboortedatum = 29 Januarie 1962 | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Al-Shati-vlugtelingkamp]], [[Gasastrook]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|2024|7|31|1962|1|29|df=yes}} | sterfplek = [[Teheran]], [[Iran]] | party = [[Hamas]] | nasionaliteit = [[Lêer:Flag_of_Palestine.svg|raamloos|24px]] [[Palestyne|Palestyns]] | orde = Voorsitter van die Politieke Buro van Hamas | termynaanvang = 6 Mei 2017 | termyneinde = 31 Julie 2024 | leier = | vise = [[Saleh al-Arouri]] | president = | eersteminister = | premier = | voorganger = [[Khaled Mashal]] | opvolger = [[Khaled Mashal]] (waarnemend)<br>[[Yahya Sinwar]] | orde1 = Adjunkvoorsitter van die Politieke Buro van Hamas | termynaanvang1 = 4 April 2013 | termyneinde1 = 6 Mei 2017 | leier1 = [[Khaled Mashal]] | vise1 = | president1 = | eersteminister1 = | premier1 = | voorganger1 = [[Mousa Abu Marzook]] | opvolger1 = [[Saleh al-Arouri]] | orde2 = 1ste Leier van Hamas in die [[Gasastrook]] | termynaanvang2 = 14 Junie 2007 | termyneinde2 = 13 Februarie 2017 | leier2 = | vise2 = | president2 = | eersteminister2 = | premier2 = | voorganger2 = Posisie geskep | opvolger2 = [[Yahya Sinwar]] | orde3 = Eerste Minister van die<br/>Palestynse Nasionale Owerheid (betwis) | termynaanvang3 = 29 Maart 2006 | termyneinde3 = 2 Junie 2014 | leier3 = | vise3 = | president3 = [[Mahmoud Abbas]] | eersteminister3 = | premier3 = | voorganger3 = [[Ahmed Qurei]] | opvolger3 = [[Rami Hamdallah]] | orde4 = Lid van die Palestynse Wetgewende Raad | termynaanvang4 = 18 Februarie 2006 | termyneinde4 = 31 Julie 2024 | leier4 = | vise4 = | president4 = | eersteminister4 = | premier4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | ouers = | eggenoot = Amal | kinders = 13 | alma_mater = {{nobr|[[Islamitiese Universiteit van Gasa]] ([[Baccalaureus artium|BA]])}} | religie = Islam | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = | webtuiste = }} '''Ismail Haniyeh''' ([[Arabies]]: إسماعيل هنية) (1962 of 1963 – [[31 Julie]] [[2024]]) was 'n Palestynse politikus wat algemeen beskou is as die hoof politieke leier van [[Hamas]], wat die [[Gasastrook]] sedert 2007 regeer.<ref>{{Cite web |last=Alshawabkeh |first=Lina |date=2023-10-17 |title=Who are the leaders of Hamas? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67103298 |access-date=2024-02-19 |website=BBC News |language=en |archive-date=19 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019162128/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67103298 |url-status=live }}</ref> Hy was die voorsitter van die Hamas Politieke Buro. Van 2023 tot sy dood het hy in [[Katar]] gewoon.<ref>{{Cite web |title=Ismail Haniyeh |url=https://www.counterextremism.com/extremists/ismail-haniyeh |access-date=28 Oktober 2023 |website=Counter Extremism Project |language=en |archive-date=28 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231028182247/https://www.counterextremism.com/extremists/ismail-haniyeh |url-status=live }}</ref> Haniyeh is in 1962 of 1963 in die al-Shati-vlugtelingkamp in die destydse Egipte-beheerde Gasastrook gebore,<ref name="vin">{{Cite news |last=Vinall |first=Frances |date=31 July 2024 |title=What to know about Ismail Haniyeh, the Hamas leader killed in Iran |url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/31/who-is-hamas-leader-ismail-haniyeh-killed/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240731125427/https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/31/who-is-hamas-leader-ismail-haniyeh-killed/ |archive-date=31 Julie 2024 |access-date=31 Julie 2024 |newspaper=[[The Washington Post]] |quote= Haniyeh is in Januarie 1963 gebore, volgens die Hamas-mediakantoor [...]}}</ref><ref name="brit">{{Cite web |date=31 Julie 2024 |title=Ismail Haniyeh |url=https://www.britannica.com/biography/Ismail-Haniyeh |access-date=31 Julie 2024 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=en |quote=born 1962?}}</ref><ref name="nytimes-ismail-haniyeh-dead">{{Cite news |last1=Livni |first1=Ephrat |last2=Abdulrahim |first2=Raja |date=31 Julie 2024 |title=Ismail Haniyeh, a Top Hamas Leader, Is Dead at 62 |url=https://www.nytimes.com/2024/07/31/world/middleeast/ismail-haniyeh-dead.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240731065214/https://www.nytimes.com/2024/07/31/world/middleeast/ismail-haniyeh-dead.html |archive-date=31 Julie 2024 |access-date=31 July 2024 |work=[[The New York Times]] |language=en |quote= Mnr. Haniyeh is in 1962 gebore [...]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fischbach |first=Michael R. |title=Haniyeh, Ismail |url=https://www.encyclopedia.com/international/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/haniyeh-ismail-1962 |access-date=31 Julie 2024 |website=encyclopedia.com |quote= Haniyeh is in 1962 gebore (sommige bronne sê Januarie 1963) [...]}}</ref> vir ouers wat tydens die Palestynse oorlog van 1948 uit [[Ashkelon]] verdryf of gevlug het. Hy verwerf 'n baccalaureusgraad in Arabiese letterkunde in 1987 aan die Islamitiese Universiteit van Gasa,<ref>{{Cite web |title=Profile: Ismail Haniya, Hamas' political chief |url=https://www.aljazeera.com/features/2017/5/9/profile-ismail-haniya-hamas-political-chief |access-date=5 Junie 2024 |website=Al Jazeera |language=en |date=9 Mei 2017}}</ref> waar hy die eerste keer by Hamas betrokke geraak het nadat dit tydens die Eerste Intifada teen die Israeliese besetting geskep is, wat gelei het tot sy tronkstraf vir drie kort tydperke nadat hulle aan betogings deelgeneem het. Na sy vrylating in 1992 is hy na Libanon verban, en het 'n jaar later teruggekeer om 'n dekaan by Gasa se Islamitiese Universiteit te word. Haniyeh is in 1997 aangestel as hoof van 'n Hamas-kantoor en het daarna in die geledere van die organisasie opgang gemaak.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2024/07/31/middleeast/ismail-haniyeh-death-hamas-profile-intl-hnk/index.html|title=Who was Ismail Haniyeh, the Hamas political leader killed in Tehran?|publisher=CNN}}</ref> Haniyeh is in 1962 of 1963 in die al-Shati-vlugtelingkamp in die destydse [[Egipte]]-beheerde [[Gasastrook]] gebore,<ref name="vin" /><ref name="brit" /><ref name="nytimes-ismail-haniyeh-dead">{{Cite news |last1=Livni |first1=Ephrat |last2=Abdulrahim |first2=Raja |date=31 Julie 2024 |title=Ismail Haniyeh, a Top Hamas Leader, Is Dead at 62 |url=https://www.nytimes.com/2024/07/31/world/middleeast/ismail-haniyeh-dead.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240731065214/https://www.nytimes.com/2024/07/31/world/middleeast/ismail-haniyeh-dead.html |archive-date=31 Julie 2024 |access-date=31 July 2024 |work=[[The New York Times]] |language=en |quote= Mnr. Haniyeh is in 1962 gebore [...]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fischbach |first=Michael R. |title=Haniyeh, Ismail |url=https://www.encyclopedia.com/international/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/haniyeh-ismail-1962 |access-date=31 Julie 2024 |website=encyclopedia.com |quote= Haniyeh is in 1962 gebore (sommige bronne sê Januarie 1963) [...]}}</ref> vir ouers wat tydens die Palestynse oorlog van 1948 uit [[Ashkelon]] verdryf of gevlug het. Hy verwerf 'n baccalaureusgraad in Arabiese letterkunde in 1987 aan die Islamitiese Universiteit van Gasa,<ref>{{Cite web |title=Profile: Ismail Haniya, Hamas' political chief |url=https://www.aljazeera.com/features/2017/5/9/profile-ismail-haniya-hamas-political-chief |access-date=5 Junie 2024 |website=Al Jazeera |language=en |date=9 Mei 2017}}</ref> waar hy die eerste keer by Hamas betrokke geraak het nadat dit tydens die Eerste Intifada teen die Israeliese besetting geskep is, wat gelei het tot sy tronkstraf vir drie kort tydperke nadat hulle aan betogings deelgeneem het. Na sy vrylating in 1992 is hy na [[Libanon]] verban, en het 'n jaar later teruggekeer om 'n dekaan by Gasa se Islamitiese Universiteit te word. Haniyeh is in 1997 aangestel as hoof van 'n Hamas-kantoor en het daarna in die geledere van die organisasie opgang gemaak.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2024/07/31/middleeast/ismail-haniyeh-death-hamas-profile-intl-hnk/index.html|title=Who was Ismail Haniyeh, the Hamas political leader killed in Tehran?|publisher=CNN}}</ref> == 7 Oktober-aanvalle == Op 7 Oktober 2023 het beelde van sy kantoor in die Katarse hoofstad [[Doha]] Haniyeh getoon terwyl hy die Hamas-geleide 7 Oktober-aanval saam met ander Hamas-amptenare gevier het, voordat hulle gebid en God geprys het. Volgens die Britse koerant ''The Telegraph'' het Haniyeh die "publieke gesig" van die aanval geword en dit openbaar beskryf as die begin van 'n nuwe era in die Israelies-Palestynse konflik.<ref name=":2">{{Cite news |last1=Makoii |first1=Akhtar |last2=Confino |first2=Jotam |last3=Zagon |first3=Chanel |last4=Cleave |first4=Iona |date=31 Julie 2024 |title=Israel-Hamas-oorlog nuutste: Hamas-politieke leier Ismail Haniyeh vermoor in Iran |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/07/31/israel-hamas-war-latest-news-leader-ismail-haniyeh-killed/ |access-date=31 Julie 2024 |work=The Telegraph |issn=0307-1235 |archive-date=31 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240731040020/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/07/31/israel-hamas-war-latest-news-leader-ismail-haniyeh-killed/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last1=Rothwell |first1=James |last2=Shamalakh |first2=Siham |date=8 Oktober 2023 |title=Ismael Haniyeh-profiel: Hamas-leier wat 7 Oktober gejuig het en wapenstilstandonderhandelinge gelei het |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/10/08/hamas-leader-ismail-haniyeh-behind-attack-on-israel/ |access-date=31 Julie 2024 |work=The Telegraph |issn=0307-1235 |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115213404/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/10/08/hamas-leader-ismail-haniyeh-behind-attack-on-israel/ |url-status=live }}</ref> Haniyeh het 'n televisie-toespraak gegee waarin hy bedreigings teen die [[Al-Aqsa-moskee]], die Israeliese blokade van Gaza en die lot van Palestynse vlugtelinge genoem het:<ref name="reuters">{{cite news|title=Israel belowe 'magstryd' na verrassingsaanval|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/sirens-warning-incoming-rockets-sound-around-gaza-near-tel-aviv-2023-10-07/|access-date=30 Desember 2023|archive-date=8 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008133733/https://www.reuters.com/world/middle-east/sirens-warning-incoming-rockets-sound-around-gaza-near-tel-aviv-2023-10-07/|url-status=live|work=Reuters|date=7 Oktober 2023|first1=Maayan |last1=Lubell |first2=Nidal |last2=Al-Mughrabi |first3=Ammar |last3=Awad}}</ref> "Hoeveel keer het ons julle gewaarsku dat die Palestynse mense al 75 jaar in vlugtelingkamp leef, en julle weier om die regte van ons mense te erken?"<ref name="reuters" /> Hy het verder gesê dat Israel, "wat homself nie kan beskerm teen weerstandbieders nie", nie ander Arabiese lande kan beskerm nie, en dat "al die normaliseringsakkoorde wat julle met daardie entiteit gesluit het, hierdie [Palestynse] konflik nie kan oplos nie."<ref>{{cite web |title=Hamas-leier Haniyeh: Stryd 'sal na Wesbank, Jerusalem versprei' |url=https://www.arabnews.com/node/2387146/middle-east |work=Arab News |date=8 Oktober 2023 |publisher=Retuers, Associated Press |access-date=15 November 2023 |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115211714/https://www.arabnews.com/node/2387146-middle-east |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Hamas-leier Haniyeh sê Israel kan nie Arabiese lande beskerm nie |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/hamas-leader-haniyeh-says-israel-cant-provide-protection-arab-countries-2023-10-07/ |work=Reuters |date=7 Oktober 2023 |access-date=15 November 2023 |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115052135/https://www.reuters.com/world-middle-east/hamas-leader-haniyeh-says-israel-cant-provide-protection-arab-countries-2023-10-07/ |url-status=live }}</ref> == Sluipmoord == Op 31 Julie 2024 is Haniyeh in [[Teheran]] vermoor, waar hy die inhuldiging van die nuutverkose President van Iran, [[Masoud Pezeshkian]], bygewoon het.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/7/31/hamass-political-chief-ismail-haniyeh-assassinated-in-iran-state-media|title=Hamas's political chief Ismail Haniyeh assassinated in Iran|date=31 July 2024|website=[[Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731034454/https://www.aljazeera.com/news/2024/7/31/hamass-political-chief-ismail-haniyeh-assassinated-in-iran-state-media|archive-date=31 July 2024|access-date=31 July 2024|url-status=live}}</ref> Hamas het gesê dat hy saam met een van sy liggaamwagte deur 'n "Sionistiese" lugaanval op 'n woning vermoor is.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/hamas-chief-ismail-haniyeh-killed-israeli-airstrike-iran-hamas-says-rcna164425|title=Hamas chief Ismail Haniyeh killed in Israeli airstrike in Iran, Hamas says|last=Aggarwal|first=Mithil|date=31 July 2024|website=NBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731034620/https://www.nbcnews.com/news/world/hamas-chief-ismail-haniyeh-killed-israeli-airstrike-iran-hamas-says-rcna164425|archive-date=31 July 2024|access-date=31 July 2024|url-status=live}}</ref><ref name="arabiya2">{{cite web|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2024/07/31/palestinian-president-abbas-strongly-condemns-killing-of-hamas-chief-haniyeh|title=Palestinian President Abbas 'strongly condemns' killing of Hamas chief Haniyeh|date=31 July 2024|website=al-Arabiya|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731051348/https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2024/07/31/palestinian-president-abbas-strongly-condemns-killing-of-hamas-chief-haniyeh|archive-date=31 July 2024|access-date=31 July 2024|url-status=live}}</ref> Hy was 62 jaar oud. Volgens ''[[The New York Times]]'' en ander bronne is Haniyeh vermoor met 'n op afstand geaktiveerde bom wat twee maande tevore in sy gastehuiskamer weggesteek is, wat afgaan toe hy binne bevestig is.<ref name="nytbombplot">{{Cite news|last1=Bergman|first1=Ronen|last2=Mazzetti|first2=Mark|last3=Fassihi|first3=Farnaz|date=2024-08-01|title=Bomb Smuggled Into Tehran Guesthouse Months Ago Killed Hamas Leader|url=https://www.nytimes.com/2024/08/01/world/middleeast/how-hamas-leader-haniyeh-killed-iran-bomb.html|access-date=2024-08-01|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=1 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801133058/https://www.nytimes.com/2024/08/01/world/middleeast/how-hamas-leader-haniyeh-killed-iran-bomb.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://ara.tv/j23c7|title=هنية قتل بعبوة ناسفة كانت مزروعة داخل غرفته.. مصادر تكشف|newspaper=العربية}}</ref> Die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] van Iran het gesê dat Haniyeh deur "’n kortafstandprojektil met sowat 7 kg springstof" vermoor is wat van buite die gebou van waar hy gebly het, afgevuur is.<ref>{{Cite news|date=3 August 2024|title=Haniyeh killed by 'short-range projectile' fired from outside home: IRGC residence|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/8/3/haniyeh-killed-by-short-range-projectile-fired-from-outside-home-irgc|access-date=3 August 2024|work=Al Jazeera|archive-date=3 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803113623/https://www.aljazeera.com/news/2024/8/3/haniyeh-killed-by-short-range-projectile-fired-from-outside-home-irgc|url-status=live}}</ref> ’n Begrafnis is vir Haniyeh in Teheran op 1 Augustus gehou, met Iran se hoogste leier [[Ali Chamenei]] wat die gebede gelei het. Haniyeh se oorskot is die volgende dag na Katar geneem en in [[Lusail]] begrawe.<ref>{{cite news|url=https://www.rferl.org/a/haniyheh-funeral-tehran-khamenei/33058880.html|title=Haniyeh Funeral Procession Under Way In Iran|date=August 1, 2024|work=RFE/RL|access-date=1 August 2024|archive-date=1 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801073259/https://www.rferl.org/a/haniyheh-funeral-tehran-khamenei/33058880.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c9wvwyx07m1o|title=Hamas leader Haniyeh buried in Qatar|date=2 August 2024|work=[[BBC]]|access-date=3 August 2024|archive-date=3 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803101458/https://www.bbc.com/news/articles/c9wvwyx07m1o|url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Haniyeh, Ismail}} [[Kategorie:Geboortes in 1965]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Palestynse politici]] [[Kategorie:Palestynse terroriste]] rnl4se6z0me7lqd2ewqdy76oqiwnzwd 0 419410 2909519 2892496 2026-06-05T07:26:14Z Pyb en résidence 170719 /* Navorsing */ photo (better quality) 2909519 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Gabriel Lippmann2.jpg|duimnael|Gabriel Jonas Lippmann in 1908.]] '''Gabriel Jonas Lippmann''' (Bonnevoie (toe gemeente Hollerich, vandag munisipaliteit van [[Luxemburg]]),<ref>Cf. p. 82: J.A. Massard (1997): [https://massard.info/pdf/lippmann_massard.pdf ''Gabriel Lippmann et le Luxembourg''.] in: J.P. Pier & J.A. Massard (éds): ''Gabriel Lippmann: Commémoration par la section des sciences naturelles, physiques et mathématiques de l’Institut grand-ducal de Luxembourg du 150e anniversaire du savant né au Luxembourg, lauréat du prix Nobel en 1908.'' Luxembourg, Section des sciences naturelles, physiques et mathématiques de l’Institut grand-ducal de Luxembourg en collaboration avec le Séminaire de mathématique et le Séminaire d’histoire des sciences et de la médecine du centre universitaire de Luxembourg: 81-111. [https://web.archive.org/web/20230627123824/https://massard.info/pdf/lippmann_massard.pdf Geargiveerd] op 27 Junie 2023.</ref> [[16 Augustus]] [[1845]] – [[13 Julie]] [[1921]] in die Atlantiese Oseaan) was 'n Franse [[fisikus]] en wenner van die [[Nobelprys vir Fisika]] in 1908. Hy die prys ontvang vir die vervaardiging van die eerste kleursensitiewe fotografiese plaat (Lippmann-proses). ==Biografie en loopbaan== Lippmann is in Bonnevoie, Luxemburg, gebore. Sy ouers was Franse [[Jood|Jode]]. In 1858 het Gabriel die ''lycée'' betree en 10 jaar later die ''[[École normale supérieure]]'' in [[Parys]]. Sy skoolloopbaan was nie besonder suksesvol nie; hy was slim, maar wou net werk aan vakke wat hom interesseer. Hy kon dus nie sy onderwysdiploma behaal nie. In 1873 het hy [[Duitsland]] namens die Franse regering besoek om onderrigmetodes in die presiese wetenskappe te ondersoek. Hy het daar saam met Kirchhoff in [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] en by Helmholtz in [[Berlyn]] gewerk. In 1878 het hy 'n wetenskaplike pos in Parys gekry en in 1883 is hy aangestel as professor in wiskundige fisika aan die [[Sorbonne Universiteit|Sorbonne]]. In 1886 het hy Jamin opgevolg as professor in eksperimentele fisika en is in beheer van die fisika-navorsingslaboratoriums geplaas. Hy het hierdie posisie tot sy dood behou. Hy trou in 1888 en het aktief gebly as wetenskaplike tot sy dood op die ouderdom van 75, op see, terwyl hy teruggekeer van 'n reis na [[Noord-Amerika]]. ==Navorsing== [[Lêer:Musealihotographies interférentielles de Gabriel Lippmann - Musealia bouquet 600.jpg|links|duimnael|'n Foto geneem deur Lippmann .]] Lippmann was 'n veelsydige wetenskaplike, maar hy is veral bekend vir sy bydraes tot [[optika]] en [[elektrisiteit]]. Hy het onder meer die verband tussen elektriese en kapillêre verskynsels bestudeer en op grond van hierdie navorsing 'n galvanometer en 'n baie sensitiewe elektrometer gebou wat gebruik is om die eerste [[elektrokardiogram]]me te maak. Lippmann het reeds in 1886 die teorie van sy proses vir kleurfotografie ontwikkel. Die proses het noodsaaklik gebruik gemaak van interferensie tussen invallende lig en lig wat deur 'n [[spieël]] agter die fotografiese plaat weerkaats word. Na 'n paar eksperimentering en vervolmaking kon Lippmann in 1893 baie kleurakkurate foto's aanbied, geneem deur die Lumière-broers. In 1894 het hy die hele proses gepubliseer. Alhoewel Lippmann se proses baie getroue [[foto]]'s opgelewer het, het dit nooit gewild geword nie, hoofsaaklik omdat die beligtingstye wat vereis word baie lank was en omdat die foto's nie gereproduseer kon word nie (ten minste nie sonder om 'n nuwe foto te neem nie). Nietemin was die Lippmann-proses 'n belangrike stap vorentoe in kleurfotografie. Lippmann was nie die eerste wat 'n kleurfoto aangebied het nie; dit was Maxwell. Maxwell het egter drie fotografiese plate gebruik om die kleureffek ('n soort driekleurdruk) te verkry terwyl Lippmann 'n volkleurplaat ontwikkel het. Lippmann het ook die selostaat ontwikkel, ’n toestel waarmee tydbeelde van die sterrehemel (met behulp van spieëls) gemaak kan word op so ’n manier dat dit lyk asof die sterre nie relatief tot die kamera beweeg nie. ==Trivia== Lippmann was [[Marie Curie]] se promotor. Hy was baie beïndruk deur haar en het haar aan [[Pierre Curie]] voorgestel. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lippmann, Gabriel Jonas}} [[Kategorie:Geboortes in 1845]] [[Kategorie:Sterftes in 1921]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] li25ohkyk006zaml7detwj6a0mcgdf9 0 420502 2909324 2832435 2026-06-04T16:49:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909324 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die getal 2, vir ander gebruike, sien [[2 (dubbelsinnig)]].'' {{getal | simbool = 2 | orde =<!--b.v. eerste, tweede, derde | net een --> }} '''2''' ('''twee''') is 'n [[natuurlike getal]] wat ná [[1 (getal)|1]] en vóór [[3 (getal)|3]] op die getallelyn lê. 2 is 'n [[priemgetal]]. == Wiskunde == 'n [[Heelgetal]] word as 'n [[Pariteit|ewe getal]] bepaal as dit deelbaar deur [[twee]] is. Wanneer dit in basis 10 geskryf word, sal alle veelvoude van 2 eindig op 0, 2, 4, 6 of 8.<ref name="oeis">{{Cite web|url=https://oeis.org/A005843 |title=The On-Line Encyclopedia of Integer Sequences. |access-date=2022-12-15 |lang=en}}</ref> === Lys van basiese berekeninge === {| class ="wikitable" style="text-align: center;" |- !width = "105px" | [[Vermenigvuldiging]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !25 !50 !100 !1000 !10000 |- | 2 × ''x''''' | 2]] | [[4 (getal) | 4]] | [[6 (getal) | 6]] | [[8 (getal) | 8]] | [[10 (getal) | 10]] | [[12 (getal) | 12]] | [[14 (getal) | 14]] | [[16 (getal) | 16]] | [[18 (getal) | 18]] | [[20 (getal) | 20]] | [[22 (getal) | 22]] | [[24 (getal) | 24]] | [[26 (getal) | 26]] | [[28 (getal) | 28]] | [[30 (getal) | 30]] | [[32 (getal) | 32]] | [[34 (getal) | 34]] | [[36 (getal) | 36]] | [[38 (getal) | 38]] | [[40 (getal) | 40]] | [[42 (getal) | 42]] | [[44 (getal) | 44]] | [[46 (getal) | 46]] | [[48 (getal) | 48]] | [[50 (getal) | 50]] | [[100 (getal) | 100]] | [[200 (getal) | 200]] | [[2000 (getal) | 2000]] | [[20000 (getal) | 2000]] |} {|class ="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Deling]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !width = "5px" | !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 |- | 2 ÷ ''x''''' | 2 | 1 | 0.667 | 0.500 | 0.400 | 0.333 | 0.286 | 0.250 | 0.222 | 0.200 ! | 0.182 | 0.167 | 0.154 | 0.143 | 0.133 | 0.125 | 0.118 | 0.111 | 0.105 | 0.100 |- | x ÷ 2 | 0.500 | 1 | 1.500 | 2 | 2.500 | 3 | 3.500 | 4 | 4.500 | 5 ! | 5.500 | 6 | 6.500 | 7 | 7.500 | 8 | 8.500 | 9 | 9.500 | 10 |} {| class ="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Magsverheffing]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !width = "5px" | !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 |- | 2^x | 2 | 4 | 8 | 16 | 32 | 64 | 128 | 256 | 512 | 1024 ! | 2048 | 4096 | 8192 | 16384 | 32768 | 65536 | 131072 | 262144 | 524288 | 1048576 |- | x² | 1 | 4 | 9 | 16 | 25 | 36 | 49 | 64 | 81 | 100 ! | 121 | 144 | 169 | 196 | 225 | 256 | 289 | 324 | 361 | 400 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commons category-inline|2 (number}} {{Normdata}} [[Kategorie:Getalle]] 0wx3s0zs0e8zmfhsg3r5hlaofxc7h6r 2909325 2909324 2026-06-04T16:49:15Z Oesjaar 7467 /* Lys van basiese berekeninge */ Ai! 2909325 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die getal 2, vir ander gebruike, sien [[2 (dubbelsinnig)]].'' {{getal | simbool = 2 | orde =<!--b.v. eerste, tweede, derde | net een --> }} '''2''' ('''twee''') is 'n [[natuurlike getal]] wat ná [[1 (getal)|1]] en vóór [[3 (getal)|3]] op die getallelyn lê. 2 is 'n [[priemgetal]]. == Wiskunde == 'n [[Heelgetal]] word as 'n [[Pariteit|ewe getal]] bepaal as dit deelbaar deur [[twee]] is. Wanneer dit in basis 10 geskryf word, sal alle veelvoude van 2 eindig op 0, 2, 4, 6 of 8.<ref name="oeis">{{Cite web|url=https://oeis.org/A005843 |title=The On-Line Encyclopedia of Integer Sequences. |access-date=2022-12-15 |lang=en}}</ref> === Lys van basiese berekeninge === {| class ="wikitable" style="text-align: center;" |- !width = "105px" | [[Vermenigvuldiging]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !25 !50 !100 !1000 !10000 |- | 2 × ''x''''' | 2 | [[4 (getal) | 4]] | [[6 (getal) | 6]] | [[8 (getal) | 8]] | [[10 (getal) | 10]] | [[12 (getal) | 12]] | [[14 (getal) | 14]] | [[16 (getal) | 16]] | [[18 (getal) | 18]] | [[20 (getal) | 20]] | [[22 (getal) | 22]] | [[24 (getal) | 24]] | [[26 (getal) | 26]] | [[28 (getal) | 28]] | [[30 (getal) | 30]] | [[32 (getal) | 32]] | [[34 (getal) | 34]] | [[36 (getal) | 36]] | [[38 (getal) | 38]] | [[40 (getal) | 40]] | [[42 (getal) | 42]] | [[44 (getal) | 44]] | [[46 (getal) | 46]] | [[48 (getal) | 48]] | [[50 (getal) | 50]] | [[100 (getal) | 100]] | [[200 (getal) | 200]] | [[2000 (getal) | 2000]] | [[20000 (getal) | 2000]] |} {|class ="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Deling]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !width = "5px" | !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 |- | 2 ÷ ''x''''' | 2 | 1 | 0.667 | 0.500 | 0.400 | 0.333 | 0.286 | 0.250 | 0.222 | 0.200 ! | 0.182 | 0.167 | 0.154 | 0.143 | 0.133 | 0.125 | 0.118 | 0.111 | 0.105 | 0.100 |- | x ÷ 2 | 0.500 | 1 | 1.500 | 2 | 2.500 | 3 | 3.500 | 4 | 4.500 | 5 ! | 5.500 | 6 | 6.500 | 7 | 7.500 | 8 | 8.500 | 9 | 9.500 | 10 |} {| class ="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Magsverheffing]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !width = "5px" | !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 |- | 2^x | 2 | 4 | 8 | 16 | 32 | 64 | 128 | 256 | 512 | 1024 ! | 2048 | 4096 | 8192 | 16384 | 32768 | 65536 | 131072 | 262144 | 524288 | 1048576 |- | x² | 1 | 4 | 9 | 16 | 25 | 36 | 49 | 64 | 81 | 100 ! | 121 | 144 | 169 | 196 | 225 | 256 | 289 | 324 | 361 | 400 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commons category-inline|2 (number}} {{Normdata}} [[Kategorie:Getalle]] s32xu2ftncuw5tkqjpjbrme0j803k2b 0 420510 2909326 2709658 2026-06-04T16:50:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909326 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die getal 6, vir ander gebruike, sien [[6 (dubbelsinnig)]].'' {{getal | simbool = 6 | orde = sesde }} '''6''' ('''ses''') is 'n [[natuurlike getal]] wat ná [[5 (getal)|5]] en vóór [[7 (getal)|7]] op die getallelyn lê. == Wiskunde == 'n [[Heelgetal]] word as 'n [[Pariteit|ewe getal]] bepaal as dit deelbaar deur [[2 (getal)|twee]] is. Wanneer dit in basis 10 geskryf word, sal alle veelvoude van 2 eindig op 0, 2, 4, 6 of 8.<ref name="oeis">{{Cite web|url=https://oeis.org/A005843 |title=The On-Line Encyclopedia of Integer Sequences. |access-date=2022-12-15 |lang=en}}</ref> === Lys van basiese berekeninge === {| class ="wikitable" style="text-align: center;" |- !width = "105px" | [[Vermenigvuldiging]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !25 !50 !100 !1000 !10000 |- | 6 × ''x''''' | 6 | [[12 (getal) | 12]] | [[18 (getal) | 18]] | [[24 (getal) | 24]] | [[30 (getal) | 30]] | [[36 (getal) | 36]] | [[42 (getal) | 42]] | [[48 (getal) | 48]] | [[54 (getal) | 54]] | [[60 (getal) | 60]] | [[66 (getal) | 66]] | [[72 (getal) | 72]] | [[78 (getal) | 78]] | [[84 (getal) | 84]] | [[90 (getal) | 90]] | [[96 (getal) | 96]] | [[102 (getal) | 102]] | [[108 (getal) | 108]] | [[114 (getal) | 114]] | [[120 (getal) | 120]] | [[126 (getal) | 126]] | [[132 (getal) | 132]] | [[138 (getal) | 138]] | [[144 (getal) | 144]] | [[150 (getal) | 150]] | [[300 (getal) | 300]] | [[600 (getal) | 600]] | [[6000 (getal) | 6000]] | [[60000 (getal) | 60000]] |} {|class ="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Deling]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !width = "5px" | !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 |- | 6 ÷ ''x''''' | 6 | 3 | 2 | 1.500 | 1.200 | 1 | 0.857 | 0.750 | 0.667 | 0.600 ! | 0.545 | 0.500 | 0.462 | 0.429 | 0.400 | 0.375 | 0.353 | 0.333 | 0.316 | 0.300 |- | x ÷ 6 | 0.167 | 0.333 | 0.500 | 0.667 | 0.833 | 1 | 1.167 | 1.333 | 1.500 | 1.667 ! | 1.833 | 2 | 2.167 | 2.333 | 2.500 | 2.667 | 2.833 | 3 | 3.167 | 3.333 |} {| class ="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Magsverheffing]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !width = "5px" | !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 |- | 6^x | 6 | 36 | 216 | 1296 | 7776 | 46656 | 279936 | 1679616 | 10077696 | 60466176 ! | 362797056 | 2176782336 | 13060694016 | 78364164096 | 470184984576 | 2821109907456 | 16926659444736 | 101559956668416 | 609359740010496 | 3656158440062976 |- | x⁶ | 1 | 64 | 729 | 4096 | 15625 | 46656 | 117649 | 262144 | 531441 | 1000000 ! | 1771561 | 2985984 | 4826809 | 7529536 | 11390625 | 16777216 | 24137569 | 34012224 | 47045881 | 64000000 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commons category-inline|6 (number}} {{Normdata}} [[Kategorie:Getalle]] 8zkkc2pk2xi0n21qdma6ypciv7a16d8 0 420516 2909327 2715915 2026-06-04T16:51:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909327 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die getal 9, vir ander gebruike, sien [[9 (dubbelsinnig)]].'' {{getal | simbool = 9 | orde =<!--b.v. eerste, tweede, derde | net een --> }} '''9''' ('''nege''') is 'n [[natuurlike getal]] wat ná [[8 (getal)|8]] en vóór [[10 (getal)|10]] op die getallelyn lê. 9 is die grootste enkelsyfergetal in die [[desimale|desimale stelsel]]. == Wiskunde == === Meetkunde === 'n [[veelhoek]] met nege sye word 'n [[negehoek]] genoem.<ref>Robert Dixon, ''Mathographics''. New York: Courier Dover Publications: 24</ref> 'n Gereelde-negehoek kan [[Konstrueerbare veelhoek|gekonstrueer]] wees met 'n gereelde [[kompas]], [[reguitlyn]], en [[hoektrisektor]].<ref>{{Cite journal|last=Gleason |first=Andrew M. |author-link=Andrew M. Gleason |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00029890.1988.11971989?journalCode=uamm20 |title=Angle trisection, the heptagon, and the triskaidecagon |journal=[[American Mathematical Monthly]] |volume= 95 |issue=3 |year= 1988 |publisher=[[Taylor & Francis, Ltd]] |pages=191–194 |doi=10.2307/2323624 |mr=935432 |jstor=2323624 |s2cid=119831032 }}</ref> Die laagste aantal [[vierkant]]e wat nodig is vir 'n perfekte teëlwerk van 'n [[reghoek]] is 9.<ref>{{cite OEIS|A219766|Number of nonsquare simple perfect squared rectangles of order n up to symmetry}}</ref> === Lys van basiese berekeninge === {| class ="wikitable" style="text-align: center;" |- !width = "105px" | [[Vermenigvuldiging]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !25 !50 !100 !1000 !10000 |- | 9 × ''x''''' | 9 | [[18 (getal) | 18]] | [[27 (getal) | 27]] | [[36 (getal) | 36]] | [[45 (getal) | 45]] | [[54 (getal) | 54]] | [[63 (getal) | 63]] | [[72 (getal) | 72]] | [[81 (getal) | 81]] | [[90 (getal) | 90]] | [[99 (getal) | 99]] | [[108 (getal) | 108]] | [[117 (getal) | 117]] | [[126 (getal) | 126]] | [[135 (getal) | 135]] | [[144 (getal) | 144]] | [[153 (getal) | 153]] | [[162 (getal) | 162]] | [[171 (getal) | 171]] | [[180 (getal) | 180]] | [[189 (getal) | 189]] | [[198 (getal) | 198]] | [[207 (getal) | 207]] | [[216 (getal) | 216]] | [[225 (getal) | 225]] | [[450 (getal) | 450]] | [[900 (getal) | 900]] | [[9000 (getal) | 9000]] | [[90000 (getal) | 90000]] |} {|class ="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Deling]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !width = "5px" | !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 |- | 9 ÷ ''x''''' | 9 | 4.500 | 3 | 2.250 | 1.800 | 1.500 | 1.286 | 1.125 | 1 | 0.900 ! | 0.818 | 0.750 | 0.692 | 0.643 | 0.600 | 0.562 | 0.529 | 0.500 | 0.474 | 0.450 |- | x ÷ 9 | 0.111 | 0.222 | 0.333 | 0.444 | 0.556 | 0.667 | 0.778 | 0.889 | 1 | 1.111 ! | 1.222 | 1.333 | 1.444 | 1.556 | 1.667 | 1.778 | 1.889 | 2 | 2.111 | 2.222 |} {| class ="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Magsverheffing]] !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !width = "5px" | !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 |- | 9^x | 9 | 81 | 729 | 6561 | 59049 | 531441 | 4782969 | 43046721 | 387420489 | 3486784401 ! | 31381059609 | 282429536481 | 2541865828329 | 22876792454961 | 205891132094649 | 1853020188851841 | 16677181699666568 | 150094635296999136 | 1350851717672992000 | 12157665459056928768 |- | x⁹ | 1 | 512 | 19683 | 262144 | 1953125 | 10077696 | 40353607 | 134217728 | 387420489 | 1000000000 ! | 2357947691 | 5159780352 | 10604499373 | 20661046784 | 38443359375 | 68719476736 | 118587876497 | 198359290368 | 322687697779 | 512000000000 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commons category-inline|9 (number}} {{Normdata}} [[Kategorie:Getalle]] cy5sk2zrcjnaz8ymczij3jn0o1c4wq5 0 423594 2909306 2908071 2026-06-04T16:25:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909306 wikitext text/x-wiki [[Lêer:USD_Coin_logo_(2024).png|duimnael|314x314px|Die amptelike USDC-logo.]] '''USD Coin''' (afkorting: '''USDC''') is 'n [[Kriptogeld|kripto-geldeenheid]] en 'n [[stabielemunt]] gekoppel aan die [[Amerikaanse dollar]] wat deur die maatskappy Circle uitgereik word. Circle het USDC op 15 Mei [[2018]] aangekondig, en dit het in September van dieselfde jaar aktief geword. USDC werk as 'n [[Ethereum]] ERC-20-token en is ook beskikbaar op verskeie ander blockchain-platforms.<ref>{{cite web |url=https://www.kraken.com/learn/what-is-usd-coin-usdc |title=What is USDC (USDC)? |publisher=kraken.com |access-date=26 Januarie 2025 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005072500/https://www.kraken.com/learn/what-is-usd-coin-usdc |archive-date=5 Oktober 2024 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> USDC se vernaamste mededinger is [[Tether (kriptogeld)|Tether]], wat die mark deur markkapitalisasie oorheers. USDC en Tether het amper gelykheid in [[2022]] bereik, maar USDC het gedaal wat saamgeval het met die [[ineenstorting van Silicon Valley Bank]], waar Circle reserwes gehou het.<ref>{{cite web |url=https://finance.yahoo.com/news/circle-reveals-3-3-billion-041025738.html |title=Circle reveals it has $3.3 billion stuck at Silicon Valley Bank as USDC wobbles against its peg |publisher=Yahoo Finance |access-date=26 Januarie 2025 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114125604/https://finance.yahoo.com/news/circle-reveals-3-3-billion-041025738.html |archive-date=14 Januarie 2025 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *[https://www.circle.com/usdc Amptelike webwerf] {{Saadjie}} {{Kriptogeld}} [[Kategorie:Kriptogeld]] j1a9ki3yhlcom3fdvtyt1qy9orgqslu 0 427190 2909312 2903736 2026-06-04T16:31:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909312 wikitext text/x-wiki '''"Skiet die [[Boere|Boer]]"''' ([[Xhosa]]: '''"''Dubul' ibhunu''"''') is 'n omstrede [[Suid-Afrika]]anse anti-[[apartheid]][[lied]].<ref>{{cite journal |last1=Gray |first1=Louise |title=Can Music Kill? |trans-title=Kan musiek doodmaak? |journal=Index on Censorship |date=10 September 2010 |volume=39 |issue=3 |pages=112–120 |doi=10.1177/0306422010379686|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Thompson |first1=Mabunda M. |last2=Ramhurry |first2=Cindy |title=A uniting song that divides: A critical analysis of (Kill the Boer) |trans-title='n Verenigende lied wat verdeel: 'n Kritiese analise van (Skiet die Boer) |journal=Muziki |date=7 March 2014 |volume=11 |issue=1 |pages=32–42 |doi=10.1080/18125980.2014.893091 |s2cid=145002213}}</ref><ref name="groundup-20220825">{{cite web |last=Broughton |first=Tania |date=2022-08-25 |title=Judge rules that "Kill the boer - Kill the farmer" is not hate speech |trans-title=Regter beslis dat "Skiet die Boer" nie haatspraak is nie |url=https://groundup.org.za/article/judge-rules-kill-boer---kill-farmer-not-hate-speech/ |access-date=2024-03-20 |website=GroundUp News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Croucamp |first=Piet |date=11 August 2023 |title=It's not whites who should fear Malema's rhetoric |url=https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2023-08-11-its-not-whites-who-should-fear-malemas-rhetoric/ |access-date=2024-03-20 |website=[[Vrye Weekblad]] |language=af-ZA |archive-date=2024-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320084517/https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2023-08-11-its-not-whites-who-should-fear-malemas-rhetoric/ |url-status=dead }}</ref> Dit word in Xhosa of [[Zoeloe]] gesing. Die lied het sy oorsprong in die stryd teen apartheid toe dit die eerste keer gesing is om teen die [[Afrikaners|Afrikaner]]-gedomineerde apartheidregering van Suid-Afrika te protesteer.<ref name="dmh2" /> Ná 'n uitspraak van die Suid-Gautengse hooggeregshof in Johannesburg in 2010<ref>{{Cite news |date=2011-09-12 |title=ANC Julius Malema's Shoot the Boer ruled 'hate speech' |trans-title=ANC se Julius Malema se "Skiet die Boer" as haatspraak beslis |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14878102 |access-date=2025-01-24 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> is die lied as [[haatspraak]] geklassifiseer, maar hierdie uitspraak is in 2022 deur die gelykheidshof omgekeer, wat beslis het dat "Skiet die Boer" nie haatspraak of 'n aansporing tot geweld is nie.<ref>{{Cite news |last=Eligon |first=John |date=2023-08-02 |title='Kill the Boer' Song Fuels Backlash in South Africa and U.S. |trans-title="Skiet die Boer"-lied voed teenreaksie in Suid-Afrika en VSA |url=https://www.nytimes.com/2023/08/02/world/africa/south-africa-kill-boer-song.html |access-date=2025-01-24 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref name="groundup-20220825" /> Ondersteuners van die lied beskou dit as 'n lied wat 'n belangrike deel van [[Geskiedenis van Suid-Afrika|Suid-Afrika se geskiedenis]] verwoord<ref name="mg1">{{Cite web |last=Quintal |first=Genevieve |date=19 May 2011 |title='Shoot the boer': Lost in translation? |trans-title="Skiet die Boer": Verlore in vertaling? |url=https://mg.co.za/article/2011-05-19-shoot-the-boer-lost-in-translation/ |access-date=16 March 2019 |website=The M&G Online |language=en}}</ref><ref name="Msila">{{Cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/Vuyisile%20Mini%20paper.pdf |title=Mini and the song: The place of protest song in history |trans-title=Mini en die lied: Die plek van proteslied in geskiedenis |last=Msila |first=Vuyisile |date=20 September 2011 |website=www.sahistory.org.za |publisher=UNISA |page=13 |access-date=16 March 2019}}</ref> en 'n belangrike deel van politieke diskoers is<ref>{{Cite journal |last=Gunner |first=Liz |date=2015 |title=Song, identity and the state: Julius Malema's "Dubul' ibhunu" song as catalyst |trans-title=Lied, identiteit en die staat: Julius Malema se "Skiet die Boer"-lied as katalisator |url=https://www.jstor.org/stable/24758684 |journal=Journal of African Cultural Studies |volume=27 |issue=3 |pages=326–341 |doi=10.1080/13696815.2015.1035701 |jstor=24758684 |s2cid=142721849 |issn=1369-6815}}</ref><ref name="mg-20220825">{{cite web |date=25 August 2022 |title=Malema, Economic Freedom Fighters singing 'Kill the Boer' ruled not hate speech |trans-title=Malema, Ekonomiese Vryheidsvegters se sing van "Skiet die Boer" as nie haatspraak nie beslis |url=https://mg.co.za/news/2022-08-25-malema-economic-freedom-front-singing-kill-the-boer-ruled-not-hate-speech/ |access-date=7 August 2023 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> en dat die betekenis daarvan verkeerd verstaan is as die bevordering van moord op Boere.<ref name=":7">{{cite news |last=Fihlani |first=Pumza |date=2014-05-03 |title=South Africa's songs of power |trans-title=Suid-Afrika se liedere van krag |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-27245511 |access-date=2023-08-07 |work=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> Teenstanders van die lied voer aan dat dit letterlik geïnterpreteer kan word<ref name="dmh2">{{cite web |last=Brkic |first=Branko |date=29 March 2010 |title='Kill the Boer': a brief history |trans-title="Skiet die Boer": 'n kort geskiedenis |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2010-03-29-kill-the-boer-a-brief-history/ |access-date=16 March 2019 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=SAPA |date=11 March 2010 |title=ANC OK with Malema singing "shoot the boer" |trans-title=ANC oukei met Malema wat "Skiet die Boer" sing |url=http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71656?oid=165288&sn=Detail |archive-url=https://web.archive.org/web/20131226234210/http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71656?oid=165288&sn=Detail |archive-date=26 December 2013 |access-date=6 August 2023 |website=PoliticsWeb}}</ref><ref>{{cite web |last=Mutasa |first=Haru |title='Shoot the Boer' freedom song banned |trans-title="Skiet die Boer"-vryheidslied verbied |url=https://www.aljazeera.com/features/2011/9/13/shoot-the-boer-freedom-song-banned |access-date=7 August 2023 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Uproar as judge bars Shoot the Boer song |trans-title=Oproer toe regter "Skiet die Boer"-lied verbied |url=https://legalbrief.co.za/diary/legalbrief-today/story/uproar-as-judge-bars-shoot-the-boer-song/print/ |access-date=7 August 2023 |website=legalbrief.co.za}}</ref> en daarom 'n aansporing tot geweld en haatspraak uitmaak.<ref name="dmh2" /><ref name=":6">{{cite journal |last=Gray |first=Louise |date=September 2010 |title=Can Music Kill? |trans-title=Kan musiek doodmaak? |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0306422010379686 |journal=Index on Censorship |language=en |volume=39 |issue=3 |pages=113 |doi=10.1177/0306422010379686 |s2cid=145339333 |issn=0306-4220}}</ref> Sosiale en politieke kommentators oor Suid-Afrika, soos [[Jonathan Jansen]]<ref>{{Cite web |last=Jansen |first=Jonathan |date=2 August 2023 |title=There are reasons to worry about 'Kill the Boer', but genocide is not one of them |trans-title=Daar is redes om bekommerd te wees oor "Skiet die Boer", maar volksmoord is nie een nie |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2023-08-02-jonathan-jansen-there-are-reasons-to-worry-about-kill-the-boer-but-genocide-is-not-one-of-them/ |access-date=27 January 2024 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jansen |first=Jonathan |date=3 August 2023 |title='Kill the Boer' segregates citizens in a time of social and economic distress |trans-title="Skiet die Boer" verdeel burgers in 'n tyd van sosiale en ekonomiese nood |url=https://www.heraldlive.co.za/opinion/2023-08-03-kill-the-boer-segregates-citizens-in-a-time-of-social-and-economic-distress/ |access-date=2024-01-27 |website=HeraldLIVE |language=en-ZA}}</ref> en Stephen Grootes,<ref name=":10">{{Cite web |last=Grootes |first=Stephen |date=2022-02-20 |title=Song will tear us apart, again — just the way Malema and AfriForum want Song will tear us apart, again — just the way Malema and AfriForum would like |trans-title=Lied sal ons weer uitmekaarskeur — presies soos Malema en AfriForum wil |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-02-20-song-will-tear-us-apart-again-just-the-way-malema-and-afriforum-want/ |access-date=2024-01-27 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> het opgemerk dat die lied die risiko loop om rasseverdelings binne Suid-Afrika te vergroot<ref>{{Cite web |last= |title=Post-Dubula maturity is required |trans-title=Post-skiet-volwassenheid word vereis |url=https://www.news24.com/citypress/voices/editorial-post-dubula-maturity-is-required-20220828 |access-date=2024-01-27 |website=City Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bailie |first=Craig |date=2023-08-10 |title=EFF singing Kill the boer: Every S African should be concerned |trans-title=EFF sing "Skiet die Boer": Elke Suid-Afrikaner behoort bekommerd te wees |url=https://www.dailymaverick.co.za/opinionista/2023-08-10-eff-singing-kill-the-boer-every-s-african-should-be-concerned/ |access-date=2024-01-27 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> en polarisasie te veroorsaak, terwyl dit radikale aan beide kante van die land se politieke spektrum versterk.<ref name=":10" /> == Interpretasie == Boere, 'n subgroep van Afrikaners, is die afstammelinge van die [[Nederlands]]sprekende vryburgers van die oostelike Kaapgrens in [[suidelike Afrika]] wat tydens die [[Groot Trek]] na die res van wat later Suid-Afrika sou word, getrek het. Die woord "boer" is, afhangende van die konteks, dikwels 'n aanstootlike term vir 'n Afrikaner wanneer dit deur nie-Afrikaners gebruik word.<ref name=":6" /><ref>{{Cite web |title=Boer - definition of Boer in A Dictionary of South African English - DSAE |trans-title=Boer - definisie van Boer in 'n Woordeboek van Suid-Afrikaanse Engels - DSAE |url=https://dsae.co.za/entry/boer/e00946 |access-date=2023-10-30 |website=dsae.co.za}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Robinson |first=Rensia |date=6 August 2002 |title=Conflict, representation, interpretation - truth lied |trans-title=Konflik, verteenwoordiging, interpretasie - die waarheid het gelieg |url=https://www.pala.ac.uk/uploads/2/5/1/0/25105678/rensia.pdf |journal=Poetics and Linguistics Association |volume=23 |issue=1 |pages=604}}</ref> Afhangende van die interpretasie, kan die lied alternatiewelik na institusionele strukture soos die [[Nasionale Party]] (NP) of na spesifieke groepe mense soos lede van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (in die volksmond bekend as ''Boere''), die [[Suid-Afrikaanse Weermag|gewapende magte in Suid-Afrika]] tydens apartheid,<ref name="mg1" /> wit boere,<ref name=":8">{{Cite journal |last=Pretorius |first=Joelien |date=2014 |title="Dubula ibhunu" (shoot the boer): A psycho-political analysis of farm attacks in South Africa |trans-title="Skiet die Boer": 'n Psigo-politieke analise van plaasaanvalle in Suid-Afrika |url=https://repository.uwc.ac.za/bitstream/handle/10566/5814/PretoriusDubulaibhunu.pdf?sequence=2&isAllowed=y |journal=Psychology in Society |volume=47 |pages=21–40 |access-date=31 Maart 2025 |archive-date=30 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930085528/https://repository.uwc.ac.za/bitstream/handle/10566/5814/PretoriusDubulaibhunu.pdf?sequence=2&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref><ref name=":SAPS2003">{{Cite web |date=31 July 2003 |title=SAPS Report of a special committee of inquiry into farm attacks |trans-title=SAPS-verslag van 'n spesiale komitee van ondersoek na plaasaanvalle |url=https://africacheck.org/sites/default/files/Final-Report-Committee-of-Inquiry-Farm-Attacks-July-2003.pdf |access-date=20 September 2023 |website=Africa Check |publisher=South African Police Service |pages=14, 233, 445}}</ref>{{Rp|page=14}} of na 'n spesifieke etniese of rassegroep in die algemeen verwys.<ref name=":8" /><ref name=":7" /><ref>{{Cite web |last=Mutasa |first=Haru |date=13 September 2011 |title='Shoot the Boer' freedom song banned |trans-title="Skiet die Boer"-vryheidslied verbied |url=https://www.aljazeera.com/features/2011/9/13/shoot-the-boer-freedom-song-banned |access-date=2024-01-21 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref name=":SAPS2003" />{{Rp|page=233}} Die voormalige sekretaris-generaal van die [[African National Congress]] (ANC), [[Gwede Mantashe]], het gesê dat die interpretasie van "dubul' ibhunu" as "skiet die Boer" 'n "vervulgariseerde" weergawe van die lied is wat "konflik aanhits" en dat die lied eerder in die konteks van die stryd teen apartheid geïnterpreteer moet word as verwysend na 'n stelsel.<ref name="dmh2" /><ref>{{cite journal |last=Pretorius |first=Joelien |date=2014 |title="Dubula ibhunu" (shoot the boer): A psycho-political analysis of farm attacks in South Africa |trans-title="Skiet die Boer": 'n Psigo-politieke analise van plaasaanvalle in Suid-Afrika |url=https://repository.uwc.ac.za/bitstream/handle/10566/5814/PretoriusDubulaibhunu.pdf?sequence=2&isAllowed=y |journal=Psychology in Society |volume=47 |page=22 |via=[[Universiteit van die Wes-Kaap]] |access-date=31 Maart 2025 |archive-date=30 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930085528/https://repository.uwc.ac.za/bitstream/handle/10566/5814/PretoriusDubulaibhunu.pdf?sequence=2&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> == Geskiedenis == Die lied het sy oorsprong oor die Suid-Afrikaanse anti-apartheid politieke spektrum en is deur beide die ANC en die [[Pan Africanist Congress of Azania|Pan Africanist Congress]] (PAC) gebruik. Dit dateer van voor die toyi-toyi-protesdans.<ref name=":11" />{{Page reference|page=333}} Een van die eerste opgetekende getuienisse van die sing van "Skiet die Boer" was tydens die Delmas-verraadverhoor in 1985. Die lied is in getuienis tydens die verhoor ter sprake gebring, waarin die aanklaer probeer het om die beskuldigdes met die lied te verbind en sodoende kwaadwillige opset te bewys. Die verdediging kon die implikasie dat die beskuldigdes met ''[[mens rea]]'' opgetree het, weerlê toe bewys is dat hulle nie teenwoordig was tydens die sing daarvan nie.<ref name=":9" />{{Rp|page=284–287}} Tydens die verhore van die [[Waarheid-en-versoeningskommissie|Waarheid- en Versoeningskommissie]] het Ntuthuko Chuene beweer dat hy Godfrey Frederick Lanz Heuer in Augustus 1992 op sy plaas vermoor het omdat hy deur die "Skiet die Boer"-gesang by ANC-byeenkomste beïnvloed is.<ref name=":13">{{cite web |date=14 October 1999 |title=TRUTH AND RECONCILIATION COMMISSION: "KILL THE BOER" SLOGAN LED TO FARM KILLING: TRC |trans-title=WAARHEID- EN VERSOENINGSKOMMISSIE: "SKIET DIE BOER"-SLAGSPREUK HET TOT PLAASMOORD GELEI: WVK |url=https://www.justice.gov.za/trc/media/1999/9910/p991014a.htm |access-date=2024-02-05 |website=www.justice.gov.za |publisher=[[Suid-Afrikaanse Persagentskap]]}}</ref><ref>{{cite web |date=8 October 1999 |title=TRUTH AND RECONCILIATION COMMISSION: ANC, IFP MEN AT TRC FOR KWA/NATAL VIOLENCE |trans-title=WAARHEID- EN VERSOENINGSKOMMISSIE: ANC, IVP-MANNE BY WVK VIR KWA/NATAL-GEWELD |url=https://www.justice.gov.za/trc/media/1999/9910/p991008b.htm |access-date=2024-02-05 |website=www.justice.gov.za |publisher=[[Suid-Afrikaanse Persagentskap]]}}</ref> Chuene is aan Heuer se moord skuldig bevind en het genade gesoek vir wat hy aangevoer het 'n polities gemotiveerde moord was. Heuer se vrou het geweier om haar toestemming te gee om Chuene amnestie te verleen, met die argument dat Chuene se daad krimineel van motivering was eerder as polities.<ref name=":13" /> Anti-apartheid-aktivis en politikus [[Peter Mokaba]] het die lied by 'n gedenkbyeenkoms in 1993 vir die onlangs vermoorde anti-apartheid-leier [[Chris Hani]] gesing. Die tydperk in die [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig|aanloop]] tot Suid-Afrika se eerste [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|veelrassige verkiesing in 1994]] en die daaropvolgende oordrag van mag vanaf die wit-minderheidsregering was 'n noemenswaardige tydperk van onstabiliteit vir Suid-Afrika, gekenmerk deur vrese vir die potensiaal vir wydverspreide rassegeweld.<ref name="dmh2" /> Daar is gevrees dat die moord op Chris Hani sulke geweld en politieke chaos kon ontketen.<ref name="dmh2" /> Dit het saamgeval met ''Operasie Groot Storm'', 'n gewelddadige paramilitêre veldtog wat deur die [[Azanian People's Liberation Army]] (APLA), die gewapende vleuel van die PAC, geloods is, wat daarop gemik was om wit boere gewelddadig te verplaas om grond vir swart Afrikane terug te eis.<ref>{{Cite web |date=1997 |title=SAPA - 29 Aug 97 - PAC'S GREAT STORM RETURNS TO HAUNT IT |trans-title=SAPA - 29 Aug 97 - PAC SE GROOT STORM KEER TERUG OM BY DIT TE SPOOK |url=https://www.justice.gov.za/trc/media/1997/9708/s970829a.htm |access-date=2024-01-27 |website=www.justice.gov.za}}</ref><ref>{{Cite web |title=Truth Commission - Special Report - Transcript of episode 57, section 4, starting at: 21:24 |trans-title=Waarheidskommissie - Spesiale Verslag - Transkripsie van episode 57, afdeling 4, begin by: 21:24 |url=https://sabctrc.saha.org.za/glossary/apla.htm |access-date=2024-01-27 |website=sabctrc.saha.org.za}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Lephakga |first=Tshepo |date=2018 |title=APLA and the Amnesty Committee of the TRC? An Ethical Analysis of the Amnesty Committee of the Truth and Reconciliation Commission of South Africa |trans-title=APLA en die Amnestiekomitee van die WVK? 'n Etiese analise van die Amnestiekomitee van die Waarheid- en Versoeningkommissie van Suid-Afrika |url=https://www.scielo.org.za/pdf/she/v44n1/10.pdf |journal=Studia Historiae Ecclesiasticae |volume=44 |issue=1 |pages=9 |doi=10.25159/2412-4265/2379 |issn=2412-4265 |via=Scientific Electronic Library Online}}</ref> By Mokaba se begrafnis in 2002 het die skare spontaan die lied gesing terwyl ANC-leiers teenwoordig was.<ref name="dmh2" /> == Omstredenheid == Die lied is omstrede in post-apartheid Suid-Afrika,<ref name=":7" /> waar dit 'n herlewing ervaar het,<ref name=":9">{{Cite journal |last=Erlmann |first=Veit |date=2020 |title='Shoot the Boer' – Hate Speech, Law and the Expediency of Sound |trans-title="Skiet die Boer" – Haatspraak, Wet en die Doeltreffendheid van Klank |url=https://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=1404&context=ltc |journal=Law Text Culture |volume=24 |issue=1 |pages=275–301 |doi=10.14453/ltc.724 |via=UOW Library |access-date=31 Maart 2025 |archive-date=24 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240724215328/https://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=1404&context=ltc |url-status=dead }}</ref> en veral gesing is deur die destydse leier van die African National Congress -Jeugliga (ANCYL), wat later die leier van die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF) geword het, [[Julius Malema]],<ref name=":1">{{cite web |last= |first= |date=12 September 2011 |title='Shoot the boer': It's hate speech, says judge |trans-title="Skiet die Boer": Dit is haatspraak, sê regter |url=https://mg.co.za/article/2011-09-12-shoot-the-boer-its-hate-speech-says-judge/ |access-date=16 March 2019 |website=The M&G Online |language=en}}</ref> en die destydse Suid-Afrikaanse president [[Jacob Zuma]].<ref name="n24JZ">{{cite web |date=24 February 2012 |title=Hate speech charge laid against Jacob Zuma |trans-title=Haatspraakklag teen Jacob Zuma gelê |url=https://www.news24.com/southafrica/politics/hate-speech-charge-laid-against-jacob-zuma-20120224 |access-date=16 March 2019 |website=News24 |language=en}}</ref> Die lied, tesame met die slagspreuk "Een setlaar, een koeël", word dikwels met die verskynsel van plaasaanvalle in Suid-Afrika geassosieer.<ref name=":SAPS2003" />{{Rp|page=14}} Malema het die lied die eerste keer gesing tydens 'n toespraak wat hy as president van die ANCYL by die [[Universiteit van Johannesburg]] in 2010 gehou het, waar hy in die konteks van post-1994 Suid-Afrika se stadige oplossing vir die probleem van ongelyke verdeling van grondeienaarskap langs rasselyne gesing het.<ref name=":11">Gunner, Liz (2015). “[http://www.jstor.org/stable/24758684 Song, Identity and the State: Julius Malema’s ‘Dubul’ Ibhunu’ Song as Catalyst.]” ''Journal of African Cultural Studies'', vol. 27, no. 3, pp. 326–41. ''JSTOR''. Accessed 28 Jan. 2024.</ref><ref name="dmh2" /> Vier weke ná Malema se sing van die lied is die leier van die [[Afrikanerweerstandsbeweging|Afrikaner Weerstandsbeweging]] (AWB) ('n verregse [[Afrikanernasionalisme|Afrikanernasionalistiese]] party), [[Eugène Terre’Blanche|Eugene Terre'Blanche]], op sy plaas vermoor. Ná hierdie gebeure het die Afrikaner-burgerregte-organisasie [[AfriForum]] 'n saak teen Malema geopen en beweer dat sy gebruik van die lied 'n provokasie tot rassegeweld en haatspraak was.<ref name=":11" />{{Page reference|page=333}} By die EFF se 10de herdenkingsbyeenkoms in 2023 het Malema (nou as leier van die EFF) die lied weer gesing vir 'n geraamde 90&nbsp;000 ondersteuners<ref>{{cite web |date=1 August 2023 |title=South African opposition torn apart over apartheid song |trans-title=Suid-Afrikaanse opposisie uitmekaargeskeur oor apartheidslied |url=https://www.africanews.com/2023/08/01/south-african-opposition-torn-apart-over-apartheid-song/ |access-date=3 August 2023 |website=Africanews |language=en}}</ref> by die [[ENB-stadion]].<ref name=":3">{{cite web |last=Kgosana |first=Rorisang |date=2 August 2023 |title='I will sing 'Kill the Boer' as and when I please': Malema responds to struggle song outrage |trans-title="Ek sal 'Skiet die Boer' sing soos en wanneer ek wil": Malema reageer op strydlied-ontsteltenis |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-08-02-i-will-sing-kill-the-boer-as-and-when-i-please-malema-responds-to-struggle-song-outrage/ |access-date=3 August 2023 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> Die voorval het internasionale dekking ontvang, met [[Elon Musk]] wat Malema op [[Twitter]] vir die sing van die lied gekritiseer het en hom daarvan beskuldig het dat hy "openlik die [[volksmoord]] op [[wit mense]] in Suid-Afrika bevorder".<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web |last=Ditabo |first=Malaika |date=1 August 2023 |title=Elon Musk vs Julius Malema: EFF leader accused of inciting genocide with 'Kill the boer' song |trans-title=Elon Musk teen Julius Malema: EFF-leier beskuldig van aanhitsing tot volksmoord met "Skiet die Boer"-lied |url=https://www.news24.com/news24/politics/political-parties/elon-musk-vs-julius-malema-eff-leader-accused-of-inciting-genocide-with-kill-the-boer-song-20230801 |access-date=3 August 2023 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Malema het daaropvolgend op Twitter geantwoord en gesê: "''O bolela masepa''" ("Jy praat kak").<ref name=":4" /> Ná die EFF se byeenkoms in 2023 het AfriForum verklaar dat die lied, volgens getuienis van Amanda Platt, deur die oortreders gesing is tydens 'n gewelddadige plaasaanval op Tim en Amanda Platt in [[KwaZulu-Natal]], en die voorval aangehaal as bewys van die lied se letterlike en gewelddadige bedoeling.<ref>{{Cite web |date=2023-08-29 |title=Attackers chant "Kill the Boer, kill the Farmer" before stabbing female victim with spear - AfriForum |trans-title=Aanvallers sing "Skiet die Boer" voor vroulike slagoffer met spies gesteek word - AfriForum |url=https://afriforum.co.za/en/attackers-chant-kill-the-boer-kill-the-farmer-before-stabbing-female-victim-with-spear/ |access-date=2023-09-29 |website=afriforum.co.za |language=en-US |archive-date=2023-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922163307/https://afriforum.co.za/en/attackers-chant-kill-the-boer-kill-the-farmer-before-stabbing-female-victim-with-spear/ |url-status=dead }}</ref> Suid-Afrika se amptelike opposisie- politieke party, die [[Demokratiese Alliansie]], het gesê dit sal 'n klag by die [[Verenigde Nasies]] se Menseregteraad indien,<ref name=":3" /><ref name=":5">{{cite web |last=Ramushwana |first=Alpha |date=2 August 2023 |title=Malema defends the singing of 'Kill the boer, kill the farmer' |trans-title=Malema verdedig die sing van "Skiet die Boer" |url=https://ewn.co.za/0001/01/01/malema-defends-the-singing-of-kill-the-boer-kill-the-farmer |access-date=3 August 2023 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref> terwyl die [[Vryheidsfront Plus]] 'n saak van intimidasie geopen het.<ref name=":5" /> Malema het later die beskuldiging ontken en verwys na regter Molahlehi se uitspraak in 2022 dat die lied binne sy politieke konteks geïnterpreteer moet word en dus nie letterlik geneem moet word nie.<ref name=":3" /><ref name=":5" /><ref>{{Cite web |date=31 July 2023 |title=Afriforum opposed to 'Kill the Boer' chant at EFF 10th anniversary celebration |trans-title=AfriForum gekant teen "Skiet die Boer"-gesang by EFF se 10de herdenkingviering |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/afriforum-opposed-to-kill-the-boer-chant-at-eff-10th-anniversary-celebration/ |access-date=3 August 2023 |website=SABC News |language=en-US |archive-date=3 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803130020/https://www.sabcnews.com/sabcnews/afriforum-opposed-to-kill-the-boer-chant-at-eff-10th-anniversary-celebration/ |url-status=dead }}</ref> Malema het ook gesê dat hy en die EFF sal voortgaan om die lied te sing.<ref>{{Cite web |last=Masungwini |first=Norman |date=2 August 2023 |title=Malema promises 'kill the boer' chant will remain in his repertoire |trans-title=Malema belowe "Skiet die Boer"-gesang sal in sy repertorium bly |url=https://www.news24.com/citypress/politics/malema-promises-kill-the-boer-kill-the-farmer-chant-will-remain-in-his-repertoire-20230802 |access-date=3 August 2023 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Die Anti-Defamation League het 'n kennisgewing uitgereik waarin gestel word dat, ondanks die oorsprong daarvan, die kru lirieke geïnterpreteer kan word as 'n oproep tot geweld en het aangespoor om uitdrukkings wat gewelddadige dreigemente insluit, te vermy.<ref>{{cite web |title=ADL Statement on "Kill the Boer" |trans-title=ADL-verklaring oor "Skiet die Boer" |url=https://www.adl.org/resources/press-release/adl-statement-kill-boer |website=www.adl.org |language=en}}</ref> In Maart 2025 het Elon Musk 'n video op X (voorheen Twitter) geplaas van Julius Malema wat "Skiet die Boer" sing, met 'n onderskrif wat sy verontwaardiging oor "'n groot politieke party [...] wat aktief volksmoord bevorder", uitspreek. Die Amerikaanse president [[Donald Trump]] het toe Musk se kommentaar op sy eie Truth Social herplaas, tesame met sy eie veroordeling van die lied en 'n versoek dat die Suid-Afrikaanse regering "Afrikaners en ander benadeelde minderhede beskerm" asook 'n uitnodiging aan Afrikaners om na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] te immigreer.<ref>{{cite web |last1=Dall |first1=Nick |title=‘Kill the Boer’: The anti-apartheid song Musk ties to ‘white genocide’ |trans-title="Skiet die Boer": Die anti-apartheidslied wat Musk aan "wit volksmoord" koppel |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/26/kill-the-boer-the-anti-apartheid-song-musk-ties-to-white-genocide |website=aljazeera.com |publisher=Al Jazeera |access-date=26 March 2025}}</ref> === Regspraak === Die lied was die onderwerp van verskeie hofsake wat probeer bepaal het of die lied 'n vorm van haatspraak is, wat nie beskermde spraak is volgens die [[grondwet van Suid-Afrika]] nie en dus 'n oortreding is om uit te spreek, of dat dit 'n vorm van vrye spraak is wat deur die grondwet beskerm word. ==== Menseregtekommissie-uitspraak van 2003 ==== Ná 'n klagte van die Vryheidsfront het die [[Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie]] (SAMRK) beslis dat die lied haatspraak uitmaak in die konteks van 'n post-apartheid Suid-Afrika wat versoening nastreef.<ref>{{Cite web |date=12 April 2010 |title=Heritage or hate speech? |trans-title=Erfenis of haatspraak? |url=https://humanities.uct.ac.za/apc/heritage-or-hate-speech |website=Archive and Public Culture Research Initiative |publisher=[[Universiteit Kaapstad]]}}</ref> ==== Noord-Gautengse hooggeregshofbeslissing van 2010 ==== In April 2010 het die Noord-Gautengse hooggeregshof<ref>https://www.saflii.org/za/cases/ZAGPPHC/2010/39.html</ref> Julius Malema verbied en beperk om die woorde van die lied in die openbaar uit te spreek hangende 'n beslissing deur die gelykheidshof waar 'n klagte oor die lied reeds ingedien was.<ref>https://www.saflii.org/za/cases/ZAGPPHC/2010/39.html</ref> ==== Gelykheidshof-beslissing van 2011 ==== In September 2011 het die gelykheidshof by die Suid-Gautengse hooggeregshof beslis dat die lied diskriminerend en skadelik is, die waardigheid van Afrikaners ondermyn, en daarmee haatspraak uitmaak;<ref name=":1" /> en dat dit "''prima facie'' voldoen aan die misdaad van aanhitsing tot moord."<ref>{{cite web |last=Staff Reporter |date=19 May 2011 |title=Judge to ignore 'shoot the boer' order for Malema case – The Mail & Guardian |trans-title=Regter om "Skiet die Boer"-bevel vir Malema-saak te ignoreer – The Mail & Guardian |url=https://mg.co.za/article/2011-05-19-judge-to-ignore-shoot-the-boer-order-for-malema-case/ |access-date=7 August 2023 |website=mg.co.za |language=en-ZA}}</ref> Die hof het beslis dat Julius Malema, wat voor die hof gebring is vir die vroeëre sing van die lied by byeenkomste, verbied word om dit in die toekoms te sing.<ref name=":1" /> Ná die uitspraak het Malema die woorde van die lied na "Soen die Boer" verander en dit in plaas daarvan gesing;<ref name=":2">{{cite news |last=Smith |first=David |date=1 November 2012 |title=South Africa: ANC promises to stop singing Shoot the Boer |trans-title=Suid-Afrika: ANC belowe om op te hou om "Skiet die Boer" te sing |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2012/nov/01/south-africa-spear-machine-gun |access-date=16 March 2019 |issn=0261-3077}}</ref> dit kan egter aangevoer word dat dit steeds dieselfde sielkundige invloed as die oorspronklike het as gevolg van die bekende konteks vir die aangepaste lirieke. Die volgende jaar het die ANC gesê dat hulle die lied nie meer sal sing nie.<ref name=":2" /> ==== Menseregtekommissie-uitspraak van 2019 ==== Die SAMRK het Malema vrygespreek op vyf aanklagte van haatspraak teenoor [[Wit Suid-Afrikaners|wit]] en [[Indiese Suid-Afrikaners]]. Een van die aanklagte was vir die sing van 'n aangepaste "Soen die Boer"-weergawe van "Skiet die Boer".<ref name=":12">{{Cite web |last=Tandwa |first=Lizeka |date=27 March 2019 |title=SAHRC finds Malema comments referred to commission not hate speech |trans-title=SAMRK bevind Malema se opmerkings na kommissie verwys nie haatspraak nie |url=https://www.news24.com/news24/just-in-sahrc-finds-malema-comments-referred-to-commission-not-hate-speech-20190327 |access-date=2024-02-02 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die SAMRK het bevind dat hoewel Malema se opmerkings "steeds baie problematies vir ons is in 'n [[Demokrasie|demokratiese]] samelewing wat verbind is tot die genesing van verdelings"<ref name=":12" /> die aanklagte teen hom 'n poging was om "legitieme kritiek en debat te onderdruk."<ref name=":12" /> In Julie 2023 het die hooggeregshof in Johannesburg die SAMRK-bevinding van 2019 tersyde gestel en beslis dat die SAMRK buite sy mandaat opgetree het in sy bevinding oor haatspraak.<ref>{{Cite web |last=Kgosana |first=Rorisang |date=14 July 2023 |title=Court sets aside SAHRC decision that exonerated Malema of hate speech |trans-title=Hof stel SAMRK-beslissing wat Malema van haatspraak vrygespreek het, tersyde |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2023-07-14-court-sets-aside-sahrc-decision-that-exonerated-malema-of-hate-speech/ |access-date=2024-02-02 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> ==== Suid-Gautengse hooggeregshofbeslissing van 2022 ==== Malema, nou leier van die EFF, het weer in 2022 in die hof verskyn vir die beweerde sing van die lied in 'n saak wat deur AfriForum gebring is, waar gedebatteer is of die lied haatspraak is of nie.<ref>{{cite web |last=Masweneng |first=Kgaugelo |date=18 February 2022 |title=Expert witness in hate crime case unpacks use and significance of 'Dubul' ibhunu' |trans-title=Deskundige getuie in haatmisdryfsaak ontleed gebruik en betekenis van "Skiet die Boer" |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2022-02-18-expert-witness-in-hate-crime-case-unpacks-use-and-significance-of-dubul-ibhunu/ |access-date=2 March 2022 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> Die Suid-Gautengse hooggeregshof in Johannesburg het beslis dat die gesang en lied nie ernstig opgeneem moet word nie, dat AfriForum nie 'n oorsaaklike verband tussen die lied en geweld kon bewys nie,<ref>{{cite web |title='Afriforum failed to establish causal link between 'Kill the boer' & violence' |trans-title="AfriForum kon nie oorsaaklike verband tussen 'Skiet die Boer' en geweld bewys nie" |url=https://www.702.co.za/articles/453080/afriforum-failed-to-establish-causal-link-between-kill-the-boer-and-violence |access-date=7 August 2023 |website=702 |language=en-ZA}}</ref><ref name=":0" /> dat die verwysing na "Boer" nie letterlik na wit of [[Afrikaans]]sprekende mense verwys nie, dat die lied nie haat teenoor wit mense in die algemeen aanhits nie, en dat die lied nie haatspraak is nie.<ref name=":0" /><ref>{{cite web |last1=Broughton |first1=Tania |date=25 August 2022 |title=GROUNDUP: EFF singing of 'Kill the Boer, Kill the Farmer' not hate speech, court rules |trans-title=GROUNDUP: EFF se sing van "Skiet die Boer" nie haatspraak nie, beslis hof |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-08-25-eff-singing-of-kill-the-boer-kill-the-farmer-not-hate-speech-court-rules/ |access-date=26 Augustus 2022 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref name="mg-20220825" /> AfriForum het teen die beslissing geappelleer en in 2024 het die appèlhof die hooggeregshof se uitspraak bevestig dat die lied, soos gesing tydens die Senekal-voorvalle, nie haatspraak was nie.<ref>{{Cite web |last=Moosa |first=Tauriq |date=30 Mei 2024 |title=Julius Malema singing 'shoot the boer' is not hate speech, SCA rules |trans-title=Julius Malema se sing van "Skiet die Boer" is nie haatspraak nie, beslis appèlhof |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2024-05-30-julius-malema-singing-shoot-the-boer-is-not-hate-speech-sca-rules/ |access-date=9 August 2024 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 May 2024 |title=THE SUPREME COURT OF APPEAL OF SOUTH AFRICA JUDGMENT |trans-title=UITSPRAAK VAN DIE APPÈLHOF VAN SUID-AFRIKA |url=https://www.saflii.org/za/cases/ZASCA/2024/82.pdf |access-date=9 August 2024 |website=Southern African Legal Information Institute}}</ref> == Lirieke == {{Verse translation|lang=xh| Ayasab' amagwala dubula dubula ayeah dubula dubula ayasab 'a magwala dubula dubula awu yoh dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula awe mama ndiyekele awe mama iyeah awe mama ndiyekele awe mama iyo aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula Ayasab' amagwala dubula dubula ayeah dubula dubula ayasab 'a magwala dubula dubula iii yoh dubula dubala aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula awe mama ndiyekele awe mama iyo awe mama ndiyekele awe mama iyo aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula aw dubul'ibhunu dubula dubula Ziyarapa lezinja dubula dubula ay iyeah dubula dubula Ziyarapa lezinja dubula dubula ay iiiyo dubula dubula Aw dubul'ibhunu dubula dubula Aw dubul'ibhunu dubula dubula Aw dubul'ibhunu dubula dubula Aw dubul'ibhunu dubula dubula Ayasab' amagwala Dubula dubula Ay iyeah Dubula dubula Ayasab' amagwala Dubula dubula Ay iyeah |Die lafharte is bang skiet skiet skiet skiet die lafharte is bang skiet skiet skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet moeder, los my uit o, moeder moeder, los my uit o, moeder skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet die lafharte is bang skiet skiet skiet skiet die lafharte is bang skiet skiet skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet moeder, los my uit o, moeder moeder, los my uit o, moeder skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet hierdie honde verkrag skiet skiet skiet skiet hierdie honde verkrag skiet skiet skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet skiet die Boer skiet skiet die lafharte is bang skiet skiet skiet skiet die lafharte is bang skiet skiet<ref name=":0">{{cite news|url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/english-translation-of-aw-dubulibhunu-479503|title=English translation of Aw Dubul'ibhunu {{!}} IOL News|trans-title=Engelse vertaling van "Skiet die Boer" {{!}} IOL News |website=www.iol.co.za |language=en |access-date=16 March 2019}}</ref> }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Bring my masjiengeweer]] {{Portaalbalk||Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sensuur in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Anti-apartheidliedere]] hhq9j4qna41jwbeenrs06i4fs59l21i 0 429181 2909442 2892904 2026-06-04T21:11:04Z BurgertB 2401 Aangepas 2909442 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = The Four Seasons | beeld = {{beeldgroep2|perrow = 2 / 2|total_width=300 |align=center |image1=Tina Fey Muppets Most Wanted Premiere (cropped 2).jpg|caption1=[[Tina Fey]] |image2=Alan Alda 2015.jpg|caption2=[[Alan Alda]] |image3=Steve Carell in 2021 (cropped).jpg|caption3=[[Steve Carell]] |image4=Will Forte by Gage Skidmore.jpg|caption4=[[Will Forte]]}} | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = Komediedrama | skepper = [[Tina Fey]] &<br/>Lang Fisher &<br/>Tracey Wigfield <br>Gebaseer op ''The Four Seasons (1981), [[Alan Alda]] | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | aanbieder = | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Tina Fey]] * [[Will Forte]] * Kerri Kenney-Silver * Marco Calvani * [[Erika Henningsen]] * [[Colman Domingo]] * [[Steve Carell]] }} | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = Jeff Richmond | oorsprongsland = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 2 | aantal_episodes = 16 | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Tina Fey * Lang Fisher * Tracey Wigfield * Jeff Richmond * Eric Gurian * David Miner }} | vervaardiger = {{Plainlist| * Dara Schnapper * Marissa Bregman * Alan Alda * Robert Pulcini *Shari Springer Berman * Bill Sell }} | lokasie = | kinematografie = Tim Orr | looptydperk = 27-35 minute | maatskappy = {{Plainlist| * Little Stranger Inc. * 3 Arts Entertainment * Original Langster * Big Wig Productions * Universal Television }} | verspreider = | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{begindatum|2025|5|1|df=y}} | laaste_uitsending = | webwerf = | produksiewebwerf = }} '''''The Four Seasons''''' is 'n [[Amerika]]anse komediedrama vir [[televisie]] wat deur [[Tina Fey]], Lang Fisher en Tracey Wigfield vir [[Netflix]] geskep is. Akteurs sluit in Fey, [[Steve Carell]], [[Colman Domingo]] en [[Will Forte]]. Dit is 'n verwerking van die 1981-rolprent met dieselfde naam wat deur [[Alan Alda]] geskryf en geregisseer is. Alda vertolk 'n gasrol in die reeks. Die reeks se première was op 1 Mei 2025 op Netflix. In dieselfde maand is die reeks vir 'n nuwe seisoen hernu. ==Hoofakteurs== * [[Steve Carell]] as Nick, Anne se toekomstige eksman * Kerri Kenney-Silver as Anne, Nick se toekomstige eksvrou * [[Will Forte]] as Jack, Kate se man * [[Tina Fey]] as Kate, Jack se vrou * [[Colman Domingo]] as Danny, Claude se man, 'n argitek * Marco Calvani as Claude, Danny se man * [[Erika Henningsen]] as Ginny, 'n 32-jarige mondhigiënis met wie Nick utgaan ná sy egskeiding ==Storielyn== {{Pretbederwer}} ===Seisoen 1=== In die lente kom ses vriende – Nick, Anne, Kate, Jack, Danny en Claude – by Nick en Anne se huis aan die meer bymekaar vir 'n naweek. Op 'n staptog onthul Nick aan Danny en Jack hy is van plan om van Anne te skei ná 'n huwelik van 25 jaar. Dié aand vertel Jack vir Kate daarvan. Die volgende oggend hoor Kate, Jack en Danny dat Anne 'n herbevestiging van haar en Nick se huwelik reël. Hulle kan nie vir haar vertel wat Nick beplan nie en besluit om aan die seremonie deel te neem. In die somer gaan die groep sonder Anne na 'n tropiese eko-oord. Die vakansie is beplan deur Ginny, Nick se jong, avontuurlustige nuwe meisie. Nick klim 'n rotsmuur uit om Ginny te beïndruk, maar trap op 'n [[Echinoidea|seekastaiing]] en beseer sy voet. Hy probeer Jack en Kate oorreed dat hy gelukkig is. Op sy versoek probeer Jack and Kate met Ginny vriende maak. Intussen voel Danny versmoor deur Claude wat hom heeltyd versorg ná 'n operasie. Kate en Jack wonder wanneer hulle opgehou het om pretdinge saam te doen. In die herfs gaan die groep na Jack, Kate en Danny se [[alma mater]] vir 'n familienaweek. Beide Kate en Jack se dogter, Ashlyn, en Anne en Nick se dogter, Lila, loop daar klas. Nick stel Ginny aan Anne bekend. Lila is ontsteld dat Nick vir Ginny saamgebring het, en Anne is nie opgewonde daaroor om haar te ontmoet nie. Kate en Jack besluit om huweliksberading te ondergaan om hulle huwelik te probeer red. In die winter gaan Nick op oujaarsdag op 'n skivakansie saam met Ginny en haar vriende. Kate, Jack, Danny, Claude en Anne is op 'n ander skivakansie wat Anne gereël het. Anne bring haar nuwe kêrel, Terry, saam. Dis vir Nick moeilik om by Ginny se vriende aansluiting te vind en hy en Ginny baklei toe sy uitvind hy kruip in hulle kamer weg om haar vriende te vermy. Kate en Jack baklei oor die feit dat Kate alles vir hom moet doen. Daarna kry Kate 'n oproep van Ginny wat haar meedeel dat Nick in 'n motorongeluk gesterf het. Nick se begrafnis is 'n ramp. Anne wil nie hê Ginny moet deel van die diens wees nie en kan nie op die begrafnis praat nie weens haar gemengde gevoelens oor Nick. Ná die begrafnis is Ginny ontsteld oor hoe die diens afgeloop het, en oor Anne wat haar en Nick se verhouding afmaak asof dit niks beteken het nie. Sy storm uit in die sneeu en die groep gaan na haar soek. Anne sien Ginny alleen op die stoep sit en huil. Sy vra verskoning oor haar gedrag. Intussen val Kate in die bevrore meer en Jack red haar. Terug in hulle kamer besluit hulle om aan hulle huwelik te werk. Kate verklaar vir die eerste keer Jack is haar sielsmaat. Tydens aandete kondig Anne aan dat Ginny swanger is met Nick se kind. ==Ontvangs== Die reeks het 'n gemende reaksie van resensente ontlok.<ref>{{Cite news |last=Ardrey |first=Taylor |date=May 1, 2025 |title='The Four Seasons,' adapted from 1981 movie, now on Netflix: Cast, trailer, what to know |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2025/05/01/netflix-four-seasons-release-date-cast-episodes/83273214007/ |access-date=May 5, 2025 |work=USA Today}}</ref><ref>{{Cite news |date=May 1, 2025 |title=The Four Seasons on Netflix: Cast, Plot, and Breakdown of the Show |url=https://www.hollywood.com/tv/the-four-seasons-on-netflix-cast-plot-and-breakdown-of-the-show-61029891 |access-date=May 5, 2025 |work=Hollywood.com }}</ref> Op [[Rotten Tomatoes]] het dit 'n goedkeuringsyfer van 77% gehad, gebaseer op 62 resensies. [[Metacritic]] het dit 'n telling van 61 uit 100 gegee, gebaseer op 30 resensies, wat dui op 'n "algemeen gunstige" reaksie. In ''[[The Guardian]]'' het Lucy Mangan die reeks 4 uit 5 gegee en geskryf: "''The Four Seasons'' is Fey en haar medeskrywers en {{nowrap|-akteurs}} op hulle stukke, en alles is beïnvloed deur haar intelligensie, humorsin en ondervinding."<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/may/01/the-four-seasons-review-tina-fey-netflix|title=The Four Seasons review – Tina Fey's midlife comedy is properly funny and heartbreaking|website=[[The Guardian]]|first=Lucy|last=Mangan|date=May 1, 2025|access-date=May 3, 2025}}</ref> Alan Sepinwall van ''[[Rolling Stone]]'' het geskryf: "Daar is 'n paar snaakse oomblike, maar oor die algemeen voel dit dun – dis minder van 'n televisieprogram as 'n verskoning vir 'n klomp talentvolle mense, van wie verskeie ou vriende is, om saam uit te hang op 'n verskeidenheid mooi plekke."<ref>{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/tv-movies/tv-movie-reviews/the-four-seasons-tina-fey-1235323174/|title='The Four Seasons' Brings Middle-Age Malaise on Vacation|magazine=[[Rolling Stone]]|first=Alan|last=Sepinwall|date=May 1, 2025|access-date=May 3, 2025}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|30826447}} * {{Netflix-titel}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Four Seasons (TV series) }} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse televisiereekse]] ibzqdxri518h73xrlt3puldg0rb384w 2909464 2909442 2026-06-04T23:13:34Z BurgertB 2401 Uitgebrei 2909464 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = The Four Seasons | beeld = {{beeldgroep2|perrow = 2 / 2|total_width=300 |align=center |image1=Tina Fey Muppets Most Wanted Premiere (cropped 2).jpg|caption1=[[Tina Fey]] |image2=Alan Alda 2015.jpg|caption2=[[Alan Alda]] |image3=Steve Carell in 2021 (cropped).jpg|caption3=[[Steve Carell]] |image4=Will Forte by Gage Skidmore.jpg|caption4=[[Will Forte]]}} | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = Komediedrama | skepper = [[Tina Fey]] &<br/>Lang Fisher &<br/>Tracey Wigfield <br>Gebaseer op ''The Four Seasons (1981), [[Alan Alda]] | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | aanbieder = | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Tina Fey]] * [[Will Forte]] * Kerri Kenney-Silver * Marco Calvani * [[Erika Henningsen]] * [[Colman Domingo]] * [[Steve Carell]] }} | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = Jeff Richmond | oorsprongsland = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 2 | aantal_episodes = 16 | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Tina Fey * Lang Fisher * Tracey Wigfield * Jeff Richmond * Eric Gurian * David Miner }} | vervaardiger = {{Plainlist| * Dara Schnapper * Marissa Bregman * Alan Alda * Robert Pulcini *Shari Springer Berman * Bill Sell }} | lokasie = | kinematografie = Tim Orr | looptydperk = 27-35 minute | maatskappy = {{Plainlist| * Little Stranger Inc. * 3 Arts Entertainment * Original Langster * Big Wig Productions * Universal Television }} | verspreider = | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{begindatum|2025|5|1|df=y}} | laaste_uitsending = | webwerf = | produksiewebwerf = }} '''''The Four Seasons''''' is 'n [[Amerika]]anse komediedrama vir [[televisie]] wat deur [[Tina Fey]], Lang Fisher en Tracey Wigfield vir [[Netflix]] geskep is. Akteurs sluit in Fey, [[Steve Carell]], [[Colman Domingo]] en [[Will Forte]]. Dit is 'n verwerking van die 1981-rolprent met dieselfde naam wat deur [[Alan Alda]] geskryf en geregisseer is. Alda vertolk 'n gasrol in die reeks. Die reeks se première was op 1 Mei 2025 op Netflix. In dieselfde maand is die reeks vir 'n nuwe seisoen hernu. ==Hoofakteurs== * [[Steve Carell]] as Nick, Anne se toekomstige eksman * Kerri Kenney-Silver as Anne, Nick se toekomstige eksvrou * [[Will Forte]] as Jack, Kate se man * [[Tina Fey]] as Kate, Jack se vrou * [[Colman Domingo]] as Danny, Claude se man, 'n argitek * Marco Calvani as Claude, Danny se man * [[Erika Henningsen]] as Ginny, 'n 32-jarige mondhigiënis met wie Nick utgaan ná sy egskeiding ==Storielyn== {{Pretbederwer}} ===Seisoen 1=== In die lente kom ses vriende – Nick, Anne, Kate, Jack, Danny en Claude – by Nick en Anne se huis aan die meer bymekaar vir 'n naweek. Op 'n staptog onthul Nick aan Danny en Jack hy is van plan om van Anne te skei ná 'n huwelik van 25 jaar. Dié aand vertel Jack vir Kate daarvan. Die volgende oggend hoor Kate, Jack en Danny dat Anne 'n herbevestiging van haar en Nick se huwelik reël. Hulle kan nie vir haar vertel wat Nick beplan nie en besluit om aan die seremonie deel te neem. In die somer gaan die groep sonder Anne na 'n tropiese eko-oord. Die vakansie is beplan deur Ginny, Nick se jong, avontuurlustige nuwe meisie. Nick klim 'n rotsmuur uit om Ginny te beïndruk, maar trap op 'n [[Echinoidea|seekastaiing]] en beseer sy voet. Hy probeer Jack en Kate oorreed dat hy gelukkig is. Op sy versoek probeer Jack and Kate met Ginny vriende maak. Intussen voel Danny versmoor deur Claude wat hom heeltyd versorg ná 'n operasie. Kate en Jack wonder wanneer hulle opgehou het om pretdinge saam te doen. In die herfs gaan die groep na Jack, Kate en Danny se [[alma mater]] vir 'n familienaweek. Beide Kate en Jack se dogter, Ashlyn, en Anne en Nick se dogter, Lila, loop daar klas. Nick stel Ginny aan Anne bekend. Lila is ontsteld dat Nick vir Ginny saamgebring het, en Anne is nie opgewonde daaroor om haar te ontmoet nie. Kate en Jack besluit om huweliksberading te ondergaan om hulle huwelik te probeer red. In die winter gaan Nick op oujaarsdag op 'n skivakansie saam met Ginny en haar vriende. Kate, Jack, Danny, Claude en Anne is op 'n ander skivakansie wat Anne gereël het. Anne bring haar nuwe kêrel, Terry, saam. Dis vir Nick moeilik om by Ginny se vriende aansluiting te vind en hy en Ginny baklei toe sy uitvind hy kruip in hulle kamer weg om haar vriende te vermy. Kate en Jack baklei oor die feit dat Kate alles vir hom moet doen. Daarna kry Kate 'n oproep van Ginny wat haar meedeel dat Nick in 'n motorongeluk gesterf het. Nick se begrafnis is 'n ramp. Anne wil nie hê Ginny moet deel van die diens wees nie en kan nie op die begrafnis praat nie weens haar gemengde gevoelens oor Nick. Ná die begrafnis is Ginny ontsteld oor hoe die diens afgeloop het, en oor Anne wat haar en Nick se verhouding afmaak asof dit niks beteken het nie. Sy storm uit in die sneeu en die groep gaan na haar soek. Anne sien Ginny alleen op die stoep sit en huil. Sy vra verskoning oor haar gedrag. Intussen val Kate in die bevrore meer en Jack red haar. Terug in hulle kamer besluit hulle om aan hulle huwelik te werk. Kate verklaar vir die eerste keer Jack is haar sielsmaat. Tydens aandete kondig Anne aan dat Ginny swanger is met Nick se kind. ===Seisoen 2=== In die lente sluit 'n hoog swanger Ginny by Anne, Kate, Jack, Danny en Claude aan toe hulle Nick se as op 'n berg wil strooi wat vir hom spesiaal was. Intussen het Anne en Ginny regsprobleme sonder dat die ander daarvan weet, omdat Anne en Nick se skeisaak nie voor sy dood afgehandel is nie. Een aand onthul Ginny sy verwag 'n seuntjie. Die eerste dag is daar kinders waar die groep die as wil strooi, en hulle keer onverrigter sake terug na die hotel. Die volgende dag loop hulle weer met die berg op, maar dié keer vergeet Danny die as in sy hotelkamer. Toe die vriende die motel wil verlaat, daag die polisie op en sê hulle kan nie gaan nie weens 'n skieter in die omtrek. Terwyl hulle in die hotel ingehok sit, kom baie geheime uit. Hulle vind byvoorbeeld uit van Anne en Ginny se probleme. Nadat die skieter aangekeer is, gaan hoor Anne of Ginny oukei is. Die volgende dag, net voor die groep vertrek, besluit hulle om eers Nick se as te gaan strooi. Terwyl hulle op die berg is, onthul Anne dat Ginny by haar gaan intrek. In die somer gaan Anne, Jack, Danny, Claude, Ginny en Kate op 'n seevakansie saam met Ginny se seun, Eugene, wat die groep besluit om Gino te noem. Kate sê vir Danny Jack mis 'n mansvriend soos Nick. Anne sê sy is klaar daarmee om uit te gaan en sy gaan haar nou toespits op Ginny en die baba. Kate is opgewonde toe sy sien Jack maak 'n nuwe vriend op die strand. Sy naam is Mark Brett. Toe Jack Mark die volgende aan vir aandete nooi, besluit die ander om hom langs Anne aan die tafel te laat sit. Anne bring tyd saam met Mark en keer laatnag na hom terug vir seks. Kate raak ontsteld en sê dis omdat die vakansie einde se kant toe staan, maar Jack kom agter dit is weens sy houding. Kate vind uit Jack het dié somer elke dag gevape, en dit laat haar besluit om dit ook uit te toets. Terwyl sy onder die invloed is, onthul sy sy voel elke dag miserabel. Anne en Mark besluit hulle gaan mekaar nooit weer sien nie. Ginny raak moeg vir Anne se inmengery toe sy sê sy moenie die baba in die see inneem nie. Sy neem hom later see toe en laat hom sy voete natmaak, soos sy vroeër wou. In die herfs hou Anne 'n partytjie op Dankseggingsdag en nooi baie mense. Jack is ontsteld, want hy wou allerhande Nick-dinge gedoen het. Danny onthul dat hy en Claude Italië toe gaan trek. Anne hoor hoe Ginny vir haar dogter sê sy gaan dalk die vakansie aanbly, en Anne skop haar uit die huis. Jack val buite en dit bring 'n einde aan sy hoop om aan die maraton deel te neem. In 'n terugflitsepisode kom eers Claude en Danny, en daarna Jack, Kate en hulle dogter, Beth, by Nick en Anne aan vir die vakansie. Jack is senuweeagtig oor Covid, maar die ander voel goed omdat hulle al die riglyne nagekom het. Dié aand hou hulle 'n talentkompetisie. Deur die aand kry Nick teksboodskappe van 'n jonger vrou. Sy kom later in haar motor by die huis aangery en gee vir Danny 'n pastei om vir Nick te gee. Nick erken aan Danny hy het die vrou voor Covid gesoen, maar die grendeltyd het hom daarvan gered om sy vrou verder te verkul. Later die aand gaan Anne, wat snuf in die neus oor 'n verhouding het, deur Nick se selfoon. Nick gooi die pastei in die vullisblik en belowe Anne hy het die vrou net gesoen. Anne sê sy weet hy het haar al verkul en dat hy dit weer sal doen. Sy storm uit die huis, maar toe sy nie haar motorsleutel kan kry nie, keer sy terug. In die winter gaan kuier Kate, Jack en Anne by Claude, Danny en Claude se familie in Italië. Anne sê dalk ontmoet sy daar 'n Gianpiero. Jack raak beserker tydens 'n sokkerwedstryd saam met Claude en 'n paar plaaslike mans. Claude neem Jack daarna uit vir 'n drankie en bespreek sy woedeprobleme met hom. Danny erken aan Kate dat hy nooit na Italië moes verhuis het nie. Kate is verbaas, want Danny vertel haar heeltyd hoe wonderlik dit daar is. Dié aand kry Danny 'n oproep van sy ma. Sy is in die hospitaal nadat sy geval het en Danny gaan terug na Philadelphia om haar te gaan help. Hy bel later vir Claude en sê hy sal dalk langer moet bly. Kate vind uit van 'n marathon die volgende dag en oorreed Jack om deel te neem. Sy help Jack oor die eindstreep nadat hy wou tou opgooi. Toe Danny sy ma probeer oorreed om saam met hom terug te gaan Italië toe, weier sy. Claude vlieg Amerika toe en kom daar met 'n voorstel vorendag: Hy en Danny sal by sy ma intrek om haar te help. Anne besluit om in Italië agter te bly en hulle huis op te pas. Toe Nick en Kate wegry, kom die nuwe buurman, Gianpiero, daar aan en ontmoet Anne. ==Ontvangs== Die reeks het 'n gemende reaksie van resensente ontlok.<ref>{{Cite news |last=Ardrey |first=Taylor |date=May 1, 2025 |title='The Four Seasons,' adapted from 1981 movie, now on Netflix: Cast, trailer, what to know |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2025/05/01/netflix-four-seasons-release-date-cast-episodes/83273214007/ |access-date=May 5, 2025 |work=USA Today}}</ref><ref>{{Cite news |date=May 1, 2025 |title=The Four Seasons on Netflix: Cast, Plot, and Breakdown of the Show |url=https://www.hollywood.com/tv/the-four-seasons-on-netflix-cast-plot-and-breakdown-of-the-show-61029891 |access-date=May 5, 2025 |work=Hollywood.com }}</ref> Op [[Rotten Tomatoes]] het dit 'n goedkeuringsyfer van 77% gehad, gebaseer op 62 resensies. [[Metacritic]] het dit 'n telling van 61 uit 100 gegee, gebaseer op 30 resensies, wat dui op 'n "algemeen gunstige" reaksie. In ''[[The Guardian]]'' het Lucy Mangan die reeks 4 uit 5 gegee en geskryf: "''The Four Seasons'' is Fey en haar medeskrywers en {{nowrap|-akteurs}} op hulle stukke, en alles is beïnvloed deur haar intelligensie, humorsin en ondervinding."<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/may/01/the-four-seasons-review-tina-fey-netflix|title=The Four Seasons review – Tina Fey's midlife comedy is properly funny and heartbreaking|website=[[The Guardian]]|first=Lucy|last=Mangan|date=May 1, 2025|access-date=May 3, 2025}}</ref> Alan Sepinwall van ''[[Rolling Stone]]'' het geskryf: "Daar is 'n paar snaakse oomblike, maar oor die algemeen voel dit dun – dis minder van 'n televisieprogram as 'n verskoning vir 'n klomp talentvolle mense, van wie verskeie ou vriende is, om saam uit te hang op 'n verskeidenheid mooi plekke."<ref>{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/tv-movies/tv-movie-reviews/the-four-seasons-tina-fey-1235323174/|title='The Four Seasons' Brings Middle-Age Malaise on Vacation|magazine=[[Rolling Stone]]|first=Alan|last=Sepinwall|date=May 1, 2025|access-date=May 3, 2025}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|30826447}} * {{Netflix-titel}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Four Seasons (TV series) }} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse televisiereekse]] aj4cdxjptqb8emau4qy4ve8ar68q5ak 2909466 2909464 2026-06-04T23:22:03Z BurgertB 2401 Foto 2909466 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = The Four Seasons | beeld = {{beeldgroep2|perrow = 2 / 2|total_width=300 |align=center |image1=Tina Fey Muppets Most Wanted Premiere (cropped 2).jpg|caption1=[[Tina Fey]] |image2=Alan Alda 2015.jpg|caption2=[[Alan Alda]] |image3=Steve Carell - The 40-Year-Old-Virgin.jpg|caption3=[[Steve Carell]] |image4=Will Forte by Gage Skidmore.jpg|caption4=[[Will Forte]]}} | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = Komediedrama | skepper = [[Tina Fey]] &<br/>Lang Fisher &<br/>Tracey Wigfield <br>Gebaseer op ''The Four Seasons (1981), [[Alan Alda]] | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | aanbieder = | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Tina Fey]] * [[Will Forte]] * Kerri Kenney-Silver * Marco Calvani * [[Erika Henningsen]] * [[Colman Domingo]] * [[Steve Carell]] }} | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = Jeff Richmond | oorsprongsland = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 2 | aantal_episodes = 16 | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Tina Fey * Lang Fisher * Tracey Wigfield * Jeff Richmond * Eric Gurian * David Miner }} | vervaardiger = {{Plainlist| * Dara Schnapper * Marissa Bregman * Alan Alda * Robert Pulcini *Shari Springer Berman * Bill Sell }} | lokasie = | kinematografie = Tim Orr | looptydperk = 27-35 minute | maatskappy = {{Plainlist| * Little Stranger Inc. * 3 Arts Entertainment * Original Langster * Big Wig Productions * Universal Television }} | verspreider = | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{begindatum|2025|5|1|df=y}} | laaste_uitsending = | webwerf = | produksiewebwerf = }} '''''The Four Seasons''''' is 'n [[Amerika]]anse komediedrama vir [[televisie]] wat deur [[Tina Fey]], Lang Fisher en Tracey Wigfield vir [[Netflix]] geskep is. Akteurs sluit in Fey, [[Steve Carell]], [[Colman Domingo]] en [[Will Forte]]. Dit is 'n verwerking van die 1981-rolprent met dieselfde naam wat deur [[Alan Alda]] geskryf en geregisseer is. Alda vertolk 'n gasrol in die reeks. Die eerste seisoen se première was op 1 Mei 2025 op Netflix. In dieselfde maand is die reeks vir 'n tweede seisoen hernu. Die pemière daarvan was op 28 Mei 2026. ==Hoofakteurs== * [[Steve Carell]] as Nick, Anne se toekomstige eksman * Kerri Kenney-Silver as Anne, Nick se toekomstige eksvrou * [[Will Forte]] as Jack, Kate se man * [[Tina Fey]] as Kate, Jack se vrou * [[Colman Domingo]] as Danny, Claude se man, 'n argitek * Marco Calvani as Claude, Danny se man * [[Erika Henningsen]] as Ginny, 'n 32-jarige mondhigiënis met wie Nick utgaan ná sy egskeiding ==Storielyn== {{Pretbederwer}} ===Seisoen 1=== In die lente kom ses vriende – Nick, Anne, Kate, Jack, Danny en Claude – by Nick en Anne se huis aan die meer bymekaar vir 'n naweek. Op 'n staptog onthul Nick aan Danny en Jack hy is van plan om van Anne te skei ná 'n huwelik van 25 jaar. Dié aand vertel Jack vir Kate daarvan. Die volgende oggend hoor Kate, Jack en Danny dat Anne 'n herbevestiging van haar en Nick se huwelik reël. Hulle kan nie vir haar vertel wat Nick beplan nie en besluit om aan die seremonie deel te neem. In die somer gaan die groep sonder Anne na 'n tropiese eko-oord. Die vakansie is beplan deur Ginny, Nick se jong, avontuurlustige nuwe meisie. Nick klim 'n rotsmuur uit om Ginny te beïndruk, maar trap op 'n [[Echinoidea|seekastaiing]] en beseer sy voet. Hy probeer Jack en Kate oorreed dat hy gelukkig is. Op sy versoek probeer Jack and Kate met Ginny vriende maak. Intussen voel Danny versmoor deur Claude wat hom heeltyd versorg ná 'n operasie. Kate en Jack wonder wanneer hulle opgehou het om pretdinge saam te doen. In die herfs gaan die groep na Jack, Kate en Danny se [[alma mater]] vir 'n familienaweek. Beide Kate en Jack se dogter, Ashlyn, en Anne en Nick se dogter, Lila, loop daar klas. Nick stel Ginny aan Anne bekend. Lila is ontsteld dat Nick vir Ginny saamgebring het, en Anne is nie opgewonde daaroor om haar te ontmoet nie. Kate en Jack besluit om huweliksberading te ondergaan om hulle huwelik te probeer red. In die winter gaan Nick op oujaarsdag op 'n skivakansie saam met Ginny en haar vriende. Kate, Jack, Danny, Claude en Anne is op 'n ander skivakansie wat Anne gereël het. Anne bring haar nuwe kêrel, Terry, saam. Dis vir Nick moeilik om by Ginny se vriende aansluiting te vind en hy en Ginny baklei toe sy uitvind hy kruip in hulle kamer weg om haar vriende te vermy. Kate en Jack baklei oor die feit dat Kate alles vir hom moet doen. Daarna kry Kate 'n oproep van Ginny wat haar meedeel dat Nick in 'n motorongeluk gesterf het. Nick se begrafnis is 'n ramp. Anne wil nie hê Ginny moet deel van die diens wees nie en kan nie op die begrafnis praat nie weens haar gemengde gevoelens oor Nick. Ná die begrafnis is Ginny ontsteld oor hoe die diens afgeloop het, en oor Anne wat haar en Nick se verhouding afmaak asof dit niks beteken het nie. Sy storm uit in die sneeu en die groep gaan na haar soek. Anne sien Ginny alleen op die stoep sit en huil. Sy vra verskoning oor haar gedrag. Intussen val Kate in die bevrore meer en Jack red haar. Terug in hulle kamer besluit hulle om aan hulle huwelik te werk. Kate verklaar vir die eerste keer Jack is haar sielsmaat. Tydens aandete kondig Anne aan dat Ginny swanger is met Nick se kind. ===Seisoen 2=== In die lente sluit 'n hoog swanger Ginny by Anne, Kate, Jack, Danny en Claude aan toe hulle Nick se as op 'n berg wil strooi wat vir hom spesiaal was. Intussen het Anne en Ginny regsprobleme sonder dat die ander daarvan weet, omdat Anne en Nick se skeisaak nie voor sy dood afgehandel is nie. Een aand onthul Ginny sy verwag 'n seuntjie. Die eerste dag is daar kinders waar die groep die as wil strooi, en hulle keer onverrigter sake terug na die hotel. Die volgende dag loop hulle weer met die berg op, maar dié keer vergeet Danny die as in sy hotelkamer. Toe die vriende die motel wil verlaat, daag die polisie op en sê hulle kan nie gaan nie weens 'n skieter in die omtrek. Terwyl hulle in die hotel ingehok sit, kom baie geheime uit. Hulle vind byvoorbeeld uit van Anne en Ginny se probleme. Nadat die skieter aangekeer is, gaan hoor Anne of Ginny oukei is. Die volgende dag, net voor die groep vertrek, besluit hulle om eers Nick se as te gaan strooi. Terwyl hulle op die berg is, onthul Anne dat Ginny by haar gaan intrek. In die somer gaan Anne, Jack, Danny, Claude, Ginny en Kate op 'n seevakansie saam met Ginny se seun, Eugene, wat die groep besluit om Gino te noem. Kate sê vir Danny Jack mis 'n mansvriend soos Nick. Anne sê sy is klaar daarmee om uit te gaan en sy gaan haar nou toespits op Ginny en die baba. Kate is opgewonde toe sy sien Jack maak 'n nuwe vriend op die strand. Sy naam is Mark Brett. Toe Jack Mark die volgende aan vir aandete nooi, besluit die ander om hom langs Anne aan die tafel te laat sit. Anne bring tyd saam met Mark en keer laatnag na hom terug vir seks. Kate raak ontsteld en sê dis omdat die vakansie einde se kant toe staan, maar Jack kom agter dit is weens sy houding. Kate vind uit Jack het dié somer elke dag gevape, en dit laat haar besluit om dit ook uit te toets. Terwyl sy onder die invloed is, onthul sy sy voel elke dag miserabel. Anne en Mark besluit hulle gaan mekaar nooit weer sien nie. Ginny raak moeg vir Anne se inmengery toe sy sê sy moenie die baba in die see inneem nie. Sy neem hom later see toe en laat hom sy voete natmaak, soos sy vroeër wou. In die herfs hou Anne 'n partytjie op Dankseggingsdag en nooi baie mense. Jack is ontsteld, want hy wou allerhande Nick-dinge gedoen het. Danny onthul dat hy en Claude Italië toe gaan trek. Anne hoor hoe Ginny vir haar dogter sê sy gaan dalk die vakansie aanbly, en Anne skop haar uit die huis. Jack val buite en dit bring 'n einde aan sy hoop om aan die maraton deel te neem. In 'n terugflitsepisode kom eers Claude en Danny, en daarna Jack, Kate en hulle dogter, Beth, by Nick en Anne aan vir die vakansie. Jack is senuweeagtig oor Covid, maar die ander voel goed omdat hulle al die riglyne nagekom het. Dié aand hou hulle 'n talentkompetisie. Deur die aand kry Nick teksboodskappe van 'n jonger vrou. Sy kom later in haar motor by die huis aangery en gee vir Danny 'n pastei om vir Nick te gee. Nick erken aan Danny hy het die vrou voor Covid gesoen, maar die grendeltyd het hom daarvan gered om sy vrou verder te verkul. Later die aand gaan Anne, wat snuf in die neus oor 'n verhouding het, deur Nick se selfoon. Nick gooi die pastei in die vullisblik en belowe Anne hy het die vrou net gesoen. Anne sê sy weet hy het haar al verkul en dat hy dit weer sal doen. Sy storm uit die huis, maar toe sy nie haar motorsleutel kan kry nie, keer sy terug. In die winter gaan kuier Kate, Jack en Anne by Claude, Danny en Claude se familie in Italië. Anne sê dalk ontmoet sy daar 'n Gianpiero. Jack raak beserker tydens 'n sokkerwedstryd saam met Claude en 'n paar plaaslike mans. Claude neem Jack daarna uit vir 'n drankie en bespreek sy woedeprobleme met hom. Danny erken aan Kate dat hy nooit na Italië moes verhuis het nie. Kate is verbaas, want Danny vertel haar heeltyd hoe wonderlik dit daar is. Dié aand kry Danny 'n oproep van sy ma. Sy is in die hospitaal nadat sy geval het en Danny gaan terug na Philadelphia om haar te gaan help. Hy bel later vir Claude en sê hy sal dalk langer moet bly. Kate vind uit van 'n marathon die volgende dag en oorreed Jack om deel te neem. Sy help Jack oor die eindstreep nadat hy wou tou opgooi. Toe Danny sy ma probeer oorreed om saam met hom terug te gaan Italië toe, weier sy. Claude vlieg Amerika toe en kom daar met 'n voorstel vorendag: Hy en Danny sal by sy ma intrek om haar te help. Anne besluit om in Italië agter te bly en hulle huis op te pas. Toe Nick en Kate wegry, kom die nuwe buurman, Gianpiero, daar aan en ontmoet Anne. ==Ontvangs== Die reeks het 'n gemende reaksie van resensente ontlok.<ref>{{Cite news |last=Ardrey |first=Taylor |date=May 1, 2025 |title='The Four Seasons,' adapted from 1981 movie, now on Netflix: Cast, trailer, what to know |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2025/05/01/netflix-four-seasons-release-date-cast-episodes/83273214007/ |access-date=May 5, 2025 |work=USA Today}}</ref><ref>{{Cite news |date=May 1, 2025 |title=The Four Seasons on Netflix: Cast, Plot, and Breakdown of the Show |url=https://www.hollywood.com/tv/the-four-seasons-on-netflix-cast-plot-and-breakdown-of-the-show-61029891 |access-date=May 5, 2025 |work=Hollywood.com }}</ref> Op [[Rotten Tomatoes]] het dit 'n goedkeuringsyfer van 77% gehad, gebaseer op 62 resensies. [[Metacritic]] het dit 'n telling van 61 uit 100 gegee, gebaseer op 30 resensies, wat dui op 'n "algemeen gunstige" reaksie. In ''[[The Guardian]]'' het Lucy Mangan die reeks 4 uit 5 gegee en geskryf: "''The Four Seasons'' is Fey en haar medeskrywers en {{nowrap|-akteurs}} op hulle stukke, en alles is beïnvloed deur haar intelligensie, humorsin en ondervinding."<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/may/01/the-four-seasons-review-tina-fey-netflix|title=The Four Seasons review – Tina Fey's midlife comedy is properly funny and heartbreaking|website=[[The Guardian]]|first=Lucy|last=Mangan|date=May 1, 2025|access-date=May 3, 2025}}</ref> Alan Sepinwall van ''[[Rolling Stone]]'' het geskryf: "Daar is 'n paar snaakse oomblike, maar oor die algemeen voel dit dun – dis minder van 'n televisieprogram as 'n verskoning vir 'n klomp talentvolle mense, van wie verskeie ou vriende is, om saam uit te hang op 'n verskeidenheid mooi plekke."<ref>{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/tv-movies/tv-movie-reviews/the-four-seasons-tina-fey-1235323174/|title='The Four Seasons' Brings Middle-Age Malaise on Vacation|magazine=[[Rolling Stone]]|first=Alan|last=Sepinwall|date=May 1, 2025|access-date=May 3, 2025}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|30826447}} * {{Netflix-titel}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Four Seasons (TV series) }} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse televisiereekse]] ijprwrf76mha44t7dp5j8ezdccyb95l 2909471 2909466 2026-06-04T23:36:27Z BurgertB 2401 /* Ontvangs */ 2909471 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = The Four Seasons | beeld = {{beeldgroep2|perrow = 2 / 2|total_width=300 |align=center |image1=Tina Fey Muppets Most Wanted Premiere (cropped 2).jpg|caption1=[[Tina Fey]] |image2=Alan Alda 2015.jpg|caption2=[[Alan Alda]] |image3=Steve Carell - The 40-Year-Old-Virgin.jpg|caption3=[[Steve Carell]] |image4=Will Forte by Gage Skidmore.jpg|caption4=[[Will Forte]]}} | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = Komediedrama | skepper = [[Tina Fey]] &<br/>Lang Fisher &<br/>Tracey Wigfield <br>Gebaseer op ''The Four Seasons (1981), [[Alan Alda]] | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | aanbieder = | rolverdeling = {{Plainlist| * [[Tina Fey]] * [[Will Forte]] * Kerri Kenney-Silver * Marco Calvani * [[Erika Henningsen]] * [[Colman Domingo]] * [[Steve Carell]] }} | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = Jeff Richmond | oorsprongsland = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 2 | aantal_episodes = 16 | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Tina Fey * Lang Fisher * Tracey Wigfield * Jeff Richmond * Eric Gurian * David Miner }} | vervaardiger = {{Plainlist| * Dara Schnapper * Marissa Bregman * Alan Alda * Robert Pulcini *Shari Springer Berman * Bill Sell }} | lokasie = | kinematografie = Tim Orr | looptydperk = 27-35 minute | maatskappy = {{Plainlist| * Little Stranger Inc. * 3 Arts Entertainment * Original Langster * Big Wig Productions * Universal Television }} | verspreider = | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{begindatum|2025|5|1|df=y}} | laaste_uitsending = | webwerf = | produksiewebwerf = }} '''''The Four Seasons''''' is 'n [[Amerika]]anse komediedrama vir [[televisie]] wat deur [[Tina Fey]], Lang Fisher en Tracey Wigfield vir [[Netflix]] geskep is. Akteurs sluit in Fey, [[Steve Carell]], [[Colman Domingo]] en [[Will Forte]]. Dit is 'n verwerking van die 1981-rolprent met dieselfde naam wat deur [[Alan Alda]] geskryf en geregisseer is. Alda vertolk 'n gasrol in die reeks. Die eerste seisoen se première was op 1 Mei 2025 op Netflix. In dieselfde maand is die reeks vir 'n tweede seisoen hernu. Die pemière daarvan was op 28 Mei 2026. ==Hoofakteurs== * [[Steve Carell]] as Nick, Anne se toekomstige eksman * Kerri Kenney-Silver as Anne, Nick se toekomstige eksvrou * [[Will Forte]] as Jack, Kate se man * [[Tina Fey]] as Kate, Jack se vrou * [[Colman Domingo]] as Danny, Claude se man, 'n argitek * Marco Calvani as Claude, Danny se man * [[Erika Henningsen]] as Ginny, 'n 32-jarige mondhigiënis met wie Nick utgaan ná sy egskeiding ==Storielyn== {{Pretbederwer}} ===Seisoen 1=== In die lente kom ses vriende – Nick, Anne, Kate, Jack, Danny en Claude – by Nick en Anne se huis aan die meer bymekaar vir 'n naweek. Op 'n staptog onthul Nick aan Danny en Jack hy is van plan om van Anne te skei ná 'n huwelik van 25 jaar. Dié aand vertel Jack vir Kate daarvan. Die volgende oggend hoor Kate, Jack en Danny dat Anne 'n herbevestiging van haar en Nick se huwelik reël. Hulle kan nie vir haar vertel wat Nick beplan nie en besluit om aan die seremonie deel te neem. In die somer gaan die groep sonder Anne na 'n tropiese eko-oord. Die vakansie is beplan deur Ginny, Nick se jong, avontuurlustige nuwe meisie. Nick klim 'n rotsmuur uit om Ginny te beïndruk, maar trap op 'n [[Echinoidea|seekastaiing]] en beseer sy voet. Hy probeer Jack en Kate oorreed dat hy gelukkig is. Op sy versoek probeer Jack and Kate met Ginny vriende maak. Intussen voel Danny versmoor deur Claude wat hom heeltyd versorg ná 'n operasie. Kate en Jack wonder wanneer hulle opgehou het om pretdinge saam te doen. In die herfs gaan die groep na Jack, Kate en Danny se [[alma mater]] vir 'n familienaweek. Beide Kate en Jack se dogter, Ashlyn, en Anne en Nick se dogter, Lila, loop daar klas. Nick stel Ginny aan Anne bekend. Lila is ontsteld dat Nick vir Ginny saamgebring het, en Anne is nie opgewonde daaroor om haar te ontmoet nie. Kate en Jack besluit om huweliksberading te ondergaan om hulle huwelik te probeer red. In die winter gaan Nick op oujaarsdag op 'n skivakansie saam met Ginny en haar vriende. Kate, Jack, Danny, Claude en Anne is op 'n ander skivakansie wat Anne gereël het. Anne bring haar nuwe kêrel, Terry, saam. Dis vir Nick moeilik om by Ginny se vriende aansluiting te vind en hy en Ginny baklei toe sy uitvind hy kruip in hulle kamer weg om haar vriende te vermy. Kate en Jack baklei oor die feit dat Kate alles vir hom moet doen. Daarna kry Kate 'n oproep van Ginny wat haar meedeel dat Nick in 'n motorongeluk gesterf het. Nick se begrafnis is 'n ramp. Anne wil nie hê Ginny moet deel van die diens wees nie en kan nie op die begrafnis praat nie weens haar gemengde gevoelens oor Nick. Ná die begrafnis is Ginny ontsteld oor hoe die diens afgeloop het, en oor Anne wat haar en Nick se verhouding afmaak asof dit niks beteken het nie. Sy storm uit in die sneeu en die groep gaan na haar soek. Anne sien Ginny alleen op die stoep sit en huil. Sy vra verskoning oor haar gedrag. Intussen val Kate in die bevrore meer en Jack red haar. Terug in hulle kamer besluit hulle om aan hulle huwelik te werk. Kate verklaar vir die eerste keer Jack is haar sielsmaat. Tydens aandete kondig Anne aan dat Ginny swanger is met Nick se kind. ===Seisoen 2=== In die lente sluit 'n hoog swanger Ginny by Anne, Kate, Jack, Danny en Claude aan toe hulle Nick se as op 'n berg wil strooi wat vir hom spesiaal was. Intussen het Anne en Ginny regsprobleme sonder dat die ander daarvan weet, omdat Anne en Nick se skeisaak nie voor sy dood afgehandel is nie. Een aand onthul Ginny sy verwag 'n seuntjie. Die eerste dag is daar kinders waar die groep die as wil strooi, en hulle keer onverrigter sake terug na die hotel. Die volgende dag loop hulle weer met die berg op, maar dié keer vergeet Danny die as in sy hotelkamer. Toe die vriende die motel wil verlaat, daag die polisie op en sê hulle kan nie gaan nie weens 'n skieter in die omtrek. Terwyl hulle in die hotel ingehok sit, kom baie geheime uit. Hulle vind byvoorbeeld uit van Anne en Ginny se probleme. Nadat die skieter aangekeer is, gaan hoor Anne of Ginny oukei is. Die volgende dag, net voor die groep vertrek, besluit hulle om eers Nick se as te gaan strooi. Terwyl hulle op die berg is, onthul Anne dat Ginny by haar gaan intrek. In die somer gaan Anne, Jack, Danny, Claude, Ginny en Kate op 'n seevakansie saam met Ginny se seun, Eugene, wat die groep besluit om Gino te noem. Kate sê vir Danny Jack mis 'n mansvriend soos Nick. Anne sê sy is klaar daarmee om uit te gaan en sy gaan haar nou toespits op Ginny en die baba. Kate is opgewonde toe sy sien Jack maak 'n nuwe vriend op die strand. Sy naam is Mark Brett. Toe Jack Mark die volgende aan vir aandete nooi, besluit die ander om hom langs Anne aan die tafel te laat sit. Anne bring tyd saam met Mark en keer laatnag na hom terug vir seks. Kate raak ontsteld en sê dis omdat die vakansie einde se kant toe staan, maar Jack kom agter dit is weens sy houding. Kate vind uit Jack het dié somer elke dag gevape, en dit laat haar besluit om dit ook uit te toets. Terwyl sy onder die invloed is, onthul sy sy voel elke dag miserabel. Anne en Mark besluit hulle gaan mekaar nooit weer sien nie. Ginny raak moeg vir Anne se inmengery toe sy sê sy moenie die baba in die see inneem nie. Sy neem hom later see toe en laat hom sy voete natmaak, soos sy vroeër wou. In die herfs hou Anne 'n partytjie op Dankseggingsdag en nooi baie mense. Jack is ontsteld, want hy wou allerhande Nick-dinge gedoen het. Danny onthul dat hy en Claude Italië toe gaan trek. Anne hoor hoe Ginny vir haar dogter sê sy gaan dalk die vakansie aanbly, en Anne skop haar uit die huis. Jack val buite en dit bring 'n einde aan sy hoop om aan die maraton deel te neem. In 'n terugflitsepisode kom eers Claude en Danny, en daarna Jack, Kate en hulle dogter, Beth, by Nick en Anne aan vir die vakansie. Jack is senuweeagtig oor Covid, maar die ander voel goed omdat hulle al die riglyne nagekom het. Dié aand hou hulle 'n talentkompetisie. Deur die aand kry Nick teksboodskappe van 'n jonger vrou. Sy kom later in haar motor by die huis aangery en gee vir Danny 'n pastei om vir Nick te gee. Nick erken aan Danny hy het die vrou voor Covid gesoen, maar die grendeltyd het hom daarvan gered om sy vrou verder te verkul. Later die aand gaan Anne, wat snuf in die neus oor 'n verhouding het, deur Nick se selfoon. Nick gooi die pastei in die vullisblik en belowe Anne hy het die vrou net gesoen. Anne sê sy weet hy het haar al verkul en dat hy dit weer sal doen. Sy storm uit die huis, maar toe sy nie haar motorsleutel kan kry nie, keer sy terug. In die winter gaan kuier Kate, Jack en Anne by Claude, Danny en Claude se familie in Italië. Anne sê dalk ontmoet sy daar 'n Gianpiero. Jack raak beserker tydens 'n sokkerwedstryd saam met Claude en 'n paar plaaslike mans. Claude neem Jack daarna uit vir 'n drankie en bespreek sy woedeprobleme met hom. Danny erken aan Kate dat hy nooit na Italië moes verhuis het nie. Kate is verbaas, want Danny vertel haar heeltyd hoe wonderlik dit daar is. Dié aand kry Danny 'n oproep van sy ma. Sy is in die hospitaal nadat sy geval het en Danny gaan terug na Philadelphia om haar te gaan help. Hy bel later vir Claude en sê hy sal dalk langer moet bly. Kate vind uit van 'n marathon die volgende dag en oorreed Jack om deel te neem. Sy help Jack oor die eindstreep nadat hy wou tou opgooi. Toe Danny sy ma probeer oorreed om saam met hom terug te gaan Italië toe, weier sy. Claude vlieg Amerika toe en kom daar met 'n voorstel vorendag: Hy en Danny sal by sy ma intrek om haar te help. Anne besluit om in Italië agter te bly en hulle huis op te pas. Toe Nick en Kate wegry, kom die nuwe buurman, Gianpiero, daar aan en ontmoet Anne. ==Ontvangs== Die reeks het 'n meestal goeie reaksie van resensente ontlok.<ref>{{Cite news |last=Ardrey |first=Taylor |date=May 1, 2025 |title='The Four Seasons,' adapted from 1981 movie, now on Netflix: Cast, trailer, what to know |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2025/05/01/netflix-four-seasons-release-date-cast-episodes/83273214007/ |access-date=May 5, 2025 |work=USA Today}}</ref><ref>{{Cite news |date=May 1, 2025 |title=The Four Seasons on Netflix: Cast, Plot, and Breakdown of the Show |url=https://www.hollywood.com/tv/the-four-seasons-on-netflix-cast-plot-and-breakdown-of-the-show-61029891 |access-date=May 5, 2025 |work=Hollywood.com }}</ref> Op [[Rotten Tomatoes]] het die eerste seisoen 'n goedkeuringsyfer van 77% gehad, gebaseer op 62 resensies. [[Metacritic]] het dit 'n telling van 61 uit 100 gegee, gebaseer op 30 resensies, wat dui op 'n "algemeen gunstige" reaksie. In ''[[The Guardian]]'' het Lucy Mangan die reeks 4 uit 5 gegee en geskryf: "''The Four Seasons'' is Fey en haar medeskrywers en {{nowrap|-akteurs}} op hulle stukke, en alles is beïnvloed deur haar intelligensie, humorsin en ondervinding."<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/may/01/the-four-seasons-review-tina-fey-netflix|title=The Four Seasons review – Tina Fey's midlife comedy is properly funny and heartbreaking|website=[[The Guardian]]|first=Lucy|last=Mangan|date=May 1, 2025|access-date=May 3, 2025}}</ref> Alan Sepinwall van ''[[Rolling Stone]]'' het geskryf: "Daar is 'n paar snaakse oomblike, maar oor die algemeen voel dit dun – dis minder van 'n televisieprogram as 'n verskoning vir 'n klomp talentvolle mense, van wie verskeie ou vriende is, om saam uit te hang op 'n verskeidenheid mooi plekke."<ref>{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/tv-movies/tv-movie-reviews/the-four-seasons-tina-fey-1235323174/|title='The Four Seasons' Brings Middle-Age Malaise on Vacation|magazine=[[Rolling Stone]]|first=Alan|last=Sepinwall|date=May 1, 2025|access-date=May 3, 2025}}</ref> Op Rotten Tomatoes was 88% van die tweede seisoen se resensies positief, met 'n gemiddelde punt van 7,2/10. Die konsensus lui: "Deur hernieude doelgerigtheid te vind ná ’n groot verlies, balanseer ''The Four Seasons'' lag en hartseer met die selfvertroue van 'n reeks wat gemaklik in sy eie ritme gevestig raak.”<ref name="RTS2">{{Cite Rotten Tomatoes|id=the_four_seasons_2025|title=The Four Seasons|type=tv|season=2|access-date=June 3, 2026|publisher_hide=y}}{{cbignore}}</ref> Op Metacritic het dit 'n telling van 75 uit 100 gekry op grond van 14 resensies, weer eens 'n "algemeen gunstige" ontvangs.<ref name="MCS2">{{Cite Metacritic|id=the-four-seasons|title=The Four Seasons|type=tv|season=2|access-date=June 3, 2026|publisher_hide=y}}{{cbignore}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|30826447}} * {{Netflix-titel}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Four Seasons (TV series) }} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse televisiereekse]] tifgnusg0bkqmz2f13aveq8g79gbsqc 4 429329 2909269 2907646 2026-06-04T12:58:34Z Sobaka 328 /* Lys van uitsendings */ Nuutste uitsending bygevoeg 2909269 wikitext text/x-wiki Die '''Afrikaanse Wikipedia op die radio''' verwys na [[radio]]-onderhoude met Wikipediagebruikers wat ten doel het om die [[Afrikaanse Wikipedia]] se rol en aktiwiteite aan die breë Afrikaanssprekende publiek bekend te stel. In sommige onderhoude word ook [[kennis]] soos in die artikels vervat met die luisteraars gedeel. Dit sluit radiouitsendings sowel as radiostromingsdienste in. Hierdie inisiatief is deur gebruiker Oesjaar van stapel gestuur as een van die pogings om die Afrikaanse Wikipedia te bemark as die toonaangewendste digitale bron van inligting in [[Afrikaans]] en om algemene belangstelling en begrip van die projek en toekomstige deelname daaraan te stimuleer. Hierdie pogings word steeds deur hom gedryf, maar ander gebruikers neem sedert 2023 ook aan uitsendings deel. == Agtergrond == Die Afrikaanse Wikipedia is die Afrikaanse weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar "vrye" na die kopieregvrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de wikipedia om geskep te word.<ref>[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)</ref> Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.<ref>[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki se lys van Wikipedia-taalweergawes volgens grootte]]</ref> == Lys van uitsendings == Hiermee ‘n lys van opnames waaraan Afrikaanse Wikipediagebruikers deelgeneem het wat uitgesaai en/of gestroom is. Dit is nie ‘n volledige lys nie siende dat baie van die regstreekse uitsendings plaasvind sonder dat daar enige opnames daarvan bestaan. Stasies waarop uitsendings plaasgevind het sluit in [[RSG]], [[Jacaranda FM]], Die Waarheid Radio, [[Radio Pretoria]], [[Overvaal Stereo]], [[Radio Overberg]], [[Life FM]], [[Radio Laeveld]] en [[GROOTfm]]. {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 07-01-'''2026''' || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 7 Jan 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Die omroeper noem dat dit Oesjaar se 17de verjaarsdag op Wikipedia is. Hy stel dat hy in hierdie tyd 19 383 nuwe artikels geskep waarvan 13 reeds voorbladartikels is. Hy het ook 275 000 veranderinge in hierdie tyd aangebring. Hy gee ook ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur gebruiker Spes Bona. Hy praat ook die oor die belang van tegniese woordeboeke, nodig vir die skep van tegniese artikels. Hy noem dat hy onlangs Poskantoor en Telkom woordeboeke bekom het. [[SADiLaR]] het aangebied om te help met skandering van die woordeboeke waarna dit by die Wikiwoordeboek gevoeg sal kan word. |- | 2 || 10-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:RadioLaeveld 10 Jan.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur die Duitse gebruiker SpesBona. In die afgelope jaar het die getal artikels gegroei met 6 640. Hy noem ook gereelde nuwe bydraes oor sokkerklub en spelers. Hy verwys na die voorbladartikels deur gebruiker Burgert Behr en ook artikels oor die Grand Prixs deur gebruiker Aliwal. Oesjaar noem die digitalisering van woordeboeke en het reeds ‘n Telkom en Poskantoor woordeboeke bekom. [[SADiLaR]] het aangedui hul sal dit digitaliseer. Prof [[Wynand Steyn]] (UP) het ook goedgunstiglik ingenieurs en padoppervlak woordeboeke aangebied vir die doel. Die uiteindelike doel is om die woordeboeke by Wikiwoordeboek te integreer. |- | 3 || 14-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 14 Januarie 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Hy praat ook oor die [[tremprobleem]], ‘n etiese denkeksperiment wat ook weer relevant word met die opleiding van selfbesturende motors. |- | 4 || 17-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Radio Laeveld 17 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Sy gee ook agtergrond oor die 25 st. verjaarsdag van die Engelse Wikipedia 15 Januarie 2026. Plek skep om gratis inligting aan almal beskikbaar te maak Afrikaans was die 11 de taal wat gestig is op Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia bly belangrik om Afrikaanse kennis te digitaliseer. Vrywilligers bly sentraal ten opsigte van suksesse van die Wikipedia. Sy verwys na ʼn artikel oor [[Beatrix Potter]] wat sy geskep het en sal dien as voorbladartikel in Augustus 2026. |- | 5 || 21-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Grootvorstedom Moskou]]. |- | 6 || 24-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 24 Jan 2026 Laeveld.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Grootvorstedom Moskou]]. Hy verwys na hoe die voorbladartikels gekies word en deur die skrywers voorgelê word. Hy verwys na die belang van tegniese infrastruktuur en die rol van [[Wikidata]]. Hy verwys ook na die belang van samewerking met ander individue en organisasies om die Afrikaanse Wikipedia uit te bou. |- | 7 || 28-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Jenson Button]]. Hy gee ook agtergrond oor [[Komputronium]] ‘n onglangse artikel wat hy geskep het. |- | 8 || 31-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 31 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel van [[Jenson Button]]. Sy verduidelik die proses om ‘n voorbladartikel te identifiseer soos die kwaliteit van die artikel, plasing van beelde en die feit dat die artikel ten minste 30 000 karakters groot moet wees. Gebruikers gee dan hulle menings terwyl daar ook gepoog word om ‘n diverse reeks artikels as voorbladartikels aan te bied. Van die 200 000 geregistreerde gebruikers is daar sowat 350 wat meer aktief is. Sy wys ook op die diepte element waar die Afrikaanse Wikipedia op dié stadium 38 is wat daarop dui dat daar goeie kwaliteit artikels in die Afrikaanse Wikipedia is. Sy verduidelik ook die proses vir individue om aktief betrokke te raak by die skep van artikels op die Afrikaanse Wikipedia. |- | 9 || 07-02-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Feb 2025.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Helios]]. Hulle bespreek ook die impak van [[Kunsmatige intelligensie|KI]] op die besoekersgetalle en die ondersoek wat tans gedoen word om uit te vind wat presies die impak van KI-skrapers in die verband is. Oesjaar verwys ook na pogings van die Wikimedia-stigting om ‘n ooreenkoms met KI-platforms te bereik rondom die gebruik van Wikipedia inhoud in [[groot taalmodel]]le. Hy beklemtoon die belangrikheid van akkuraatheid wat binne die Afrikaanse Wikipedia gehandhaaf moet word. |- | 10 || 11-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 11 Februarie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die Duitse Deelstaat [[Brandenburg]]. Hy bespreek onlangsgeskepte artikels oor [[OpenClaw]], [[Moltbook]] en [[Clawnch (kriptogeldeenheid)|Clawnch]]. |- | 11 || 18-02-2026 || Radio Overberg ||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger ||[[Lêer:Radio Overberg 18 Februarie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Plesiosauria]]. Hy bespreek ook die 128 000 artikel-mylpaal wat behaal is. Verwys o.a. na artikels oor flora, internasionale sokkerspelers, sokkerklubs en [[kunsmatige intelligensie]] wat bygedra het tot die mylpaal. Die week se voorbladartikel is ook die 700ste voorbladartikel wat al op die Afrikaanse Wikipedia gepubliseer is. Hy bedank al die vrywilligers vir hulle werk op Wikipedia. Hyself werk tans op ‘n artikel oor vliegtuig[[klappe]] en verwys na die problematiek om die Afrikaanse terminologie vir vliegtuigonderdele te kry. Volgens Oesjaar is hy ook versoek om die artikel oor die [[vakuumbuis]] uit te bou waarmee hy besig is. |- | 12 || 25-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg25Februarie2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die [[Nederlandse nasionale rugbyspan]]. Hy verwys ook na die artikel oor die [[essay]] ''[[Something Big Is Happening]]'' deur Matt Shumer, 'n KI-entrepreneur. |- | 13 || 04-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 4 Maart 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. |- | 14 || 07-03-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Maart 2026.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. Woordgenoot verduidelik die kriteria vir ‘n voorbladartikel soos onder meer groter as 30 000 grepe, volledigheid, beelde sowel as die nominasieproses en gebruikers wat daarvoor stem. Sy verwys ook na die gebruik van [[kunsmatige intelligensie|KI]] wat beide positief en negatief kan wees. Beklemtoon die belangrikheid van menslike toesig wat een van die redes is dat daar meer individue betrokke moet raak by die Afrikaanse Wikipedia. Sy noem ook professor [[Wannie Carstens]] se onlangse welwillendheidsbesoek aan die Belgiese Wikimedia-struktuur. |- | 15 || 11-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg11Maart2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[C. Louis Leipoldt]]. Hy bespreek ook die uitdagings wat ervaar word met die Afrikaanse terme vir vliegtuigonderdele. Oesjaar het vroeër onderneem om artikels oor vliegtuigonderdele te vertaal en verwys na die artikel [[klappe]]. ‘n Groot hulp was ‘n nuwe gebruiker wat toegang tot ‘n tegniese lugvaartwoordeboek het. |- | 16 || 01-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg1April2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker SpesBona. Hy gee ‘n opsomming van sy eie hoofartikel [[T20I-wêreldbeker 2016]]. SpesBona vertel ook van sy agtergrond in Duitsland waar hy in 1986 in [[Königs Wusterhausen]], nou in [[Brandenburg]] gebore is. Hy het op Afrikaans op Wikipedia afgekom deur Nederlands toe hy na tale gesoek het wat hy moontlik makliker sou kon verstaan. Hy het later by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak deur saadjies te geskep en met die hulp van ander gebruikers het hy voortdurend sy Afrikaans verbeter tot op ‘n vlak waar hy nou voorbladartikels skryf. Hy skryf nou veral oor krieket en rugby in Afrikaans maar ook op die Duitse Wikipedia. Hy het ook heelwat van die voorblad vlagartikels geskryf. Anne-Marie bedank SpesBona vir die moeite wat hy doen om Afrikaans aan te leer en te praat. |- | 17 || 08-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:OVERBERG 8 APRIL 2026 WIKI.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Galileo Galilei]]. |- | 18 || 11-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld Wikipedia 11 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Charles verwys na die voorbladartikel [[Galileo Galilei]] en vra hoe word op ‘n voorbladartikel besluit. Sobaka verduidelik dat so artikel ten minste uit 30 000 grepe moet bestaan en aan ‘n veelheid van kwalitatiewe vereistes voldoen en deur ander gebruikers ondersteun moet word om voorbladstatus te verwerf. Hy wys ook daarop dat die voorbladartikellys reeds tot in 2027 strek aangesien die artikels weekliks verander word. Hy bevestig dat die lys dinamies is en veranderinge moontlik is gebaseer op vereistes. In reaksie op ‘n vraag oor wetenskaplike terminologie bevestig Sobaka dat terwyl gebruik van terme in historiese konteks moontlik nie so problematies is nie, is dit wel die geval in terme van hedendaagse tegnologiese en wetenskaplike terme. In terme van die opkoms van die een man korporasie waar een persoon met slim tegnologie ‘n hele besigheid bestuur vra Charles of dit ook op Wikipedia die geval is. Sobaka verwys dat dit wel toekoms potensiaal inhou daar nog ‘n pad is voordat dit op groot skaal sal gebeur. Daar sal eers gewerk moet word aan beginsels vir sodanige implementering maar Wikipedia is uiteraard ‘n mensgesentreerde organisasie en sal dit so wil hou en slegs met die grootste omsigtigheid met kunsmatige intelligensie (K)I omgaan. Charles vra of entrepreneurs ook in Afrikaans oor nuwe tegnologiese verwikkelinge kan lees. Sobaka bevestig dit en verwys as voorbeeld na die artikel oor [[Matthew Gallagher]]. Hy is ‘n Amerikaanse entrepreneur wat ‘n ’n hoogs winsgewende onderneming met slegs homself en sy broer deur uitgebreide gebruik van KI en uitkontraktering teen die einde van 2026 op koers is ‘n $1 miljard in inkomste te bereik. Sobaka gee ook agtergrond oor die [[Wikimedia-stigting]] se kommersiële lisensie-ooreenkomste met verskeie groot KI-platforms gesluit vir toegang tot Wikipedia-inhoud spesifiek vir [[Groot taalmodel]]le (GTM) en ander KI-toepassings. Maatskappye kry betaalde, grootskaalse toepassingsprogrammeringskoppelvlak-toegang tot Wikipedia-artikels, Wikimedia Commons-beelde, Wiktionary en Wikidata teen hoë spoed en volume. Die ooreenkoms hou voordele vir alle partye in. |- | 19 || 15-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg Wikipedia 15 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Met die opkoms van KI en veral KI-agente in die ekonomie het mens verskeie kommentators gehoor wat praat van die toekomstige een man korporasie waar ‘n enkele mens met KI agente ‘n korporasie kan bestuur. Hy verwys na die geval van [[Matthew Gallagher]]. |- | 20 || 18-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 18 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Sy verwys na die veelheid en diversiteit van bydraers in antwoord op ‘n vraag oor die standaarde van artikels. Bydraers het oor die algemeen baie ondervinding in die skep van kwaliteit artikels. Sy verwys ook na ‘n par toekomstige artikels wat voorbladstatus sal verwerf. Charles Gentle noem dat hy oor ‘n astronomie woordeboek beskik wat hy beskikbaar sal kan stel. Woordgenoot gee ook raad hoe om as ‘n gebruiker op die Afrikaanse Wikipedia te registreer en betrokke te raak. |- | 21 || 22-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 22 April 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Meryl Streep]]. |- | 22 || 28-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 29 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Georges Méliès]]. Sobaka gee ook agtergrond oor die artikel [[Projek Maven]]. |- | 23 || 06-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 6 Mei 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Koreaanse nasionale rugbyspan]]. |- | 24 || 27-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 27 Mei 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Bloemfontein]]. Hy bespreek ook die 129 000 artikel mylpaal wat behaal is. Verwys na o.a. artikels oor flora, internasionale sokkerspelers en sokkerklubs wat bygedra het tot die mylpaal. Oesjaar gee besonderhede oor die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]] wat in Mei 2026 plaasvind en verwys na die artikel [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] wat nou die grootste artikel op die Afrikaanse Wikipedia is. Voorts bespreek hy die [[Noordelike Gebied]]-artikel wat hy na ‘n voorbladartikel wil uitbou. |- | 25 || 03-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 3 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[H II-gebied]]. Hy noem dat gebruiker Oesjaar nou 20 000 artikes op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Hy deel ook met die luisteraars die inhoud van die artikel [[Magnifica Humanitas]] wat onglangs geskep is. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-01-'''2025''' || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Januarie 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die tema [[Fietsryrewolusie]] bespreek, en die sosiale en kulturele impak daarvan uitgelig. |- | 2 || 19-02-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Februarie 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka bespreek die voorbladartikel oor die sewemalige [[Formule Een|Formule Eenrenjaerkampioen]], [[Lewis Hamilton]], met fokus op sy loopbaan en bydrae tot die motorsport. |- | 3 || 12-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:12 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia dr Rianne van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Tiglat-Pileser III]], [[Strategiese kriptogeldreserwe]], [[Blokketting]], en [[Stabielemunt]] bespreek, met aandag aan hul historiese en tegnologiese belangrikheid. |- | 4 || 19-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Maart 2025 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die tema [[Androginie]] bespreek. Hy het ook genoem dat die Afrikaanse Wikipedia nou 123&nbsp;000 artikels bereik het en die dilemma rondom saadjies (kort artikels) op die platform aangespreek. |- | 5 || 24-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:24 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Nederland]] bespreek, met klem op die historiese en kulturele betekenis daarvan. |- | 6 || 02-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Planetêre bewoonbaarheid]], [[Panspermie]], [[Fermi-paradoks]], en [[Donkerwoudhipotese]] bespreek, met fokus op die wetenskaplike en filosofiese implikasies daarvan. |- | 7 || 09-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:9 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die [[T20I-wêreldbeker 2024]] bespreek, asook die 8500ste plantspesie in die kategorie Flora van Suid-Afrika. Hy het ook die toevoeging van Afrikaanse byskrifte by sketse genoem. |- | 8 || 16-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 April 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Noorweë]] bespreek, met aandag aan die simboliek en geskiedenis daarvan. |- | 9 || 07-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:7 Mei 2025 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die temas [[Kaaimanseilande]], Afrikaanse byskrifte by sketse, bladtrekke vir April 2025, en foto’s wat deur professor [[Braam van Wyk]] geskenk is, bespreek. |- | 10 || 14-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:14 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die tema [[Driehoeksterrestelsel]] bespreek, met klem op die sterrekundige belangrikheid daarvan. |- | 11 || 18-05-2025 || RSG || [[Taaldinge]] || Ina Strydom || [[Lêer:Taadinge 18 Mei 2025.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het verwys na die aktiwiteite van aktiewe gebruikers, die bewaringstatus van plante, en die problematiek rondom plantname. Die ontwikkeling van tegniese sketse is ook aangespreek, asook die bruikbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia vir leerders. Oesjaar het die moontlikheid genoem om artikels af te laai vir aflyn-gebruik en Afrikaans met ander tale in Afrika en Suid-Afrika vergelyk. Hy het ook raad gegee vir persone wat betrokke wil raak by die projek. |- | 12 || 21-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Kalifornië]] bespreek, met fokus op die kulturele en geografiese aspekte daarvan. |- | 13 || 24-05-2025 || [[Radio Laeveld]] || Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:1005fm radio laeveld luister weer 27 may wikipedia in afrikaans vorder goed high.mp3|▶]] || In die eerste onderhoud van Radio Laeveld met gebruiker Oesjaar is die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en die uitdagings en geleenthede vir die Wikipedia uitgelig. Die probleem met betroubare bronne en die gebrek aan vakkundige woordeboeke is genoem. Gewilde artikels, insluitend dié oor aktuele sake en die [[Sterrekunde]]-portaal, is uitgelig. Oesjaar het ook die metodes bespreek vir die publiek om betrokke te raak, die bewaring van Afrikaanse woorde, en die beheerstruktuur met [[Wikipedia:Burokraat|burokrate]], [[Wikipedia:Administrateur|administrateurs]] en gebruikers. Die uitdaging van streektale en -dialekte is aangespreek, asook die moontlikheid om artikels te skep ondanks 'n gebrek aan vrywilligers. Die rol van skole en universiteite is genoem, en die omroeper merk tereg op dat daar 'n gebrek is aan artikels oor Afrikaanse sangers. |- | 14 || 28-05-2025 || Radio Overberg ||Ommi Tafel || Anne-Marie Burger|| [[Lêer:28 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is die [[Duitse nasionale krieketspan]] van gebruiker SpesBona. Dit is deel van sy tweejaarbeplanning om alle rugby- en krieketlande se nasionale spanne se artikels uit te bou. Oesjaar wys ook daarop dat daar 252 ander artikels is wat interwikiskakel na [[Bredasdorp]], meestal blommeartikels. |- | 15 || 04-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:4 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, die [[Vlag van Estland]]. |- | 16 || 25-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar, Die voorbladartikel vir die week is die [[Vlag van Finland]]. Oesjaar noem ook die 3.8 miljoen trefslae vir Mei 2025. Hy verduidelik sy skep van die vertaling van ‘n [[stulugturbine]]. |- | 17 || 02-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 Julie 2025 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren E Marais.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorbladartikel vir die week is [[Eugene Marais]]. Sobaka verwys ook na die rol wat Wikipedia kan speel om nuwe terme te skep en deel die storie rondom die konsep [[KI-slop]]. |- | 18 || 05-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt|| Charles Gentle || [[Lêer:Laeveld Maroné van Veijeren 5 Julie 2025.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Verduidelik dat die Afrikaanse Wikipedia dek alle onderwerpe maar uiteraard ook spesifieke Suid-Afrikaanse en Afrikaanse onderwerpe. Bladtrekke is relatief hoog in Mei meer as 3,9 miljoen. Voorbladartikel oor [[Eugene Marais]]. Sy verduidelik die proses om 'n voorbladster te kies insluitende die vereiste dat sodanige artikel uit meer as 30&nbsp;000 karakters moet bestaan. Sy verwys ook na die behoefte om artikels op te dateer en stel dit duidelik dat enigiemand kan deelneem. |- | 19 || 16-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Julie 2025 10h15 Ar Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is [[Suid-Korea]]. Hy noem ook die flora-projekte met reeds meer as 8&nbsp;900 artikels. Hy verwys na die 2,8 miljoen leserbesoeke in Junie 2025. |- | 20 || 19-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:RadioLaeveld19072025Afrikaanse wiki.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die omroeper vra waarom die Afrikaanse Wikipedia belangrik is. Sobaka verwys na die belangrikheid van digitalisering vir die toekoms van Afrikaans sowel as Wikipedia se rol as platform om veral nuwe tegniese woorde in Afrikaans te skep. Op die vraag oor die uniekheid van die Afrikaanse Wikipedia het Sobaka verwys na die neutraliteitsbeginsel en dat baie artikels vertaal is uit Engels en ander tale, maar dat daar uiteraard ‘n groter fokus op Suid-Afrika en Afrikaans is, vir artikels wat nie noodwendig in ander tale beskikbaar is nie. Hy verwys ook na die onlangse skep van artikels oor Afrikaanse [[rolprent]]e wat uniek aan die Afrikaanse Wikipedia is. Ten opsigte van leemtes in die Afrikaanse Wikipedia bevestig Sobaka dat daar inderdaad vele leemtes is. Slegs ‘n betreklik klein hoeveelheid gebruikers skep die meeste artikels en uiteraard reflekteer dit grootliks dié individue se belangstellings. Gevolglik is daar in veral sekere (natuur)wetenskaplike, maar ook geesteswetenskaplike velde, soos byvoorbeeld die regte en regsberoep, leemtes. Die uitreikaksies het juis ten doel om mense bewus te maak van Wikipedia, en persone met kennis soos afgetredenes met toegang tot Afrikaanse bronmateriaal, word aangemoedig om betrokke te raak. Sobaka gee ook ‘n kort opsomming van die voorbladartikel [[Suid-Korea]]. |- | 21 || 23-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Julie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel: [[Choefoe]]. |- | 22 || 2-08-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Afr Wiki 2 Aug.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Gespreksonderwerpe sluit in die voorbladartikel [[Singapoer]], die [[Wallacelyn]] en statistieke vir Julie 2025. |- | 23 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h15 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 1.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met [[Abraham Erasmus van Wyk|prof Braam van Wyk]]. Deel 1. |- | 24 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h30 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 2.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met prof Braam van Wyk. Deel 2. |- | 25 || 13-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:13 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia (1).mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Mary Walker]]. Die artikel is deur Gebruiker Woordgenoot geskep. |- | 26 || 27-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:27 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met Oesjaar. Die voorbladartikel is [[Consolidated B-24 Liberator]], 'n artikel wat deur Oesjaar geskep is en tot voorbladstatus uitgebou is. Oesjaar deel ook dat die vervoerband vir voorbladartikels vir 2025 en 2026 vol is. Dus sal nuwe kandidate eers in 2027 op die voorblad vertoon kan word. Hy verwys ook na die artikels [[Ivy Mike- kerntoets]] en die [[North American X-15]] waaraan hy gewerk het. |- | 27 || 13-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 13 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorblad artikel is die [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]]. Oesjaar praat ook oor [[Apollo 13]] en noem die uitdagings om van die tegniese ruimteterme te vertaal. Hy verwys ook na die taalkundiges wat hulp aanbied om in die verband 'n bydrae te maak. Hy verwys ook na die vervoerband vir die voorbladartikels wat vir 2025 en 2026 reeds vol is. |- | 28 || 17-09-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 September 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Hy praat ook oor die artikels [[Dyson-sfeer]] en die [[Matrjosjka-brein]]. |- | 29 || 20-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:AFR Wiki 0920.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Woordgenoot stel dat sy gaan poog om ‘n voorbladartikel vir vrouemaand in 2026 te skryf. Hierdie jaar het sy so ‘n artikel van [[Mary Walker]] geskryf. Walker was die enigste vrou aan wie die Amerikaanse medalje van eer toegeken is. Sy hanteer ook die belang van die Afrikaanse Wikipedia in die toekoms van Afrikaans. |- | 30 || 27-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 27 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Sobaka verwys na hoe hy aanvanklik by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het. Hy gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Roemenië]]. Hy verwys ook na die voorbladartikels waaraan hy gewerk het soos die [[Manhattan-projek]] en [[kunsmatige algemene intelligensie]] asook ‘n moontlike toekomstige voorbladartikel, [[toekomsstudies]]. Hy gee ook ‘n mening oor die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die bevordering van die taal. |- | 31 || 04-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wiki Afr 4 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Vlag van België]]. Woordgenoot verduidelik ook die proses waarvolgens ‘n artikel voorbladstatus verkry en wys op die uitdagings wat deur die Afrikaanse Wikipedia in die gesig gestaar word. |- | 32 || 08-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:8 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy verwys ook na sy werk om [[Apollo 13]] uit te brei tot ‘n voorbladartikel. |- | 33 || 10-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 10 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy noem ook dat daar ‘n groot leemte in terme van artikels oor [[insekte]] op die Wikipedia bestaan. Hy gee ook ‘n verduideliking ten opsigte van maatreëls wat bestaan om akkuraatheid op die Afrikaanse Wikipedia te verseker. |- | 34 || 15-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:15 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia .mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Hongkongse nasionale rugbyspan]]. |- | 35 || 22-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys ook na vordering met sy beoogde voorbladartikel wat oor [[Apollo 13]] gaan. |- | 36 || 25-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:25 Okt Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys na die prosesse wat nodig is om ‘n voorbladartikel te produseer insluitende die tyd wat dit verg. |- | 37 || 29-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:29 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. |- | 38 || 05-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:5 November 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Uys Krige]]. |- | 39 || 08-11-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia AFR 8 nov.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka, Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Uys Krige]]. Sobaka bespreek o.a. die impak van [[kunsmatige intelligensie]] op Wikipedia. Verwys na Wikipedia as databasis onder andere om uiteindelik KI antwoorde te genereer, en bespreek of KI sy bronne erken. Noem ook [[Elon Musk]] se [[Grokipedia]], ’n KI-gedrewe ensiklopedie se moontlike impak op Wikipedia. |- | 40 || 12-11-2025 || [[GROOTfm]]||Mid-oggend met Sarina || Sarina Bosman || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy vertel hoe hy betrokke geraak het by die Afrikaanse Wikipedia. Verwys na Wikipedia se strewe om die som van alle kennis aan almal beskikbaar te stel. Hy noem die skenking van Prof [[Braam van Wyk]] van 60 000 foto’s van plante. Daar is ‘n totaal van 24 000 plant spesies en 80 000 insek spesies in Suid-Afrika so nog heelwat werk in die verband nodig. Hy verduidelik hoe ‘n persoon betrokke kan raak as ‘n gebruiker. Oesjaar stel dat hy reeds 19 000 artikels in sy 16 jaar op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. |- | 41 || 26-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Jan Rabie]]. |- | 42 || 09-12-2025 || [[Overvaal Stereo]]||Vroue Forum|| Mari Badenhors || [[Lêer:RadioOvervaal 2025-12-09 at 10.56.15.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Dan Sleigh]] |- | 43 || 10-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:10 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel [[Dan Sleigh]]. Hy verwys na die meer as 7 miljoen besoeke in November 2025 wat ‘n nuwe rekord is. Hy verwys ook na die artikel oor [[steenkoolanalise]] as ‘n voorbeeld van somme unieke artikels wat op die Afrikaanse Wikipedia beskikbaar is. |- | 44 || 17-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone van Veijeren (1).mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot oor die voorbladartikel oor [[Antinoös]]. Sy verwys ook na haar vertaling van ‘n artikel oor [[Beatrix Potter]], die skepper van [[Peter Rabbit]]. Potter het ook ‘n belangstelling en kundigheid oor [[mikologie]] gehad. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 10-01-'''2024''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 10 01 2024-EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die digitalisering van die Afrikaanse taal bespreek. Hy het ook agtergrondinligting verskaf oor die [[Chinese Nuwejaar]] en die betekenis van die [[Jaar van die Draak]]. |- | 2 || 23-02-2024 || [[Jacaranda FM]] || Rob & Ross Drive || Rozanne McKenzie en Marlinée Fouché || [[Lêer:The drive with rob roz 23 feb have you heard of afrikaans wikipedia medium.mp3|▶]] || Program oor die Afrikaanse Wikipedia, sowel as onderhoud met gebruiker Oesjaar. Wikipedia word beskou as uiters waardevol, maar Rozanne McKenzie was verras om te hoor dat daar ook 'n Afrikaanse weergawe bestaan. Marlinée Fouché verwys na [[Mieliestronk]] as 'n hulpbron vir skooltake wat 'n ruk gelede bestaan het. Dit bestaan nie meer nie, maar nou het ons die Afrikaanse Wikipedia, wat die grootste Wikipedia in 'n Afrika-taal is. Daar is 'n gemeenskap op die Afrikaanse Wikipedia wat aktief artikels skryf. Sy het met gebruiker Oesjaar gepraat, en hy het verduidelik dat die bydraers onder meer twee emeritusprofessore, IT-ingenieurs en 'n apteker insluit. Die bydraers proeflees mekaar se werk. Sy het ook gevra oor ander kontrolemaatreëls, waarop Oesjaar geantwoord het dat elke verandering op Wikipedia in drie logs vasgelê word: in die algemene wysigingslog, onder die outeur se gebruikersnaam, en by elke artikel. As iets verdag voorkom ten opsigte van 'n wysiging, kan dit op drie plekke nagegaan en reggestel word. Fouché verwys ook na die fisieke teenwoordigheid van die Afrikaanse Wikipedia by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Oesjaar het verduidelik dat 'n ooreenkoms met professor [[Anne-Marie Beukes]] gesluit is, wat toegang tot baie kundiges vir die Afrikaanse Wikipedia verseker. Rozanne McKenzie het gevra oor die befondsing, en Fouché het bevestig dat die projek deur vrywilligers gedryf word wat nie vir hul werk vergoeding ontvang nie. Fouché vergelyk die gemeenskap met die rekenaarspeletjiesgemeenskap, wat met mekaar kommunikeer en baie passievol is oor hul betrokkenheid. McKenzie beklemtoon hoe belangrik dit is om jou gedagtes in jou [[moedertaal]] met ander te deel. Daarom is toegang tot 'n hulpbron soos die Afrikaanse Wikipedia so waardevol. Fouché verwys ook na Malgassies, Swahili en Zoeloe as tale wat op Wikipedia beskikbaar is. Sy het ook haar wens uitgespreek dat ander inheemse tale betekenisvol kan groei. |- | 3 || 17-07-2024 || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 16 Junie 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het tydens die onderhoud die groei van die Afrikaanse Wikipedia tot 117 271 artikels bespreek. Hy het spesifiek verwys na die uitbreiding van onderwerpe soos flora, met verwysing na die 60&nbsp;000 foto’s van professor Braam van Wyk, waarvan 20&nbsp;000 reeds op Wiki Commons gelaai is. Die problematiek rondom botaniese name is aangespreek, asook bydraes tot chemiese artikels deur [[Gebruiker:Jcwf]] en ruimte-artikels deur gebruiker Burgert Behr. Oesjaar het ook die interne taalhulpbronne, die uitdagings met vakkundige woordeboeke, en die skepping van Afrikaanse tegniese terme, soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], bespreek. Verder is die proses om 'n Wikipedia-gebruiker te word en die gehaltebeheerprosesse verduidelik, tesame met die agtergrond van beiwaraars en die skryfkompetisie vir hoërskole. |- | 4 || 17-07-2024 || [[Radio Overberg]] || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 17 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Gebruiker Oesjaar het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer, waarin hy die Afrikaanse Wikipedia en sy aktiwiteite bespreek het. |- | 5 || 24-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 24 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Hy het sy agtergrond gedeel en die [[2024 CrowdStrike-voorval]] bespreek. Die voorbladartikel oor die [[Vlag van Belarus]] is uitgelig, en Sobaka het ook sy persoonlike belangstelling in die [[Manhattan-projek]]-artikel gedeel. |- | 6 || 31-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Afrikaans Wikipedia Interview 31 July 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het haar eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Sy het haar rol as taalpraktisyn en intern by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Sy het spesifiek verwys na [[Mary Walker]] as haar gunstelingartikel en ook die voorbladartikel oor die [[Hongkongse nasionale krieketspan]] bespreek. |- | 7 || 21-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Augustus 2024 11h45 Afrikaanse Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud gefokus op die voorbladartikel [[Jack Sparrow]]. Sy het ook haar betrokkenheid by die skryfwedstryd vir hoërskole bespreek. |- | 8 || 28-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die tema [[Maria Elizabeth Rothmann]] bespreek, met klem op haar bydrae en nalatenskap. |- | 9 || 25-09-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Geostasionêre wentelbaan]] en [[Ruimterommel]] bespreek, met aandag aan die wetenskaplike en omgewingsaspekte daarvan. |- | 10 || 02-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Deon 2 Oktober 2024 10h15 Krieket Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud sy besoek aan [[Andorra]] bespreek. Hy het ook die voorbladartikel oor die [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] uitgelig en onderwerpe soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], [[diodebrug]] en [[broekboei]] bespreek. |- | 11 || 16-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Oktober 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die temas [[Nihon Hidankyo]], [[Hibakusha]], [[Tsutomu Yamaguchi]], en [[Kernoorlog]] bespreek. Gebruiker SpesBona se bydrae tot die artikel oor die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] is ook genoem. |- | 12 || 23-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Oktober 2024 11h15 Afr Wikipedia Deon Steyn (1).mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en genoem dat dit nou 117&nbsp;000 artikels bevat. |- | 13 || Onbekend || RSG || Op en wakker || Onbekend || [[Lêer:Afrikaanse Wikipedia vier 23 jaar.mp3|▶]] || Die onderhoud het gefokus op die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia. Die geskiedenis van die projek is bespreek, met verwysing na die bereiking van 117&nbsp;000 artikels. |- | 14 || 20-11-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:20 November 11h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Nineve]] en [[ISIS]] bespreek, met klem op hul historiese en hedendaagse belangrikheid. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- |1 || 27-09-'''2023''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 27 09 2023-EDITED.mp3|▶]] || In 'n onderhoud met gebruiker Sobaka is sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek, insluitend die doelwitte en aktiwiteite van die projek. Die algemene agtergrond van die Afrikaanse Wikipedia is ook toegelig. Die onderhoud het gefokus op artikeltemas soos die [[Manhattan-projek]] en [[Kunsmatige algemene intelligensie]]. |- | 2 || 18-10-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 18 10 2023 EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in hierdie onderhoud die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] bespreek en insigte daaroor gedeel. |- | 3 || 15-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia_RONDOMTALIE 15_11_2023-EDITED.mp3 |▶]] || Die onderhoud met gebruiker Sobaka het gefokus op die 22ste verjaardag van die Afrikaanse Wikipedia. Dit het ook die historiese betekenis van die [[Wright-broers]] se uitvinding van die vliegtuig bespreek. |- | 4 || 22-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 15 11 2023-EDITED.mp3|▶]] || In hierdie onderhoud met gebruiker Sobaka is die geskiedenis van [[televisie]] en [[televisie in Suid-Afrika]] bespreek, met klem op die ontwikkeling en impak daarvan. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 21-08-'''2022''' || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 21 Augustus 2022.mp3|▶]] || Tydens die onderhoud met gebruiker Oesjaar is sy agtergrond en betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Die konteks van die Afrikaanse Wikipedia binne die breër Wikipediafamilie is ook toegelig. Vrae oor die betroubaarheid van Wikipedia is aangespreek, met klem op die belangrikheid van betroubare bronne. Die aard van die inhoud, die vereistes vir skrywers, en die proses van gehaltebeheer is verder bespreek. Oesjaar het ook die waarde van die Afrikaanse Wikipedia vir skoolkinders uitgelig, asook die rol van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] in verhouding tot die projek. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-11-'''2021''' || [[RSG]] || Monitor || Marlinée Fouché || [[Lêer:Wikipedia MONITOR 22 11 2021-EDITED.mp3|▶]] || Emeritus professor Laurette Pretorius het tydens die onderhoud verduidelik dat 'n platform soos Wikipedia 'n beduidende bydrae lewer tot die voortbestaan van Afrikaans. Sy het hierdie stelling gegrond op faktore soos die aantal moedertaalsprekers en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers, asook die beskikbaarheid van taaltegnologie en taalhulpbronne. Onderhoude is ook gevoer met gebruikers Oesjaar, Rooiratel en Sobaka, waarin hul onderskeie betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek is. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 28-02-'''2019''' || [[Maroela Media]] || Webwerf || Onbekend || [[Lêer:Maroela-onderhoude 28 Feb 2019 al meer as 70000 artikels in Afrikaans op Wikipedia medium.mp3|▶]] || Onderhoud met Oesjaar oor die stand van die [[Afrikaanse Wikipedia]]. Die Afrikaanse Wikipedia maak vordering, maar groei nie vinnig genoeg nie. Volgens gebruiker Oesjaar is meer mense nodig om artikels te skryf. Tans tel die Afrikaanse Wikipedia 70 000 artikels, wat dit die 80ste grootste taalweergawe op Wikipedia maak. In vergelyking met die Engelse Wikipedia, wat meer as 5 miljoen artikels het, bly Afrikaans klein. Tog is die Afrikaanse Wikipedia van kardinale belang, veral omdat gedrukte bronne al hoe minder word. Digitale publikasies bied die voordeel dat foute vinnig reggestel en inligting maklik opgedateer kan word, wat kennisverspreiding teen ’n ongeëwenaarde tempo moontlik maak – iets waarmee gedrukte media nie kan meeding nie. Oesjaar deel sy persoonlike reis met die Afrikaanse Wikipedia, wat begin het met ’n artikel oor [[optiese vesel]]. Dit was ’n drie maande lange proses van navorsing en die soeke na die korrekte Afrikaanse terme. Toe die artikel uiteindelik opgelaai is, het hy oorweldigende positiewe terugvoer van die Wikipedia-gemeenskap ontvang. Hierdie ervaring het sy belangstelling geprikkel, en hy het daarna meer tegniese artikels geskryf. Oesjaar verduidelik dat die proses om ’n artikel te skryf toeganklik is. Enigeen kan deelneem, en daar is gevestigde prosesse en ervare skrywers wat nuwe bydraers ondersteun. Die Afrikaanse Wikipedia speel ook ’n belangrike rol in die bewaring van volksname vir plante en ander kulturele elemente. Dit is ’n voortdurende projek sonder einde, en Oesjaar moedig mense aan om hul tyd produktief te gebruik deur artikels te skryf en te help. Hy beklemtoon dat dit ’n plig teenoor toekomstige geslagte is om te verseker dat die Afrikaanse taal en kultuur bewaar bly. Hoe om betrokke te raak: Belangstellendes kan by die Afrikaanse Wikipedia aansluit deur ’n gebruikersrekening te skep op af.wikipedia.org en die riglyne vir bydraes te volg. Nuwe skrywers word verwelkom en ontvang ondersteuning van die gemeenskap om hul bydraes te verbeter. |} {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]] 194jp63eageumkce0pnyxx3qfoqw4cw 2909280 2909269 2026-06-04T14:23:42Z Oesjaar 7467 /* Lys van uitsendings */ Verbeter 2909280 wikitext text/x-wiki Die '''Afrikaanse Wikipedia op die radio''' verwys na [[radio]]-onderhoude met Wikipediagebruikers wat ten doel het om die [[Afrikaanse Wikipedia]] se rol en aktiwiteite aan die breë Afrikaanssprekende publiek bekend te stel. In sommige onderhoude word ook [[kennis]] soos in die artikels vervat met die luisteraars gedeel. Dit sluit radiouitsendings sowel as radiostromingsdienste in. Hierdie inisiatief is deur gebruiker Oesjaar van stapel gestuur as een van die pogings om die Afrikaanse Wikipedia te bemark as die toonaangewendste digitale bron van inligting in [[Afrikaans]] en om algemene belangstelling en begrip van die projek en toekomstige deelname daaraan te stimuleer. Hierdie pogings word steeds deur hom gedryf, maar ander gebruikers neem sedert 2023 ook aan uitsendings deel. == Agtergrond == Die Afrikaanse Wikipedia is die Afrikaanse weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar "vrye" na die kopieregvrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de wikipedia om geskep te word.<ref>[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)</ref> Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.<ref>[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki se lys van Wikipedia-taalweergawes volgens grootte]]</ref> == Lys van uitsendings == Hiermee ‘n lys van opnames waaraan Afrikaanse Wikipediagebruikers deelgeneem het wat uitgesaai en/of gestroom is. Dit is nie ‘n volledige lys nie siende dat baie van die regstreekse uitsendings plaasvind sonder dat daar enige opnames daarvan bestaan. Stasies waarop uitsendings plaasgevind het sluit in [[RSG]], [[Jacaranda FM]], Die Waarheid Radio, [[Radio Pretoria]], [[Overvaal Stereo]], [[Radio Overberg]], [[Life FM]], [[Radio Laeveld]] en [[GROOTfm]]. {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 07-01-'''2026''' || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 7 Jan 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Die omroeper noem dat dit Oesjaar se 17de verjaarsdag op Wikipedia is. Hy stel dat hy in hierdie tyd 19 383 nuwe artikels geskep waarvan 13 reeds voorbladartikels is. Hy het ook 275 000 veranderinge in hierdie tyd aangebring. Hy gee ook ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur gebruiker Spes Bona. Hy praat ook die oor die belang van tegniese woordeboeke, nodig vir die skep van tegniese artikels. Hy noem dat hy onlangs Poskantoor en Telkom woordeboeke bekom het. [[SADiLaR]] het aangebied om te help met skandering van die woordeboeke waarna dit by die Wikiwoordeboek gevoeg sal kan word. |- | 2 || 10-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:RadioLaeveld 10 Jan.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur die Duitse gebruiker SpesBona. In die afgelope jaar het die getal artikels gegroei met 6 640. Hy noem ook gereelde nuwe bydraes oor sokkerklub en spelers. Hy verwys na die voorbladartikels deur gebruiker Burgert Behr en ook artikels oor die Grand Prixs deur gebruiker Aliwal. Oesjaar noem die digitalisering van woordeboeke en het reeds ‘n Telkom en Poskantoor woordeboeke bekom. [[SADiLaR]] het aangedui hul sal dit digitaliseer. Prof [[Wynand Steyn]] (UP) het ook goedgunstiglik ingenieurs en padoppervlak woordeboeke aangebied vir die doel. Die uiteindelike doel is om die woordeboeke by Wikiwoordeboek te integreer. |- | 3 || 14-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 14 Januarie 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Hy praat ook oor die [[tremprobleem]], ‘n etiese denkeksperiment wat ook weer relevant word met die opleiding van selfbesturende motors. |- | 4 || 17-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Radio Laeveld 17 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Sy gee ook agtergrond oor die 25 st. verjaarsdag van die Engelse Wikipedia 15 Januarie 2026. Plek skep om gratis inligting aan almal beskikbaar te maak Afrikaans was die 11 de taal wat gestig is op Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia bly belangrik om Afrikaanse kennis te digitaliseer. Vrywilligers bly sentraal ten opsigte van suksesse van die Wikipedia. Sy verwys na ʼn artikel oor [[Beatrix Potter]] wat sy geskep het en sal dien as voorbladartikel in Augustus 2026. |- | 5 || 21-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Grootvorstedom Moskou]]. |- | 6 || 24-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 24 Jan 2026 Laeveld.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Grootvorstedom Moskou]]. Hy verwys na hoe die voorbladartikels gekies word en deur die skrywers voorgelê word. Hy verwys na die belang van tegniese infrastruktuur en die rol van [[Wikidata]]. Hy verwys ook na die belang van samewerking met ander individue en organisasies om die Afrikaanse Wikipedia uit te bou. |- | 7 || 28-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Jenson Button]]. Hy gee ook agtergrond oor [[Komputronium]] ‘n onglangse artikel wat hy geskep het. |- | 8 || 31-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 31 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel van [[Jenson Button]]. Sy verduidelik die proses om ‘n voorbladartikel te identifiseer soos die kwaliteit van die artikel, plasing van beelde en die feit dat die artikel ten minste 30 000 karakters groot moet wees. Gebruikers gee dan hulle menings terwyl daar ook gepoog word om ‘n diverse reeks artikels as voorbladartikels aan te bied. Van die 200 000 geregistreerde gebruikers is daar sowat 350 wat meer aktief is. Sy wys ook op die diepte element waar die Afrikaanse Wikipedia op dié stadium 38 is wat daarop dui dat daar goeie kwaliteit artikels in die Afrikaanse Wikipedia is. Sy verduidelik ook die proses vir individue om aktief betrokke te raak by die skep van artikels op die Afrikaanse Wikipedia. |- | 9 || 07-02-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Feb 2025.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Helios]]. Hulle bespreek ook die impak van [[Kunsmatige intelligensie|KI]] op die besoekersgetalle en die ondersoek wat tans gedoen word om uit te vind wat presies die impak van KI-skrapers in die verband is. Oesjaar verwys ook na pogings van die Wikimedia-stigting om ‘n ooreenkoms met KI-platforms te bereik rondom die gebruik van Wikipedia inhoud in [[groot taalmodel]]le. Hy beklemtoon die belangrikheid van akkuraatheid wat binne die Afrikaanse Wikipedia gehandhaaf moet word. |- | 10 || 11-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 11 Februarie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die Duitse Deelstaat [[Brandenburg]]. Hy bespreek onlangsgeskepte artikels oor [[OpenClaw]], [[Moltbook]] en [[Clawnch (kriptogeldeenheid)|Clawnch]]. |- | 11 || 18-02-2026 || Radio Overberg ||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger ||[[Lêer:Radio Overberg 18 Februarie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Plesiosauria]]. Hy bespreek ook die 128 000 artikel-mylpaal wat behaal is. Verwys o.a. na artikels oor flora, internasionale sokkerspelers, sokkerklubs en [[kunsmatige intelligensie]] wat bygedra het tot die mylpaal. Die week se voorbladartikel is ook die 700ste voorbladartikel wat al op die Afrikaanse Wikipedia gepubliseer is. Hy bedank al die vrywilligers vir hulle werk op Wikipedia. Hyself werk tans op ‘n artikel oor vliegtuig[[klappe]] en verwys na die problematiek om die Afrikaanse terminologie vir vliegtuigonderdele te kry. Volgens Oesjaar is hy ook versoek om die artikel oor die [[vakuumbuis]] uit te bou waarmee hy besig is. |- | 12 || 25-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg25Februarie2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die [[Nederlandse nasionale rugbyspan]]. Hy verwys ook na die artikel oor die [[essay]] ''[[Something Big Is Happening]]'' deur Matt Shumer, 'n KI-entrepreneur. |- | 13 || 04-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 4 Maart 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. |- | 14 || 07-03-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Maart 2026.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. Woordgenoot verduidelik die kriteria vir ‘n voorbladartikel soos onder meer groter as 30 000 grepe, volledigheid, beelde sowel as die nominasieproses en gebruikers wat daarvoor stem. Sy verwys ook na die gebruik van [[kunsmatige intelligensie|KI]] wat beide positief en negatief kan wees. Beklemtoon die belangrikheid van menslike toesig wat een van die redes is dat daar meer individue betrokke moet raak by die Afrikaanse Wikipedia. Sy noem ook professor [[Wannie Carstens]] se onlangse welwillendheidsbesoek aan die Belgiese Wikimedia-struktuur. |- | 15 || 11-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg11Maart2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[C. Louis Leipoldt]]. Hy bespreek ook die uitdagings wat ervaar word met die Afrikaanse terme vir vliegtuigonderdele. Oesjaar het vroeër onderneem om artikels oor vliegtuigonderdele te vertaal en verwys na die artikel [[klappe]]. ‘n Groot hulp was ‘n nuwe gebruiker wat toegang tot ‘n tegniese lugvaartwoordeboek het. |- | 16 || 01-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg1April2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker SpesBona. Hy gee ‘n opsomming van sy eie hoofartikel [[T20I-wêreldbeker 2016]]. SpesBona vertel ook van sy agtergrond in Duitsland waar hy in 1986 in [[Königs Wusterhausen]], nou in [[Brandenburg]] gebore is. Hy het op Afrikaans op Wikipedia afgekom deur Nederlands toe hy na tale gesoek het wat hy moontlik makliker sou kon verstaan. Hy het later by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak deur saadjies te geskep en met die hulp van ander gebruikers het hy voortdurend sy Afrikaans verbeter tot op ‘n vlak waar hy nou voorbladartikels skryf. Hy skryf nou veral oor krieket en rugby in Afrikaans maar ook op die Duitse Wikipedia. Hy het ook heelwat van die voorblad vlagartikels geskryf. Anne-Marie bedank SpesBona vir die moeite wat hy doen om Afrikaans aan te leer en te praat. |- | 17 || 08-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:OVERBERG 8 APRIL 2026 WIKI.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Galileo Galilei]]. |- | 18 || 11-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld Wikipedia 11 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Charles verwys na die voorbladartikel [[Galileo Galilei]] en vra hoe word op ‘n voorbladartikel besluit. Sobaka verduidelik dat so artikel ten minste uit 30 000 grepe moet bestaan en aan ‘n veelheid van kwalitatiewe vereistes voldoen en deur ander gebruikers ondersteun moet word om voorbladstatus te verwerf. Hy wys ook daarop dat die voorbladartikellys reeds tot in 2027 strek aangesien die artikels weekliks verander word. Hy bevestig dat die lys dinamies is en veranderinge moontlik is gebaseer op vereistes. In reaksie op ‘n vraag oor wetenskaplike terminologie bevestig Sobaka dat terwyl gebruik van terme in historiese konteks moontlik nie so problematies is nie, is dit wel die geval in terme van hedendaagse tegnologiese en wetenskaplike terme. In terme van die opkoms van die een man korporasie waar een persoon met slim tegnologie ‘n hele besigheid bestuur vra Charles of dit ook op Wikipedia die geval is. Sobaka verwys dat dit wel toekoms potensiaal inhou daar nog ‘n pad is voordat dit op groot skaal sal gebeur. Daar sal eers gewerk moet word aan beginsels vir sodanige implementering maar Wikipedia is uiteraard ‘n mensgesentreerde organisasie en sal dit so wil hou en slegs met die grootste omsigtigheid met kunsmatige intelligensie (K)I omgaan. Charles vra of entrepreneurs ook in Afrikaans oor nuwe tegnologiese verwikkelinge kan lees. Sobaka bevestig dit en verwys as voorbeeld na die artikel oor [[Matthew Gallagher]]. Hy is ‘n Amerikaanse entrepreneur wat ‘n ’n hoogs winsgewende onderneming met slegs homself en sy broer deur uitgebreide gebruik van KI en uitkontraktering teen die einde van 2026 op koers is ‘n $1 miljard in inkomste te bereik. Sobaka gee ook agtergrond oor die [[Wikimedia-stigting]] se kommersiële lisensie-ooreenkomste met verskeie groot KI-platforms gesluit vir toegang tot Wikipedia-inhoud spesifiek vir [[Groot taalmodel]]le (GTM) en ander KI-toepassings. Maatskappye kry betaalde, grootskaalse toepassingsprogrammeringskoppelvlak-toegang tot Wikipedia-artikels, Wikimedia Commons-beelde, Wiktionary en Wikidata teen hoë spoed en volume. Die ooreenkoms hou voordele vir alle partye in. |- | 19 || 15-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg Wikipedia 15 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Met die opkoms van KI en veral KI-agente in die ekonomie het mens verskeie kommentators gehoor wat praat van die toekomstige een man korporasie waar ‘n enkele mens met KI agente ‘n korporasie kan bestuur. Hy verwys na die geval van [[Matthew Gallagher]]. |- | 20 || 18-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 18 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Sy verwys na die veelheid en diversiteit van bydraers in antwoord op ‘n vraag oor die standaarde van artikels. Bydraers het oor die algemeen baie ondervinding in die skep van kwaliteit artikels. Sy verwys ook na ‘n par toekomstige artikels wat voorbladstatus sal verwerf. Charles Gentle noem dat hy oor ‘n astronomie woordeboek beskik wat hy beskikbaar sal kan stel. Woordgenoot gee ook raad hoe om as ‘n gebruiker op die Afrikaanse Wikipedia te registreer en betrokke te raak. |- | 21 || 22-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 22 April 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Meryl Streep]]. |- | 22 || 28-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 29 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Georges Méliès]]. Sobaka gee ook agtergrond oor die artikel [[Projek Maven]]. |- | 23 || 06-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 6 Mei 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Koreaanse nasionale rugbyspan]]. |- | 24 || 27-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 27 Mei 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Bloemfontein]]. Hy bespreek ook die 129 000 artikel mylpaal wat behaal is. Verwys na o.a. artikels oor flora, internasionale sokkerspelers en sokkerklubs wat bygedra het tot die mylpaal. Oesjaar gee besonderhede oor die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]] wat in Mei 2026 plaasvind en verwys na die artikel [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] wat nou die grootste artikel op die Afrikaanse Wikipedia is. Voorts bespreek hy die [[Noordelike Gebied]]-artikel wat hy na ‘n voorbladartikel wil uitbou. |- | 25 || 03-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 3 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[H II-gebied]]. Hy noem dat gebruiker Oesjaar nou 20 000 artikes op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Hy deel ook met die luisteraars die inhoud van die artikel [[Magnifica Humanitas]] wat onlangs geskep is. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-01-'''2025''' || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Januarie 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die tema [[Fietsryrewolusie]] bespreek, en die sosiale en kulturele impak daarvan uitgelig. |- | 2 || 19-02-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Februarie 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka bespreek die voorbladartikel oor die sewemalige [[Formule Een|Formule Eenrenjaerkampioen]], [[Lewis Hamilton]], met fokus op sy loopbaan en bydrae tot die motorsport. |- | 3 || 12-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:12 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia dr Rianne van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Tiglat-Pileser III]], [[Strategiese kriptogeldreserwe]], [[Blokketting]], en [[Stabielemunt]] bespreek, met aandag aan hul historiese en tegnologiese belangrikheid. |- | 4 || 19-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Maart 2025 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die tema [[Androginie]] bespreek. Hy het ook genoem dat die Afrikaanse Wikipedia nou 123&nbsp;000 artikels bereik het en die dilemma rondom saadjies (kort artikels) op die platform aangespreek. |- | 5 || 24-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:24 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Nederland]] bespreek, met klem op die historiese en kulturele betekenis daarvan. |- | 6 || 02-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Planetêre bewoonbaarheid]], [[Panspermie]], [[Fermi-paradoks]], en [[Donkerwoudhipotese]] bespreek, met fokus op die wetenskaplike en filosofiese implikasies daarvan. |- | 7 || 09-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:9 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die [[T20I-wêreldbeker 2024]] bespreek, asook die 8500ste plantspesie in die kategorie Flora van Suid-Afrika. Hy het ook die toevoeging van Afrikaanse byskrifte by sketse genoem. |- | 8 || 16-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 April 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Noorweë]] bespreek, met aandag aan die simboliek en geskiedenis daarvan. |- | 9 || 07-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:7 Mei 2025 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die temas [[Kaaimanseilande]], Afrikaanse byskrifte by sketse, bladtrekke vir April 2025, en foto’s wat deur professor [[Braam van Wyk]] geskenk is, bespreek. |- | 10 || 14-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:14 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die tema [[Driehoeksterrestelsel]] bespreek, met klem op die sterrekundige belangrikheid daarvan. |- | 11 || 18-05-2025 || RSG || [[Taaldinge]] || Ina Strydom || [[Lêer:Taadinge 18 Mei 2025.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het verwys na die aktiwiteite van aktiewe gebruikers, die bewaringstatus van plante, en die problematiek rondom plantname. Die ontwikkeling van tegniese sketse is ook aangespreek, asook die bruikbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia vir leerders. Oesjaar het die moontlikheid genoem om artikels af te laai vir aflyn-gebruik en Afrikaans met ander tale in Afrika en Suid-Afrika vergelyk. Hy het ook raad gegee vir persone wat betrokke wil raak by die projek. |- | 12 || 21-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Kalifornië]] bespreek, met fokus op die kulturele en geografiese aspekte daarvan. |- | 13 || 24-05-2025 || [[Radio Laeveld]] || Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:1005fm radio laeveld luister weer 27 may wikipedia in afrikaans vorder goed high.mp3|▶]] || In die eerste onderhoud van Radio Laeveld met gebruiker Oesjaar is die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en die uitdagings en geleenthede vir die Wikipedia uitgelig. Die probleem met betroubare bronne en die gebrek aan vakkundige woordeboeke is genoem. Gewilde artikels, insluitend dié oor aktuele sake en die [[Sterrekunde]]-portaal, is uitgelig. Oesjaar het ook die metodes bespreek vir die publiek om betrokke te raak, die bewaring van Afrikaanse woorde, en die beheerstruktuur met [[Wikipedia:Burokraat|burokrate]], [[Wikipedia:Administrateur|administrateurs]] en gebruikers. Die uitdaging van streektale en -dialekte is aangespreek, asook die moontlikheid om artikels te skep ondanks 'n gebrek aan vrywilligers. Die rol van skole en universiteite is genoem, en die omroeper merk tereg op dat daar 'n gebrek is aan artikels oor Afrikaanse sangers. |- | 14 || 28-05-2025 || Radio Overberg ||Ommi Tafel || Anne-Marie Burger|| [[Lêer:28 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is die [[Duitse nasionale krieketspan]] van gebruiker SpesBona. Dit is deel van sy tweejaarbeplanning om alle rugby- en krieketlande se nasionale spanne se artikels uit te bou. Oesjaar wys ook daarop dat daar 252 ander artikels is wat interwikiskakel na [[Bredasdorp]], meestal blommeartikels. |- | 15 || 04-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:4 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, die [[Vlag van Estland]]. |- | 16 || 25-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar, Die voorbladartikel vir die week is die [[Vlag van Finland]]. Oesjaar noem ook die 3.8 miljoen trefslae vir Mei 2025. Hy verduidelik sy skep van die vertaling van ‘n [[stulugturbine]]. |- | 17 || 02-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 Julie 2025 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren E Marais.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorbladartikel vir die week is [[Eugene Marais]]. Sobaka verwys ook na die rol wat Wikipedia kan speel om nuwe terme te skep en deel die storie rondom die konsep [[KI-slop]]. |- | 18 || 05-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt|| Charles Gentle || [[Lêer:Laeveld Maroné van Veijeren 5 Julie 2025.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Verduidelik dat die Afrikaanse Wikipedia dek alle onderwerpe maar uiteraard ook spesifieke Suid-Afrikaanse en Afrikaanse onderwerpe. Bladtrekke is relatief hoog in Mei meer as 3,9 miljoen. Voorbladartikel oor [[Eugene Marais]]. Sy verduidelik die proses om 'n voorbladster te kies insluitende die vereiste dat sodanige artikel uit meer as 30&nbsp;000 karakters moet bestaan. Sy verwys ook na die behoefte om artikels op te dateer en stel dit duidelik dat enigiemand kan deelneem. |- | 19 || 16-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Julie 2025 10h15 Ar Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is [[Suid-Korea]]. Hy noem ook die flora-projekte met reeds meer as 8&nbsp;900 artikels. Hy verwys na die 2,8 miljoen leserbesoeke in Junie 2025. |- | 20 || 19-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:RadioLaeveld19072025Afrikaanse wiki.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die omroeper vra waarom die Afrikaanse Wikipedia belangrik is. Sobaka verwys na die belangrikheid van digitalisering vir die toekoms van Afrikaans sowel as Wikipedia se rol as platform om veral nuwe tegniese woorde in Afrikaans te skep. Op die vraag oor die uniekheid van die Afrikaanse Wikipedia het Sobaka verwys na die neutraliteitsbeginsel en dat baie artikels vertaal is uit Engels en ander tale, maar dat daar uiteraard ‘n groter fokus op Suid-Afrika en Afrikaans is, vir artikels wat nie noodwendig in ander tale beskikbaar is nie. Hy verwys ook na die onlangse skep van artikels oor Afrikaanse [[rolprent]]e wat uniek aan die Afrikaanse Wikipedia is. Ten opsigte van leemtes in die Afrikaanse Wikipedia bevestig Sobaka dat daar inderdaad vele leemtes is. Slegs ‘n betreklik klein hoeveelheid gebruikers skep die meeste artikels en uiteraard reflekteer dit grootliks dié individue se belangstellings. Gevolglik is daar in veral sekere (natuur)wetenskaplike, maar ook geesteswetenskaplike velde, soos byvoorbeeld die regte en regsberoep, leemtes. Die uitreikaksies het juis ten doel om mense bewus te maak van Wikipedia, en persone met kennis soos afgetredenes met toegang tot Afrikaanse bronmateriaal, word aangemoedig om betrokke te raak. Sobaka gee ook ‘n kort opsomming van die voorbladartikel [[Suid-Korea]]. |- | 21 || 23-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Julie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel: [[Choefoe]]. |- | 22 || 2-08-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Afr Wiki 2 Aug.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Gespreksonderwerpe sluit in die voorbladartikel [[Singapoer]], die [[Wallacelyn]] en statistieke vir Julie 2025. |- | 23 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h15 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 1.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met [[Abraham Erasmus van Wyk|prof Braam van Wyk]]. Deel 1. |- | 24 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h30 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 2.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met prof Braam van Wyk. Deel 2. |- | 25 || 13-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:13 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia (1).mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Mary Walker]]. Die artikel is deur Gebruiker Woordgenoot geskep. |- | 26 || 27-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:27 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met Oesjaar. Die voorbladartikel is [[Consolidated B-24 Liberator]], 'n artikel wat deur Oesjaar geskep is en tot voorbladstatus uitgebou is. Oesjaar deel ook dat die vervoerband vir voorbladartikels vir 2025 en 2026 vol is. Dus sal nuwe kandidate eers in 2027 op die voorblad vertoon kan word. Hy verwys ook na die artikels [[Ivy Mike- kerntoets]] en die [[North American X-15]] waaraan hy gewerk het. |- | 27 || 13-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 13 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorblad artikel is die [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]]. Oesjaar praat ook oor [[Apollo 13]] en noem die uitdagings om van die tegniese ruimteterme te vertaal. Hy verwys ook na die taalkundiges wat hulp aanbied om in die verband 'n bydrae te maak. Hy verwys ook na die vervoerband vir die voorbladartikels wat vir 2025 en 2026 reeds vol is. |- | 28 || 17-09-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 September 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Hy praat ook oor die artikels [[Dyson-sfeer]] en die [[Matrjosjka-brein]]. |- | 29 || 20-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:AFR Wiki 0920.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Woordgenoot stel dat sy gaan poog om ‘n voorbladartikel vir vrouemaand in 2026 te skryf. Hierdie jaar het sy so ‘n artikel van [[Mary Walker]] geskryf. Walker was die enigste vrou aan wie die Amerikaanse medalje van eer toegeken is. Sy hanteer ook die belang van die Afrikaanse Wikipedia in die toekoms van Afrikaans. |- | 30 || 27-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 27 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Sobaka verwys na hoe hy aanvanklik by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het. Hy gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Roemenië]]. Hy verwys ook na die voorbladartikels waaraan hy gewerk het soos die [[Manhattan-projek]] en [[kunsmatige algemene intelligensie]] asook ‘n moontlike toekomstige voorbladartikel, [[toekomsstudies]]. Hy gee ook ‘n mening oor die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die bevordering van die taal. |- | 31 || 04-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wiki Afr 4 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Vlag van België]]. Woordgenoot verduidelik ook die proses waarvolgens ‘n artikel voorbladstatus verkry en wys op die uitdagings wat deur die Afrikaanse Wikipedia in die gesig gestaar word. |- | 32 || 08-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:8 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy verwys ook na sy werk om [[Apollo 13]] uit te brei tot ‘n voorbladartikel. |- | 33 || 10-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 10 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy noem ook dat daar ‘n groot leemte in terme van artikels oor [[insekte]] op die Wikipedia bestaan. Hy gee ook ‘n verduideliking ten opsigte van maatreëls wat bestaan om akkuraatheid op die Afrikaanse Wikipedia te verseker. |- | 34 || 15-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:15 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia .mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Hongkongse nasionale rugbyspan]]. |- | 35 || 22-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys ook na vordering met sy beoogde voorbladartikel wat oor [[Apollo 13]] gaan. |- | 36 || 25-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:25 Okt Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys na die prosesse wat nodig is om ‘n voorbladartikel te produseer insluitende die tyd wat dit verg. |- | 37 || 29-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:29 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. |- | 38 || 05-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:5 November 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Uys Krige]]. |- | 39 || 08-11-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia AFR 8 nov.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka, Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Uys Krige]]. Sobaka bespreek o.a. die impak van [[kunsmatige intelligensie]] op Wikipedia. Verwys na Wikipedia as databasis onder andere om uiteindelik KI antwoorde te genereer, en bespreek of KI sy bronne erken. Noem ook [[Elon Musk]] se [[Grokipedia]], ’n KI-gedrewe ensiklopedie se moontlike impak op Wikipedia. |- | 40 || 12-11-2025 || [[GROOTfm]]||Mid-oggend met Sarina || Sarina Bosman || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy vertel hoe hy betrokke geraak het by die Afrikaanse Wikipedia. Verwys na Wikipedia se strewe om die som van alle kennis aan almal beskikbaar te stel. Hy noem die skenking van Prof [[Braam van Wyk]] van 60 000 foto’s van plante. Daar is ‘n totaal van 24 000 plant spesies en 80 000 insek spesies in Suid-Afrika so nog heelwat werk in die verband nodig. Hy verduidelik hoe ‘n persoon betrokke kan raak as ‘n gebruiker. Oesjaar stel dat hy reeds 19 000 artikels in sy 16 jaar op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. |- | 41 || 26-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Jan Rabie]]. |- | 42 || 09-12-2025 || [[Overvaal Stereo]]||Vroue Forum|| Mari Badenhors || [[Lêer:RadioOvervaal 2025-12-09 at 10.56.15.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Dan Sleigh]] |- | 43 || 10-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:10 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel [[Dan Sleigh]]. Hy verwys na die meer as 7 miljoen besoeke in November 2025 wat ‘n nuwe rekord is. Hy verwys ook na die artikel oor [[steenkoolanalise]] as ‘n voorbeeld van somme unieke artikels wat op die Afrikaanse Wikipedia beskikbaar is. |- | 44 || 17-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone van Veijeren (1).mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot oor die voorbladartikel oor [[Antinoös]]. Sy verwys ook na haar vertaling van ‘n artikel oor [[Beatrix Potter]], die skepper van [[Peter Rabbit]]. Potter het ook ‘n belangstelling en kundigheid oor [[mikologie]] gehad. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 10-01-'''2024''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 10 01 2024-EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die digitalisering van die Afrikaanse taal bespreek. Hy het ook agtergrondinligting verskaf oor die [[Chinese Nuwejaar]] en die betekenis van die [[Jaar van die Draak]]. |- | 2 || 23-02-2024 || [[Jacaranda FM]] || Rob & Ross Drive || Rozanne McKenzie en Marlinée Fouché || [[Lêer:The drive with rob roz 23 feb have you heard of afrikaans wikipedia medium.mp3|▶]] || Program oor die Afrikaanse Wikipedia, sowel as onderhoud met gebruiker Oesjaar. Wikipedia word beskou as uiters waardevol, maar Rozanne McKenzie was verras om te hoor dat daar ook 'n Afrikaanse weergawe bestaan. Marlinée Fouché verwys na [[Mieliestronk]] as 'n hulpbron vir skooltake wat 'n ruk gelede bestaan het. Dit bestaan nie meer nie, maar nou het ons die Afrikaanse Wikipedia, wat die grootste Wikipedia in 'n Afrika-taal is. Daar is 'n gemeenskap op die Afrikaanse Wikipedia wat aktief artikels skryf. Sy het met gebruiker Oesjaar gepraat, en hy het verduidelik dat die bydraers onder meer twee emeritusprofessore, IT-ingenieurs en 'n apteker insluit. Die bydraers proeflees mekaar se werk. Sy het ook gevra oor ander kontrolemaatreëls, waarop Oesjaar geantwoord het dat elke verandering op Wikipedia in drie logs vasgelê word: in die algemene wysigingslog, onder die outeur se gebruikersnaam, en by elke artikel. As iets verdag voorkom ten opsigte van 'n wysiging, kan dit op drie plekke nagegaan en reggestel word. Fouché verwys ook na die fisieke teenwoordigheid van die Afrikaanse Wikipedia by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Oesjaar het verduidelik dat 'n ooreenkoms met professor [[Anne-Marie Beukes]] gesluit is, wat toegang tot baie kundiges vir die Afrikaanse Wikipedia verseker. Rozanne McKenzie het gevra oor die befondsing, en Fouché het bevestig dat die projek deur vrywilligers gedryf word wat nie vir hul werk vergoeding ontvang nie. Fouché vergelyk die gemeenskap met die rekenaarspeletjiesgemeenskap, wat met mekaar kommunikeer en baie passievol is oor hul betrokkenheid. McKenzie beklemtoon hoe belangrik dit is om jou gedagtes in jou [[moedertaal]] met ander te deel. Daarom is toegang tot 'n hulpbron soos die Afrikaanse Wikipedia so waardevol. Fouché verwys ook na Malgassies, Swahili en Zoeloe as tale wat op Wikipedia beskikbaar is. Sy het ook haar wens uitgespreek dat ander inheemse tale betekenisvol kan groei. |- | 3 || 17-07-2024 || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 16 Junie 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het tydens die onderhoud die groei van die Afrikaanse Wikipedia tot 117 271 artikels bespreek. Hy het spesifiek verwys na die uitbreiding van onderwerpe soos flora, met verwysing na die 60&nbsp;000 foto’s van professor Braam van Wyk, waarvan 20&nbsp;000 reeds op Wiki Commons gelaai is. Die problematiek rondom botaniese name is aangespreek, asook bydraes tot chemiese artikels deur [[Gebruiker:Jcwf]] en ruimte-artikels deur gebruiker Burgert Behr. Oesjaar het ook die interne taalhulpbronne, die uitdagings met vakkundige woordeboeke, en die skepping van Afrikaanse tegniese terme, soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], bespreek. Verder is die proses om 'n Wikipedia-gebruiker te word en die gehaltebeheerprosesse verduidelik, tesame met die agtergrond van beiwaraars en die skryfkompetisie vir hoërskole. |- | 4 || 17-07-2024 || [[Radio Overberg]] || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 17 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Gebruiker Oesjaar het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer, waarin hy die Afrikaanse Wikipedia en sy aktiwiteite bespreek het. |- | 5 || 24-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 24 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Hy het sy agtergrond gedeel en die [[2024 CrowdStrike-voorval]] bespreek. Die voorbladartikel oor die [[Vlag van Belarus]] is uitgelig, en Sobaka het ook sy persoonlike belangstelling in die [[Manhattan-projek]]-artikel gedeel. |- | 6 || 31-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Afrikaans Wikipedia Interview 31 July 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het haar eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Sy het haar rol as taalpraktisyn en intern by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Sy het spesifiek verwys na [[Mary Walker]] as haar gunstelingartikel en ook die voorbladartikel oor die [[Hongkongse nasionale krieketspan]] bespreek. |- | 7 || 21-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Augustus 2024 11h45 Afrikaanse Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud gefokus op die voorbladartikel [[Jack Sparrow]]. Sy het ook haar betrokkenheid by die skryfwedstryd vir hoërskole bespreek. |- | 8 || 28-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die tema [[Maria Elizabeth Rothmann]] bespreek, met klem op haar bydrae en nalatenskap. |- | 9 || 25-09-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Geostasionêre wentelbaan]] en [[Ruimterommel]] bespreek, met aandag aan die wetenskaplike en omgewingsaspekte daarvan. |- | 10 || 02-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Deon 2 Oktober 2024 10h15 Krieket Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud sy besoek aan [[Andorra]] bespreek. Hy het ook die voorbladartikel oor die [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] uitgelig en onderwerpe soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], [[diodebrug]] en [[broekboei]] bespreek. |- | 11 || 16-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Oktober 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die temas [[Nihon Hidankyo]], [[Hibakusha]], [[Tsutomu Yamaguchi]], en [[Kernoorlog]] bespreek. Gebruiker SpesBona se bydrae tot die artikel oor die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] is ook genoem. |- | 12 || 23-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Oktober 2024 11h15 Afr Wikipedia Deon Steyn (1).mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en genoem dat dit nou 117&nbsp;000 artikels bevat. |- | 13 || Onbekend || RSG || Op en wakker || Onbekend || [[Lêer:Afrikaanse Wikipedia vier 23 jaar.mp3|▶]] || Die onderhoud het gefokus op die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia. Die geskiedenis van die projek is bespreek, met verwysing na die bereiking van 117&nbsp;000 artikels. |- | 14 || 20-11-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:20 November 11h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Nineve]] en [[ISIS]] bespreek, met klem op hul historiese en hedendaagse belangrikheid. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- |1 || 27-09-'''2023''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 27 09 2023-EDITED.mp3|▶]] || In 'n onderhoud met gebruiker Sobaka is sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek, insluitend die doelwitte en aktiwiteite van die projek. Die algemene agtergrond van die Afrikaanse Wikipedia is ook toegelig. Die onderhoud het gefokus op artikeltemas soos die [[Manhattan-projek]] en [[Kunsmatige algemene intelligensie]]. |- | 2 || 18-10-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 18 10 2023 EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in hierdie onderhoud die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] bespreek en insigte daaroor gedeel. |- | 3 || 15-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia_RONDOMTALIE 15_11_2023-EDITED.mp3 |▶]] || Die onderhoud met gebruiker Sobaka het gefokus op die 22ste verjaardag van die Afrikaanse Wikipedia. Dit het ook die historiese betekenis van die [[Wright-broers]] se uitvinding van die vliegtuig bespreek. |- | 4 || 22-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 15 11 2023-EDITED.mp3|▶]] || In hierdie onderhoud met gebruiker Sobaka is die geskiedenis van [[televisie]] en [[televisie in Suid-Afrika]] bespreek, met klem op die ontwikkeling en impak daarvan. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 21-08-'''2022''' || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 21 Augustus 2022.mp3|▶]] || Tydens die onderhoud met gebruiker Oesjaar is sy agtergrond en betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Die konteks van die Afrikaanse Wikipedia binne die breër Wikipediafamilie is ook toegelig. Vrae oor die betroubaarheid van Wikipedia is aangespreek, met klem op die belangrikheid van betroubare bronne. Die aard van die inhoud, die vereistes vir skrywers, en die proses van gehaltebeheer is verder bespreek. Oesjaar het ook die waarde van die Afrikaanse Wikipedia vir skoolkinders uitgelig, asook die rol van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] in verhouding tot die projek. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-11-'''2021''' || [[RSG]] || Monitor || Marlinée Fouché || [[Lêer:Wikipedia MONITOR 22 11 2021-EDITED.mp3|▶]] || Emeritus professor Laurette Pretorius het tydens die onderhoud verduidelik dat 'n platform soos Wikipedia 'n beduidende bydrae lewer tot die voortbestaan van Afrikaans. Sy het hierdie stelling gegrond op faktore soos die aantal moedertaalsprekers en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers, asook die beskikbaarheid van taaltegnologie en taalhulpbronne. Onderhoude is ook gevoer met gebruikers Oesjaar, Rooiratel en Sobaka, waarin hul onderskeie betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek is. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 28-02-'''2019''' || [[Maroela Media]] || Webwerf || Onbekend || [[Lêer:Maroela-onderhoude 28 Feb 2019 al meer as 70000 artikels in Afrikaans op Wikipedia medium.mp3|▶]] || Onderhoud met Oesjaar oor die stand van die [[Afrikaanse Wikipedia]]. Die Afrikaanse Wikipedia maak vordering, maar groei nie vinnig genoeg nie. Volgens gebruiker Oesjaar is meer mense nodig om artikels te skryf. Tans tel die Afrikaanse Wikipedia 70 000 artikels, wat dit die 80ste grootste taalweergawe op Wikipedia maak. In vergelyking met die Engelse Wikipedia, wat meer as 5 miljoen artikels het, bly Afrikaans klein. Tog is die Afrikaanse Wikipedia van kardinale belang, veral omdat gedrukte bronne al hoe minder word. Digitale publikasies bied die voordeel dat foute vinnig reggestel en inligting maklik opgedateer kan word, wat kennisverspreiding teen ’n ongeëwenaarde tempo moontlik maak – iets waarmee gedrukte media nie kan meeding nie. Oesjaar deel sy persoonlike reis met die Afrikaanse Wikipedia, wat begin het met ’n artikel oor [[optiese vesel]]. Dit was ’n drie maande lange proses van navorsing en die soeke na die korrekte Afrikaanse terme. Toe die artikel uiteindelik opgelaai is, het hy oorweldigende positiewe terugvoer van die Wikipedia-gemeenskap ontvang. Hierdie ervaring het sy belangstelling geprikkel, en hy het daarna meer tegniese artikels geskryf. Oesjaar verduidelik dat die proses om ’n artikel te skryf toeganklik is. Enigeen kan deelneem, en daar is gevestigde prosesse en ervare skrywers wat nuwe bydraers ondersteun. Die Afrikaanse Wikipedia speel ook ’n belangrike rol in die bewaring van volksname vir plante en ander kulturele elemente. Dit is ’n voortdurende projek sonder einde, en Oesjaar moedig mense aan om hul tyd produktief te gebruik deur artikels te skryf en te help. Hy beklemtoon dat dit ’n plig teenoor toekomstige geslagte is om te verseker dat die Afrikaanse taal en kultuur bewaar bly. Hoe om betrokke te raak: Belangstellendes kan by die Afrikaanse Wikipedia aansluit deur ’n gebruikersrekening te skep op af.wikipedia.org en die riglyne vir bydraes te volg. Nuwe skrywers word verwelkom en ontvang ondersteuning van die gemeenskap om hul bydraes te verbeter. |} {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]] g60v8g0922sgmy3jys35fqyo1q42qo0 0 449622 2909316 2903995 2026-06-04T16:35:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909316 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} [[Lêer:RomanForum.jpg|duimnael|regop=1.4|Die Forum, [[Rome]], 2017]] '''''Uti possidetis''''' is 'n uitdrukking wat sy oorsprong in [[Romeinse reg|Romeinse]] [[privaatreg]] gehad het, waar dit die naam was van 'n prosedure oor grondbesit. Later, deur 'n misleidende analogie, is dit na [[internasionale reg]] oorgedra, waar dit meer as een betekenis gehad het, almal met betrekking tot [[Soewereiniteit|soewereine]] reg op grondgebied. In Rome, as twee partye besit van 'n huis of stuk grond betwis het, het die pretor die een verkies wat in werklike besit was, tensy hy dit van die ander deur geweld, sluip of as 'n tydelike guns (''[[nec vi, nec clam, nec precario]]'') verkry het. Die dispuut is begin deur 'n interdik genaamd ''{{lang|la|uti possidetis}}''. Die wenner is in besit bevestig of herstel, en die verloorder is beveel om hom nie met geweld te verplaas nie. Die wenner het egter nie bewys hy was die werklike eienaar nie, slegs dat hy, vir die oomblik, 'n beter reg op besit gehad het as sy teenstander. Derhalwe is die regte van derde partye nie benadeel nie. Die frase ''uti possidetis'' was 'n konvensionele afkorting van die pretoriale edik wat sulke sake hanteer het. In die vroeë moderne era het sommige [[Europa|Europese]] state, wanneer hulle met ander Europese state gehandel het, die frase gebruik om die verkryging van grondgebied deur besetting te regverdig. Daar was geen universeel ooreengekome reël nie; [[Portugal]] het dit byvoorbeeld meer ambisieus toegepas as [[Spanje]]. Nietemin is daar geen twyfel dat belangrike politiese entiteite, soos [[Brasilië]], op daardie interpretasie gevestig is nie. Dit was ook 'n algemeen aanvaarde reël oor die interpretasie van vredesverdrae. 'n Vredesverdrag is veronderstel om elke party 'n permanente reg te gee tot die grondgebied wat dit aan die einde van vyandelikhede beset het, tensy die teendeel uitdruklik gestipuleer is. Of hierdie reël in die internasionale regime ná die skepping van die [[Verenigde Nasies]] oorleef het, is twyfelagtig. Hierdie gebruik word soms ''uti possidetis [[de facto]]'' genoem. In onlangse tye verwys ''uti possidetis'' na 'n leerstelling vir die trek van internasionale grense. Wanneer [[Kolonialisme|koloniale]] gebiede onafhanklikheid verkry, of wanneer 'n politieke entiteit opbreek (bv. [[Joego-Slawië]]), dan, by gebrek aan 'n beter reël, behoort die ou administratiewe grense tussen die nuwe state gevolg te word. Hierdie leerstelling, wat sy kritici het, word soms {{lang|la|[[uti possidetis juris]]}} genoem. ==Romeinse reg== [[Lêer:Tractatus de interdictum uti possidetis.jpg|duimnael|'n [[Renaissance]]-verhandeling oor die Romeinse interdik ''Uti Possidetis'']] ===Inleiding=== 'n Verplaasde grondeienaar het 'n teoreties eenvoudige manier gehad om sy eiendom te herwin: 'n tradisionele aksie genaamd ''{{lang|la|vindicatio}}''. Al wat hy moes doen, was om te bewys hy was die eienaar en die verweerder was in besit. In werklikheid kon bewys van eienaarskap egter uiters moeilik wees{{sfn|Poste|Whittuck|1904|p=618}} weens 'n gebrek aan dokumentasie, aangesien daar tydens die vormingsperiode van Romeinse reg geen stelsel van geskrewe [[oordrag]] en registrasie van grond was nie. In die [[Romeinse Republiek|Republikeinse]] era was die meeste grondoorplasings mondeling en hoef dit nie eers getuig te gewees het nie.{{sfn|Scott|2011|pp=23, 26–30}} Gevolglik moes daar, soos tyd verbygegaan het, baie Romeinse landgoedere gewees het wie se eienaars nie kon bewys dat hulle dít was nie. Gevolglik, in litigasie oor grond, het elke party probeer om 'n situasie te skep waar die bewyslas op sy teenstander gegooi is, en hy bloot moes verdedig.<ref>"And as it is far more advantageous to possess than to claim the possession; there is generally, indeed, nearly always, a great effort made to obtain the possession. The advantage of possessing consists in this, that even though the thing be not his who possesses it, yet if the plaintiff cannot prove that it is his, the possession remains where it is. and, for this reason, when the rights of both parties are doubtful, it is usual to decide against the claimant." JUST. IV, xv, §5 ({{harvnb|Mears|1882|p=562}}).</ref> Om dit te bereik, het hulle buite die tradisionele Romeinse aksies gegaan en 'n pretoriale remedie gebruik. ===Pretoriale remedies=== Reeds in die Romeinse Republiek was die pretor 'n amptenaar wie se pligte die handhawing van vrede ingesluit het. 'n Pretor het vir 'n jaar in amp gebly, aan die begin waarvan dit gebruiklik was om [[edik]]te te publiseer; hierdie het die regsbeleide aangekondig wat hy van plan was om toe te pas. Gewoonlik is dit met of sonder wysiging deur sy opvolgers aangeneem. Met hierdie edikte kon pretors die reg verander, hoewel hulle dit ietwat versigtig gedoen het.{{sfn|Poste|Whittuck|1904|pp=xxxi-xxxii, 592}} 'n Interdik was 'n pretoriale bevel wat iemand verbied het om iets te doen. Die een wat hier relevant is, was die ''interdictum uti possidetis''. Dit blyk dat hierdie interdik teen ongeveer 169 v.C. beskikbaar was, want daar is 'n grap daaroor in een van [[Terentius]] se komedies, hoewel ons nie die pretor se oorspronklike bewoording ken nie.{{sfn|Watson|1970|pp=107, 106, 109-110}} Waarskynlik het dit ontstaan as 'n middel om besetters van openbare gronde te beskerm, aangesien hierdie mense nie as eienaars kon dagvaar nie.{{sfn|Muirhead|1899|pp=205-6}} Later is dit egter aangepas as 'n prosedurale middel om betwisters onderskeidelik aan die rol van [[eiser]] en verweerder toe te wys.{{sfn|Moore|1913|pp=5-6}} ===Die interdik ''uti possidetis''=== Volgens die Romeinse juris [[Gaius (juris)|Gaius]] (''Institute'', Vierde Kommentaar): {| class="wikitable" |+ |- ! Latynse teks<ref>Bron: [[Paul Krüger (juris)|Krueger]] en [[Wilhelm Studemund|Studemund]] se apograaf van die Verona-palimpses van Gaius se ''Institute'' soos in {{harvnb|Poste|Whittuck|1904|pp=ii, 584.}} weergegee</ref>!! Afrikaanse vertaling{{sfn|Poste|Whittuck|1904|p=584)}} {{nobold|(klem bygevoeg)}} |- | {{lang|la|italic=no|§ 148. Retinendae possessionis causa solet interdictum reddi, cum ab utraque parte de proprietate alicuius rei controuersia est, et ante quaeritur uter ex litigatoribus possidere et uter petere debeat; cuius rei gratia comparata sunt VTI POSSIDETIS et VTRVBI.}} || Interdikte vir die behoud van besit word gereeld toegestaan wanneer twee partye oor die eienaarskap van 'n saak stry, en die vraag wat eers bepaal moet word, is '''watter van die betwisters die eiser en watter die verweerder''' in die ''vindikasie''* sal wees; dit is vir hierdie doel dat die interdikte '''Uti possidetis''' en Utrubi ingestel is. |- | {{lang|la|italic=no|§ 149. Et quidem VTI POSSIDETIS interdictum de fundi uel aedium possessione redditur, VTRVBI uero de rerum mobilium possessione.}} || Die eerste interdik word met betrekking tot die besit van grond en huise toegestaan, die laaste met betrekking tot die besit van roerende goedere. |- | {{lang|la|italic=no|§ 150. Et siquidem de fundo uel aedibus interdicitur, eum potiorem esse praetor iubet, qui eo tempore quo interdictum redditur nec ui nec clam nec precario ab aduersario possideat; si uero de re mobili, eum potiorem esse iubet, qui maiore parte eius anni nec ui nec clam nec precario ab aduersario possederit; idque satis ipsis uerbis interdictorum significatur.}} || Wanneer die interdik op grond of huise betrekking het, '''verkies die [[pretor]] die party wat ten tyde van die uitreiking van die interdik in werklike besit is, indien sodanige besit nie deur geweld, heimlikheid of met toestemming van die teenstander verkry is nie'''. Wanneer die interdik betrekking het op 'n roerende ding, verkies hy die party wat dit ten opsigte van die teenstander sonder geweld, heimlikheid of toestemming gedurende die grootste deel van daardie jaar besit het. Die terme van die interdikte toon hierdie onderskeid voldoende aan. |} {{sup|}}*Die ''vindikasie'' was die naam van die tradisionele aksie om eienaarskap van grond op te eis, soos reeds verduidelik. 'n Persoon kon besit vestig deur die eiendom self te beset, of deur 'n ander, bv. sy ''inquilinus'' (huishuurder) of ''colonus'' (landbouhuurder).{{sfn|Poste|Whittuck|1904|p=585}} ===Die drie uitsonderings: ''nec vi nec clam nec precario''=== Dat die pretor die party in besit sou bevestig, was slegs 'n verstekreël, aangesien daar drie uitsonderings was: *'''''Vi''''' ([[geweld]]). As die besittende party dit deur geweld van die ander verkry het,<ref>Maybe he had got it by force from a third party; but if he was not before the praetor complaining, it was of no present concern.</ref> was hy nie op die voordeel van die interdik geregtig nie. Andersins sou dit die verkryging van grond deur geweld beloon. *'''''Clam''''' (heimlik). Net so as sy besit op 'n geheime wyse verkry is; en om 'n soortgelyke rede. *'''''Precario'''''. 'n ''Precario'' was 'n persoon wat slegs deur guns in besit was en enige tyd gevra kon word om te vertrek. (Vandaar die [[Engelse]] woord ''precarious''.) As enige van hierdie uitsonderings van toepassing was, was sy besit gebrekkig (dit is ''possessio vitiosa'' genoem){{sfn|Berger|1953|p=512}} en het nie getel nie. ====Derde partye==== As hy sy besit van 'n derde party verkry het, het dit egter nie saak gemaak dat hy dit onwettig gedoen het nie, d.w.s. dit was van geen huidige belang nie. Dit word uitdruklik duidelik gemaak deur Justinius se Institute, IV, XV §5: {{blockquote|Hy het as oorwinnaar uitgekom wat ten tyde van die interdik in besit was, mits hy nie besit verkry het teen sy teenstander deur geweld, in die geheim, of op versoek nie, hoewel hy ''iemand anders'' met geweld verdryf het, of ''hom'' in die geheim van besit beroof het, of iemand [''anders''] gevra het om hom toe te laat om op versoek te besit.{{sfn|Mears|1882|p=562}} [''Klem bygevoeg'']}} Dit was die derde party se keuse of hy regsaksies daaroor te begin as hy wou; hy is nie uitgesluit nie.{{sfn|Poste|Whittuck|1904|p=610}} Dit was betekenisvol toe vroeë moderne Europese magte die ''uti possidetis''-konsep op hul koloniale verkrygings probeer toepas het (sien hieronder). Dus, dat hulle die inheemse inwoners met geweld oorwin het, was van geen huidige gevolg as die dispuut tussen mededingende Europeërs was nie.{{sfn|Benton|Straumann|2010|pp=17, 30 }} ===Prosedure=== [[Lêer:Der Praetor erkennt die Freilassung eines Sklaven an (SM 15977z).png|duimnael|Pretor wat 'n slaaf vrylaat ([[Paul Egell]], pen en ink, [[Städel]])]] By die eerste verskyning in die hof het die pretor, wie se tyd waardevol was, nie probeer om die feite te ondersoek nie. Hy het die interdik eenvoudig onpartydig teen beide partye uitgespreek. (Vandaar dat dit 'n "dubbele interdik" genoem is).<ref>So genoem, het Gaius geskryf, "omdat die verhouding van beide partye gelyk is, nie uitsluitlik eiser of verweerder nie, maar albei speel beide rolle, en albei word deur die pretor in identiese terme aangespreek." ({{harvnb|Poste|Whittuck|1904|p=587}}.)</ref> Dit is denkbaar dat een van die partye geweet het hy is in die fout en besluit het hy moet maar die pretor se interdik gehoorsaam. As dit so was, was dit die einde van die saak.{{sfn|Muirhead|1899|pp=347}} Gestel egter hy kies om dit uit te braaf of, inderdaad, opreg geglo het hy is in die reg. Die volgende stap was om sake tot 'n punt te bring. Gevolglik, op 'n vooraf gereëlde dag, sou die partye 'n simboliese daad van geweld pleeg (''vis ex conventu''){{sfn|Berger|1953|p=76}}, bv. voorgee om mekaar uit die grond te verdryf. Dit moes, vir die een in die fout, 'n formele ongehoorsaamheid aan die pretor se bevel gewees het. Elke party het nou die ander uitgedaag tot 'n weddenskap waardeur hy 'n bedrag geld aan sy teenstander moes betaal as hy die een was wat die interdik nie gehoorsaam het nie. (Hierdie manier om dispute in Rome op te los – deur 'n weddenskap op die resultaat – is ''agere per sponsione'' genoem).{{sfn|Berger|1953|pp=357-8}} Die ''agere per sponsonie'' is gestuur om deur 'n ''iudex'' (soortgelyk aan 'n eenman-jurie, gewoonlik 'n prominente burger) bereg te word,{{sfn|Berger|1953|p=518}} wat in die loop van tyd sy beslissing gelewer het.{{sfn|Muirhead|1899|pp=347-8}} Intussen is die reg op tussentydse besit van die grond aan die hoogste bieër van die twee mededingers geveil, op sy belofte om die huur aan sy teenstander te betaal as hy in die fout blyk te wees. Romeinse litigasie was nie vir swakhartiges nie. Om jou teenstander hoegenaamd in die hof te kry, kon moeilik wees, en moontlik was pretors "niks meer as politici nie, dikwels onbevoeg, vatbaar vir [[omkopery]], en grootliks geïsoleer teen aanklagte van wanpraktyke".{{sfn|Schiller|1968|pp=506-7}} 'n Litigant kon die interdikproses frustreer deur nie aan die rituele deel te neem nie. Wanneer dit gebeur het, was dit egter moontlik om 'n sekondêre interdik te verkry waardeur hy die saak onmiddellik verloor het.{{sfn|Muirhead|1899|p=348}} ===Voordele van die interdik=== Alhoewel die interdik geen eiendomsreg toegeken of erken het nie, het die party wat gewen het drie belangrike voordele behaal. Eerstens het hy vreedsame besit van die grond teen sy teenstander vir die tyd geniet. Tweedens, alhoewel sy teenstander nog die grond kon kry – deur 'n ''vindicatio'' te bring – moes die saak bewys word. Dit was belangrik, aangesien dit die bewyslas toegewys het. Derdens, en in die praktyk, sou sy teenstander moontlik nie die moeite doen om dit verder te neem nie. Dan het die party wat in besit gelaat is, baie soos die werklike eienaar gelyk. Met verloop van tyd moes dit al hoe moeiliker geword het om te bewys dat hy dit nie was nie. Deur vreedsame, oop en ongelisensieerde besit van grond het 'n party nie eienaarskap verkry nie, maar hy het wel praktiese voordele verkry. Die Romeinse leerstelling oor die vestiging van besit (nie eienaarskap nie) mag effens ontwykend lyk vir diegene wat in die Engelse [[gemenereg]] grootgemaak is,{{sfn|Gordley|Mattei|1996|p=300}} waar dit voor die hand liggend is dat 'n goeie titel op grond inderdaad deur blote besetting verkry kan word (bv. "plakkersregte"). Dit was egter nie so in Romeinse reg nie, wat 'n skerp lyn tussen eienaarskap en besit getrek het. Behalwe in spesiale gevalle, kon blote besetting van grond nie eienaarskap verleen nie.{{sfn|Lesaffer|2005|pp=40-1, 43, 45, 47|ps=. Eienaarskap kon deur [[usucaptio]] verkry word, maar dit het 'n gebrekkige titel vereis, nie geen titel nie.}} ===Latere kennis: die teks van die edik=== Alhoewel Gaius se teks onvolledig aan vroeë moderne Europeërs bekend was, omdat dit verlore gegaan en eers in 1816 herontdek is,{{sfn|Poste|Whittuck|1904|p=lii}} het hulle die edik in die latere resensie deur Justinius geken.{{sfn|Benton|Straumann|2010|p=18}} Die interdik se naam ''uti possidetis'' was 'n konvensionele afkorting van die bewoording van die pretoriale edik:{{blockquote|'''Uti''' eas aedes, quibus de agitur, nec vi nec clam nec precario alter ab altero '''possidetis''', quo minus ita possideatis, vim fieri veto. De cloacis hoc interdictum non dabo: neque pluris quam quanti res elit; intra annum, quo primum experiundi potestas fuerit, agere permittan. (Dig. 43, 17, 1)}} wat vertaal is {{blockquote|Watter party ookal besit van die betrokke huis het, sonder dat hy dit deur geweld, in die geheim, of met verlof en lisensie van die teenstander verkry het, verbied ek die gewelddadige versteuring van sy besit. Riole is nie by hierdie interdik ingesluit nie. Die waarde van die ding in dispuut en nie meer nie mag herwin word, en ek sal nie toelaat dat 'n party op hierdie manier voortgaan nie, behalwe binne die eerste jaar van dae beskikbaar vir prosedure (''annus utilis'').{{sfn|Poste|Whittuck|1904|p=599}} }} Veel later, toe dit in internasionale reg aangeneem is, is die afkorting voorgestel as ''Uti possidetis, ita possideatis'' ("soos jy besit, so mag jy besit"), waardeur "besit tien-tiende van die reg geword het", waarvan gesê word dat dit 'n verdraaiing van die Romeinse leerstelling is.{{sfn|Ratner|1996|p=593}} ==''Uti possidetis'' as 'n leerstelling vir die verkryging van grondgebied in internasionale reg== Uit Romeinse privaatreg is ''uti possidetis'' oorgedra na internasionale reg as 'n bewering van [[soewereiniteit]] oor grondgebied, hoewel die analogie misleidend was.{{sfn|Nessi|2011|p=626 §2}}{{sfn|Fisher|1933|p=415}}{{sfn|Moore|1913|p=8}} [[Lêer:Desembarque de Pedro Álvares Cabral em Porto Seguro em 1500 by Oscar Pereira da Silva (1865–1939).jpg|duimnael|regop=1.5|[[Ontdekking van Brasilië|Pedro Álvares Cabral ontdek Brasilië]] ([[Oscar Pereira da Silva]], olie op doek, [[Museu Paulista]])]] Europese moondhede, toe hulle gepoog het om hul verkryging van grondgebied in die [[Amerikas]] en elders te regverdig, het hul aansprake op 'n verskeidenheid regsgronde gebaseer. Een argument was dat die nuwe lande ''[[terra nullius]]'' (aan niemand behorend nie) was en dus deur besetting verkry kon word. Maar sommige prominente Europese juriste en [[Teologie|teoloë]], soos [[Francisco de Vitoria]], het dit verwerp en geargumenteer dat die lande wel eienaars gehad het: die inheemse volke.{{sfn|Benton|Straumann|2010|pp=1, 4, 15, 16, 17, 20-5, 38}} Aangesien die Europese moondhede egter nie hulself teenoor die inheemse mense wou regverdig nie, maar teenoor hul Europese mededingers, moes hulle slegs 'n beter aanspraak toon, nie 'n absolute een nie. Hier het hulle die analogie van die Romeinse regsbegrip ''uti possidetis'' waardevol gevind.{{sfn|Benton|Straumann|2010|pp=3, 17, 30, 38}} Dit blyk dat dit eerste deur die Portugese diplomaat [[Luís da Cunha]] bedink is om sy land se aansprake op grondgebied in koloniale [[Suid-Amerika]] te regverdig, alhoewel sommige die idee aan die Luso-Brasiliaanse diplomaat [[Alexandre de Gusmão]] toegeskryf het.{{sfn|Furtado|2021|pp=109-135, see especially pp.113, 119, 127-9, 130, 131 and 133.}} Terwyl [[Spaans-Amerika|Spaans-Amerikaanse]] state tevrede was om onderlinge grense te trek deur die interne administratiewe verdelings van die ou [[Spaanse Ryk]] aan te neem (sien ''uti possidetis juris'' hieronder), is dit nie gedoen tussen Portugees-Amerika (Brasilië) en die Spaans-Amerikaanse politieke entiteite nie,{{sfn|Lalonde|2001|p=33 and n.(31)}} en was dit nie moontlik nie. [[John Bassett Moore]] het verduidelik: {{blockquote|Daar kan geen meer oortuigende bewys wees van die vrugtelosheid van die pogings deur Portugal en Spanje om die grense van hul heerskappye in Suid-Amerika vas te stel nie as die feit dat hulle geen verdrag aan hul opvolgers nagelaat het waardeur daardie grense gepoog is om bepaal te word nie.{{sfn|Moore|1904|p=2}} }} ===Die Brasiliaanse grensbeweging na Spaans-geëiste lande=== In 1494 het Spanje en Portugal ooreengekom om die [[pouslike bul]] van 1492 wat die wêreld in twee invloedsfere verdeel het, te wysig, met elke land wat ooreengekom het dat dit die ander se verkrygings aan weerskante van 'n denkbeeldige lyn sou respekteer. Die [[Verdrag van Tordesillas]] het hierdie denkbeeldige lyn wat van [[Poolkoördinatestelsel|pool]] tot pool loop, gewysig: Spanje sou die lande wes van daardie lyn kry en Portugal dié oos daarvan.{{sfn|Ozmańczyk|2003|pp=2329–2230}}<ref>'n Vertaling van die Verdrag en agtergrondverduideliking is in {{harvnb|Greenlee|1945|pp=158–59 en passief}}.</ref> Kort daarna, en omtrent tegelykertyd, het ekspedisies van beide lande [[Suid-Amerika]] ontdek.<ref>[[Christopher Columbus]], derde reis, 1498 (Spanje); [[Pedro Álvares Cabral]], 1500 (Portugal). Daar is 'n hipotese dat die Portugese Brasilië voor 1500 ontdek het, maar die teorie is gekritiseer: {{harvnb|Marchant|1945|pp=296–300}}</ref> Namate die nuwe kontinent verken is, is geleidelik besef dat die Tordesillas-lyn, hoewel taamlik vaag,<ref>The line was supposed to run 370 leagues west of the [[Cape Verde]] islands, but the Treaty did not specify which of those islands. Nor did it specify which sort of league: several kinds were in use. ({{harvnb|Tambs|1966b|p=166}})</ref> Portugal slegs 'n hoek van die kontinent gegee het, met die oorgrote meerderheid aan Spanje.{{sfn|Tambs|1966b|p=166}}<ref>"Eintlik moes die lyn van Tordesillas in die [[Nuwe Wêreld]] waarskynlik tussen [[Belém|Belém do Pará]] en [[Santos, São Paulo|Santos]] geloop het.": {{harvnb|Tambs|1966b|p=166}}.</ref> Ten spyte daarvan het Portugees-Amerika, en sy opvolger Brasilië, vir die volgende 400 jaar onverbiddelik in 'n algemeen westelike rigting uitgebrei, diep in die lande wat deur Spanje en sy opvolgers geëis is. E. Bradford Burns het opgesom: {{blockquote|Vanuit 'n paar dorpskerns en plantasies in die middel van die sestiende eeu wat swak aan die kus van die Suid-Atlantiese Oseaan vasgeklou het, het eerstens die [[Portugese Brasilië|Luso-Brasilianers]] en, na 1822, die Brasiliane weswaarts en noordweswaarts gekruip tot aan die voet van die magtige [[Andes]]gebergte teen 1909. Die grensbeweging het ten koste van die grondgebied van elf naburige [Hispaniese] nasies en kolonies getriomfeer... Net in die tydperk 1893–1909 alleen het Brasilië grondgebied ter grootte van Spanje en [[Frankryk]] saam ingesluk.{{sfn|Burns|1995|pp=1, 3}}}} Vandag beslaan Brasilië ongeveer die helfte van die kontinent. <gallery mode="packed" heights="400px"> Lêer:Südamerika1650.png|(a) Die Tordesillas-lyn (1494) het Portugal slegs die oostelike hoek van Suid-Amerika gegee, maar {{font color|green|Portugese setlaars}} het dit geïgnoreer. Lêer:"Political South America" CIA World Factbook.jpg|(b) 400 jaar later. Brasilië se uitbreiding is bereik deur ondernemende grensgangers en sy beginsel {{lang|la|uti possidetis}}. </gallery> Die Portugese het vroeg begin weens Spaanse toegewings. Alhoewel Portugal en Spanje wettiglik afsonderlike koninkryke was, het dieselfde [[Filippynse dinastie|Spaanse dinastie]] van 1580 tot 1640 op [[Iberiese Unie|beide trone]] gesit. Portugese setlaars het die Tordesillas-limiet geïgnoreer, en die Spaanse kroon het nie teen hul indringings nie beswaar gemaak. Dus, teen die middel van die 17de eeu – sien kaart (a) – het die Portugese indringende voetstukke rondom die monding van die [[Amasonerivier|Amasone]] en langs die suid-Atlantiese kus gevestig.{{sfn|Tambs|1966b|p=168}} [[Lêer:Henrique Bernardelli - Os Bandeirantes, 1889.jpg|duimnael|regop=1.25|{{lang|pt|Os Bandeirantes}} ([[Henrique Bernardelli]], olie op doek, [[Museu Nacional de Belas Artes]])]] Daar was te min Portugese mans om die uitgestrekte lande van Brasilië alleen te verower{{sfn|Russell-Wood|2005|p=356}} en byna geen Portugese vroue{{sfn|Hennessy|1993|p=17}} het aanvanklik daarheen gegaan nie. In effek is sektore van die inheemse mense gekoöpteer. Die land is deur groepe ondernemers oopgestel.{{sfn|Russell-Wood|2005|p=363}} Die bekendste hiervan is die [[bandeirantes]], wat het na rykdom gesoek: inboorlinge om te verslaaf, [[goud]] of [[Diamant|diamante]]. Alhoewel meestal lojaal aan die Portugese koning, was die meeste {{lang|pt|bandeirantes}} {{lang|pt|[[mameluco]]s}} (van gemengde ras) of moontlik inboorlinge; [[Geletterdheid|ongeletterd]]; en uiters [[Armoede|arm]];{{sfn|Evans|Dutra e Silva|2017|pp=121–126, 129–130}} en het [[Algemene Taal|Tupi]] eerder as Portugees onder mekaar gepraat.{{sfn|Hennessy|1993|p=32}} Sommige {{lang|pt|bandeira}}-bevelvoerders was [[Swart mense|swart]]. Die wildernis – waar hulle ernstige ontberings verduur het en waar hulle gehoop het om rykdom te vind – het hul verbeelding aangegryp.{{sfn|Evans|Dutra e Silva|2017|p=129-133}}{{sfn|Burns|1995|p=2}} {{lang|pt|Bandeirismo}} in een of ander vorm sou tot in die 19de eeu aanhou.{{sfn|Russell-Wood|2005|p=362}} Na die herstel van 'n onafhanklike Portugese monargie het die Portugese die Tordesillas-verdrag kreatief geïnterpreteer. Hul weergawe sou hulle nie net [[Patagonië]], die [[Río de la Plata]] en [[Paraguay]] gegee het nie, maar selfs die [[Silwer|silwerryke]] [[Potosí]] in Bo-[[Peru]].{{sfn|Tambs|1966b|p=166}} Moderne navorsing het onthul dat hul [[Kartografie|kartograwe]] doelbewus [[Kaart|kaarte]] verdraai het om die Spanjaarde te oortuig dat hulle meer land in die ooste beset het as wat die geval was.{{sfn|Mullan|2001|p=156}}{{sfn|Tambs|1966b|p=174}}{{sfn|Furtado|2021|p=134}} Teen 1750 het die Luso-Brasilianers, met behulp van hul "indirekte metode van verowering", die uitbreiding van Portugees-Amerika verdrievoudig bo dit wat deur die Verdrag van Tordesillas toegelaat is.{{sfn|Tambs|1966b|pp=165, 178}} Hierdie metode was om die land met mense te beset en hul weergawe van die Romeinse leerstelling van {{lang|la|uti possidetis}} toe te pas. In die Portugese siening het dit Spaanse papieraansprake – soos dié onder die Verdrag van Tordesillas – oorheers, omdat dit mettertyd verouderd geraak het en nie meer die werklikheid weerspieël het nie. Vandag sou dit dalk ''ex factis jus oritur'' (feite op die grond) genoem word. Portugal het sy beginsel van {{lang|la|uti possidetis}} geartikuleer in die onderhandelinge wat tot die [[Verdrag van Madrid (13 Januarie 1750)|Verdrag van Madrid (1750)]] gelei het, en hierdie verdrag het breedweg aanvaar dat lande wat deur Portugal beset is, so moes bly. Die Verdrag van Tordesillas is nietig verklaar.{{sfn|Furtado|2021|pp=111–113, 118–121, 127–130, 131–134}}{{sfn|Moore|1913|p=17}} Hierdie nuwe verdrag het nie die voortdurende Luso-Brasiliaanse uitbreiding gestop nie. Die [[Sebastião José de Carvalho e Melo, 1ste Markies van Pombal|Markies van Pombal]], wat feitlik die Portugese Ryk regeer het, het opdrag gegee: {{blockquote|Aangesien die krag en rykdom van elke land hoofsaaklik bestaan uit die aantal en vermenigvuldiging van die mense wat dit bewoon ... is hierdie aantal en vermenigvuldiging van mense nou hoogsaan nodig op die grense van Brasilië.}} Aangesien daar nie genoeg inheemse Portugese was om die grense te bevolk nie (het hy geskryf), was dit noodsaaklik om "alle verskille tussen inboorlinge en Portugese" af te skaf, om die inboorlinge uit die [[Uruguay]]-missies te lok, en huwelike met Europeërs aan te moedig. Die [[Jesuïete-missies onder die Guaraní]]-inboorlinge het in die pad van hierdie plan gestaan en Pombal het die [[Jesuïete]] in 1759 uit die Portugese ryk verdryf.{{sfn|Maxwell|1968|pp=619, 628, 629}} In ''The Undrawn Line: Three Centuries of Strife on the Paraguayan-Mato Grosso Frontier'', het John Hoyt Williams geskryf: {{blockquote|Toe die Verdrag van Madrid in 1750 onderteken is, wat die Spanjaarde en Portugese van mekaar se kele geskei het, het dit die hooggestemde beginsel van {{lang|la|italic=no|uti possidetis}} as basis vir territoriale skikking vasgelê. Bedoel om 'n gelykmatige manier te wees om die grondgebied wat werklik gehou is (eerder as bloot geëis) deur elkeen van die mededingers te erken, het dit in werklikheid komplekse en bittere maneuvers ontketen om soveel as moontlik van die ongerekende wildernis te gryp voordat afbakeningsspanne kon arriveer en presiese keiserlike grense begin uitstippel. Verder was daar groot moeilikheid rakende watter riviere waar was, in watter rigting hulle gevloei het, en in watter vorm hul name gespel is. Sommige riviere is jare lank gesoek en nooit gevind nie.{{sfn|Williams|1980|p=20}} }} Daar was daaropvolgende verdrae tussen Portugal en Spanje, maar om verskeie redes het hulle nooit daarin geslaag om 'n grens tussen hul Amerikaanse besittings te definieer nie.<ref>Die Verdrag van Madrid van 1750 is nietig verklaar en in 1777 deur die [[Eerste Verdrag van San Ildefonso|Verdrag van San Idelfonso]] vervang. Maar die Verdrag van 1777 het nie die grense tussen die Spaanse en Portugese ryke gedefinieer nie; dit het bloot voorsiening gemaak vir grenskommissarisse om die betwiste gebiede te ondersoek en dit op te los. Portugal het die stuur van kommissarisse na die betwiste gebiede vertraag en, voordat enigiets kon gebeur, het Spanje Portugal tydens die [[Napoleontiese Oorloë]] aangeval – die sogenaamde [[Oorlog van die Lemoene]], wat na die Suid-Amerikaanse kolonies uitgebrei is. Deur die [[Verdrag van Badajoz (1801)|Vrede van Badajoz]] (1801) is geen voorsiening gemaak vir die herstel van die {{lang|la|status quo ante bellum}} nie. Die Verdrag van 1777 is weliswaar nietig verklaar. ({{harvnb|Moore|1904|pp=5–6}})</ref> Grensgeskille tussen hul onderskeie opvolgerstate moes deur verwysing na die feitelike ''uti possidetis'' opgelos word.{{sfn|Moore|1904|pp=2-8}}{{sfn|Tambs|1966b|pp=175-8}} Brasilië, nadat dit sy onafhanklikheid verkry het, het met dieselfde beginsels voortgegaan en geëis dat alle territoriale kwessies op die beginsel van {{lang|la|uti possidetis de facto}} beslis word.{{sfn|Tambs|1966a|p=255}} In verdrae tussen Brasilië en (onderskeidelik) Uruguay ([[1851 Grensverdrag (Brasilië–Uruguay)|1851]]), Peru (1852), [[Venezuela]] (1852), Paraguay (1856), die [[Argentynse Konfederasie]] (1857), en [[Bolivië]] ([[Verdrag van Ayacucho|1867]]), is die beginsel van {{lang|la|uti possidetis de facto}} aangeneem.{{sfn|Moore|1904|pp=6–7}} ===Afrika=== 'n Soortgelyke beginsel, genaamd die [[Berlynse Konferensie#Beginsel van effektiewe besetting|beginsel van effektiewe besetting]], is deur Europese moondhede aangeneem, byvoorbeeld by die [[Berlynse Konferensie]] (1884–85). Dit is gevolg deur die [[Wedloop om Afrika]]. ===Vredesverdrae=== ====Klassieke internasionale reg==== Wanneer twee state in [[oorlog]] was, is die daaropvolgende vredesverdrag só geïnterpreteer dat elke party 'n permanente reg verkry op die grondgebied wat dit aan die einde van vyandelikhede beset het, tensy die teendeel uitdruklik bepaal is. Waarskynlik die mees invloedryke 19de-eeuse handboek, [[Henry Wheaton]] se ''Elemente van internasionale reg'', het beweer (in teks wat vir 80 jaar deur opeenvolgende uitgawes feitlik onveranderd gebly het):<ref>Van die eerste uitgawe van 1836 ({{harvnb|Wheaton|1836|p=370}}) tot 1916 ({{harvnb|Phillipson|1916a|p=807}}).)</ref> {{blockquote|Die vredesverdrag laat alles in die toestand waarin dit gevind is – volgens die beginsel van uti possidetis – tensy daar 'n uitdruklike bepaling is tot die teendeel. Die bestaande toestand van besit word gehandhaaf, behalwe in soverre dit deur die bepalings van die verdrag gewysig word. As daar niks gesê word oor die verowerde land of plekke nie, bly hulle by die veroweraar, en sy titel kan daarna nie in twyfel getrek word nie. Tydens die voortduur van die oorlog het die veroweraar in besit slegs 'n [[vruggebruik|vruggebruikreg]], en die latente titel van die voormalige soewerein bly voort, totdat die vredesverdrag, deur sy stilswyende werking of uitdruklike bepalings, sy titel vir ewig uitdoof.}} Dit was egter slegs 'n verstekreël, want state was gewoonlik versigtig om uitdruklik in die vredesverdrag te spesifiseer.{{sfn|Phillipson|1916b|p=220–222}} Soms sou 'n oorlog sonder 'n vredesverdrag ophou. (Byvoorbeeld, in die [[Spaans-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë]] het die gevegte in 1825 opgehou, maar Spanje het die nuwe republieke se onafhanklikheid eers 'n generasie later formeel erken.) In sulke gevalle was dit twyfelagtig of die verloorkant geag word (1) om die ''[[status quo ante bellum]]'' te beweer of (2) om die {{lang|la|uti possidetis}} toe te gee, maar die meeste outeurs het die laaste alternatief verkies.{{sfn|Phillipson|1916b|pp=4-6}} ====Huidige posisie==== Die klassieke leerstelling dat oorwinning in oorlog 'n goeie titel op verowerde grondgebied gee, is in die 20ste eeu gewysig. Die [[Verdrag van Versailles|Volkebondverdrag]] van 1919, hoewel dit vereis het dat state konflikoplossing najaag, het oorlog tog toegelaat. Die 1928 Kellogg–Briand-verdrag, wat deur die meeste van die wêreld se onafhanklike state bekragtig is, het egter [[aggressiewe oorlog]] verbied; dit was die basis waarop die [[Tweede Wêreldoorlog]] se [[Oorlogmisdaad|oorlogsmisdadigers]] in die [[Neurenberg-verhore|Neurenberg-]] en [[Tokio-verhore]] vervolg is. Die kern daarvan is in die [[Handves van die Verenigde Nasies]] (1945) herhaal. Deur Artikel 2(4): {{blockquote|Alle Lede sal in hul internasionale verhoudings afsien van die dreigement of gebruik van geweld teen die territoriale integriteit of politieke onafhanklikheid van enige Staat, of op enige ander wyse wat onverenigbaar is met die Doelstellings van die Verenigde Nasies}} alhoewel Artikel 51 selfverdediging toelaat.{{sfn|Crawford|2012|pp=744–746}} 'n Gevolgtrekking is dat internasionale reg nie geweldadige territoriale verkrygings erken nie, en 'n verdrag wat deur geweld of die dreigement van geweld verkry is, is nietig;{{sfn|Crawford|2012|pp=757–58}} met ander woorde, die interpretasie van {{lang|la|uti possidetis}} van vredesverdrae is nou verouderd.{{sfn|Nessi|2011|p=626 §2}} Die posisie van 'n staat wat in selfverdediging veg en grondgebied herwin wat voorheen aan die agressor verloor is, blyk egter nie bespreek te wees nie. ==''Uti possidetis juris''== Dit is 'n metode om internasionale grense op grond van voorafgaande regsverdelings te vestig. "Eenvoudig gestel, bepaal ''uti possidetis'' dat state wat uit dekolonisering ontstaan, vermoedelik die koloniale administratiewe grense erf wat hulle ten tyde van onafhanklikheid gehad het".{{sfn|Ratner|1996|p=590}} Die nuwe state kan moontlik die ou grense deur onderlinge ooreenkoms met hul bure wysig.{{sfn|Nessi|2011|p=627 §7}} Hierdie beginsel het ná die opbreek van die Spaanse ryk in Amerika ontstaan, waar dit aangeneem is dat dit moontlik was "deur 'n noukeurige studie van Spaanse dekrete, om 'n duidelike skeidslyn tussen die koloniale administratiewe eenhede ten tyde van onafhanklikheid te trek". Gevolglik het die nuwe state, wanneer hul onderlinge grense vasgestel is, dikwels arbiters opdrag gegee om die ''uti possidetis'' op die datum van onafhanklikheid te gebruik. In werklikheid het dit geblyk dat 'n duidelike historiese lyn selde gevind kon word.{{sfn|Fisher|1933|pp=415, 416}} Later is die beginsel na die nuut onafhanklike Afrika-state uitgebrei en is dit op die [[ontbinding van Joego-Slawië]] en die [[ontbinding van die Sowjetunie|Sowjetunie]] toegepas.{{sfn|Nessi|2011|p=627 §6}} Die leerstelling van ''uti possidetis juris'' is gekritiseer omdat dit met die beginsel van [[selfbeskikking]] bots.{{sfn|Nessi|2011|p=630 §19}} Dit is aangevoer dat dit, in plaas daarvan om duidelike internasionale grense te bevorder, sake vererger.{{sfn|Ratner|1996|pp=590-624}} Castellino en Allen het aangevoer dat baie van die moderne [[Separatisme|separatistiese]] konflikte of stamkonflikte, soos in [[Nigeriese Burgeroorlog|Biafra]], [[Indonesiese besetting van Oos-Timor|Oos-Timor]], [[Staat van Katanga|Katanga]], [[Kosovo-oorlog|Kosovo]], en [[Rwandese Burgeroorlog|Rwanda]], na blinde aandrang op sulke kunsmatige grense teruggevoer kan word.{{sfn|Epps|2004|pp=869-70}} == Verwysings en notas == {{Verwysings}} == Bronne == {{divcol}} *{{cite journal |last1=Benton |first1=Lauren |last2=Straumann |first2=Benjamin |year=2010 |title=Acquiring Empire by Law: From Roman Doctrine to Early Modern European Practice |journal=Law and History Review |volume=28 |issue=1 |pages=1–38 |publisher=American Society for Legal History |doi=10.1017/S0738248009990022 |s2cid=143079931 }} *{{cite journal |last=Berger |first=Adolf |year=1953 |title=Encyclopedic Dictionary of Roman Law |journal=Transactions of the American Philosophical Society |volume=43 |issue=2 |pages=333–809 |publisher=The American Philosophical Society |location=Philadelphia |doi=10.2307/1005773 |jstor=1005773 |hdl=2027/uva.x000055888 |url=https://books.google.com/books?id=oR0LAAAAIAAJ&q=intitle:Encyclopedic+intitle:Dictionary+intitle:of+intitle:Roman+intitle:Law+inauthor:berger |access-date=30 March 2022 |hdl-access=free }} *{{cite journal |last=Burns |first=E. Bradford |year=1995 |title=Brazil: Frontier and Ideology |journal=Pacific Historical Review |volume=64 |issue=1 |pages=1–18 |publisher=University of California Press |doi=10.2307/3640332 |jstor=3640332 }} *{{cite book |editor-last=Crawford |editor-first=James |year=2012 |title=Brownlie's Principles of Public International Law |edition=8th |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965417-8 }} *{{cite journal |last=Epps |first=Valerie |year=2004 |title=Review: Title to Territory in International Law: A Temporal Analysis by Joshua Castellino and Steve Allen |journal=The American Journal of International Law |volume=98 |issue=4 |pages=869–872 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.2307/3216726 |jstor=3216726 |s2cid=230237911 }} *{{cite journal |last1=Evans |first1=Sterling |last2=Dutra e Silva |first2=Sandro |year=2017 |title=Crossing the Green Line: Frontier, environment and the role of bandeirantes in the conquering of Brazilian territory |journal=Fronteiras: Journal of Social, Technological and Environmental Science |volume=6 |issue=1 |pages=120–142 |publisher=Universidade Evangélica de Goiás |doi=10.21664/2238-8869.2017v6i1.p120-142 |doi-access=free }} *{{cite journal |last=Fisher |first=F. C. |year=1933 |title=The Arbitration of the Guatemalan-Honduran Boundary Dispute |journal=The American Journal of International Law |volume=27 |issue=3 |pages=403–427 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.2307/2189971 |jstor=2189971 |s2cid=147670425 }} *{{cite journal |last=Furtado |first=Junia Ferreira |year=2021 |title=Portuguese America under Foreign Threat and the Creation of the Concept of uti possidetis in the First Half of the 18th Century |journal=Espacio, Tiempo y Forma — serie IV Historia Moderna |volume=34 |issue=34 |pages=109–142 |doi=10.5944/etfiv.34.2021.29359 |url=https://revistas.uned.es/index.php/ETFIV/article/view/29359 |access-date=29 March 2022 |doi-access=free }} *{{cite journal |last1=Gordley |first1=James |last2=Mattei |first2=Ugo |year=1996 |title=Protecting Possession |journal=The American Journal of Comparative Law |volume=44 |issue=2 |pages=293–334 |publisher=Oxford University Press |doi=10.2307/840711 |jstor=840711 }} *{{cite journal |last=Greenlee |first=William B. |year=1945 |title=The Background of Brazilian History |journal=The Americas |volume=2 |issue=2 |pages=151–164 |doi=10.2307/978215 |jstor=978215 }} *{{cite journal |last=Hennessy |first=Alistair |year=1993 |title=The Nature of the Conquest and the Conquistadors |journal=Proceedings of the British Academy |volume=81 |pages=5–36 |url=http://publications.thebritishacademy.ac.uk/pubs/proc/files/81p005.pdf |access-date=2 April 2022 }} *{{cite journal |last=Lalonde |first=Suzanne |year=2001 |title=Uti Possidetis: Its Colonial Past Revisited |journal=Revue Belge de Droit International / Belgian Review of International Law |volume=34 |issue=1 |pages=23–99 |publisher=E-ditions BRUYLANT, Bruxelles |url=https://heinonline.org/HOL/P?h=hein.journals/belgeint34&i=25 |access-date=15 April 2022 }} *{{cite journal |last=Lesaffer |first=Randall |title=Argument from Roman Law in Current International Law: Occupation and Acquisitive Prescription |journal=The European Journal of International Law |year=2005 |volume=16 |issue=1 |pages=25–58 |doi=10.1093/ejil/chi102 |doi-access=free }} *{{cite journal |last=Marchant |first=Alexander |year=1945 |title=The Discovery of Brazil: A Note on Interpretations |journal=Geographical Review |volume=35 |issue=2 |pages=296–300 |doi=10.2307/211482 |jstor=211482 |bibcode=1945GeoRv..35..296M }} *{{cite journal |last=Maxwell |first=Kenneth R. |year=1968 |title=Pombal and the Nationalization of the Luso-Brazilian Economy |journal=The Hispanic American Historical Review |volume=48 |issue=4 |pages=608–631 |publisher=Duke University Press |doi=10.2307/2510901 |jstor=2510901 }} *{{cite book |last=Mears |first=T. Lambert |year=1882 |title=The Institutes of Gaius and Justinian |publisher=Stevens and Sons |location=London |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044097726277&view=1up&seq=11&skin=2021 |access-date=30 March 2022 }} *{{cite book |last=Moore |first=John Bassett |year=1904 |title=Brazil and Peru Boundary Question |publisher=Knickerbocker Press |location=New York |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015049890497&view=1up&seq=7&skin=2021 |access-date=4 April 2022 }} *{{cite book |last=Moore |first=John Bassett |title=Costa Rica-Panama Arbitration: Memorandum on Uti Possidetis |year=1913 |publisher=The Commonwealth Co |location=Rosslyn, VA |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc2.ark:/13960/t5fb50j54&view=1up&seq=7&skin=2021 |access-date=20 February 2022 }} *{{cite book |last=Muirhead |first=James |year=1899 |editor-last=Goudie |editor-first=Henry |title=Historical Introduction to the Private Law of Rome |edition=2nd |publisher=A & C Black |location=London |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044097772941&view=1up&seq=5 |access-date=21 March 2022 }} *{{cite journal |last=Mullan |first=Anthony Páez |year=2001 |title=Review: La Cartografia Iberoamericana by M. Luisa Martín-Merás, Max Justo Guedes and José Ignacio González Leiva |journal=Imago Mundi |volume=53 |pages=156 |jstor=1151583 }} *{{cite encyclopedia |last=Nessi |first=Giuseppe |year=2011 |chapter=Uti possidetis Doctrine |title=The Max Planck Encyclopedia of International Law |editor-last=Wulfrum |editor-first=Rüdiger |volume=X |publisher=Oxford |chapter-url=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/51444335/1125_Uti_possidetis_Doctrine_2011_PDF-with-cover-page-v2.pdf?Expires=1648975128&Signature=ZCTEllMOa1WFn-I8-wotoysEJfCwWV9XyR3LLHVnyePR5AbccMJeXn6OqXA39GzLg9nMQzOSGfZmkCm692IKoUux7aCqW2vzUn2oZXa93uaH-zLjXbWGa7YSXgIshP-06XDkcPzOQT~pYOb7bZVQdOprpQXqcLtQb1uaed9VbCCtL1TU9X7nVN2jOdF5~YENHjmel~kOKutLeVqw1XbPGeZEUsq3KXad8V0ZQYx7m1hWGv7-~Yr1yiF-YmmpGETynHBmVSHMNXiQoS-INxOMpvCNsPWuyd4cg0PtoS~C6npekx8O~DROZF9dBk7Rsz56osIU8T9Fcg7gjCEaqwF3Gw__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA |access-date=3 April 2022 }} *{{cite book |last=Ozmańczyk |first=Edmund |year=2003 |title=Encyclopedia of the United Nations and International Agreements |volume=4 |edition=3rd |publisher=Routledge |location=London |isbn=0415939240 }} *{{cite book |editor-last=Phillipson |editor-first=Coleman |year=1916a |title=Wheaton's Elements of International Law |edition=5th English |publisher=Stevens |location=London |url=https://archive.org/details/wheatonselements00whearich/page/n5/mode/2up |access-date=5 April 2022 }} *{{cite book |last=Phillipson |first=Coleman |year=1916b |title=Termination of War and Treaties of Peace |publisher=E.P. Dutton |location=New York |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.35112102593284&view=1up&seq=9&skin=2021&q1=possidetis |access-date=5 April 2020 }} *{{cite book |last1=Poste |first1=Edward |last2=Whittuck |first2=E.A. |title=Gai Institvtiones or Institutes of Roman Law by Gaius |year=1904 |edition=4th |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |url=https://archive.org/details/gaiinstitutiones00gaiuuoft/page/n5/mode/2up?view=theater |access-date=21 March 2022 }} *{{cite journal |last=Ratner |first=Steven R. |year=1996 |title=Drawing a Better Line: UTI Possidetis and the Borders of New States |journal=The American Journal of International Law |volume=90 |issue=4 |pages=590–624 |doi=10.2307/2203988 |jstor=2203988 |s2cid=144936970 }} *{{cite journal |last=Russell-Wood |first=A. J. R. |year=2005 |title=Introduction: New Directions in Bandeirismo Studies In Colonial Brazil |journal=The Americas |volume=61 |issue=3, Rethinking Bandeirismo in Colonial Brazil |pages=353–371 |publisher= Cambridge University Press |doi=10.1353/tam.2005.0048 |jstor=4490919 |s2cid=201789918 }} *{{cite journal |last=Schiller |first=A. Arthur |year=1968 |title=Review: Roman Litigation by J. M. Kelly |journal=The American Journal of Philology |volume=89 |issue=4 |pages=506–508 |publisher=The Johns Hopkins University Press |doi=10.2307/292842 |jstor=292842 }} *{{cite journal |last=Scott |first=Helen |year=2011 |title=Absolute Ownership and Legal Pluralism in Roman Law: Two Arguments |journal=Acta Juridica |volume=2011 |issue=1 |pages=23–34 |hdl=10520/EJC124854 |url=https://hdl.handle.net/10520/EJC124854 |access-date=16 April 2022 }} *{{cite journal |last=Tambs |first=Lewis A. |year=1966a |title=Rubber, Rebels, and Rio Branco: The Contest for the Acre |journal=The Hispanic American Historical Review |volume=46s |issue=3 |pages=254–273 |publisher=Duke University Press |doi=10.2307/2510627 |jstor=2510627 }} *{{cite journal |last=Tambs |first=Lewis A. |year=1966b |title=Brazil's Expanding Frontiers |journal=The Americas |volume=23 |issue=2 |pages=165–179 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.2307/980583 |jstor=980583 |s2cid=147574561 }} *{{cite journal |last=Watson |first=Alan |title=The Development of the Praetor's Edict |journal=The Journal of Roman Studies |year=1970 |volume=60 |pages=105–119 |doi=10.1017/S007543580004329X |jstor=299417 }} *{{cite book |last=Wheaton |first=Henry |year=1836 |title=Elements of International Law with a sketch of the history of the science |publisher=Carey, Lea and Blanchard |location=Philadelphia |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044050641000&view=1up&seq=23&skin=2021 |access-date=7 April 2022 }} *{{cite journal |last=Williams |first=John Hoyt |year=1980 |title=The Undrawn Line: Three Centuries of Strife on the Paraguayan-Mato Grosso Frontier |journal=Luso-Brazilian Review |volume=17 |issue=1 |pages=17–40 |publisher=University of Wisconsin Press |jstor=3513374 }} {{divcol end}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Amerika]] [[Kategorie:Regsterme vanuit Latyn]] [[Kategorie:Romeinse reg]] [[Kategorie:Verdrae]] fdx66r2zcw5vvqagyfl96syrs41hexk 0 452155 2909499 2854212 2026-06-05T01:34:55Z HermanvanAswegen988 200973 /* Die lys */ 2909499 wikitext text/x-wiki [[Lêer:UlyssesCover.jpg|thumb|180px|Omslag van Joyce se ''Ulysses'', no. 1 op die lys.]] '''Modern Library 100 Beste Romans''' (''Modern Library 100 Best Novels'') is 'n lys met die beste Engelstalige romans uit die twintigste eeu, gekies deur 'n kommissie bestaande uit Daniel J. Boorstin, [[A.S. Byatt]], Christopher Cerf, Shelby Foote, Vartan Gregorian, Edmund Morris, John Richardson, Arthur Schlesinger Jnr., William Styron en [[Gore Vidal]]. Die lys is in 1999 gepubliseer. Die lys word aangevoer deur ''Ulysses'' van [[James Joyce]]. [[Joseph Conrad]] is met vier titels die beste verteenwoordig, gevolg deur ses [[skrywer]]s met drie titels elk ([[William Faulkner]], [[E.M. Forster]], [[Henry James]], [[James Joyce]], [[D.H. Lawrence]] en [[Evelyn Waugh]]) en tien met twee titels elk. Die onderstaande tabel toon die top 100 romans:<ref name="MLList">{{Cite web |title=Modern Library Top 100 |publisher=Penguin Random House| url=https://sites.prh.com/modern-library-top-100 |access-date=2024-03-20 |website=The Modern Library |language=en}}</ref> == Die lys == {|class="wikitable sortable" |- !class="sortable" | Nr. !Jaar !Titel !Outeur |- align="left" |align="right"|1. |1922 |''Ulysses'' |[[James Joyce]] |- align="left" |align="right"|2. |1925 |''The Great Gatsby'' |[[F. Scott Fitzgerald]] |- align="left" |align="right"|3. |1916 |''[[A Portrait of the Artist as a Young Man]]'' |[[James Joyce]] |- align="left" |align="right"|4. |1955 |''Lolita'' |[[Vladimir Nabokov]] |- align="left" |align="right"|5. |1932 |''[[Brave New World]]'' |[[Aldous Huxley]] |- align="left" |align="right"|6. |1929 |''The Sound and the Fury'' |[[William Faulkner]] |- align="left" |align="right"|7. |1961 |''Catch-22'' |[[Joseph Heller]] |- align="left" |align="right"|8. |1940 |''Darkness at Noon'' |[[Arthur Koestler]] |- align="left" |align="right"|9. |1913 |''Sons and Lovers'' |[[D.H. Lawrence]] |- align="left" |align="right"|10. |1939 |''[[The Grapes of Wrath|Die druiwe van gramskap]]'' |[[John Steinbeck]] |- align="left" |align="right"|11. |1947 |''Under the Volcano'' |[[Malcolm Lowry]] |- align="left" |align="right"|12. |1903 |''The Way of All Flesh'' |Samuel Butler |- align="left" |align="right"|13. |1949 |''[[Nineteen Eighty-Four]]'' |[[George Orwell]] |- align="left" |align="right"|14. |1934 |''I, Claudius'' |[[Robert Graves]] |- align="left" |align="right"|15. |1927 |''[[To the Lighthouse|Na die vuurtoring]]'' |[[Virginia Woolf]] |- align="left" |align="right"|16. |1925 |''An American Tragedy'' |Theodore Dreiser |- align="left" |align="right"|17. |1940 |''The Heart Is a Lonely Hunter'' |Carson McCullers |- align="left" |align="right"|18. |1969 |''[[Slaughterhouse-Five]]'' |[[Kurt Vonnegut]] |- align="left" |align="right"|19. |1952 |''Invisible Man'' |[[Ralph Ellison]] |- align="left" |align="right"|20. |1940 |''Native Son'' |Richard Wright |- align="left" |align="right"|21. |1959 |''Henderson the Rain King'' |[[Saul Bellow]] |- align="left" |align="right"|22. |1934 |''Appointment in Samarra'' |John O'Hara |- align="left" |align="right"|23. |1938 |''U.S.A. (trilogie)'' |John Dos Passos |- align="left" |align="right"|24. |1919 |''Winesburg, Ohio'' |Sherwood Anderson |- align="left" |align="right"|25. |1924 |''A Passage to India'' |[[E.M. Forster]] |- align="left" |align="right"|26. |1902 |''The Wings of the Dove'' |[[Henry James]] |- align="left" |align="right"|27. |1903 |''The Ambassadors'' |[[Henry James]] |- align="left" |align="right"|28. |1934 |''Tender Is the Night'' |[[F. Scott Fitzgerald]] |- align="left" |align="right"|29. |1935 |''Studs Lonigan (trilogie)'' |James T. Farrell |- align="left" |align="right"|30. |1915 |''The Good Soldier'' |[[Ford Madox Ford]] |- align="left" |align="right"|31. |1945 |''[[Animal Farm]]'' |[[George Orwell]] |- align="left" |align="right"|32. |1904 |''The Golden Bowl'' |[[Henry James]] |- align="left" |align="right"|33. |1900 |''Sister Carrie'' |Theodore Dreiser |- align="left" |align="right"|34. |1934 |''A Handful of Dust'' |[[Evelyn Waugh]] |- align="left" |align="right"|35. |1930 |''As I Lay Dying'' |[[William Faulkner]] |- align="left" |align="right"|36. |1946 |''All the King's Men'' |Robert Penn Warren |- align="left" |align="right"|37. |1927 |''The Bridge of San Luis Rey'' |[[Thornton Wilder]] |- align="left" |align="right"|38. |1910 |''Howards End'' |[[E.M. Forster]] |- align="left" |align="right"|39. |1953 |''Go Tell It on the Mountain'' |James Baldwin |- align="left" |align="right"|40. |1948 |''The Heart of the Matter'' |[[Graham Greene]] |- align="left" |align="right"|41. |1954 |''Lord of the Flies'' |[[William Golding]] |- align="left" |align="right"|42. |1970 |''Deliverance'' |James Dickey |- align="left" |align="right"|43. |1951-1975 |''A Dance to the Music of Time'' |Anthony Powell |- align="left" |align="right"|44. |1928 |''Point Counter Point'' |[[Aldous Huxley]] |- align="left" |align="right"|45. |1926 |''The Sun Also Rises'' |[[Ernest Hemingway]] |- align="left" |align="right"|46. |1907 |''The Secret Agent'' |[[Joseph Conrad]] |- align="left" |align="right"|47. |1904 |''Nostromo'' |[[Joseph Conrad]] |- align="left" |align="right"|48. |1915 |''The Rainbow'' |[[D.H. Lawrence]] |- align="left" |align="right"|49. |1920 |''Women in Love'' |[[D.H. Lawrence]] |- align="left" |align="right"|50. |1934 |''Tropic of Cancer'' |[[Henry Miller]] |- align="left" |align="right"|51. |1948 |''The Naked and the Dead'' |[[Norman Mailer]] |- align="left" |align="right"|52. |1969 |''Portnoy's Complaint'' |[[Philip Roth]] |- align="left" |align="right"|53. |1962 |''Pale Fire'' |[[Vladimir Nabokov]] |- align="left" |align="right"|54. |1932 |''Light in August'' |[[William Faulkner]] |- align="left" |align="right"|55. |1957 |''On the Road'' |[[Jack Kerouac]] |- align="left" |align="right"|56. |1930 |''The Maltese Falcon'' |Dashiell Hammett |- align="left" |align="right"|57. |1924 -1928 |''Parade's End'' |[[Ford Madox Ford]] |- align="left" |align="right"|58. |1920 |''The Age of Innocence'' |Edith Wharton |- align="left" |align="right"|59. |1911 |''Zuleika Dobson'' |Max Beerbohm |- align="left" |align="right"|60. |1961 |''The Moviegoer'' |Walker Percy |- align="left" |align="right"|61. |1927 |''Death Comes for the Archbishop'' |Willa Cather |- align="left" |align="right"|62. |1951 |''From Here to Eternity'' |James Jones |- align="left" |align="right"|63. |1957 |''The Wapshot Chronicle'' |John Cheever |- align="left" |align="right"|64. |1951 |''[[The Catcher in the Rye]]'' |[[J.D. Salinger]] |- align="left" |align="right"|65. |1962 |''[[A Clockwork Orange (boek)|A Clockwork Orange]]'' |[[Anthony Burgess]] |- align="left" |align="right"|66. |1915 |''Of Human Bondage'' |[[W. Somerset Maugham]] |- align="left" |align="right"|67. |1902 |''[[Heart of Darkness]]'' |[[Joseph Conrad]] |- align="left" |align="right"|68. |1920 |''Main Street'' |Sinclair Lewis |- align="left" |align="right"|69. |1905 |''The House of Mirth'' |Edith Wharton |- align="left" |align="right"|70. |1957 - 1960 |''[[Die Alexandrië Kwartet|The Alexandria Quartet]]'' |[[Lawrence Durrell]] |- align="left" |align="right"|71. |1929 |''A High Wind in Jamaica'' |Richard Hughes |- align="left" |align="right"|72. |1961 |''A House for Mr Biswas'' |V.S. Naipaul |- align="left" |align="right"|73. |1939 |''The Day of the Locust'' |Nathanael West |- align="left" |align="right"|74. |1929 |''A Farewell to Arms'' |[[Ernest Hemingway]] |- align="left" |align="right"|75. |1938 |''Scoop'' |[[Evelyn Waugh]] |- align="left" |align="right"|76. |1962 |''The Prime of Miss Jean Brodie'' |[[Muriel Spark]] |- align="left" |align="right"|77. |1939 |''Finnegans Wake'' |[[James Joyce]] |- align="left" |align="right"|78. |1901 |''Kim'' |[[Rudyard Kipling]] |- align="left" |align="right"|79. |1908 |''A Room with a View'' |[[E.M. Forster]] |- align="left" |align="right"|80. |1945 |''Brideshead Revisited'' |[[Evelyn Waugh]] |- align="left" |align="right"|81. |1953 |''The Adventures of Augie March'' |[[Saul Bellow]] |- align="left" |align="right"|82. |1971 |''Angle of Repose'' |Wallace Stegner |- align="left" |align="right"|83. |1979 |''A Bend in the River'' |V.S. Naipaul |- align="left" |align="right"|84. |1938 |''The Death of the Heart'' |Elizabeth Bowen |- align="left" |align="right"|85. |1900 |''Lord Jim'' |[[Joseph Conrad]] |- align="left" |align="right"|86. |1975 |''Ragtime'' |E.L. Doctorow |- align="left" |align="right"|87. |1908 |''The Old Wives' Tale'' |Arnold Bennett |- align="left" |align="right"|88. |1903 |''The Call of the Wild'' |[[Jack London]] |- align="left" |align="right"|89. |1945 |''Loving'' |Henry Green |- align="left" |align="right"|90. |1980 |''Midnight's Children'' |[[Salman Rushdie]] |- align="left" |align="right"|91. |1932 |''Tobacco Road'' |Erskine Caldwell |- align="left" |align="right"|92. |1983 |''Ironweed'' |[[William Kennedy]] |- align="left" |align="right"|93. |1965 |''The Magus'' |[[John Fowles]] |- align="left" |align="right"|94. |1966 |''Wide Sargasso Sea'' |[[Jean Rhys]] |- align="left" |align="right"|95. |1954 |''Under the Net'' |[[Iris Murdoch]] |- align="left" |align="right"|96. |1979 |''Sophie's Choice'' |William Styron |- align="left" |align="right"|97. |1949 |''The Sheltering Sky'' |Paul Bowles |- align="left" |align="right"|98. |1934 |''The Postman Always Rings Twice'' |James M. Cain |- align="left" |align="right"|99. |1955 |''The Ginger Man'' |J.P. Donleavy |- align="left" |align="right"|100. |1918 |''The Magnificent Ambersons'' |[[Booth Tarkington]] |} == Sien ook == Rondom die millennium het verskillende lande "verkiesings van die beste boeke" gehou, soms deur deskundiges, soms deur die leserspubliek, soms van die twintigste eeu, en andere kere 'die beste ooit'. Sien ook: * ''[[Great Books of the Western World]]'', 'n reeks boeke wat oorspronklik in 1952 in die Verenigde State gepubliseer is deur [[Encyclopædia Britannica]], Inc., om die groot boeke in 54 volumes aan te bied. * [[Lys van die beste Nederlandstalige boeke]], lys van die beste literêre Nederlandstalige werke, gekies deur die leserspubliek. * [[Lys van beste buitelandse boeke (Nederland)|Lys van beste buitelandse boeke]], Nederlandse lys van beste boeke, gekies deur die leserspubliek. * [[Belangrikste boeke uit die wêreldliteratuur]], Noorse lys van beste literêre werke, saamgestel deur vooraanstaande internasionale skrywers. * [[Lys van belangrikste Duitstalige romans van die twintigste eeu]], Duitse lys van beste Duitstalige literêre werke uit die 20ste eeu, saamgestel deur literatuurdeskundiges. * [[Le Monde se 100 boeke van die eeu]], Franse lys van beste literêre werke uit die 20ste eeu, saamgestel deur die publiek. * [[Westerse kanon]] * [[Kanon van die Nederlandse letterkunde]] * [[Lys van beste boeke-lyste]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *[http://www.randomhouse.com/modernlibrary/100bestnovels.html The Modern Library-lys] *[https://www.nytimes.com/library/books/072098best-novels-list.html ''New York Times'' resensies van die 100 romans] [[Kategorie:Letterkunde]] pfm1k7w8g1dfb11rczdhh1ut1vx92g8 2909500 2909499 2026-06-05T01:39:30Z HermanvanAswegen988 200973 /* Die lys */ 2909500 wikitext text/x-wiki [[Lêer:UlyssesCover.jpg|thumb|180px|Omslag van Joyce se ''Ulysses'', no. 1 op die lys.]] '''Modern Library 100 Beste Romans''' (''Modern Library 100 Best Novels'') is 'n lys met die beste Engelstalige romans uit die twintigste eeu, gekies deur 'n kommissie bestaande uit Daniel J. Boorstin, [[A.S. Byatt]], Christopher Cerf, Shelby Foote, Vartan Gregorian, Edmund Morris, John Richardson, Arthur Schlesinger Jnr., William Styron en [[Gore Vidal]]. Die lys is in 1999 gepubliseer. Die lys word aangevoer deur ''Ulysses'' van [[James Joyce]]. [[Joseph Conrad]] is met vier titels die beste verteenwoordig, gevolg deur ses [[skrywer]]s met drie titels elk ([[William Faulkner]], [[E.M. Forster]], [[Henry James]], [[James Joyce]], [[D.H. Lawrence]] en [[Evelyn Waugh]]) en tien met twee titels elk. Die onderstaande tabel toon die top 100 romans:<ref name="MLList">{{Cite web |title=Modern Library Top 100 |publisher=Penguin Random House| url=https://sites.prh.com/modern-library-top-100 |access-date=2024-03-20 |website=The Modern Library |language=en}}</ref> == Die lys == {|class="wikitable sortable" |- !class="sortable" | Nr. !Jaar !Titel !Outeur |- align="left" |align="right"|1. |1922 |''Ulysses'' |[[James Joyce]] |- align="left" |align="right"|2. |1925 |''The Great Gatsby'' |[[F. Scott Fitzgerald]] |- align="left" |align="right"|3. |1916 |''[[A Portrait of the Artist as a Young Man]]'' |[[James Joyce]] |- align="left" |align="right"|4. |1955 |''Lolita'' |[[Vladimir Nabokov]] |- align="left" |align="right"|5. |1932 |''[[Brave New World]]'' |[[Aldous Huxley]] |- align="left" |align="right"|6. |1929 |''The Sound and the Fury'' |[[William Faulkner]] |- align="left" |align="right"|7. |1961 |''Catch-22'' |[[Joseph Heller]] |- align="left" |align="right"|8. |1940 |''Darkness at Noon'' |[[Arthur Koestler]] |- align="left" |align="right"|9. |1913 |''Sons and Lovers'' |[[D.H. Lawrence]] |- align="left" |align="right"|10. |1939 |''[[The Grapes of Wrath|Die druiwe van gramskap]]'' |[[John Steinbeck]] |- align="left" |align="right"|11. |1947 |''Under the Volcano'' |[[Malcolm Lowry]] |- align="left" |align="right"|12. |1903 |''The Way of All Flesh'' |Samuel Butler |- align="left" |align="right"|13. |1949 |''[[Nineteen Eighty-Four]]'' |[[George Orwell]] |- align="left" |align="right"|14. |1934 |''I, Claudius'' |[[Robert Graves]] |- align="left" |align="right"|15. |1927 |''[[To the Lighthouse|Na die vuurtoring]]'' |[[Virginia Woolf]] |- align="left" |align="right"|16. |1925 |''An American Tragedy'' |Theodore Dreiser |- align="left" |align="right"|17. |1940 |''The Heart Is a Lonely Hunter'' |Carson McCullers |- align="left" |align="right"|18. |1969 |''[[Slaughterhouse-Five]]'' |[[Kurt Vonnegut]] |- align="left" |align="right"|19. |1952 |''Invisible Man'' |[[Ralph Ellison]] |- align="left" |align="right"|20. |1940 |''Native Son'' |Richard Wright |- align="left" |align="right"|21. |1959 |''Henderson the Rain King'' |[[Saul Bellow]] |- align="left" |align="right"|22. |1934 |''Appointment in Samarra'' |John O'Hara |- align="left" |align="right"|23. |1938 |''U.S.A. (trilogie)'' |John Dos Passos |- align="left" |align="right"|24. |1919 |''Winesburg, Ohio'' |Sherwood Anderson |- align="left" |align="right"|25. |1924 |''A Passage to India'' |[[E.M. Forster]] |- align="left" |align="right"|26. |1902 |''The Wings of the Dove'' |[[Henry James]] |- align="left" |align="right"|27. |1903 |''The Ambassadors'' |[[Henry James]] |- align="left" |align="right"|28. |1934 |''Tender Is the Night'' |[[F. Scott Fitzgerald]] |- align="left" |align="right"|29. |1935 |''Studs Lonigan (trilogie)'' |James T. Farrell |- align="left" |align="right"|30. |1915 |''The Good Soldier'' |[[Ford Madox Ford]] |- align="left" |align="right"|31. |1945 |''[[Animal Farm]]'' |[[George Orwell]] |- align="left" |align="right"|32. |1904 |''The Golden Bowl'' |[[Henry James]] |- align="left" |align="right"|33. |1900 |''Sister Carrie'' |Theodore Dreiser |- align="left" |align="right"|34. |1934 |''A Handful of Dust'' |[[Evelyn Waugh]] |- align="left" |align="right"|35. |1930 |''As I Lay Dying'' |[[William Faulkner]] |- align="left" |align="right"|36. |1946 |''All the King's Men'' |Robert Penn Warren |- align="left" |align="right"|37. |1927 |''The Bridge of San Luis Rey'' |[[Thornton Wilder]] |- align="left" |align="right"|38. |1910 |''Howards End'' |[[E.M. Forster]] |- align="left" |align="right"|39. |1953 |''Go Tell It on the Mountain'' |James Baldwin |- align="left" |align="right"|40. |1948 |''The Heart of the Matter'' |[[Graham Greene]] |- align="left" |align="right"|41. |1954 |''Lord of the Flies'' |[[William Golding]] |- align="left" |align="right"|42. |1970 |''Deliverance'' |James Dickey |- align="left" |align="right"|43. |1951-1975 |''A Dance to the Music of Time'' |Anthony Powell |- align="left" |align="right"|44. |1928 |''Point Counter Point'' |[[Aldous Huxley]] |- align="left" |align="right"|45. |1926 |''The Sun Also Rises'' |[[Ernest Hemingway]] |- align="left" |align="right"|46. |1907 |''The Secret Agent'' |[[Joseph Conrad]] |- align="left" |align="right"|47. |1904 |''Nostromo'' |[[Joseph Conrad]] |- align="left" |align="right"|48. |1915 |''The Rainbow'' |[[D.H. Lawrence]] |- align="left" |align="right"|49. |1920 |''Women in Love'' |[[D.H. Lawrence]] |- align="left" |align="right"|50. |1934 |''Tropic of Cancer'' |[[Henry Miller]] |- align="left" |align="right"|51. |1948 |''The Naked and the Dead'' |[[Norman Mailer]] |- align="left" |align="right"|52. |1969 |''Portnoy's Complaint'' |[[Philip Roth]] |- align="left" |align="right"|53. |1962 |''Pale Fire'' |[[Vladimir Nabokov]] |- align="left" |align="right"|54. |1932 |''Light in August'' |[[William Faulkner]] |- align="left" |align="right"|55. |1957 |''On the Road'' |[[Jack Kerouac]] |- align="left" |align="right"|56. |1930 |''The Maltese Falcon'' |Dashiell Hammett |- align="left" |align="right"|57. |1924 -1928 |''Parade's End'' |[[Ford Madox Ford]] |- align="left" |align="right"|58. |1920 |''The Age of Innocence'' |Edith Wharton |- align="left" |align="right"|59. |1911 |''Zuleika Dobson'' |Max Beerbohm |- align="left" |align="right"|60. |1961 |''The Moviegoer'' |Walker Percy |- align="left" |align="right"|61. |1927 |''Death Comes for the Archbishop'' |Willa Cather |- align="left" |align="right"|62. |1951 |''From Here to Eternity'' |James Jones |- align="left" |align="right"|63. |1957 |''The Wapshot Chronicle'' |John Cheever |- align="left" |align="right"|64. |1951 |''[[The Catcher in the Rye]]'' |[[J.D. Salinger]] |- align="left" |align="right"|65. |1962 |''[[A Clockwork Orange (boek)|A Clockwork Orange]]'' |[[Anthony Burgess]] |- align="left" |align="right"|66. |1915 |''Of Human Bondage'' |[[W. Somerset Maugham]] |- align="left" |align="right"|67. |1902 |''[[Heart of Darkness]]'' |[[Joseph Conrad]] |- align="left" |align="right"|68. |1920 |''Main Street'' |Sinclair Lewis |- align="left" |align="right"|69. |1905 |''The House of Mirth'' |Edith Wharton |- align="left" |align="right"|70. |1957 - 1960 |''[[Die Alexandrië Kwartet|The Alexandria Quartet]]'' |[[Lawrence Durrell]] |- align="left" |align="right"|71. |1929 |''A High Wind in Jamaica'' |Richard Hughes |- align="left" |align="right"|72. |1961 |''A House for Mr Biswas'' |V.S. Naipaul |- align="left" |align="right"|73. |1939 |''The Day of the Locust'' |Nathanael West |- align="left" |align="right"|74. |1929 |''A Farewell to Arms'' |[[Ernest Hemingway]] |- align="left" |align="right"|75. |1938 |''Scoop'' |[[Evelyn Waugh]] |- align="left" |align="right"|76. |1962 |''The Prime of Miss Jean Brodie'' |[[Muriel Spark]] |- align="left" |align="right"|77. |1939 |''Finnegans Wake'' |[[James Joyce]] |- align="left" |align="right"|78. |1901 |''Kim'' |[[Rudyard Kipling]] |- align="left" |align="right"|79. |1908 |''A Room with a View'' |[[E.M. Forster]] |- align="left" |align="right"|80. |1945 |''Brideshead Revisited'' |[[Evelyn Waugh]] |- align="left" |align="right"|81. |1953 |''The Adventures of Augie March'' |[[Saul Bellow]] |- align="left" |align="right"|82. |1971 |''Angle of Repose'' |Wallace Stegner |- align="left" |align="right"|83. |1979 |''A Bend in the River'' |[[V.S. Naipaul]] |- align="left" |align="right"|84. |1938 |''The Death of the Heart'' |Elizabeth Bowen |- align="left" |align="right"|85. |1900 |''Lord Jim'' |[[Joseph Conrad]] |- align="left" |align="right"|86. |1975 |''Ragtime'' |E.L. Doctorow |- align="left" |align="right"|87. |1908 |''The Old Wives' Tale'' |Arnold Bennett |- align="left" |align="right"|88. |1903 |''The Call of the Wild'' |[[Jack London]] |- align="left" |align="right"|89. |1945 |''Loving'' |Henry Green |- align="left" |align="right"|90. |1980 |''Midnight's Children'' |[[Salman Rushdie]] |- align="left" |align="right"|91. |1932 |''Tobacco Road'' |Erskine Caldwell |- align="left" |align="right"|92. |1983 |''Ironweed'' |[[William Kennedy]] |- align="left" |align="right"|93. |1965 |''The Magus'' |[[John Fowles]] |- align="left" |align="right"|94. |1966 |''Wide Sargasso Sea'' |[[Jean Rhys]] |- align="left" |align="right"|95. |1954 |''Under the Net'' |[[Iris Murdoch]] |- align="left" |align="right"|96. |1979 |''Sophie's Choice'' |William Styron |- align="left" |align="right"|97. |1949 |''The Sheltering Sky'' |Paul Bowles |- align="left" |align="right"|98. |1934 |''The Postman Always Rings Twice'' |James M. Cain |- align="left" |align="right"|99. |1955 |''The Ginger Man'' |J.P. Donleavy |- align="left" |align="right"|100. |1918 |''The Magnificent Ambersons'' |[[Booth Tarkington]] |} == Sien ook == Rondom die millennium het verskillende lande "verkiesings van die beste boeke" gehou, soms deur deskundiges, soms deur die leserspubliek, soms van die twintigste eeu, en andere kere 'die beste ooit'. Sien ook: * ''[[Great Books of the Western World]]'', 'n reeks boeke wat oorspronklik in 1952 in die Verenigde State gepubliseer is deur [[Encyclopædia Britannica]], Inc., om die groot boeke in 54 volumes aan te bied. * [[Lys van die beste Nederlandstalige boeke]], lys van die beste literêre Nederlandstalige werke, gekies deur die leserspubliek. * [[Lys van beste buitelandse boeke (Nederland)|Lys van beste buitelandse boeke]], Nederlandse lys van beste boeke, gekies deur die leserspubliek. * [[Belangrikste boeke uit die wêreldliteratuur]], Noorse lys van beste literêre werke, saamgestel deur vooraanstaande internasionale skrywers. * [[Lys van belangrikste Duitstalige romans van die twintigste eeu]], Duitse lys van beste Duitstalige literêre werke uit die 20ste eeu, saamgestel deur literatuurdeskundiges. * [[Le Monde se 100 boeke van die eeu]], Franse lys van beste literêre werke uit die 20ste eeu, saamgestel deur die publiek. * [[Westerse kanon]] * [[Kanon van die Nederlandse letterkunde]] * [[Lys van beste boeke-lyste]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *[http://www.randomhouse.com/modernlibrary/100bestnovels.html The Modern Library-lys] *[https://www.nytimes.com/library/books/072098best-novels-list.html ''New York Times'' resensies van die 100 romans] [[Kategorie:Letterkunde]] 5w6ngv47ngbo4y76noop3rya3s1164w 0 453774 2909559 2906828 2026-06-05T11:25:46Z Balenda 83524 /* Inskrywings */ Inskryflys MON 2909559 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |GP van Barcelona-Katalonië |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–6 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–6 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | | | | | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | | | | | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !12 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !13 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !14 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !15 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !16 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !17 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !18 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !19 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !20 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !21 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|219 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|147 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|106 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|57 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|35 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|19 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|7 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 2orr3ocadedlarqueashxhq57ollr4i 2909563 2909559 2026-06-05T11:57:19Z Aliwal2012 39067 /* Kalender */ Barcelona-Katalonië Grand Prix geskep 2909563 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–6 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–6 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–6 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–6 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | | | | | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | | | | | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !12 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !13 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !14 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !15 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !16 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !17 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !18 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !19 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !20 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !21 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|219 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|147 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|106 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|57 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|35 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|19 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|7 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] tcb7y2v128pjpcypjlqs3hhvoporz9g 0 458962 2909560 2897381 2026-06-05T11:33:57Z Balenda 83524 /* Uitslag */ 2909560 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;" | {{vlagikoon|JPN}} 2026 Formule 1 Aramco<br/> Japannese Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Suzuka.png|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>29 Maart 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Suzuka Internasionale Renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:28.778</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:32.432 (rondte 49 van 53)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>||<small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Japannese Grand Prix]]''' is op [[29 Maart]] [[2026]] op die [[Suzuka Internasionale Renbaan]] in [[Japan]] gehou. Dit was die derde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. Dit was die eerste wedren sedert [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi 2016]] waar meer as 20 jaers op die wegspringrooster was. Vanaf hierdie Grand Prix was daar 'n tegniese verandering aan die motors. Die enjinvervaardigers – Mercedes, Ferrari, Red Bull Ford, Audi en Honda – het eenparig ingestem tot 'n vermindering van die maksimum toegelate energieberging vir kwalifisering in Suzuka van 9 megajoule tot 8 megajoule.<ref>[https://www.formula1.com/en/latest/article/fia-announce-energy-management-tweaks-ahead-of-japanese-grand-prix.6kHjrlrkfL2ETHFuflTY5x FIA announce energy management tweaks ahead of Japanese Grand Prix Qualifying]</ref> == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande in Japan verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Suzuka |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === * <small>''Slegs die top vyf word vertoon.''</small> {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1281/japan/practice/1 |titel=Formula 1 Aramco Japanese Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-03-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:31.666 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:31.692 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.798 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.865 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:31.995 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1281/japan/practice/2 |titel=Formula 1 Aramco Japanese Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-03-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.133 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:30.225 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:30.338 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.649 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:30.846 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1281/japan/practice/3 |titel=Formula 1 Aramco Japanese Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-03-28}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.362 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.616 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:30.229 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.364 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:30.383 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:30.035 | '''1:29.048''' | '''1:28.778''' | align=center|1 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.967 | 1:29.686 | 1:29.076 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.200 | 1:29.451 | 1:29.132 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:29.915''' | 1:29.303 | 1:29.405 | align=center|4 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.401 | 1:29.795 | 1:29.409 | align=center|5 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:30.309 | 1:29.589 | 1:29.567 | align=center|6 |- !7 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.584 | 1:29.874 | 1:29.691 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.662 | 1:30.104 | 1:29.978 | align=center|8 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.359 | 1:29.990 | 1:30.274 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.781 | 1:30.109 | 1:30.319 | align=center|10 |- !11 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.519 | 1:30.262 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.915 | 1:30.309 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.358 | 1:30.387 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.657 | 1:30.495 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.931 | 1:30.627 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.927 | 1:31.033 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.088 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.090 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:32.206 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:32.330 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.646 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.920 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:36.209 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1281/japan/qualifying |titel=Formula 1 Aramco Japanese Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-03-28}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|53 | 1:28:03.403 | align=center|1 | align=center|'''25'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|53 | +13.722 | align=center|3 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|53 | +15.270 | align=center|4 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|53 | +15.754 | align=center|2 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|53 | +23.479 | align=center|5 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|53 | +25.037 | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|53 | +32.340 | align=center|7 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|53 | +32.677 | align=center|11 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|53 | +50.180 | align=center|14 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} '''[[Esteban Ocon]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center|53 | +51.216 | align=center|12 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|53 | +52.280 | align=center|13 | |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|53 | +56.154 | align=center|8 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|53 | +59.078 | align=center|9 | |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|53 | +59.848 | align=center|10 | |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|53 | +1:05.008 | align=center|16 | |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|53 | +1:05.773 | align=center|15 | |- !17 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|53 | +1:32.453 | align=center|19 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|52 | +1 rondte | align=center|21 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +1 rondte | align=center|20 | |- !20 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|51 | +2 rondtes | align=center|17 | |- !DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|30 | Waterdruk | align=center|22 | |- !DNF | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|20 | Ongeluk | align=center|18 | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com'' <ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1281/japan/race-result.html |titel=Formula 1 Aramco Japanese Grand Prix 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-03-29}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1281/japan/fastest-laps.html |titel=Formula 1 Aramco Japanese Grand Prix 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-03-29}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Kimi Antonelli]] teken vir die vyfde keer in sy loopbaan die vinnigste rondte aan. == Puntestand na die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Span ! Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Span ! Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Japannese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Japan]] b15p4gbhnxxvvdnwtz4cp2espdmse15 0 460302 2909485 2894316 2026-06-05T00:15:02Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909485 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Michael Olise | image = [[Lêer:FC RB Salzburg gegen FC Bayern München (2026-01-06 Testspiel) 10.jpg|240px]] | caption = Olise in 2026 | full_name = Michael Akpovie Olise<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: France (FRA) |publisher=FIFA |page=4 |date=27 July 2024 |access-date=3 March 2025 |archive-date=11 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711134744/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2001|12|12|df=y}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/32989/Michael-Olise/overview |title=Michael Olise: Overview |publisher=Premier League |access-date=3 March 2025 |archive-date=21 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821055916/https://www.premierleague.com/players/32989/Michael-Olise/overview |url-status=live }}</ref> | birth_place = Hammersmith, [[Londen|Groot-Londen]], [[Engeland]] | height = 1,80 m<ref>{{cite web | url = https://fcbayern.com/en/teams/first-team/michael-olise | title = Michael Olise | publisher = [[FC Bayern München|Bayern München]] | access-date = 2 November 2025}}</ref> | position = Vleuel, aanvallende middelvelder | currentclub = [[FC Bayern München|Bayern München]] | clubnumber = 17 | youthyears1 = 2009 | youthclubs1 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | youthyears2 = 2009–2016 | youthclubs2 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | youthyears3 = 2016–2017 | youthclubs3 = [[Manchester City]] | youthyears4 = 2017–2019 | youthclubs4 = [[Reading FC|Reading]] | years1 = 2019–2021 | clubs1 = [[Reading FC|Reading]] | caps1 = 67 | goals1 = 7 | years2 = 2021–2024 | clubs2 = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] | caps2 = 82 | goals2 = 14 | years3 = 2024– | clubs3 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps3 = 61 | goals3 = 24 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[:en:France national under-18 football team|Frankryk o/18]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2022–2023 | nationalteam2 = [[:en:France national under-21 football team|Frankryk o/21]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2024 | nationalteam3 = [[:en:France Olympic football team|Frankryk se Olimpiese span]] | nationalcaps3 = 9 | nationalgoals3 = 5 | nationalyears4 = 2024– | nationalteam4 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps4 = 15 | nationalgoals4 = 4 | club-update = 11 April 2026 | nationalteam-update = 30 Maart 2026 }} '''Michael Akpovie Olise''' (gebore [[12 Desember]] [[2001]]) is ’n professionele [[sokker]]speler wat as ’n vleuel en aanvallende middelvelder vir die [[Bundesliga|Bunderliga]]-klub [[FC Bayern München|Bayern München]] speel. Hy word beskou as een van die beste vleuels in die wêreld en is bekend vir sy kreatiwiteit, dribbel en styl.<ref>{{Cite web |date=2025-07-31 |title=The 25 Best Right Wingers in World Soccer—Ranked |url=https://www.si.com/soccer/the-best-right-wingers-in-world-soccer-ranked |access-date=2025-10-18 |website=SI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Holt |first=Mark White Contributions from Matthew |last2=Stronge |first2=Isaac Stacey |last3=published |first3=Joe Mewis |date=2025-06-16 |title=Ranked! The 10 best right-wingers in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-best-right-wingers-in-the-world |access-date=2025-10-18 |website=FourFourTwo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Swan |first=Rob |last2=Malyan |first2=Christy |last3=Murray |first3=Will |last4=Hepburn |first4=Daniel |date=2023-11-10 |title=The 30 best footballers in the world right now - ranked in order |url=https://www.givemesport.com/best-football-players-in-the-world/ |access-date=2025-10-18 |website=GiveMeSport |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Holmes |first=Ned |title=Best wingers in the world 2025 {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/sport/football/best-wingers-world/ |access-date=2025-10-18 |website=www.radiotimes.com |language=en}}</ref> Hy is gebore in Hammersmith, [[Londen|Groot-Londen]], [[Engeland]], en grootgemaak in Hayes, Groot-Londen,<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-10-09 |title=Linked-up: How Palace's generation of local talent grew up connected - News |url=https://www.cpfc.co.uk/news/first-team/how-crystal-palaces-local-players-eze-olise-mitchell-and-others-are-connected/ |access-date=2025-04-05 |website=Crystal Palace F.C. |language=en |archive-date=23 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240623214301/https://www.cpfc.co.uk/news/first-team/how-crystal-palaces-local-players-eze-olise-mitchell-and-others-are-connected/ |url-status=live }}</ref> aan ’n Brits-Nigeriese vader en ’n Frans-Algeriese moeder.<ref>{{Cite news |last=Silas |first=Don |date=2024-09-04 |title='My mother is from France' - Olise on why he snubbed Nigeria, England, Algeria |url=https://dailypost.ng/2024/09/04/my-mother-is-from-france-olise-on-why-he-snubbed-nigeria-england-algeria/ |location=Lagos, Nigerië |access-date=2025-04-05 |newspaper=Daily Post |language=en |archive-date=10 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240910113312/https://dailypost.ng/2024/09/04/my-mother-is-from-france-olise-on-why-he-snubbed-nigeria-england-algeria/ |url-status=live }}</ref> In ’n onderhoud met ''FC Bayern Magazine'' ''51'', toe hy oor sy nasionaliteit gevra is, het hy gesê: "Ek kom eintlik van vier lande: [[Frankryk]], [[Algerië]], [[Nigerië]] en [[Engeland]]. Ek beskou myself as baie gelukkig om hierdie vier dele te hê, wat my almal verryk. Ek voel elke individuele deel in my, ek het bande in al my lande ontwikkel."<ref name=":2">{{Cite web |date=2024-12-27 |title=Michael Olise interview - 'I want to make history with this team' |url=https://fcbayern.com/en/news/2024/12/michael-olise-interview |access-date=2025-04-21 |website=FC Bayern München |language=en}}</ref> Hy is die produk van verskeie Engelse jeugstelsel-akademies en het sy professionele debuut gemaak vir die [[Football League Championship|Championship]]-klub Reading in 2019. In 2021 is hy deur die [[Premier League]]-klub [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] geteken, waar hy drie seisoene gespeel het en in 2024 vir die PFA Jong Speler van die Jaar genomineer is, voordat hy na Bayern München verhuis het. Olise het Frankryk op jeugvlak verteenwoordig en is ingesluit in hul groep vir die [[Olimpiese Somerspele 2024|2024 Olimpiese Somerspele]]. Hy het in September 2024 sy debuut vir die [[Franse nasionale sokkerspan|Franse senior span]] gemaak. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Olise, Michael}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] gan22p7y0baca2k5upoiyefouea1tzg 0 460966 2909539 2908643 2026-06-05T09:43:45Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Vliegtuie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909539 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] {{Inligtingskas Vliegtuig |naam=Constellation |beeld=Lêer:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg |byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot |tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig |vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation |land van herkoms=Verenigde State van Amerika |eerste vlug=9 Januarie 1943 |hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA) |vervaardig=1943-1958 |aantal gebou=856 |bekendstelling=1943, deur USAAF; 1945, deur TWA }} Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n viermotorige lynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in [[Kalifornië]] geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir [[Dwight D. Eisenhower]] diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-049’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkenheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Constellation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Bou van die Constellation en identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer dieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' en ''Constellation Airlife'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, reeksnommer 43-10315.]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== Die L-049 was basies 'n omskepping van die USAAF C-69, maar sy maksimum opstygmassa is tot 39116 kilogram verhoog en hy het gemodifiseerde Wright 745C18BA3-enjins van 2200 perdekrag in plaas van BA1-enjins gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === Die L-149 het, net soos die L-049D, 'n versterkte binnevlerk gehad, maar sy maksimum opstygmassa is tot 45351 kilogram verhoog en hy het brandstoftenke in gemodifiseerde buitevlerkpanele gehad.[[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model L-749 === Die Model L-749 was soortgelyk aan die L-649A, maar het gemodifiseerde buitevlerkpanele, wat bykomende brandtoftenke bevat het, en 'n verhoogde opstygmassa van 46258 kilogram gehad. Die Model Model L-749 kon ook die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-0608 tot 48-0617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dwight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en dienende President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne). <gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel, is vir die USAF as ’n VC-121E gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is. Die vliegtuig het die konstruksienommer 4151 gehad, is met die Vloot-BuNo 131650 bestel en het die USAF-reeksnommer 53-7885 (24 November 1954 afgelewer) gehad.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. Die romp van hierdie model was 5.61 meter langer en hy het herontwerpte reghoekige kajuitvensters, opsionele middeldeelbrandstoftenke en 'n maksimum opstygmassa van 54422 kilogram gehad. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutomassas te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van reghoekige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot 54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel nommer 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was van meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kon deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184 is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passasiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines 15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gebou: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is. ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3">{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940. ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed Model L-1249]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep. === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruik (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is reghoekig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontvangs geneem, en hierdie tipe het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die Constellations in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM (Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het die vliegtuig 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het hom 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (18 Mei 1967 aan Trek Lugdiens terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 te Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeelte verstrek word, is in ''Propliners'' verkry:<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=343, 346, 353, 361, 362, 363, 364, 370, 371, 372 |language=en}}</ref> === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === [[Lêer:D-ALEM (aircraft) 5614.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G met die konstruksienommer 4671 word as D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland gesien. Hierdie masjien is oorspronklik as F-BHML aan Air France afgelewer.]] === L-1049 konstruksienommer 4519 by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk === [[Lêer:Saint-Aignan-Grandlieu - Super Constellation 20250726-01.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049 met die konstruksienommer 4519 word by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk gesien. Die vliegtuig het die registrasienommer F-BRAD en is oorspronklik op 4 November 1953 as F-BGNJ aan Air France afgelewer.]] === Super Constellation HB-RSC van die Flyers Association === [[Lêer:SUPER CONSTELLATION FLYERS ASSOCIATION LOCKHEED L-1049 SUPER CONSTELLATION HB-RSC (6238694392).jpg|geen|duimnael|Die Super Constellation met die registrasienommer HB-RSC van die Flyers Association word op 25 September 2011 gesien. Die C-121C met die konstruksienommer 4175 is oorsponklik op 1 November 1955 as 54-0156 aan die USAF afgelewer.]] === C-121C by die Air Mobility Command Museum === [[Lêer:Lockheed C-121C Constellation (27909785000).jpg|geen|duimnael|Hierdie vliegtuig het die konstruksienommer 4557 (L-1049E) en was voorheen N1005C geregistreer.]] Verwysings: <ref>{{Cite web|url=https://www.amcmuseum.org/at-the-museum/aircraft/c-121c-constellation/|title=C-121C Super Constellation|date=30 April 2026|website=Air Mobility Command Museum|access-date=30 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N1005C.htm|title=N1005C c/n 4557|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> === VC-121B by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA === Die Constellation met die konstruksienommer 2606 is ’n Lockheed C-121A wat op 3 Februarie 1949 met die reeksnommer 48-0614 aan die USAF afgelewer is. Hy het die naam ''Columbine'' gehad en is later in ’n VC-121B omskep. Die masjien word nou by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig word in die meegaande foto’s in ’n kleurskema van die 7167ste Spesiale Lugmissie-eskader by Wiesbaden in Duitsland (1951) gesien. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat).<gallery mode="packed"> Lêer:48-0614 Lockheed Constellation ( VC-121B ) U.S. Airforce (8392163030).jpg|VC-121B 48-0614 Lêer:Lockheed VC-121A Constellation "Columbine" (8599876267).jpg|VC-121B 48-0614 ''Columbine'' </gallery> === VC-121E ''Columbine III'' by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis === Die VC-121E met die naam ''Columbine III'' word by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA uitgestal en maak deel uit van die presidensiële vliegtuigversameling. Sien die fotobyskrif hierbo vir die herkoms van die naam ''Columbine''. Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel (konstruksienommer 4151, BuNo 131650), is as ’n VC-121E gebou (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L-1049B-55-97 VC-121E-LO Constellation 'Columbine III' (USAF sn 53-7885, cn 4151) (5-22-2022).jpg|VC-121E reeksnommer 53-7885 Lêer:Presidential Aircraft Collection "Columbine III" (4439860397).jpg|VC-121E ''Columbine III'' </gallery> === C-121C by die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles Internasionale Lughawe === 'n Lockheed C-121C word by die Steven F. Udvar Hazy Center op die Washington Dulles Internasionale Lughawe in Chantilly, Virginia in die VSA uitgestal (die sentrum is deel van die National Air and Space Museum). Hierdie Constellation het die konstruksienommer 4196 en is op 27 Maart 1956 as reeksnommer 54-0177 aan die USAF afgelewer. Die vliegtuig is aan die 1608ste Lugvervoervleuel (deel van die Atlantiese Afdeling van die Military Air Transport Service) toegewys. Later is hy eers na die Mississippi Air National Guard en toe die West Virginia Air National Guard oorgeplaas. Die finale eenheid van die masjien was die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (deel van die Pennsylvania Air National Guard). [[Lêer:Lockheed C-121C-LO Constellation ‘0-40177’ (54-0177 N1104W) (51227493918).jpg|geen|duimnael|Die C-121C met die reeksnommer 54-0177 word in die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles Internasionale Lughawe uitgestal.]] === Super Constellation VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society === [[Lêer:Historical Aircraft Restoration Society (VH-EAG) Lockheed Super Constellation 'Connie' taxiing at Wagga Wagga Airport (3).jpg|geen|duimnael|Die Lockheed Super Constellation met die registrasienommer VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society word op 26 Augustus 2017 by Wagga Wagga-lughawe in Australië gesien. Die Lockheed C-121C met die konstruksienommer 4176 is oorspronklik op 6 Oktober 1955 as 54-0157 aan die USAF afgelewer.]] === Super Constellation by die Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië === Die Lockheed L-1049E met die konstruksienommer 4614 is op 17 Februarie 1955 as VT-DHM aan Air India afgelewer. Die vliegmasjien is later in ’n L-1049G omskep en is daarna as BG-575 na die Indiese Lugmag (rondom 30 Oktober 1961). In November 1976 is die masjien na die Indiese Vloot oorgeplaas, en die reeksnommer IN-315 is aan hom toegeken.<gallery mode="packed"> Lêer:Connie at NAM.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië 8 Mei 2012 Lêer:Lockheed L.1049 Super Constellation preserved at the Indian Naval Museum, Goa.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië Super Constellation IN315 </gallery> === L-049 met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum === Die Lockheed L-049 Constellation met die konstruksienommer 1970 is oorspronklik op 28 April 1945 as 42-94549 aan die USAAF afgelewer. Daarna was dit as N90831 in diens van Transcontinental & Western Air (TWA) (afgelewer 1 Oktober 1948). TWA het op 17 Mei 1950 die nuwe naam Transworld Air Lines gekry. [[Lêer:N90831 (10643886703).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum gesien.]] === L-049 PP-PDD by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië === ’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho (TAM Museum) in Brasilië uitgestal. Die registrasienommer is vals – die vliegtuig was in werklikheid voorheen as N86533 geregistreer, wat die konstruksienommer 2071 het. [[Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Panair do Brasil AN1195308.jpg|geen|duimnael|’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië gesien.]] === EC-121T by die Peterson Air and Space Museum in Colorado Springs in die VSA === [[Lêer:EC-121T at Peterson AFB.jpg|duimnael|’n Lockheed EC-121T Constellation word op 26 Augustus 2010 by Peterson-lugmagbasis in Colorado in die VSA uitgestal.]] ’n Lockheed EC-121T Constellation word by die Peterson Air and Space Museum op die Peterson-lugmagbasis in Colorado Springs in die VSA uitgestal. Die reeksnommer van die vliegtuig is 52-3425 en sy konstruksienommer is 4343 (oorspronklik op 17 Januarie 1955 aan die USAF afgelewer).<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/52-3425.htm|title=52-3425 c/n 4343|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> Die EC-121T Constellation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3" /> === C-121A konstruksienommer 2601 === Die Lockheed C-121A Constellation met die konstruksienommer 2601 het die registrasienommer N494TW en het voorheen die reeksnommer 48-0609 gehad. [[Lêer:C-121A MATS (17645251359).jpg|geen|duimnael|Die enjins van die Constellation met die registrasienommer N494TW word aangeskakel vir ’n vlugdemonstrasie gedurende die Royal International Air Tattoo in 1998.]] Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, is aan Korean Air vir statiese vertoning by hulle opleidingsfasiliteit op die eiland Jeju in Suid-Korea geskenk. Die vliegtuig word in ’n Air Korea-kleurskema en met die registrasienommer HL4003 uitgestal. Air Korea het van Maart 1967 tot Augustus 1968 ’n L-1649A Starliner met die registrasienommer HL4003 bedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N494TW.htm|title=N494TW c/n 2601|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> [[Lêer:Korean L-049 on display.jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, word as Air Korea HL4003 op die eiland Jeju in Suid-Korea gesien.]] == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Vliegtuie]] 8qqfb9vn36fn9ska2orldgwn5622jqq 0 461048 2909323 2901340 2026-06-04T16:48:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909323 wikitext text/x-wiki {{Geen bronne}} 'n '''Gimkana''' is oorspronklik 'n byeenkoms vir sport en spel met die klem op perdesport. In Suid-Afrika was ‘n gimkana aanvanklik ‘n vertoning van die spring van perde en die afrigting van perde waardeur die ruiters en afrigters hul vaardigheid kon wys. Die klem lê dus in die eerste plek nie op mededinging nie. Gimkana het sy oorsprong in 1861 in [[Indië]] waar aanvanklik poniewedrenne gehou is as vermaak, ontspanning en tydverdryf vir Britse soldate en koloniale amptenare. Hierdie byeenkomste is afgewissel met items soos toutrek. Sulke gimkanas het in ander lande nie tot items met perde beperk gebly nie. Later is byvoorbeeld motor- en motorfietsrenne gehou waar die ryers hul behendigheid met hul voertuie vertoon het. {{Normdata}} [[Kategorie:Sport]] jt76xtmhrwcnel01uxyyn0d6pyookrx 0 461919 2909545 2909077 2026-06-05T10:24:09Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Eksperimentele literatuur]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909545 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- ! colspan="2" | Die boek met vlerke |- | colspan="2" | [[Lêer:Libro con alas – experimental book format (2025).jpg|250px]] |- ! Skepper | [[Pablo Andrés Rial]] |- ! Land | [[Argentinië]] |- ! Genre | Eksperimentele literatuur |- ! Tipe | Eksperimentele boek |- ! Registrasie | INPI Argentinië nr. 108465 |} '''Die boek met vlerke''' is ’n eksperimentele redaksionele formaat wat gedurende 2025 in Argentinië geskep is. Dit beskik oor ’n stelsel van basisbladsye met voubare sy-uitbreidings wat die kombinasie van teksdele moontlik maak en verskillende leesalternatiewe skep.<ref>{{cite web |url=https://auno.org.ar/un-libro-con-alas |title=Un libro con “alas” |website=AUNO |date=15 September 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://diariolatercera.com.ar/contenido/4646/libros-con-alas-la-innovadora-propuesta-de-pablo-rial-que-transforma-la-lectura- |title=Libros con Alas: La Innovadora Propuesta de Pablo Rial que Transforma la Lectura de Poesía |website=Diario La Tercera |date=23 Junie 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref> Die formaat is genoem in joernalistieke media van Argentinië en ander Latyns-Amerikaanse lande binne voorstelle wat verband hou met redaksionele ontwerp en die soeke na nie-lineêre leesstrukture.<ref>{{cite web |url=https://www.blancosobrenegro.es/literatura/poeta-argentino-revoluciona-la-forma-de-leer-poesia |title=Poeta argentino revoluciona la forma de leer poesía |website=Blanco Sobre Negro |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://web.archive.org/web/20260524003213/https://puebla.quadratin.com.mx/notas-para-un-lector-improbable-8/ |title=Notas para un lector improbable |website=Quadratín Puebla |date=23 Mei 2026 |access-date=25 Mei 2026}}</ref> == Beskrywing == Die stelsel bestaan uit ’n sentrale bladsy en twee beweegbare sy-uitbreidings. Hierdie dele verander die rangskikking van gedrukte teksgedeeltes en skep variasies in die volgorde waarin die teks gelees word.<ref>{{cite web |url=https://launion.com.ar/nota/47980/2025/05/un-escritor-creo-un-libro-interactivo-que-cambia-el-modo-de-la-lectura |title=Un escritor creó un libro interactivo que cambia el modo de la lectura |website=La Unión |date=Mei 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref> Volgens mediaberigte word hierdie tipe boek verbind met praktyke van nie-lineêre lees en eksperimentele verkennings binne kontemporêre redaksionele ontwerp.<ref name="libro">{{cite web |url=https://prismadigital.com.ar/innovacion/el-libro-con-alas-una-innovacion-argentina-que-revoluciona-la-lectura-y-la-poesia-para-jovenes/ |title=El libro con alas: una innovación argentina que revoluciona la lectura y la poesía para jóvenes |website=Prisma Digital |date=29 Oktober 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref> Sommige bronne het dit verbind met historiese voorbeelde van kombinatoriese literatuur, soos die werk ''Cent Mille Milliards de Poèmes'' deur Raymond Queneau.<ref>{{cite web |url=https://oclesis.com.mx/2025/11/27/el-libro-que-ensena-a-volar-pablo-andres-rial-y-su-propuesta-para-formar-lectores/ |title=El libro que enseña a volar: propuesta para formar lectores |website=Óclesis |date=27 November 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref> == Ontwikkeling == Volgens joernalistieke bronne is die formaat formeel geregistreer by die Nasionale Instituut vir Industriële Eiendom (INPI) van Argentinië onder registrasienommer 108465.<ref>{{cite web |url=https://portaltramites.inpi.gob.ar/ModelosConsultas/Detalle?numero=108465 |title=Consulta de modelo industrial N.º 108465 |website=Instituto Nacional de la Propiedad Industrial |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref name="libro" /> Die projek het ook akademiese ondersteuning van ruimtes wat verband hou met ontwerp en innovasie aan die Universiteit van Almirante Brown.<ref>{{cite web |url=https://brownonline.com.ar/120890-brown-un-poeta-de-longchamps-diseno-un-novedoso-formato-de-libro-cambiara-la-manera-de-escribir-y-de-leer-2025-05/ |title=Un poeta de Longchamps diseñó un novedoso formato de libro |website=Brown Online |date=2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://laquincena.com.ar/contenido/1651/libros-con-alas-la-innovadora-propuesta-de-pablo-rial-que-transforma-la-lectura- |title=Libros con alas: la innovadora propuesta que transforma la lectura |website=La Quincena |access-date=25 Mei 2026}}</ref> == Sien ook == * Eksperimentele literatuur * Kunstenaarsboek * Raymond Queneau == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Eksperimentele literatuur]] l8r09er8btjlhdgph3vcl4sa2ezjfto 0 462173 2909402 2909040 2026-06-04T19:34:22Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Rolprente]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909402 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | naam = Gundam | beeld = | regisseur = [[Jim Mickle]] | vervaardiger = | produksieleier = {{Plainlist| * [[Cale Boyter]] * Enzo Marc * Jim Mickle * [[Linda Moran]] * Naohiroshi Ogata * [[Mary Parent]] * [[Sydney Sweeney]] * [[Noah Centineo]] }} | geskryf_deur = Jim Mickle | geskoei = | met = {{Plainlist| * Sydney Sweeney * Noah Centineo * [[Michael Mando]] * [[Shioli Kutsuna]] * Gemma Chua-Tran * [[Nonso Anozie]] * [[Javon Walton]] * [[Oleksandr Rudynskyi]] * [[Jason Isaacs]] }} | musiek = | kinematografie = | redigeerder = | ateljee = {{Plainlist| * [[Legendary Pictures]] * [[Bandai Namco Filmworks]] * Nightshade }} | verspreider = [[Netflix]] | vrygestel = | speeltyd = | land = {{Plainlist| * [[Verenigde State]] * [[Japan]] }} | taal = [[Engels]] | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = }} '''''Gundam''''' is 'n opkomende [[militêre wetenskapfiksie]] [[Aksiefilm|aksie]] [[ruimte-opera]] rolprent geskryf en geregisseer deur [[Jim Mickle]]. Die film is gebaseer op die 1979 [[Sunrise (ateljee)|Sunrise]] [[mecha anime]]-reeks ''[[Mobile Suit Gundam]]'' geskep deur [[Hajime Yatate]] en [[Yoshiyuki Tomino]], en is 'n ko-produksie tussen [[Bandai Namco Filmworks]], Nightshade, en [[Legendary Pictures]]. Dit speel [[Sydney Sweeney]] en [[Noah Centineo]] wat ook die vervaardigers van die film is, saam met [[Michael Mando]], [[Shioli Kutsuna]], Gemma Chua-Tran, [[Nonso Anozie]], [[Javon Walton]], [[Oleksandr Rudynskyi]], en [[Jason Isaacs]]. == Sinopsis == Terwyl veranderende lojaliteite en 'n groeiende bedreiging hulle op 'n botsingskoers na mekaar plaas, word twee opponerende faksies ingetrek in 'n hoë-insette wedloop oor die sterre wat die lot van die mensdom kan bepaal.<ref name="Netflix">{{cite web|url=https://www.netflix.com/tudum/articles/gundam-live-action-movie-release-date-news|title=Live-Action Gundam Film Starts Production with Sydney Sweeney and Noah Centineo|last=Lee|first=Stephan|date=April 20, 2026|access-date=April 21, 2026|website=[[Netflix Tudum]]}}</ref> == Rolverdeling == * [[Sydney Sweeney]] * [[Noah Centineo]] * [[Michael Mando]] * [[Shioli Kutsuna]] * Gemma Chua-Tran * [[Nonso Anozie]] * [[Javon Walton]] * [[Oleksandr Rudynskyi]] * [[Jason Isaacs]] * Ida Brooke == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rolprente]] m4p64shm4i9zozxtw8np5dbz3sj1j5u 0 462193 2909261 2026-06-04T12:29:03Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2909261 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium alpinum | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | synonyms =* ''Melolobium peglerae'' <small>Dümmer</small> }} '''''Melolobium alpinum''''' is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-3 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507122-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c7567a98-f8f7-4b28-b224-a2ced6d05f8a Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|alpinum]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 0twkcma5zj7h5k2chfplzvnszhb3qfu 1 462194 2909262 2026-06-04T12:30:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909262 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462195 2909263 2026-06-04T12:38:49Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2909263 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium exudans | authority = Harv., (1862) | synonyms = }} '''''Melolobium exudans''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom in Junie. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-9 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507133-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/7235db98-9a01-4814-bf79-d39e55d1ba6f Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|exudans]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] lhs1dy1ixhcx9n5svfpuxkavqw7s2z6 1 462196 2909264 2026-06-04T12:40:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909264 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462197 2909265 2026-06-04T12:44:37Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2909265 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium humile | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | synonyms = }} '''''Melolobium humile''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van September tot Oktober. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-11 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507135-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/65b19d1e-c48c-4660-bc8e-d523398e93fa Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|humile]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] oev1su3hlb8102i2k1mkotedy2du7px 2909268 2909265 2026-06-04T12:48:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909268 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Heuningbossie | image = | taxon = Melolobium humile | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | synonyms = }} Die '''heuningbossie''' (''Melolobium humile'') is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van September tot Oktober. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-11 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507135-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/65b19d1e-c48c-4660-bc8e-d523398e93fa Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|humile]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 2hzv8yqpwmplitdawd0lin20umvle2f 1 462198 2909266 2026-06-04T12:45:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909266 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 6 462199 2909267 2026-06-04T12:46:25Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 3 Junie 2026 |bron= Radio Overberg |datum= 4 Junie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2909267 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 3 Junie 2026 |bron= Radio Overberg |datum= 4 Junie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} j7gy00fcb8l0o3uippp5xcw2t2t75q9 0 462200 2909273 2026-06-04T13:42:55Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2909273 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium lampolobum | authority = ([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Moteetee & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]], (2001) | synonyms =* ''Sphingium lampolobum'' <small>E.Mey.</small> }} '''''Melolobium lampolobum''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], van [[Robertson]] tot by [[Oudtshoorn]], voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-9 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507133-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/9850322a-ac5e-45c7-96a3-4e0cf95dcb1b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|lampolobum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] ihgkl0lyf2ulxmud1lpbe240negvo52 2909276 2909273 2026-06-04T13:58:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909276 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium lampolobum | authority = ([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Moteetee & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]], (2001) | synonyms =* ''Sphingium lampolobum'' <small>E.Mey.</small> }} '''''Melolobium lampolobum''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], van [[Robertson]] tot by [[Oudtshoorn]], voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 10&nbsp;382&nbsp;km² en is deel van die renosterveld. Die spesie kom op rotshange tussen 900-1500&nbsp;m voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-26 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20002661-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/9850322a-ac5e-45c7-96a3-4e0cf95dcb1b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|lampolobum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] px8cvaaykb0v09397tvfa5rv9gxf4ic 2909278 2909276 2026-06-04T14:00:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909278 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium lampolobum | authority = ([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Moteetee & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]], (2001) | synonyms =* ''Sphingium lampolobum'' <small>E.Mey.</small> }} '''''Melolobium lampolobum''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], van [[Robertson]] tot by [[Oudtshoorn]], voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 10&nbsp;382&nbsp;km² en is deel van die [[renosterveld]]. Die spesie kom op rotshange tussen 900-1500&nbsp;m voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-26 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20002661-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/9850322a-ac5e-45c7-96a3-4e0cf95dcb1b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|lampolobum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] lss4rzds7nc2fraw8dglsalns5b3ulf 1 462201 2909275 2026-06-04T13:53:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909275 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462202 2909329 2026-06-04T17:06:39Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2909329 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium macrocalyx | authority = Dümmer, (1912) | synonyms =* ''Melolobium brachycarpum'' <small>Harms</small> * ''Melolobium macrocalyx var. brachycarpum'' <small>(Harms) A.Schreib.</small> * ''Melolobium macrocalyx var. longifolium'' <small>Dümmer</small> * ''Melolobium macrocalyx var. psammophilum'' <small>(Harms) A.Schreib.</small> * ''Melolobium psammophilum'' <small>Harms</small> * ''Melolobium stenophyllum'' <small>Harms</small> }} '''''Melolobium macrocalyx''''' is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in die [[Noord-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-15 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507137-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/7979c905-f6ee-4946-8035-fa1d69d65835 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|macrocalyx]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 84y5um7c779fs5yr7pw5ize4hxo2wsr 1 462203 2909330 2026-06-04T17:08:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909330 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462204 2909331 2026-06-04T17:13:15Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2909331 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium wilmsii | authority = Harms, (1899) | synonyms = }} '''''Melolobium wilmsii''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] en die [[Vrystaat]] voor. Die spesie blom van November tot Februarie. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-22 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507151-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/dd6b2e7b-f4fd-4d6a-9c1d-3d705b57c9c5 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|wilmsii]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] nfjvo4csfqkk4ngui4h6bn8c5ym3ygn 1 462205 2909332 2026-06-04T17:14:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909332 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462206 2909335 2026-06-04T17:24:39Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2909335 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = VU | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium stipulatum | authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Harv., (1862) | synonyms =* ''Lotononis stipulata'' (Thunb.) D.Dietr. * ''Melolobium canaliculatum'' ([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Benth. * ''Ononis stipulata'' Thunb. * ''Sphingium canaliculatum'' E.Mey. }} '''''Melolobium stipulatum''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] by [[Touwsrivier]] voor. Die spesie is deel van die [[renosterveld]], blom in Oktober en word bedreig deur [[habitat]]verlies. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-24 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507147-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/44e8d989-aada-48ec-89df-d75fb9136657 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|stipulatum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] l6qlq18324u88hv9nciv2fpjtljct2u 2909337 2909335 2026-06-04T17:25:27Z Oesjaar 7467 Ai! 2909337 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = VU | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium stipulatum | authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Harv., (1862) | synonyms =* ''Lotononis stipulata'' <small>(Thunb.) D.Dietr.</small> * ''Melolobium canaliculatum'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Benth.</small> * ''Ononis stipulata'' <small>Thunb.</small> * ''Sphingium canaliculatum'' <small>E.Mey.</small> }} '''''Melolobium stipulatum''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] by [[Touwsrivier]] voor. Die spesie is deel van die [[renosterveld]], blom in Oktober en word bedreig deur [[habitat]]verlies. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-24 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507147-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/44e8d989-aada-48ec-89df-d75fb9136657 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|stipulatum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] nqlkj563ktn4x33j292ss6dcimks6v0 1 462207 2909338 2026-06-04T17:26:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909338 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462208 2909340 2026-06-04T17:31:30Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2909340 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium obcordatum | authority = Harv., (1862) | synonyms = }} '''''Melolobium obcordatum''''' is 'n meerjarige, klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-17 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507140-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/8fab36dc-094b-409b-be9d-3a7db1ee7736 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|obcordatum]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 3v48ci3boupfhi0nt9vu3033kvp3rz7 1 462209 2909341 2026-06-04T17:32:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909341 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462210 2909342 2026-06-04T17:57:30Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie, nog 'n genus klaar. 2909342 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium microphyllum | authority = (L.f.) [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | synonyms =* ''Dichilus candicans'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Dichilus microphyllus'' <small>(L.f.) E.Mey.</small> * ''Melolobium accedens'' <small>Burtt Davy</small> * ''Melolobium burchellii'' <small>N.E.Br.</small> * ''Melolobium canescens'' <small>(E.Mey.) Benth.</small> * ''Melolobium decumbens'' <small>(E.Mey.) Benth.</small> * ''Melolobium glanduliferum'' <small>Dümmer</small> * ''Melolobium microphyllum var. decumbens'' <small>(E.Mey.) Harv.</small> * ''Melolobium mixtum'' <small>Dümmer</small> * ''Ononis microphylla'' <small>L.f.</small> * ''Sphingium canescens'' <small>E.Mey.</small> * ''Sphingium decumbens'' <small>E.Mey.</small> * ''Sphingium microphyllum'' <small>(L.f.) E.Mey.</small> }} '''''Melolobium microphyllum''''' is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in die [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-16 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507138-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/63a6e097-cff1-45d5-a9b7-5433e6f75fd2 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|microphyllum]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] q5coleh0xrde8k353ekfp4ivpssg810 2909343 2909342 2026-06-04T17:58:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909343 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Melolobium microphyllum | authority = (L.f.) [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | synonyms =* ''Dichilus candicans'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Dichilus microphyllus'' <small>(L.f.) E.Mey.</small> * ''Melolobium accedens'' <small>Burtt Davy</small> * ''Melolobium burchellii'' <small>N.E.Br.</small> * ''Melolobium canescens'' <small>(E.Mey.) Benth.</small> * ''Melolobium decumbens'' <small>(E.Mey.) Benth.</small> * ''Melolobium glanduliferum'' <small>Dümmer</small> * ''Melolobium microphyllum var. decumbens'' <small>(E.Mey.) Harv.</small> * ''Melolobium mixtum'' <small>Dümmer</small> * ''Ononis microphylla'' <small>L.f.</small> * ''Sphingium canescens'' <small>E.Mey.</small> * ''Sphingium decumbens'' <small>E.Mey.</small> * ''Sphingium microphyllum'' <small>(L.f.) E.Mey.</small> }} '''''Melolobium microphyllum''''' is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], die [[Noord-Kaap]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-16 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507138-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/63a6e097-cff1-45d5-a9b7-5433e6f75fd2 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Melolobium|microphyllum]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 9ull6f5bpg96uv3w1u0e2k4b5fvo4yi 1 462211 2909344 2026-06-04T17:59:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909344 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462212 2909347 2026-06-04T18:29:07Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy gedeeltelik vertaal uit enwiki 2909347 wikitext text/x-wiki [[Beeld:War vehicle.jpg|duimnael|Kunstenaar se indruk van 'n militêre wetenskapfiksievoertuig.]] '''Militêre wetenskapfiksie''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]] en [[militêre fiksie]] wat die gebruik van wetenskapfiksietegnologie, insluitend ruimteskepe en wapens, vir militêre doeleindes en gewoonlik hoofkarakters wat lede van 'n militêre organisasie is, gewoonlik tydens 'n oorlog uitbeeld; dit kom soms in die buitenste ruimte of op 'n ander planeet of planete voor. Dit bestaan ​​in 'n reeks media, insluitend literatuur, strokiesprente, film, televisie en videospeletjies. 'n Gedetailleerde beskrywing van die konflik, oorlogvoerende partye (wat buiteaardse wesens kan insluit), taktieke en wapens wat daarvoor gebruik word, en die rol van 'n militêre diens en die individuele lede van daardie militêre organisasie vorm die basis vir 'n tipiese werk van militêre wetenskapfiksie. Die stories gebruik dikwels kenmerke van werklike vorige of huidige Aarde-konflikte, met lande wat vervang word deur planete of sterrestelsels met soortgelyke eienskappe, slagskepe wat vervang word deur ruimteslagskepe, klein wapens en artillerie wat vervang word deur lasers, soldate wat vervang word deur ruimtemariniers, en sekere gebeure wat verander word sodat die outeur kan ekstrapoleer wat kon gebeur het. == Verdere leesstof == * Beahm, G. (2018). The Military Science of ''Star Wars''. United Kingdom: Tor Publishing Group. {{Saadjie}} {{Normdata}} 0rh85d2ulc2pkqvyd9s636b57hupmbw 2909348 2909347 2026-06-04T18:30:16Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Militêre wetenskapfiksie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909348 wikitext text/x-wiki [[Beeld:War vehicle.jpg|duimnael|Kunstenaar se indruk van 'n militêre wetenskapfiksievoertuig.]] '''Militêre wetenskapfiksie''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]] en [[militêre fiksie]] wat die gebruik van wetenskapfiksietegnologie, insluitend ruimteskepe en wapens, vir militêre doeleindes en gewoonlik hoofkarakters wat lede van 'n militêre organisasie is, gewoonlik tydens 'n oorlog uitbeeld; dit kom soms in die buitenste ruimte of op 'n ander planeet of planete voor. Dit bestaan ​​in 'n reeks media, insluitend literatuur, strokiesprente, film, televisie en videospeletjies. 'n Gedetailleerde beskrywing van die konflik, oorlogvoerende partye (wat buiteaardse wesens kan insluit), taktieke en wapens wat daarvoor gebruik word, en die rol van 'n militêre diens en die individuele lede van daardie militêre organisasie vorm die basis vir 'n tipiese werk van militêre wetenskapfiksie. Die stories gebruik dikwels kenmerke van werklike vorige of huidige Aarde-konflikte, met lande wat vervang word deur planete of sterrestelsels met soortgelyke eienskappe, slagskepe wat vervang word deur ruimteslagskepe, klein wapens en artillerie wat vervang word deur lasers, soldate wat vervang word deur ruimtemariniers, en sekere gebeure wat verander word sodat die outeur kan ekstrapoleer wat kon gebeur het. == Verdere leesstof == * Beahm, G. (2018). The Military Science of ''Star Wars''. United Kingdom: Tor Publishing Group. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Militêre wetenskapfiksie]] k902q0luunp7dnrr2ejp2n1hxo3ml79 2909349 2909348 2026-06-04T18:30:29Z Rooiratel 90342 2909349 wikitext text/x-wiki [[Beeld:War vehicle.jpg|duimnael|Kunstenaar se indruk van 'n militêre wetenskapfiksievoertuig.]] '''Militêre wetenskapfiksie''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]] en [[militêre fiksie]] wat die gebruik van wetenskapfiksietegnologie, insluitend ruimteskepe en wapens, vir militêre doeleindes en gewoonlik hoofkarakters wat lede van 'n militêre organisasie is, gewoonlik tydens 'n oorlog uitbeeld; dit kom soms in die buitenste ruimte of op 'n ander planeet of planete voor. Dit bestaan ​​in 'n reeks media, insluitend literatuur, strokiesprente, film, televisie en videospeletjies. 'n Gedetailleerde beskrywing van die konflik, oorlogvoerende partye (wat buiteaardse wesens kan insluit), taktieke en wapens wat daarvoor gebruik word, en die rol van 'n militêre diens en die individuele lede van daardie militêre organisasie vorm die basis vir 'n tipiese werk van militêre wetenskapfiksie. Die stories gebruik dikwels kenmerke van werklike vorige of huidige Aarde-konflikte, met lande wat vervang word deur planete of sterrestelsels met soortgelyke eienskappe, slagskepe wat vervang word deur ruimteslagskepe, klein wapens en artillerie wat vervang word deur lasers, soldate wat vervang word deur ruimtemariniers, en sekere gebeure wat verander word sodat die outeur kan ekstrapoleer wat kon gebeur het. == Verdere leesstof == * Beahm, G. (2018). The Military Science of ''Star Wars''. United Kingdom: Tor Publishing Group. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Militêre wetenskapfiksie| ]] 95poa4ln287isp895f1lkhd1p7nan1f 14 462213 2909350 2026-06-04T18:31:32Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} [[Kategorie:Militêre fiksie]] [[Kategorie:Wetenskapfiksie-genres]]' 2909350 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Militêre fiksie]] [[Kategorie:Wetenskapfiksie-genres]] s1e2gj7zj82whmxck1mxmrrdmvxwld6 14 462214 2909351 2026-06-04T18:32:53Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909351 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909352 2909351 2026-06-04T18:34:17Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Subgenres]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909352 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Subgenres]] 1d4b3hvc9r975scdc01pun4gia6cqet 2909353 2909352 2026-06-04T18:34:31Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Letterkundige genres]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909353 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Subgenres]] [[Kategorie:Letterkundige genres]] h19xdivlryuw42i0ubbr4fr2gv1x1bs 2909354 2909353 2026-06-04T18:34:57Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Wetenskapfiksie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909354 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Subgenres]] [[Kategorie:Letterkundige genres]] [[Kategorie:Wetenskapfiksie]] s5nl0cifg5yszx173zs73beh5asdz1s 14 462215 2909355 2026-06-04T18:36:34Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909355 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909356 2909355 2026-06-04T18:37:01Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Genres]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909356 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Genres]] 9jv64rm56zwriwq5p7nucv2569cr8ld 14 462216 2909357 2026-06-04T18:37:46Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909357 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909358 2909357 2026-06-04T18:38:53Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Narratologie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909358 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Narratologie]] ivlw680r90j3tmgsf13jjkf93oqs84g 2909359 2909358 2026-06-04T18:39:16Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Kreatiewe werke]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909359 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Narratologie]] [[Kategorie:Kreatiewe werke]] srzv3yf7vrouymvlbswkggeieok1aip 14 462217 2909360 2026-06-04T18:39:32Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909360 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909361 2909360 2026-06-04T18:40:38Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Kreatiewe denke]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909361 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Kreatiewe denke]] lx585lanid6sfqds8anqmxvz1gbf1d1 2909362 2909361 2026-06-04T18:41:03Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Kuns]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909362 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Kreatiewe denke]] [[Kategorie:Kuns]] 4drsm4xz5dsmd2sbz1w9yqe6cvdjhyq 2909363 2909362 2026-06-04T18:42:25Z Rooiratel 90342 2909363 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Kreatiewe denke]] [[Kategorie:Die kunste]] mlctv9ttjbuvj86b2xmt9racxr6aacj 14 462218 2909364 2026-06-04T18:42:46Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909364 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909365 2909364 2026-06-04T18:44:21Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Kreatiewe denke]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909365 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Kreatiewe denke]] lx585lanid6sfqds8anqmxvz1gbf1d1 2909366 2909365 2026-06-04T18:44:34Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Kultuur]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909366 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Kreatiewe denke]] [[Kategorie:Kultuur]] 0b0f1uppdh7qdph08co35otogakq0ti 2909367 2909366 2026-06-04T18:44:46Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Geesteswetenskappe]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909367 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Kreatiewe denke]] [[Kategorie:Kultuur]] [[Kategorie:Geesteswetenskappe]] t23rz85bq5cngrq2fmme4jfdg7if58t 2909368 2909367 2026-06-04T18:44:58Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Menslike aktiwiteite]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909368 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Kreatiewe denke]] [[Kategorie:Kultuur]] [[Kategorie:Geesteswetenskappe]] [[Kategorie:Menslike aktiwiteite]] nxnwulxxjvzoz77mf16pv99biyxatdn 14 462219 2909370 2026-06-04T18:47:23Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909370 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909371 2909370 2026-06-04T18:47:49Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Fiksie volgens genre]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909371 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Fiksie volgens genre]] n9g444753un8klwhpztxtpsd1b7svga 14 462220 2909372 2026-06-04T18:48:54Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909372 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909373 2909372 2026-06-04T18:49:36Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Fiksie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909373 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Fiksie]] hsmt5ot67fh6n8mx18dk98slxdkfkiz 15 462221 2909374 2026-06-04T18:51:11Z Rooiratel 90342 /* Titel */ nuwe afdeling 2909374 wikitext text/x-wiki == Titel == Ek dink ons moet die kategorie hernoem na "Kreatiwiteit". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:51, 4 Junie 2026 (UTC) 1kyz4ya71ewhuqntm8wx7tzhu6hva2n 0 462222 2909377 2026-06-04T18:55:56Z Rooiratel 90342 Stuur aan na [[Genre#Subgenre]] 2909377 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Genre#Subgenre]] 0c3clxdw3znpb45zp2cj1rop6jla326 0 462223 2909378 2026-06-04T19:04:13Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy gedeeltelik vertaal uit enwiki 2909378 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} {{Multibeeld | direction = vertical | image1 = France in XXI Century. War cars.jpg | image2 = France in XXI Century. Military cyclists.jpg | total_width = 250 | footer = Hierdie illustrasies, geskep in 1910, beeld 'n visionêre perspektief uit op die potensiële evolusie van militêre voertuie en motorfietse teen die jaar 2000. }} '''Militêre fiksie''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]] of [[alternatiewe geskiedenis]], wat fokus op [[militêr]]e aktiwiteite, soos [[oorlog]], [[gevegte]], [[veg]]; of militêre lewe.<ref name=Birt-MilFic>{{cite web |url= https://www.autumnwriting.com/whats-in-a-genre-military-fiction/ |title= What's in a Genre: Military Fiction |date= 9 January 2015 |website= Autumn Writing |author= Autumn M. Birt }}</ref><ref name=CareerAuthors-MilFic>{{cite web |url= https://careerauthors.com/what-you-need-to-know-military-fiction/ |title= What You Need to Know Before You Leap into Military Fiction |date= 29 May 2019 |author= Brian Andrews |publisher= Career Authors }}</ref><ref name=LB-20161221/><ref name=Guardian-20141022/> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} 9h2s55s8kx6qjmpmw6uvx5283dpr0eh 2909379 2909378 2026-06-04T19:04:47Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Militêre fiksie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909379 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} {{Multibeeld | direction = vertical | image1 = France in XXI Century. War cars.jpg | image2 = France in XXI Century. Military cyclists.jpg | total_width = 250 | footer = Hierdie illustrasies, geskep in 1910, beeld 'n visionêre perspektief uit op die potensiële evolusie van militêre voertuie en motorfietse teen die jaar 2000. }} '''Militêre fiksie''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]] of [[alternatiewe geskiedenis]], wat fokus op [[militêr]]e aktiwiteite, soos [[oorlog]], [[gevegte]], [[veg]]; of militêre lewe.<ref name=Birt-MilFic>{{cite web |url= https://www.autumnwriting.com/whats-in-a-genre-military-fiction/ |title= What's in a Genre: Military Fiction |date= 9 January 2015 |website= Autumn Writing |author= Autumn M. Birt }}</ref><ref name=CareerAuthors-MilFic>{{cite web |url= https://careerauthors.com/what-you-need-to-know-military-fiction/ |title= What You Need to Know Before You Leap into Military Fiction |date= 29 May 2019 |author= Brian Andrews |publisher= Career Authors }}</ref><ref name=LB-20161221/><ref name=Guardian-20141022/> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Militêre fiksie]] cpe5cgqmypez87b95qhogw643nlfjaf 2909380 2909379 2026-06-04T19:04:57Z Rooiratel 90342 2909380 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} {{Multibeeld | direction = vertical | image1 = France in XXI Century. War cars.jpg | image2 = France in XXI Century. Military cyclists.jpg | total_width = 250 | footer = Hierdie illustrasies, geskep in 1910, beeld 'n visionêre perspektief uit op die potensiële evolusie van militêre voertuie en motorfietse teen die jaar 2000. }} '''Militêre fiksie''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]] of [[alternatiewe geskiedenis]], wat fokus op [[militêr]]e aktiwiteite, soos [[oorlog]], [[gevegte]], [[veg]]; of militêre lewe.<ref name=Birt-MilFic>{{cite web |url= https://www.autumnwriting.com/whats-in-a-genre-military-fiction/ |title= What's in a Genre: Military Fiction |date= 9 January 2015 |website= Autumn Writing |author= Autumn M. Birt }}</ref><ref name=CareerAuthors-MilFic>{{cite web |url= https://careerauthors.com/what-you-need-to-know-military-fiction/ |title= What You Need to Know Before You Leap into Military Fiction |date= 29 May 2019 |author= Brian Andrews |publisher= Career Authors }}</ref><ref name=LB-20161221/><ref name=Guardian-20141022/> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Militêre fiksie| ]] 6i7iv0cwdadpcmmf0iegi05y2w2kgxx 2909381 2909380 2026-06-04T19:06:34Z Rooiratel 90342 Klaar vir nou 2909381 wikitext text/x-wiki {{Multibeeld | direction = vertical | image1 = France in XXI Century. War cars.jpg | image2 = France in XXI Century. Military cyclists.jpg | total_width = 250 | footer = Hierdie illustrasies, geskep in 1910, beeld 'n visionêre perspektief uit op die potensiële evolusie van militêre voertuie en motorfietse teen die jaar 2000. }} '''Militêre fiksie''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]] of [[alternatiewe geskiedenis]], wat fokus op [[militêr]]e aktiwiteite, soos [[oorlog]], [[gevegte]], [[veg]]; of militêre lewe.<ref name=Birt-MilFic /><ref name=CareerAuthors-MilFic /><ref name=LB-20161221/><ref name=Guardian-20141022/> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name=Birt-MilFic>{{cite web |url= https://www.autumnwriting.com/whats-in-a-genre-military-fiction/ |title= What's in a Genre: Military Fiction |date= 9 January 2015 |website= Autumn Writing |author= Autumn M. Birt }}</ref> <ref name=CareerAuthors-MilFic>{{cite web |url= https://careerauthors.com/what-you-need-to-know-military-fiction/ |title= What You Need to Know Before You Leap into Military Fiction |date= 29 May 2019 |author= Brian Andrews |publisher= Career Authors }}</ref> <ref name=LB-20161221>{{cite web |url= https://lewtonbus.net/reviews/the-star-wars-on-film-rogue-one-and-sci-fi-warfare/ |title= The Star Wars on Film: ROGUE ONE And Sci-Fi Warfare |author= Allen Strickland |date= 21 December 2016 |publisher= Lewton Bus }}</ref> <ref name=Guardian-20141022>{{cite news |url= https://www.rawstory.com/the-military-entertainment-complex-call-of-duty-makers-have-close-ties-with-the-pentagon/ |title= The military-entertainment complex: Call of Duty makers have close ties with the Pentagon |author= Simon Parkin |newspaper= The Guardian |publisher= Raw Story |date= 22 October 2014 }}</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Militêre fiksie| ]] octgu4d4ht8ouyhy2kj94x68pptxica 2909382 2909381 2026-06-04T19:10:21Z Rooiratel 90342 2909382 wikitext text/x-wiki {{Multibeeld | direction = vertical | image1 = France in XXI Century. War cars.jpg | image2 = France in XXI Century. Military cyclists.jpg | total_width = 250 | footer = Hierdie illustrasies, geskep in 1910, beeld 'n visioenêre perspektief uit op die potensiële evolusie van militêre voertuie en motorfietse teen die jaar 2000. }} '''Militêre fiksie''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]] of [[alternatiewe geskiedenis]], wat fokus op [[militêr]]e aktiwiteite, soos [[oorlog]], [[gevegte]], [[veg]]; of militêre lewe.<ref name=Birt-MilFic /><ref name=CareerAuthors-MilFic /><ref name=LB-20161221/><ref name=Guardian-20141022/> == Sien ook == * [[Krygsgeskiedenis]] * [[Militêre wetenskapfiksie]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name=Birt-MilFic>{{cite web |url= https://www.autumnwriting.com/whats-in-a-genre-military-fiction/ |title= What's in a Genre: Military Fiction |date= 9 January 2015 |website= Autumn Writing |author= Autumn M. Birt }}</ref> <ref name=CareerAuthors-MilFic>{{cite web |url= https://careerauthors.com/what-you-need-to-know-military-fiction/ |title= What You Need to Know Before You Leap into Military Fiction |date= 29 May 2019 |author= Brian Andrews |publisher= Career Authors }}</ref> <ref name=LB-20161221>{{cite web |url= https://lewtonbus.net/reviews/the-star-wars-on-film-rogue-one-and-sci-fi-warfare/ |title= The Star Wars on Film: ROGUE ONE And Sci-Fi Warfare |author= Allen Strickland |date= 21 December 2016 |publisher= Lewton Bus }}</ref> <ref name=Guardian-20141022>{{cite news |url= https://www.rawstory.com/the-military-entertainment-complex-call-of-duty-makers-have-close-ties-with-the-pentagon/ |title= The military-entertainment complex: Call of Duty makers have close ties with the Pentagon |author= Simon Parkin |newspaper= The Guardian |publisher= Raw Story |date= 22 October 2014 }}</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Militêre fiksie| ]] qdz3rdup2vuzwczdpydfztzik7j8fbs 0 462224 2909384 2026-06-04T19:11:59Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met kaart. 2909384 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium aciculare | authority = Dümmer, (1912) | synonyms = | range_map = Argyrolobium aciculare distribution.svg }} '''''Argyrolobium aciculare''''' is 'n wortelagtige [[geofiet]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], op die berge tussen [[Bettysbaai]] en Houwhoek, voor. Die plant het 'n [voorkomsgebied]] van kleiner as 150&nbsp;km². Daar is drie bevolkings bekend binne die [[Kogelberg-natuurreservaat]]. Die spesie word as seldsaam beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-1 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475128-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/bc3367a0-6df2-472b-a2fa-63c003479c14 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|aciculare]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] fp8h2o92srk6ybkjar7388edmsl7tx7 2909391 2909384 2026-06-04T19:20:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909391 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium aciculare | authority = Dümmer, (1912) | synonyms = | range_map = Argyrolobium aciculare distribution.svg }} '''''Argyrolobium aciculare''''' is 'n wortelagtige [[geofiet]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], op die berge tussen [[Bettysbaai]] en Houwhoek, voor. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van kleiner as 150&nbsp;km². Daar is drie bevolkings bekend binne die [[Kogelberg-natuurreservaat]]. Die spesie word as seldsaam beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-1 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475128-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/bc3367a0-6df2-472b-a2fa-63c003479c14 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|aciculare]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 71xoih5qgik4fb07811999eyckg0oce 2909393 2909391 2026-06-04T19:22:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909393 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium aciculare | authority = Dümmer, (1912) | synonyms = | range_map = Argyrolobium aciculare distribution.svg }} '''''Argyrolobium aciculare''''' is 'n wortelagtige [[geofiet]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], op die berge tussen [[Bettysbaai]] en Houwhoek, voor. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van kleiner as 150&nbsp;km². Daar is drie bevolkings bekend binne die [[Kogelberg-natuurreservaat]]. Die spesie word as seldsaam beskou en is deel van die [[fynbos]]. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-1 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475128-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/bc3367a0-6df2-472b-a2fa-63c003479c14 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|aciculare]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] mjh55qyusi05pwt2k4rxo7vaxzdibw7 2909403 2909393 2026-06-04T19:34:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909403 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium aciculare | authority = Dümmer, (1912) | synonyms = | range_map = Argyrolobium aciculare distribution.svg }} '''''Argyrolobium aciculare''''' is 'n knolagtige [[geofiet]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], op die berge tussen [[Bettysbaai]] en Houwhoek, voor. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van kleiner as 150&nbsp;km². Daar is drie bevolkings bekend binne die [[Kogelberg-natuurreservaat]]. Die spesie word as seldsaam beskou en is deel van die [[fynbos]]. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-1 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475128-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/bc3367a0-6df2-472b-a2fa-63c003479c14 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|aciculare]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] iltdcm578qh6u9yvj9ufofl6npbfc9c 14 462225 2909387 2026-06-04T19:12:48Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909387 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909388 2909387 2026-06-04T19:12:58Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Geskiedenis]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909388 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Geskiedenis]] nrnhjmotv7hhbg6qo39pe1fxqr482ne 2909390 2909388 2026-06-04T19:13:39Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Krygskunde]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909390 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Geskiedenis]] [[Kategorie:Krygskunde]] pg7kojoj0gz08o3p4pacxw832yfig5z 10 462226 2909389 2026-06-04T19:13:20Z Oesjaar 7467 Nuwe taksonoom 2909389 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Argyrolobium |parent=Fabaceae |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} cbojfna4sfoqojmfkp9z39qyy6jdb1r 1 462227 2909394 2026-06-04T19:22:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909394 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 462228 2909395 2026-06-04T19:24:52Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2909395 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Fabaceae]] r8uy2cpiycy5nwaqpja2irsd3xogn55 0 462229 2909396 2026-06-04T19:28:51Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy gedeeltelik vertaal uit enwiki 2909396 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination 195606.jpg|duimnael|225px|Voorblad van wetenskapfiksietydskrif ''Imagination'', Junie 1956]] '''Ruimte-opera''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]]<ref name="ref0" /> en [[wetenskapfantasie]]<ref name="ref1" /> wat [[Epos|epiese]] buitenste ruimte-avonture beklemtoon, wat afspeel in 'n [[heelal]] waarin [[vinniger-as-lig]]-reise algemeen geword het. Die intriges speel dikwels af teen 'n agtergrond van [[ruimteoorlogvoering]], vreemdelingebeskawings en [[galaktiese ryk]]e. Die subgenre word soms beskou as 'n futuristiese huldeblyk aan vroeëre avontuursagas, soos dié wat in [[mitologie]] en [[Ridderroman|ridderromanse]] gevind word. Die term verwys nie na [[opera|operamusiek]] nie, maar het oorspronklik verwys na die [[melodrama]], omvang en formulevormige verhale van operas, baie soos gebruik in "[[sepie|soap opera]]", 'n melodramatiese huishoudelike drama, en "[[perd-opera]]",'n 1930's-frase vir 'n cliché-agtige en formule-agtige [[Westerse film]].<ref name="Pringle" /> [[Prototipe|Prototipes]] van ruimte-opera het in die vroeë twintigste eeu ontstaan, en die genre geniet vandag groot gewildheid in literatuur, film, strokiesprente, televisie, videospeletjies en bordspeletjies. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref0">Agafonova, Karina, et al. "How Do People Read Science Fiction and Why is it Popular: Common Tendencies and Comparative Analysis." CEUR Workshop Proceedings, 2021.</ref> <ref name="ref1">{{Cite web|title=20 Best Diverse Space Opera Books You Need to Read – Bookish Brews|url=https://bookishbrews.com/diverse-space-opera-books/|date=2022-04-10|access-date=2026-02-01|language=en-US}}</ref> <ref name="Pringle">{{cite book |author-last=Pringle |author-first=David |chapter=What is this thing called space opera? |year=2000 |editor-last=Westfahl |editor-first=Gary |title=Space and Beyond: The frontier theme in science fiction |page=36 |edition=1st |publisher=Greenwood Press |place=Westport, CT |isbn=978-0313308468 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=cLbvA_WyBRMC&pg=PA36 |access-date=24 March 2017}}</ref> }} {{Normdata}} mro86oam3e634k4b46h8l8pyzja248c 2909397 2909396 2026-06-04T19:29:17Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Ruimte-opera]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909397 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination 195606.jpg|duimnael|225px|Voorblad van wetenskapfiksietydskrif ''Imagination'', Junie 1956]] '''Ruimte-opera''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]]<ref name="ref0" /> en [[wetenskapfantasie]]<ref name="ref1" /> wat [[Epos|epiese]] buitenste ruimte-avonture beklemtoon, wat afspeel in 'n [[heelal]] waarin [[vinniger-as-lig]]-reise algemeen geword het. Die intriges speel dikwels af teen 'n agtergrond van [[ruimteoorlogvoering]], vreemdelingebeskawings en [[galaktiese ryk]]e. Die subgenre word soms beskou as 'n futuristiese huldeblyk aan vroeëre avontuursagas, soos dié wat in [[mitologie]] en [[Ridderroman|ridderromanse]] gevind word. Die term verwys nie na [[opera|operamusiek]] nie, maar het oorspronklik verwys na die [[melodrama]], omvang en formulevormige verhale van operas, baie soos gebruik in "[[sepie|soap opera]]", 'n melodramatiese huishoudelike drama, en "[[perd-opera]]",'n 1930's-frase vir 'n cliché-agtige en formule-agtige [[Westerse film]].<ref name="Pringle" /> [[Prototipe|Prototipes]] van ruimte-opera het in die vroeë twintigste eeu ontstaan, en die genre geniet vandag groot gewildheid in literatuur, film, strokiesprente, televisie, videospeletjies en bordspeletjies. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref0">Agafonova, Karina, et al. "How Do People Read Science Fiction and Why is it Popular: Common Tendencies and Comparative Analysis." CEUR Workshop Proceedings, 2021.</ref> <ref name="ref1">{{Cite web|title=20 Best Diverse Space Opera Books You Need to Read – Bookish Brews|url=https://bookishbrews.com/diverse-space-opera-books/|date=2022-04-10|access-date=2026-02-01|language=en-US}}</ref> <ref name="Pringle">{{cite book |author-last=Pringle |author-first=David |chapter=What is this thing called space opera? |year=2000 |editor-last=Westfahl |editor-first=Gary |title=Space and Beyond: The frontier theme in science fiction |page=36 |edition=1st |publisher=Greenwood Press |place=Westport, CT |isbn=978-0313308468 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=cLbvA_WyBRMC&pg=PA36 |access-date=24 March 2017}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimte-opera]] 557e17yj8ea3tnm5s7lqisqtl6bqf8e 2909398 2909397 2026-06-04T19:29:44Z Rooiratel 90342 2909398 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination 195606.jpg|duimnael|225px|Voorblad van wetenskapfiksietydskrif ''Imagination'', Junie 1956]] '''Ruimte-opera''' is 'n [[subgenre]] van [[wetenskapfiksie]]<ref name="ref0" /> en [[wetenskapfantasie]]<ref name="ref1" /> wat [[Epos|epiese]] buitenste ruimte-avonture beklemtoon, wat afspeel in 'n [[heelal]] waarin [[vinniger-as-lig]]-reise algemeen geword het. Die intriges speel dikwels af teen 'n agtergrond van [[ruimteoorlogvoering]], vreemdelingebeskawings en [[galaktiese ryk]]e. Die subgenre word soms beskou as 'n futuristiese huldeblyk aan vroeëre avontuursagas, soos dié wat in [[mitologie]] en [[Ridderroman|ridderromanse]] gevind word. Die term verwys nie na [[opera|operamusiek]] nie, maar het oorspronklik verwys na die [[melodrama]], omvang en formulevormige verhale van operas, baie soos gebruik in "[[sepie|soap opera]]", 'n melodramatiese huishoudelike drama, en "[[perd-opera]]", 'n 1930's-frase vir 'n cliché-agtige en formule-agtige [[Westerse film]].<ref name="Pringle" /> [[Prototipe|Prototipes]] van ruimte-opera het in die vroeë twintigste eeu ontstaan, en die genre geniet vandag groot gewildheid in literatuur, film, strokiesprente, televisie, videospeletjies en bordspeletjies. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref0">Agafonova, Karina, et al. "How Do People Read Science Fiction and Why is it Popular: Common Tendencies and Comparative Analysis." CEUR Workshop Proceedings, 2021.</ref> <ref name="ref1">{{Cite web|title=20 Best Diverse Space Opera Books You Need to Read – Bookish Brews|url=https://bookishbrews.com/diverse-space-opera-books/|date=2022-04-10|access-date=2026-02-01|language=en-US}}</ref> <ref name="Pringle">{{cite book |author-last=Pringle |author-first=David |chapter=What is this thing called space opera? |year=2000 |editor-last=Westfahl |editor-first=Gary |title=Space and Beyond: The frontier theme in science fiction |page=36 |edition=1st |publisher=Greenwood Press |place=Westport, CT |isbn=978-0313308468 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=cLbvA_WyBRMC&pg=PA36 |access-date=24 March 2017}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimte-opera| ]] gc1dhblkxl2xglf21mx1t4li054bt9u 14 462230 2909399 2026-06-04T19:31:36Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909399 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909400 2909399 2026-06-04T19:32:28Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Wetenskapfiksie-genres]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909400 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Wetenskapfiksie-genres]] 3c6pzgnm5vtbenx9z2s9e35adpfrcsu 2909401 2909400 2026-06-04T19:32:42Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Wetenskapfiksie-temas]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909401 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Wetenskapfiksie-genres]] [[Kategorie:Wetenskapfiksie-temas]] 42vm1j0dfxewkzflw5t98owjz6xj4u5 0 462231 2909404 2026-06-04T19:36:58Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy gedeeltelik vertaal uit enwiki 2909404 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Jim Mickle | image = Jim Mickle (cropped).jpg | image_size = 220px | caption = Mickle in 2014 | birth_date = {{Birth year and age|1979}} | birth_place = [[Pottstown, Pennsylvania]], V.S.A. | years_active = 2006–hede | occupation = {{hlist|regisseur|draaiboekskrywer}} }} '''Jim Mickle''' (gebore 1979)<ref name=twitch>{{cite web|url=http://twitchfilm.com/2010/08/the-new-american-horror-jim-mickle.html|title=The New American Horror: Jim Mickle|last=Brown|first=Todd|work=[[Twitch Film]]|date=August 17, 2010|access-date=January 19, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203135546/http://twitchfilm.com/2010/08/the-new-american-horror-jim-mickle.html|archive-date=February 3, 2014|df=mdy-all}}</ref> is 'n Amerikaanse regisseur en skrywer, bekend vir films soos ''[[Mulberry Street (rolprent)|Mulberry Street]]'', ''[[Stake Land]]'', ''[[We Are What We Are (2013 rolprent)|We Are What We Are]]'' en ''[[Cold in July (rolprent)|Cold in July]]''.Hy het ook die [[SundanceTV]] reeks ''[[Hap and Leonard]]'' mede-ontwikkel, en die [[Netflix]] reeks ''[[Sweet Tooth (TV reeks)|Sweet Tooth]]''. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} gxs2kelhv7wu7a1xy28pdi56yk76xs1 2909405 2909404 2026-06-04T19:37:33Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Geboortes in 1979]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909405 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Jim Mickle | image = Jim Mickle (cropped).jpg | image_size = 220px | caption = Mickle in 2014 | birth_date = {{Birth year and age|1979}} | birth_place = [[Pottstown, Pennsylvania]], V.S.A. | years_active = 2006–hede | occupation = {{hlist|regisseur|draaiboekskrywer}} }} '''Jim Mickle''' (gebore 1979)<ref name=twitch>{{cite web|url=http://twitchfilm.com/2010/08/the-new-american-horror-jim-mickle.html|title=The New American Horror: Jim Mickle|last=Brown|first=Todd|work=[[Twitch Film]]|date=August 17, 2010|access-date=January 19, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203135546/http://twitchfilm.com/2010/08/the-new-american-horror-jim-mickle.html|archive-date=February 3, 2014|df=mdy-all}}</ref> is 'n Amerikaanse regisseur en skrywer, bekend vir films soos ''[[Mulberry Street (rolprent)|Mulberry Street]]'', ''[[Stake Land]]'', ''[[We Are What We Are (2013 rolprent)|We Are What We Are]]'' en ''[[Cold in July (rolprent)|Cold in July]]''.Hy het ook die [[SundanceTV]] reeks ''[[Hap and Leonard]]'' mede-ontwikkel, en die [[Netflix]] reeks ''[[Sweet Tooth (TV reeks)|Sweet Tooth]]''. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] j2palq5ijeci5malevvp0btwqgj9skg 2909406 2909405 2026-06-04T19:37:50Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Amerikaanse regisseurs]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909406 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Jim Mickle | image = Jim Mickle (cropped).jpg | image_size = 220px | caption = Mickle in 2014 | birth_date = {{Birth year and age|1979}} | birth_place = [[Pottstown, Pennsylvania]], V.S.A. | years_active = 2006–hede | occupation = {{hlist|regisseur|draaiboekskrywer}} }} '''Jim Mickle''' (gebore 1979)<ref name=twitch>{{cite web|url=http://twitchfilm.com/2010/08/the-new-american-horror-jim-mickle.html|title=The New American Horror: Jim Mickle|last=Brown|first=Todd|work=[[Twitch Film]]|date=August 17, 2010|access-date=January 19, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203135546/http://twitchfilm.com/2010/08/the-new-american-horror-jim-mickle.html|archive-date=February 3, 2014|df=mdy-all}}</ref> is 'n Amerikaanse regisseur en skrywer, bekend vir films soos ''[[Mulberry Street (rolprent)|Mulberry Street]]'', ''[[Stake Land]]'', ''[[We Are What We Are (2013 rolprent)|We Are What We Are]]'' en ''[[Cold in July (rolprent)|Cold in July]]''.Hy het ook die [[SundanceTV]] reeks ''[[Hap and Leonard]]'' mede-ontwikkel, en die [[Netflix]] reeks ''[[Sweet Tooth (TV reeks)|Sweet Tooth]]''. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Amerikaanse regisseurs]] j1vb89e3i3sak4v66h3p4ezfgmbbaeq 2909407 2909406 2026-06-04T19:38:03Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Amerikaanse draaiboekskrywers]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909407 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Jim Mickle | image = Jim Mickle (cropped).jpg | image_size = 220px | caption = Mickle in 2014 | birth_date = {{Birth year and age|1979}} | birth_place = [[Pottstown, Pennsylvania]], V.S.A. | years_active = 2006–hede | occupation = {{hlist|regisseur|draaiboekskrywer}} }} '''Jim Mickle''' (gebore 1979)<ref name=twitch>{{cite web|url=http://twitchfilm.com/2010/08/the-new-american-horror-jim-mickle.html|title=The New American Horror: Jim Mickle|last=Brown|first=Todd|work=[[Twitch Film]]|date=August 17, 2010|access-date=January 19, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203135546/http://twitchfilm.com/2010/08/the-new-american-horror-jim-mickle.html|archive-date=February 3, 2014|df=mdy-all}}</ref> is 'n Amerikaanse regisseur en skrywer, bekend vir films soos ''[[Mulberry Street (rolprent)|Mulberry Street]]'', ''[[Stake Land]]'', ''[[We Are What We Are (2013 rolprent)|We Are What We Are]]'' en ''[[Cold in July (rolprent)|Cold in July]]''.Hy het ook die [[SundanceTV]] reeks ''[[Hap and Leonard]]'' mede-ontwikkel, en die [[Netflix]] reeks ''[[Sweet Tooth (TV reeks)|Sweet Tooth]]''. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Amerikaanse regisseurs]] [[Kategorie:Amerikaanse draaiboekskrywers]] 6xt6up8zn3v9g23py96f6smd67bwiv9 0 462232 2909409 2026-06-04T19:50:39Z Oesjaar 7467 Nuwe genus. 2909409 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Argyrolobium |authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Calispepla'' <small>Vved.</small> * ''Calycotome'' <small>E.Mey.</small> * ''Chasmone'' <small>E.Mey.</small> * ''Dalmatocytisus'' <small>Trinajstić</small> * ''Diotolotus'' <small>Tausch</small> * ''Gamochilum'' <small>Walp.</small> * ''Lotophyllus'' <small>Link</small> * ''Macrolotus'' <small>Harms</small> * ''Tephrothamnus'' <small>Sweet ex Hiern</small> * ''Trichasma'' <small>Walp.</small> }} '''''Argyrolobium''''' (silwerpeule) is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. == Spesies == Daar is tagtig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331366-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Argyrolobium aciculare]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium aegacanthoides]]'' <small>(Vved.) Moteetee</small> * ''[[Argyrolobium aequinoctiale]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Argyrolobium amplexicaule]]'' <small>(E.Mey.) Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium angustissimum]]'' <small>(E.Mey.) T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium arabicum]]'' <small>(Decne.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium argenteum]]'' <small>(Jacq.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium armindae]]'' <small>Marrero Rodr.</small> * ''[[Argyrolobium ascendens]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium baptisioides]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium barbatum]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium barikotense]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Argyrolobium biebersteinii]]'' <small>P.W.Ball</small> * ''[[Argyrolobium campicola]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium candicans]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium catatiiv(Drake) A.G.Peltier</small> * ''[[Argyrolobium collinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium confertum]]'' <small>Polhill</small> * ''[[Argyrolobium crassifolium]]'' <small>(E.Mey.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium crinitum]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium crotalarioides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium dimidiatum]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Argyrolobium eylesii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Argyrolobium filifolia]]'' <small>(Pers.) ined.</small> * ''[[Argyrolobium fischeri]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Argyrolobium flaccidum]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium friesianum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium frutescens]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Argyrolobium harmsianum]]'' <small>Schltr. ex Harms</small> * ''[[Argyrolobium harveyanum]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Argyrolobium humile]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Argyrolobium incanum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium itremoense]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Argyrolobium longifolium]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium lotoides]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Argyrolobium lunare]]'' <small>(L.) Druce</small> * ''[[Argyrolobium macrophyllum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium marginatum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Argyrolobium megarhizum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Argyrolobium microphyllum]]'' <small>Ball</small> * ''[[Argyrolobium molle]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium mucilagineum]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium muddii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium nigrescens]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium pachyphyllum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Argyrolobium parviflorum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium pauciflorum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium pedunculare]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Argyrolobium petiolare]]'' <small>(E.Mey.) Steud.</small> * ''[[Argyrolobium polyphyllum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium prilipkoanum]]'' <small>Grossh.</small> * ''[[Argyrolobium pseudotuberosum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium pulvinatum]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Argyrolobium pumilum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium purpurascens]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium ramosissimum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Argyrolobium rarum]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium robustum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium roseum]]'' <small>(Cambess.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium rotundifolium]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium rupestre]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium saharae]]'' <small>Pomel</small> * ''[[Argyrolobium schimperianum]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Argyrolobium sericosemium]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium speciosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium splendens]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium stenophyllum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Argyrolobium stipulaceum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium stolzii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium strigosum]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium tomentosum]]'' <small>(Andrews) Druce</small> * ''[[Argyrolobium tortum]]'' <small>Suess.</small> * ''[[Argyrolobium transvaalense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Argyrolobium trifoliatum]]'' <small>(Thunb.) Druce</small> * ''[[Argyrolobium tuberosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium uniflorum]]'' <small>(Decne.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium vaginiferum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium velutinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium wilmsii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium zanonii]]'' <small>(Turra) P.W.Ball</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium| ]] c2a3xh0vmqomdbqyj5hc4oakr6c8bzt 2909410 2909409 2026-06-04T19:51:37Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2909410 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Argyrolobium |authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Calispepla'' <small>Vved.</small> * ''Calycotome'' <small>E.Mey.</small> * ''Chasmone'' <small>E.Mey.</small> * ''Dalmatocytisus'' <small>Trinajstić</small> * ''Diotolotus'' <small>Tausch</small> * ''Gamochilum'' <small>Walp.</small> * ''Lotophyllus'' <small>Link</small> * ''Macrolotus'' <small>Harms</small> * ''Tephrothamnus'' <small>Sweet ex Hiern</small> * ''Trichasma'' <small>Walp.</small> }} '''''Argyrolobium''''' (silwerpeule) is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. == Spesies == Daar is tagtig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331366-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Argyrolobium aciculare]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium aegacanthoides]]'' <small>(Vved.) Moteetee</small> * ''[[Argyrolobium aequinoctiale]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Argyrolobium amplexicaule]]'' <small>(E.Mey.) Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium angustissimum]]'' <small>(E.Mey.) T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium arabicum]]'' <small>(Decne.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium argenteum]]'' <small>(Jacq.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium armindae]]'' <small>Marrero Rodr.</small> * ''[[Argyrolobium ascendens]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium baptisioides]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium barbatum]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium barikotense]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Argyrolobium biebersteinii]]'' <small>P.W.Ball</small> * ''[[Argyrolobium campicola]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium candicans]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium catatii]]'' <small>(Drake) A.G.Peltier</small> * ''[[Argyrolobium collinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium confertum]]'' <small>Polhill</small> * ''[[Argyrolobium crassifolium]]'' <small>(E.Mey.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium crinitum]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium crotalarioides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium dimidiatum]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Argyrolobium eylesii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Argyrolobium filifolia]]'' <small>(Pers.) ined.</small> * ''[[Argyrolobium fischeri]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Argyrolobium flaccidum]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium friesianum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium frutescens]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Argyrolobium harmsianum]]'' <small>Schltr. ex Harms</small> * ''[[Argyrolobium harveyanum]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Argyrolobium humile]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Argyrolobium incanum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium itremoense]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Argyrolobium longifolium]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium lotoides]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Argyrolobium lunare]]'' <small>(L.) Druce</small> * ''[[Argyrolobium macrophyllum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium marginatum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Argyrolobium megarhizum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Argyrolobium microphyllum]]'' <small>Ball</small> * ''[[Argyrolobium molle]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium mucilagineum]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium muddii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium nigrescens]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium pachyphyllum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Argyrolobium parviflorum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium pauciflorum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium pedunculare]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Argyrolobium petiolare]]'' <small>(E.Mey.) Steud.</small> * ''[[Argyrolobium polyphyllum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium prilipkoanum]]'' <small>Grossh.</small> * ''[[Argyrolobium pseudotuberosum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium pulvinatum]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Argyrolobium pumilum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium purpurascens]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium ramosissimum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Argyrolobium rarum]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium robustum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium roseum]]'' <small>(Cambess.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium rotundifolium]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium rupestre]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium saharae]]'' <small>Pomel</small> * ''[[Argyrolobium schimperianum]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Argyrolobium sericosemium]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium speciosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium splendens]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium stenophyllum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Argyrolobium stipulaceum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium stolzii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium strigosum]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium tomentosum]]'' <small>(Andrews) Druce</small> * ''[[Argyrolobium tortum]]'' <small>Suess.</small> * ''[[Argyrolobium transvaalense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Argyrolobium trifoliatum]]'' <small>(Thunb.) Druce</small> * ''[[Argyrolobium tuberosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium uniflorum]]'' <small>(Decne.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium vaginiferum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium velutinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium wilmsii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium zanonii]]'' <small>(Turra) P.W.Ball</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium| ]] ekqj2iiqk6mn7hw0tl99dim9drjiars 2909413 2909410 2026-06-04T19:56:00Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakels 2909413 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Argyrolobium |authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Calispepla'' <small>Vved.</small> * ''Calycotome'' <small>E.Mey.</small> * ''Chasmone'' <small>E.Mey.</small> * ''Dalmatocytisus'' <small>Trinajstić</small> * ''Diotolotus'' <small>Tausch</small> * ''Gamochilum'' <small>Walp.</small> * ''Lotophyllus'' <small>Link</small> * ''Macrolotus'' <small>Harms</small> * ''Tephrothamnus'' <small>Sweet ex Hiern</small> * ''Trichasma'' <small>Walp.</small> }} '''''Argyrolobium''''' (silwerpeule) is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. == Spesies == Daar is tagtig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331366-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Argyrolobium aciculare]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium aegacanthoides]]'' <small>(Vved.) Moteetee</small> * ''[[Argyrolobium aequinoctiale]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Argyrolobium amplexicaule]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium angustissimum]]'' <small>(E.Mey.) T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium arabicum]]'' <small>(Decne.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium argenteum]]'' <small>(Jacq.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium armindae]]'' <small>Marrero Rodr.</small> * ''[[Argyrolobium ascendens]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium baptisioides]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium barbatum]]'' <small>([[Carl Meissner|Meisn.]]) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium barikotense]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Argyrolobium biebersteinii]]'' <small>P.W.Ball</small> * ''[[Argyrolobium campicola]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium candicans]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium catatii]]'' <small>(Drake) A.G.Peltier</small> * ''[[Argyrolobium collinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium confertum]]'' <small>Polhill</small> * ''[[Argyrolobium crassifolium]]'' <small>(E.Mey.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium crinitum]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium crotalarioides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium dimidiatum]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Argyrolobium eylesii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Argyrolobium filifolia]]'' <small>([[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]) ined.</small> * ''[[Argyrolobium fischeri]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Argyrolobium flaccidum]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium friesianum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium frutescens]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Argyrolobium harmsianum]]'' <small>Schltr. ex Harms</small> * ''[[Argyrolobium harveyanum]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Argyrolobium humile]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Argyrolobium incanum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium itremoense]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Argyrolobium longifolium]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium lotoides]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Argyrolobium lunare]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Druce</small> * ''[[Argyrolobium macrophyllum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium marginatum]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Argyrolobium megarhizum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Argyrolobium microphyllum]]'' <small>Ball</small> * ''[[Argyrolobium molle]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium mucilagineum]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium muddii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium nigrescens]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium pachyphyllum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Argyrolobium parviflorum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium pauciflorum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium pedunculare]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Argyrolobium petiolare]]'' <small>(E.Mey.) Steud.</small> * ''[[Argyrolobium polyphyllum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium prilipkoanum]]'' <small>Grossh.</small> * ''[[Argyrolobium pseudotuberosum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium pulvinatum]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Argyrolobium pumilum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium purpurascens]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium ramosissimum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Argyrolobium rarum]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium robustum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium roseum]]'' <small>(Cambess.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium rotundifolium]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium rupestre]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium saharae]]'' <small>Pomel</small> * ''[[Argyrolobium schimperianum]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Argyrolobium sericosemium]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium speciosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium splendens]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium stenophyllum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Argyrolobium stipulaceum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium stolzii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium strigosum]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium tomentosum]]'' <small>(Andrews) Druce</small> * ''[[Argyrolobium tortum]]'' <small>Suess.</small> * ''[[Argyrolobium transvaalense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Argyrolobium trifoliatum]]'' <small>(Thunb.) Druce</small> * ''[[Argyrolobium tuberosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium uniflorum]]'' <small>(Decne.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium vaginiferum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium velutinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium wilmsii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium zanonii]]'' <small>(Turra) P.W.Ball</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium| ]] l279d800vrinyg0e58j9z0v1lkpdkgu 2909425 2909413 2026-06-04T20:11:12Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2909425 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Argyrolobium |authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Calispepla'' <small>Vved.</small> * ''Calycotome'' <small>E.Mey.</small> * ''Chasmone'' <small>E.Mey.</small> * ''Dalmatocytisus'' <small>Trinajstić</small> * ''Diotolotus'' <small>Tausch</small> * ''Gamochilum'' <small>Walp.</small> * ''Lotophyllus'' <small>Link</small> * ''Macrolotus'' <small>Harms</small> * ''Tephrothamnus'' <small>Sweet ex Hiern</small> * ''Trichasma'' <small>Walp.</small> | range_map =Argyrolobium distribution map.svg }} '''''Argyrolobium''''' (silwerpeule) is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. == Spesies == Daar is tagtig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331366-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Argyrolobium aciculare]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium aegacanthoides]]'' <small>(Vved.) Moteetee</small> * ''[[Argyrolobium aequinoctiale]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Argyrolobium amplexicaule]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium angustissimum]]'' <small>(E.Mey.) T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium arabicum]]'' <small>(Decne.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium argenteum]]'' <small>(Jacq.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium armindae]]'' <small>Marrero Rodr.</small> * ''[[Argyrolobium ascendens]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium baptisioides]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium barbatum]]'' <small>([[Carl Meissner|Meisn.]]) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium barikotense]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Argyrolobium biebersteinii]]'' <small>P.W.Ball</small> * ''[[Argyrolobium campicola]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium candicans]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium catatii]]'' <small>(Drake) A.G.Peltier</small> * ''[[Argyrolobium collinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium confertum]]'' <small>Polhill</small> * ''[[Argyrolobium crassifolium]]'' <small>(E.Mey.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium crinitum]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium crotalarioides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium dimidiatum]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Argyrolobium eylesii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Argyrolobium filifolia]]'' <small>([[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]) ined.</small> * ''[[Argyrolobium fischeri]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Argyrolobium flaccidum]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium friesianum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium frutescens]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Argyrolobium harmsianum]]'' <small>Schltr. ex Harms</small> * ''[[Argyrolobium harveyanum]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Argyrolobium humile]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Argyrolobium incanum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium itremoense]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Argyrolobium longifolium]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium lotoides]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Argyrolobium lunare]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Druce</small> * ''[[Argyrolobium macrophyllum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium marginatum]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Argyrolobium megarhizum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Argyrolobium microphyllum]]'' <small>Ball</small> * ''[[Argyrolobium molle]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium mucilagineum]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium muddii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium nigrescens]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium pachyphyllum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Argyrolobium parviflorum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium pauciflorum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium pedunculare]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Argyrolobium petiolare]]'' <small>(E.Mey.) Steud.</small> * ''[[Argyrolobium polyphyllum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium prilipkoanum]]'' <small>Grossh.</small> * ''[[Argyrolobium pseudotuberosum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium pulvinatum]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Argyrolobium pumilum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium purpurascens]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium ramosissimum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Argyrolobium rarum]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium robustum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium roseum]]'' <small>(Cambess.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium rotundifolium]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium rupestre]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium saharae]]'' <small>Pomel</small> * ''[[Argyrolobium schimperianum]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Argyrolobium sericosemium]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium speciosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium splendens]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium stenophyllum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Argyrolobium stipulaceum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium stolzii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium strigosum]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium tomentosum]]'' <small>(Andrews) Druce</small> * ''[[Argyrolobium tortum]]'' <small>Suess.</small> * ''[[Argyrolobium transvaalense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Argyrolobium trifoliatum]]'' <small>(Thunb.) Druce</small> * ''[[Argyrolobium tuberosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium uniflorum]]'' <small>(Decne.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium vaginiferum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium velutinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium wilmsii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium zanonii]]'' <small>(Turra) P.W.Ball</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium| ]] 14qp75ot9010lbod3oyx4upmvnle39a 0 462233 2909411 2026-06-04T19:53:49Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy gedeeltelik vertaal uit enwiki 2909411 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Sunrise (サンライズ) |kenteken = [[Beeld:Sunrise-Logo.svg|150px]] |tipe = [[Division (business)|Division]] |stigting = {{Start date and age|1972|9}} |stigter = |ligging_stad = [[Suginami]], Tokyo |ligging_land = [[Japan]] |ligging = [[Ogikubo, Tokyo|Ogikubo]] |liggings = |sleutelpersone = |eienaar = [[Bandai Namco Filmworks]] |gebied_bedien = |industrie = [[Anime]] |produkte = |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |getal_werknemers = |ouer = |afdelings = |filiale = Sunrise Arte<br/>Sunrise Animation School<br/>Sunrise Studio 3 |slagspreuk = |webwerf = {{URL|sunrise-inc.co.jp}} |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = }} [[Beeld:チヨダ本社（5階）.jpg|duimnael|regs|Hoofkwartier in [[Suginami, Tokio]]]] {{Nihongo|'''Sunrise'''|サンライズ|Sanraizu|lead=yes|extra=gestileer in hoofletters en ook gebrandmerk as '''Sunrise Studios'''}} is 'n Japannese animasieateljee, wat dien as die vlagskipafdeling en die [[handelsnaam]] vir die "IP Production Group"-eenheid van [[Bandai Namco Filmworks]],<ref>{{cite web|url=http://www.sunrise-inc.co.jp/international/company/outline.html |title=SUNRISE INTERNATIONAL Information [Company Outline&#93; |publisher=Sunrise-inc.co.jp |access-date=2017-02-06}}</ref> 'n filiaal van [[Bandai Namco Holdings]]. Die afdeling is verantwoordelik vir die Sunrise-etiket, met 'n fokus op animasieproduksie. Voor 2022 het Sunrise as 'n aparte maatskappy bedryf met sy produksiekantore onder een dak. Sunrise het sy bedrywighede as 'n maatskappy in September 1972 onder die naam Sunrise Studio begin. Na die skeiding van Shoeisha en die filmverspreider Tohokushinsha in 1977, is dit herbenoem na Nippon Sunrise en het dit sy huidige naam in 1987 aangeneem. Na 22 jaar as 'n onafhanklike ateljee, is dit in 1994 deur die speelgoedvervaardiger [[Bandai]] oorgeneem voordat dit in 2005 met die videospeletjie-uitgewer [[Namco]] saamgesmelt het om [[Bandai Namco Holdings]] te vorm. Die ateljee was betrokke by baie krities bekroonde anime-televisiereekse, van oorspronklike werke tot manga-aanpassings, insluitend die ''[[Gundam]]''-reeks, die''[[Mashin Hero Wataru]]''-reeks, die ''[[Brave-reeks|Brave]]'' en ''[[Eldran-reeks|Eldran]]''-reeks, [[Code Geass]], die''[[City Hunter (1987 TV-reeks)|City Hunter]]''-reeks, ''[[The Vision of Escaflowne]]'', ''[[Aura Battler Dunbine]]'', ''[[Blue Comet SPT Layzner]]'', die ''[[Inuyasha (TV-reeks)|Inuyasha]]''-reeks, die ''[[Love Live!]]''-reeks, ''[[Crest of the Stars]]'' onder andere. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} r4ujl9cbwort8do4xkghm4hyj687i4t 2909412 2909411 2026-06-04T19:55:25Z Rooiratel 90342 2909412 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Sunrise (サンライズ) |kenteken = [[Beeld:Sunrise-Logo.svg|150px]] |tipe = Divisie |stigting = {{Start date and age|1972|9}} |stigter = |ligging_stad = [[Suginami]], Tokio |ligging_land = [[Japan]] |ligging = [[Ogikubo, Tokio|Ogikubo]] |liggings = |sleutelpersone = |eienaar = [[Bandai Namco Filmworks]] |gebied_bedien = |industrie = [[Anime]] |produkte = |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |getal_werknemers = |ouer = |afdelings = |filiale = Sunrise Arte<br/>Sunrise Animation School<br/>Sunrise Studio 3 |slagspreuk = |webwerf = {{URL|sunrise-inc.co.jp}} |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = }} [[Beeld:チヨダ本社（5階）.jpg|duimnael|regs|Hoofkwartier in [[Suginami, Tokio]]]] {{Nihongo|'''Sunrise'''|サンライズ|Sanraizu|lead=yes|extra=gestileer in hoofletters en ook gebrandmerk as '''Sunrise Studios'''}} is 'n Japannese animasieateljee, wat dien as die vlagskipafdeling en die [[handelsnaam]] vir die "IP Production Group"-eenheid van [[Bandai Namco Filmworks]],<ref>{{cite web|url=http://www.sunrise-inc.co.jp/international/company/outline.html |title=SUNRISE INTERNATIONAL Information [Company Outline&#93; |publisher=Sunrise-inc.co.jp |access-date=2017-02-06}}</ref> 'n filiaal van [[Bandai Namco Holdings]]. Die afdeling is verantwoordelik vir die Sunrise-etiket, met 'n fokus op animasieproduksie. Voor 2022 het Sunrise as 'n aparte maatskappy bedryf met sy produksiekantore onder een dak. Sunrise het sy bedrywighede as 'n maatskappy in September 1972 onder die naam Sunrise Studio begin. Na die skeiding van Shoeisha en die filmverspreider Tohokushinsha in 1977, is dit herbenoem na Nippon Sunrise en het dit sy huidige naam in 1987 aangeneem. Na 22 jaar as 'n onafhanklike ateljee, is dit in 1994 deur die speelgoedvervaardiger [[Bandai]] oorgeneem voordat dit in 2005 met die videospeletjie-uitgewer [[Namco]] saamgesmelt het om [[Bandai Namco Holdings]] te vorm. Die ateljee was betrokke by baie krities bekroonde anime-televisiereekse, van oorspronklike werke tot manga-aanpassings, insluitend die ''[[Gundam]]''-reeks, die''[[Mashin Hero Wataru]]''-reeks, die ''[[Brave-reeks|Brave]]'' en ''[[Eldran-reeks|Eldran]]''-reeks, [[Code Geass]], die''[[City Hunter (1987 TV-reeks)|City Hunter]]''-reeks, ''[[The Vision of Escaflowne]]'', ''[[Aura Battler Dunbine]]'', ''[[Blue Comet SPT Layzner]]'', die ''[[Inuyasha (TV-reeks)|Inuyasha]]''-reeks, die ''[[Love Live!]]''-reeks, ''[[Crest of the Stars]]'' onder andere. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} riqmunbs54p7iuucx60i7be5tg68oui 2909414 2909412 2026-06-04T19:57:03Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Animasiestudio's]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909414 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Sunrise (サンライズ) |kenteken = [[Beeld:Sunrise-Logo.svg|150px]] |tipe = Divisie |stigting = {{Start date and age|1972|9}} |stigter = |ligging_stad = [[Suginami]], Tokio |ligging_land = [[Japan]] |ligging = [[Ogikubo, Tokio|Ogikubo]] |liggings = |sleutelpersone = |eienaar = [[Bandai Namco Filmworks]] |gebied_bedien = |industrie = [[Anime]] |produkte = |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |getal_werknemers = |ouer = |afdelings = |filiale = Sunrise Arte<br/>Sunrise Animation School<br/>Sunrise Studio 3 |slagspreuk = |webwerf = {{URL|sunrise-inc.co.jp}} |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = }} [[Beeld:チヨダ本社（5階）.jpg|duimnael|regs|Hoofkwartier in [[Suginami, Tokio]]]] {{Nihongo|'''Sunrise'''|サンライズ|Sanraizu|lead=yes|extra=gestileer in hoofletters en ook gebrandmerk as '''Sunrise Studios'''}} is 'n Japannese animasieateljee, wat dien as die vlagskipafdeling en die [[handelsnaam]] vir die "IP Production Group"-eenheid van [[Bandai Namco Filmworks]],<ref>{{cite web|url=http://www.sunrise-inc.co.jp/international/company/outline.html |title=SUNRISE INTERNATIONAL Information [Company Outline&#93; |publisher=Sunrise-inc.co.jp |access-date=2017-02-06}}</ref> 'n filiaal van [[Bandai Namco Holdings]]. Die afdeling is verantwoordelik vir die Sunrise-etiket, met 'n fokus op animasieproduksie. Voor 2022 het Sunrise as 'n aparte maatskappy bedryf met sy produksiekantore onder een dak. Sunrise het sy bedrywighede as 'n maatskappy in September 1972 onder die naam Sunrise Studio begin. Na die skeiding van Shoeisha en die filmverspreider Tohokushinsha in 1977, is dit herbenoem na Nippon Sunrise en het dit sy huidige naam in 1987 aangeneem. Na 22 jaar as 'n onafhanklike ateljee, is dit in 1994 deur die speelgoedvervaardiger [[Bandai]] oorgeneem voordat dit in 2005 met die videospeletjie-uitgewer [[Namco]] saamgesmelt het om [[Bandai Namco Holdings]] te vorm. Die ateljee was betrokke by baie krities bekroonde anime-televisiereekse, van oorspronklike werke tot manga-aanpassings, insluitend die ''[[Gundam]]''-reeks, die''[[Mashin Hero Wataru]]''-reeks, die ''[[Brave-reeks|Brave]]'' en ''[[Eldran-reeks|Eldran]]''-reeks, [[Code Geass]], die''[[City Hunter (1987 TV-reeks)|City Hunter]]''-reeks, ''[[The Vision of Escaflowne]]'', ''[[Aura Battler Dunbine]]'', ''[[Blue Comet SPT Layzner]]'', die ''[[Inuyasha (TV-reeks)|Inuyasha]]''-reeks, die ''[[Love Live!]]''-reeks, ''[[Crest of the Stars]]'' onder andere. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Animasiestudio's]] g0qe2rjc7y0a1in29ag0l0ydm1u5vdu 2909418 2909414 2026-06-04T19:59:22Z Rooiratel 90342 2909418 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Sunrise (サンライズ) |kenteken = [[Beeld:Sunrise-Logo.svg|150px]] |tipe = Divisie |stigting = {{Start date and age|1972|9}} |stigter = |ligging_stad = [[Suginami]], Tokio |ligging_land = [[Japan]] |ligging = [[Ogikubo, Tokio|Ogikubo]] |liggings = |sleutelpersone = |eienaar = [[Bandai Namco Filmworks]] |gebied_bedien = |industrie = [[Anime]] |produkte = |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |getal_werknemers = |ouer = |afdelings = |filiale = Sunrise Arte<br/>Sunrise Animation School<br/>Sunrise Studio 3 |slagspreuk = |webwerf = {{URL|sunrise-inc.co.jp}} |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = }} [[Beeld:チヨダ本社（5階）.jpg|duimnael|regs|Hoofkwartier in [[Suginami, Tokio]]]] {{Nihongo|'''Sunrise'''|サンライズ|Sanraizu|lead=yes|extra=gestileer in hoofletters en ook gebrandmerk as '''Sunrise Studios'''}} is 'n Japannese animasieateljee, wat dien as die vlagskipafdeling en die [[handelsnaam]] vir die "IP Production Group"-eenheid van [[Bandai Namco Filmworks]],<ref>{{cite web|url=http://www.sunrise-inc.co.jp/international/company/outline.html |title=SUNRISE INTERNATIONAL Information [Company Outline&#93; |publisher=Sunrise-inc.co.jp |access-date=2017-02-06}}</ref> 'n filiaal van [[Bandai Namco Holdings]]. Die afdeling is verantwoordelik vir die Sunrise-etiket, met 'n fokus op animasieproduksie. Voor 2022 het Sunrise as 'n aparte maatskappy bedryf met sy produksiekantore onder een dak. Sunrise het sy bedrywighede as 'n maatskappy in September 1972 onder die naam Sunrise Studio begin. Na die skeiding van Shoeisha en die filmverspreider Tohokushinsha in 1977, is dit herbenoem na Nippon Sunrise en het dit sy huidige naam in 1987 aangeneem. Na 22 jaar as 'n onafhanklike ateljee, is dit in 1994 deur die speelgoedvervaardiger [[Bandai]] oorgeneem voordat dit in 2005 met die videospeletjie-uitgewer [[Namco]] saamgesmelt het om [[Bandai Namco Holdings]] te vorm. Die ateljee was betrokke by baie krities bekroonde anime-televisiereekse, van oorspronklike werke tot manga-aanpassings, insluitend die ''[[Gundam]]''-reeks, die''[[Mashin Hero Wataru]]''-reeks, die ''[[Brave-reeks|Brave]]'' en ''[[Eldran-reeks|Eldran]]''-reeks, [[Code Geass]], die''[[City Hunter (1987 TV-reeks)|City Hunter]]''-reeks, ''[[The Vision of Escaflowne]]'', ''[[Aura Battler Dunbine]]'', ''[[Blue Comet SPT Layzner]]'', die ''[[Inuyasha (TV-reeks)|Inuyasha]]''-reeks, die ''[[Love Live!]]''-reeks, ''[[Crest of the Stars]]'' onder andere. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Animasieateljees]] r649xc7fkju8jtrpbuihf6wbtehviz7 2909433 2909418 2026-06-04T20:15:52Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Bandai Namco Holdings]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909433 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Sunrise (サンライズ) |kenteken = [[Beeld:Sunrise-Logo.svg|150px]] |tipe = Divisie |stigting = {{Start date and age|1972|9}} |stigter = |ligging_stad = [[Suginami]], Tokio |ligging_land = [[Japan]] |ligging = [[Ogikubo, Tokio|Ogikubo]] |liggings = |sleutelpersone = |eienaar = [[Bandai Namco Filmworks]] |gebied_bedien = |industrie = [[Anime]] |produkte = |dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |getal_werknemers = |ouer = |afdelings = |filiale = Sunrise Arte<br/>Sunrise Animation School<br/>Sunrise Studio 3 |slagspreuk = |webwerf = {{URL|sunrise-inc.co.jp}} |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = }} [[Beeld:チヨダ本社（5階）.jpg|duimnael|regs|Hoofkwartier in [[Suginami, Tokio]]]] {{Nihongo|'''Sunrise'''|サンライズ|Sanraizu|lead=yes|extra=gestileer in hoofletters en ook gebrandmerk as '''Sunrise Studios'''}} is 'n Japannese animasieateljee, wat dien as die vlagskipafdeling en die [[handelsnaam]] vir die "IP Production Group"-eenheid van [[Bandai Namco Filmworks]],<ref>{{cite web|url=http://www.sunrise-inc.co.jp/international/company/outline.html |title=SUNRISE INTERNATIONAL Information [Company Outline&#93; |publisher=Sunrise-inc.co.jp |access-date=2017-02-06}}</ref> 'n filiaal van [[Bandai Namco Holdings]]. Die afdeling is verantwoordelik vir die Sunrise-etiket, met 'n fokus op animasieproduksie. Voor 2022 het Sunrise as 'n aparte maatskappy bedryf met sy produksiekantore onder een dak. Sunrise het sy bedrywighede as 'n maatskappy in September 1972 onder die naam Sunrise Studio begin. Na die skeiding van Shoeisha en die filmverspreider Tohokushinsha in 1977, is dit herbenoem na Nippon Sunrise en het dit sy huidige naam in 1987 aangeneem. Na 22 jaar as 'n onafhanklike ateljee, is dit in 1994 deur die speelgoedvervaardiger [[Bandai]] oorgeneem voordat dit in 2005 met die videospeletjie-uitgewer [[Namco]] saamgesmelt het om [[Bandai Namco Holdings]] te vorm. Die ateljee was betrokke by baie krities bekroonde anime-televisiereekse, van oorspronklike werke tot manga-aanpassings, insluitend die ''[[Gundam]]''-reeks, die''[[Mashin Hero Wataru]]''-reeks, die ''[[Brave-reeks|Brave]]'' en ''[[Eldran-reeks|Eldran]]''-reeks, [[Code Geass]], die''[[City Hunter (1987 TV-reeks)|City Hunter]]''-reeks, ''[[The Vision of Escaflowne]]'', ''[[Aura Battler Dunbine]]'', ''[[Blue Comet SPT Layzner]]'', die ''[[Inuyasha (TV-reeks)|Inuyasha]]''-reeks, die ''[[Love Live!]]''-reeks, ''[[Crest of the Stars]]'' onder andere. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Animasieateljees]] [[Kategorie:Bandai Namco Holdings]] h1tcclj4wb0p538mxzew71x7le11b4q 14 462234 2909415 2026-06-04T19:57:16Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909415 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909416 2909415 2026-06-04T19:58:34Z Rooiratel 90342 Rooiratel het bladsy [[Kategorie:Animasiestudio's]] na [[Kategorie:Animasieateljees]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Beter titel 2909415 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909419 2909416 2026-06-04T20:00:04Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Animasiebedryf]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909419 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Animasiebedryf]] monsctbqt1ag9kkp00jpht7i70mt7dr 14 462235 2909420 2026-06-04T20:00:22Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909420 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909421 2909420 2026-06-04T20:01:21Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Animasie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909421 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Animasie]] f778q3eqj8cixuw5me3tk916n3djgfu 2909422 2909421 2026-06-04T20:01:42Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Rolprentbedryf]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909422 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Animasie]] [[Kategorie:Rolprentbedryf]] ry581y8g2i216vg5f8avh9mtd8na2k4 0 462236 2909423 2026-06-04T20:09:51Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2909423 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium speciosum | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | synonyms = * ''Chasmone diversifolia'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Tephrothamnus speciosus'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Kuntze</small> | range_map =Argyrolobium speciosum distribution.svg }} '''''Argyrolobium speciosum''''' is 'n knolagtige [[geofiet]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]], vanaf [[Bedford]] tot by [[Qonce]], voor. == Galery == <gallery> Argyrolobium speciosum 1DS-II 3-9502.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-50 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475254-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/fc1f80a2-46a4-4d8b-a4f8-cb69d172e452 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|speciosum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] p947qrwvexgnz6n18xamzikrbuljrfl 2909437 2909423 2026-06-04T20:19:30Z Oesjaar 7467 Die kaart is verkeerd. 2909437 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium speciosum | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | synonyms = * ''Chasmone diversifolia'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Tephrothamnus speciosus'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Kuntze</small> | range_map = }} '''''Argyrolobium speciosum''''' is 'n knolagtige [[geofiet]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]], vanaf [[Bedford]] tot by [[Qonce]], voor. == Galery == <gallery> Argyrolobium speciosum 1DS-II 3-9502.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-50 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475254-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/fc1f80a2-46a4-4d8b-a4f8-cb69d172e452 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|speciosum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 2rv601cyjlbvpeg91n2wji2l7xmonku 10 462237 2909424 2026-06-04T20:10:36Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{#invoke:Nihongo|nihongo_foot}}' 2909424 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Nihongo|nihongo_foot}} 75z19qekjiauzzom66wnb8dhtlz0h1c 2909427 2909424 2026-06-04T20:12:30Z Rooiratel 90342 2909427 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Nihongo|nihongo_foot}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage and interwikis to Wikidata. --> </noinclude> 5ptrqffye7wo8hdd9070vlh68yjhzae 828 462238 2909426 2026-06-04T20:11:29Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met 'require('strict'); --[[--------------------------< E R R O R _ M E S S A G E S >-------------------------------------------------- error messaging; keys to this table are the template base names: 'nihongo', 'nihongo3', 'nihongo krt', 'nihongo foot' → 'nihongo' etc ]] local err_msg = { ['nihongo'] = 'Japanese or romaji text required', } local err_cat = { ['nihongo'] = '[[Category:Nihongo template errors]]', } --[[--------------------------< C O N F I G...' 2909426 Scribunto text/plain require('strict'); --[[--------------------------< E R R O R _ M E S S A G E S >-------------------------------------------------- error messaging; keys to this table are the template base names: 'nihongo', 'nihongo3', 'nihongo krt', 'nihongo foot' → 'nihongo' etc ]] local err_msg = { ['nihongo'] = 'Japanese or romaji text required', } local err_cat = { ['nihongo'] = '[[Category:Nihongo template errors]]', } --[[--------------------------< C O N F I G U R A T I O N >---------------------------------------------------- configuration setting for the various templates. keys to this table are the template names without capitalization ]] local cfg = { ['nihongo'] = { tag = 'ja', system = 'hepburn', system_link = '[[Hepburn romanization|Hepburn]]', err_msg = err_msg.nihongo, err_cat = err_cat.nihongo, }, ['nihongo3'] = { tag = 'ja', system = 'hepburn', err_msg = err_msg.nihongo, err_cat = err_cat.nihongo, }, ['nihongo krt'] = { tag = 'ja', system = 'hepburn', err_msg = err_msg.nihongo, err_cat = err_cat.nihongo, }, ['nihongo foot'] = { tag = 'ja', system = 'hepburn', system_link = '[[Hepburn romanization|Hepburn]]', err_msg = err_msg.nihongo, err_cat = err_cat.nihongo, }, } --[[--------------------------< E R R O R _ M E S S A G E >---------------------------------------------------- Creates an error message for {{nihongo}}, {{nihongo3}}, {{nihongo krt}}, and {{nihongo foot}} when these template are missing <japanese> or <romaji> inputs; names the offending template, links to template page, and adds article to Category:Nihongo template errors ]] local function error_message (template) local msg = {'<span class="error" style="font-size:100%">error: {{'}; table.insert (msg, template); table.insert (msg, '}}: '); table.insert (msg, cfg[template].err_msg); table.insert (msg, ' ([[Template:'); table.insert (msg, template); table.insert (msg, '|help]])</span>'); if 0 == mw.title.getCurrentTitle().namespace then table.insert (msg, cfg[template].err_cat); end return table.concat (msg); end --[[--------------------------< R E N D E R E R >-------------------------------------------------------------- Shared support function for nihingo(), nihongo3(), and nihongo_foot(). Calculates an index into formatting{} from set/unset parameters: args[1] (english text) has a value of 8 (set) or 0 (unset) args[2] (native text) has a value of 4 args[3] (romanized text) has a value of 2 args[4] (extra) has a value of 1 index, the sum of these values, gets the appropriate format string from formatting{} table with associated values from the formatting[index][2] table ]] local function renderer (args, formatting, extra2) local output; local index = 0; -- index into formatting{} local param_weight = {8, 4, 2, 1}; -- binary parameter weights: [1] = english (8), [2] = japanese (4), [3] = romaji (2), [4] = extra (1) for i=1, 5 do -- spin through args[1] – args[4] index = index + (args[i] and param_weight[i] or 0); -- calculate an index into formatting{} end output = (0 ~= index) and string.format (formatting[index][1] and formatting[index][1], formatting[index][2][1], formatting[index][2][2], formatting[index][2][3], formatting[index][2][4]) or nil; if extra2 then -- always just attached to the end (if there is an end) so not part of formatting{} output = output and (output .. ' ' .. extra2) or '<5p4n>' .. extra2; -- <5p4n> and </5p4n>: place holders for font-weight style spans; akin to stripmarkers, to be replaced end -- (nihongo and nihongo3) or removed (nihongo foot) return output and (output .. '</5p4n>') or ''; -- where there is output, add secret tag close end --[[--------------------------< R O M A N I Z E D _ K E R N >-------------------------------------------------- Add kerning when first or last character of romanized text contacts adjacent opening or closing parenthesis In this example, without kerning, the romanized characters 'j' and 'V' are italicized so will contact the parentheses (<i lang=\"ja-Latn\" title=\"Hepburn transliteration\">jV</i>) <ret_string> is the formatted template output (except that the magic string '<5p4n>' has not yet been replaced) <romanized> is the return from lang_module._xlit() so is not wrapped in parentheses ]] local function romanized_kern (ret_string, romanized) if not romanized or ('' == romanized) then -- if romanized not set return ret_string; -- then we're done end local romanized_text = romanized:gsub ('%b<>', ''):gsub ('\'\'+', ''):gsub ('%[%[', ''):gsub ('%]%]', ''); -- strip HTML tags romanized = romanized:gsub ('([%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]])', '%%%1'); -- escape lua pattern characters local romanized_has_leading_paren = ret_string:match ('%(' .. romanized); -- has a value if (<romanized>; nil else local romanized_has_trailing_paren = ret_string:match (romanized .. '%)'); -- has a value if <romanized>); nil else local kern_lead_pattern = '^[jpy]'; -- list of characters that when italicized contact unitalicized leading parenthesis local kern_tail_pattern = '[dfijkltCEFHIJKMNPR-Z\'"%?!%]]$'; -- list of characters that when italicized contact unitalicized trailing parenthesis local kern_right = '<span style="margin-right:.09em">(</span>%1'; -- %1 is <romanized> capture local kern_left = '%1<span style="margin-left:.09em">)</span>'; -- %1 is <romanized> capture if romanized_has_leading_paren and romanized_text:match (kern_lead_pattern) then ret_string = ret_string:gsub ('%((' .. romanized .. ')', kern_right); -- replace plain '(' with kerned '('; <romanized> included here to ensure that the correct '(' is kerned end if romanized_has_trailing_paren and romanized_text:match (kern_tail_pattern) then ret_string = ret_string:gsub ('(' .. romanized .. ')%)', kern_left); -- replace plain ')' with kerned ')'; <romanized> included here to ensure that the correct ')' is kerned end return ret_string; -- done end --[[--------------------------< C O M M O N >------------------------------------------------------------------ Common support for {{nihongo}} render order: is translated (English), native, romanized <template> is used to select the appropriate cfg table ]] local function common (frame, template) local lang_module = require ('Module:Lang' .. (frame:getTitle():match ('/sandbox') or '')); -- if this module is the sandbox, use Module:lang/sandbox; Module:Lang else local args = require ('Module:Arguments').getArgs (frame); local english, native, romanized, extra, extra2 = args[1], args[2], args[3], args.extra or args[4], args.extra2 or args[5]; -- meaningful names args[4] = extra or args[4]; -- ensure that extra is 'positional' for use by renderer() local lead = require ('Module:yesno')(args.lead); -- make boolean if not (native or romanized) then -- not present, return an error message return error_message (template); end if native then native = lead and lang_module._langx ({['code']=cfg[template].tag, ['text']=native, ['template']=template}) or lang_module._lang ({cfg[template].tag, native, ['template']=template}); -- add ja script with/without language prefix end if romanized then romanized = (lead and english and (cfg[template].system_link .. ': ') or '') .. lang_module._xlit ({'ja', cfg[template].system, romanized, ['template']=template}) or nil; end local formatting = { -- <5p4n> and </5p4n>: place holders for font-weight style spans; akin to stripmarkers, replaced before function returns {'<5p4n>(%s)', {extra}}, -- 1 - (extra) {'%s<5p4n>', {romanized}}, -- 2 - romanized {'%s<5p4n> (%s)', {romanized, extra}}, -- 3 - romanized (extra) {'<5p4n>(%s)', {native}}, -- 4 - native {'<5p4n>(%s; %s)', {native, extra}}, -- 5 - (native; extra) {'%s<5p4n> (%s)', {romanized, native}}, -- 6 - romanized (native) {'%s<5p4n> (%s; %s)', {romanized, native, extra}}, -- 7 - romanized (native; extra) {'%s<5p4n>', {english}}, -- 8 - english {'%s<5p4n> (%s)', {english, extra}}, -- 9 - english (extra) {'%s<5p4n> (%s)', {english, romanized}}, -- 10 - english (romanized) {'%s<5p4n> (%s; %s)', {english, romanized, extra}}, -- 11 - english (romanized; extra) {'%s<5p4n> (%s)', {english, native}}, -- 12 - english (native) {'%s<5p4n> (%s; %s)', {english, native, extra}}, -- 13 - english (native; extra) {'%s<5p4n> (%s, %s)', {english, native, romanized}}, -- 14 - english (native, romanized) {'%s<5p4n> (%s, %s; %s)', {english, native, romanized, extra}}, -- 15 - english (native, romanized; extra) } local ret_string = renderer (args, formatting, extra2) ret_string = romanized_kern (ret_string, romanized); -- kern romanized text when appropriate ret_string = ret_string:gsub ('<5p4n>', '<span style="font-weight: normal">'):gsub ('</5p4n>', '</span>'); -- replace 'secret' tags with proper tags return ret_string; -- because gsub returns the number of replacements made as second return value end --[[--------------------------< C O M M O N _ R O M A N I Z E D _ N A T I V E _ T R A N S L A T E D >---------- Common support for {{nihongo3}} render order: is romanized, native, translated (English) <template> is used to select the appropriate cfg table ]] local function common_romanized_native_translated (frame, template) local lang_module = require ('Module:Lang' .. (frame:getTitle():match ('/sandbox') or '')); -- if this module is the sandbox, use Module:lang/sandbox; Module:Lang else local args = require ('Module:Arguments').getArgs (frame); local english, native, romanized, extra, extra2 = args[1], args[2], args[3], args.extra or args[4], args.extra2 or args[5]; -- meaningful names args[4] = extra or args[4]; -- ensure that extra is 'positional' for use by renderer() if not (native or romanized) then -- not present, return an error message return error_message (template); end native = native and lang_module._lang ({cfg[template].tag, native, ['template']=template}) or nil; romanized = romanized and lang_module._xlit ({cfg[template].tag, cfg[template].system, romanized, ['template']=template}) or nil; local formatting = { -- <5p4n> and </5p4n>: place holders for font-weight style spans; akin to stripmarkers, replaced before function returns {'<5p4n>(%s)', {extra}}, -- 1 - (extra) {'%s<5p4n>', {romanized}}, -- 2 - romanized {'%s<5p4n> (%s)', {romanized, extra}}, -- 3 - romanized (extra) {'<5p4n>(%s)', {native}}, -- 4 - native {'<5p4n>(%s; %s)', {native, extra}}, -- 5 - (native; extra) {'%s<5p4n> (%s)', {romanized, native}}, -- 6 - romanized (native) {'%s<5p4n> (%s; %s)', {romanized, native, extra}}, -- 7 - romanized (native; extra) {'%s<5p4n>', {english}}, -- 8 - english {'%s<5p4n> (%s)', {english, extra}}, -- 9 - english (extra) {'%s<5p4n> (%s)', {romanized, english}}, -- 10 - romanized (english) {'%s<5p4n> (%s; %s)', {romanized, english, extra}}, -- 11 - romanized (english; extra) {'%s<5p4n> (%s)', {english, native}}, -- 12 - english (native) {'%s<5p4n> (%s; %s)', {english, native, extra}}, -- 13 - english (native; extra) {'%s<5p4n> (%s, %s)', {romanized, native, english}}, -- 14 - romanized (native, english) {'%s<5p4n> (%s, %s; %s)', {romanized, native, english, extra}}, -- 15 - romanized (native, english; extra) } local ret_string = renderer (args, formatting, extra2) ret_string = ret_string:gsub ('<5p4n>', '<span style="font-weight: normal">'):gsub ('</5p4n>', '</span>'); -- replace 'secret' tags with proper tags return ret_string; -- because gsub returns the number of replacements made as second return value end --[[--------------------------< C O M M O N _ N A T I V E _ R O M A N I Z E D _ T R A N S L A T E D >---------- Common support for {{nihongo krt}} render order: is native, romanized, translated (English) <template> is used to select the appropriate cfg table ]] local function common_native_romanized_translated (frame, template) local lang_module = require ('Module:Lang' .. (frame:getTitle():match ('/sandbox') or '')); -- if this module is the sandbox, use Module:lang/sandbox; Module:Lang else local args = require ('Module:Arguments').getArgs (frame); local english, native, romanized, extra, extra2 = args[1], args[2], args[3], args.extra or args[4], args.extra2 or args[5]; -- meaningful names args[4] = extra or args[4]; -- ensure that extra is 'positional' for use by renderer() if not (native or romanized) then -- not present, return an error message return error_message (template); end native = native and lang_module._lang ({cfg[template].tag, native, ['template']=template}) or nil; romanized = romanized and lang_module._xlit ({cfg[template].tag, cfg[template].system, romanized, ['template']=template}) or nil; local formatting = { -- <5p4n> and </5p4n>: place holders for font-weight style spans; akin to stripmarkers, replaced before function returns {'<5p4n>(%s)', {extra}}, -- 1 - (extra) {'%s<5p4n>', {romanized}}, -- 2 - romanized {'%s<5p4n> (%s)', {romanized, extra}}, -- 3 - romanized (extra) {'<5p4n>%s', {native}}, -- 4 - native {'<5p4n>%s (%s)', {native, extra}}, -- 5 - native (extra) {'<5p4n>%s (%s)', {native, romanized}}, -- 6 - native (romanized) {'<5p4n>%s (%s; %s)', {native, romanized, extra}}, -- 7 - native (romanized; extra) {'%s<5p4n>', {english}}, -- 8 - english {'%s<5p4n> (%s)', {english, extra}}, -- 9 - english (extra) {'%s<5p4n> (%s)', {romanized, english}}, -- 10 - romanized (english) {'%s<5p4n> (%s; %s)', {romanized, english, extra}}, -- 11 - romanized (english; extra) {'<5p4n>%s (%s)', {native, english}}, -- 12 - native (english) {'<5p4n>%s (%s; %s)', {native, english, extra}}, -- 13 - native (english; extra) {'<5p4n>%s (%s, %s)', {native, romanized, english}}, -- 14 - native (romanized, english) {'<5p4n>%s (%s, %s; %s)', {native, romanized, english, extra}}, -- 15 - native (romanized, english; extra) } local ret_string = renderer (args, formatting, extra2) ret_string = romanized_kern (ret_string, romanized); -- kern romanized text when appropriate ret_string = ret_string:gsub ('<5p4n>', '<span style="font-weight: normal">'):gsub ('</5p4n>', '</span>'); -- replace 'secret' tags with proper tags return ret_string; -- because gsub returns the number of replacements made as second return value end --[[--------------------------< C O M M O N _ F O O T >-------------------------------------------------------- Common support for {{nihongo foot}} render order: is English<ref>native, romanized</ref> <template> is used to select the appropriate cfg table ]] local function common_foot (frame, template) local lang_module = require ('Module:Lang' .. (frame:getTitle():match ('/sandbox') or '')); -- if this module is the sandbox, use Module:lang/sandbox; Module:Lang else local args = require ('Module:Arguments').getArgs (frame); local english, native, romanized, extra, extra2 = args[1], args[2], args[3], args.extra or args[4], args.extra2 or args[5]; -- meaningful names args[4] = extra or args[4]; -- ensure that extra is 'positional' for use by renderer() local post = args[6] or args.post; local group = args.group; local ref_name = args.ref_name local lead = require ('Module:yesno')(args.lead); -- make boolean if not (native or romanized) then -- not present, return an error message return error_message (template); end if native then native = lead and lang_module._langx ({['code']=cfg[template].tag, ['text']=native, ['template']=template}) or lang_module._lang ({cfg[template].tag, native, ['template']=template}); -- add ja script with/without language prefix end if romanized then romanized = (lead and (cfg[template].system_link .. ': ') or '') .. lang_module._xlit ({'ja', cfg[template].system, romanized, ['template']=template}) or nil; end local formatting = { {'%s', {extra}}, -- 1 - extra {'%s', {romanized}}, -- 2 - romanized {'%s; %s', {romanized, extra}}, -- 3 - romanized; extra {'%s', {native}}, -- 4 - native {'%s; %s', {native, extra}}, -- 5 - native; extra {'%s, %s', {native, romanized}}, -- 6 - native romanized {'%s, %s; %s', {native, romanized, extra}}, -- 7 - native romanized; extra -- from here english is used in the mapping but not rendered by renderer so not included in the table {'', {''}}, -- 8 - english {'%s', {extra}}, -- 9 - extra {'%s', {romanized}}, -- 10 - romanized {'%s; %s', {romanized, extra}}, -- 11 - romanized; extra {'%s', {native}}, -- 12 - native {'%s; %s', {native, extra}}, -- 13 - native; extra {'%s, %s', {native, romanized}}, -- 14 - native romanized {'%s, %s; %s', {native, romanized, extra}}, -- 15 - native romanized; extra } if english and post then -- rewrite english to include |post= english = english .. post; -- if english has a value append post else just post elseif post then english = post; -- english not set, use post elseif not english then -- neither are set english = ''; -- make english an empty string for concatenation end if native or romanized or extra or extra2 then -- no ref tag when none of these are set (it would be empty) local content = renderer (args, formatting, extra2); content = content:gsub ('<5p4n>', ''):gsub ('</5p4n>$', '', 1); -- strip secret <5p4n> and </5p4n> tags added by renderer(); spans not used by this template if english:match ('\'\'+$') then -- if <english> is italic, bold, or both local text = english:gsub ('%b<>', ''):gsub ('\'\'+', ''):gsub ('%[%[', ''):gsub ('%]%]', ''); -- strip markup if text:match ('[dfijkltCEFHIJKMNPR-Z\'"%?!%]]$') then -- when <english> ends with one of these characters english = '<span style="margin-right:.09em">' .. english .. '</span>'; -- add kerning end end return english .. frame:extensionTag ({name='ref', args={group=group, name=ref_name}, content=content}); -- english with attached reference tag else return english; -- nothing to be inside ref tag so just return english end end --[=[-------------------------< N I H O N G O >---------------------------------------------------------------- Implement {{nihongo}} using Module:Lang for language and transliteration markup {{Nihongo|<English>|<japanese>|<romaji>|<extra>|<extra2>|lead=yes}} <English>, <japanese>, and <romaji> are positional parameters <English>: rendered as presented; purports to be English translation of <kanji/kana> <japanese>: Japanese language text using Japanese script; TODO: require? <romaji>: Hepburn romanization (transliteration); TODO: in Module:Lang/data change tooltip text to 'Hepburn romanization'? <extra> and <extra2> are positional or named: |extra= and |extra2=; mixing can be problematic <extra> is rendered as presented preceeded with <comma><space> <extra2> is rendered as presented preceeded with <space> |lead=: takes one value 'yes'; renders language name same as {{langx|ja}} but also adds [[Hepburn romanization|Hepburn]]:<space> ahead of the romanization; TODO: in Module:Lang, turnoff tooltip for transl when |lead=yes ]=] local function nihongo (frame) return common (frame, 'nihongo') end --[=[-------------------------< N I H O N G O 3 >-------------------------------------------------------------- Implement {{nihongo3}} using Module:Lang for language and transliteration markup Similar to {{nihongo}} but changes rendered order and does not support |lead= {{Nihongo3|<English>|<japanese>|<romaji>|<extra>|<extra2>}} <English>, <japanese>, and <romaji> are positional parameters <English>: rendered as presented; purports to be English translation of <kanji/kana> <japanese>: Japanese language text using Japanese script; TODO: require? <romaji>: Hepburn romanization (transliteration); TODO: in Module:Lang/data change tooltip text to 'Hepburn romanization'? <extra> and <extra2> are positional or named: |extra= and |extra2=; mixing can be problematic <extra> is rendered as presented preceded with <comma><space> <extra2> is rendered as presented preceded with <space> ]=] local function nihongo3 (frame) return common_romanized_native_translated (frame, 'nihongo3') end --[=[-------------------------< N I H O N G O _ K R T >-------------------------------------------------------- Implement {{nihongo krt}} using Module:Lang for language and transliteration markup Similar to {{nihongo}} but changes rendered order and does not support |lead= {{Nihongo krt|<English>|<japanese>|<romaji>|<extra>|<extra2>}} <English>, <japanese>, and <romaji> are positional parameters <English>: rendered as presented; purports to be English translation of <kanji/kana> <japanese>: Japanese language text using Japanese script; TODO: require? <romaji>: Hepburn romanization (transliteration); TODO: in Module:Lang/data change tooltip text to 'Hepburn romanization'? <extra> and <extra2> are positional or named: |extra= and |extra2=; mixing can be problematic <extra> is rendered as presented preceded with <comma><space> <extra2> is rendered as presented preceded with <space> ]=] local function nihongo_krt (frame) return common_native_romanized_translated (frame, 'nihongo krt') end --[=[-------------------------< N I H O N G O _ F O O T >------------------------------------------------------ Implement {{nihongo_foot}} using Module:Lang for language and transliteration markup {{Nihongo foot|<English>|<japanese>|<romaji>|<extra>|<extra2>|<post>|lead=yes|group}} <English>, <japanese>, and <romaji> are positional parameters <English>: rendered as presented; purports to be English translation of <kanji/kana> <japanese>: Japanese language text using Japanese script; TODO: require? <romaji>: Hepburn romanization (transliteration); TODO: in Module:Lang/data change tooltip text to 'Hepburn romanization'? <extra> and <extra2> are positional or named: |extra= and |extra2=; mixing can be problematic <extra> is rendered as presented preceded with <comma><space> <extra2> is rendered as presented preceded with <space> <post> is positional or named: |post= is a postscript character preceding the <ref>..</ref> tag (after <English>) |lead=: takes one value 'yes'; renders language name same as {{langx|ja}} but also adds [[Hepburn romanization|Hepburn]]:<space> ahead of the romanization; TODO: in Module:Lang, turnoff tooltip for transl when |lead=yes in the live template |lead= also adds the Help:Installing Japanese character sets link; this is not supported in this code (nihongo nor nihongo3 have this support) |group=: the group attribute in <ref group="..."> and in {{reflist}} ]=] local function nihongo_foot (frame) return common_foot (frame, 'nihongo foot') end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { nihongo = nihongo, nihongo3 = nihongo3, nihongo_krt = nihongo_krt, nihongo_foot = nihongo_foot, } 9j0e03l8qw3wgdriip8pcmbf1gssnwu 10 462239 2909428 2026-06-04T20:13:01Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Dokumentasie subblad}} <!-- Plaas asseblief kategorieë, waar aangedui, aan die onderkant van hierdie blad en interwiki's by Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{lua|Module:Nihongo}}' 2909428 wikitext text/x-wiki {{Dokumentasie subblad}} <!-- Plaas asseblief kategorieë, waar aangedui, aan die onderkant van hierdie blad en interwiki's by Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{lua|Module:Nihongo}} 8ltzsjfof7rhvjffwa4zszdrcuapo85 0 462240 2909429 2026-06-04T20:13:23Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy gedeeltelik vertaal uit enwiki 2909429 wikitext text/x-wiki {{Nihongo foot|'''Bandai Namco Holdings Inc.'''|株式会社バンダイナムコホールディングス|[[Kabushiki gaisha]] Bandai Namuko Hōrudingusu|lead=yes|group=lower-alpha}} (meestal bekend as {{Nihongo foot|'''Bandai Namco'''|バンダイナムコ|Bandai Namuko|group=lower-alpha}} en voormalig '''Namco Bandai''' tot 2015, ook bekend as '''Bandai Namco Group''',<ref>{{Cite web |title=株式会社バンダイナムコホールディングス |url=https://www.bandainamco.co.jp |access-date=2024-09-09 |website=株式会社バンダイナムコホールディングス |language=ja}}</ref>) is 'n Japannese [[massamedia]] en [[vermaak]] [[Konglomeraat (maatskappy)|konglomeraat]] gestig in 2005 deur die samesmelting van [[Namco]] en [[Bandai]]. Die maatskappy spesialiseer in [[speelgoed]], [[videospeletjie]]s, [[video-arkade|arkades]], [[anime]], [[restaurant]]e en [[pretparke]].<ref name="Corporate Data">{{cite web |title=Corporate Data &#124; About Company &#124; Bandai Namco Holdings |url=https://www.bandainamco.co.jp/en/about/profile.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227081103/http://www.bandainamco.co.jp/en/about/profile/index.html |archive-date=February 27, 2015 |access-date=June 28, 2014 |publisher=Bandainamco.co.jp}}</ref> Hulle word deur sommige nie-amptelik "Bamco" genoem..{{Efn|Voorbeelde van publikasies wat dit gebruik: * [https://www.gamesradar.com/bandai-namco-shadow-dropped-a-wildly-popular-free-game-about-a-pomeranian-tearing-it-up-and-its-now-one-of-its-best-rated-steam-releases-ever/ GamesRadar+] * [https://www.rockpapershotgun.com/bandai-namco-would-like-you-to-have-a-free-dog Rock Paper Shotgun]}} Die konglomeraat bestaan ​​uit: * [[Bandai]],speelgoedmaatskappy; sluit in[[Bandai Spirits]] * [[Bandai Namco Entertainment]], videospeletjie-uitgewer; sluit in [[Bandai Namco Studios]] * [[Bandai Namco Experience]],ontwikkelaar en operateur van vermaaklikheidsmasjiene; sluit in {{ill|Bandai Namco Amusement|ja|バンダイナムコアミューズメント}} * [[Bandai Namco Filmworks]], film-/anime-produksie; sluit in [[Sunrise (ateljee)|Sunrise]] en [[Bandai Namco Pictures]] * [[Bandai Namco Music Live]], film-/anime- en musiekproduksie == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} chbmf63pocajwhwavptazed59fqa05o 2909430 2909429 2026-06-04T20:14:15Z Rooiratel 90342 spasies ens. 2909430 wikitext text/x-wiki {{Nihongo foot|'''Bandai Namco Holdings Inc.'''|株式会社バンダイナムコホールディングス|[[Kabushiki gaisha]] Bandai Namuko Hōrudingusu|lead=yes|group=lower-alpha}} (meestal bekend as {{Nihongo foot|'''Bandai Namco'''|バンダイナムコ|Bandai Namuko|group=lower-alpha}} en voormalig '''Namco Bandai''' tot 2015, ook bekend as '''Bandai Namco Group''',<ref>{{Cite web |title=株式会社バンダイナムコホールディングス |url=https://www.bandainamco.co.jp |access-date=2024-09-09 |website=株式会社バンダイナムコホールディングス |language=ja}}</ref>) is 'n Japannese [[massamedia]] en [[vermaak]] [[Konglomeraat (maatskappy)|konglomeraat]] gestig in 2005 deur die samesmelting van [[Namco]] en [[Bandai]]. Die maatskappy spesialiseer in [[speelgoed]], [[videospeletjie]]s, [[video-arkade|arkades]], [[anime]], [[restaurant]]e en [[pretparke]].<ref name="Corporate Data">{{cite web |title=Corporate Data &#124; About Company &#124; Bandai Namco Holdings |url=https://www.bandainamco.co.jp/en/about/profile.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227081103/http://www.bandainamco.co.jp/en/about/profile/index.html |archive-date=February 27, 2015 |access-date=June 28, 2014 |publisher=Bandainamco.co.jp}}</ref> Hulle word deur sommige nie-amptelik "Bamco" genoem.{{Efn|Voorbeelde van publikasies wat dit gebruik: * [https://www.gamesradar.com/bandai-namco-shadow-dropped-a-wildly-popular-free-game-about-a-pomeranian-tearing-it-up-and-its-now-one-of-its-best-rated-steam-releases-ever/ GamesRadar+] * [https://www.rockpapershotgun.com/bandai-namco-would-like-you-to-have-a-free-dog Rock Paper Shotgun]}} Die konglomeraat bestaan ​​uit: * [[Bandai]], speelgoedmaatskappy; sluit in [[Bandai Spirits]] * [[Bandai Namco Entertainment]], videospeletjie-uitgewer; sluit in [[Bandai Namco Studios]] * [[Bandai Namco Experience]], ontwikkelaar en operateur van vermaaklikheidsmasjiene; sluit in {{ill|Bandai Namco Amusement|ja|バンダイナムコアミューズメント}} * [[Bandai Namco Filmworks]], film-/anime-produksie; sluit in [[Sunrise (ateljee)|Sunrise]] en [[Bandai Namco Pictures]] * [[Bandai Namco Music Live]], film-/anime- en musiekproduksie == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} okoasttd46spq0vibv0t9v3tw5s9f0v 2909431 2909430 2026-06-04T20:15:28Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Bandai Namco Holdings]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909431 wikitext text/x-wiki {{Nihongo foot|'''Bandai Namco Holdings Inc.'''|株式会社バンダイナムコホールディングス|[[Kabushiki gaisha]] Bandai Namuko Hōrudingusu|lead=yes|group=lower-alpha}} (meestal bekend as {{Nihongo foot|'''Bandai Namco'''|バンダイナムコ|Bandai Namuko|group=lower-alpha}} en voormalig '''Namco Bandai''' tot 2015, ook bekend as '''Bandai Namco Group''',<ref>{{Cite web |title=株式会社バンダイナムコホールディングス |url=https://www.bandainamco.co.jp |access-date=2024-09-09 |website=株式会社バンダイナムコホールディングス |language=ja}}</ref>) is 'n Japannese [[massamedia]] en [[vermaak]] [[Konglomeraat (maatskappy)|konglomeraat]] gestig in 2005 deur die samesmelting van [[Namco]] en [[Bandai]]. Die maatskappy spesialiseer in [[speelgoed]], [[videospeletjie]]s, [[video-arkade|arkades]], [[anime]], [[restaurant]]e en [[pretparke]].<ref name="Corporate Data">{{cite web |title=Corporate Data &#124; About Company &#124; Bandai Namco Holdings |url=https://www.bandainamco.co.jp/en/about/profile.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227081103/http://www.bandainamco.co.jp/en/about/profile/index.html |archive-date=February 27, 2015 |access-date=June 28, 2014 |publisher=Bandainamco.co.jp}}</ref> Hulle word deur sommige nie-amptelik "Bamco" genoem.{{Efn|Voorbeelde van publikasies wat dit gebruik: * [https://www.gamesradar.com/bandai-namco-shadow-dropped-a-wildly-popular-free-game-about-a-pomeranian-tearing-it-up-and-its-now-one-of-its-best-rated-steam-releases-ever/ GamesRadar+] * [https://www.rockpapershotgun.com/bandai-namco-would-like-you-to-have-a-free-dog Rock Paper Shotgun]}} Die konglomeraat bestaan ​​uit: * [[Bandai]], speelgoedmaatskappy; sluit in [[Bandai Spirits]] * [[Bandai Namco Entertainment]], videospeletjie-uitgewer; sluit in [[Bandai Namco Studios]] * [[Bandai Namco Experience]], ontwikkelaar en operateur van vermaaklikheidsmasjiene; sluit in {{ill|Bandai Namco Amusement|ja|バンダイナムコアミューズメント}} * [[Bandai Namco Filmworks]], film-/anime-produksie; sluit in [[Sunrise (ateljee)|Sunrise]] en [[Bandai Namco Pictures]] * [[Bandai Namco Music Live]], film-/anime- en musiekproduksie == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bandai Namco Holdings]] mszslwt4phy6bxfjk29ybrm8ds2r4mm 2909432 2909431 2026-06-04T20:15:43Z Rooiratel 90342 2909432 wikitext text/x-wiki {{Nihongo foot|'''Bandai Namco Holdings Inc.'''|株式会社バンダイナムコホールディングス|[[Kabushiki gaisha]] Bandai Namuko Hōrudingusu|lead=yes|group=lower-alpha}} (meestal bekend as {{Nihongo foot|'''Bandai Namco'''|バンダイナムコ|Bandai Namuko|group=lower-alpha}} en voormalig '''Namco Bandai''' tot 2015, ook bekend as '''Bandai Namco Group''',<ref>{{Cite web |title=株式会社バンダイナムコホールディングス |url=https://www.bandainamco.co.jp |access-date=2024-09-09 |website=株式会社バンダイナムコホールディングス |language=ja}}</ref>) is 'n Japannese [[massamedia]] en [[vermaak]] [[Konglomeraat (maatskappy)|konglomeraat]] gestig in 2005 deur die samesmelting van [[Namco]] en [[Bandai]]. Die maatskappy spesialiseer in [[speelgoed]], [[videospeletjie]]s, [[video-arkade|arkades]], [[anime]], [[restaurant]]e en [[pretparke]].<ref name="Corporate Data">{{cite web |title=Corporate Data &#124; About Company &#124; Bandai Namco Holdings |url=https://www.bandainamco.co.jp/en/about/profile.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227081103/http://www.bandainamco.co.jp/en/about/profile/index.html |archive-date=February 27, 2015 |access-date=June 28, 2014 |publisher=Bandainamco.co.jp}}</ref> Hulle word deur sommige nie-amptelik "Bamco" genoem.{{Efn|Voorbeelde van publikasies wat dit gebruik: * [https://www.gamesradar.com/bandai-namco-shadow-dropped-a-wildly-popular-free-game-about-a-pomeranian-tearing-it-up-and-its-now-one-of-its-best-rated-steam-releases-ever/ GamesRadar+] * [https://www.rockpapershotgun.com/bandai-namco-would-like-you-to-have-a-free-dog Rock Paper Shotgun]}} Die konglomeraat bestaan ​​uit: * [[Bandai]], speelgoedmaatskappy; sluit in [[Bandai Spirits]] * [[Bandai Namco Entertainment]], videospeletjie-uitgewer; sluit in [[Bandai Namco Studios]] * [[Bandai Namco Experience]], ontwikkelaar en operateur van vermaaklikheidsmasjiene; sluit in {{ill|Bandai Namco Amusement|ja|バンダイナムコアミューズメント}} * [[Bandai Namco Filmworks]], film-/anime-produksie; sluit in [[Sunrise (ateljee)|Sunrise]] en [[Bandai Namco Pictures]] * [[Bandai Namco Music Live]], film-/anime- en musiekproduksie == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bandai Namco Holdings| ]] dwoqad9bpl0v4l9o0o7xzn7fo3efrki 14 462241 2909434 2026-06-04T20:16:11Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909434 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909435 2909434 2026-06-04T20:16:55Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Japanse maatskappye]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909435 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Japanse maatskappye]] moy2tsjn441epcswq2uev1oklugjl4c 1 462242 2909436 2026-06-04T20:19:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909436 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462243 2909438 2026-06-04T20:34:24Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2909438 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = NT | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium megarhizum | authority = [[Harry Bolus|Bolus]], (1887) | synonyms = | range_map = Argyrolobium megarrhizum distribution.svg }} '''''Argyrolobium megarhizum''''' is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Gauteng]], [[Limpopo]] en [[Mpumalanga]], vanaf [[Pretoria]] tot [[Bronkhorstspruit]], voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 2500&nbsp;km² en het reeds [[habitat]] afgestaan aan gewas verbouing en ontwikkeling, veral tussen [[Pretoria]] en [[Bronkhorstspruit]]. == Galery == <gallery> Argyrolobium megarrhizum 1DS-II 4-6353.jpg Argyrolobium megarrhizum 1DS-II 4-6354.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-28 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475203-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/74a332a7-8d81-4241-96fa-975f9aae50cc Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|megarhizum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] gu0hw5ez2s3fdhzg3t2xepkqp5t3qto 1 462244 2909439 2026-06-04T20:36:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909439 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462245 2909445 2026-06-04T22:02:30Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Donyell Malen | image = [[Lêer:DONYELL MALEN – 2023.08.12.jpg|240px]] | caption = Malen in 2023 | full_name = Donyell Malen<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4243590 |title=2024/25 Updated Premier League squad lists |publisher=Premier League |date=7 February 2025 |access-date=7 February 2025}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1999|1|19|df=y}}<ref name="DFL">{{cite web |url=https://www.bundesliga....' 2909445 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Donyell Malen | image = [[Lêer:DONYELL MALEN – 2023.08.12.jpg|240px]] | caption = Malen in 2023 | full_name = Donyell Malen<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4243590 |title=2024/25 Updated Premier League squad lists |publisher=Premier League |date=7 February 2025 |access-date=7 February 2025}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1999|1|19|df=y}}<ref name="DFL">{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/player/donyell-malen/profile |title=Donyell Malen {{!}} Playerprofile {{!}} Bundesliga |website=bundesliga.com |publisher=DFL |accessdate=5 November 2021 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808215145/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/player/donyell-malen/profile |url-status=live }}</ref> | birth_place = Wieringen, [[Noord-Holland]], [[Nederland]] | height = 1,76 m<ref>{{Cite web |title=Donyell Malen {{!}} Borussia Dortmund {{!}} Player Profile {{!}} Bundesliga |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/player/donyell-malen |access-date=2024-03-18 |website=bundesliga.com |language=en}}</ref> | position = Vleuel, voorspeler | currentclub = [[AS Roma|Roma]] | clubnumber = 14 | youthyears1 = 2007–2015<ref name=Donyell1>{{Cite web|url=http://www.arsenal.com/news/features/20151125/young-gun-|title=Donyell Malen: Interview|publisher=Arsenal F.C.|access-date=10 May 2016|archive-date=22 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322015523/http://www.arsenal.com/news/features/20151125/young-gun-|url-status=live}}</ref> | youthclubs1 = [[AFC Ajax|Ajax]] | youthyears2 = 2015–2017 | youthclubs2 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | years1 = 2017–2018 | clubs1 = [[Jong PSV]] | caps1 = 22 | goals1 = 13 | years2 = 2018–2021 | clubs2 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps2 = 81 | goals2 = 40 | years3 = 2021–2025 | clubs3 = [[Borussia Dortmund]] | caps3 = 94 | goals3 = 30 | years4 = 2025–2026 | clubs4 = [[Aston Villa]] | caps4 = 35 | goals4 = 7 | years5 = 2026 | clubs5 = → [[AS Roma|Roma]] (leen) | caps5 = 18 | goals5 = 14 | years6 = 2026– | clubs6 = [[AS Roma|Roma]] | caps6 = 0 | goals6 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = Nederland o/15 | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = Nederland o/16 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2015–2016 | nationalteam3 = Nederland o/17 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 5 | nationalyears4 = 2016–2017 | nationalteam4 = Nederland o/18 | nationalcaps4 = 8 | nationalgoals4 = 4 | nationalyears5 = 2017–2018 | nationalteam5 = Nederland o/19 | nationalcaps5 = 10 | nationalgoals5 = 10 | nationalyears6 = 2018–2019 | nationalteam6 = Nederland o/21 | nationalcaps6 = 8 | nationalgoals6 = 4 | nationalyears7 = 2019– | nationalteam7 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps7 = 51 | nationalgoals7 = 13 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 31 Maart 2026 }} '''Donyell Malen''' (gebore [[19 Januarie]] [[1999]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele sokkerspeler wat as 'n vleuel of voorspeler vir [[AS Roma|Roma]] in die [[Serie A]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel. Malen het jeugsokker vir [[AFC Ajax|Ajax]] en [[Arsenal F.C.|Arsenal]] gespeel voordat hy in 2017 by [[PSV Eindhoven]] aangesluit het. Hy het aanvanklik vir Jong PSV gespeel voordat hy na die senior span bevorder is. In 2021 het hy by [[Borussia Dortmund]] aangesluit. Ná vier jaar by die Duitse klub het hy na [[Aston Villa]] verhuis. Op 16 Januarie 2026 het hy by Roma aangesluit.<ref>{{Cite web |date=16 January 2026 |title=Donyell Malen signs for Roma |url=https://www.asroma.com/en/news/74665/donyell-malen-signs-for-roma |access-date=16 January 2026 |website=www.asroma.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=Donyell Malen joins Serie A side Roma |url=https://www.avfc.co.uk/news/2026/january/16/signing-malen-joins-serie-a-side-roma/ |access-date=2026-01-16 |website=Aston Villa Football Club}}</ref> Malen het Nederland op elke jeuginternasionale vlak van Onder-15 tot die senior nasionale span verteenwoordig. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Malen, Donyell}} [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] aeyxhi6dpgsr0ichd5ujehiws0fupda 0 462246 2909447 2026-06-04T22:33:53Z ~2026-33386-18 208878 Nuwe artikel oor V.S. Naipaul 2909447 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur | naam = V.S. Naipaul | beeld = VS Naipaul 2016 Dhaka.jpg | beeldbeskrywing = Naipaul in 2016 | geboortenaam = Vidiadhar Surajprasad Naipaul | geboortedatum = {{geboortedatum|1932|08|17|}} | geboorteplek = Chaguanas, [[Trinidad en Tobago]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|08|11|1932|08|17|}} | sterfteplek = [[Londen]], [[Engeland]], [[Verenigde Koninkryk]] | beroep = [[Roman]]sier, reisskrywer, essayis | nasionaliteit = <!-- --> | alma_mater = University College, Oxford | period = 1957–2010 | bekende_werke = {{plainlist| *''A House for Mr Biswas'' (1961) * ''The Mimic Men'' (1967) *''In a Free State'' (1971) *''A Bend in the River'' (1979) *''The Enigma of Arrival'' (1987) }} | huweliksmaat = {{plainlist| * {{marriage|Patricia Ann Hale|1955|1996|reason=sterf}} * {{marriage|Nadira Khannum Alvi|1996}} }} | ouers = Seepersad Naipaul (vader) }} Sir '''Vidiadhar Surajprasad Naipaul''' ([[17 Augustus]] [[1932]] – [[11 Augustus]] [[2018]]) was 'n Britse [[skrywer]]. Hy is gebore in [[Trinidad en Tobago]], en is bekend vir sy fiksie en nie-fiksie werk in Engels. Sy vroeë romans, wat afspeel in Trinidad, is bekend vir hul komiese karakter. Sy latere romans het 'n somber en donker karakter en dra 'n gevoel van ontnugtering, onthutsing en vervreemding in die wyer wêreld oor. Sy nie-fiksie werk is waaksame kronieke van die lewe en sy reise. Sy werk is wyd bewonder, en hy het meer as dertig boeke oor vyftig jaar gepubliseer. Naipaul se deurbraakroman, ''A House for Mr Biswas'', word gepubliseer in 1961. Naipaul wen in 1971 die [[Bookerprys]] vir sy roman ''In a Free State''.<ref name="Booker Prize 1971">{{Cite web|title=The Booker Prize 1971 &#124; The Booker Prizes|url=https://thebookerprizes.com/the-booker-library/prize-years/1971|access-date=3 Augustus 2022|website=thebookerprizes.com|language=en}}</ref> In 1983 is hy bekroon met die Jerusalem-prys. Die Trinity Cross, Trinidad en Tobago se hoogste nasionale eerbewys, is in 1990 aan hom toegeken. In dieselfde jaar is hy tot ridder beslaan, en in 2001 ontvang hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]]. == Werke == === Fiksie === * ''The Mystic Masseur'' (1957) * ''The Suffrage of Elvira'' (1958)<ref>{{cite web|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/98/06/07/specials/naipaul-india.html?_r=1&oref=slogin|title=A Country Still in the Making|work=The New York Times|first= Janette |last=Turner Hospital|date=30 Desember 1990|access-date=12 Augustus 2018}}</ref> * ''Miguel Street'' (1959) * ''A House for Mr Biswas'' (1961) * ''Mr Stone and the Knights Companion'' (1963) * ''The Mimic Men'' (1967) * ''A Flag on the Island'' (1967) * ''In a Free State'' (1971) – wenner van die Booker-prys * ''Guerrillas'' (1975) * ''A Bend in the River'' (1979) * ''The Enigma of Arrival'' (1987) * ''A Way in the World'' (1994) * ''Half a Life'' (2001) * ''Magic Seeds'' (2004) === Nie-fiksie === * ''The Middle Passage: Impressions of Five Societies – British, French and Dutch in the West Indies and South America'' (1962) * ''An Area of Darkness'' (1964)<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/books/you-cant-read-this-book/article2953626.ece | title=You can't read this book |first=Hasan|last= Suroor| work=The Hindu | date=3 Maart 2012|access-date=5 Julie 2015}}</ref> * ''The Loss of El Dorado'' (1969) * ''The Overcrowded Barracoon and Other Articles'' (1972) * ''India: A Wounded Civilization'' (1977) * ''A Congo Diary'' (1980), gepubliseer deur Sylvester & Orphanos * ''The Return of Eva Perón and the Killings in Trinidad'' (1980)<ref>{{cite web|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/98/06/07/specials/naipaul-peron.html|title=From the Third World|first=Jane|last=Kramer|work=The New York Times|date=13 April 1980|access-date=12 Augustus 2018}}</ref> * ''Among the Believers: An Islamic Journey'' (1981) * ''Finding the Centre: Two Narratives''&nbsp; (1984)<ref>{{cite journal|url=https://www.lrb.co.uk/v06/n08/dan-jones/the-enchantment-of-vidia-naipaul|title=The Enchantment of Vidia Naipaul|first=D. A. N.|last=Jones|journal=London Review of Books|volume=6|number=8|publisher=LRB.co.uk|date=3 Mei 1984|access-date=12 Augustus 2018}}</ref> * ''A Turn in the South'' (1989) * ''India: A Million Mutinies Now'' (1990) * ''Beyond Belief: Islamic Excursions among the Converted Peoples'' (1998) * ''Between Father and Son: Family Letters'' (1999, geredigeer deur Gillon Aitken) * ''The Writer and the World: Essays'' (2002) * ''A Writer's People: Ways of Looking and Feeling'' (2007) * ''The Masque of Africa: Glimpses of African Belief'' (2010) * {{cite journal <!--|author=Naipaul, V. S. |author-mask=1 -->|date=6 Januarie 2020 |title=Grief: A Writer Reckons with Loss |department=Personal History |journal=The New Yorker |volume=95 |issue=43 |pages=18–24 |url=https://www.newyorker.com/magazine/2020/01/06/the-strangeness-of-grief <!--|access-date=2020-07-01-->}}<ref>Aanlyn titel is getiteld "The strangeness of grief".</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == {{refbegin}} * {{Cite book|last=Dooley|first=Gillian|title=V.S. Naipaul, Man and Writer|url=https://books.google.com/books?id=jWMnQmhCwaYC|access-date=30 September 2013|year=2006|publisher=Drukpers van die Universiteit van [[Suid-Carolina]]|isbn=978-1-57003-587-6}} * {{Cite book|last=French|first=Patrick|title=The World Is What It Is: The Authorized Biography of V. S. Naipaul|url=https://archive.org/details/worldiswhatitisa0000fren_q3r9|url-access=registration|access-date=19 September 2013|year=2008|publisher=Alfred Knopf|location=Nieu-York|isbn=978-0-307-27035-1}} * {{Cite book|last=Hayward|first=Helen|title=The Enigma of V. S. Naipaul|url=https://archive.org/details/enigmaofvsnaipau00hayw|url-access=registration|series=(Warwick University Caribbean Studies)|year=2002|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-4039-0254-2}} * {{Cite book|editor-last=Jussawalla|editor-first=Feroza F.|title=Conversations with V. S. Naipaul|url=https://books.google.com/books?id=buHPh2ZkjP8C&pg=PA126|year=1997|publisher=Drukpers van die Universiteit van Mississippi|isbn=978-0-87805-945-4}} * {{Cite book|last=King|first=Bruce|title=V.S. Naipaul|url=https://books.google.com/books?id=uVZzQgAACAAJ|edition=2nd|year=2003|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-4039-0456-0}} * {{Cite book|last=Naipaul|first=V. S.|title=An Area of Darkness|year=1964}} * {{Cite book|last=Naipaul|first=V. S.|title=The Mimic Men|year=1967}} * {{Cite book|last=Naipaul|first=V. S.|title=A House for Mr. Biswas with a new foreword by the author|year=1983a|publisher=Alfred Knopf Inc|location=New York|isbn=978-0-679-44458-9|chapter=Foreword}} ** Asook: {{cite journal|last=Naipaul|first = V. S.|journal=The New York Review of Books|date=24 November 1983b|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1983/nov/24/writing-a-house-for-mr-biswas/|title=Writing ''A House for Mr. Biswas''| volume=30 | issue=18 }} ** Asook: {{Cite book|title=Literary Occasions|last=Naipaul|first=V. S.|publisher=Knopf Canada|year=2012|isbn=978-03-0-737065-5|pages=186|language=en|chapter=Foreword to ''A House of Mr. Biswas''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=vCV7IW8-88kC&pg=PT186}} * {{Cite book|last=Naipaul|first=V.S.|title=The Enigma of Arrival|url=https://books.google.com/books?id=709bdvwJKRAC|access-date=28 September 2013|year=1987|publisher=Alfred A. Knopf|location=Nieu-York|isbn=978-0-307-74403-6}} * {{Cite book|last=Naipaul|first=V.S.|editor=Gillon Aitken|title=Between Father and Son: Family Letters|url=https://books.google.com/books?id=gL2g5rH_He8C|access-date=19 September 2013|year=2007|publisher=Alfred A. Knopf Inc|location=New York|orig-year=2000|isbn=978-0-307-42497-6}} ** Asook: {{cite book|last=Aitken|first=Gillon|editor=Gillon Aitken|title=Between Father and Son: Family Letters |url=https://books.google.com/books?id=gL2g5rH_He8C|access-date=19 September 2013|year=2007|publisher=Alfred A. Knopf Inc|location=Nieu-York|isbn=978-0-307-42497-6|chapter=Introduction|orig-year=2000}} * {{Cite book|last=Nixon|first=Rob|title=London Calling: V. S. Naipaul, Postcolonial Mandarin|url=https://archive.org/details/londoncalling00robn|url-access=registration|access-date=19 September 2013|year=1992|publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford|isbn=978-0-19-536196-4}} * {{Cite journal|editor-last1=Rosen|editor-first1=Jonathan|editor-last2=Tejpal|editor-first2=Tarun|year=1998| title=V. S. Naipaul, The Art of Fiction No. 154| journal=The Paris Review |volume=Fall 1998|issue=148|url=http://www.theparisreview.org/interviews/1069/the-art-of-fiction-no-154-v-s-naipaul}} * {{Cite book|last1=Visaria|first1=Pravin|last2=Visaria|first2=Leela|editor=Dharma Kumar, Meghnad Desai|title=The Cambridge Economic History of India, Volume 2, c.1757–c.1970|url=https://books.google.com/books?id=9ew8AAAAIAAJ |year=1983|publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge|isbn=978-0-521-22802-2|chapter=Population (1757–1947)}} {{refend}} == Nog leesmateriaal == * {{cite journal|last=Bayley|first = John|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1987/apr/09/country-life/|title=Country Life|date=9 April 1987| volume=34 | issue=6 }} * {{Cite journal|last=Boxill|first=Anthony|year=1976|title=The Little Bastard Worlds of VS Naipaul's The Mimic Men and A Flag on the Island|journal=International Fiction Review |volume=3 |issue=1 |url=http://journals.hil.unb.ca/index.php/IFR/article/download/13159/14242}} * {{cite journal|last=Buruma|first = Ian |journal= The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/2008/nov/20/the-lessons-of-the-master/|title=Lessons of the Master|date=20 November 2008|volume = 55 |issue = 18 }} * {{Cite book|editor-last=Chaubey|editor-first=Ajay Kumar|title=V. S. Naipaul: An Anthology of 21st Century Criticism|year=2015|location=New Delhi|publisher=Atlantic Publishers & Distributors}} * {{Cite journal|last=Fraser|first=Peter D.|title=Review of V.S. Naipaul: Man and Writer by Gillian Dooley|journal=Caribbean Studies|volume=38|issue=1|year=2010|pages=212–215|publisher=Institute of Caribbean Studies, UPR, Rio Piedras Campus|jstor=27944592|doi=10.1353/crb.2010.0027|s2cid=144996410|doi-access=free}} * {{Cite book|last=Gorra|first=Michael|title=After Empire: Scott, Naipaul, Rushdie|url=https://books.google.com/books?id=9m6PteVNcPAC|access-date=19 September 2013|year=2008|publisher=Drukpers van die Universiteit van Chicago|isbn=978-0-226-30476-2}} * {{Cite journal|last=Greenberg|first = Robert M.|title= Anger and the Alchemy of Literary Method in V. S. Naipaul's Political Fiction: The Case of ''The Mimic Men''|journal=Twentieth Century Literature |volume=46 |issue=2 |date=Summer 2000|pages=214–237|jstor=441958|doi=10.2307/441958}} *Marnham, Patrick (April 2011). "An Interview with V.S. Naipaul". ''Literary Review'' (Londen). *Marnham, Patrick (2019). Introduction to V.S. Naipaul's ''A Bend in the River'' (Everyman's Library) * {{Cite book|last=Mustafa|first=Fawzia|title=V. S. Naipaul: Cambridge Studies in African and Caribbean Literature|url=https://archive.org/details/vsnaipaul0000must|url-access=registration|access-date=19 September 2013 |year=1995 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge|isbn=978-0-521-48359-9}} * {{cite journal|last=Miller|first= Karl|title= V. S. Naipaul and the New Order, ''The Mimic Men''|journal=The Kenyon Review|volume=29|issue=5|date=Nov 1967|pages=685–698|jstor=4334777}} * {{Cite book|ref=none|last=Naipaul|first=Shiva|title=An Unfinished Journey|url=https://books.google.com/books?id=xs9yAAAAMAAJ|year=1986|publisher=Hamish Hamilton|location=Londen|isbn=978-0-241-11943-3 |chapter=Brothers}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1974/oct/17/conrads-darkness/|title=Conrad's Darkness|date=17 Oktober 1974 |volume=21 |issue=16 |url-access=subscription}} * {{Cite book|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|title=Finding the Center: Two Narratives|url=https://books.google.com/books?id=nqpZAAAAYAAJ|access-date=19 September 2013|year=1986|publisher=Vintage Books|isbn=978-0-394-74090-4 |chapter=A prologue to an autobiography}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1987/feb/12/the-ceremony-of-farewell/|title=The Ceremony of Farewell|date=12 Februarie 1987 |volume=34 |issue=2 |url-access=subscription}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1987/apr/23/on-being-a-writer/|title=On Being a Writer|date=23 April 1987 |volume=34 |issue=7 |url-access=subscription}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1991/jan/31/our-universal-civilization/|title=Our Universal Civilization|date=31 January 1991 |volume=38 |issue=3 |url-access=subscription}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1994/may/12/a-way-in-the-world/|title=A Way in the World|date=12 Mei 1994 |volume=41 |issue=9 |url-access=subscription}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1999/feb/18/reading-writing/|title=Reading and Writing|date=18 Februarie 1999 |volume=46 |issue=3 |url-access=subscription}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1999/mar/04/the-writer-and-india/|title=The Writer in India|date=4 Maart 1999 |volume=46 |issue=4 |url-access=subscription}} * {{Cite journal|last=Pritchard|first=William H.|title=Naipaul Unveiled: Review of The World Is What It Is, The authorized biography of V. S. Naipaul by Patrick French|journal = The Hudson Review|volume=61 |issue=3 |year=2008 |pages=431–440|jstor=20464886}} * Rahim, Sameer (2022) '[https://thebookerprizes.com/the-booker-library/features/why-those-who-dismiss-vs-naipaul-as-a-defender-of-colonialism-should Why those who dismiss V.S. Naipaul as a defender of colonialism should take a closer look at his writing]'. The Booker Prize website. * Thieme, John (1975) "V.S. Naipaul’s Third World: A Not So Free State", ''Journal of Commonwealth Literature'', 10 (1): 10-22 * Thieme, John (1987). ''The Web Of Tradition: Uses of Allusion in V.S. Naipaul's Fiction'', Dangaroo Press/ Hansib Publishing. * * {{Cite book|editor-last=Singh|editor-first=Bijender|year=2018|title=V.S. Naipaul: A Critical Evaluation|location=New Delhi|publisher=Pacific Books International}} == Eksterne skakels == {{sister project links|d=Q44593|c=Category:V. S. Naipaul|n=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|s=no|wikt=no}} * {{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2001/naipaul-bibl.html|title= V.S. Naipaul - Bibliography|publisher=Nobel Foundation}} * {{C-SPAN|91397}} * {{IMDb name|0619740}} *[http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=98 Lys van werke] {{Nobelprys vir Letterkunde}} {{Normdata}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = V. S. Naipaul }} {{DEFAULTSORT:Naipaul, V.S.}} [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] [[Kategorie:Britse skrywers]] qtaz50ha5y9dyb633cfj2cnw7miza5j 2909496 2909447 2026-06-05T01:13:01Z HermanvanAswegen988 200973 2909496 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur | naam = V.S. Naipaul | beeld = VS Naipaul 2016 Dhaka.jpg | beeldbeskrywing = Naipaul in 2016 | geboortenaam = Vidiadhar Surajprasad Naipaul | geboortedatum = {{geboortedatum|1932|08|17|}} | geboorteplek = Chaguanas, [[Trinidad en Tobago]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|2018|08|11|1932|08|17|}} | sterfteplek = [[Londen]], [[Engeland]], [[Verenigde Koninkryk]] | beroep = [[Roman]]sier, reisskrywer, essayis | nasionaliteit = <!-- --> | alma_mater = University College, Oxford | period = 1957–2010 | bekende_werke = {{plainlist| *''A House for Mr Biswas'' (1961) * ''The Mimic Men'' (1967) *''In a Free State'' (1971) *''A Bend in the River'' (1979) *''The Enigma of Arrival'' (1987) }} | huweliksmaat = {{plainlist| * {{marriage|Patricia Ann Hale|1955|1996|reason=sterf}} * {{marriage|Nadira Khannum Alvi|1996}} }} | ouers = Seepersad Naipaul (vader) }} Sir '''Vidiadhar Surajprasad Naipaul''' ([[17 Augustus]] [[1932]] – [[11 Augustus]] [[2018]]) was 'n Britse [[skrywer]]. Hy is gebore in [[Trinidad en Tobago]], en is bekend vir sy fiksie en nie-fiksie werk in Engels. Sy vroeë romans, wat afspeel in Trinidad, is bekend vir hul komiese karakter. Sy latere romans het 'n somber en donker karakter en dra 'n gevoel van ontnugtering, onthutsing en vervreemding in die wyer wêreld oor. Sy nie-fiksie werk is waaksame kronieke van die lewe en sy reise. Sy werk is wyd bewonder, en hy het meer as dertig boeke oor vyftig jaar gepubliseer. Naipaul se deurbraakroman, ''A House for Mr Biswas'', word gepubliseer in 1961. Naipaul wen in 1971 die [[Bookerprys]] vir sy roman ''In a Free State''.<ref name="Booker Prize 1971">{{Cite web|title=The Booker Prize 1971 &#124; The Booker Prizes|url=https://thebookerprizes.com/the-booker-library/prize-years/1971|access-date=3 Augustus 2022|website=thebookerprizes.com|language=en}}</ref> In 1983 word hy bekroon met die Jerusalem-prys. Die Trinity Cross, Trinidad en Tobago se hoogste nasionale eerbewys, is in 1990 aan hom toegeken. In dieselfde jaar is hy tot ridder beslaan, en in 2001 ontvang hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]]. == Werke == === Fiksie === * ''The Mystic Masseur'' (1957) * ''The Suffrage of Elvira'' (1958)<ref>{{cite web|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/98/06/07/specials/naipaul-india.html?_r=1&oref=slogin|title=A Country Still in the Making|work=The New York Times|first= Janette |last=Turner Hospital|date=30 Desember 1990|access-date=12 Augustus 2018}}</ref> * ''Miguel Street'' (1959) * ''A House for Mr Biswas'' (1961) * ''Mr Stone and the Knights Companion'' (1963) * ''The Mimic Men'' (1967) * ''A Flag on the Island'' (1967) * ''In a Free State'' (1971) – wenner van die Booker-prys * ''Guerrillas'' (1975) * ''A Bend in the River'' (1979) * ''The Enigma of Arrival'' (1987) * ''A Way in the World'' (1994) * ''Half a Life'' (2001) * ''Magic Seeds'' (2004) === Nie-fiksie === * ''The Middle Passage: Impressions of Five Societies – British, French and Dutch in the West Indies and South America'' (1962) * ''An Area of Darkness'' (1964)<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/books/you-cant-read-this-book/article2953626.ece | title=You can't read this book |first=Hasan|last= Suroor| work=The Hindu | date=3 Maart 2012|access-date=5 Julie 2015}}</ref> * ''The Loss of El Dorado'' (1969) * ''The Overcrowded Barracoon and Other Articles'' (1972) * ''India: A Wounded Civilization'' (1977) * ''A Congo Diary'' (1980), gepubliseer deur Sylvester & Orphanos * ''The Return of Eva Perón and the Killings in Trinidad'' (1980)<ref>{{cite web|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/98/06/07/specials/naipaul-peron.html|title=From the Third World|first=Jane|last=Kramer|work=The New York Times|date=13 April 1980|access-date=12 Augustus 2018}}</ref> * ''Among the Believers: An Islamic Journey'' (1981) * ''Finding the Centre: Two Narratives''&nbsp; (1984)<ref>{{cite journal|url=https://www.lrb.co.uk/v06/n08/dan-jones/the-enchantment-of-vidia-naipaul|title=The Enchantment of Vidia Naipaul|first=D. A. N.|last=Jones|journal=London Review of Books|volume=6|number=8|publisher=LRB.co.uk|date=3 Mei 1984|access-date=12 Augustus 2018}}</ref> * ''A Turn in the South'' (1989) * ''India: A Million Mutinies Now'' (1990) * ''Beyond Belief: Islamic Excursions among the Converted Peoples'' (1998) * ''Between Father and Son: Family Letters'' (1999, geredigeer deur Gillon Aitken) * ''The Writer and the World: Essays'' (2002) * ''A Writer's People: Ways of Looking and Feeling'' (2007) * ''The Masque of Africa: Glimpses of African Belief'' (2010) * {{cite journal <!--|author=Naipaul, V. S. |author-mask=1 -->|date=6 Januarie 2020 |title=Grief: A Writer Reckons with Loss |department=Personal History |journal=The New Yorker |volume=95 |issue=43 |pages=18–24 |url=https://www.newyorker.com/magazine/2020/01/06/the-strangeness-of-grief <!--|access-date=2020-07-01-->}}<ref>Aanlyn titel is getiteld "The strangeness of grief".</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == {{refbegin}} * {{Cite book|last=Dooley|first=Gillian|title=V.S. Naipaul, Man and Writer|url=https://books.google.com/books?id=jWMnQmhCwaYC|access-date=30 September 2013|year=2006|publisher=Drukpers van die Universiteit van [[Suid-Carolina]]|isbn=978-1-57003-587-6}} * {{Cite book|last=French|first=Patrick|title=The World Is What It Is: The Authorized Biography of V. S. Naipaul|url=https://archive.org/details/worldiswhatitisa0000fren_q3r9|url-access=registration|access-date=19 September 2013|year=2008|publisher=Alfred Knopf|location=Nieu-York|isbn=978-0-307-27035-1}} * {{Cite book|last=Hayward|first=Helen|title=The Enigma of V. S. Naipaul|url=https://archive.org/details/enigmaofvsnaipau00hayw|url-access=registration|series=(Warwick University Caribbean Studies)|year=2002|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-4039-0254-2}} * {{Cite book|editor-last=Jussawalla|editor-first=Feroza F.|title=Conversations with V. S. Naipaul|url=https://books.google.com/books?id=buHPh2ZkjP8C&pg=PA126|year=1997|publisher=Drukpers van die Universiteit van Mississippi|isbn=978-0-87805-945-4}} * {{Cite book|last=King|first=Bruce|title=V.S. Naipaul|url=https://books.google.com/books?id=uVZzQgAACAAJ|edition=2nd|year=2003|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-4039-0456-0}} * {{Cite book|last=Naipaul|first=V. S.|title=An Area of Darkness|year=1964}} * {{Cite book|last=Naipaul|first=V. S.|title=The Mimic Men|year=1967}} * {{Cite book|last=Naipaul|first=V. S.|title=A House for Mr. Biswas with a new foreword by the author|year=1983a|publisher=Alfred Knopf Inc|location=New York|isbn=978-0-679-44458-9|chapter=Foreword}} ** Asook: {{cite journal|last=Naipaul|first = V. S.|journal=The New York Review of Books|date=24 November 1983b|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1983/nov/24/writing-a-house-for-mr-biswas/|title=Writing ''A House for Mr. Biswas''| volume=30 | issue=18 }} ** Asook: {{Cite book|title=Literary Occasions|last=Naipaul|first=V. S.|publisher=Knopf Canada|year=2012|isbn=978-03-0-737065-5|pages=186|language=en|chapter=Foreword to ''A House of Mr. Biswas''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=vCV7IW8-88kC&pg=PT186}} * {{Cite book|last=Naipaul|first=V.S.|title=The Enigma of Arrival|url=https://books.google.com/books?id=709bdvwJKRAC|access-date=28 September 2013|year=1987|publisher=Alfred A. Knopf|location=Nieu-York|isbn=978-0-307-74403-6}} * {{Cite book|last=Naipaul|first=V.S.|editor=Gillon Aitken|title=Between Father and Son: Family Letters|url=https://books.google.com/books?id=gL2g5rH_He8C|access-date=19 September 2013|year=2007|publisher=Alfred A. Knopf Inc|location=New York|orig-year=2000|isbn=978-0-307-42497-6}} ** Asook: {{cite book|last=Aitken|first=Gillon|editor=Gillon Aitken|title=Between Father and Son: Family Letters |url=https://books.google.com/books?id=gL2g5rH_He8C|access-date=19 September 2013|year=2007|publisher=Alfred A. Knopf Inc|location=Nieu-York|isbn=978-0-307-42497-6|chapter=Introduction|orig-year=2000}} * {{Cite book|last=Nixon|first=Rob|title=London Calling: V. S. Naipaul, Postcolonial Mandarin|url=https://archive.org/details/londoncalling00robn|url-access=registration|access-date=19 September 2013|year=1992|publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford|isbn=978-0-19-536196-4}} * {{Cite journal|editor-last1=Rosen|editor-first1=Jonathan|editor-last2=Tejpal|editor-first2=Tarun|year=1998| title=V. S. Naipaul, The Art of Fiction No. 154| journal=The Paris Review |volume=Fall 1998|issue=148|url=http://www.theparisreview.org/interviews/1069/the-art-of-fiction-no-154-v-s-naipaul}} * {{Cite book|last1=Visaria|first1=Pravin|last2=Visaria|first2=Leela|editor=Dharma Kumar, Meghnad Desai|title=The Cambridge Economic History of India, Volume 2, c.1757–c.1970|url=https://books.google.com/books?id=9ew8AAAAIAAJ |year=1983|publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge|isbn=978-0-521-22802-2|chapter=Population (1757–1947)}} {{refend}} == Nog leesmateriaal == * {{cite journal|last=Bayley|first = John|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1987/apr/09/country-life/|title=Country Life|date=9 April 1987| volume=34 | issue=6 }} * {{Cite journal|last=Boxill|first=Anthony|year=1976|title=The Little Bastard Worlds of VS Naipaul's The Mimic Men and A Flag on the Island|journal=International Fiction Review |volume=3 |issue=1 |url=http://journals.hil.unb.ca/index.php/IFR/article/download/13159/14242}} * {{cite journal|last=Buruma|first = Ian |journal= The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/2008/nov/20/the-lessons-of-the-master/|title=Lessons of the Master|date=20 November 2008|volume = 55 |issue = 18 }} * {{Cite book|editor-last=Chaubey|editor-first=Ajay Kumar|title=V. S. Naipaul: An Anthology of 21st Century Criticism|year=2015|location=New Delhi|publisher=Atlantic Publishers & Distributors}} * {{Cite journal|last=Fraser|first=Peter D.|title=Review of V.S. Naipaul: Man and Writer by Gillian Dooley|journal=Caribbean Studies|volume=38|issue=1|year=2010|pages=212–215|publisher=Institute of Caribbean Studies, UPR, Rio Piedras Campus|jstor=27944592|doi=10.1353/crb.2010.0027|s2cid=144996410|doi-access=free}} * {{Cite book|last=Gorra|first=Michael|title=After Empire: Scott, Naipaul, Rushdie|url=https://books.google.com/books?id=9m6PteVNcPAC|access-date=19 September 2013|year=2008|publisher=Drukpers van die Universiteit van Chicago|isbn=978-0-226-30476-2}} * {{Cite journal|last=Greenberg|first = Robert M.|title= Anger and the Alchemy of Literary Method in V. S. Naipaul's Political Fiction: The Case of ''The Mimic Men''|journal=Twentieth Century Literature |volume=46 |issue=2 |date=Summer 2000|pages=214–237|jstor=441958|doi=10.2307/441958}} *Marnham, Patrick (April 2011). "An Interview with V.S. Naipaul". ''Literary Review'' (Londen). *Marnham, Patrick (2019). Introduction to V.S. Naipaul's ''A Bend in the River'' (Everyman's Library) * {{Cite book|last=Mustafa|first=Fawzia|title=V. S. Naipaul: Cambridge Studies in African and Caribbean Literature|url=https://archive.org/details/vsnaipaul0000must|url-access=registration|access-date=19 September 2013 |year=1995 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge|isbn=978-0-521-48359-9}} * {{cite journal|last=Miller|first= Karl|title= V. S. Naipaul and the New Order, ''The Mimic Men''|journal=The Kenyon Review|volume=29|issue=5|date=Nov 1967|pages=685–698|jstor=4334777}} * {{Cite book|ref=none|last=Naipaul|first=Shiva|title=An Unfinished Journey|url=https://books.google.com/books?id=xs9yAAAAMAAJ|year=1986|publisher=Hamish Hamilton|location=Londen|isbn=978-0-241-11943-3 |chapter=Brothers}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1974/oct/17/conrads-darkness/|title=Conrad's Darkness|date=17 Oktober 1974 |volume=21 |issue=16 |url-access=subscription}} * {{Cite book|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|title=Finding the Center: Two Narratives|url=https://books.google.com/books?id=nqpZAAAAYAAJ|access-date=19 September 2013|year=1986|publisher=Vintage Books|isbn=978-0-394-74090-4 |chapter=A prologue to an autobiography}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1987/feb/12/the-ceremony-of-farewell/|title=The Ceremony of Farewell|date=12 Februarie 1987 |volume=34 |issue=2 |url-access=subscription}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1987/apr/23/on-being-a-writer/|title=On Being a Writer|date=23 April 1987 |volume=34 |issue=7 |url-access=subscription}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1991/jan/31/our-universal-civilization/|title=Our Universal Civilization|date=31 January 1991 |volume=38 |issue=3 |url-access=subscription}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1994/may/12/a-way-in-the-world/|title=A Way in the World|date=12 Mei 1994 |volume=41 |issue=9 |url-access=subscription}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1999/feb/18/reading-writing/|title=Reading and Writing|date=18 Februarie 1999 |volume=46 |issue=3 |url-access=subscription}} * {{cite journal|ref=none|last=Naipaul|first=V. S.|journal=The New York Review of Books|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1999/mar/04/the-writer-and-india/|title=The Writer in India|date=4 Maart 1999 |volume=46 |issue=4 |url-access=subscription}} * {{Cite journal|last=Pritchard|first=William H.|title=Naipaul Unveiled: Review of The World Is What It Is, The authorized biography of V. S. Naipaul by Patrick French|journal = The Hudson Review|volume=61 |issue=3 |year=2008 |pages=431–440|jstor=20464886}} * Rahim, Sameer (2022) '[https://thebookerprizes.com/the-booker-library/features/why-those-who-dismiss-vs-naipaul-as-a-defender-of-colonialism-should Why those who dismiss V.S. Naipaul as a defender of colonialism should take a closer look at his writing]'. The Booker Prize website. * Thieme, John (1975) "V.S. Naipaul’s Third World: A Not So Free State", ''Journal of Commonwealth Literature'', 10 (1): 10-22 * Thieme, John (1987). ''The Web Of Tradition: Uses of Allusion in V.S. Naipaul's Fiction'', Dangaroo Press/ Hansib Publishing. * * {{Cite book|editor-last=Singh|editor-first=Bijender|year=2018|title=V.S. Naipaul: A Critical Evaluation|location=New Delhi|publisher=Pacific Books International}} == Eksterne skakels == {{sister project links|d=Q44593|c=Category:V. S. Naipaul|n=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|s=no|wikt=no}} * {{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2001/naipaul-bibl.html|title= V.S. Naipaul - Bibliography|publisher=Nobel Foundation}} * {{C-SPAN|91397}} * {{IMDb name|0619740}} *[http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=98 Lys van werke] {{Nobelprys vir Letterkunde}} {{Normdata}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = V. S. Naipaul }} {{DEFAULTSORT:Naipaul, V.S.}} [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] [[Kategorie:Britse skrywers]] nbw1lmn3k8e3tsjhq9g2is4vmovluli 3 462247 2909450 2026-06-04T22:34:31Z OutoModerator 183924 Kennisgewing van outomatiese terugrol op [[USB (dubbelsinnig)]] 2909450 wikitext text/x-wiki == Junie 2026 : OutoModerator het jou wysiging teruggerol == Hallo! Ek is [[User:OutoModerator|OutoModerator]], 'n outomatiese stelsel wat 'n [[Masjienleer|masjienleermodel]] gebruik om potensiële slegte wysigings te identifiseer en terug te rol om te verseker dat Wikipedia vertroubaar en betroubaar bly. Ongelukkig het ek een van jou [[Special:Diff/2909449|onlangse wysigings]] teruggestel na [[USB (dubbelsinnig)]]. * Omdat die model wat ek gebruik nie perfek is nie, rol dit soms goeie wysigings terug. As jy glo dat die verandering wat jy gemaak het konstruktief was, [[//af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe?action=edit&section=new&nosummary=true&preload=Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe/Preload&preloadparams%5B%5D=2909448&preloadparams%5B%5D=USB_(dubbelsinnig)|rapporteer dit asseblief hier]]. * [[:mw:Moderator Tools/Automoderator|Leer meer]] oor my sagteware. [[Gebruiker:OutoModerator|OutoModerator]] ([[Gebruikerbespreking:OutoModerator|kontak]]) 22:34, 4 Junie 2026 (UTC) 786aq29ggly3xp89uwzd45umwmt0yoi 3 462248 2909459 2026-06-04T22:50:45Z ~2026-31930-82 208882 /* Hiro */ nuwe afdeling 2909459 wikitext text/x-wiki == Hiro == 85338658 [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-31930-82|&#126;2026-31930-82]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-31930-82|talk]]) 22:50, 4 Junie 2026 (UTC) r7u217zixg9pcw89mt346g3dn5g7ee2 0 462249 2909460 2026-06-04T22:52:32Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Justin Kluivert | image = [[Lêer:Justin Kluivert 2023.jpg|240px]] | caption = Kluivert in 2023 | full_name = Justin Dean Kluivert | birth_date = {{birth date and age|1999|5|5|df=y}}<ref name="FWC26"/> | birth_place = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | height = 1,73 m | position = Aanvallende middelvelder, vleuel | currentclub = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] | clubnumber = 19 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = SV Diemen |...' 2909460 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Justin Kluivert | image = [[Lêer:Justin Kluivert 2023.jpg|240px]] | caption = Kluivert in 2023 | full_name = Justin Dean Kluivert | birth_date = {{birth date and age|1999|5|5|df=y}}<ref name="FWC26"/> | birth_place = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | height = 1,73 m | position = Aanvallende middelvelder, vleuel | currentclub = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] | clubnumber = 19 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = SV Diemen | youthyears2 = 2007–2016 | youthclubs2 = [[Jong Ajax|Ajax]] | years1 = 2016–2017 | clubs1 = [[Jong Ajax]] | caps1 = 8 | goals1 = 2 | years2 = 2016–2018 | clubs2 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps2 = 44 | goals2 = 12 | years3 = 2018–2023 | clubs3 = [[AS Roma|Roma]] | caps3 = 53 | goals3 = 5 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = → [[RB Leipzig]] (leen) | caps4 = 19 | goals4 = 3 | years5 = 2021–2022 | clubs5 = → [[OGC Nice|Nice]] (leen) | caps5 = 27 | goals5 = 4 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = → [[Valencia CF|Valencia]] (leen) | caps6 = 26 | goals6 = 6 | years7 = 2023– | clubs7 = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] | caps7 = 86 | goals7 = 21 | nationalyears1 = 2015–2016 | nationalteam1 = Nederland o/17 | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2017 | nationalteam2 = Nederland o/19 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2017–2021 | nationalteam3 = Nederland o/21 | nationalcaps3 = 20 | nationalgoals3 = 5 | nationalyears5 = 2018– | nationalteam5 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps5 = 11 | nationalgoals5 = 0 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 14 November 2025 }} '''Justin Kluivert''' (gebore [[5 Mei]] [[1999]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvallende middelveldspeler of vleuel vir [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] in die Engelse [[Premier League|Premierliga]] en die Nederlandse nasionale span speel.<ref>{{Cite web |date=23 June 2023 |title=Official: Justin Kluivert completes permanent transfer to Bournemouth |url=https://romapress.net/official-justin-kluivert-completes-permanent-transfer-to-bournemouth/ |access-date=27 November 2023 |website=RomaPress |language=en}}</ref> Hy het sy loopbaan by [[AFC Ajax|Ajax]] begin en deur die jeugakademie gevorder. Ná twee seisoene by die klub het hy in 2018 by die Italiaanse span [[AS Roma|Roma]] aangesluit vir €18,75 miljoen. Hy het later ook vir ander klubs in Europa gespeel. Kluivert het [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] op jeugvlak verteenwoordig vanaf 2013 en sy senior internasionale debuut in 2018 gemaak. Hy is die seun van die voormalige Nederlandse internasionale speler [[Patrick Kluivert]] en die kleinseun van die [[Suriname|Surinaamse]] sokkerspeler Kenneth Kluivert.<ref>{{cite news|title=Kluivert Jr. geniet van debuut: 'Echt een topgevoel'|url=http://www.vi.nl/nieuws/kluivert-jr.-geniet-van-debuut-echt-een-topgevoel.htm|access-date=17 September 2016|work=VI|date=16 September 2016|language=nl}}</ref><ref name=Feature>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2017/may/20/ajax-justin-kluivert-best-famous-patrick-kluivert-europa-league-manchester-united|title=Ajax's Justin Kluivert wants to be the best and not just famous for his dad|website=The Guardian|date=20 May 2017 |last1=Vlietstra |first1=Bart }}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kluivert, Justin}} [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 78hv27gk98i36rc322wfb32h9m8apqb 2909461 2909460 2026-06-04T22:52:48Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909461 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Justin Kluivert | image = [[Lêer:Justin Kluivert 2023.jpg|240px]] | caption = Kluivert in 2023 | full_name = Justin Dean Kluivert | birth_date = {{birth date and age|1999|5|5|df=y}} | birth_place = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | height = 1,73 m | position = Aanvallende middelvelder, vleuel | currentclub = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] | clubnumber = 19 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = SV Diemen | youthyears2 = 2007–2016 | youthclubs2 = [[Jong Ajax|Ajax]] | years1 = 2016–2017 | clubs1 = [[Jong Ajax]] | caps1 = 8 | goals1 = 2 | years2 = 2016–2018 | clubs2 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps2 = 44 | goals2 = 12 | years3 = 2018–2023 | clubs3 = [[AS Roma|Roma]] | caps3 = 53 | goals3 = 5 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = → [[RB Leipzig]] (leen) | caps4 = 19 | goals4 = 3 | years5 = 2021–2022 | clubs5 = → [[OGC Nice|Nice]] (leen) | caps5 = 27 | goals5 = 4 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = → [[Valencia CF|Valencia]] (leen) | caps6 = 26 | goals6 = 6 | years7 = 2023– | clubs7 = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] | caps7 = 86 | goals7 = 21 | nationalyears1 = 2015–2016 | nationalteam1 = Nederland o/17 | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2017 | nationalteam2 = Nederland o/19 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2017–2021 | nationalteam3 = Nederland o/21 | nationalcaps3 = 20 | nationalgoals3 = 5 | nationalyears5 = 2018– | nationalteam5 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps5 = 11 | nationalgoals5 = 0 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 14 November 2025 }} '''Justin Kluivert''' (gebore [[5 Mei]] [[1999]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvallende middelveldspeler of vleuel vir [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] in die Engelse [[Premier League|Premierliga]] en die Nederlandse nasionale span speel.<ref>{{Cite web |date=23 June 2023 |title=Official: Justin Kluivert completes permanent transfer to Bournemouth |url=https://romapress.net/official-justin-kluivert-completes-permanent-transfer-to-bournemouth/ |access-date=27 November 2023 |website=RomaPress |language=en}}</ref> Hy het sy loopbaan by [[AFC Ajax|Ajax]] begin en deur die jeugakademie gevorder. Ná twee seisoene by die klub het hy in 2018 by die Italiaanse span [[AS Roma|Roma]] aangesluit vir €18,75 miljoen. Hy het later ook vir ander klubs in Europa gespeel. Kluivert het [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] op jeugvlak verteenwoordig vanaf 2013 en sy senior internasionale debuut in 2018 gemaak. Hy is die seun van die voormalige Nederlandse internasionale speler [[Patrick Kluivert]] en die kleinseun van die [[Suriname|Surinaamse]] sokkerspeler Kenneth Kluivert.<ref>{{cite news|title=Kluivert Jr. geniet van debuut: 'Echt een topgevoel'|url=http://www.vi.nl/nieuws/kluivert-jr.-geniet-van-debuut-echt-een-topgevoel.htm|access-date=17 September 2016|work=VI|date=16 September 2016|language=nl}}</ref><ref name=Feature>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2017/may/20/ajax-justin-kluivert-best-famous-patrick-kluivert-europa-league-manchester-united|title=Ajax's Justin Kluivert wants to be the best and not just famous for his dad|website=The Guardian|date=20 May 2017 |last1=Vlietstra |first1=Bart }}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kluivert, Justin}} [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] m47qphpvg40px1npupt36tcu1okjydj 0 462250 2909462 2026-06-04T23:01:42Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Jan Paul van Hecke''' (gebore [[8 Junie]] [[2000]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale verdediger vir [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] in die Engelse [[Premier League|Premierliga]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van Hecke, Jan Paul}} [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [...' 2909462 wikitext text/x-wiki '''Jan Paul van Hecke''' (gebore [[8 Junie]] [[2000]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale verdediger vir [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] in die Engelse [[Premier League|Premierliga]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van Hecke, Jan Paul}} [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] hyfru94o50cl2vv8z8tpvi31nvx3d6b 2909463 2909462 2026-06-04T23:07:06Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909463 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Jan Paul van Hecke | image = [[Lêer:Jan Paul van Hecke 24012026 (2) (cropped).jpg|240px]] | upright = | caption = Van Hecke in 2026 | full_name = Jan Paul van Hecke<ref>{{Cite web |date=20 October 2020 |title=2020/21 Premier League squads confirmed |url=http://www.premierleague.com/news/1869523 |access-date=4 March 2021 |website=premierleague.com |publisher=Premier League |language=en}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2000|6|8|df=y}} | birth_place = Arnemuiden, [[Zeeland]], [[Nederland]] | height = 1,89 m<ref name="wf">{{Cite web |title=Jan Paul van Hecke |url=https://www.worldfootball.net/person/pe547310/jan-paul-van-hecke/ |access-date=4 March 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> | position = Sentrale verdediger | currentclub = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] | clubnumber = 6 | youthyears1 = {{0|0000}}–2018 | youthclubs1 = [[VV Goes]] | youthyears2 = 2018–2019 | youthclubs2 = [[NAC Breda]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[NAC Breda]] | caps1 = 11 | goals1 = 3 | years2 = 2020– | clubs2 = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] | caps2 = 106 | goals2 = 4 | years3 = 2020–2021 | clubs3 = → [[SC Heerenveen|Heerenveen]] (loan) | caps3 = 28 | goals3 = 1 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] (leen) | caps4 = 31 | goals4 = 1 | nationalyears1 = 2022–2023 | nationalteam1 = Nederland o/21 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2024– | nationalteam2 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 0 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 3 Junie 2026 }} '''Jan Paul van Hecke''' (gebore [[8 Junie]] [[2000]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale verdediger vir [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] in die Engelse [[Premier League|Premierliga]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel.<ref name="voetbalprimeur">{{Cite web|url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/944171/volgende-heerenveen-deal-krijgt-vorm-van-hecke-verlaat-nac-breda.html|title=Volgende Heerenveen-deal krijgt vorm: Van Hecke verlaat NAC Breda|date=10 September 2020|website=voetbalprimeur.nl|language=nl|access-date=4 March 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theargus.co.uk/sport/18712607.albion-sign-defender-jan-paul-van-hecke/|title=Albion confirm deal – and line up a loan – for rising Dutch defender van Hecke|last=Owen|first=Brian|date=10 September 2020|website=The Argus|language=en|access-date=4 March 2021}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van Hecke, Jan Paul}} [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] t2tfgrkyhjc9rjxg9u5cc20vtc0azr7 0 462251 2909465 2026-06-04T23:19:06Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Frenkie de Jong''' (gebore [[12 Mei]] [[1997]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n middelveldspeler vir [[FC Barcelona|Barcelona]] in [[La Liga]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:de Jong, Frenkie}} [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]]' 2909465 wikitext text/x-wiki '''Frenkie de Jong''' (gebore [[12 Mei]] [[1997]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n middelveldspeler vir [[FC Barcelona|Barcelona]] in [[La Liga]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:de Jong, Frenkie}} [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] b6l1g0t404kovoomgk3j97zeel6fo8m 2909467 2909465 2026-06-04T23:24:23Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909467 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Frenkie de Jong | image = [[Lêer:Матч «Динамо» - «Барселона» 0-1. 2 ноября 2021 года. II — 1289671 (cropped).jpg|240px]] | caption = De Jong in 2021 | full_name = Frenkie de Jong<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Netherlands (NED) |publisher=FIFA |page=20 |date=18 December 2022 |access-date=9 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1997|5|12|df=y}} | birth_place = [[Gorinchem]], [[Zuid-Holland]], [[Nederland]] | height = 1,82 m<ref>{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/16291/frenkie-de-jong |title=Frenkie de Jong |publisher=FC Barcelona |access-date=19 September 2025}}</ref> | position = Middelveldspeler | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = 21 | youthyears1 = | youthclubs1 = ASV Arkel | youthyears2 = | youthclubs2 = [[RKC Waalwijk]] | youthyears3 = 2013–2015 | youthclubs3 = [[Willem II Tilburg|Willem II]] | years1 = 2015 | clubs1 = [[Willem II Tilburg|Willem II]] | caps1 = 1 | goals1 = 0 | years2 = 2015–2017 | clubs2 = [[Jong Ajax]] | caps2 = 46 | goals2 = 8 | years3 = 2015 | clubs3 = → [[Willem II Tilburg|Willem II]] (loan) | caps3 = 1 | goals3 = 0 | years4 = 2016–2019 | clubs4 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps4 = 57 | goals4 = 4 | years5 = 2019– | clubs5 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps5 = 202 | goals5 = 15 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = Nederland o/15 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = Nederland o/18 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2015–2016 | nationalteam3 = Nederland o/19 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2016 | nationalteam4 = Nederland o/20 | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2017 | nationalteam5 = Nederland o/21 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 1 | nationalyears6 = 2018– | nationalteam6 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps6 = 64 | nationalgoals6 = 2 | club-update = 23 Mei 2026 | nationalteam-update = 17 November 2025 }} '''Frenkie de Jong''' (gebore [[12 Mei]] [[1997]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n middelveldspeler vir [[FC Barcelona|Barcelona]] in [[La Liga]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:de Jong, Frenkie}} [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] kyee97cztey6hlqn9j9fk338r4k07nv 0 462252 2909468 2026-06-04T23:32:03Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Micky van de Ven''' (gebore [[19 April]] [[2001]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale verdediger of linksagter vir [[Tottenham Hotspur]] in die Engelse [[Premier League|Premierliga]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van de Ven, Micky}} [[Kategorie:Geboortes in 2001]] Kategorie:Nederland...' 2909468 wikitext text/x-wiki '''Micky van de Ven''' (gebore [[19 April]] [[2001]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale verdediger of linksagter vir [[Tottenham Hotspur]] in die Engelse [[Premier League|Premierliga]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van de Ven, Micky}} [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] t9blytpij2gvsafbmgtjnjx74nwhwo3 2909473 2909468 2026-06-04T23:37:17Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909473 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Micky van de Ven | image = [[Lêer:Micky Van De Ven pre-match training (cropped).jpg|240px]] | caption = Van de Ven warming up with [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] in 2024 | full_name = Micky van de Ven<ref>{{cite news |url=https://www.premierleague.com/news/3886218 |title=Latest updated Premier League squad lists for 2023/24 |publisher=Premier League |date=8 February 2024 |access-date=12 February 2024}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|2001|4|19|df=y}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/75582/Micky-van-de-Ven/overview |title=Micky van de Ven: Overview |publisher=Premier League |access-date=12 February 2024}}</ref> | birth_place = Wormer, [[Noord-Holland]], [[Nederland]] | height = 1,93 m | position = Verdediger | currentclub = [[Tottenham Hotspur]] | clubnumber = 37 | youthyears1 = 2011–2013 | youthclubs1 = WSV '30 | youthyears2 = 2013–2019 | youthclubs2 = [[FC Volendam|Volendam]] | years1 = 2019–2021 | clubs1 = [[FC Volendam|Volendam]] | caps1 = 45 | goals1 = 2 | years2 = 2021–2023 | clubs2 = [[VfL Wolfsburg]] | caps2 = 38 | goals2 = 1 | years3 = 2023– | clubs3 = [[Tottenham Hotspur]] | caps3 = 75 | goals3 = 7 | nationalyears1 = 2022–2023 | nationalteam1 = Nederland o/21 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2023– | nationalteam2 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps2 = 20 | nationalgoals2 = 1 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 3 Junie 2026 }} '''Micky van de Ven''' (gebore [[19 April]] [[2001]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale verdediger of linksagter vir [[Tottenham Hotspur]] in die Engelse [[Premier League|Premierliga]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel.<ref>{{cite web|url=https://www.givemesport.com/fastest-players-in-football-history-ranked/|title=The 20 fastest players in football history have been ranked - Thierry Henry 7th|last=Churchill|first=Max|last2=Jeevathayalan|first2=Vijievan|date=7 January 2025|website=GiveMeSport|access-date=9 January 2026}}</ref><ref>{{cite news|date=6 February 2024|title=Van de Ven becomes fastest Premier League player|url=https://www.premierleague.com/en/news/3884168|access-date=9 January 2026|publisher=Premier League}}</ref><ref>{{cite web|url=https://vocal.media/art/top-10-fastest-football-players-in-history|title=Top 10 Fastest Football Players in History|website=Art|access-date=9 January 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thepfsa.co.uk/fastest-footballers/|title=13 Fastest Footballers in the World 2025|date=1 March 2025|website=The PFSA|access-date=9 January 2026}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van de Ven, Micky}} [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] de390aied7oulwqwmpf2oym3jhofyth 2909474 2909473 2026-06-04T23:37:49Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909474 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Micky van de Ven | image = [[Lêer:Micky Van De Ven pre-match training (cropped).jpg|240px]] | caption = Van de Ven in 2024 | full_name = Micky van de Ven<ref>{{cite news |url=https://www.premierleague.com/news/3886218 |title=Latest updated Premier League squad lists for 2023/24 |publisher=Premier League |date=8 February 2024 |access-date=12 February 2024}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|2001|4|19|df=y}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/75582/Micky-van-de-Ven/overview |title=Micky van de Ven: Overview |publisher=Premier League |access-date=12 February 2024}}</ref> | birth_place = Wormer, [[Noord-Holland]], [[Nederland]] | height = 1,93 m | position = Verdediger | currentclub = [[Tottenham Hotspur]] | clubnumber = 37 | youthyears1 = 2011–2013 | youthclubs1 = WSV '30 | youthyears2 = 2013–2019 | youthclubs2 = [[FC Volendam|Volendam]] | years1 = 2019–2021 | clubs1 = [[FC Volendam|Volendam]] | caps1 = 45 | goals1 = 2 | years2 = 2021–2023 | clubs2 = [[VfL Wolfsburg]] | caps2 = 38 | goals2 = 1 | years3 = 2023– | clubs3 = [[Tottenham Hotspur]] | caps3 = 75 | goals3 = 7 | nationalyears1 = 2022–2023 | nationalteam1 = Nederland o/21 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2023– | nationalteam2 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps2 = 20 | nationalgoals2 = 1 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 3 Junie 2026 }} '''Micky van de Ven''' (gebore [[19 April]] [[2001]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale verdediger of linksagter vir [[Tottenham Hotspur]] in die Engelse [[Premier League|Premierliga]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] speel.<ref>{{cite web|url=https://www.givemesport.com/fastest-players-in-football-history-ranked/|title=The 20 fastest players in football history have been ranked - Thierry Henry 7th|last=Churchill|first=Max|last2=Jeevathayalan|first2=Vijievan|date=7 January 2025|website=GiveMeSport|access-date=9 January 2026}}</ref><ref>{{cite news|date=6 February 2024|title=Van de Ven becomes fastest Premier League player|url=https://www.premierleague.com/en/news/3884168|access-date=9 January 2026|publisher=Premier League}}</ref><ref>{{cite web|url=https://vocal.media/art/top-10-fastest-football-players-in-history|title=Top 10 Fastest Football Players in History|website=Art|access-date=9 January 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thepfsa.co.uk/fastest-footballers/|title=13 Fastest Footballers in the World 2025|date=1 March 2025|website=The PFSA|access-date=9 January 2026}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van de Ven, Micky}} [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 8hbk2y8w9qi67cc2tkurzavxut9yglh 0 462253 2909469 2026-06-04T23:32:35Z ~2026-33386-18 208878 Nuwe artikel oor 'n roman deur D.H. Lawrence 2909469 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Trespasser''}} {{Inligtingskas Boek | naam = The Trespasser | beeld = | beeldonderskrif = | outeur = [[D.H. Lawrence]] | illustreerder = | land = Verenigde Koninkryk | taal = Engels | genre = | uitgewer = Gerald Duckworth and Company Ltd | uitgewingsdatum = 1912<ref>[http://www.s4ulanguages.com/dhlawrence.html Facsimile of the 1st edition (1912)]</ref> | media_tipe = Gedruk | bladsye = 292 | voorafgegaan = The White Peacock | vervolg = Sons and Lovers | wikisource = The Trespasser }} '''''The Trespasser''''' is 'n [[roman]] uit 1912 deur die Engelse [[skrywer]] [[D.H. Lawrence]]. Die verhaal speel af op die [[Eiland Wight]] en handel oor die karakter Siegmund, 'n getroude man met kinders, en sy owerspelige verhouding met Helena. Dit was oorspronklik getiteld ''Saga of Siegmund'', en is gebaseer op die ondervindinge van 'n vriendin van Lawrence, Helen Corke, en haar owerspelige verhouding met 'n getroude man, wat geëindig het met sy selfmoord. Lawrence het gebruik gemaak van Corke se dagboek, met haar toestemming, maar hy het haar ook aangemoedig om te publiseer, wat sy in 1933 gedoen het onder die titel ''Neutral Ground''. == Ontvangs == Die biograaf Brenda Maddox skryf in ''D.H. Lawrence: The Story of a Marriage'' (1994) dat ''The Trespasser'' geresenseer is deur die vertaler Constance Garnett, wat die laaste vyftig bladsye van die werk in kwaliteit vergelykbaar gevind het met "the best Russian school."<ref>{{Cite book|title=D. H. Lawrence: The Story of a Marriage|last=Maddox|first=Brenda|publisher=Simon & Schuster|year=1994|isbn=0-671-68712-3|location=New York|page=[https://archive.org/details/dhlawrencestory00madd/page/58 58]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/dhlawrencestory00madd/page/58}}</ref> == Verwerking == Lawrence se roman is verwerk vir 'n 1981-televisierolprent, met onder meer [[Alan Bates]] as Siegmund; Pauline Moran as Helena; Margaret Whiting as Beatrice, vrou van Siegmund; en Dinah Stabb as Louisa, Helena se vriendin. Dit is geregisseer deur Colin Gregg en die draaiboek is deur Hugh Stoddart. == Standaard-uitgawe == * ''The Trespasser'' (1912), geredigeer deur Elizabeth Mansfield, Cambridge University Press, 1981, {{ISBN|0-521-22264-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{gutenberg|no=9498|name=The Trespasser}} {{wikisource|The Trespasser}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Trespasser, The}} [[Kategorie:Engelse boeke]] nuftb3e9y0b5xk7jknhhgbfzcwmqfky 2909470 2909469 2026-06-04T23:35:01Z HermanvanAswegen988 200973 2909470 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Trespasser'' (roman)}} {{Inligtingskas Boek | naam = The Trespasser | beeld = | beeldonderskrif = | outeur = [[D.H. Lawrence]] | illustreerder = | land = Verenigde Koninkryk | taal = Engels | genre = | uitgewer = Gerald Duckworth and Company Ltd | uitgewingsdatum = 1912<ref>[http://www.s4ulanguages.com/dhlawrence.html Facsimile of the 1st edition (1912)]</ref> | media_tipe = Gedruk | bladsye = 292 | voorafgegaan = The White Peacock | vervolg = Sons and Lovers | wikisource = The Trespasser }} '''''The Trespasser''''' is 'n [[roman]] uit 1912 deur die Engelse [[skrywer]] [[D.H. Lawrence]]. Die verhaal speel af op die [[Eiland Wight]] en handel oor die karakter Siegmund, 'n getroude man met kinders, en sy owerspelige verhouding met Helena. Dit was oorspronklik getiteld ''Saga of Siegmund'', en is gebaseer op die ondervindinge van 'n vriendin van Lawrence, Helen Corke, en haar owerspelige verhouding met 'n getroude man, wat geëindig het met sy selfmoord. Lawrence het gebruik gemaak van Corke se dagboek, met haar toestemming, maar hy het haar ook aangemoedig om te publiseer, wat sy in 1933 gedoen het onder die titel ''Neutral Ground''. == Ontvangs == Die biograaf Brenda Maddox skryf in ''D.H. Lawrence: The Story of a Marriage'' (1994) dat ''The Trespasser'' geresenseer is deur die vertaler Constance Garnett, wat die laaste vyftig bladsye van die werk in kwaliteit vergelykbaar gevind het met "the best Russian school."<ref>{{Cite book|title=D. H. Lawrence: The Story of a Marriage|last=Maddox|first=Brenda|publisher=Simon & Schuster|year=1994|isbn=0-671-68712-3|location=New York|page=[https://archive.org/details/dhlawrencestory00madd/page/58 58]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/dhlawrencestory00madd/page/58}}</ref> == Verwerking == Lawrence se roman is verwerk vir 'n 1981-televisierolprent, met onder meer [[Alan Bates]] as Siegmund; Pauline Moran as Helena; Margaret Whiting as Beatrice, vrou van Siegmund; en Dinah Stabb as Louisa, Helena se vriendin. Dit is geregisseer deur Colin Gregg en die draaiboek is deur Hugh Stoddart. == Standaard-uitgawe == * ''The Trespasser'' (1912), geredigeer deur Elizabeth Mansfield, Cambridge University Press, 1981, {{ISBN|0-521-22264-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{gutenberg|no=9498|name=The Trespasser}} {{wikisource|The Trespasser}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Trespasser, The}} [[Kategorie:Engelse boeke]] 71ucn3ccjvr604ms0ar4pa5i9u1drzd 2909494 2909470 2026-06-05T01:07:46Z HermanvanAswegen988 200973 2909494 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Trespasser'' (roman)}} {{Inligtingskas Boek | naam = The Trespasser | beeld = The Trespasser, Lawrence, 1912.djvu | beeldonderskrif = | outeur = [[D.H. Lawrence]] | illustreerder = | land = Verenigde Koninkryk | taal = Engels | genre = | uitgewer = Gerald Duckworth and Company Ltd | uitgewingsdatum = 1912<ref>[http://www.s4ulanguages.com/dhlawrence.html Facsimile of the 1st edition (1912)]</ref> | media_tipe = Gedruk | bladsye = 292 | voorafgegaan = The White Peacock | vervolg = Sons and Lovers | wikisource = The Trespasser }} '''''The Trespasser''''' is 'n [[roman]] uit 1912 deur die Engelse [[skrywer]] [[D.H. Lawrence]]. Die verhaal speel af op die [[Eiland Wight]] en handel oor die karakter Siegmund, 'n getroude man met kinders, en sy owerspelige verhouding met Helena. Dit was oorspronklik getiteld ''Saga of Siegmund'', en is gebaseer op die ondervindinge van 'n vriendin van Lawrence, Helen Corke, en haar owerspelige verhouding met 'n getroude man, wat geëindig het met sy selfmoord. Lawrence het gebruik gemaak van Corke se dagboek, met haar toestemming, maar hy het haar ook aangemoedig om te publiseer, wat sy in 1933 gedoen het onder die titel ''Neutral Ground''. == Ontvangs == Die biograaf Brenda Maddox skryf in ''D.H. Lawrence: The Story of a Marriage'' (1994) dat ''The Trespasser'' geresenseer is deur die vertaler Constance Garnett, wat die laaste vyftig bladsye van die werk in kwaliteit vergelykbaar gevind het met "the best Russian school."<ref>{{Cite book|title=D. H. Lawrence: The Story of a Marriage|last=Maddox|first=Brenda|publisher=Simon & Schuster|year=1994|isbn=0-671-68712-3|location=New York|page=[https://archive.org/details/dhlawrencestory00madd/page/58 58]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/dhlawrencestory00madd/page/58}}</ref> == Verwerking == Lawrence se roman is verwerk vir 'n 1981-televisierolprent, met onder meer [[Alan Bates]] as Siegmund; Pauline Moran as Helena; Margaret Whiting as Beatrice, vrou van Siegmund; en Dinah Stabb as Louisa, Helena se vriendin. Dit is geregisseer deur Colin Gregg en die draaiboek is deur Hugh Stoddart. == Standaard-uitgawe == * ''The Trespasser'' (1912), geredigeer deur Elizabeth Mansfield, Cambridge University Press, 1981, {{ISBN|0-521-22264-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{gutenberg|no=9498|name=The Trespasser}} {{wikisource|The Trespasser}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Trespasser, The}} [[Kategorie:Engelse boeke]] cksvorvqxsadqg5ws4gkvwv7ourqkc5 2909495 2909494 2026-06-05T01:10:05Z HermanvanAswegen988 200973 2909495 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Trespasser'' (roman)}} {{Inligtingskas Boek | naam = The Trespasser | beeld = The Trespasser, Lawrence, 1912.djvu | beeldonderskrif = Skandering van die eerste uitgawe (1912) | outeur = [[D.H. Lawrence]] | illustreerder = | land = Verenigde Koninkryk | taal = Engels | genre = | uitgewer = Gerald Duckworth and Company Ltd | uitgewingsdatum = 1912<ref>[http://www.s4ulanguages.com/dhlawrence.html Facsimile of the 1st edition (1912)]</ref> | media_tipe = Gedruk | bladsye = 292 | voorafgegaan = The White Peacock | vervolg = Sons and Lovers | wikisource = The Trespasser }} '''''The Trespasser''''' is 'n [[roman]] uit 1912 deur die Engelse [[skrywer]] [[D.H. Lawrence]]. Die verhaal speel af op die [[Eiland Wight]] en handel oor die karakter Siegmund, 'n getroude man met kinders, en sy owerspelige verhouding met Helena. Dit was oorspronklik getiteld ''Saga of Siegmund'', en is gebaseer op die ondervindinge van 'n vriendin van Lawrence, Helen Corke, en haar owerspelige verhouding met 'n getroude man, wat geëindig het met sy selfmoord. Lawrence het gebruik gemaak van Corke se dagboek, met haar toestemming, maar hy het haar ook aangemoedig om te publiseer, wat sy in 1933 gedoen het onder die titel ''Neutral Ground''. == Ontvangs == Die biograaf Brenda Maddox skryf in ''D.H. Lawrence: The Story of a Marriage'' (1994) dat ''The Trespasser'' geresenseer is deur die vertaler Constance Garnett, wat die laaste vyftig bladsye van die werk in kwaliteit vergelykbaar gevind het met "the best Russian school."<ref>{{Cite book|title=D. H. Lawrence: The Story of a Marriage|last=Maddox|first=Brenda|publisher=Simon & Schuster|year=1994|isbn=0-671-68712-3|location=New York|page=[https://archive.org/details/dhlawrencestory00madd/page/58 58]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/dhlawrencestory00madd/page/58}}</ref> == Verwerking == Lawrence se roman is verwerk vir 'n 1981-televisierolprent, met onder meer [[Alan Bates]] as Siegmund; Pauline Moran as Helena; Margaret Whiting as Beatrice, vrou van Siegmund; en Dinah Stabb as Louisa, Helena se vriendin. Dit is geregisseer deur Colin Gregg en die draaiboek is deur Hugh Stoddart. == Standaard-uitgawe == * ''The Trespasser'' (1912), geredigeer deur Elizabeth Mansfield, Cambridge University Press, 1981, {{ISBN|0-521-22264-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{gutenberg|no=9498|name=The Trespasser}} {{wikisource|The Trespasser}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Trespasser, The}} [[Kategorie:Engelse boeke]] 1ic39pwgrz35eywqwpbj8b9vlcoplls 14 462254 2909475 2026-06-04T23:39:51Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{broodkrummels}} {{commonsKategorie|Association football players from Algeria|Algeriese sokkerspelers}} [[Kategorie:Algeriese sportlui|Sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokker in Algerië|Spelers]]' 2909475 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonsKategorie|Association football players from Algeria|Algeriese sokkerspelers}} [[Kategorie:Algeriese sportlui|Sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokker in Algerië|Spelers]] keoltk65wnvtg0jg5myesvl4naqhmta 14 462255 2909476 2026-06-04T23:40:48Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{broodkrummels}} {{commonsKategorie|Association football players from Tunisia|Tunisiese sokkerspelers}} [[Kategorie:Tunisiese sportlui|Sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokker in Tunisië|Spelers]]' 2909476 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} {{commonsKategorie|Association football players from Tunisia|Tunisiese sokkerspelers}} [[Kategorie:Tunisiese sportlui|Sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokker in Tunisië|Spelers]] 57981rb7ebn6m80bkc237hxh3qn1ydf 0 462256 2909477 2026-06-04T23:53:12Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Luca Zidane''' (gebore [[13 Mei]] [[1998]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n doelwagter speel vir Granada in Spanje se Segunda División. Hy is in [[Frankryk]] gebore en verteenwoordig die [[Algeriese nasionale sokkerspan|Algeriese nasionale span]]. Zidane het in die jeugstelsels van [[Real Madrid]] ontwikkel en later vir verskeie Spaanse klubs gespeel, insluitend uitleenperiodes om ervaring op te doen. Hy het hom gevestig as ’n ervare...' 2909477 wikitext text/x-wiki '''Luca Zidane''' (gebore [[13 Mei]] [[1998]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n doelwagter speel vir Granada in Spanje se Segunda División. Hy is in [[Frankryk]] gebore en verteenwoordig die [[Algeriese nasionale sokkerspan|Algeriese nasionale span]]. Zidane het in die jeugstelsels van [[Real Madrid]] ontwikkel en later vir verskeie Spaanse klubs gespeel, insluitend uitleenperiodes om ervaring op te doen. Hy het hom gevestig as ’n ervare doelwagter in Spaanse ligas. Hy is die seun van die voormalige Franse internasionale sokkerspeler [[Zinedine Zidane]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Zidane, Luca}} [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] gq7xyf89kq2whwliaz80hkm0pruv6wx 2909478 2909477 2026-06-04T23:57:17Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909478 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Zidane | image = [[Lêer:Real Madrid C.F. the Winner Of The Champions League in 2018 (Luca2).jpg|240px]] | image_size = 150 | caption = Zidane in 2018 | full_name = Luca Zinedine Zidane | birth_date = {{birth date and age|1998|5|13|df=y}} | birth_place = [[Aix-en-Provence]], [[Frankryk]] | height = 1,83 m | position = Doelwagter | currentclub = [[Granada CF|Granada]] | clubnumber = 1 | youthyears1 = 2004–2018 | youthclubs1 = [[Real Madrid]] | years1 = 2016–2019 | clubs1 = [[Real Madrid|Real Madrid B]] | caps1 = 49 | goals1 = 0 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = [[Real Madrid]] | caps2 = 2 | goals2 = 0 | years3 = 2019–2020 | clubs3 = → [[Racing Santander]] (leen) | caps3 = 33 | goals3 = 0 | years4 = 2020–2022 | clubs4 = [[Rayo Vallecano]] | caps4 = 23 | goals4 = 0 | years5 = 2022–2024 | clubs5 = [[SD Eibar|Eibar]] | caps5 = 77 | goals5 = 0 | years6 = 2024– | clubs6 = [[Granada CF|Granada]] | caps6 = 42 | goals6 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = Frankryk o/16 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = Frankryk o/17 | nationalcaps2 = 14 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2015–2016 | nationalteam3 = Frankryk o/18 | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2016 | nationalteam4 = Frankryk o/19 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2018 | nationalteam5 = Frankryk o/20 | nationalcaps5 = 1 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2025– | nationalteam6 = [[Algeriese nasionale sokkerspan|Algerië]] | nationalcaps6 = 6 | nationalgoals6 = 0 | club-update = 4 Junie 2026 | nationalteam-update = 31 Maart 2026 }} '''Luca Zidane''' (gebore [[13 Mei]] [[1998]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n doelwagter speel vir Granada in Spanje se Segunda División. Hy is in [[Frankryk]] gebore en verteenwoordig die [[Algeriese nasionale sokkerspan|Algeriese nasionale span]]. Zidane het in die jeugstelsels van [[Real Madrid]] ontwikkel en later vir verskeie Spaanse klubs gespeel, insluitend uitleenperiodes om ervaring op te doen. Hy het hom gevestig as ’n ervare doelwagter in Spaanse ligas. Hy is die seun van die voormalige Franse internasionale sokkerspeler [[Zinedine Zidane]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Zidane, Luca}} [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1h9lin2nx5wtoat3r6zgjc0y0zplofe 2909479 2909478 2026-06-04T23:57:58Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909479 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Zidane | image = [[Lêer:Real Madrid C.F. the Winner Of The Champions League in 2018 (Luca2).jpg|240px]] | image_size = 150 | caption = Zidane in 2018 | full_name = Luca Zinedine Zidane | birth_date = {{birth date and age|1998|5|13|df=y}} | birth_place = [[Aix-en-Provence]], [[Frankryk]] | height = 1,83 m | position = Doelwagter | currentclub = [[Granada CF|Granada]] | clubnumber = 1 | youthyears1 = 2004–2018 | youthclubs1 = [[Real Madrid]] | years1 = 2016–2019 | clubs1 = [[Real Madrid|Real Madrid B]] | caps1 = 49 | goals1 = 0 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = [[Real Madrid]] | caps2 = 2 | goals2 = 0 | years3 = 2019–2020 | clubs3 = → [[Racing Santander]] (leen) | caps3 = 33 | goals3 = 0 | years4 = 2020–2022 | clubs4 = [[Rayo Vallecano]] | caps4 = 23 | goals4 = 0 | years5 = 2022–2024 | clubs5 = [[SD Eibar|Eibar]] | caps5 = 77 | goals5 = 0 | years6 = 2024– | clubs6 = [[Granada CF|Granada]] | caps6 = 42 | goals6 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = Frankryk o/16 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = Frankryk o/17 | nationalcaps2 = 14 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2015–2016 | nationalteam3 = Frankryk o/18 | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2016 | nationalteam4 = Frankryk o/19 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2018 | nationalteam5 = Frankryk o/20 | nationalcaps5 = 1 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2025– | nationalteam6 = [[Algeriese nasionale sokkerspan|Algerië]] | nationalcaps6 = 6 | nationalgoals6 = 0 | club-update = 4 Junie 2026 | nationalteam-update = 31 Maart 2026 }} '''Luca Zidane''' (gebore [[13 Mei]] [[1998]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n doelwagter speel vir Granada in Spanje se Segunda División. Hy is in [[Frankryk]] gebore en verteenwoordig die [[Algeriese nasionale sokkerspan|Algeriese nasionale span]]. Zidane het in die jeugstelsels van [[Real Madrid]] ontwikkel en later vir verskeie Spaanse klubs gespeel, insluitend uitleenperiodes om ervaring op te doen. Hy het hom gevestig as ’n ervare doelwagter in Spaanse ligas. Hy is die seun van die voormalige Franse internasionale sokkerspeler [[Zinedine Zidane]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Zidane, Luca}} [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Algeriese sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] s9fb8dw0yatszcqci2m81lpdg5rhvoz 2909480 2909479 2026-06-04T23:59:59Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909480 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Zidane | image = [[Lêer:Real Madrid C.F. the Winner Of The Champions League in 2018 (Luca2).jpg|240px]] | image_size = 150 | caption = Zidane in 2018 | full_name = Luca Zinedine Zidane | birth_date = {{birth date and age|1998|5|13|df=y}} | birth_place = [[Aix-en-Provence]], [[Frankryk]] | height = 1,83 m | position = Doelwagter | currentclub = [[Granada CF|Granada]] | clubnumber = 1 | youthyears1 = 2004–2018 | youthclubs1 = [[Real Madrid]] | years1 = 2016–2019 | clubs1 = [[Real Madrid|Real Madrid B]] | caps1 = 49 | goals1 = 0 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = [[Real Madrid]] | caps2 = 2 | goals2 = 0 | years3 = 2019–2020 | clubs3 = → [[Racing Santander]] (leen) | caps3 = 33 | goals3 = 0 | years4 = 2020–2022 | clubs4 = [[Rayo Vallecano]] | caps4 = 23 | goals4 = 0 | years5 = 2022–2024 | clubs5 = [[SD Eibar|Eibar]] | caps5 = 77 | goals5 = 0 | years6 = 2024– | clubs6 = [[Granada CF|Granada]] | caps6 = 42 | goals6 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = Frankryk o/16 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = Frankryk o/17 | nationalcaps2 = 14 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2015–2016 | nationalteam3 = Frankryk o/18 | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2016 | nationalteam4 = Frankryk o/19 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2018 | nationalteam5 = Frankryk o/20 | nationalcaps5 = 1 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2025– | nationalteam6 = [[Algeriese nasionale sokkerspan|Algerië]] | nationalcaps6 = 6 | nationalgoals6 = 0 | club-update = 4 Junie 2026 | nationalteam-update = 31 Maart 2026 }} '''Luca Zidane''' (gebore [[13 Mei]] [[1998]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n doelwagter speel vir Granada in Spanje se Segunda División. Hy is in [[Frankryk]] gebore en verteenwoordig die [[Algeriese nasionale sokkerspan|Algeriese nasionale span]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c62rjrpmj4po|title=World Cup 2026: Luca Zidane and Riyad Mahrez in Algeria finals squad|date=2026-05-31|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-04}}</ref> Zidane het in die jeugstelsels van [[Real Madrid]] ontwikkel en later vir verskeie Spaanse klubs gespeel, insluitend uitleenperiodes om ervaring op te doen. Hy het hom gevestig as ’n ervare doelwagter in Spaanse ligas. Hy is die seun van die voormalige Franse internasionale sokkerspeler [[Zinedine Zidane]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Zidane, Luca}} [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Algeriese sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2oy5rh5bzs4ug1a7xo0mitfedlfz4sx 0 462257 2909481 2026-06-05T00:07:19Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Mohamed Elias Achouri''' (gebore [[10 Februarie]] [[1999]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n middelveldspeler vir [[FC Kopenhagen]] in die Deense Superliga speel. Hy is in [[Réunion]], ’n oorsese departement van [[Frankryk]], gebore en verteenwoordig die [[Tunisiese nasionale sokkerspan|Tunisiese nasionale span]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Achouri, Elias}} Kategorie:Geboortes in 1999...' 2909481 wikitext text/x-wiki '''Mohamed Elias Achouri''' (gebore [[10 Februarie]] [[1999]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n middelveldspeler vir [[FC Kopenhagen]] in die Deense Superliga speel. Hy is in [[Réunion]], ’n oorsese departement van [[Frankryk]], gebore en verteenwoordig die [[Tunisiese nasionale sokkerspan|Tunisiese nasionale span]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Achouri, Elias}} [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1eq6954i087ee31einapbh4d42f1rg4 2909482 2909481 2026-06-05T00:08:45Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909482 wikitext text/x-wiki '''Mohamed Elias Achouri''' ([[Arabies]]: مُحَمَّد إِلْيَاس عَاشُورِيّ; gebore [[10 Februarie]] [[1999]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n middelveldspeler vir [[FC Kopenhagen]] in die Deense Superliga speel. Hy is in [[Réunion]], ’n oorsese departement van [[Frankryk]], gebore en verteenwoordig die [[Tunisiese nasionale sokkerspan|Tunisiese nasionale span]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Achouri, Elias}} [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] cvkk5bqr8l672vndbbrcz4a3xs8moih 2909483 2909482 2026-06-05T00:09:06Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909483 wikitext text/x-wiki '''Mohamed Elias Achouri''' ([[Arabies]]: مُحَمَّد إِلْيَاس عَاشُورِيّ; gebore [[10 Februarie]] [[1999]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n middelveldspeler vir [[FC Kopenhagen]] in die Deense Superliga speel. Hy is in [[Réunion]], ’n oorsese departement van [[Frankryk]], gebore en verteenwoordig die [[Tunisiese nasionale sokkerspan|Tunisiese nasionale span]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Achouri, Elias}} [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Tunisiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0cesq1lgqb3rby5m6ukp6dpbamthbvq 2909484 2909483 2026-06-05T00:12:33Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2909484 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Elias Achouri |image = [[Lêer:Elias Achouri, Vejle Boldklub - FC København, 29. July 2023 - opvarmning FCK's 1. hold (cropped).jpg|240px]] |upright = |caption = Achouri in 2023 |full_name = Mohamed Elias Achouri |birth_date = {{Birth date and age|1999|02|10|df=y}} |birth_place = [[Saint-Denis, Réunion|Saint-Denis]], [[Réunion]], [[Frankryk]] |height = 1,77 m |position = Middelveldspeler |currentclub = [[FC Kopenhagen]] |clubnumber = 30 |youthyears1 = {{0|0000}}–2016 |youthclubs1 = [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]] |youthyears2 = 2016–2018 |youthclubs2 = [[Vitória SC|Vitória Guimarães]] |years1 = 2019–2020 |clubs1 = [[Vitória SC|Vitória Guimarães B]] |caps1 = 17 |goals1 = 2 |years2 = 2020–2022 |clubs2 = [[GD Estoril Praia|Estoril]] |caps2 = 2 |goals2 = 0 |years3 = 2021–2022 |clubs3 = → [[CD Trofense|Trofense]] (leen) |caps3 = 27 |goals3 = 9 |years4 = 2022–2023 |clubs4 = [[Viborg FF|Viborg]] |caps4 = 28 |goals4 = 6 |years5 = 2023– |clubs5 = [[FC Kopenhagen]] |caps5 = 72 |goals5 = 9 |nationalyears1 = 2022– |nationalteam1 = [[Tunisiese nasionale sokkerspan|Tunisië]] |nationalcaps1 = 29 |nationalgoals1 = 5 |pcupdate = 21 Mei 2026 |ntupdate = 3 Januarie 2026 }} '''Mohamed Elias Achouri''' ([[Arabies]]: مُحَمَّد إِلْيَاس عَاشُورِيّ; gebore [[10 Februarie]] [[1999]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n middelveldspeler vir [[FC Kopenhagen]] in die Deense Superliga speel. Hy is in [[Réunion]], ’n oorsese departement van [[Frankryk]], gebore en verteenwoordig die [[Tunisiese nasionale sokkerspan|Tunisiese nasionale span]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Achouri, Elias}} [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Tunisiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] n1k3f5ia9q3rlqkl871hyqbiix9tm4a 1 462258 2909486 2026-06-05T00:20:24Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2909486 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462259 2909487 2026-06-05T00:20:48Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2909487 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462260 2909488 2026-06-05T00:21:04Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2909488 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462261 2909489 2026-06-05T00:21:21Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2909489 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462262 2909490 2026-06-05T00:21:41Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2909490 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462263 2909491 2026-06-05T00:21:58Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2909491 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462264 2909492 2026-06-05T00:22:23Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2909492 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462265 2909493 2026-06-05T00:22:40Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2909493 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462266 2909504 2026-06-05T05:26:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909504 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462268 2909506 2026-06-05T05:58:31Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2909506 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium zanonii | authority = (Turra) P.W.Ball, (1968) | synonyms = * ''Cytisus zanonii'' <small>Turra</small> | range_map = }} '''''Argyrolobium zanonii''''' is 'n knolagtige [[geofiet]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Albanië]], [[Algerië]], [[Baleariese Eilande]], [[Frankryk]], [[Griekeland]], [[Korsika]], [[Italië]], [[Marokko]], [[Portugal]], [[Sardinië]], [[Spanje]] en [[Tunisië]]. == Infraspesies == Die spesie het vier [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]: * ''Argyrolobium zanonii subsp. fallax'' <small>(Ball) Greuter</small> * ''Argyrolobium zanonii subsp. grandiflorum'' <small>(Boiss. & Reut.) Greuter</small> * ''Argyrolobium zanonii subsp. stipulaceum'' <small>(Ball) Greuter</small> * ''Argyrolobium zanonii subsp. zanonii'' == Galery == <gallery> Argyrolobium zanonii.JPG Argyrolobium zanonii (4387571228).jpg Argyrolobium zanonii RF.jpg Argyrolobium zanonii-Cytise argenté-20160417.jpg Argyrolobium zanonii-Cytise argenté-Fleur-20160417.jpg Argyrolobium-zanonii-Claret-PhilippeGerbet.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475284-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|zanonii]] [[Kategorie:Flora van Albanië]] [[Kategorie:Flora van Algerië]] [[Kategorie:Flora van die Baleariese Eilande]] [[Kategorie:Flora van Frankryk]] [[Kategorie:Flora van Italië]] [[Kategorie:Flora van Marokko]] [[Kategorie:Flora van Portugal]] [[Kategorie:Flora van Sardinië]] [[Kategorie:Flora van Spanje]] [[Kategorie:Flora van Tunisië]] 239c9ypye3cuvhdv3o7qs88bpwiq1uc 2909507 2909506 2026-06-05T05:59:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909507 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium zanonii | authority = (Turra) P.W.Ball, (1968) | synonyms = * ''Cytisus zanonii'' <small>Turra</small> | range_map = }} '''''Argyrolobium zanonii''''' is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Albanië]], [[Algerië]], [[Baleariese Eilande]], [[Frankryk]], [[Griekeland]], [[Korsika]], [[Italië]], [[Marokko]], [[Portugal]], [[Sardinië]], [[Spanje]] en [[Tunisië]]. == Infraspesies == Die spesie het vier [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]: * ''Argyrolobium zanonii subsp. fallax'' <small>(Ball) Greuter</small> * ''Argyrolobium zanonii subsp. grandiflorum'' <small>(Boiss. & Reut.) Greuter</small> * ''Argyrolobium zanonii subsp. stipulaceum'' <small>(Ball) Greuter</small> * ''Argyrolobium zanonii subsp. zanonii'' == Galery == <gallery> Argyrolobium zanonii.JPG Argyrolobium zanonii (4387571228).jpg Argyrolobium zanonii RF.jpg Argyrolobium zanonii-Cytise argenté-20160417.jpg Argyrolobium zanonii-Cytise argenté-Fleur-20160417.jpg Argyrolobium-zanonii-Claret-PhilippeGerbet.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475284-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|zanonii]] [[Kategorie:Flora van Albanië]] [[Kategorie:Flora van Algerië]] [[Kategorie:Flora van die Baleariese Eilande]] [[Kategorie:Flora van Frankryk]] [[Kategorie:Flora van Italië]] [[Kategorie:Flora van Marokko]] [[Kategorie:Flora van Portugal]] [[Kategorie:Flora van Sardinië]] [[Kategorie:Flora van Spanje]] [[Kategorie:Flora van Tunisië]] fo4ba2ng2r0dfjq79hmslqdllnv4zbu 2909508 2909507 2026-06-05T06:02:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909508 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium zanonii | authority = (Turra) P.W.Ball, (1968) | synonyms = * ''Cytisus zanonii'' <small>Turra</small> | range_map = }} '''''Argyrolobium zanonii''''' is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Albanië]], [[Algerië]], [[Baleariese Eilande]], [[Frankryk]], [[Griekeland]], [[Korsika]], [[Italië]], [[Marokko]], [[Portugal]], [[Sardinië]], [[Spanje]] en [[Tunisië]]. == Infraspesies == Die spesie het vier [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]: * ''Argyrolobium zanonii subsp. fallax'' <small>(Ball) Greuter</small> * ''Argyrolobium zanonii subsp. grandiflorum'' <small>(Boiss. & Reut.) Greuter</small> * ''Argyrolobium zanonii subsp. stipulaceum'' <small>(Ball) Greuter</small> * ''Argyrolobium zanonii subsp. zanonii'' == Galery == <gallery> Argyrolobium zanonii.JPG Argyrolobium zanonii (4387571228).jpg Argyrolobium zanonii RF.jpg Argyrolobium zanonii-Cytise argenté-20160417.jpg Argyrolobium zanonii-Cytise argenté-Fleur-20160417.jpg Argyrolobium-zanonii-Claret-PhilippeGerbet.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475284-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|zanonii]] [[Kategorie:Flora van Albanië]] [[Kategorie:Flora van Algerië]] [[Kategorie:Flora van die Baleariese Eilande]] [[Kategorie:Flora van Frankryk]] [[Kategorie:Flora van Griekeland]] [[Kategorie:Flora van Korsika]] [[Kategorie:Flora van Italië]] [[Kategorie:Flora van Marokko]] [[Kategorie:Flora van Portugal]] [[Kategorie:Flora van Sardinië]] [[Kategorie:Flora van Spanje]] [[Kategorie:Flora van Tunisië]] el7khatco3s07mwnv7rhko4bfehn8sl 1 462269 2909509 2026-06-05T06:04:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909509 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462270 2909515 2026-06-05T07:14:55Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2909515 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium tomentosum | authority = (Andrews) Druce, (1916 gepubl. 1917) | synonyms =* ''Argyrolobium andrewsianum'' <small>Steud.</small> * ''Argyrolobium angustistipulatum'' <small>De Wild.</small> * ''Argyrolobium shirense'' <small>Taub.</small> * ''Argyrolobium stuhlmannii'' <small>Taub.</small> * ''Chasmone andrewsiana'' <small>E.Mey.</small> * ''Chasmone andrewsiana var. umbellata'' <small>E.Mey.</small> * ''Cytisus tomentosus'' <small>Andrews</small> * ''Dichilus ciliatus'' <small>A.Spreng.</small> * ''Genista polysperma'' <small>Briq.</small> * ''Goodia lotifolia'' <small>Anon.</small> * ''Goodia polysperma'' <small>DC.</small> * ''Tephrothamnus tomentosus'' <small>Sweet</small> * ''Trichasma ciliatum'' <small>Walp.</small> | range_map = Argyrolobium tomentosum distribution.svg }} '''''Argyrolobium tomentosum''''' is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Rwanda]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Argyrolobium tomentosum 5Dsr 5866-01.jpg Argyrolobium tomentosum 5Dsr 5866.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-55 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475268-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/dcb7209c-343e-4ea9-b0bb-da49cb1c3d3f Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|tomentosum]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] n3x1hykf6bi1dolujr2lz6c49wsis65 2909517 2909515 2026-06-05T07:17:59Z Oesjaar 7467 Skakel 2909517 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium tomentosum | authority = (Andrews) Druce, (1916 gepubl. 1917) | synonyms =* ''Argyrolobium andrewsianum'' <small>Steud.</small> * ''Argyrolobium angustistipulatum'' <small>De Wild.</small> * ''Argyrolobium shirense'' <small>Taub.</small> * ''Argyrolobium stuhlmannii'' <small>Taub.</small> * ''Chasmone andrewsiana'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Chasmone andrewsiana var. umbellata'' <small>E.Mey.</small> * ''Cytisus tomentosus'' <small>Andrews</small> * ''Dichilus ciliatus'' <small>A.Spreng.</small> * ''Genista polysperma'' <small>Briq.</small> * ''Goodia lotifolia'' <small>Anon.</small> * ''Goodia polysperma'' <small>DC.</small> * ''Tephrothamnus tomentosus'' <small>Sweet</small> * ''Trichasma ciliatum'' <small>Walp.</small> | range_map = Argyrolobium tomentosum distribution.svg }} '''''Argyrolobium tomentosum''''' is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Rwanda]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Argyrolobium tomentosum 5Dsr 5866-01.jpg Argyrolobium tomentosum 5Dsr 5866.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-55 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475268-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/dcb7209c-343e-4ea9-b0bb-da49cb1c3d3f Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|tomentosum]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] rdc4nibtvqdoukwliosd032ja4qd8ad 1 462271 2909516 2026-06-05T07:16:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909516 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462272 2909524 2026-06-05T08:30:07Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto. 2909524 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium sericosemium | authority = Harms, (1917) | synonyms = | range_map = Argyrolobium sericosemium distribution.svg }} '''''Argyrolobium sericosemium''''' is 'n meerjarig plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[KwaZulu-Natal]] in die [[KwaZulu-Natalse Middeland|Middeland]] en [[Drakensberg]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-49 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475251-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/dcb7209c-343e-4ea9-b0bb-da49cb1c3d3f Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|sericosemium]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] c503t70e46wqlckbgum510kjece0zom 1 462273 2909527 2026-06-05T08:42:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909527 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462274 2909528 2026-06-05T08:54:21Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2909528 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium rotundifolium | authority = T.J.Edwards, (1993) | synonyms = | range_map = Argyrolobium rotundifolium distribution.svg }} '''''Argyrolobium rotundifolium''''' is 'n meerjarig plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[KwaZulu-Natal]] en die [[Oos-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Argyrolobium rotundifolium 1DS-II 1906.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=283-44 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:972792-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4c5e3f0f-6d49-4d49-bae4-a7f315af10f1 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|rotundifolium]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 6bugfmnwt5bgdkqxfvy23q9q8iw0yw1 1 462275 2909529 2026-06-05T08:57:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909529 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 462276 2909530 2026-06-05T09:23:19Z Rooiratel 90342 Welkom :) 2909530 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5 0 462277 2909541 2026-06-05T09:48:56Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. Kom ons kyk... 2909541 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Argyrolobium roseum | authority = (Cambess.) Jaub. & Spach, (1842) | synonyms =* ''Cytisus roseus'' <small>Cambess.</small> * ''Genista rosea'' <small>(Cambess.) Briq.</small> | range_map = Argyrolobium roseum distribution.svg }} '''''Argyrolobium roseum''''' is 'n eenjarige of 'n meerjarig plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Afghanistan]], Golf State, [[Indië]], [[Iran]], [[Irak]], [[Jemen]], [[Nepal]], [[Oman]], [[Pakistan]], [[Saoedi-Arabië]], [[Tibet]], Transcaucasus == Galery == <gallery> Argyrolobium roseum kz02.jpg Argyrolobium roseum kz03.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475243-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium|roseum]] [[Kategorie:Flora van Afghanistan]] [[Kategorie:Flora van Indië]] [[Kategorie:Flora van Iran]] [[Kategorie:Flora van Irak]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Nepal]] [[Kategorie:Flora van Oman]] [[Kategorie:Flora van Pakistan]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Flora van Tibet]] lpa3ek9143671m9lvf7mnr8r002per3 1 462278 2909542 2026-06-05T09:51:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2909542 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 462279 2909546 2026-06-05T10:24:49Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}' 2909546 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} 313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb 2909547 2909546 2026-06-05T10:25:00Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Eksperimente]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909547 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Eksperimente]] j4swun6zaifgkxm120zd4bdhumlsxo5 2909548 2909547 2026-06-05T10:25:12Z Rooiratel 90342 [[:Kategorie:Letterkunde]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2909548 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Eksperimente]] [[Kategorie:Letterkunde]] 88e7ft8d9qxw4v1ww58fkeembu0pit2 6 462280 2909549 2026-06-05T10:32:39Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |Nommer 21 Eskader van die Suid-Afrikaanse Lugmag het die BBP-Dakota met die reeksnommer 6868 (met die naam "Rustig", op die neus) bedryf. Die vliegtuig het die Afrikaanse naam en die SALM-vlag (agter die stuurkajuit, bo) op sy romp.= |Gabriel le Roux-versameling= |6 September 1975= |Gaius le Roux= |Onbekend= |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2909549 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |Nommer 21 Eskader van die Suid-Afrikaanse Lugmag het die BBP-Dakota met die reeksnommer 6868 (met die naam "Rustig", op die neus) bedryf. Die vliegtuig het die Afrikaanse naam en die SALM-vlag (agter die stuurkajuit, bo) op sy romp.= |Gabriel le Roux-versameling= |6 September 1975= |Gaius le Roux= |Onbekend= |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} h2es5f8c64l74u5zmqq55j0vu8tx1zu 6 462281 2909550 2026-06-05T10:38:11Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Dakotas van 25 Eskader word gesien in drie verskillende kleurskemas wat in die 1970’s/1980’s op SALM-vliegtuie geverf was. Die vliegtuig heel links het die reeksnommer 6816 en die een heel regs is die teikensleper (reeksnommer 6877). Die twee niegekamoefleerde masjiene het altwee die blou streep van 25 Eskader op die stertvin. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=Onbekend |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPL... 2909550 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dakotas van 25 Eskader word gesien in drie verskillende kleurskemas wat in die 1970’s/1980’s op SALM-vliegtuie geverf was. Die vliegtuig heel links het die reeksnommer 6816 en die een heel regs is die teikensleper (reeksnommer 6877). Die twee niegekamoefleerde masjiene het altwee die blou streep van 25 Eskader op die stertvin. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=Onbekend |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} n2nmpxk6fjj3j5agk2ot8dda4m1dlyn 3 462282 2909551 2026-06-05T10:41:41Z Rooiratel 90342 Welkom :) 2909551 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5 2 462283 2909552 2026-06-05T10:41:57Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}' 2909552 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 0 462284 2909561 2026-06-05T11:39:20Z Aliwal2012 39067 nuwe raamwerk 2909561 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 23em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{MC-VLAG}} Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Monaco.png|260px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>7 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Monaco-renbaan|Circuit de Monaco]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> || <small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' sal op 7 Junie 2026 op die [[Monaco-renbaan]] in [[Monte Carlo]] gehou word. Dit sal die sesde ren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Monaco |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Supersag C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Ultrasag C4 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Hipersag C5 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center| | | | |- ! 2 | align=center| | | | |- ! 3 | align=center| | | | |- ! 4 | align=center| | | | |- ! 5 | align=center| | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Pos. !rowspan=2|No. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- ! K1 ! K2 ! K3 |- ! 1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- ! 2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- ! 3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- ! 4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- ! 5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- ! 6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- ! 7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- ! 8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- ! 9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- ! 10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- ! 11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 11 |- ! 12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 12 |- ! 13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 13 |- ! 14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 14 |- ! 15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 15 |- ! 16 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 16 |- ! 17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 17 |- ! 18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 18 |- ! 19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 19 |- ! 20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | align=center| 20 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- ! 2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- ! 3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- ! 4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- ! 5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- ! 6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- ! 7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- ! 8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- ! 9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- ! 10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- ! 11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Span ! Punte |- !1 | align=center| | | | align=center| |- !2 | align=center| | | | align=center| |- !3 | align=center| | | | align=center| |- !4 | align=center| | | | align=center| |- !5 | align=center| | | | align=center| |- !6 | align=center| | | | align=center| |- !7 | align=center| | | | align=center| |- !8 | align=center| | | | align=center| |- !9 | align=center| | | | align=center| |- !10 | align=center| | | | align=center| |- !11 | align=center| | | | align=center| |- !12 | align=center| | | | align=center| |- !13 | align=center| | | | align=center| |- !14 | align=center| | | | align=center| |- !15 | align=center| | | | align=center| |- !16 | align=center| | | | align=center| |- !17 | align=center| | | | align=center| |- !18 | align=center| | | | align=center| |- !19 | align=center| | | | align=center| |- !20 | align=center| | | | align=center| |- !21 | align=center| | | | align=center| |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Pos. ! Span ! Punte |- !1 | | align=center| |- !2 | | align=center| |- !3 | | align=center| |- !4 | | align=center| |- !5 | | align=center| |- !6 | | align=center| |- !7 | | align=center| |- !8 | | align=center| |- !9 | | align=center| |- !10 | | align=center| |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Formule Een-wedrenverslae|Monaco]] [[Kategorie:Sport in 2026|Monaco]] [[Kategorie:Monaco]] 7e7ssfidm97l8l529fm94oof40r0mo8 0 462285 2909562 2026-06-05T11:55:08Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2909562 wikitext text/x-wiki Die '''Barcelona-Katalonië Grand Prix''' is 'n nuutbeplande [[Formule 1]]-byeenkoms wat vir die eerste keer op 14 Junie [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] in Montmeló, Spanje, sal plaasvind. Dit is die eerste van twee Grands Prix wat in die jaar 2026 in Spanje sal plaatvind. Die [[Spaanse Grand Prix]], sal eers later in die jaar op die Madring-renbaan gehou word.<ref>{{Cite web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html |title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender |website=nu.nl |date=10 Junie 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} 5p5gc9b46jxgrlg5uaw2aholulj59sx