Wikipedia
afwiki
https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
MediaWiki 1.47.0-wmf.6
first-letter
Media
Spesiaal
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
15 April
0
408
2910828
2896743
2026-06-12T00:26:19Z
HermanvanAswegen988
200973
/* Geboortes */
2910828
wikitext
text/x-wiki
{{AprilKalender}}
'''15 April''' is die 105de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (106de in 'n [[skrikkeljaar]]). Daar is nog 260 dae in hierdie jaar.
== Gebeure ==
* [[73]] – Die [[Rome]]ine verower Massada.
* [[1191]] – [[Pous Celestinus III]] kroon Hendrik VI en sy vrou Constance van [[Sisilië]] tot keiser en keiserin van die [[Heilige Romeinse Ryk]].
* [[1369]] – [[Pous Urbanus V]] verklaar sy peetvader Elzéar de Sabran heilig.
* [[1450]] – Slag van Formigny: Franse magte beëindig [[Engeland|Engelse]] oorheersing in die noordelike deel van [[Frankryk]], wat die einde van die [[Honderdjarige Oorlog]] inlui.
* [[1523]] – [[Pous Adrianus VI]] dwing koning Frans I tot 'n wapenstilstand met keiser [[Karel V]].
* [[1552]] – Die konsilie van Trente verdaag vir die tweede keer.
* [[1632]] – Slag van Rain am Lech: [[Swede|Sweedse]] magte onder koning [[Gustav II Adolf]] verslaan die [[Heilige Romeinse Ryk]] tydens die [[Dertigjarige Oorlog]].
* [[1668]] – [[Pous Clemens IX]] verklaar Rose van Lima salig.
* [[1709]] – [[Pous Clemens XI]] stel Ulisse Giuseppe Gozzadini, titulêr aartsbiskop van Teodosia en Antonio Francesco Sanvitale, aartsbiskop van Urbino, aan as kardinale.
* [[1738]] – Premiere in [[Londen]] van ''Serse'', 'n Italiaanse [[opera]] deur [[George Frideric Handel]].
* [[1776]] – [[Pous Pius VI]] stel Luigi Valenti Gonzaga, titulêr aartsbiskop van Cesarea en Giovanni Archinto, titulêr aartsbiskop van Filippo, aan as kardinale.
* [[1798]] – Franse troepe beset die stad [[Genève|Geneve]]. Die stad word deur Frankryk geannekseer en bly Frans tot die verbanning van [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]].
* [[1833]] – [[Pous Gregorius XVI]] stel Lorenzo Girolamo Mattei, titulêr patriarg van Antiochië en Castruccio Castracane degli Antelminelli, sekretaris van Propaganda Fide aan as kardinale.
* [[1865]] – [[Andrew Johnson]] ingehuldig as die 17de [[President van die Verenigde State]].
* [[1912]] – Die ''[[Titanic]]'' sink.
* [[1920]] – Anargiste Nicola Sacco en Bartolomeo Vanzetti vermoor volgens bewering twee veiligheidswagte terwyl hulle 'n skoenwinkel beroof.
* [[1923]] – [[Insulien]] word vir die eerste keer algemeen beskikbaar vir [[diabetes]]lyers.
* [[1940]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die [[Geallieerdes|geallieerde magte]] begin hul aanval op die [[Noorweë|Noorweegse]] dorp [[Narvik]].
* [[1941]] – Tydens 'n Duitse lugaanval op [[Belfast]] (''Belfast Blitz'') sterf ongeveer 1000 burgerlikes en ongeveer 100 000 mense (ongeveer 'n kwart van die bevolking) word sonder heenkome gelaat.
* [[1947]] – Jackie Robinson maak sy debuut vir die Los Angeles Dodgers [[bofbal]]span, en breek so dié sport se kleurlyn.
* [[1989]] – Die Hillsboroughramp, een van die grootste tragedies in [[Europa|Europese]] [[sokker]].
* [[1994]] – Die Marrakesh verdrag word geteken om die [[wêreldhandelorganisasie]] te vorm.
* [[1997]] – 'n Brand verwoes 'n kamp van [[Moslem]]s wat die [[Hajj]] pelgrimreis meemaak, amptelike sterftes is 343.
* [[2022]] – Die [[FBI]] verklaar dat die [[kuberkraker]]s wat aan die Noord-Koreaanse kubermisdaadgroep, die [[Lasarus-groep]] gekoppel is, was verantwoordelik vir die diefstal van VSA$620 van Axie Infinity se Ronin Network in Maart 2022.
== Geboortes ==
* [[1452]] – [[Leonardo da Vinci]], Italiaanse wetenskaplike, wiskundige, ingenieur, ontleedkundige, uitvinder, skilder, beeldhouer, argitek, tuinkundige, musikant en skrywer († [[1519]]).
* [[1469]] – [[Nanak Dev|Ghoeroe Nanak Dev]], die stigter van die Sikhgeloof († [[1539]])
* [[1558]] – [[Hürrem Sultan]], vrou van die Ottomaanse Sultan [[Süleyman I|Süleyman die Manjifieke]] († [[1502]])
* [[1646]] – [[Christiaan V van Denemarke]], Koning van Denemarke en Noorweë († [[1699]]).
* [[1684]] – [[Katharina I van Rusland]], keiserin van Rusland en vrou van tsaar [[Pieter die Grote]] († [[1727]]).
* [[1707]] – [[Leonhard Euler]], [[Switserland|Switserse]] wiskundige († [[1783]]).
* [[1832]] – [[Wilhelm Busch]], Duitse digter († [[1908]]).
* [[1834]] – [[Thomas François Burgers]], 'n teoloog en 'n president van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] († [[1881]]).
* [[1843]] – [[Henry James]] Amerikaanse skrywer en literêre kritikus († [[1916]]).
* [[1869]] – [[Sarie Maré]], die vrou oor wie die eerste versie van die volksliedjie “[[Sarie Marais]]” handel († [[1939]]).
* [[1874]] – [[Johannes Stark]], Duitse fisikus, [[Nobelprys vir fisika|Nobelpryswenner]] († [[1957]]).
* [[1875]] – [[Ina Boudier-Bakker]], Nederlandse skryfster († [[1966]]).
* [[1884]] – [[Reenen J. van Reenen]], ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en besproeiings-ingenieur († [[1935]]).
* [[1889]] – [[Tom Naudé]], politikus en destyds waarnemende [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (1967–1968) († [[1969]]).
* [[1908]] – [[Lita Grey]], Amerikaanse aktrise († [[1995]]).
* [[1912]] – [[Kim Il-sung]], [[Noord-Korea]]anse politikus († [[1994]]).
* [[1917]] – [[Hans Conried]], Amerikaanse akteur († [[1982]]).
* [[1924]] – [[Neville Marriner]], Engelse [[violis]] en [[dirigent]] († [[2016]]).
* [[1931]] – [[Noreen Berry]], Suid-Afrikaansgebore mezzosopraan († [[2012]]).
* [[1931]] – [[Tomas Tranströmer]], Sweedse digter en vertaler († [[2015]]).
* [[1933]] – [[Elizabeth Montgomery]], Amerikaanse aktrise († [[1995]]).
* [[1938]] - Claudia Cardinale, Italiaanse aktrise († [[2025]]).
* [[1940]] – [[Penny Coelen]], die eerste Suid-Afrikaner wat die Mej. Wêreldtitel gewen het.
* [[1945]] – [[Dirk Coetzee]], mede-stigter en bevelvoerder van die polisie-eenheid op Vlakplaas († [[2013]]).
* [[1949]] – [[Lieb Bester]], [[Suid-Afrika]]anse akteur en musikant († [[2021]]).
* [[1950]] – [[Taliep Petersen]], Suid-Afrikaanse sanger, komponis en regisseur († [[2006]]).
* 1950 – [[Amy Wright]], Amerikaanse aktrise.
* [[1957]] – [[Koos Prinsloo]], Afrikaanse joernalis en skrywer van postmodernistiese kortverhale († [[1994]]).
* [[1959]] – [[Emma Thompson]], Britse akteur.
* [[1959]] – [[Thomas F. Wilson]], Amerikaanse akteur.
* [[1960]] – [[Filip van België]], sewende koning van [[België]].
* 1960 – [[Collins Chabane]], Suid-Afrikaanse Minister van staatsdiens en administrasie († [[2015]]).
* [[1966]] – [[Samantha Fox]], Britse sanger en fotomodel.
* [[1978]] – [[Waldimar Pelser]], joernalis, redakteur van die Afrikaanse Sondagkoerant [[Rapport]].
* [[1990]] – [[Emma Watson]], Britse aktrise.
* [[1993]] – [[Burger Odendaal]], Suid-Afrikaanse [[rugbyspeler]].
* 1993 – [[Jan Serfontein]], [[Springbokrugbyspeler]].
* [[1997]] – [[Maisie Williams]], Britse aktrise.
* [[2009]] – [[Julia Butters]], Amerikaanse kinderaktrise.
== Sterftes ==
* [[69]] – [[Otho]], Romeinse keiser (* [[32]]).
* [[1632]] – [[George Calvert, 1ste baron Baltimore|Lord Baltimore]], Engelse staatsman en kolonis (* [[1580]]).
* [[1652]] – [[Patriarg Josef van Moskou]], sesde [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodokse]] patriarg van Moskou en die hele Rusland (* onbekend)
* [[1765]] – [[Michail Lomonosof]], [[Rusland|Russiese]] ''Renaissance-man'', [[wetenskaplike]] en [[skrywer]] (* [[1711]]).
* [[1865]] – [[Abraham Lincoln]], Amerikaanse politikus, staatsman en 16de [[President van die Verenigde State]] (* [[1809]]).
* [[1912]] – [[Edward Smith (skeepskaptein)|Edward Smith]], [[kaptein]] van die [[RMS Titanic]] wat op sy nooiensvaart gesink het (* [[1850]]).
* [[1949]] – [[Wallace Beery]], Amerikaanse akteur (* [[1885]]).
* [[1980]] – [[Jean-Paul Sartre]], Franse [[filosoof]], dramaturg, skrywer, biograaf en aktivis (* [[1905]]).
* [[1990]] – [[Greta Garbo]], Sweedse aktrise (* [[1905]]).
* [[1998]] – [[Pol Pot]], [[Kambodja]]anse diktator (* [[1925]]).
* [[2010]] – [[Lucas Malan]], Afrikaanse digter (* [[1946]]).
* [[2015]] – [[Tadahiko Ueda]], [[Japan]]nese sokkerspeler (* [[1947]]).
* [[2018]] – [[Michael Halliday]], Australiese taalkundige (* [[1925]]).
* 2018 – [[R. Lee Ermey]], Amerikaanse akteur (* [[1944]]).
* [[2019]] – [[Owen K. Garriott]], Amerikaanse ingenieur en ruimtevaarder (* [[1930]]).
* [[2022]] – [[Liz Sheridan]], Amerikaanse aktrise (* [[1929]]).
== Vakansies en vierings ==
* Die Fordicia is gevier tot eer van [[Gaia (mitologie)|Gaia]] in die [[Romeinse ryk]].
{{Commonskat|15 April}}
[[Kategorie:April]]
ocsxt8kn6hrr7qs6cd8j4qvv1mgcv6s
1966
0
424
2910830
2858878
2026-06-12T00:31:08Z
HermanvanAswegen988
200973
/* Sterftes */
2910830
wikitext
text/x-wiki
{{jare|beeld=Marcos visit Johnson 1966.jpg|teks=President Marcos van die Filippyne besoek president Johnson van die Verenigde State}}
Die '''jaar 1966''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Saterdag]] begin het. Dit was die 66ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
== Gebeure ==
* [[Frankryk]] vier die millennium van die [[Mont-Saint-Michel]].
* [[10 Januarie]] – Die [[Niggiemoorde]] of murasiemoorde, waartydens twee twaalfjarige niggies Magrieta (Issie) Fourie en Petronella Nel verkrag en vermoor word vind plaas in [[Odendaalsrus]].
* [[3 Februarie]] – Die [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[ruimtetuig]] [[Loena-ruimteprogram|Loena 9]] voer die eerste sagte landing op die [[Maan]] uit en stuur foto’s terug [[Aarde]] toe.
* [[17 Maart]] – Die eerste studente word geregistreer aan die [[Universiteit van Zambië]].
* [[3 April]] – Die Sowjet-ruimtetuig Loena 10 word die eerste ruimtetuig om om die Maan te wentel.
* [[19 April]] – Die Amerikaanse chirurg Michael DeBakey maak 'n inplanting van ´n plastiek kunshart. Die pasiënt sterf enkele dae later.
* [[26 Mei]] – [[Guyana]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik.
* [[10 Junie]] – Die renperd Sea Cottage, gunsteling vir die July-wedren, word in 'n oefenloop geskiet en beseer en alle weddenskappe word opgeskort.
* [[11 Julie|11]]-[[30 Julie]] – Die agste [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] word in [[Engeland]] gespeel, wat deur dié land gewen word.
* [[5 Augustus]] - [[Augrabies- Nasionale Park]] word geproklameer.
* [[10 Augustus]] – [[Lunar Orbiter 1]] word lanseer en die [[Maanwentelprogram]] begin.
* [[23 Augustus]] – [[NASA]] se [[Lunar Orbiter 1]] neem die eerste foto van die [[Aarde]] vanaf 'n [[wentelbaan]] om die [[Maan]].
* [[15 September]] – Die Verenigde Koninkryk laat die HMS ''Resolution'' te water, die eerste volwaardige Britse kernaangedrewe [[duikboot]].
* [[30 September]] – [[Botswana]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik.
* [[4 Oktober]] – [[Lesotho]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik.
* [[4 November]] − Verwoestende oorstromings berokken groot skade in die Italiaanse kunsmetropole [[Venesië]] en [[Florence]].
* [[15 November]] – Die [[OFC|Oseaniese Sokkerkonfederasie]] word in [[Auckland]], [[Nieu-Seeland]], deur vier lande gestig.
* [[30 November]] – [[Barbados]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik.
== Geboortes ==
* [[2 Januarie]] – [[Siobhan Finneran]], Britse aktrise.
* [[7 Januarie]] – [[Corrie Sanders]], Suid-Afrikaanse bokser († [[2012]]).
* [[27 Januarie]] – [[Tamlyn Tomita]], Amerikaanse aktrise.
* [[31 Januarie]] – [[Jyrki Järvilehto]] (kortweg JJ Lehto), Finse Formule Eenrenjaer.
* [[17 Februarie]] – [[Sasha Pieterse]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger.
* [[20 Maart]] – [[Reinard Ludick]], Afrikaanse radiopersoonlikheid en nuusleser.
* [[25 Maart]] – [[Hamunyera Hambyuka]], Namibiese politikus.
* [[29 Maart]] – [[Jeroen Dijsselbloem]], Nederlandse politikus.
* [[8 April]] – [[Robin Wright]], Amerikaanse aktrise.
* [[9 April]] – [[Cynthia Nixon]], Amerikaanse aktrise.
* [[15 April]] – Samantha Fox, Britse fotomodel en sangeres.
* [[11 April]] – [[Lisa Stansfield]], Engelse sangeres.
* [[10 Mei]] – [[Adriaan Richter]], Suid-Afrika se vier-en-veertigste [[Springbokkaptein]].
* [[12 Mei]] – [[Stephen Baldwin]], Amerikaanse akteur.
* [[16 Mei]] – [[Janet Jackson]], Amerikaanse aktrise en sangeres.
* [[22 Mei]] – [[J. Grant Albrecht]], Amerikaanse akteur.
* [[26 Mei]] – [[Zola Budd]], Suid-Afrikaanse middelafstandatleet.
* [[16 Junie]] – [[Jan Železný]], Tsjeggiese spiesgooi-atleet.
* [[24 Junie]] – [[Adrienne Shelly]], Amerikaanse aktrise († [[2006]]).
* [[30 Junie]] – [[Mike Tyson]], Amerikaanse [[swaargewig]]bokser.
* [[16 Julie]] – [[Michael Horn]], Suid-Afrikaans-gebore Switserse professionele ontdekkingsreisiger en avonturier.
* [[21 Julie]] – [[Arija Bareikis]], Amerikaanse [[aktrise]].
* [[22 Julie]] – [[Maria Olsen]], Suid-Afrikaanse aktrise.
* [[14 Augustus]] – [[Halle Berry]], Amerikaanse model, aktrise en vervaardiger; eerste prinses van Mej VSA 1986.
* [[25 Augustus]] - [[Sarah Boberg]], Deense aktrise.
* [[25 Augustus]] - [[Michael Cohen]], Amerikaanse veroordeelde advokaat.
* [[26 Augustus]] – [[Michael Wooldridge]], Britse professor in rekenaarwetenskap aan die [[Universiteit van Oxford]].
* [[27 Augustus]] - [[René Higuita]], oud-[[Colombia|Colombiaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as doelwagter gespeel het.
* [[2 September]] – [[Salma Hayek]], Meksikaans-Amerikaanse [[aktrise]], [[rolprent]]vervaardiger en [[Model|fotomodel]]
* 2 September – [[Olivier Panis]], Franse professionele renjaer.
* [[9 September]] – [[Adam Sandler]], Amerikaanse akteur.
* [[24 September]] – [[Dingaan Thobela]] Suid-Afrikaanse professionele bokser († [[2024]]).
* [[9 Oktober]] – [[David Cameron]], Britse [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe politikus]] en voormalige [[Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk]].
* [[17 September]] – [[Garry Pagel]], oud-[[Springbokrugbyspeler]].
* [[29 September]] - Jill Whelan, Amerikaanse aktrise ("Love Boat").
* [[10 Oktober]] – [[Elana Meyer]], Suid-Afrikaanse langafstandatleet.
* [[11 Oktober]] – [[Luke Perry]], Amerikaanse akteur († [[2019]]).
* [[20 Oktober]] – [[Allan Donald]], Suid-Afrikaanse krieketspeler.
* [[16 November]] – [[Stephen Critchlow]], Engelse akteur († [[2021]]).
* [[17 November]] – [[Sophie Marceau]], Franse aktrise.
* [[30 November]] – [[Mika Salo]], Finse professionele renjaer.
* [[8 Desember]] – [[Sinéad O'Connor]], Ierse sanger en musikant († [[2023]]).
* [[18 Desember]] – [[Debbie Schäfer]], Suid-Afrikaanse DA-politikus.
* [[20 Desember]] – [[Paul Ritter (akteur)|Paul Ritter]], Britse akteur († 2021).
== Sterftes ==
* [[2 Januarie]] – [[Chris van Niekerk (politikus)|Chris van Niekerk]], kommandant in die [[Tweede Vryheidsoorlog]], volksraadlid en senator (* [[1876]])
* [[10 Januarie]] – [[Abraham Jonker]], Suid-Afrikaanse politikus, skrywer en joernalis (* [[1905]]).
* [[16 Januarie]] – [[Courtney Hodges]], Amerikaanse generaal tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (* [[1887]]).
* [[29 Januarie]] – [[Wim Hartman]], Afrikaanse skrywer (* [[1909]]).
* [[1 Februarie]] – [[Hedda Hopper]], Amerikaanse aktise en [[joernalis]] (* [[1885]])
* [[20 Februarie]] – [[Louise Guthrie]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en botaniese kunstenaar (* [[1879]]).
* 20 Februarie – [[Chester W. Nimitz]], vlootadmiraal in die [[Amerikaanse Vloot]] (* [[1885]]).
* [[26 Februarie]] – [[Minerva Urecal]], Amerikaanse aktrise (* [[1894]]).
* [[10 April]] – [[Evelyn Waugh]], Engelse skrywer en joernalis (* [[1903]]).
* [[21 April]] – [[Sepp Dietrich]], [[SS]] Duitse offisier en lyfwag van [[Adolf Hitler]] (* [[1892]]).
* [[11 Mei]] – [[Vytautas Stanionis]], [[Litaue|Litause]] fotograaf (* [[1917]]).
* [[12 Mei]] – [[Felix Steiner]], [[Duitsland|Duitse]] generaal (* [[1896]]).
* [[4 Junie]] – [[Chang Myon]], [[Suid-Korea]]anse politikus (* [[1899]]).
* [[12 Junie]] – [[Hermann Scherchen]], Duitse dirigent (* [[1891]]).
* [[19 Julie]] – [[Norman Eaton]], Suid-Afrikaanse argitek (* [[1902]]).
* [[23 Julie]] – [[Montgomery Clift]], Amerikaanse [[rolprent]]- en teater[[akteur]] (* [[1920]]).
* [[1 Augustus]] – [[Robey Leibbrandt]], bokser en politieke stormvoël (* [[1913]]).
* [[9 Augustus]] – [[Antanas Žmuidzinavičius]], Litause landskapskilder (* [[1876]]).
* [[10 Augustus]] – [[J.C. Bloem]], [[Nederland]]se [[digter]] en [[essay]]is (* [[1887]]).
* [[23 Augustus]] – [[Irma Stern]], 'n Suid-Afrikaanse kunsskilder (* [[1894]]).
* [[25 Augustus]] – [[Wolfgang Langhoff]], 'n [[Duitsland|Duitse]] akteur en regisseur (* [[1901]]).
* [[6 September]] – [[Hendrik Frensch Verwoerd]], Nederlandsgebore akademikus, politikus en staatsman, [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] (* [[1901]])
* [[19 September]] – [[Albert van der Sandt Centlivres]], Hoofregter van die [[Unie van Suid-Afrika]] (* [[1887]]).
* [[26 September]] – [[Helen Kane]], Amerikaanse sangeres en aktrise (* [[1904]]).
* [[30 September]] – [[D.G. Conradie]], [[joernalis]], redakteur van ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'', [[politikus]] en administrateur-generaal van [[Suidwes-Afrika]] (* [[1879]]).
* [[2 November]] – [[Peter Debye]], Amerikaanse chemikus en [[Nobelprys]]-wenner (* [[1884]]).
* [[15 Desember]] – [[Walt Disney]], animeerder, sketskunstenaar (* [[1901]]).
* [[26 Desember]] – [[Ina Boudier-Bakker]], Nederlandse skryfster (* [[1875]]).
[[Kategorie:1966| ]]
[[Kategorie:20ste eeu]]
073elx6optr9oe6acuh3kk3asi56ppg
2910831
2910830
2026-06-12T00:32:37Z
HermanvanAswegen988
200973
/* Sterftes */
2910831
wikitext
text/x-wiki
{{jare|beeld=Marcos visit Johnson 1966.jpg|teks=President Marcos van die Filippyne besoek president Johnson van die Verenigde State}}
Die '''jaar 1966''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Saterdag]] begin het. Dit was die 66ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
== Gebeure ==
* [[Frankryk]] vier die millennium van die [[Mont-Saint-Michel]].
* [[10 Januarie]] – Die [[Niggiemoorde]] of murasiemoorde, waartydens twee twaalfjarige niggies Magrieta (Issie) Fourie en Petronella Nel verkrag en vermoor word vind plaas in [[Odendaalsrus]].
* [[3 Februarie]] – Die [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[ruimtetuig]] [[Loena-ruimteprogram|Loena 9]] voer die eerste sagte landing op die [[Maan]] uit en stuur foto’s terug [[Aarde]] toe.
* [[17 Maart]] – Die eerste studente word geregistreer aan die [[Universiteit van Zambië]].
* [[3 April]] – Die Sowjet-ruimtetuig Loena 10 word die eerste ruimtetuig om om die Maan te wentel.
* [[19 April]] – Die Amerikaanse chirurg Michael DeBakey maak 'n inplanting van ´n plastiek kunshart. Die pasiënt sterf enkele dae later.
* [[26 Mei]] – [[Guyana]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik.
* [[10 Junie]] – Die renperd Sea Cottage, gunsteling vir die July-wedren, word in 'n oefenloop geskiet en beseer en alle weddenskappe word opgeskort.
* [[11 Julie|11]]-[[30 Julie]] – Die agste [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] word in [[Engeland]] gespeel, wat deur dié land gewen word.
* [[5 Augustus]] - [[Augrabies- Nasionale Park]] word geproklameer.
* [[10 Augustus]] – [[Lunar Orbiter 1]] word lanseer en die [[Maanwentelprogram]] begin.
* [[23 Augustus]] – [[NASA]] se [[Lunar Orbiter 1]] neem die eerste foto van die [[Aarde]] vanaf 'n [[wentelbaan]] om die [[Maan]].
* [[15 September]] – Die Verenigde Koninkryk laat die HMS ''Resolution'' te water, die eerste volwaardige Britse kernaangedrewe [[duikboot]].
* [[30 September]] – [[Botswana]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik.
* [[4 Oktober]] – [[Lesotho]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik.
* [[4 November]] − Verwoestende oorstromings berokken groot skade in die Italiaanse kunsmetropole [[Venesië]] en [[Florence]].
* [[15 November]] – Die [[OFC|Oseaniese Sokkerkonfederasie]] word in [[Auckland]], [[Nieu-Seeland]], deur vier lande gestig.
* [[30 November]] – [[Barbados]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik.
== Geboortes ==
* [[2 Januarie]] – [[Siobhan Finneran]], Britse aktrise.
* [[7 Januarie]] – [[Corrie Sanders]], Suid-Afrikaanse bokser († [[2012]]).
* [[27 Januarie]] – [[Tamlyn Tomita]], Amerikaanse aktrise.
* [[31 Januarie]] – [[Jyrki Järvilehto]] (kortweg JJ Lehto), Finse Formule Eenrenjaer.
* [[17 Februarie]] – [[Sasha Pieterse]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger.
* [[20 Maart]] – [[Reinard Ludick]], Afrikaanse radiopersoonlikheid en nuusleser.
* [[25 Maart]] – [[Hamunyera Hambyuka]], Namibiese politikus.
* [[29 Maart]] – [[Jeroen Dijsselbloem]], Nederlandse politikus.
* [[8 April]] – [[Robin Wright]], Amerikaanse aktrise.
* [[9 April]] – [[Cynthia Nixon]], Amerikaanse aktrise.
* [[15 April]] – Samantha Fox, Britse fotomodel en sangeres.
* [[11 April]] – [[Lisa Stansfield]], Engelse sangeres.
* [[10 Mei]] – [[Adriaan Richter]], Suid-Afrika se vier-en-veertigste [[Springbokkaptein]].
* [[12 Mei]] – [[Stephen Baldwin]], Amerikaanse akteur.
* [[16 Mei]] – [[Janet Jackson]], Amerikaanse aktrise en sangeres.
* [[22 Mei]] – [[J. Grant Albrecht]], Amerikaanse akteur.
* [[26 Mei]] – [[Zola Budd]], Suid-Afrikaanse middelafstandatleet.
* [[16 Junie]] – [[Jan Železný]], Tsjeggiese spiesgooi-atleet.
* [[24 Junie]] – [[Adrienne Shelly]], Amerikaanse aktrise († [[2006]]).
* [[30 Junie]] – [[Mike Tyson]], Amerikaanse [[swaargewig]]bokser.
* [[16 Julie]] – [[Michael Horn]], Suid-Afrikaans-gebore Switserse professionele ontdekkingsreisiger en avonturier.
* [[21 Julie]] – [[Arija Bareikis]], Amerikaanse [[aktrise]].
* [[22 Julie]] – [[Maria Olsen]], Suid-Afrikaanse aktrise.
* [[14 Augustus]] – [[Halle Berry]], Amerikaanse model, aktrise en vervaardiger; eerste prinses van Mej VSA 1986.
* [[25 Augustus]] - [[Sarah Boberg]], Deense aktrise.
* [[25 Augustus]] - [[Michael Cohen]], Amerikaanse veroordeelde advokaat.
* [[26 Augustus]] – [[Michael Wooldridge]], Britse professor in rekenaarwetenskap aan die [[Universiteit van Oxford]].
* [[27 Augustus]] - [[René Higuita]], oud-[[Colombia|Colombiaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as doelwagter gespeel het.
* [[2 September]] – [[Salma Hayek]], Meksikaans-Amerikaanse [[aktrise]], [[rolprent]]vervaardiger en [[Model|fotomodel]]
* 2 September – [[Olivier Panis]], Franse professionele renjaer.
* [[9 September]] – [[Adam Sandler]], Amerikaanse akteur.
* [[24 September]] – [[Dingaan Thobela]] Suid-Afrikaanse professionele bokser († [[2024]]).
* [[9 Oktober]] – [[David Cameron]], Britse [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe politikus]] en voormalige [[Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk]].
* [[17 September]] – [[Garry Pagel]], oud-[[Springbokrugbyspeler]].
* [[29 September]] - Jill Whelan, Amerikaanse aktrise ("Love Boat").
* [[10 Oktober]] – [[Elana Meyer]], Suid-Afrikaanse langafstandatleet.
* [[11 Oktober]] – [[Luke Perry]], Amerikaanse akteur († [[2019]]).
* [[20 Oktober]] – [[Allan Donald]], Suid-Afrikaanse krieketspeler.
* [[16 November]] – [[Stephen Critchlow]], Engelse akteur († [[2021]]).
* [[17 November]] – [[Sophie Marceau]], Franse aktrise.
* [[30 November]] – [[Mika Salo]], Finse professionele renjaer.
* [[8 Desember]] – [[Sinéad O'Connor]], Ierse sanger en musikant († [[2023]]).
* [[18 Desember]] – [[Debbie Schäfer]], Suid-Afrikaanse DA-politikus.
* [[20 Desember]] – [[Paul Ritter (akteur)|Paul Ritter]], Britse akteur († 2021).
== Sterftes ==
* [[2 Januarie]] – [[Chris van Niekerk (politikus)|Chris van Niekerk]], kommandant in die [[Tweede Vryheidsoorlog]], volksraadlid en senator (* [[1876]])
* [[10 Januarie]] – [[Abraham Jonker]], Suid-Afrikaanse politikus, skrywer en joernalis (* [[1905]]).
* [[16 Januarie]] – [[Courtney Hodges]], Amerikaanse generaal tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (* [[1887]]).
* [[29 Januarie]] – [[Wim Hartman]], Afrikaanse skrywer (* [[1909]]).
* [[1 Februarie]] – [[Hedda Hopper]], Amerikaanse aktise en [[joernalis]] (* [[1885]])
* [[20 Februarie]] – [[Louise Guthrie]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en botaniese kunstenaar (* [[1879]]).
* 20 Februarie – [[Chester W. Nimitz]], vlootadmiraal in die [[Amerikaanse Vloot]] (* [[1885]]).
* [[26 Februarie]] – [[Minerva Urecal]], Amerikaanse aktrise (* [[1894]]).
* [[10 April]] – [[Evelyn Waugh]], Engelse skrywer en joernalis (* [[1903]]).
* [[21 April]] – [[Sepp Dietrich]], [[SS]] Duitse offisier en lyfwag van [[Adolf Hitler]] (* [[1892]]).
* [[11 Mei]] – [[Vytautas Stanionis]], [[Litaue|Litause]] fotograaf (* [[1917]]).
* [[12 Mei]] – [[Felix Steiner]], [[Duitsland|Duitse]] generaal (* [[1896]]).
* [[4 Junie]] – [[Chang Myon]], [[Suid-Korea]]anse politikus (* [[1899]]).
* [[12 Junie]] – [[Hermann Scherchen]], Duitse dirigent (* [[1891]]).
* [[19 Julie]] – [[Norman Eaton]], Suid-Afrikaanse argitek (* [[1902]]).
* [[23 Julie]] – [[Montgomery Clift]], Amerikaanse [[rolprent]]- en teater[[akteur]] (* [[1920]]).
* [[1 Augustus]] – [[Robey Leibbrandt]], bokser en politieke stormvoël (* [[1913]]).
* [[9 Augustus]] – [[Antanas Žmuidzinavičius]], Litause landskapskilder (* [[1876]]).
* [[10 Augustus]] – [[J.C. Bloem]], [[Nederland]]se [[digter]] en [[essay]]is (* [[1887]]).
* [[23 Augustus]] – [[Irma Stern]], 'n Suid-Afrikaanse kunsskilder (* [[1894]]).
* [[25 Augustus]] – [[Wolfgang Langhoff]], 'n [[Duitsland|Duitse]] akteur en regisseur (* [[1901]]).
* [[6 September]] – [[Hendrik Frensch Verwoerd]], Nederlandsgebore akademikus, politikus en staatsman, [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] (* [[1901]])
* [[19 September]] – [[Albert van der Sandt Centlivres]], Hoofregter van die [[Unie van Suid-Afrika]] (* [[1887]]).
* [[26 September]] – [[Helen Kane]], Amerikaanse sangeres en aktrise (* [[1904]]).
* [[30 September]] – [[D.G. Conradie]], [[joernalis]], redakteur van ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'', [[politikus]] en administrateur-generaal van [[Suidwes-Afrika]] (* [[1879]]).
* [[2 November]] – [[Peter Debye]], Amerikaanse chemikus en [[Nobelprys]]-wenner (* [[1884]]).
* [[15 Desember]] – [[Walt Disney]], animeerder, sketskunstenaar (* [[1901]]).
* [[26 Desember]] – [[Ina Boudier-Bakker]], Nederlandse skryfster en wenner van die Tollensprijs (* [[1875]]).
[[Kategorie:1966| ]]
[[Kategorie:20ste eeu]]
t6x5ytgr95j4ygytcnlzun6g8c3zfi8
1963
0
427
2910895
2854683
2026-06-12T10:46:42Z
Oesjaar
7467
/* Geboortes */ Verbeter
2910895
wikitext
text/x-wiki
{{jare|beeld=John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|teks=Sluipmoord op J.F. Kennedy}}
Die '''jaar 1963''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Dinsdag]] begin het. Dit was die 63ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
== Gebeure ==
* [[6 Januarie]] – [[Windhoek]] se middestad word oorstroom na 'n wolkbreuk; ten minste 6 mense verdrink.
* [[8 Januarie]] – Ten minste drie mense verdrink nadat 200 mm reën in [[Standerton]] val.
* [[4 Februarie]] – Die [[Pan Africanist Congress of Azania]] (PAC) se militere vleuel, Poqo, vermoor vyf blanke burgerlikes naby die [[M'basherivier]]-brug in die [[Transkei]].
* [[11 Februarie]] – Die [[The Beatles|Beatles]] begin hulle eerste album, Please Please Me opneem.
* [[10 April]] – Die [[duikboot]] [[USS Thresher (SSN-593)|USS ''Thresher'']] is verlore ter see (129 offisiere, bemanning en siviele tegnici).
* [[15 Mei]] – [[Mercury-program]]: [[NASA]] lanseer die laaste sending van die program, [[Mercury-Atlas 9]].
* [[14 Junie]] – [[Wostok-ruimteprogram|Wostok 5]] gelanseer.
* [[19 Junie]] – [[Walentina Teresjkowa]], die eerste vrou in die ruimte, keer terug na die aarde in die [[ruimtetuig]] Wostok 6.
* [[21 Junie]] – [[Pous Paulus VI]] volg [[Pous Johannes XXIII]] op.
* [[24 Junie]] – [[Zanzibar]] ontvang interne selfregering van die [[Verenigde Koninkryk]].
* [[26 Junie]] – Die [[Israel]]se [[Eshkol-kabinet]] onder leiding van eerste minister [[Levi Eshkol]] word geïnstalleer.
* [[1 Julie]] – Die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] begin poskodes gebruik; die sogenaamde 'ZIP'-kodes.
* [[8 Augustus]] – Die Groot Treinroof vind plaas in [[Engeland]]; ₤2.5 miljoen verdwyn.
* 8 Augustus – 'n [[Avro Shackleton]] van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] vlieg in die [[Stettynsberge]] vas.
* [[21 Augustus]] – [[Afrika]] se noordelike lugruim word weens [[Apartheid|politieke redes]] vir die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] se vliegtuie gesluit wat na en van die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Europa]] vlieg. Alternatiewe reëlings word getref sodat om die boog van [[Wes-Afrika]] gevlieg kon word.
* [[28 Augustus]] – [[Martin Luther King Jr.]] lewer sy "I have a dream"-toespraak in [[Washington, D.C.]], [[Verenigde State]].
* [[13 September]] – [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]] word geproklameer.
* [[16 September]] – [[Maleisië]] word gevorm van Maleia, [[Singapoer]], Britse Noord-Borneo en [[Sarawak]].
* [[10 Desember]] – [[Zanzibar]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik.
* [[12 Desember]] – [[Kenia]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik.
* E. Lorenz publiseer die eerste waarneming van [[Chaosteorie|wanordelike gedrag in stelsels]].
== Geboortes ==
* [[7 Januarie]] – [[Rand Paul]], Amerikaanse Republikeinse junior senator vir [[Kentucky]].
* [[11 Januarie]] – [[Arne Dahl]], [[Swede|Sweedse]] skrywer.
* [[20 Januarie]] – [[Kris van Steenberge]], [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]].
* 20 Januarie – [[David Baszucki]], Amerikaanse entrepreneur, ingenieur en uitvinder.
* [[13 Januarie]] – [[Andrew Roberts]], Britse geskiedkundige en joernalis.
* [[26 Januarie]] – [[José Mourinho]], Portugese sokkerafrigter
* [[29 Januarie]] – [[Ismail Haniyeh]], Palestynse politikus en politieke leier van [[Hamas]] († [[2024]]).
* [[1 Februarie]] – [[Wayne Thring]], politikus van die [[Afrika Christen Demokratiese Party]].
* [[13 Februarie]] – [[Barry Tubb]], [[Amerikaanse]] [[akteur]], regisseur en skrywer.
* [[21 Februarie]] – [[William Baldwin]], [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en vervaardiger.
* [[19 Maart]] – [[Jake White]], [[Springbokafrigter]].
* [[20 Maart]] – [[Kathy Ireland]], Amerikaanse aktrise.
* [[22 Maart]] – [[Francesco Quinn]], Italiaans-Amerikaanse akteur († [[2011]]).
* [[27 Maart]] – [[Quentin Tarantino]], Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger.
* [[8 April]] – [[Dean Norris]], Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger.
* [[13 April]] – [[Garri Kasparof]], Russiese [[skaak]]meester.
* [[15 April]] – [[Beata Szydło]], [[Pole|Poolse]] politikus en eerste minister van die Republiek van Pole.
* [[18 April]] – [[Conan O'Brien]], Amerikaanse komediant.
* [[26 April]] – [[Jet Li]], Chinese akteur.
* [[22 Mei]] – [[Jolande Sap]], Nederlandse politikus.
* [[1 Junie]] – [[Helgard Müller]], oud-[[Springbokke|Springbok]]senter.
* [[9 Junie]] – [[Johnny Depp]], Amerikaanse [[akteur]], [[rolprent]]vervaardiger en musikant.
* [[10 Junie]] – [[Jeanne Tripplehorn]], Amerikaanse aktrise.
* [[12 Junie]] – [[T.B. Joshua]], Nigeriese Christelike TV-evangelis († [[2021]]).
* [[13 Junie]] – [[Félix Tshisekedi]], Kongolese politikus, sedert Januarie 2019 president van die [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]].
* [[23 Junie]] – [[Liu Cixin]], Chinese [[wetenskapfiksie]]skrywer.
* [[25 Junie]] – [[George Michael]], Britse popster († [[2016]]).
* [[25 Junie]] – [[Yann Martel]], Spaans-Kanadese skrywer.
* [[29 Junie]] – [[Anne-Sophie Mutter]], [[Duitsers|Duitse]] violiste.
* [[14 Julie]] – [[Wouter Bos]], Nederlandse politikus, voorheen leier van [[Party van die Arbeid]].
* [[15 Julie]] – [[Terblanche Jordaan]], Afrikaanse predikant, skrywer en dramaturg.
* [[21 Julie]] – [[Noxolo Kiviet]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus.
* [[8 Augustus]] – [[Johann Botha (aanbieder)|Johann Botha]], Suid-Afrikaanse dokumentêrvervaardiger († [[2017]]).
* [[9 Augustus]] – [[Whitney Houston]], Amerikaanse sangeres († [[2012]]).
* [[13 Augustus]] – [[Sridevi]], Indiese aktrise († [[2018]]).
* [[15 Augustus]] – [[Jeremy Mansfield]], Suid-Afrikaanse radio-omroeper en televisiepersoonlikheid († [[2022]]).
* [[20 Augustus]] – [[Rudolf Straeuli]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] en -afrigter.
* [[24 Augustus]] – [[Yrsa Sigurðardóttir]], [[Ysland]]se skryfster.
* [[3 September]] – [[Malcolm Gladwell]], Britsgebore [[Kanada|Kanadese]] joernalis, skrywer en pop-sosioloog.
* [[5 September]] – [[Jonny Phillips]], Engelse akteur, regisseur, en skrywer.
* [[7 September]] – [[Carel van der Merwe]], Suid-Afrikaanse skrywer, historikus en sakeman.
* [[6 Oktober]] – [[Elisabeth Shue]], Amerikaanse aktrise.
* [[16 Oktober]] – [[Pamela Bach]], 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2025]]).
* [[19 Oktober]] – [[Mark Behr]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[2015]]).
* [[5 November]] – [[Yair Lapid]], Israelse politikus, joernalis, akteur, televisie-aanbieder en skrywer.
* [[5 November]] – [[Tatum O'Neal]], Amerikaanse aktrise en skryfster
* [[12 November]] – [[Damon Galgut]], Suid-Afrikaanse skrywer en [[Booker-prys]]-wenner.
* [[21 November]] – [[Nicollette Sheridan]], Engelse aktrise, rolprentvervaardiger en skrywer.
* [[27 November]] – [[Gilbert Gibson]], internis en Afrikaanse digter.
* [[1 Desember]] – [[Jiao Zhimin]], voormalige Chinese vroue[[tafeltennis]]speler.
* [[16 Desember]] – [[Tina Joemat-Pettersson]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus en kabinetsminister († [[2023]]).
* [[30 Desember]] – [[Mike Pompeo]], 70ste Minister van Buitelandse Sake van die Verenigde State.
* Onbekend – [[Worsie Visser]], Afrikaanse sanger († [[1998]]).
* Onbekend – [[Noloyiso Sandile]], die Regent van die koningshuis van die [[amaRharhabe]] († [[2020]]).
== Sterftes ==
* [[23 Januarie]] – [[Józef Gosławski]], [[Pole|Poolse]] beeldhouer en medaljeur (* [[1908]])
* [[29 Januarie]] – [[Robert Frost]], Amerikaanse digter (* [[1874]]).
* [[9 Februarie]] – [[Abdul Karim Kassem]], [[Irak]]se leier (* [[1914]]).
* [[11 Februarie]] – [[Sylvia Plath]], [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] digter, romanskrywer, en [[kortverhaal]]skrywer (* [[1932]]).
* [[20 Februarie]] – [[Ferenc Fricsay]], [[Hongarye|Hongaarse]] [[dirigent]] (* [[1914]]).
* [[24 April]] – [[Rino Corso Fougier]], Italiaanse lugmaggeneraal tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (* [[1894]]).
* [[19 Mei]] – [[Lotus Thompson]], [[Australië|Australiese]] [[aktrise]] (* [[1906]]).
* [[3 Junie]] – [[Pous Johannes XXIII]], gebore as ''Angelo Giuseppe Roncalli'', die 261ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[1881]]).
* [[4 September]] – [[Robert Schuman]], Franse staatsman (* [[1886]]).
* [[5 September]] – [[Gerhard Morkel]], [[Springbok]]rubyspeler (* [[1888]]).
* [[17 September]] – [[Sailor Malan]], [[Suid-Afrika]]anse vegvlieënier (* [[1910]]).
* [[10 Oktober]] – [[Maude George]], Amerikaanse aktrise en skryfster (* [[1888]]).
* 10 Oktober – [[Édith Piaf]], Franse sangeres (* [[1915]]).
* [[11 Oktober]] – [[Jean Cocteau]], [[Franse]] kunstenaar (* [[1889]])
* [[23 Oktober]] – [[Ave Duthie]], Suid-Afrikaanse plantkundige (* [[1881]]).
* [[22 November]] – [[John F. Kennedy]], 35ste [[President van die Verenigde State van Amerika]] (* [[1917]]).
* 22 November – [[Aldous Huxley]], Engels-Amerikaanse skrywer en digter (* 1917).
* [[28 November]] – [[Karyn Kupcinet]], Amerikaanse aktrise (* [[1941]]).
* [[6 Desember]] – [[Henry Fagan]], Suid-Afrikaanse skrywer, politikus, regter en joernalis (* [[1889]]).
* Onbekend – [[F.W. Boonzaier]], Afrikaanse [[dramaturg]] (* [[1901]]).
[[Kategorie:1963| ]]
[[Kategorie:20ste eeu]]
dsnv6dqacyz3945cjg3jvnoao7i9z5m
2910925
2910895
2026-06-12T11:43:53Z
Sobaka
328
/* Geboortes */ bywerk
2910925
wikitext
text/x-wiki
{{jare|beeld=John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|teks=Sluipmoord op J.F. Kennedy}}
Die '''jaar 1963''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Dinsdag]] begin het. Dit was die 63ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
== Gebeure ==
* [[6 Januarie]] – [[Windhoek]] se middestad word oorstroom na 'n wolkbreuk; ten minste 6 mense verdrink.
* [[8 Januarie]] – Ten minste drie mense verdrink nadat 200 mm reën in [[Standerton]] val.
* [[4 Februarie]] – Die [[Pan Africanist Congress of Azania]] (PAC) se militere vleuel, Poqo, vermoor vyf blanke burgerlikes naby die [[M'basherivier]]-brug in die [[Transkei]].
* [[11 Februarie]] – Die [[The Beatles|Beatles]] begin hulle eerste album, Please Please Me opneem.
* [[10 April]] – Die [[duikboot]] [[USS Thresher (SSN-593)|USS ''Thresher'']] is verlore ter see (129 offisiere, bemanning en siviele tegnici).
* [[15 Mei]] – [[Mercury-program]]: [[NASA]] lanseer die laaste sending van die program, [[Mercury-Atlas 9]].
* [[14 Junie]] – [[Wostok-ruimteprogram|Wostok 5]] gelanseer.
* [[19 Junie]] – [[Walentina Teresjkowa]], die eerste vrou in die ruimte, keer terug na die aarde in die [[ruimtetuig]] Wostok 6.
* [[21 Junie]] – [[Pous Paulus VI]] volg [[Pous Johannes XXIII]] op.
* [[24 Junie]] – [[Zanzibar]] ontvang interne selfregering van die [[Verenigde Koninkryk]].
* [[26 Junie]] – Die [[Israel]]se [[Eshkol-kabinet]] onder leiding van eerste minister [[Levi Eshkol]] word geïnstalleer.
* [[1 Julie]] – Die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] begin poskodes gebruik; die sogenaamde 'ZIP'-kodes.
* [[8 Augustus]] – Die Groot Treinroof vind plaas in [[Engeland]]; ₤2.5 miljoen verdwyn.
* 8 Augustus – 'n [[Avro Shackleton]] van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] vlieg in die [[Stettynsberge]] vas.
* [[21 Augustus]] – [[Afrika]] se noordelike lugruim word weens [[Apartheid|politieke redes]] vir die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] se vliegtuie gesluit wat na en van die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Europa]] vlieg. Alternatiewe reëlings word getref sodat om die boog van [[Wes-Afrika]] gevlieg kon word.
* [[28 Augustus]] – [[Martin Luther King Jr.]] lewer sy "I have a dream"-toespraak in [[Washington, D.C.]], [[Verenigde State]].
* [[13 September]] – [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]] word geproklameer.
* [[16 September]] – [[Maleisië]] word gevorm van Maleia, [[Singapoer]], Britse Noord-Borneo en [[Sarawak]].
* [[10 Desember]] – [[Zanzibar]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik.
* [[12 Desember]] – [[Kenia]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik.
* E. Lorenz publiseer die eerste waarneming van [[Chaosteorie|wanordelike gedrag in stelsels]].
== Geboortes ==
* [[7 Januarie]] – [[Rand Paul]], Amerikaanse Republikeinse junior senator vir [[Kentucky]].
* [[11 Januarie]] – [[Arne Dahl]], [[Swede|Sweedse]] skrywer.
* [[20 Januarie]] – [[Kris van Steenberge]], [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]].
* 20 Januarie – [[David Baszucki]], Amerikaanse entrepreneur, ingenieur en uitvinder.
* [[13 Januarie]] – [[Andrew Roberts]], Britse geskiedkundige en joernalis.
* [[26 Januarie]] – [[José Mourinho]], Portugese sokkerafrigter
* [[29 Januarie]] – [[Ismail Haniyeh]], Palestynse politikus en politieke leier van [[Hamas]] († [[2024]]).
* [[1 Februarie]] – [[Wayne Thring]], politikus van die [[Afrika Christen Demokratiese Party]].
* [[13 Februarie]] – [[Barry Tubb]], [[Amerikaanse]] [[akteur]], regisseur en skrywer.
* [[21 Februarie]] – [[William Baldwin]], [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en vervaardiger.
* [[19 Maart]] – [[Jake White]], [[Springbokafrigter]].
* [[20 Maart]] – [[Kathy Ireland]], Amerikaanse aktrise.
* [[22 Maart]] – [[Francesco Quinn]], Italiaans-Amerikaanse akteur († [[2011]]).
* [[27 Maart]] – [[Quentin Tarantino]], Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger.
* [[8 April]] – [[Dean Norris]], Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger.
* [[13 April]] – [[Garri Kasparof]], Russiese [[skaak]]meester.
* [[15 April]] – [[Beata Szydło]], [[Pole|Poolse]] politikus en eerste minister van die Republiek van Pole.
* [[18 April]] – [[Conan O'Brien]], Amerikaanse komediant.
* [[26 April]] – [[Jet Li]], Chinese akteur.
* [[22 Mei]] – [[Jolande Sap]], Nederlandse politikus.
* [[1 Junie]] – [[Helgard Müller]], oud-[[Springbokke|Springbok]]senter.
* [[9 Junie]] – [[Johnny Depp]], Amerikaanse [[akteur]], [[rolprent]]vervaardiger en musikant.
* [[10 Junie]] – [[Jeanne Tripplehorn]], Amerikaanse aktrise.
* [[12 Junie]] – [[T.B. Joshua]], Nigeriese Christelike TV-evangelis († [[2021]]).
* [[13 Junie]] – [[Félix Tshisekedi]], Kongolese politikus, sedert Januarie 2019 president van die [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]].
* [[23 Junie]] – [[Liu Cixin]], Chinese [[wetenskapfiksie]]skrywer.
* [[25 Junie]] – [[George Michael]], Britse popster († [[2016]]).
* [[25 Junie]] – [[Yann Martel]], Spaans-Kanadese skrywer.
* [[29 Junie]] – [[Anne-Sophie Mutter]], [[Duitsers|Duitse]] violiste.
* [[14 Julie]] – [[Wouter Bos]], Nederlandse politikus, voorheen leier van [[Party van die Arbeid]].
* [[15 Julie]] – [[Terblanche Jordaan]], Afrikaanse predikant, skrywer en dramaturg.
* [[21 Julie]] – [[Noxolo Kiviet]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus.
* [[8 Augustus]] – [[Johann Botha (aanbieder)|Johann Botha]], Suid-Afrikaanse dokumentêrvervaardiger († [[2017]]).
* [[9 Augustus]] – [[Whitney Houston]], Amerikaanse sangeres († [[2012]]).
* [[13 Augustus]] – [[Sridevi]], Indiese aktrise († [[2018]]).
* [[15 Augustus]] – [[Jeremy Mansfield]], Suid-Afrikaanse radio-omroeper en televisiepersoonlikheid († [[2022]]).
* [[20 Augustus]] – [[Rudolf Straeuli]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] en -afrigter.
* [[24 Augustus]] – [[Yrsa Sigurðardóttir]], [[Ysland]]se skryfster.
* [[3 September]] – [[Malcolm Gladwell]], Britsgebore [[Kanada|Kanadese]] joernalis, skrywer en pop-sosioloog.
* [[5 September]] – [[Jonny Phillips]], Engelse akteur, regisseur, en skrywer.
* [[7 September]] – [[Carel van der Merwe]], Suid-Afrikaanse skrywer, historikus en sakeman.
* [[6 Oktober]] – [[Elisabeth Shue]], Amerikaanse aktrise.
* [[16 Oktober]] – [[Pamela Bach]], 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2025]]).
* [[19 Oktober]] – [[Mark Behr]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[2015]]).
* [[5 November]] – [[Yair Lapid]], Israelse politikus, joernalis, akteur, televisie-aanbieder en skrywer.
* [[5 November]] – [[Tatum O'Neal]], Amerikaanse aktrise en skryfster
* [[12 November]] – [[Damon Galgut]], Suid-Afrikaanse skrywer en [[Booker-prys]]-wenner.
* [[21 November]] – [[Nicollette Sheridan]], Engelse aktrise, rolprentvervaardiger en skrywer.
* [[23 November]] – [[Portchie]], Suid-Afrikaanse skilder en entrepreneur († [[2026]]).
* [[27 November]] – [[Gilbert Gibson]], internis en Afrikaanse digter.
* [[1 Desember]] – [[Jiao Zhimin]], voormalige Chinese vroue[[tafeltennis]]speler.
* [[16 Desember]] – [[Tina Joemat-Pettersson]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus en kabinetsminister († [[2023]]).
* [[30 Desember]] – [[Mike Pompeo]], 70ste Minister van Buitelandse Sake van die Verenigde State.
* Onbekend – [[Worsie Visser]], Afrikaanse sanger († [[1998]]).
* Onbekend – [[Noloyiso Sandile]], die Regent van die koningshuis van die [[amaRharhabe]] († [[2020]]).
== Sterftes ==
* [[23 Januarie]] – [[Józef Gosławski]], [[Pole|Poolse]] beeldhouer en medaljeur (* [[1908]])
* [[29 Januarie]] – [[Robert Frost]], Amerikaanse digter (* [[1874]]).
* [[9 Februarie]] – [[Abdul Karim Kassem]], [[Irak]]se leier (* [[1914]]).
* [[11 Februarie]] – [[Sylvia Plath]], [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] digter, romanskrywer, en [[kortverhaal]]skrywer (* [[1932]]).
* [[20 Februarie]] – [[Ferenc Fricsay]], [[Hongarye|Hongaarse]] [[dirigent]] (* [[1914]]).
* [[24 April]] – [[Rino Corso Fougier]], Italiaanse lugmaggeneraal tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (* [[1894]]).
* [[19 Mei]] – [[Lotus Thompson]], [[Australië|Australiese]] [[aktrise]] (* [[1906]]).
* [[3 Junie]] – [[Pous Johannes XXIII]], gebore as ''Angelo Giuseppe Roncalli'', die 261ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[1881]]).
* [[4 September]] – [[Robert Schuman]], Franse staatsman (* [[1886]]).
* [[5 September]] – [[Gerhard Morkel]], [[Springbok]]rubyspeler (* [[1888]]).
* [[17 September]] – [[Sailor Malan]], [[Suid-Afrika]]anse vegvlieënier (* [[1910]]).
* [[10 Oktober]] – [[Maude George]], Amerikaanse aktrise en skryfster (* [[1888]]).
* 10 Oktober – [[Édith Piaf]], Franse sangeres (* [[1915]]).
* [[11 Oktober]] – [[Jean Cocteau]], [[Franse]] kunstenaar (* [[1889]])
* [[23 Oktober]] – [[Ave Duthie]], Suid-Afrikaanse plantkundige (* [[1881]]).
* [[22 November]] – [[John F. Kennedy]], 35ste [[President van die Verenigde State van Amerika]] (* [[1917]]).
* 22 November – [[Aldous Huxley]], Engels-Amerikaanse skrywer en digter (* 1917).
* [[28 November]] – [[Karyn Kupcinet]], Amerikaanse aktrise (* [[1941]]).
* [[6 Desember]] – [[Henry Fagan]], Suid-Afrikaanse skrywer, politikus, regter en joernalis (* [[1889]]).
* Onbekend – [[F.W. Boonzaier]], Afrikaanse [[dramaturg]] (* [[1901]]).
[[Kategorie:1963| ]]
[[Kategorie:20ste eeu]]
hatmp52y236r0iolw4argaid2ybtyzz
1875
0
578
2910829
2726210
2026-06-12T00:29:16Z
HermanvanAswegen988
200973
/* Geboortes */
2910829
wikitext
text/x-wiki
{{jare|beeld=C.A. Jensen 1836 - HC Andersen.jpg|teks=H.C. Andersen}}
Die '''jaar 1875''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 75ste jaar van die [[19de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
== Gebeure ==
* [[7 Januarie]] – Die [[Tünel]], die tweede oudste ondergrondse stedelike spoorlyn word ingewy in [[Istanboel]].
* [[14 Augustus]] – Die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] word gestig onder leiding van Ds. [[S.J. du Toit]].
* [[Henry James]] publiseer sy [[Künstlerroman]] ''Roderick Hudson''
* Die argeologiese opgrawings in die Griekse [[Olympia]] begin.
== Geboortes ==
* [[11 Februarie]] – [[Louise Willy]], Franse kabaretkunstenaar, teater- en rolprentaktrise († [[1940]]).
* [[7 Maart]] – [[Maurice Ravel]], Franse komponis († [[1937]]).
* [[14 Maart]] – [[Norman O'Neill]], Britse dirigent en komponis († [[1934]]).
* [[16 Maart]] – [[Bruckner de Villiers]], Suid-Afrikaanse politikus († [[1948]]).
* [[1 April]] – [[Edgar Wallace]], Engelse skrywer († [[1932]]).
* [[2 April]] – [[Walter Chrysler]], Amerikaanse nyweraar, pionier van die motorbedryf († [[1940]]).
* [[15 April]] – [[Ina Boudier-Bakker]], Nederlandse skryfster († [[1966]]).
* [[6 Junie]] – [[Thomas Mann]], Duitse skrywer († [[1955]]).
* [[16 Junie]] – [[Flippie Snyman|Philippus Christoffel Snyman]], Afrikaanse gereformeerde professor in die teologie te [[Steynsburg]] († [[1915]])
* [[5 Julie]] – [[Japie Hauptfleisch]], Boerekryger († [[1901]]).
* [[28 Augustus]] – [[M.E.R.]], Afrikaanse skryfster wat die [[Hertzogprys]] verower († [[1975]]).
* [[1 September]] – [[Edgar Rice Burroughs]], Amerikaanse skrywer en skepper van ''[[Tarzan]]'' († [[1950]]).
* [[3 September]] – [[Ferdinand Porsche]], Oostenryks-Duitse motoringenieur († [[1951]]).
* [[4 Oktober]] – [[Gustav Preller]], joernalis, redakteur en geskiedskrywer († [[1943]]).
* [[23 Oktober]] – [[Carl Petterson]], 'n Sweedse seeman en avonturier († [[1937]]).
* [[9 November]] – [[Hugh Lane]], Ierse kunshandelaar, -versamelaar en galerydirekteur († [[1915]]).
* [[4 Desember]] – [[Rainer Maria Rilke]], Oostenrykse digter († 1926).
* [[12 Desember]] – [[Gerd von Rundstedt]], Nazi-Duitse veldmaarskalk tydens die Tweede Wêreldoorlog († [[1953]]).
* [[Aleister Crowley]], wat die konsep van [[towerkrag]] gedefinieer het in [[okkultisme]].
== Sterftes ==
* [[2 Februarie]] – [[Carl Jakob Sundevall]], 'n Sweedse dierkundige (* [[1801]]).
* [[17 Februarie]] – [[Friedrich Wilhelm August Argelander]], Duitse sterrekundige (* [[22 Maart]] [[1799]]).
* [[27 Maart]] – [[Abraham Faure]] die vader van die Teologiese [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] (* [[1795]]).
* [[2 April]] – [[Karel Landman]], 'n voortrekkerleier en tweede in bevel tydens die [[Slag van Bloedrivier]] (* [[1796]]).
* [[4 April]] – [[Karl Mauch]], Duitse ontdekkingsreisiger van Afrika (* [[1837]])
* [[8 Mei]] – [[John Thomas Baines]], was 'n Engelse kunstenaar en ontdekkingsreisiger van die Britse kolonies van [[Suider-Afrika]] en [[Australië]] (* [[1820]]).
* [[19 Mei]] – Sir [[Christoffel Josephus Brand]], die eerste [[Speaker]] van die Kaapse parlement (* [[1779]]).
* [[3 Junie]] – [[Georges Bizet]], Franse komponis (* [[1838]]).
* [[29 Junie]] – [[Ferdinand I van Oostenryk|Ferdinand I]], [[Keiserryk Oostenryk|keiser van Oostenryk]] (* [[1793]]).
* [[31 Julie]] – [[Andrew Johnson]], die 17de [[President van die Verenigde State]] (* [[1808]]).
* [[4 Augustus]] – [[Hans Christian Andersen]], 'n Deense feëverhaal skrywer en digter (* [[1805]])
* [[30 Desember]] – [[Adam Kok III]], leier van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] (* [[1811]])
[[Kategorie:19de eeu]]
[[Kategorie:1875]]
23jgzjmfocfqimidsog2ne8dlqgyvf2
23 November
0
1496
2910924
2854335
2026-06-12T11:42:33Z
Sobaka
328
/* Geboortes */ byvoeg
2910924
wikitext
text/x-wiki
{{NovemberKalender}}
'''23 November''' is die 327ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (328ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 38 dae in die res van die jaar.
== Gebeure ==
* [[1165]] – [[Pous Alexander III]] keer na [[Rome]] terug na sy eerste ballingskap.
* [[1644]] – ''Areopagitica'', 'n toespraak aan die parlement teen sensuur, word deur [[John Milton]] uitgegee.
* [[1700]] – [[Pous Clemens XI]] volg [[Pous Innocentius XII]] op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]].
* [[1732]] – [[Pous Clemens XII]] verklaar Catherine del Ricci salig.
* [[1761]] – [[Pous Clemens XIII]] stel 10 nuwe kardinale aan, waaronder Christoph Anton von Migazzi von Waal und Sonnenthurn, aartsbiskop van Wene.
* [[1848]] – [[NG gemeente Smithfield]] word in die Oranje-Vrystaat gestig.
* [[1869]] – In Dumbarton in [[Skotland]] word die skip [[Cutty Sark]] te water gelaat.
* [[1890]] – Koning [[Willem III van Nederland]] sterf sonder 'n manlike opvolger en 'n spesiale wet word bekragtig om sy dogter [[Wilhelmina van Nederland|prinses Wilhelmina]] in staat te stel om koningin te word.
* [[1899]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: die [[Jacobsdal|Slag van Belmont]] vind plaas.
* [[1941]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: die [[Slag van Sidi Rezegh]] vind in [[Libië]] plaas.
* [[1971]] – [[Volksrepubliek China]] word 'n permanente lid van die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]].
* [[1988]] – [[Staatspresident van Suid-Afrika|Suid-Afrika se staatspresident]] [[PW Botha]] begenadig die Sharpeville-ses wat ter [[doodstraf|dood veroordeel]] is vir hulle beweerde aandeel in die dood van die onderburgemeester van [[Sharpeville]], Kuzwayo Jacob Dlamini, in September [[1984]].
* [[2007]] – ’n Nuwe [[geotermiese krag]]sentrale (sien ook: [[Geotermiese energie]]) in Landau, [[Duitsland]] word in gebruik geneem. Dit lewer 22 MW geotermiese krag en ± 2.5 MW elektriese krag wat genoeg elektrisiteit vir sowat 6000 huishoudings is. Verder word die 160°C warm water uit ’n diepte van 3000 m nie net gebruik om elektrisiteit op te wek nie, maar ook om op die koue winterdae die huise te verwarm.
== Geboortes ==
* [[870]] – [[Alexander van Bisantium]], [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] keiser († [[913]]).
* [[1221]] – [[Alfonso X]] van [[Kastilië]] († [[1284]]).
* [[1804]] – [[Franklin Pierce]], die veertiende [[President van die Verenigde State]] († [[1869]]).
* [[1864]] – [[Herbert Castens]], [[Suid-Afrika]] se eerste [[Springbokkaptein]] († [[1929]]).
* [[1887]] – [[Hendrik van der Bijl]], Suid-Afrikaanse wetenskaplike en “vader” van [[Yskor]] († [[1948]]).
* [[1887]] – [[Boris Karloff]], Britse akteur († [[1969]]).
* [[1888]] – [[Harpo Marx]], Amerikaanse akteur († [[1964]]).
* [[1888]] – [[Theo Pienaar]], Suid-Afrika se dertiende Springbokkaptein († onbekend).
* [[1901]] – [[Bennie Osler]], Suid-Afrika se sewentiende Springbokkaptein († [[1960]]).
* [[1933]] – [[Krzysztof Penderecki]], Poolse komponis († [[2020]]).
* [[1935]] – [[Hans van Heerden]] Suid-Afrikaanse bariton († [[2023]]).
* [[1941]] – [[Franco Nero]], Italiaanse akteur.
* [[1943]] – [[Günther Beckstein]], Duitse advokaat en politikus.
* [[1963]] – [[Portchie]], Suid-Afrikaanse skilder en entrepreneur († [[2026]]).
* [[1964]] – [[Frank Rutherford]], Olimpiese [[atletiek|driesprongatleet]] uit die [[Bahamas]].
* [[1967]] – [[Gary Kirsten]], Suid-Afrikaanse krieketspeler.
* [[1979]] – [[Jonathan Sadowski]], Amerikaanse akteur en vervaardiger.
* [[1984]] – [[Lucas Grabeel]], Amerikaanse akteur, sanger en danser.
* [[1992]] – [[Miley Cyrus]], Amerikaanse sangeres en aktrise.
* [[1998]] – [[Bradley Steven Perry]], Amerikaanse akteur.
* [[1996]] – [[Andrie Steyn]], Suid-Afrikaanse internasionale krieketspeler.
== Sterftes ==
* [[1407]] – [[Lodewyk van Valois, Hertog van Orléans]] (* [[1372]]).
* [[1585]] – [[Thomas Tallis]], Engelse komponis (* c. [[1505]]).
* [[1848]] – Sir [[John Barrow]], Engelse ontdekkingsreisiger (* [[1764]]).
* [[1890]] – [[Willem III van Nederland]], koning van [[Nederland]] en groothertog van [[Luxemburg]] (* [[1817]]).
* [[1899]] – [[Thomas Henry Ismay]], Britse skeepsmagnaat, stigter van die ''[[White Star Line]]'' (* [[1837]]).
* [[1910]] – [[Octave Chanute]], Frans-Amerikaanse siviele ingenieur en lugvaartpionier (* [[1832]]).
* [[1937]] – [[George Albert Boulenger]], Belgies-Engelse dier- en [[plantkundige]] (* 1858).
* [[1956]] – [[Christo Albertyn Smith]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] (* [[1898]]).
* [[1973]] – [[Constance Talmadge]], Amerikaanse aktrise (* [[1898]]).
* [[1976]] – [[André Malraux]], Franse teoretikus en skrywer (* 1901).
* [[1979]] – [[Merle Oberon]], Britse aktrise en sangeres (* 1911).
* [[1982]] – [[Grady Nutt]], Amerikaanse akteur en skrywer (* 1934).
* 1982 – [[Adoniran Barbosa]], Brasiliaanse komponis, sanger, kitaarspeler en akteur (* [[1910]]).
* [[1990]] – [[Roald Dahl]], Britse novelis, digter en romanskrywer (* 1916).
* [[1991]] – [[Klaus Kinski]], Duitse akteur, draaiboekskrywer en regisseur (* 1926).
* [[1994]] – [[Art Barr]], Amerikaanse rofstoeier en akteur (* 1966).
* [[2000]] – [[Brian Rawlinson]], Engelse akteur en skrywer (* 1931).
* [[2005]] – [[Constance Cummings]], Amerikaanse aktrise (* 1910).
* [[2006]] – [[Alexander Litvinenko]], Russiese spioen en voormalige FSB-amptenaar (* [[1962]]).
* 2006 – [[Philippe Noiret]], Franse akteur (* [[1930]]).
* 2006 – [[Anita O'Day]], Amerikaanse sangeres (* [[1919]]).
* [[2012]] – [[Larry Hagman]], Amerikaanse akteur, regisseur en vervaardiger (* [[1931]]).
* [[2016]] – [[Andrew Sachs]], Britse akteur (* [[1930]]).
* [[2020]] – [[Abby Dalton]], Amerikaanse aktrise (* [[1932]]).
* [[2025]] – [[Adriaan Snyman]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1938]]).
== Vakansie-, vierings- en waarnemingsdae ==
*
{{commonskat|23 November}}
[[Kategorie:November]]
srrha8ha4ych3vqm1dhqejtfrvmpncq
27 November
0
1517
2910896
2860059
2026-06-12T10:47:11Z
Oesjaar
7467
/* Geboortes */ Verbeter
2910896
wikitext
text/x-wiki
{{NovemberKalender}}
'''27 November''' is die 331ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (332ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 34 dae in die res van die jaar.
== Gebeure ==
* [[399]] – [[Pous Anastasius I]] volg [[Pous Siricius]] op.
* [[1237]] – Slag van Cortenuova: Keiser Frederik II verslaan die Lombardiese Liga.
* [[1444]] – [[Tommaso Parentucelli]] (later [[Pous Nicolaas V]]) word aangestel as biskop van [[Bologna]].
* [[1923]] – Die Centovalli-spoorlyn in [[Switserland]] skakel oor van stoom na elektrisiteit.
* [[1988]] – In [[Harare]] maak die Anglikaanse aartsbiskop van [[Kaapstad]], [[Desmond Tutu]], bekend dat kerkverteenwoordigers die “kategoriese uitspraak” van die [[African National Congress|ANC]] aanvaar dat hy voortaan geen sagte teikens sal aanval nie.
* [[1996]] – [[Staatspresident van Suid-Afrika|Pres.]] [[Nelson Mandela]] kondig aan dat [[Suid-Afrika]] sy diplomatieke bande met die [[Republiek China]] (Taiwan) verbreek ten gunste van betrekkinge met die [[Volksrepubliek China]] (Rooi China).
* [[2001]] – 'n [[Planeet]] met 'n [[waterstof]][[atmosfeer]] word deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]] op die [[eksoplaneet]] '''[[HD 209458 b|Osiris]]''' ontdek.
== Geboortes ==
* [[1701]] – [[Anders Celsius]], Sweedse [[sterrekundige]] († [[1744]]).
* [[1754]] – [[Georg Forster]], Duits-Poolse etnoloog en joernalis († [[1794]]).
* [[1798]] – [[Andries Pretorius]], [[Voortrekkers|Voortrekkerleier]] († [[1853]]).
* [[1820]] – [[John Thomas Baines]], Engelse kunstenaar en ontdekkingsreisiger van die Britse kolonies van [[Suider-Afrika]] en [[Australië]] († [[1875]]).
* [[1831]] – [[Richard Wocke]], die eerste argitek in die [[Oranje-Vrystaat]] († [[1890]]).
* [[1858]] – [[Jens Friis]], bevelvoerder van die [[Skandinawiese Korps]] in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] († [[1930]]).
* [[1867]] – [[Charles Koechlin]], Franse komponis († [[1950]]).
* [[1887]] – Dr. [[Colin Steyn]], Suid-Afrikaanse regsgeleerde, kabinetsminister en laaste [[Vrystaat]]se Volksraadslid van die [[Verenigde Party]] († [[1959]]).
* 1887 – [[Masaharu Homma]], Japannese luitenant-generaal en oorlogsmisdadiger († [[1946]]).
* [[1915]] – [[Hendrik van Blerk]], Afrikaanse skrywer en digter († [[2010]]).
* [[1916]] – [[F.A. Venter]], Afrikaanse skrywer († [[1997]]).
* [[1921]] – [[Alexander Dubček]], Slowaakse politikus († [[1992]]).
* [[1940]] – [[Bruce Lee]], Chinese vegkunstenaar, vegkunsinstrukteur en vegkunsakteur († [[1973]]).
* [[1942]] – [[Jimi Hendrix]], popster († [[1970]]).
* [[1953]] – [[Steve Bannon]], Amerikaanse mediasakeman.
* [[1963]] – [[Gilbert Gibson]], internis en Afrikaanse digter.
* [[1973]] – [[Sharlto Copley]], Suid-Afrikaanse akteur.
* [[1976]] – [[Gerhard Steyn]], Afrikaanse sanger en liedjieskrywer.
* [[1985]] – [[DJ Warras|Warrick Stock]], Suid-Afrikaanse platejoggie (DJ), radio- en televisie-aanbieder, podsendingmaker en entrepreneur († [[2025]]).
== Sterftes ==
* [[602]] – [[Mauricius van Bisantium|Mauricius]], [[keiser]] van [[Bisantium]] (* [[539]]).
* [[1722]] – [[Stefan Jaworski]], eerste president van die Heiligste Regerende Sinode (* [[1658]]).
* [[1852]] – [[Ada Lovelace]], Britse wiskundige en skryfster (* [[1815]]).
* [[1899]] – [[Frans Lion Cachet]], stigter van die dorp [[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]] (* [[1835]]).
* [[1955]] – [[Arthur Honegger]], Switserse komponis (* [[1892]]).
* [[1958]] – [[Artur Rodziński]], [[Pole|Poolse]] opera en simfonie[[dirigent]] (* 1892).
* [[1983]] – [[Jorge Ibargüengoitia]], Meksikaanse skrywer (*[[1928]]).
* [[2015]] – [[Mark Behr]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1963]]).
* [[2019]] – [[Godfrey Gao]], 'n Kanadese akteur (* [[1984]]).
== Vakansies, vierings en waarnemingsdae ==
*
{{commonskat|27 November}}
[[Kategorie:November]]
ec0e2yelpzmq8w7lspvgdaal5a007il
26 Desember
0
1787
2910832
2858412
2026-06-12T00:33:37Z
HermanvanAswegen988
200973
/* Sterftes */
2910832
wikitext
text/x-wiki
<br />{{DesemberKalender}}
'''26 Desember''' is die 360ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (361ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 5 dae in die res van die jaar.
== Gebeure ==
[[Lêer:Mariecurie.jpg|duimnael|regs|180px|Marie Curie]]
* [[212]] – [[Caracalla]] vermoor sy broer [[Gera]] en word keiser van [[Rome]].
* [[795]] – [[Pous Leo III]] volg [[Pous Adrianus I]] op.
* [[1527]] – [[Giovanni Angelo Medici]] (later [[Pous Pius IV]]) vestig hom in Rome.
* [[1790]] – [[Lodewyk XVI van Frankryk]] gee sy toestemming aan die Siviele Grondwet van die Geloofstand gedurende die [[Franse Rewolusie]].
* [[1898]] – [[Pierre Curie|Pierre]] en [[Marie Curie]] kondig die ontdekking van 'n nuwe element aan, wat later [[radium]] genoem word.
* [[1943]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die [[Slag van Noord-Kaap]] ([[Noorweë]]) vind plaas en die ''[[Scharnhorst]]'' word gekelder.
* [[1966]] – Die eerste Kwanzaa word gevier deur Maulana Karenga, 'n professor by die California State University, [[Long Beach]].
* [[1986]] – Die eerste lang-lopende Amerikaanse [[televisie|TV]]-sepie, ''Search for Tomorrow'', se laaste episode vertoon ná 35 jaar op die lug.
* [[2004]] – 'n [[Indiese Oseaan-aardbewing en -tsoenami van 2004|Aardbewing]] van 9,0 langs die weskus van [[Indonesië]] ontketen 'n verwoestende [[tsoenami]] met meer as 310 000 sterftes in Indonesië, [[Thailand]], [[Maleisië]], [[Bangladesj]], [[Indië]], [[Sri Lanka]], die [[Maledive]] en [[Somalië]].
== Geboortes ==
* [[1682]] – [[Calico Jack]], [[Engeland|Engelse]] [[seerower]] wat in die vroeë [[18de eeu]] in die [[Bahamas]] en [[Kuba]] werksaam was († [[1720]]).
* [[1791]] – [[Charles Babbage]], Engelse wiskundige, filosoof, uitvinder en meganiese ingenieur († [[1871]]).
* [[1826]] – [[Martinus Nijhoff]], Nederlandse uitgewer († [[1894]]).
* [[1890]] - [[Jozef Cantré]], Belgiese beeldhouer († 1957).
* [[1891]] – [[Henry Miller]], Amerikaanse novelis en essayis († [[1980]]).
* [[1893]] – [[Mao Zedong]], [[Volksrepubliek China|Kommunistiese Chinese]] politikus en partyleier († [[1976]]).
* [[1897]] – [[Willy Corsari]], Nederlandse skryfster van jeuglektuur, romans, speurverhale, kortverhale en toneelstukke († [[1998]])
* [[1903]] – [[Elisha Cook Jr.]], Amerikaanse akteur († [[1995]]).
* [[1934]] – [[Matt Zimmerman (akteur)|Matt Zimmerman]], Kanadese akteur († [[2022]]).
* [[1939]] – [[Phil Spector]], Amerikaanse [[musiekprodusent]] († [[2021]]).
* [[1940]] – [[Marzanne Leroux-Van der Boon]], [[Afrikaanse skrywer]] († 2022).
== Sterftes ==
* [[268]] – [[Pous Dionisius]], die 25ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* onbekend).
* [[418]] – [[Pous Zosimus]], die 41ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* onbekend).
* [[1760]] – [[Hendrik Swellengrebel]], die eerste [[VOC]]-goewerneur van die [[Kaapkolonie]] wat plaaslik gebore is (* [[1700]]).
* [[1933]] – [[Mary Ann Bevan]], Britse byvertoningakteur en verpleegster (* [[1874]]).
* [[1950]] – [[William H. Andrews]], die eerste Algemene Sekretaris van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|Kommunistiese Party van Suid-Afrika]] (* [[1870]]).
* [[1966]] – [[Ina Boudier-Bakker]], Nederlandse skryfster en wenner van die Tollensprijs (* [[1875]]).
* [[1972]] – [[Harry S. Truman]], Amerikaanse politikus, staatsman en 33ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1884]]).
* [[2006]] – [[Gerald Ford]], 38ste President van die Verenigde State (* [[1913]]).
* [[2007]] – [[Willie Marais]], leier van die [[Herstigte Nasionale Party]] sedert 2001 (* [[1928]]).
* [[2018]] – [[Don McKay (akteur)|Don McKay]], Amerikaanse akteur (* [[1925]]).
* [[2021]] – [[Desmond Tutu]], Suid-Afrikaanse kerkleier en anti-apartheidaktivis (* [[1931]]).
* [[2024]] – [[Manmohan Singh]], Indiese ekonoom en politikus, 13de [[Eerste Minister]] van [[Indië]] (* [[1932]]).
== Vakansies, vierings en waarnemingsdae ==
* [[Welwillendheidsdag]]
* Sint Stefanusdag
* Wren's Day in [[Ierland]].
* Tweede Kerstdag in [[Nederland]].
* Feesdag van [[Pous Zosimus]] in die Rooms-Katolieke Kerk.
{{commonskat|26 December|26 Desember}}
[[Kategorie:Desember]]
dnu1n18rzrgmu356sq1721r2shaqo3p
12 Junie
0
2168
2910927
2899042
2026-06-12T11:46:51Z
Sobaka
328
/* Sterftes */ bywerk
2910927
wikitext
text/x-wiki
{{JunieKalender}}
'''12 Junie''' is die 163ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (164ste in 'n [[skrikkeljaar]]). Daar volg nog 202 dae in die res van die jaar.
== Gebeure ==
* [[1405]] – [[Pous Innocentius VII]] bevorder [[Angelo Correr]] (later [[Pous Gregorius XII]]) tot kardinaal-priester van San Marco in [[Rome]].
* [[1405]] – Pous Innocentius VII bevorder [[Oddone Colonna]] (later [[Pous Martinus V]]) tot kardinaal-diaken van San Giorgio in Velabro.
* [[1407]] – Pous Innocentius VII bevorder [[Petros Philargos]] (later [[Teenpous Alexander V]]) tot kardinaal.
* [[1550]] – [[Helsinki]], die hoofstad van [[Finland]], is gestig.
* [[1586]] – [[Ippolito Aldobrandini]] (later [[Pous Clemens VIII]]) word hoof van die Apostoliese Penitentiarie.
* [[1673]] – [[Pous Clemens X]] stel vyf nuwe kardinale aan waaronder Girolamo Gastaldi.
* [[1701]] – Die opvolgingswet (''[[Act of Settlement 1701]]'') word in die Britse parlement aanvaar.
* [[1707]] – Bahadur Shah I verslaan sy broer Azam Shah by Jajau.
* [[1724]] – [[Prospero Lorenzo Lambertini]] (later [[Pous Benedictus XIV]]) word titulêr biskop van Theodosia.
* [[1864]] – [[Amerikaanse Burgeroorlog]]: [[VSA|Unie]]-generaal [[Ulysses S. Grant]] onttrek sy troepe in die Slag van Cold Harbor.
* [[1889]] – 88 mense sterf in die Armagh spoorwegramp naby [[Armagh]] in [[Noord-Ierland]].
* [[1898]] – Die [[Filippyne]] word onafhanklik van [[Spanje]].
* [[1901]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: Britse magte onder brig. genl. SB Beatson ly gevoelige verliese teen genl. [[Chris Muller]] in die Slag van Wilmansrust in Oos-Transvaal.
* [[1940]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Britse [[bomwerper]]s val die Switserse stede Renens en [[Genève]] aan. Groot skade word aangerig en 5 persone sterf. [[Switserland]] was in 'n neutrale staat tydens die Tweede Wêreldoorlog.
* [[1942]] – [[Saambou Bank]] word onder die naam Unie Bouvereniging gestig.
* [[1964]] – Anti-apartheidsleier [[Nelson Mandela]] word tot lewenslange tronkstraf gevonnis.
* [[1979]] – 'n Mens-aangedrewe vliegtuig genaamd die ''Gossamer Albatross'' vlieg oor die [[Engelse Kanaal]].
* [[1987]] – Die [[President van die Verenigde State van Amerika|President van die Verenigde State]], [[Ronald Reagan]], daag die leier van die [[Sowjetunie]], [[Michail Gorbatsjof]], in die openbaar uit om die [[Berlynse Muur]] af te breek.
* [[1991]] – [[Boris Jeltsin]] verkies as president van [[Rusland]].
* 1991 – Berg Pinatubo, 'n [[vulkaan]] in die [[Filippyne]], bars uit.
* [[2012]] – [[Riah Phiyega]] word aangestel as [[Suid-Afrika]] se eerste vroulike polisiekommissaris.
== Geboortes ==
* [[1843]] – Sir [[David Gill]], 'n Skotse sterrekundige en hoof van die Kaapse Sterrewag († [[1914]]).
* [[1908]] – [[Otto Skorzeny]], Duitse [[Waffen-SS]] spesiale operasies kenner († [[1975]]).
* [[1915]] – [[David Rockefeller]], Amerikaanse beleggingsbankier († [[2017]]).
* [[1920]] – [[Peter Jones (akteur)|Peter Jones]], Britse akteur († [[2000]]).
* [[1924]] – [[George H.W. Bush]], Amerikaanse politikus en 41ste [[President van die Verenigde State van Amerika|President van die Verenigde State]] (1989–1993) († [[2018]]).
* [[1929]] – [[Anne Frank]], Nazi-slagoffer in [[Frankfurt am Main]] († [[1945]]).
* [[1932]] – [[Mimi Coertse]], [[Suid-Afrika]]anse sopraansangeres († [[2026]]).
* 1932 – [[Patrick Mynhardt]], Suid-Afrikaanse film- en teaterakteur († [[2007]]).
* [[1941]] – [[Chick Corea]], Amerikaanse jazzmusikant, in Chelsea, [[Massachusetts]] († [[2021]]).
* [[1945]] – [[Anthony Hall-Martin]], kenner op die gebied van [[swartrenoster]]s en die Afrika-[[olifant]] († [[2014]]).
* [[1961]] – [[Pierre Coetzer]], voormalige Suid-Afrikaanse [[swaargewig]][[boks]]kampioen.
* [[1963]] – [[T.B. Joshua]], Nigeriese Christelike TV-evangelis († [[2021]]).
* [[1981]] – [[Adriana Lima]], Brasiliaanse fotomodel.
* 1981 – [[Gurthrö Steenkamp]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]].
* [[1983]] – [[Bryan Habana]], Springbokrugbyspeler.
== Sterftes ==
* [[816]] – [[Pous Leo III]], die 96ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* ±[[750]]).
* [[1936]] – [[Karl Kraus]], Oostenrykse skrywer, joernalis, polemikus, satirikus, essayis, dramaturg en digter (* [[1874]]).
* [[1966]] – [[Hermann Scherchen]], Duitse dirigent (* [[1891]]).
* [[2003]] – [[Gregory Peck]], Amerikaanse akteur (* [[1916]]).
* 2003 – [[Anna M. Louw]], [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en 'n wenner van die [[Hertzogprys]] (* [[1913]]).
* [[2005]] – Die laaste [[Reënkoningin]], Makobo Constance Modjadji VI.
* [[2014]] – [[Carla Laemmle]], Amerikaanse aktrise en danseres (* [[1910]]).
* [[2019]] – [[Sylvia Miles]], Amerikaanse aktrise (* [[1924]]).
* [[2022]] – [[Philip Baker Hall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]).
* 2022 – [[Phil Bennett]], [[Wallis|Walliese]] internasionale rugbyspeler (* [[1948]]).
* 2024 – [[Wjatsjeslaf Zoedof]], Sowjetse ruimtevaarder (* [[1942]]).
* [[2026]] – [[Portchie]], Suid-Afrikaanse skilder en entrepreneur (* [[1963]]).
== Vakansies, vierings, en waarnemingsdae ==
{{commonskat|12 June}}
* [[Nasionale Dag van Rusland]]
* Voorheen die feesdag van Pous Leo III in die Rooms-Katolieke Kerk.
[[Kategorie:Junie]]
ojtiw5oz65sudnilnc5hc77kc1jph7j
Moslem
0
7564
2910890
2867327
2026-06-12T10:16:35Z
~2026-34523-08
209257
/* */
2910890
wikitext
text/x-wiki
{{Etniese groep
| beeld = [[Lêer:Jiangwan Mosque - Eid Al-Adha.JPG|300px]]
| onderskrif = Moslems in hul tradisionele drag vier [[Eid-oel-Adha]]
| groep = Moslems
| bevolking = ca. 1,8 miljard <small>(2015)</small><ref>{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |last1=Lipka |first1=Michael |last2=Hackett |first2=Conrad |date=6 April 2017 |website=pewresearch.org |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521075128/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=JDB>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520053739/https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/interactives/muslim-population/ |title=Muslim Population by Country |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520053745/https://www.pewforum.org/interactives/muslim-population/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
| plek = {{vlagland|Indonesië}} 227 226 404<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |title=Indonesia |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522060139/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Pakistan}} 197 547 566<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html |title=Pakistan |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519185029/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Indië}} 189 000 000<ref>{{cite web |url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html |title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States |website=www.indiaonlinepages.com |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408164230/https://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Bangladesj}} 148 607 000<ref>{{cite news |url=http://www.pewforum.org/interactives/muslim-population-graphic/#/Bangladesh |title=The Future of the Global Muslim Population |date=15 Januarie 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=12 Desember 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407070656/http://www.pewforum.org/interactives/muslim-population-graphic/#/Bangladesh |archive-date= 7 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br />
{{vlagland|Nigerië}} 95 316 131<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |title=Nigeria |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508062452/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Egipte}} 87 336 965<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |title=Egypt |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517054931/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Iran}} 81 529 435<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=Iran |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522152655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Turkye}} 80 683 525<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |title=Turkey |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516215809/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Volksrepubliek China}} 50 000 000<ref>{{cite web |url=https://www.refworld.org/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |author=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190627004751/https://www.refworld.org/docid/4cf2d0a85c.html |archive-date=27 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Algerië}} 40 559 749<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |title=Algeria |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518183647/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Irak}} 38 800 190<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |title=Iraq |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518213849/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Ethiopië}} 35 713 657<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |title=Ethiopia |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519014958/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Afghanistan}} 34 022 437<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |title=Afghanistan |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518234813/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Marokko}} 33 646 788<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |title=Morocco |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505091408/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Soedan}} 30 490 000<ref name="JDB" /><br />
{{vlagland|Jemen}} 27 784 498<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ym.html |title=Yemen |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515180823/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ym.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Saoedi-Arabië}} 27 143 182<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |title=Saudi Arabia |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518215901/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Oesbekistan}} 26 550 000<ref name="JDB" /><br />
{{vlagland|Maleisië}} 19 237 161<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |title=Malaysia |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522163140/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Sirië}} 18 930 000<ref name="JDB" /><br />
Res van die wêreld 287 230 000<ref name="JDB" />
| taal = '''Oorwegend gesproke tale:'''<ref>{{en}} {{cite report|url=http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf |title=Chapter 1: Global Religious Populations, 1910–2010 |last1=Grim |first1=Brian J. |last2=Johnson |first2=Todd M. |date=2013 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd. |accessdate=12 Desember 2018 |page=22}}</ref><br />[[Arabies]] • [[Bengaals]] • [[Hindi]] • [[Oerdoe]] • [[Pandjabi]] • [[Turks]] • [[Javaans]] • [[Hausa]] • [[Indonesies]] • [[Maleis]] • [[Fula]] • [[Persies]] • [[Soendanees]] • ander inheemse tale van die wêreld<br />
'''Heilige tale:'''<ref>{{en}} {{cite journal|last=Al-Jallad|first=Ahmad|title=Polygenesis in the Arabic Dialects|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-arabic-language-and-linguistics/polygenesis-in-the-arabic-dialects-EALL_SIM_000030?s.num=1&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopedia-of-arabic-language-and-linguistics&s.q=neo-arabic|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160815234348/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-arabic-language-and-linguistics/polygenesis-in-the-arabic-dialects-EALL_SIM_000030?s.num=1&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopedia-of-arabic-language-and-linguistics&s.q=neo-arabic|accessdate=12 Desember 2018}}</ref>[[Arabies]]
| geloof = '''[[Islam]]:'''
* 65–75% [[Soenni]]tiese [[Islam]]<ref name=Distrib>{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://www.pewforum.org/files/2009/10/Muslimpopulation.pdf |date=Oktober 2009 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 Februarie 2017 |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619214725/http://www.pewforum.org/files/2009/10/Muslimpopulation.pdf |archive-date=19 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>
* 10–13% [[Sjia]]-Islam<ref name="Distrib" />
* 15–20% nie-denominasionele Islam<ref name=affiliation>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 Augustus 2012 |website=The World’s Muslims: Unity and Diversity |publisher=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=4 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521075104/https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
* ~1% [[Ahmadiyya]]<ref>{{en}} {{Cite book|title=Breach of Faith|quote=Estimates of around 20 million would be appropriate|volume=|publisher=Human Rights Watch|location=|isbn=|page=8|url=https://books.google.com/?id=yi8ONIe1fv4C&pg=PA8#v=onepage&q&f=false|accessdate=29 Maart 2014|date=Junie 2005}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|url=https://books.google.com/?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72#v=onepage&q&f=false|title=Asian Religions in British Columbia|quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world|author1=Larry DeVries|author2=Don Baker|author3=Dan Overmyer|last-author-amp=yes|accessdate=29 Maart 2014|isbn=978-0-7748-1662-5|publisher=University of Columbia Press|date=1 Januarie 2011}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|url=https://books.google.com/?id=OZbyz_Hr-eIC&pg=PA23#v=onepage&q&f=false|title=Encyclopedia of Islam|quote=The total size of the Ahmadiyya community in 2001 was estimated to be more than 10 million|author=Juan Eduardo Campo|publisher=|page=24|accessdate=29 Maart 2014|isbn=978-0-8160-5454-1|year=2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.pbs.org/wnet/religionandethics/2012/01/20/january-20-2012-ahmadiyya-muslims/10124/ |title=Ahmadiyya Muslims |publisher=pbs.org |access-date=6 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221080935/http://www.pbs.org/wnet/religionandethics/2012/01/20/january-20-2012-ahmadiyya-muslims/10124/ |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
* ~1% Ander Islamitiese tradisies, o.a. [[Ibadi]]<ref name="affiliation" />
| verwante =
}}
'n '''Moslem''' of '''Moesliem''' ([[Arabies]]: مُسلِم) is 'n aanhanger van die [[Islam]]-geloof. Die aanduiding kom van die [[Arabies]]e woord 'muslim' (مسلم), wat 'iemand wat homself oorgee (aan [[Allah]])' beteken. Die wêreld tel 55,62 milyon Moslems (2026), oftewel 23 persent van die wêreldbevolking en daarmee die tweede belangrikste religie ná die [[Christendom]].<ref name="pewmuslim4">{{cite web |url=http://pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |title=Executive Summary |work=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |access-date=22 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723032443/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=23 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="pewchristian">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php |title=Christian Population as Percentages of Total Population by Country |work=Global Christianity |publisher=Pew Research Center |access-date=22 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723124747/http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php |archive-date=23 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> 80 Die grootste Moslemland is [[Indonesië]] met 12,7 %, gevolg deur [[Pakistan]] (11,0 %), [[Indië]] (10,9 %) en [[Bangladesj]] (9,2 %).<ref name="pewmuslim1">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=Muslim Population by Country |work=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |access-date=22 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130830055834/http://features.pewforum.org/muslim-population/ |archive-date=30 Augustus 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="Islam_by_country">{{cite web |url=http://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |title=Number of Muslim by country |publisher=nationmaster.com |access-date=30 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129212535/http://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |archive-date=29 Januarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sowat 20 % van alle Moslems woon in [[Arabies]]e lande.<ref>Sien:
*Esposito (2002b), bl. 21
*Esposito (2004), bl. 2, 43</ref> In Midde-Ooste is [[Turkye]] en [[Iran]] die twee nie-Arabiese lande met die grootste Moslembevolking en in Afrika is [[Egipte]] en [[Nigerië]] die twee lande met die hoogste Moslembevolking.<ref name="pewmuslim1" /><ref name="Islam_by_country" />
== Bevolkingstatistiek ==
[[Lêer:World Muslim Population Pew Forum.png|duimnael|links|400px|Moslems oor die wêreld.]]
{| class="wikitable sortable"
|- valign=top
! Land<ref name="pewmuslim1" />
! Moslems<ref name="pewmuslim1" />
! % Moslems<br />2010 Pew-verslag<ref name="pewmuslim1" />
! % van Moslemse wêreldbevolking<ref name="pewmuslim1" />
! Moslem-bevolking volgens ander bronne
! % Moslems volgens ander bronne
|-
|{{vlag|Afghanistan}}
|style="text-align:right;"|29 047 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|99,8
|style="text-align:center;"|1,8
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Algerië}}
|style="text-align:right;"|34 780 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|98,2
|style="text-align:center;"|2,1
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Bangladesj}}
|style="text-align:right;"|148 607 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|90,4
|style="text-align:center;"|9,2
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|China}}
|style="text-align:right;"|23 308 000
|style="background:#FFFFCC; text-align:center;"|1,8
|style="text-align:center;"|1,4
|style="text-align:center;"|50 000 000 – 100 000 000<ref>[http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html 2010 Report on International Religious Freedom]</ref><ref>http://books.google.ca/books?id=zp6wcpZQkO0C&pg=PA22&lpg=PA22&dq=100+million+muslims+in+china&source=bl&ots=k5BD6zJquh&sig=Z_P9FkEdPxxOlZ1k836EpmOzWEE&hl=en&sa=X&ei=UyB4UN7qEeGfyAG_soHQBQ&ved=0CG4QuwUwCQ#v=onepage&q=100%20million%20muslims%20in%20china&f=false</ref>
|-
|{{vlag|Egipte}}
|style="text-align:right;"|80 024 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|94,7
|style="text-align:center;"|4,9
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|91%<ref>[http://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_per_mus-religion-islam-percentage-muslim Religion Statistics > Islam > Percentage Muslim (most recent) by country]</ref>
|-
|{{vlag|Ethiopië}}
|style="text-align:right;"|28 721 000
|style="background:#FFCC33; text-align:center;"|33,8
|style="text-align:center;"|1,8
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Indië}}
|style="text-align:right;"|177 286 000
|style="background:#FFFF99; text-align:center;"|14,6
|style="text-align:center;"|10,9
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|14,6<ref>[http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-by-2030-muslims-will-make-up-16-pc-of-indias-population/20110128.htm By 2030, Muslims will make up 16 pc of India's population]</ref>
|-
|{{vlag|Indonesië}}
|style="text-align:right;"|204 847 000
|style="background:#FF9966; text-align:center;"|88,1
|style="text-align:center;"|12,7
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Irak}}
|style="text-align:right;"|31 108 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|98,9
|style="text-align:center;"|1,9
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Iran}}
|style="text-align:right;"|74 819 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|99,6
|style="text-align:center;"|4,6
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Jemen}}
|style="text-align:right;"|24 023 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|99,0
|style="text-align:center;"|1,5
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Maleisië}}
|style="text-align:right;"|17 139 000
|style="background:#FFCC66; text-align:center;"|61,4
|style="text-align:center;"|1,1
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Mali}}
|style="text-align:right;"|12 316 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|92,4
|style="text-align:center;"|0,8
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Marokko}}
|style="text-align:right;"|32 381 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|99,9
|style="text-align:center;"|2,0
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|99%<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |title=The World Factbook – Morocco |access-date=22 November 2012 |archive-date=26 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226055346/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html%20 |url-status=dead }}</ref>
|-
|{{vlag|Niger}}
|style="text-align:right;"|15 627 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|98,3
|style="text-align:center;"|1,0
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Nigerië}}
|style="text-align:right;"|75 728 000
|style="background:#FFCC33; text-align:center;"|47,9
|style="text-align:center;"|4,7
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Oesbekistan}}
|style="text-align:right;"|26 833 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|96,5
|style="text-align:center;"|1,7
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Pakistan}}
|style="text-align:right;"|178 097 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|96,4
|style="text-align:center;"|11,0
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Rusland}}
|style="text-align:right;"|16 379 000
|style="background:#FFFF99; text-align:center;"|11,7
|style="text-align:center;"|1,0
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|15%<ref>{{Cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,USCIRF,,RUS,,48556984c,0.html |title=USCIRF Annual Report 2006 – The Russian Federation |access-date=22 November 2012 |archive-date=17 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017100835/http://www.unhcr.org/refworld/country,,USCIRF,,RUS,,48556984c,0.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|{{vlag|Saoedi-Arabië}}
|style="text-align:right;"|25 493 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|97,1
|style="text-align:center;"|1,6
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Senegal}}
|style="text-align:right;"|12 333 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|95,9
|style="text-align:center;"|0,8
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Soedan}}
|style="text-align:right;"|30 855 000
|style="background:#FF9966; text-align:center;"|71,4
|style="text-align:center;"|1,9
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|97,0%<ref>{{cite web |url=http://www.qca.org.uk/libraryAssets/media/qca-05-1751-11320_sudan.pdf |title=Number of Muslim in Sudan |publisher=qca.org.uk |access-date=20 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090609080830/http://www.qca.org.uk/libraryAssets/media/qca-05-1751-11320_sudan.pdf |archive-date=9 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
|-
|{{vlag|Sirië}}
|style="text-align:right;"|20 895 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|92,8
|style="text-align:center;"|1,3
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Tanzanië}}
|style="text-align:right;"|13 450 000
|style="background:#FFCC33; text-align:center;"|29,9
|style="text-align:center;"|0,8
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|35%<ref>{{Cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,,,TZA,456d621e2,4cf2d0612,0.html |title=2010 Report on International Religious Freedom – Tanzania |access-date=22 November 2012 |archive-date=24 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211330/https://www.refworld.org/refworld/country,,,,TZA,456d621e2,4cf2d0612,0.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|{{vlag|Tunisië}}
|style="text-align:right;"|10 349 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|99,8
|style="text-align:center;"|0,6
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Turkye}}
|style="text-align:right;"|74 660 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|98,6
|style="text-align:center;"|4,6
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Bron ==
* Die [[:en:Islam#Demographics|Islam#Demographics]]- en die [[:en:List of countries by Muslim population|List of countries by Muslim population]]-artikels in die Engelstalige Wikipedia.
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Muslims}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Moslems| ]]
[[Kategorie:Arabiese woorde]]
eqmr3qu33t3uh2xs3p78fd4d5xz9bv5
2910891
2910890
2026-06-12T10:16:42Z
OutoModerator
183924
Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-34523-08|~2026-34523-08]] ([[User talk:~2026-34523-08|bespreking]]) teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Jcb|Jcb]]
2867327
wikitext
text/x-wiki
{{Etniese groep
| beeld = [[Lêer:Jiangwan Mosque - Eid Al-Adha.JPG|300px]]
| onderskrif = Moslems in hul tradisionele drag vier [[Eid-oel-Adha]]
| groep = Moslems
| bevolking = ca. 1,8 miljard <small>(2015)</small><ref>{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |last1=Lipka |first1=Michael |last2=Hackett |first2=Conrad |date=6 April 2017 |website=pewresearch.org |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521075128/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=JDB>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520053739/https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/interactives/muslim-population/ |title=Muslim Population by Country |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520053745/https://www.pewforum.org/interactives/muslim-population/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
| plek = {{vlagland|Indonesië}} 227 226 404<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |title=Indonesia |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522060139/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Pakistan}} 197 547 566<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html |title=Pakistan |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519185029/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Indië}} 189 000 000<ref>{{cite web |url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html |title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States |website=www.indiaonlinepages.com |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408164230/https://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Bangladesj}} 148 607 000<ref>{{cite news |url=http://www.pewforum.org/interactives/muslim-population-graphic/#/Bangladesh |title=The Future of the Global Muslim Population |date=15 Januarie 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=12 Desember 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407070656/http://www.pewforum.org/interactives/muslim-population-graphic/#/Bangladesh |archive-date= 7 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br />
{{vlagland|Nigerië}} 95 316 131<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |title=Nigeria |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508062452/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Egipte}} 87 336 965<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |title=Egypt |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517054931/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Iran}} 81 529 435<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=Iran |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522152655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Turkye}} 80 683 525<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |title=Turkey |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516215809/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Volksrepubliek China}} 50 000 000<ref>{{cite web |url=https://www.refworld.org/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |author=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190627004751/https://www.refworld.org/docid/4cf2d0a85c.html |archive-date=27 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Algerië}} 40 559 749<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |title=Algeria |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518183647/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Irak}} 38 800 190<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |title=Iraq |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518213849/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Ethiopië}} 35 713 657<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |title=Ethiopia |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519014958/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Afghanistan}} 34 022 437<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |title=Afghanistan |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518234813/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Marokko}} 33 646 788<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |title=Morocco |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505091408/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Soedan}} 30 490 000<ref name="JDB" /><br />
{{vlagland|Jemen}} 27 784 498<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ym.html |title=Yemen |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515180823/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ym.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Saoedi-Arabië}} 27 143 182<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |title=Saudi Arabia |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518215901/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Oesbekistan}} 26 550 000<ref name="JDB" /><br />
{{vlagland|Maleisië}} 19 237 161<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |title=Malaysia |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=12 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522163140/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />
{{vlagland|Sirië}} 18 930 000<ref name="JDB" /><br />
Res van die wêreld 287 230 000<ref name="JDB" />
| taal = '''Oorwegend gesproke tale:'''<ref>{{en}} {{cite report|url=http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf |title=Chapter 1: Global Religious Populations, 1910–2010 |last1=Grim |first1=Brian J. |last2=Johnson |first2=Todd M. |date=2013 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd. |accessdate=12 Desember 2018 |page=22}}</ref><br />[[Arabies]] • [[Bengaals]] • [[Hindi]] • [[Oerdoe]] • [[Pandjabi]] • [[Turks]] • [[Javaans]] • [[Hausa]] • [[Indonesies]] • [[Maleis]] • [[Fula]] • [[Persies]] • [[Soendanees]] • ander inheemse tale van die wêreld<br />
'''Heilige tale:'''<ref>{{en}} {{cite journal|last=Al-Jallad|first=Ahmad|title=Polygenesis in the Arabic Dialects|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-arabic-language-and-linguistics/polygenesis-in-the-arabic-dialects-EALL_SIM_000030?s.num=1&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopedia-of-arabic-language-and-linguistics&s.q=neo-arabic|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160815234348/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-arabic-language-and-linguistics/polygenesis-in-the-arabic-dialects-EALL_SIM_000030?s.num=1&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopedia-of-arabic-language-and-linguistics&s.q=neo-arabic|accessdate=12 Desember 2018}}</ref>[[Arabies]]
| geloof = '''[[Islam]]:'''
* 65–75% [[Soenni]]tiese [[Islam]]<ref name=Distrib>{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://www.pewforum.org/files/2009/10/Muslimpopulation.pdf |date=Oktober 2009 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 Februarie 2017 |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619214725/http://www.pewforum.org/files/2009/10/Muslimpopulation.pdf |archive-date=19 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>
* 10–13% [[Sjia]]-Islam<ref name="Distrib" />
* 15–20% nie-denominasionele Islam<ref name=affiliation>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 Augustus 2012 |website=The World’s Muslims: Unity and Diversity |publisher=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=4 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521075104/https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/ |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
* ~1% [[Ahmadiyya]]<ref>{{en}} {{Cite book|title=Breach of Faith|quote=Estimates of around 20 million would be appropriate|volume=|publisher=Human Rights Watch|location=|isbn=|page=8|url=https://books.google.com/?id=yi8ONIe1fv4C&pg=PA8#v=onepage&q&f=false|accessdate=29 Maart 2014|date=Junie 2005}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|url=https://books.google.com/?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72#v=onepage&q&f=false|title=Asian Religions in British Columbia|quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world|author1=Larry DeVries|author2=Don Baker|author3=Dan Overmyer|last-author-amp=yes|accessdate=29 Maart 2014|isbn=978-0-7748-1662-5|publisher=University of Columbia Press|date=1 Januarie 2011}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|url=https://books.google.com/?id=OZbyz_Hr-eIC&pg=PA23#v=onepage&q&f=false|title=Encyclopedia of Islam|quote=The total size of the Ahmadiyya community in 2001 was estimated to be more than 10 million|author=Juan Eduardo Campo|publisher=|page=24|accessdate=29 Maart 2014|isbn=978-0-8160-5454-1|year=2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.pbs.org/wnet/religionandethics/2012/01/20/january-20-2012-ahmadiyya-muslims/10124/ |title=Ahmadiyya Muslims |publisher=pbs.org |access-date=6 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221080935/http://www.pbs.org/wnet/religionandethics/2012/01/20/january-20-2012-ahmadiyya-muslims/10124/ |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
* ~1% Ander Islamitiese tradisies, o.a. [[Ibadi]]<ref name="affiliation" />
| verwante =
}}
'n '''Moslem''' of '''Moesliem''' ([[Arabies]]: مُسلِم) is 'n aanhanger van die [[Islam]]-geloof. Die aanduiding kom van die [[Arabies]]e woord 'muslim' (مسلم), wat 'iemand wat homself oorgee (aan [[Allah]])' beteken. Die wêreld tel 1,62 miljard Moslems (2009), oftewel 23 persent van die wêreldbevolking en daarmee die tweede belangrikste religie ná die [[Christendom]].<ref name="pewmuslim4">{{cite web |url=http://pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |title=Executive Summary |work=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |access-date=22 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723032443/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=23 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="pewchristian">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php |title=Christian Population as Percentages of Total Population by Country |work=Global Christianity |publisher=Pew Research Center |access-date=22 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723124747/http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php |archive-date=23 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> 80 tot 90 persent van die Moslems is Soenniete en 10 tot 20 persent Sjiïete. Die Islam is die belangrikste religie in die [[Midde-Ooste]], in die [[Sahel]], aan die [[Horing van Afrika]] en in [[Noord-Afrika]].<ref name="pewmuslim1">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=Muslim Population by Country |work=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |access-date=22 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130830055834/http://features.pewforum.org/muslim-population/ |archive-date=30 Augustus 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="pewmuslim2">{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |title=Region: Middle East-North Africa |work=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |access-date=22 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="pewmuslim3">{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |title=Region: Sub-Saharan Africa |work=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center |access-date=22 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728160720/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=28 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} bl. 306</ref> [[Afrika]] is die enigste [[kontinent]] met 'n Moslemse meerderheid (52,39%).<ref name="Islam By continent">{{webaanhaling
|url=http://muslimpopulation.com/World/
|titel=Number of Muslim by continent
|uitgewer=muslimpopulation.com
|toegangsdatum=2012-06-20}}]</ref> China, die [[Balkan]] en [[Rusland]] het ook groot persentasies aan Moslembevolking.<ref name="pewmuslim1" /><ref>[http://www.usnews.com/usnews/graphics/religion/islams_global_reach.htm Secrets of Islam]</ref> In [[Wes-Europa]] is die Islam die tweede belangrikste godsdiens ná die Christendom met 6 % van die totale bevolking.
[[Lêer:Prayer in Cairo 1865.jpg|duimnael|links|''Biddende [[Islam|Moslems]] in [[Kaïro]]'', skildery deur Jean-Léon Gérôme in 1865]]
Die grootste Moslemland is [[Indonesië]] met 12,7 %, gevolg deur [[Pakistan]] (11,0 %), [[Indië]] (10,9 %) en [[Bangladesj]] (9,2 %).<ref name="pewmuslim1" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |url=http://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |title=Number of Muslim by country |publisher=nationmaster.com |access-date=30 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129212535/http://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |archive-date=29 Januarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sowat 20 % van alle Moslems woon in [[Arabies]]e lande.<ref>Sien:
* Esposito (2002b), bl. 21
* Esposito (2004), bl. 2, 43</ref> In die Midde-Ooste is [[Turkye]] en [[Iran]] die twee nie-Arabiese lande met die grootste Moslembevolking en in Afrika is [[Egipte]] en [[Nigerië]] die twee lande met die hoogste Moslembevolking.<ref name="pewmuslim1" /><ref name="Islam_by_country" />
== Bevolkingstatistiek ==
[[Lêer:World Muslim Population Pew Forum.png|duimnael|links|400px|Moslems oor die wêreld.]]
{| class="wikitable sortable"
|- valign=top
! Land<ref name="pewmuslim1" />
! Moslems<ref name="pewmuslim1" />
! % Moslems<br />2010 Pew-verslag<ref name="pewmuslim1" />
! % van Moslemse wêreldbevolking<ref name="pewmuslim1" />
! Moslem-bevolking volgens ander bronne
! % Moslems volgens ander bronne
|-
|{{vlag|Afghanistan}}
|style="text-align:right;"|29 047 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|99,8
|style="text-align:center;"|1,8
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Algerië}}
|style="text-align:right;"|34 780 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|98,2
|style="text-align:center;"|2,1
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Bangladesj}}
|style="text-align:right;"|148 607 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|90,4
|style="text-align:center;"|9,2
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|China}}
|style="text-align:right;"|23 308 000
|style="background:#FFFFCC; text-align:center;"|1,8
|style="text-align:center;"|1,4
|style="text-align:center;"|50 000 000 – 100 000 000<ref>[http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html 2010 Report on International Religious Freedom]</ref><ref>http://books.google.ca/books?id=zp6wcpZQkO0C&pg=PA22&lpg=PA22&dq=100+million+muslims+in+china&source=bl&ots=k5BD6zJquh&sig=Z_P9FkEdPxxOlZ1k836EpmOzWEE&hl=en&sa=X&ei=UyB4UN7qEeGfyAG_soHQBQ&ved=0CG4QuwUwCQ#v=onepage&q=100%20million%20muslims%20in%20china&f=false</ref>
|-
|{{vlag|Egipte}}
|style="text-align:right;"|80 024 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|94,7
|style="text-align:center;"|4,9
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|91%<ref>[http://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_per_mus-religion-islam-percentage-muslim Religion Statistics > Islam > Percentage Muslim (most recent) by country]</ref>
|-
|{{vlag|Ethiopië}}
|style="text-align:right;"|28 721 000
|style="background:#FFCC33; text-align:center;"|33,8
|style="text-align:center;"|1,8
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Indië}}
|style="text-align:right;"|177 286 000
|style="background:#FFFF99; text-align:center;"|14,6
|style="text-align:center;"|10,9
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|14,6<ref>[http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-by-2030-muslims-will-make-up-16-pc-of-indias-population/20110128.htm By 2030, Muslims will make up 16 pc of India's population]</ref>
|-
|{{vlag|Indonesië}}
|style="text-align:right;"|204 847 000
|style="background:#FF9966; text-align:center;"|88,1
|style="text-align:center;"|12,7
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Irak}}
|style="text-align:right;"|31 108 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|98,9
|style="text-align:center;"|1,9
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Iran}}
|style="text-align:right;"|74 819 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|99,6
|style="text-align:center;"|4,6
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Jemen}}
|style="text-align:right;"|24 023 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|99,0
|style="text-align:center;"|1,5
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Maleisië}}
|style="text-align:right;"|17 139 000
|style="background:#FFCC66; text-align:center;"|61,4
|style="text-align:center;"|1,1
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Mali}}
|style="text-align:right;"|12 316 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|92,4
|style="text-align:center;"|0,8
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Marokko}}
|style="text-align:right;"|32 381 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|99,9
|style="text-align:center;"|2,0
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|99%<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |title=The World Factbook – Morocco |access-date=22 November 2012 |archive-date=26 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226055346/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html%20 |url-status=dead }}</ref>
|-
|{{vlag|Niger}}
|style="text-align:right;"|15 627 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|98,3
|style="text-align:center;"|1,0
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Nigerië}}
|style="text-align:right;"|75 728 000
|style="background:#FFCC33; text-align:center;"|47,9
|style="text-align:center;"|4,7
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Oesbekistan}}
|style="text-align:right;"|26 833 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|96,5
|style="text-align:center;"|1,7
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Pakistan}}
|style="text-align:right;"|178 097 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|96,4
|style="text-align:center;"|11,0
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Rusland}}
|style="text-align:right;"|16 379 000
|style="background:#FFFF99; text-align:center;"|11,7
|style="text-align:center;"|1,0
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|15%<ref>{{Cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,USCIRF,,RUS,,48556984c,0.html |title=USCIRF Annual Report 2006 – The Russian Federation |access-date=22 November 2012 |archive-date=17 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017100835/http://www.unhcr.org/refworld/country,,USCIRF,,RUS,,48556984c,0.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|{{vlag|Saoedi-Arabië}}
|style="text-align:right;"|25 493 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|97,1
|style="text-align:center;"|1,6
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Senegal}}
|style="text-align:right;"|12 333 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|95,9
|style="text-align:center;"|0,8
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Soedan}}
|style="text-align:right;"|30 855 000
|style="background:#FF9966; text-align:center;"|71,4
|style="text-align:center;"|1,9
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|97,0%<ref>{{cite web |url=http://www.qca.org.uk/libraryAssets/media/qca-05-1751-11320_sudan.pdf |title=Number of Muslim in Sudan |publisher=qca.org.uk |access-date=20 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090609080830/http://www.qca.org.uk/libraryAssets/media/qca-05-1751-11320_sudan.pdf |archive-date=9 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
|-
|{{vlag|Sirië}}
|style="text-align:right;"|20 895 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|92,8
|style="text-align:center;"|1,3
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Tanzanië}}
|style="text-align:right;"|13 450 000
|style="background:#FFCC33; text-align:center;"|29,9
|style="text-align:center;"|0,8
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|35%<ref>{{Cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,,,TZA,456d621e2,4cf2d0612,0.html |title=2010 Report on International Religious Freedom – Tanzania |access-date=22 November 2012 |archive-date=24 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211330/https://www.refworld.org/refworld/country,,,,TZA,456d621e2,4cf2d0612,0.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|{{vlag|Tunisië}}
|style="text-align:right;"|10 349 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|99,8
|style="text-align:center;"|0,6
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|{{vlag|Turkye}}
|style="text-align:right;"|74 660 000
|style="background:#CC6633; text-align:center;"|98,6
|style="text-align:center;"|4,6
|style="text-align:center;"|
|style="text-align:center;"|
|-
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Bron ==
* Die [[:en:Islam#Demographics|Islam#Demographics]]- en die [[:en:List of countries by Muslim population|List of countries by Muslim population]]-artikels in die Engelstalige Wikipedia.
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Muslims}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Moslems| ]]
[[Kategorie:Arabiese woorde]]
q1ujkstg0a0u8ya5dygfuuvas9mch0u
Luxemburgs
0
7913
2910805
2445961
2026-06-11T18:08:49Z
Jcb
223
2910805
wikitext
text/x-wiki
: ''Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien [[Luxemburgers]].''
{{Inligtingskas Taal
|naam=Luxemburgs
|inheemsenaam=''Lëtzebuergesch''
|uitspraak=[ˈlətsəbuəjəʃ]
|familiekleur=Indo-Europees
|state={{vlagland|Luxemburg}}<br />{{vlagland|België}}<br />{{vlagland|Frankryk}}<br />{{vlagland|Duitsland}}
|streek=[[Sentraal-Europa]]
|sprekers=336 710 (moedertaal)<br />50 000 (tweede taal)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/ltz |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Luxembourgish |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=4 November 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190926183002/https://www.ethnologue.com/language/ltz |archive-date=26 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|rang=
|skrif=[[Latynse alfabet]]
|fam1=[[Indo-Europese tale|Indo-Europees]]
|fam2=[[Germaanse tale|Germaans]]
|fam3=[[Wes-Germaanse tale|Wes-Germaanse]]
|fam4=[[Middelduits]]
|nasie={{vlagland|Luxemburg}}
|agentskap=Conseil Permanent de la Langue Luxembourgeoise
|iso1=lb|iso2=ltz|iso3=ltz
|kaart=[[Lêer:Luxemburgs.png|250px|Verspreiding van Luxemburgs]]
}}
'''Luxemburgs''' of ''Lëtzebuergesch'' ([ˈlətsəbuəjəʃ]) is die nasionale [[taal]] van die [[Luxemburg|Groothertogdom Luxemburg]] en word deur sowat 390 000 mense gepraat. Die meeste van hulle praat dit as [[moedertaal]], maar daar is ook 'n groot getal buitelanders in Luxemburg wat dit as [[tweede taal]] aangeleer het. Sowat tagtig persent van die inwoners van die groothertogdom praat Lëtzebuergesch as hulle huistaal.
Die taal word in die Duitse [[dialektologie]] as 'n [[Wes-Germaanse tale|Wes-Germaanse]], [[Middelduits]]e kultuurdialek geklassifiseer, wat deel uitmaak van die [[Moeselfrankies]]e groep van [[dialek]]te. In die [[Taalwetenskappe|taalwetenskap]] word dit ook by die sogenaamde ''Ausbausprache'' ("uitboutale") gereken.
== Erkenning ==
[[Lêer:Motto of Luxembourg.JPG|duimnael|links|Die nasionale leuse van Luxemburg in Luxemburgs: ''Mir wölle bleiwe wat mir sin'']]
In 1984 is Lëtzebuergesch naas [[Frans]] en [[Duits|Hoogduits]] tot een van die drie [[Amptelike taal|amptelike tale]] van Luxemburg verklaar en word nou as 'n selfstandige taal beskou. Meer as tagtig persent van die Luxemburgse bevolking gebruik Lëtzebuergesch as hulle omgangstaal, selfs in parlementsdebatte. Die taal beskik oor sy eie amptelike spelling, wat in 1946 ingevoer en in 1999 hervorm is.
Die Luxemburgse onderwysstelsel beperk die gebruik van Lëtzebuergesch egter nog steeds tot die spreektaal, en behalwe vir die [[radio]]- en [[televisie]]programme het Duits die oorheersende taal van die mediabedryf gebly. Meer as tagtig persent van alle artikels verskyn tans in Duits, sowat twaalf persent in Frans en slegs drie persent in Lëtzebuergesch.
Afgesien van hierdie meer "tegniese" kriteria is vir die [[Luxemburgers]] veral die simboliese karakter, wat die identifikasie met die eie taal inhou, van belang – wat hulle daagliks praat, moet ook as hulle eie taal beskou word. Die gebruik van Frans as 'n ampstaal het steeds ook Luxemburg se politieke en kulturele selfstandigheid teenoor [[Duitsland]] help beklemtoon, alhoewel nou verwante Moeselfrankiese dialekte ook oorkant die grens gepraat word.
Hierdie sienswyse word deur die feit gesteun dat mense met Hoogduits as hulle moedertaal dit nie sonder meer kan verstaan nie (dieselfde is egter ook op 'n groot aantal ander dialekte van die Duitse taalgebied van toepassing en beteken nie noodsaaklik dat 'n dialek reeds as 'n selfstandige taal beskou moet word nie). Lëtzebuergesch word in elk geval by meer geleenthede gepraat as wat dit by 'n dialek die geval sou wees en word naas Frans en Duits in toenemende mate as ampstaal gebruik; Luxemburgse paspoorte bevat terme soos ''Faarw vun den Aen / Couleur des yeux / Color of eyes'' sonder Duitse vertaling.
Sedert die vyftigerjare van die twintigste eeu verskyn romans en 'n aantal [[Strokiesverhaal|strokiesprente]] soos [[Asterix]] en [[Die avonture van Kuifie]] in Lëtzebuergesch; die inheemse taal word nou ook meestal op die tonele en in die kabarette gebruik. Groot werke uit die wêreldliteratuur, wat in Lëtzebuergesch vertaal is, sluit [[William Shakespeare]] se ''[[Macbeth]]'' in, wat deur Jean-Michel Treinen vertaal is en as ''Mäcbess'' verskyn het. Ook 'n groter aantal kinderboeke is sedert die vroeë sewentigerjare vrygestel. Nogtans is dit tans onwaarskynlik dat Luxemburgs in die nabye toekoms einige bedreiging vir Frans en Duits as literêre tale sal inhou - van die 134 boeke, wat in 2015-16 in Luxemburg gepubliseer is, het slegs sewe persent in Luxemburgs verskyn.<ref name="guar">[https://www.theguardian.com/world/2017/dec/28/luxembourgish-grand-duchys-native-language-enjoys-renaissance ''The Guardian, 28 Desember 2017: 'A special place for Luxembourgish': Grand Duchy's native language enjoys renaissance'']</ref>
Lëtzebuergesch is ongeag daarvan die voorkeurtaal van die plaaslike televisie- en radiobedryf, en sedert die laat tagtigerjare is ook 'n groter aantal rolprente en televisiereekse in Lëtzebuergesch geproduseer.
Die ''Actioun Lëtzebuergesch'' bevorder die gebruik van die inheemse taal en gee die tydskrif ''Eis Sprooch'' (Ons Taal) uit.
== Taalgebied ==
[[Lêer:Tontlindje wi.jpg|duimnael|Tweetalige Frans-Lëtzebuergesche straatbord in [[België]]]]
Lëtzebuergesch word nie alleen in Luxemburg gepraat nie, maar ook in die grensgebiede van sy buurlande: In Duitsland in die omgewing van Béibrech (Duits: Bitburg) en in die Moeselvallei rondom Tréier (Duits: [[Trier]]), in [[België]] in die [[provinsie Luxemburg]] (in die gebied van [[Arel]], wat [[Arelerland]] genoem word) en in [[Frankryk]] in 'n deel van die [[Lorraine]] ([[Lotaringe]], in die omgewing van Diddenuewen (Frans: Thionville). Ten ooste begin die taal geleidelik na die Moeselfrankiese dialekte van Duitsland oorgaan. Daar is ook klein groepe Luxemburgers in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en in [[Transsilvanië]] ([[Roemenië]]) wat soms nog Lëtzebuergesch praat. Hulle is nakomelinge van emigrante wat daar in die 19de eeu 'n nuwe tuiste gevind het. In België en Frankryk het Lëtzebuergesch egter na die [[Tweede Wêreldoorlog]] 'n taal van die ouer generasies geword, terwyl die jonger generasies die taal nie meer aanleer nie. Pendelaars uit die twee lande – die sogenaamde ''Frontalierën'' – leer die taal nou weer in na-uurse kursusse, aangesien dit op die Luxemburgse arbeidsmark 'n gesogte kwalifikasie is.
Lëtzebuergesch kan in 'n aantal streekdialekte verdeel word: Die Areler, Eechternoocher, Kliärrwer, Minetter, Miseler, Stater (in [[Luxemburg, stad|Luxemburg-stad]]), Veiner, Weelzer en ander streektale. Vroeër kon een woord van dorp tot dorp verskil, en taalatlasse verwys na 'n reeks woorde wat net in 'n bepaalde streek voorkom, maar elders heeltemal onbekend is. Ingevolge die mobiliteit van die sprekers en die invloed van media soos radio en televisie is daar steeds minder verskille, en daar begin 'n soort Standaard-Lëtzebuergesch ontwikkel – iets wat die taalkunde [[koiné]] noem.
== Die problematiek van 'n dialek-gebaseerde uitboutaal ==
[[Lêer:Moien.jpg|duimnael|Werknemers en besoekers van die gebou van die Raad van die Europese Unie in Brussel word tydens die Luxemburgse presidentskap in die eerste semester van 2005 in Lëtzebuergesch begroet]]
Lëtzebuergesch het in die afgelope dekades tot 'n selfstandige uitboutaal begin ontwikkel, aangesien dit in toenemende mate ook as skryftaal gebruik word. Sy invloed strek sodoende ook oorkant die grens tot by Duitsland se Moeselfrankiese dialekgebiede.
Sy status as ampstaal het van Lëtzebuergesch die enigste Middelduitse dialek gemaak wat in 'n onafhanklike staat buite Duitsland as ampstaal erken word. Hierdie merkwaardige posisie het in Duitse taalkundige kringe steeds omstrede gebly; daar is deskundiges wat betwyfel dat Lëtzebuergesch aan die taalkundige vereistes van 'n selfstandige taal voldoen, aangesien dit minder sterk van Hoogduits verskil as 'n aantal Neder- of Hoogduitse dialekte.
Daar is streng gesproke geen suiwer taalkundige (grammatikale) kriteria wat in die geval van nou verwante taalvariante 'n duidelike onderskeiding tussen dialekte en tale sou steun nie; terme soos "kultuurtaal" word dus dikwels eerder in 'n politieke betekenis gebruik om byvoorbeeld na 'n dialek te verwys wat onafhanklike taalstatus sou bereik het. Byvoorbeeld is daar ook Duitse dialekte wat miskien sterker van Hoogduits verskil as [[Nederlands]]; maar dit kan nie betwyfel word dat Nederlands 'n selfstandige kultuurtaal is nie.
Die EUROMOSAIC-ondersoek, wat in opdrag van die Europese Kommissie deurgevoer is en die taalsituasie in die lidlande van die [[Europese Unie]] nader bekyk het, het vasgestel dat Lëtzebuergesch as 'n Duitse dialek geklassifiseer kan word, maar nogtans in die Groothertogdom Luxemburg as 'n selfstandige taal beskou word.<ref>[http://ec.europa.eu/education/policies/lang/languages/langmin/euromosaic/lu1_en.html#13 The EUROMOSAIC Study - Letzeburgesh in Luxembourg.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071224062444/http://ec.europa.eu/education/policies/lang/languages/langmin/euromosaic/lu1_en.html#13 |date=24 Desember 2007 }} Besoek op 22 Mei 2007</ref>
Lëtzebuergesch word tans as 'n Europese minderheidstaal geklassifiseer en dus ook nie by die 24 amptelike tale van die Europese Unie gereken nie. Die Luxemburgse regering het in 2017 'n 40 punte-aksieplan voorgelê om die gebruik van Luxemburgs in skole, biblioteke, regeringskantore en ambassades te bevorder. Die aksieplan behels die standaardisering van Luxemburgs deur middel van 'n taalakademie, landswye spellingsveldtogte en die voltooiing van 'n aanlyn-woordeboek. Daarnaas word beplan om 'n petisie in Brussel in te dien om Luxemburg as een van die Europese Unie se amptelike tale te erken - alhoewel die stap eerder simbolies van aard sal wees.<ref name="guar" />
== Enkele woorde ==
{| border="0" cellpadding="3" cellspacing="3" style="margin-left:1em"
! '''LËTZEBUERGESCH'''
! '''AFRIKAANS'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''Moiën'''
| '''Goeiemiddag, Dagsê'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''Äddi'''
| '''Totsiens'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''wann ech gelift'''
| '''asseblief'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''merci'''
| '''dankie'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''Lëtzebuerg'''
| '''Luxemburg'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''jo'''
| '''ja'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''neen'''
| '''nee'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''bicherbuttek'''
| '''boekwinkel'''
|}
== Invloede ==
Lëtzebuergesch het 'n groot aantal woorde uit die Franse, Nederlandse, Duitse en Jeniese tale oorgeneem. Dikwels is daar sowel 'n Franse term asook 'n Duitse leenwoord wat naas mekaar gebruik word. Gewoonlik behoort die Franse term dan by die meer verhewe stylvlak, terwyl Hoog-Duitse woorde dikwels 'n neutrale betekenis het:
{| border="0" cellpadding="3" cellspacing="3" style="margin-left:1em"
! '''AFRIKAANS'''
! '''DUITSE TERM (NEUTRAAL)'''
! '''OMGANGSTAAL'''
! '''OMGANGSTAAL (SKERTSEND)'''
! '''VULGÊRE TAAL'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''buik'''
| '''Bauch'''
| '''Träip'''
| '''Metti'''
| '''Panz'''
|}
== Die inburgering van Franse woorde ==
Frans bly die belangrikste (geskrewe) saketaal en ook die taal van die regspraak en administrasie. Aangesien die meeste Luxemburgers die Franse taal magtig is (veral ook as 'n simbool van kulturele selfstandigheid teenoor Duitsland), kan 'n mens 'n Franse woord direk oorneem. Gewoonlik word dit egter by die Luxemburgse spelling en uitspraak aangepas.
{| border="0" cellpadding="3" cellspacing="3" style="margin-left:1em"
! '''FRANS'''
! '''LËTZEBUERGESCH'''
! '''AFRIKAANS'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''billet'''
| '''Billjee'''
|'''kaartjie'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''saucisse'''
| '''Zossiss'''
|'''wors, worsie'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''prison'''
| '''Prisong'''
|'''tronk, gevangenis'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''valise'''
| '''Wallis'''
|'''koffer'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''pompiers'''
| '''Pompjeeën'''
|'''brandweer'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''merci beaucoup'''
| '''villmools merci'''
|'''baie dankie'''
|---- |- bgcolor="gainsboro"
| '''timbre(-poste)'''
| '''Timber'''
|'''posseël'''
|}
== Pers en media ==
Die Luxemburgse televisie- en radioprogramme van RTL Lëtzebuerg en T.TV gebruik Lëtzebuergesch en lewer sodoende 'n bydrae tot die standaardisering en uitbou van die taal.
Luxemburgse [[koerant]]e, soos byvoorbeeld ''Luxemburger Wort'', ''Tageblatt'' en ''Lëtzebuerger Journal'' verskyn in Duits, bevat egter ook Franse artikels. Die twee Franstalige koerante ''La Voix du Luxembourg'' en ''Le Quotidien'' het Franstalige buitelanders in Luxemburg as hulle doelgroep.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Luxembourgish language}}
{{Wikt|Luxemburgs}}
* [http://www.rtl.lu/tele/livestream/ Die Lëtzebuergesche televisie RTL-Télé Lëtzebuerg (Windows Media-speler)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405213610/http://rtl.lu/tele/livestream/ |date= 5 April 2005 }}
{{Interwiki|kode=lb}}
{{Germaans}}
{{Tale van Duitsland}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Luxemburg]]
[[Kategorie:Middelduitse tale]]
[[Kategorie:Tale van Duitsland]]
[[Kategorie:Tale van Frankryk]]
[[Kategorie:Tale van Luxemburg (land)]]
[[Kategorie:Tale van Wallonië]]
p29z6frenifhupdu359wow341eij6db
Lusaka
0
13040
2910804
2656494
2026-06-11T18:08:01Z
Jcb
223
2910804
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;"
! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" |
<span style="font-size:16pt">'''Lusaka'''</span><br />
[[Lêer:Lusaka.jpg|270px]]
|- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Kaart'''
|style="border-left:1px solid #999"| '''Vlag'''
|- style="background:white"
|rowspan=6| [[Lêer:Zambiekaart.png|180px|senter]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #CEDAF2; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Wapen'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|senter]]
|- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Land'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlag|Zambië}}
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Provinsie'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Lusaka
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Koördinate'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|15|25|S|28|17|O}}
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Gestig op'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1905
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Oppervlakte:'''
| style="background: #f7f8ff" |
|-
| - Totaal
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 70 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| '''Hoogte bo seevlak'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1 300 m
|- style="border-top:1px solid #999;"
|- style="border-top:1px solid #999;"
|-
| '''Bevolking:'''
| style="background: #f7f8ff" |
|-
| - Totaal (2007)
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1 267 458
|-
| - Bevolkingsdigtheid
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 18nbsp;107/vk km
|-
| - Metropolitaanse gebied
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3 100 000
|-
| '''Tydsone'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2
|- style="border-top:1px solid #999;"
|-
| '''Burgemeester'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Robert Chikwelete
|- style="border-top:1px solid #999;"
|}
'''Lusaka''' is die hoofstad van [[Zambië]] sedert [[24 Oktober]] [[1964]] en sedert [[1935]] van [[Noord-Rhodesië]] toe dit [[Livingstone]] vervang het.
Die stad het 'n betreklike koel klimaat weens sy hoogte bo seespieël. Dit is die middelpunt van die noord-suid-spoorlyn en oos-wes-hoofpad. Lusaka is gestig in [[1905]] om die loodmyn op [[Kabwe]] (voorheen Broken Hill) te bedien. Die vernaamste geboue is die Nasionale Vergadering, die president se Staatshuis, 'n Anglikaanse [[katedraal]] (1957) en die nasionale argief. Die [[Universiteit van Zambië]] (1965) is hier gesetel.
== Ekonomie ==
Lusaka is die sentrum van 'n ryk landbougebied vir [[katoen]], [[mielies]], [[tabak]] en [[suiwelproduk]]te. Van die nywerhede sluit 'n motoraanleg en tekstielfabriek in. Dit is ook die land se middelpunt van administrasie en die bankwese. Ander vervaardigingsbedrywe is onder meer sement, chemikalieë, insekdoders, klerasie, [[metaal]] en plastiekprodukte.
== Bevolking ==
Die stad se inwonertal was in 2009 'n geskatte 1 420 054, vergeleke met 1 084 703 tydens die 2000-sensus.<ref name="gaz">{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1261031119&men=gadm&lng=en&des=gamelan&geo=-246&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500 |title=argiefkopie |access-date=30 Junie 2013 |archive-date=30 Junie 2013 |archive-url=https://archive.is/20130630165252/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1261031119&men=gadm&lng=en&des=gamelan&geo=-246&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500 |url-status=dead }}</ref> Die bevolking van die stedelike gebied het selfs vinniger toegeneem van 2000 se sensussyfer van 1 620 000 in 2000 tot 'n geskatte 2 851 411 in 2009. Omdat die stedelike gebied noordwaarts tot in die [[Sentrale Provinsie (Zambië)|Sentrale Provinsie]] strek, is dié syfer meer as die provinsie [[Lusaka (Provinsie)|Lusaka]] se geskatte inwonertal in 2009 van 1 800 339.<ref name="gaz" /> Lusaka se inwonertal het eers ná onafhanklikwording dié van die twee groot stede van die [[Koperstreek]], [[Ndola]] en [[Kitwe]], verbygesteek. Volgens die 1961-sensus was die hoofstad se bevolking 75 840, waarvan 11 800 blankes was, terwyl [[Kitwe]] destyds 85 700 inwoners gehad het, onder meer 10 400 blank.
== Geskiedenis ==
Die naam Lusaka kom van die dorpie van 'n Lenje-hoofman wat in die omgewing geleë was toe die spoorlyn die plek in 1906 bereik het. Buiten die dorpie, was die gebied ylbevolk en nog so ongetem dat leeus die aand na die syspoor aangelê is, talle osse so te sê onder die rangeerlokomotief doodgebyt het. Kort op die hake van die spoorlyn het sendelinge gekom en toe [[Afrikaans]]sprekendes uit die voormalige Boererepublieke wat hulle heenkome tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] verloor het. Die eerste handelsaak was 'n winkel wat in 1908 opgerig is van wattel en pleister.
Die nedersetting het snel ontwikkel en is in 1913 tot dorp verklaar, maar toe die [[Eerste Wêreldoorlog]] uitbreek, het uitbreiding van 1915 tot 1929 so te sê stilgestaan. Eintlik was die ligging nie geskik vir 'n dorp nie, want tydens die droë seisoen was daar geen oppervlakwater nie en tydens die reënseisoen het dit gereeld oorstroom. Nietemin het inwoners die koloniale administrasie in 1930 oortuig om die regeringsetel van [[Livingstone]] af hierheen te verskuif omdat Lusaka so sentraal geleë is. Die regering het ingestem en 'n geringe opbloei in bouwerk het toe begin met die middedorp wat toe na 'n hoërliggende deel oos van die spoorlyn en die [[Great North Road]], wat in Lusaka as Cairo Road bekend staan, geskuif het. Government House (deesdae State House) en die kantoor van die [[British South Africa Company]] is in 'n Georgiaanse styl opgerig en in 'n deel wat as "Snobs' Hille" bekend gestaan het. In 1933 het die goewerneur opgemerk: "Dit is … redelik duidelik … dat die mees afskuwelike geboue oraloor Lusaka verrys."
[[Lêer:Lusaka - Manda Hill Shopping Centre.JPG|duimnael|links|300px|Die Manda Hill-inkopiesentrum in Lusaka huisves talle [[Suid-Afrika]]anse winkels. Dit lê naasaan die ''Great East Road''.]]
In 1935 word die dorp amptelik die hoofstad van [[Noord-Rhodesië]]. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het duisende nedersetters uit veral [[Groot-Brittanje]] en [[Suid-Afrika]] die land binnegestroom en so het die uitgestrekte, onsamehangende voorstede, sakegebiede en administrasiegeboue ontstaan wat die stad vandag nog kenmerk. Selfs in 1960 het Lusaka nog nie 'n spoelrioleringstelsel gehad nie en moes die inwoners hulle op nagwaens verlaat. Volgens 1951 se sensus was die blanke inwonertal toe 4 668 en tien jaar later 11 800 uit 'n totale bevolking van 75 840.
Op [[9 September]] [[1960]] het die Britse koningin Lusaka per koninklike oktrooi met die "styl en waardigheid van 'n stad" beklee. Na onafhanklikwording is 'n magdom name in die stad verander en was daar weer 'n opbloei in boubedrywighede. Tydens die laaste jare van [[Kenneth Kaunda]] se sosialistiese bewind het die stad, soos die res van die land, kwaai agteruitgegaan, maar die laaste dekade of wat is geboue opgeknap, slaggate opgevul, nuwe winkels, restaurante en nagklubs oopgemaak. Heelwat [[Suid-Afrika]]anse ondernemings het ook in Lusaka begin sake doen ná daardie land se oorgang in 1994. Die kruidenier Shoprite maak sy eerste winkel hier in Cairo Road oop op [[26 Oktober]] [[1995]]. Sedertdien het nog twee in die hoofstad gevolg.<ref>{{Cite web |url=http://www.shoprite.co.za/Pages/127416071/about/africa/Zambia.asp |title=argiefkopie |access-date=17 Desember 2009 |archive-date=14 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091014010531/http://www.shoprite.co.za/Pages/127416071/about/africa/Zambia.asp |url-status=dead }}</ref> Soos Shoprite, het [[Woolworths]] ook 'n winkel in die Manda Hill-winkelsentrum.<ref>http://www.woolworths.co.za/Caissa.asp?Page=ITB4_RHConText&Post=CO-Stores_Franchise</ref>
== Onderwys ==
Lusaka is die setel van [[Zambië]] se oudste universiteit, die [[Universiteit van Zambië]]. Buiten al die staatskole, is hier ook talle privaat skole, waaronder Rhodes Park School, wat ontwikkel het uit 'n kleuterskool, sy eerste matriekklas in 2001 gehad het en in 2009 meer as 1 500 leerders van voorskool tot graad 12 gehad het,<ref>http://www.rhodesparkschool.net/index.php?option=com_content&view=article&id=23&Itemid=49</ref> die veelrassige Baobab College, wat van 1994 uitgebrei het om vandag onderwys tot die laaste skooljaar te bied<ref>{{Cite web |url=http://www.baobabcollege.org/index.html |title=argiefkopie |access-date=17 Desember 2009 |archive-date= 3 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080703195423/http://www.baobabcollege.org/index.html |url-status=dead }}</ref> en die International School of Lusaka, wat in 1963 gestig is en in 2009 meer as 700 leerders van 50 nasionaliteite en 60 onderwysers van 15 nasionaliteite gehad het.<ref>http://www.isl.sch.zm/</ref>
== NG gemeente ==
Die vroeëre NG gemeente Lusaka (tans die '''[[Dutch Reformed Church in Zambia]] Lusaka''') was aanvanklik deel van die gemeente [[Bulawayo]], wat die hele destydse kolonie [[Zambië|Noord-Rhodesië]] beslaan het, asook die lidmate wat in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo|Belgiese Kongo]] gewoon het. Lusaka is in [[1919]] afgestig en op die eerste kerkraadsvergadering op [[30 Augustus]] [[1919]] besluit die kerkraad die gemeente sal 'n hulpbehoewende gemeente wees. Op dieselfde vergadering word ds. P. de W. Eksteen as eerste leraar beroep en hy aanvaar die beroep. Die hoeksteenlegging van die kerkgebou het plaas gevind op [[11 September]] [[1920]] en die inwyding op [[7 Mei]] [[1921]]. Die argitek, W. Louw, het die plan gratis voorsien en die olielampe vir die kerk is geskenk deur die NG gemeente [[Mosselbaai]]. Die [[pastorie]] is op [[15 November]] [[1925]] in gebruik geneem. In [[1973]] was daar net 164 belydende (volwasse) lidmate hier.
In [[1998]] verdeel die gemeente in twee, toe [[NG gemeente Nkana|Dutch Reformed Church in Zambia Nkhana]] afstig en die moedergemeente Dutch Reformed in Zambia Lusaka word. Die twee gemeentes het in [[2009]] altesaam 459 belydende lidmate en 159 dooplidmate. Lusaka het sy eie leraar en 'n pastorale hulp en Nkhana word deur 'n leraar van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] bedien, ingevolge 'n samewerkingsooreenkoms.
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Lusaka}}
* [http://www.lcc.gov.zm/ Lusaka se stadsraad]
* [http://www.zambiatourism.com/travel/cities/lusaka.htm Zambia Tourism-blad oor Lusaka]
* [http://www.zambiatourism.com/travel/maps/lusakacity.htm Kaart van Lusaka]
* [http://www.visitzambia.co.zm/ Die veldtog Visit Zambia]
* [http://www.times.co.zm/ Lusaka Times]
* [http://www.zambia.co.zm/ Zambia Online]
* [http://www.graduates.com/ls.aspx?city=Lusaka&pid=421 Opvoedingsinstellings in Lusaka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202183012/http://www.graduates.com/ls.aspx?city=Lusaka&pid=421 |date= 2 Februarie 2009 }}
== Bronne ==
* Dooley, Brendan & Plewman, Nicholas, ''African Advernturer's Guide To Zambia'', Struik Publishers (Pty) Ltd, Cape Town, 2000.
* Gordon-Brown, A., ''The Year Book and Guide to Southern Africa'', Howard Timmins, Cape Town, 1965.
* [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{Hoofstede in Afrika}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nedersettings in Zambië]]
pbrze4pivazhwgk1ufjr9mqipfp0qsn
Sjabloon:Aktueel
10
13882
2910825
2908577
2026-06-11T21:50:17Z
SpesBona
2720
FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 hersien
2910825
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped) (2).jpg|regs|140px|Pous Leo XIV]]
* Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste FIFA Sokker-Wêreldbeker]] duur voort met die groepfase in verskeie stede van [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], die drie gasheerlande.
* Die twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne is besig met opwarmingswedstryde vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|tiende T20I-vrouewêreldbeker]]; dié toernooi word van 12 Junie tot 5 Julie in [[Engeland]] beslis.
* '''[[Pous Leo XIV]]''' publiseer sy eerste ensikliek ''[[Magnifica Humanitas]]'', waarin hy die verhouding tussen mense en [[kunsmatige intelligensie]] bespreek.
* Die [[Verenigde Arabiese Emirate]], een van die wêreld se belangrikste [[ruolie]]uitvoerlande, verlaat die [[OPUL|Organisasie van Petroleumuitvoerlande]] (OPUL).
* Die [[Tisza-party]] onder [[Péter Magyar]] wen tydens die [[Hongarye|Hongaarse]] parlementsverkiesing 'n volstrekte meerderheid en beëindig 16 jaar se heerskappy deur [[Viktor Orbán]] se [[Fidesz]]-party.
<div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;">
'''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br />
'''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Mimi Coertse]] • [[Craig Venter]] • [[Ted Turner]] • [[Festus Mogae]] • [[David Burke (Britse akteur)|David Burke]]
</div>
<noinclude>
[[Kategorie:Voorbladsjablone]]
</noinclude>
68sl5an94rv9xl45up4vwwtgrwk5jks
2910912
2910825
2026-06-12T11:06:52Z
Sobaka
328
opdateer
2910912
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped) (2).jpg|regs|140px|Pous Leo XIV]]
* Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste FIFA Sokker-Wêreldbeker]] duur voort met die groepfase in verskeie stede van [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], die drie gasheerlande.
* Die twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne is besig met opwarmingswedstryde vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|tiende T20I-vrouewêreldbeker]]; dié toernooi word van 12 Junie tot 5 Julie in [[Engeland]] beslis.
* '''[[Pous Leo XIV]]''' publiseer sy eerste ensikliek ''[[Magnifica Humanitas]]'', waarin hy die verhouding tussen mense en [[kunsmatige intelligensie]] bespreek.
* Die [[Verenigde Arabiese Emirate]], een van die wêreld se belangrikste [[ruolie]]uitvoerlande, verlaat die [[OPUL|Organisasie van Petroleumuitvoerlande]] (OPUL).
* Die [[Tisza-party]] onder [[Péter Magyar]] wen tydens die [[Hongarye|Hongaarse]] parlementsverkiesing 'n volstrekte meerderheid en beëindig 16 jaar se heerskappy deur [[Viktor Orbán]] se [[Fidesz]]-party.
<div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;">
'''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br />
'''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Craig Venter]] • [[Ted Turner]] • [[Festus Mogae]] • [[David Burke (Britse akteur)|David Burke]] • [[Portchie]]
</div>
<noinclude>
[[Kategorie:Voorbladsjablone]]
</noinclude>
5aro0ugv22tbx30vb6ykhhycs69zv2a
Real Madrid
0
19962
2910800
2895895
2026-06-11T18:00:24Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910800
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks |
| beeld = [[Lêer:®_S.D._MADRID_E.S.B._FACHADA_PRINCIPAL_-_panoramio.jpg|280px]] |
| klubnaam = Real Madrid|
| vollenaam = Real Madrid Club de Fútbol|
| stigtingsdatum = 1902|
| bynaam = ''Realeza, Vikingos, Los Merengues, Los Blancos'' |
| stadion = [[Estadio Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]], [[Madrid]] |
| kapasiteit = 81.044 |
| voorsitter = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] Florentino Pérez|
| afrigter = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] Álvaro Arbeloa|
| liga = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] [[La Liga]] |
| patroon_la1 = _realmadrid2526h
| patroon_b1 = _realmadrid2526h
| patroon_ra1 = _realmadrid2526h
| patroon_sh1 = _realmadrid2526h
| patroon_so1 = _realmadrid2526h
| linkerarm1 = FFFFFF
| liggaam1 = FFFFFF
| regterarm1 = FFFFFF
| broek1 = FFFFFF
| kouse1 = FFFFFF
| patroon_la2 = _realmadrid2526a
| patroon_b2 = _realmadrid2526a
| patroon_ra2 = _realmadrid2526a
| patroon_sh2 = _realmadrid2526a
| patroon_so2 = _realmadrid2526al
| linkerarm2 = 262a45
| liggaam2 = 262a45
| regterarm2 = 262a45
| broek2 = 262a45
| kouse2 = 262a45
|}}
[[Lêer:Estadio Santiago Bernabéu (Lateral Oeste).jpg|duimnael|regs|250px|Santiago Bernabéu stadion.]]
'''Real Madrid''' (volle naam: '''Real Madrid Club de Fútbol''') is 'n [[Spanje|Spaanse]] [[Sokker]]klub in die stad [[Madrid]]. Real Madrid is op 6 Maart 1902 gestig as ''Sociedad Madrid FC''. Die klub se byname is ''Los Blancos'' en ''Los Merengues''. Dit is die suksesvolste klub in Spanje en is deur [[FIFA]] as die beste sokkerklub van die 20ste eeu aangewys.<ref>[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730576269/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(1991-2008).htm Real Madrid turns 106 (1991-2008)]</ref>
== Ondersteuning ==
Gedurende die meeste tuiswedstryde word die meeste sitplekke in die stadion beset deur seisoenkaarthouers, waarvan die syfer beperk is tot 65,000.<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/29697426 "Real Madrid v Barcelona: Saturday's El Clasico in numbers"]. BBC. Opgehaal op 14 April 2017</ref> Om 'n seisoenkaarthouer te word, moet mens eers 'n ''socio'', of klublid wees. Behalwe lede, het die klub meer as 1,800 ''peñas'' (amptelike, klub-geaffilieerde ondersteunersgroepe) in Spanje en regoor die wêreld. Real Madrid het die tweede hoogste gemiddelde algehele bywoning in Spaanse voetbal en trek gereeld meer as 74,000 aanhangers na die Bernabéu. Een van die mees ondersteunde spanne wêreldwyd, was Real Madrid die eerste sportspan (en eerste handelsmerk) om 100 miljoen ondersteuners op Facebook te bereik in April 2017.<ref>{{cite news|title=Real Madrid C.F. Reaches The 100 Million Likes Mark on Facebook|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/real-madrid-cf-reaches-the-100-million-likes-mark-on-facebook-300433058.html|publisher=PR Newswire|date=3 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Real Madrid eclipse 100 million likes on Facebook|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/04/real-madrid-eclipse-100-million-likes-on-facebook|publisher=Realmadrid.com}}</ref>
Real Madrid se hardcore ondersteuners is die sogenaamde ''Ultras Sur''-ondersteuners, of eenvoudig [[Ultras (sokker)|Ultras]]. Hulle is bekend vir hul ekstreme regse politiek, soortgelyk aan Barcelona se hardcore ondersteunersgroep Boixos Nois. Die Ultras Surs het 'n alliansie ontwikkel met ander regse groepe, veral Lazio ''Irriducibili''-ondersteuners, en het ook 'n alliansie met linkse groepe ontwikkel. Op verskeie geleenthede het hulle opposerende spelers rassisties beledig, en is deur UEFA ondersoek vir hul optrede.<ref>{{cite news|title=Real supporters reported to Spanish FA|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4459757.stm|work=BBC Sport|access-date=3 June 2008|date=19 April 2005}}</ref><ref>{{cite news|title=UEFA investigate Real Madrid supporters|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4037269.stm|work=BBC Sport|access-date=3 June 2008|date=25 November 2004}}</ref> Florentino Pérez het dit op hom geneem om die Ultras van die Bernabéu te verbied en hul sitplekke aan die algemene publiek toe te ken. Hierdie besluit was omstrede onder sommige van die Bernabéu-getroues, aangesien die lewendige atmosfeer van wedstryde daaronder sou ly.<ref>{{cite news|title=A Bernabéu without 'Ultras'|url=http://www.marca.com/2013/12/02/en/football/real_madrid/1386010116.html|work=Marca|access-date=1 January 2015|date=9 December 2013}}</ref> Die Ultras het sedertdien buite die Bernabéu betoog en geëis om herstel te word en toegelaat te word om die gronde binne te gaan.<ref>{{cite news|title=Ultras Sur protest outside Bernabeu|url=http://www.football-espana.net/39258/ultras-sur-protest-outside-bernabeu|publisher=Football Espana|access-date=1 January 2015|date=9 December 2013}}</ref>
Gevra oor Pous Fransiskus se toewyding aan 2014 FIFA Club World Cup Final teenstander San Lorenzo, het Madrid se kaptein Sergio Ramos gesê: "In die halfeindstryde het ons die liefde van ondersteuners in [[Marrakesh]] opgemerk en dit het gevoel asof ons tuis speel. Dit som die grootsheid van hierdie span op. Madrid is [[God in Christianity|God]] se span en die wêreld se span."<ref>{{cite web|url=http://www.managingmadrid.com/2014/12/19/7421663/ancelotti-ramos-press-conference-san-lorenzo-club-world-cup|title=Sergio Ramos: "Real Madrid is God's team"|last=Navarrete|first=Lucas|date=19 December 2014|work=Managing Madrid|access-date=25 April 2017|quote=Ek glo in God en ek respekteer die Pous. Maar dis tog net sokker. Real Madrid is God en die wêreld se span.}}</ref> Onder die klub se beroemde ondersteuners is die gholfspeler Sergio García, wat genooi is om die ere-afskop vir El Clásico by die Bernabeu te neem terwyl hy sy groen jassie van die wen van die 2017 Masters dra.
== Beroemde (eks-)sokkerspelers ==
{|
|valign="top"|
* [[Raúl González]]
* [[Zinedine Zidane]]
* [[Luís Figo]]
* [[David Beckham]]
* [[Ronaldo Luiz Nazario da Lima|Ronaldo Nazario]]
* [[Iker Casillas]]
* [[Fernando Hierro]]
* [[Ferenc Puskás]]
*
|width="50"|
|valign="top"|
* [[Fernando Morientes]]
* [[Alfredo Di Stéfano]]
* [[Bernd Schuster]]
* [[Hugo Sánchez]]
* [[Sergio Ramos]]
* [[Kaká]]
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Gonzalo Higuaín]]
* [[Mesut Özil]]
|}
== Bronnelys ==
* Sid Lowe: Fear and Loathing in La Liga. Barcelona vs Real Madrid. Yellow Jersey Press, London 2013. {{ISBN|978-0-22409-180-0}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.realmadrid.com Real Madrid se webtuiste]
{{Sokkersaadjie}}
{{La Liga}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Madrid]]
[[Kategorie:Spaanse sokkerklubs]]
g12byff7zqcsz8lksndxfrri4gfgg7w
2910801
2910800
2026-06-11T18:01:58Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910801
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks |
| beeld = [[Lêer:®_S.D._MADRID_E.S.B._FACHADA_PRINCIPAL_-_panoramio.jpg|280px]] |
| klubnaam = Real Madrid|
| vollenaam = Real Madrid Club de Fútbol|
| stigtingsdatum = {{Start date and age|df=yes|1902|3|6}} (as ''Madrid Football Club'')|
| bynaam = ''Realeza, Vikingos, Los Merengues, Los Blancos'' |
| stadion = [[Estadio Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]], [[Madrid]] |
| kapasiteit = 83 186<ref name=":2">{{Cite web |title=LaLiga bate record histórico de asistencia a los estadios con más de 15 millones de espectadores |url=https://www.laliga.com/noticias/laliga-bate-record-historico-de-asistencia-a-los-estadios-con-mas-de-15-millones-de-espectadores |access-date=2025-07-28 |website=LALIGA |language=es}}</ref> |
| voorsitter = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] Florentino Pérez|
| afrigter = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] Álvaro Arbeloa|
| liga = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] [[La Liga]] |
| patroon_la1 = _realmadrid2526h
| patroon_b1 = _realmadrid2526h
| patroon_ra1 = _realmadrid2526h
| patroon_sh1 = _realmadrid2526h
| patroon_so1 = _realmadrid2526h
| linkerarm1 = FFFFFF
| liggaam1 = FFFFFF
| regterarm1 = FFFFFF
| broek1 = FFFFFF
| kouse1 = FFFFFF
| patroon_la2 = _realmadrid2526a
| patroon_b2 = _realmadrid2526a
| patroon_ra2 = _realmadrid2526a
| patroon_sh2 = _realmadrid2526a
| patroon_so2 = _realmadrid2526al
| linkerarm2 = 262a45
| liggaam2 = 262a45
| regterarm2 = 262a45
| broek2 = 262a45
| kouse2 = 262a45
|}}
[[Lêer:Estadio Santiago Bernabéu (Lateral Oeste).jpg|duimnael|regs|250px|Santiago Bernabéu stadion.]]
'''Real Madrid''' (volle naam: '''Real Madrid Club de Fútbol''') is 'n [[Spanje|Spaanse]] [[Sokker]]klub in die stad [[Madrid]]. Real Madrid is op 6 Maart 1902 gestig as ''Sociedad Madrid FC''. Die klub se byname is ''Los Blancos'' en ''Los Merengues''. Dit is die suksesvolste klub in Spanje en is deur [[FIFA]] as die beste sokkerklub van die 20ste eeu aangewys.<ref>[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730576269/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(1991-2008).htm Real Madrid turns 106 (1991-2008)]</ref>
== Ondersteuning ==
Gedurende die meeste tuiswedstryde word die meeste sitplekke in die stadion beset deur seisoenkaarthouers, waarvan die syfer beperk is tot 65,000.<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/29697426 "Real Madrid v Barcelona: Saturday's El Clasico in numbers"]. BBC. Opgehaal op 14 April 2017</ref> Om 'n seisoenkaarthouer te word, moet mens eers 'n ''socio'', of klublid wees. Behalwe lede, het die klub meer as 1,800 ''peñas'' (amptelike, klub-geaffilieerde ondersteunersgroepe) in Spanje en regoor die wêreld. Real Madrid het die tweede hoogste gemiddelde algehele bywoning in Spaanse voetbal en trek gereeld meer as 74,000 aanhangers na die Bernabéu. Een van die mees ondersteunde spanne wêreldwyd, was Real Madrid die eerste sportspan (en eerste handelsmerk) om 100 miljoen ondersteuners op Facebook te bereik in April 2017.<ref>{{cite news|title=Real Madrid C.F. Reaches The 100 Million Likes Mark on Facebook|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/real-madrid-cf-reaches-the-100-million-likes-mark-on-facebook-300433058.html|publisher=PR Newswire|date=3 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Real Madrid eclipse 100 million likes on Facebook|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/04/real-madrid-eclipse-100-million-likes-on-facebook|publisher=Realmadrid.com}}</ref>
Real Madrid se hardcore ondersteuners is die sogenaamde ''Ultras Sur''-ondersteuners, of eenvoudig [[Ultras (sokker)|Ultras]]. Hulle is bekend vir hul ekstreme regse politiek, soortgelyk aan Barcelona se hardcore ondersteunersgroep Boixos Nois. Die Ultras Surs het 'n alliansie ontwikkel met ander regse groepe, veral Lazio ''Irriducibili''-ondersteuners, en het ook 'n alliansie met linkse groepe ontwikkel. Op verskeie geleenthede het hulle opposerende spelers rassisties beledig, en is deur UEFA ondersoek vir hul optrede.<ref>{{cite news|title=Real supporters reported to Spanish FA|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4459757.stm|work=BBC Sport|access-date=3 June 2008|date=19 April 2005}}</ref><ref>{{cite news|title=UEFA investigate Real Madrid supporters|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4037269.stm|work=BBC Sport|access-date=3 June 2008|date=25 November 2004}}</ref> Florentino Pérez het dit op hom geneem om die Ultras van die Bernabéu te verbied en hul sitplekke aan die algemene publiek toe te ken. Hierdie besluit was omstrede onder sommige van die Bernabéu-getroues, aangesien die lewendige atmosfeer van wedstryde daaronder sou ly.<ref>{{cite news|title=A Bernabéu without 'Ultras'|url=http://www.marca.com/2013/12/02/en/football/real_madrid/1386010116.html|work=Marca|access-date=1 January 2015|date=9 December 2013}}</ref> Die Ultras het sedertdien buite die Bernabéu betoog en geëis om herstel te word en toegelaat te word om die gronde binne te gaan.<ref>{{cite news|title=Ultras Sur protest outside Bernabeu|url=http://www.football-espana.net/39258/ultras-sur-protest-outside-bernabeu|publisher=Football Espana|access-date=1 January 2015|date=9 December 2013}}</ref>
Gevra oor Pous Fransiskus se toewyding aan 2014 FIFA Club World Cup Final teenstander San Lorenzo, het Madrid se kaptein Sergio Ramos gesê: "In die halfeindstryde het ons die liefde van ondersteuners in [[Marrakesh]] opgemerk en dit het gevoel asof ons tuis speel. Dit som die grootsheid van hierdie span op. Madrid is [[God in Christianity|God]] se span en die wêreld se span."<ref>{{cite web|url=http://www.managingmadrid.com/2014/12/19/7421663/ancelotti-ramos-press-conference-san-lorenzo-club-world-cup|title=Sergio Ramos: "Real Madrid is God's team"|last=Navarrete|first=Lucas|date=19 December 2014|work=Managing Madrid|access-date=25 April 2017|quote=Ek glo in God en ek respekteer die Pous. Maar dis tog net sokker. Real Madrid is God en die wêreld se span.}}</ref> Onder die klub se beroemde ondersteuners is die gholfspeler Sergio García, wat genooi is om die ere-afskop vir El Clásico by die Bernabeu te neem terwyl hy sy groen jassie van die wen van die 2017 Masters dra.
== Beroemde (eks-)sokkerspelers ==
{|
|valign="top"|
* [[Raúl González]]
* [[Zinedine Zidane]]
* [[Luís Figo]]
* [[David Beckham]]
* [[Ronaldo Luiz Nazario da Lima|Ronaldo Nazario]]
* [[Iker Casillas]]
* [[Fernando Hierro]]
* [[Ferenc Puskás]]
*
|width="50"|
|valign="top"|
* [[Fernando Morientes]]
* [[Alfredo Di Stéfano]]
* [[Bernd Schuster]]
* [[Hugo Sánchez]]
* [[Sergio Ramos]]
* [[Kaká]]
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Gonzalo Higuaín]]
* [[Mesut Özil]]
|}
== Bronnelys ==
* Sid Lowe: Fear and Loathing in La Liga. Barcelona vs Real Madrid. Yellow Jersey Press, London 2013. {{ISBN|978-0-22409-180-0}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.realmadrid.com Real Madrid se webtuiste]
{{Sokkersaadjie}}
{{La Liga}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Madrid]]
[[Kategorie:Spaanse sokkerklubs]]
dlk5ousy3uid76yr3ybia4fkdf1az44
2910802
2910801
2026-06-11T18:03:18Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910802
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks |
| beeld = [[Lêer:®_S.D._MADRID_E.S.B._FACHADA_PRINCIPAL_-_panoramio.jpg|280px]] |
| klubnaam = Real Madrid|
| vollenaam = Real Madrid Club de Fútbol|
| bynaam = ''Realeza, Vikingos, Los Merengues, Los Blancos'' |
| stadion = [[Estadio Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]], [[Madrid]] |
| kapasiteit = 83 186<ref name=":2">{{Cite web |title=LaLiga bate record histórico de asistencia a los estadios con más de 15 millones de espectadores |url=https://www.laliga.com/noticias/laliga-bate-record-historico-de-asistencia-a-los-estadios-con-mas-de-15-millones-de-espectadores |access-date=2025-07-28 |website=LALIGA |language=es}}</ref> |
| voorsitter = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] Florentino Pérez|
| afrigter = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] Álvaro Arbeloa|
| liga = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] [[La Liga]] |
| patroon_la1 = _realmadrid2526h
| patroon_b1 = _realmadrid2526h
| patroon_ra1 = _realmadrid2526h
| patroon_sh1 = _realmadrid2526h
| patroon_so1 = _realmadrid2526h
| linkerarm1 = FFFFFF
| liggaam1 = FFFFFF
| regterarm1 = FFFFFF
| broek1 = FFFFFF
| kouse1 = FFFFFF
| patroon_la2 = _realmadrid2526a
| patroon_b2 = _realmadrid2526a
| patroon_ra2 = _realmadrid2526a
| patroon_sh2 = _realmadrid2526a
| patroon_so2 = _realmadrid2526al
| linkerarm2 = 262a45
| liggaam2 = 262a45
| regterarm2 = 262a45
| broek2 = 262a45
| kouse2 = 262a45
||stigting={{Start date and age|df=yes|1902|3|6}} (as ''Madrid Football Club'')}}
[[Lêer:Estadio Santiago Bernabéu (Lateral Oeste).jpg|duimnael|regs|250px|Santiago Bernabéu stadion.]]
'''Real Madrid''' (volle naam: '''Real Madrid Club de Fútbol''') is 'n [[Spanje|Spaanse]] [[Sokker]]klub in die stad [[Madrid]]. Real Madrid is op 6 Maart 1902 gestig as ''Sociedad Madrid FC''. Die klub se byname is ''Los Blancos'' en ''Los Merengues''. Dit is die suksesvolste klub in Spanje en is deur [[FIFA]] as die beste sokkerklub van die 20ste eeu aangewys.<ref>[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730576269/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(1991-2008).htm Real Madrid turns 106 (1991-2008)]</ref>
== Ondersteuning ==
Gedurende die meeste tuiswedstryde word die meeste sitplekke in die stadion beset deur seisoenkaarthouers, waarvan die syfer beperk is tot 65,000.<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/29697426 "Real Madrid v Barcelona: Saturday's El Clasico in numbers"]. BBC. Opgehaal op 14 April 2017</ref> Om 'n seisoenkaarthouer te word, moet mens eers 'n ''socio'', of klublid wees. Behalwe lede, het die klub meer as 1,800 ''peñas'' (amptelike, klub-geaffilieerde ondersteunersgroepe) in Spanje en regoor die wêreld. Real Madrid het die tweede hoogste gemiddelde algehele bywoning in Spaanse voetbal en trek gereeld meer as 74,000 aanhangers na die Bernabéu. Een van die mees ondersteunde spanne wêreldwyd, was Real Madrid die eerste sportspan (en eerste handelsmerk) om 100 miljoen ondersteuners op Facebook te bereik in April 2017.<ref>{{cite news|title=Real Madrid C.F. Reaches The 100 Million Likes Mark on Facebook|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/real-madrid-cf-reaches-the-100-million-likes-mark-on-facebook-300433058.html|publisher=PR Newswire|date=3 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Real Madrid eclipse 100 million likes on Facebook|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/04/real-madrid-eclipse-100-million-likes-on-facebook|publisher=Realmadrid.com}}</ref>
Real Madrid se hardcore ondersteuners is die sogenaamde ''Ultras Sur''-ondersteuners, of eenvoudig [[Ultras (sokker)|Ultras]]. Hulle is bekend vir hul ekstreme regse politiek, soortgelyk aan Barcelona se hardcore ondersteunersgroep Boixos Nois. Die Ultras Surs het 'n alliansie ontwikkel met ander regse groepe, veral Lazio ''Irriducibili''-ondersteuners, en het ook 'n alliansie met linkse groepe ontwikkel. Op verskeie geleenthede het hulle opposerende spelers rassisties beledig, en is deur UEFA ondersoek vir hul optrede.<ref>{{cite news|title=Real supporters reported to Spanish FA|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4459757.stm|work=BBC Sport|access-date=3 June 2008|date=19 April 2005}}</ref><ref>{{cite news|title=UEFA investigate Real Madrid supporters|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4037269.stm|work=BBC Sport|access-date=3 June 2008|date=25 November 2004}}</ref> Florentino Pérez het dit op hom geneem om die Ultras van die Bernabéu te verbied en hul sitplekke aan die algemene publiek toe te ken. Hierdie besluit was omstrede onder sommige van die Bernabéu-getroues, aangesien die lewendige atmosfeer van wedstryde daaronder sou ly.<ref>{{cite news|title=A Bernabéu without 'Ultras'|url=http://www.marca.com/2013/12/02/en/football/real_madrid/1386010116.html|work=Marca|access-date=1 January 2015|date=9 December 2013}}</ref> Die Ultras het sedertdien buite die Bernabéu betoog en geëis om herstel te word en toegelaat te word om die gronde binne te gaan.<ref>{{cite news|title=Ultras Sur protest outside Bernabeu|url=http://www.football-espana.net/39258/ultras-sur-protest-outside-bernabeu|publisher=Football Espana|access-date=1 January 2015|date=9 December 2013}}</ref>
Gevra oor Pous Fransiskus se toewyding aan 2014 FIFA Club World Cup Final teenstander San Lorenzo, het Madrid se kaptein Sergio Ramos gesê: "In die halfeindstryde het ons die liefde van ondersteuners in [[Marrakesh]] opgemerk en dit het gevoel asof ons tuis speel. Dit som die grootsheid van hierdie span op. Madrid is [[God in Christianity|God]] se span en die wêreld se span."<ref>{{cite web|url=http://www.managingmadrid.com/2014/12/19/7421663/ancelotti-ramos-press-conference-san-lorenzo-club-world-cup|title=Sergio Ramos: "Real Madrid is God's team"|last=Navarrete|first=Lucas|date=19 December 2014|work=Managing Madrid|access-date=25 April 2017|quote=Ek glo in God en ek respekteer die Pous. Maar dis tog net sokker. Real Madrid is God en die wêreld se span.}}</ref> Onder die klub se beroemde ondersteuners is die gholfspeler Sergio García, wat genooi is om die ere-afskop vir El Clásico by die Bernabeu te neem terwyl hy sy groen jassie van die wen van die 2017 Masters dra.
== Beroemde (eks-)sokkerspelers ==
{|
|valign="top"|
* [[Raúl González]]
* [[Zinedine Zidane]]
* [[Luís Figo]]
* [[David Beckham]]
* [[Ronaldo Luiz Nazario da Lima|Ronaldo Nazario]]
* [[Iker Casillas]]
* [[Fernando Hierro]]
* [[Ferenc Puskás]]
*
|width="50"|
|valign="top"|
* [[Fernando Morientes]]
* [[Alfredo Di Stéfano]]
* [[Bernd Schuster]]
* [[Hugo Sánchez]]
* [[Sergio Ramos]]
* [[Kaká]]
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Gonzalo Higuaín]]
* [[Mesut Özil]]
|}
== Bronnelys ==
* Sid Lowe: Fear and Loathing in La Liga. Barcelona vs Real Madrid. Yellow Jersey Press, London 2013. {{ISBN|978-0-22409-180-0}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.realmadrid.com Real Madrid se webtuiste]
{{Sokkersaadjie}}
{{La Liga}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Madrid]]
[[Kategorie:Spaanse sokkerklubs]]
kj0var74od84cbt2kou3ark5bqgcbz0
2910803
2910802
2026-06-11T18:03:39Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910803
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks |
| beeld = [[Lêer:®_S.D._MADRID_E.S.B._FACHADA_PRINCIPAL_-_panoramio.jpg|280px]] |
| klubnaam = Real Madrid|
| vollenaam = Real Madrid Club de Fútbol|
| bynaam = ''Realeza, Vikingos, Los Merengues, Los Blancos'' |
| stadion = [[Estadio Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]], [[Madrid]] |
| kapasiteit = 83 186<ref name=":2">{{Cite web |title=LaLiga bate record histórico de asistencia a los estadios con más de 15 millones de espectadores |url=https://www.laliga.com/noticias/laliga-bate-record-historico-de-asistencia-a-los-estadios-con-mas-de-15-millones-de-espectadores |access-date=2025-07-28 |website=LALIGA |language=es}}</ref> |
| voorsitter = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] Florentino Pérez|
| afrigter = |
| liga = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] [[La Liga]] |
| patroon_la1 = _realmadrid2526h
| patroon_b1 = _realmadrid2526h
| patroon_ra1 = _realmadrid2526h
| patroon_sh1 = _realmadrid2526h
| patroon_so1 = _realmadrid2526h
| linkerarm1 = FFFFFF
| liggaam1 = FFFFFF
| regterarm1 = FFFFFF
| broek1 = FFFFFF
| kouse1 = FFFFFF
| patroon_la2 = _realmadrid2526a
| patroon_b2 = _realmadrid2526a
| patroon_ra2 = _realmadrid2526a
| patroon_sh2 = _realmadrid2526a
| patroon_so2 = _realmadrid2526al
| linkerarm2 = 262a45
| liggaam2 = 262a45
| regterarm2 = 262a45
| broek2 = 262a45
| kouse2 = 262a45
||stigting={{Start date and age|df=yes|1902|3|6}} (as ''Madrid Football Club'')}}
[[Lêer:Estadio Santiago Bernabéu (Lateral Oeste).jpg|duimnael|regs|250px|Santiago Bernabéu stadion.]]
'''Real Madrid''' (volle naam: '''Real Madrid Club de Fútbol''') is 'n [[Spanje|Spaanse]] [[Sokker]]klub in die stad [[Madrid]]. Real Madrid is op 6 Maart 1902 gestig as ''Sociedad Madrid FC''. Die klub se byname is ''Los Blancos'' en ''Los Merengues''. Dit is die suksesvolste klub in Spanje en is deur [[FIFA]] as die beste sokkerklub van die 20ste eeu aangewys.<ref>[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730576269/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(1991-2008).htm Real Madrid turns 106 (1991-2008)]</ref>
== Ondersteuning ==
Gedurende die meeste tuiswedstryde word die meeste sitplekke in die stadion beset deur seisoenkaarthouers, waarvan die syfer beperk is tot 65,000.<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/29697426 "Real Madrid v Barcelona: Saturday's El Clasico in numbers"]. BBC. Opgehaal op 14 April 2017</ref> Om 'n seisoenkaarthouer te word, moet mens eers 'n ''socio'', of klublid wees. Behalwe lede, het die klub meer as 1,800 ''peñas'' (amptelike, klub-geaffilieerde ondersteunersgroepe) in Spanje en regoor die wêreld. Real Madrid het die tweede hoogste gemiddelde algehele bywoning in Spaanse voetbal en trek gereeld meer as 74,000 aanhangers na die Bernabéu. Een van die mees ondersteunde spanne wêreldwyd, was Real Madrid die eerste sportspan (en eerste handelsmerk) om 100 miljoen ondersteuners op Facebook te bereik in April 2017.<ref>{{cite news|title=Real Madrid C.F. Reaches The 100 Million Likes Mark on Facebook|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/real-madrid-cf-reaches-the-100-million-likes-mark-on-facebook-300433058.html|publisher=PR Newswire|date=3 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Real Madrid eclipse 100 million likes on Facebook|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/04/real-madrid-eclipse-100-million-likes-on-facebook|publisher=Realmadrid.com}}</ref>
Real Madrid se hardcore ondersteuners is die sogenaamde ''Ultras Sur''-ondersteuners, of eenvoudig [[Ultras (sokker)|Ultras]]. Hulle is bekend vir hul ekstreme regse politiek, soortgelyk aan Barcelona se hardcore ondersteunersgroep Boixos Nois. Die Ultras Surs het 'n alliansie ontwikkel met ander regse groepe, veral Lazio ''Irriducibili''-ondersteuners, en het ook 'n alliansie met linkse groepe ontwikkel. Op verskeie geleenthede het hulle opposerende spelers rassisties beledig, en is deur UEFA ondersoek vir hul optrede.<ref>{{cite news|title=Real supporters reported to Spanish FA|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4459757.stm|work=BBC Sport|access-date=3 June 2008|date=19 April 2005}}</ref><ref>{{cite news|title=UEFA investigate Real Madrid supporters|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4037269.stm|work=BBC Sport|access-date=3 June 2008|date=25 November 2004}}</ref> Florentino Pérez het dit op hom geneem om die Ultras van die Bernabéu te verbied en hul sitplekke aan die algemene publiek toe te ken. Hierdie besluit was omstrede onder sommige van die Bernabéu-getroues, aangesien die lewendige atmosfeer van wedstryde daaronder sou ly.<ref>{{cite news|title=A Bernabéu without 'Ultras'|url=http://www.marca.com/2013/12/02/en/football/real_madrid/1386010116.html|work=Marca|access-date=1 January 2015|date=9 December 2013}}</ref> Die Ultras het sedertdien buite die Bernabéu betoog en geëis om herstel te word en toegelaat te word om die gronde binne te gaan.<ref>{{cite news|title=Ultras Sur protest outside Bernabeu|url=http://www.football-espana.net/39258/ultras-sur-protest-outside-bernabeu|publisher=Football Espana|access-date=1 January 2015|date=9 December 2013}}</ref>
Gevra oor Pous Fransiskus se toewyding aan 2014 FIFA Club World Cup Final teenstander San Lorenzo, het Madrid se kaptein Sergio Ramos gesê: "In die halfeindstryde het ons die liefde van ondersteuners in [[Marrakesh]] opgemerk en dit het gevoel asof ons tuis speel. Dit som die grootsheid van hierdie span op. Madrid is [[God in Christianity|God]] se span en die wêreld se span."<ref>{{cite web|url=http://www.managingmadrid.com/2014/12/19/7421663/ancelotti-ramos-press-conference-san-lorenzo-club-world-cup|title=Sergio Ramos: "Real Madrid is God's team"|last=Navarrete|first=Lucas|date=19 December 2014|work=Managing Madrid|access-date=25 April 2017|quote=Ek glo in God en ek respekteer die Pous. Maar dis tog net sokker. Real Madrid is God en die wêreld se span.}}</ref> Onder die klub se beroemde ondersteuners is die gholfspeler Sergio García, wat genooi is om die ere-afskop vir El Clásico by die Bernabeu te neem terwyl hy sy groen jassie van die wen van die 2017 Masters dra.
== Beroemde (eks-)sokkerspelers ==
{|
|valign="top"|
* [[Raúl González]]
* [[Zinedine Zidane]]
* [[Luís Figo]]
* [[David Beckham]]
* [[Ronaldo Luiz Nazario da Lima|Ronaldo Nazario]]
* [[Iker Casillas]]
* [[Fernando Hierro]]
* [[Ferenc Puskás]]
*
|width="50"|
|valign="top"|
* [[Fernando Morientes]]
* [[Alfredo Di Stéfano]]
* [[Bernd Schuster]]
* [[Hugo Sánchez]]
* [[Sergio Ramos]]
* [[Kaká]]
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Gonzalo Higuaín]]
* [[Mesut Özil]]
|}
== Bronnelys ==
* Sid Lowe: Fear and Loathing in La Liga. Barcelona vs Real Madrid. Yellow Jersey Press, London 2013. {{ISBN|978-0-22409-180-0}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.realmadrid.com Real Madrid se webtuiste]
{{Sokkersaadjie}}
{{La Liga}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Madrid]]
[[Kategorie:Spaanse sokkerklubs]]
5iqrth51be9xsua7bg7m046gdqv3jo1
Gansbaai
0
22035
2910767
2858710
2026-06-11T13:31:54Z
Aliwal2012
39067
2910767
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam = Gansbaai
| inheemse_naam =
| ander_naam =
| beeld_stadsilhoeët = Danger Point lighthouse, Gansbaai.jpg
| beeldbyskrif = Die Danger Point- ligtoring by Gansbaai.
| duimdrukkeretiketposisie= regs
| latd = 34 |latm = 34 |lats = 58
| longd = 19 |longm = 21 |longs = 8
| provinsie = Wes-Kaap
| distrik = Overberg
| munisipaliteit = Overstrand
| stigtingsdatum =
| regeringstipe =
| leier_party =
| leiertitel =
| leiernaam =
| oppervlakvoetnotas =
| oppervlak_totaal_km2 =
| hoogte_m =
| bevolking_totaal =
| bevolking_soos_op = 2011
| bevolkingvoetnotas =
| demografie1_voetnotas =
| persent_swart = 45.2%
| persent_kleurling = 29.7%
| persent_asiër = 0.3%
| persent_wit = 24.5%
| persent_ander = 0.4%
| demografie2_voetnotas =
| demografie2_titel1 = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1 = 53.2%
| demografie2_titel2 = [[Xhosa]]
| demografie2_info2 = 39.8%
| demografie2_titel3 = [[Engels]]
| demografie2_info3 = 3.5%
| demografie2_titel4 = [[Suid-Sotho]]
| demografie2_info4 = 1.6%
| demografie2_titel5 = Ander
| demografie2_info5 = 1.9%
| poskode = 7220
| poskode2 =
| skakelkode = 028
| sensuskode = 172020
| webwerf =
}}
[[Lêer:Birkenhead plaque, Danger Point.jpg|duimnael|links|160px|Gedenkplaat wat die vergaan van die ''Birkenhead'' gedenk.]]
'''Gansbaai''' is 'n klein dorpie in die [[Overberg-distriksmunisipaliteit]] in die [[Wes-Kaap]]provinsie van [[Suid-Afrika]], sowat 40 km vanaf [[Hermanus]]. Dit lê in dieselfde baai as Hermanus (nl. [[Walkerbaai]]), bekend vir sy [[walvis]]se, soos die [[Suidelike noorkapper|noorkappers]], wat vanaf Junie tot November gesien kan word. Die naam is afkomstig van die wilde [[gans]]e wat volop in die omgewing was. Die name van die vistreilers wys die verbintenis: ''Berggans'', ''Sneeugans'', ''Stormgans'', ''Vleigans'' en ''Wildegans''.
== Geskiedenis ==
Die dorp se ontstaan gaan saam met die [[HMS Birkenhead]] wat [[1852]] by Danger Point vergaan het. 'n Paar van die oorlewendes het hulle hier gevestig en 'n sukkelbestaan gevoer. Die groot probleem was die groot afstande na die vismark. Daar het verligting gekom tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] toe die vraag na [[vitamien A]] groot was. Die [[vaalhaai]], wat volop was in Gansbaai, is 'n bron van dié vitamien en 'n verwerkingsfabriek is gebou. Na die oorlog het die aanvraag gedaal en die vissers het weer 'n sukkelbestaan gevoer. In [[1952]] het die skoolhoof, JR Barnard, gehelp met die vestiging van 'n koöperatiewe [[vissery]]. Markte is gevind vir haaivleis en die [[Vis#vinne|haaivinne]] is uitgevoer na die Verre Ooste. Die hawe is ook groter gemaak en 'n vismeelfabriek is in [[1963]] gebou.
Gansbaai was in die 1960's 'n gewilde ongerepte [[Toerisme|vakansiebestemming]] met minimale dienste en grondpaaie.
== Wapen ==
Gansbaai se munisipale raad het in 1963 'n wapen by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer: ''In blou, in die skildvoet 'n vuurtoring en in die skildhoof 'n vlieënde seemeeu van natuurlike kleur, die kante rond uitgesny van silwer elk belaai met 'n regopgeplaaste rooi vis''.<ref name=ok>Kaap die Goeie Hoop ''Offisiële Koerant'' 3183 (26 April 1963).</ref>
== Klimaat ==
Gansbaai se klimaat is matig. Die gemiddelde temperatuur is 14 °C. Die warmste maand is Desember, 18 °C, en die koudste Julie op 10° C. <ref name="nasa"/> Die gemiddelde reënval is 864 millimeter per jaar. Die natste maand was Junie, 150 millimeter reën, en die droogste Desember op 14 millimeter.<ref name="nasarain"/>
== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
== Bron ==
* [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}}
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name="nasa">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=NASA Earth Observations Data Set Index |access-date=30 Mei 2016 |publisher=NASA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511075542/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
<ref name="nasarain">{{cite web |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |access-date=30 Mei 2016 |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511075534/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}}
[[Kategorie:Baaie van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]
h2v9smyp949gpigbxjsdwhksrbq03to
Sjabloon:Serie A
10
31484
2910795
2826021
2026-06-11T17:45:02Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910795
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:navbox|navbox
|name = Serie A
|title = [[Serie A]]
|image=[[Lêer:Serie_A_logo_2022.svg|30px]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist
|group1 = 2025/26-seisoen
|list1 =
* [[Atalanta BC|Atalanta]]
* [[Bologna FC 1909|Bologna]]
* [[Cagliari Calcio|Cagliari]]
* [[Como 1907|Como]]
* [[ACF Fiorentina|Fiorentina]]
* [[Frosinone Calcio|Frosinone]]
* [[Genoa CFC|Genoa]]
* [[Inter Milaan]]
* [[Juventus FC|Juventus]]
* [[SS Lazio|Lazio]]
* [[US Lecce|Lecce]]
* [[AC Milan]]
* [[AC Monza|Monza]]
* [[SSC Napoli|Napoli]]
* [[Parma Calcio 1913|Parma]]
* [[AS Roma|Roma]]
* [[US Sassuolo Calcio|Sassuolo]]
* [[Torino FC|Torino]]
* [[Udinese Calcio|Udinese]]
* [[Venezia FC|Venezia]]
}}
<noinclude>
[[Kategorie:Sokkersjablone]]
</noinclude>
0j5eubylsebvoopyzcbbxim0g5xm409
2910796
2910795
2026-06-11T17:45:43Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910796
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:navbox|navbox
|name = Serie A
|title = [[Serie A]]
|image=[[Lêer:Serie_A_logo_2022.svg|30px]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist
|group1 = 2026/27-seisoen
|list1 =
* [[Atalanta BC|Atalanta]]
* [[Bologna FC 1909|Bologna]]
* [[Cagliari Calcio|Cagliari]]
* [[Como 1907|Como]]
* [[ACF Fiorentina|Fiorentina]]
* [[Frosinone Calcio|Frosinone]]
* [[Genoa CFC|Genoa]]
* [[Inter Milaan]]
* [[Juventus FC|Juventus]]
* [[SS Lazio|Lazio]]
* [[US Lecce|Lecce]]
* [[AC Milan]]
* [[AC Monza|Monza]]
* [[SSC Napoli|Napoli]]
* [[Parma Calcio 1913|Parma]]
* [[AS Roma|Roma]]
* [[US Sassuolo Calcio|Sassuolo]]
* [[Torino FC|Torino]]
* [[Udinese Calcio|Udinese]]
* [[Venezia FC|Venezia]]
}}
<noinclude>
[[Kategorie:Sokkersjablone]]
</noinclude>
1g6bvet636fecsqfxoyixdbns32ojcd
Long Tom
0
31844
2910866
2910685
2026-06-12T09:01:01Z
Rooiratel
90342
2910866
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Wapen
|name = 155 mm Creusot ''Long Tom''
|image = [[Lêer:The Boer War, 1899 - 1902 Q82962.jpg|300px]]
|caption = Long Tom in aksie tydens die [[Beleg van Mafeking]]
|origin = [[Frankryk]]
|type = [[Beleëringskanon]]
<!-- Type selection -->
|is_ranged = yes
|is_bladed =
|is_explosive =
|is_artillery = yes
|is_vehicle =
|is_missile =
|is_UK =
<!-- Service history -->
|service =
|used_by =
|wars =
<!-- Production history -->
|designer =
|design_date =
|manufacturer = Schneider et Cie, Le Creusot, Frankryk
|unit_cost =
|production_date =
|number =
|variants =
<!-- General specifications -->
|spec_label =
|weight = 6 500 kg (14 300 lb)
|length = 7,5 m (25 vt)
|part_length = 4,2 m (14 vt)
|width =
|height =
|diameter =
|crew =
|passengers =
<!-- Ranged weapon specifications -->
|Granaat = 94 lb (43 kg)
|cartridge_weight =
|caliber = 155 mm (15,5 cm)
|barrels =
|action =
|rate =
|velocity =
|range =
|Reikafstand = 9 000 m (30 000 vt)
|feed =
|sights =
<!-- Artillery specifications -->
|breech =
|recoil =
|carriage =
|elevation =
|traverse =
}}
Die '''155 mm Creusot''' of '''Long Tom''' soos hy tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] bekend gestaan het, was 'n Franse kanon. Vier van hierdie kanonne saam met 4 000 granate, 4 000 granaatkartetse en 800 kartetse is deur die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (wat informeel as [[Transvaal]] bekend gestaan het) in 1897 aangekoop. Die kanonne is aanvanklik in forte rondom [[Pretoria]] geplaas.
== Beskrywing van die kanonne ==
[[Lêer:LadysmithSAR.jpg|duimnael|links|'n Long Tom replika buite Ladysmith se stadsaal.]]
[[Lêer:Long Tom Cannon Replica in Mpumalanga (profile view).jpg|duimnael|'n 155 mm Creusot Long Tom-kannonreplika, te vinde ongeveer 20 km buite [[Sabie]] in die [[Long Tompas]], [[Mpumalanga]]. Vervaardig in 1985 om die gebruik van hierdie kanonne in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] te gedenk.]]
Die Long Tom is voor 1877 deur Schneider & kie ontwerp om as beleëringskanon te dien. Hul eerste en enigste kliënt vir hierdie kanon was die ZAR, wat hulle as vestingskanonne aangekoop het. Hulle was nie bedoel om as veldkanonne gebruik te word nie.
Die loop was 4,2 meter lank en het 2 500 kg geweeg. Die affuit, of onderstel, het 3 200 kg geweeg. Om die kanon te vervoer, is die agterkant op 'n voorwa gelaai. Die loop is dan deur middel van 'n driepoot en katrolle opgelig en na agter geplaas sodat die gewig eweredig oor die vooras en agteras versprei was. Die hele kanon het dan 6 300 kg geweeg en moes deur 16 tot 20 osse getrek word.
Om die kanon op te stel of “in battery te bring”, was harde werk. Eers moes die wêreld gelykgemaak word; horisontaal in alle rigtings. Daarna moes gate gemaak word om die spanstukke, waaraan die terugloopbuffer gekoppel was, te begrawe. Daarna is 'n platform van houtbalke neergelê. Die stelling was dan gereed om die kanon te ontvang. Laastens is die kanon uit sy treknokke gelig en in sy gevegsnokke geplaas. 'n Klipmuur is dan om die kanon opgerig om dit te beskerm teen bomme wat naby die kanon ontplof. Dr [[Gustav Preller]] skryf die Long Toms was onhandig, lomp, topswaar en moeilik om in geveg te bring.<ref>Die Huisgenoot 28 Mei 1937, p. 14:''Die Vier Long Toms.''</ref>
[[Lêer:Long tom on platform at Mafeking.jpg|duimnael|Long Tom word gelaai]]
Die doel van die platform was om te verhoed dat die kanon in sagte grond wegsak. Die drie lae planke wat gebruik is, het 'n stewige en stabiele platform gevorm. Die kanon se gewig is dus aangewend om die spanstukke en terugloopbuffer in plek te hou, selfs wanneer die kanon agteruit beweeg het nadat 'n skoot afgevuur is. Die platform was 4,5 meter by 4,5 meter en 22 sentimeter hoog.<ref>Hall, Darryl., Long Tom, Self uitgegee,Glen Ashley, 1994. Lees by oorlogsmuseum, Johannesburg, QC 293 HAL</ref> Die hout sou 5 200 kg weeg. Daar is getuienis dat twee waens gebruik moes word om 'n platform te vervoer.<ref>Transvaal Argief Bewaarplek, Leyds, 758-B, telegram van Pannetjies aan KG, 22.8.00.</ref>
Die Long Tom het van drie tipes projektiele gebruik gemaak. Die gewone granaat het ontplof wanneer dit iets hards getref het, met ander woorde dit het 'n aanslag- of skokbuis gehad. Die projektiel se reikafstand was effens minder as 9 000 meter. Die granaatkartets, wat met loodkoeëls gevul was, het ’n dubbelaksiebuis gehad wat óf op aanslag óf na verloop van ’n sekere tyd in die lug kon ontplof. Hierdie projektiele is dus teen mense en diere aangewend. Die reikafstand was 7 500 meter as dit in die lug gebars het. Die kartets het geen plofstof bevat nie en was met loodkoeëls gevul. Dit het 'n reikafstand van 400 meter gehad en is as noodmaatreël gebruik as die kanon deur die vyand bestorm is. ’n Vedere probleem wat die kanon gehad het, was dat die lading van [[buskruit]] gemaak was. Elke keer wat ’n skoot afgevuur is, is ’n groot rookwalm uitgespoeg. Die vyand kon sien waar die kanon was.
Om ’n skoot in ’n ander rigting (of selfs net ietwat links of regs) te vuur was nogal ’n gedoente. Hiervoor het die bemanning van elke kanon vier houtspane gehad om as hefbome te gebruik. Hierdie spane is duidelik sigbaar op die twee foto's. Agter die kanon het een of twee manskappe die agterkant van die affuit opgelig deur die platform of ’n houtbalk as steunpunt te gebruik. Een man by elke wiel het dan die wiel vorentoe of agtertoe gedraai deur die kanon se as as steunpunt te gebruik.
Elke kanon is deur ’n bevelvoerder (gewoonlik ’n adjudantoffisier) en 6 manskappe bedien.
== Ontplooiing van die kanonne ==
[[Lêer:George Montbard - Siege of Mafeking 1899 - 1900 - Boer fort which covered the enemy's "Long Tom".JPG|links|duimnael|Grietjie se bolwerke by Mafeking]]
Met hul aankoms in die ZAR is die vier Long Toms in die vier forte rondom Pretoria opgestel: Wonderboom, Daspoort, [[Fort Schanskop|Schanskop]] en [[Fort Klapperkop|Klapperkop]]. Toe die oorlog uitbreek is drie van die kanonne na die Natalse front gestuur en gebruik om [[Ladysmith]] te beleër. Die vierde kanon is na [[Mafeking]] gestuur om die Britte daar te beleër.<ref>Changuion, Louis: Silence of the Guns, Protea Boekehuis, Pretoria, 2001, pp.4-37</ref>
Dit het nie goed gegaan by Ladysmith nie. Op 1 Desember het ’n bom afkomstig van ’n Britse howitzer naby die Long Tom op Middle Hill ontplof. Nege burgers is dood en die sluitstuk van die Long Tom is beskadig. Die kanon moes in Pretoria reggemaak word, maar dit was darem weer terug op 11 Desember.<ref>Changuion, supra, p. 49-50</ref> Gedurende die nag van 7/8 Desember het ’n groepie Britse saboteurs die punt van die loop van die Long Tom op Gun Hill opgeblaas en die sluitstuk gegaps.<ref>Changuion, supra, p. 50.</ref> Hierdie kanon moes ook na Pretoria gestuur word om reggemaak te word. Op 3 Februarie 1900 het die Boere een van die Long Toms by Ladysmith na Vaalkrans verskuif en dit daar gedurende daardie veldslag gebruik.<ref>Changuion, supra, p. 55</ref> Op 13 Februarie is dit na Pietershoogte gestuur.<ref>Changuion, supra, p. 85.</ref> Op 18 Februarie word die arme Long Tom deur ’n 4.7" kanon raakgeskiet en dit moes weer die aftog blaas.<ref>Changuion, supra, p. 86</ref> Toe Buller eindelik deurbreek moes albei Long Toms op die Natalse front die hasepad kies. Hulle was vir ’n rukkie by [[Biggarsberg]] opgestel en altwee is toe op 14 Mei na Pretoria verskuif.<ref>Changuion, supra, p. 93.</ref> Een van hulle is teruggestuur en weer op Pougwana naby Majuba opgestel.<ref>Changuion, supra, p. 86, 94.</ref>
[[Lêer:Long Tom en route to Kimberley.jpg|duimnael|Die Jood op pad na Kimberley]]
Die ingenieurs in Pretoria het intussen aan die ander Long Tom gewerk. Die enigste raad met die opgeblaasde loop was om die voorste 25 cm af te sny. Daarna is die kanon die Jood genoem. Toe die herstelwerk voltooi is aan die einde van Januarie 1900, is die kanon na [[Kimberley]] gestuur.<ref>Changuion, supra, p. 63-7</ref> Daar was die kanon maar net vir ’n week opgestel toe hulle haastig moes vlug sonder om die platform, spanstukke en terugloopbuffer saam te neem.<ref>Changuion, supra, p. 78.</ref> Teen 2 Maart was die kanon terug in Pretoria. Die Mafeking Long Tom was ook terug in Pretoria in April 1900. Laasgenoemde kanon is toe op ’n treintrok gemonteer.<ref>Changuion, supra, p. 96</ref>
Die Long Tom op die treintrok is suidwaarts gestuur en by Renosterrivier in die Vrystaat het dit ’n paar skote op die aankomende Engelse gevuur en toe gevlug. Dieselfde het gebeur by Donkerhoek. ''Die Jood'' het dieselfde gedoen, maar sonder om ’n skoot af te vuur. Die derde Long Tom het sommer vroeg-vroeg op die trein na [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] geklim. Die drie Long Toms het eers by [[Belfast, Mpumalanga|Belfast]] omgedraai om die Britte weer behoorlik aan te vat.
Die Long Tom wat op Pougwana opgestel was tot 11 Junie is padlangs na Belfast gestuur. Al vier die Long Toms het toe aan die [[Slag van Bergendal]] deelgeneem. Na die veldslag het ''Die Jood'' in die berge naby [[Lydenburg]] gaan wegkruip. Die Long Tom op Driekop het langs Warmbad (Badplaas) en [[Barberton]] na [[Komatipoort]] gevlug.<ref>Changuion, supra, p. 116; Hall, supra, p. 63.</ref> Die ander twee het Louis Botha na Lydenburg vergesel. Hulle was betrokke by gevegte by Badfontein, Lydenburg en ook op die bergpas tussen Lydenburg en Spitskop.<ref>Changuion, supra, pp. 119-126</ref> Daarvandaan is hulle na [[Ohrigstad]] geneem. Die een Long Tom is bergaf en verby [[Leydsdorp]] na [[Haenertsburg]] geneem. Die ander een is deur Sekhukhuneland verby [[Warmbad]] na [[Pietersburg]] geneem.<ref>Changuion, supra, p.128</ref> Toe die Engelse na Pietersburg opruk is hierdie Long Tom ook na Haenertsburg geneem.<ref name="cha134">
== Vernietiging van die kanonne ==
=== Komatipoort ===
Die kanon wat na Komatipoort geneem is, is aanvanklik opgestel om die Britte vir oulaas te trotseer. Dit is egter op 22 September 1900 met [[dinamiet]] opgeblaas.<ref>Changuion, supra, p. 116; Hall, supra, p.63.</ref>
=== Letabarivier ===
[[Lêer:Haenertsburgwapad en rivier.jpeg|duimnael|Wapad in rooi en Letabarivier in blou]]
Die enigste eietydse skriftelike bron van die plek waar die Long Tom vernietig is, is die dagboek van die kanonnier Frederik Rothmann. Hy het geskryf dat hulle op 11 Oktober 1900 by Haenertsburg aangekom het. Hulle het daar gebly tot 19 Oktober en toe na Pietersburg vertrek. Op daardie dag skryf hy dat die kanonne, insluitend die Long Tom, die vorige dag opgeblaas is. Hy voeg by: "Ek het ’n stuk van Long Tom as soewenier behou".<ref>MER, ''Oorlogsdagboek van 'n Transvaalse burger te velde,''Tafelberg, Kaapstad, p. 87-8</ref> Die geskut was klaarblyklik digby Haenertsburg opgeblaas.<ref>Contra Changuion, supra, p. 130.</ref> Grobler vertel dat hy in 1954 Haenertsburg toe is om na oorblyfsels van ’n Long Tom te gaan soek. Daar het hy ’n Barkhuysen ontmoet, wat gesê het dat hy as jong seun daar gewoon het en presies weet waar die Long Tom vernietig was. Hy neem hom toe na die [[Letabarivier]], omtrent drie kilometer oos van Haenertsburg, en wys die plek uit. Later het ’n swart man dieselfde plek onafhanklik ook uitgewys.<ref>Grobler, DC, ''Die Long Tom kanonne'', Johannesburg, Federasie van Rapportryerkorpse, 1984.</ref> Hierdie plek is nou waarskynlik toe onder die [[Ebenezerdam]].
=== Rietfontein ===
[[Lêer:Long tom rietfontein.jpg|duimnael|Long Tom oorblyfsels by Rietfontein]]
Ons weet nie eintlik wat met die Jood gebeur het vanaf die slag van Bergendal (Augustus 1900) tot April 1901 toe dit op die plaas Rietfontein beland het nie. In April 1901 het die Britte ’n groot operasie onderneem om die ZAR-regering en generaal Viljoen te omsingel en te vang. Generaal-majoor F.W. Kitchener, aan die hoof van een van ses kolonnes, het Lydenburg gedurende die nag van 13-14 April verlaat. Sy kolonne het uit 2 290 voetsoldate, 550 berede troepe en 6 kanonne, insluitend ’n 5-duim kanon, bestaan.<ref>Maurice & Grant,History of the War in South Africa, 1899–1902, volume IV, p.140. Captain A W Speyer: ''The experiences of an Aide-de-Camp in the Anglo-Boer War, p. 55''</ref> Hulle het in die rigting van [[Burgersfort]] opgeruk. Kolonel Jacson skryf soos volg oor die gebeure: {{cquote|The following morning the column marched north down the Waterval valley, and after the mounted troops had experienced some opposition in very hilly and rough country, Boschfontein was reached. Shortly after the force had settled into camp heavy gun fire was heard from the direction of Waterval. The Boers' shells exploded in the valley immediately to the north of the camp and in the vicinity of a farm, where it would appear the Boers considered the column should have bivouacked. After the explosion of some twenty shells a louder report than usual was heard, and the shelling ceased.}}<ref>Col. M. Jacson, ''The Record of a Regiment of the Line,'' Hutchinson & Co, Londen, 1908, p. 179.</ref>
Die volgende dag het hulle die koppie agter die opstal op Rietfontein bestyg en die oorblyfsels van die Long Tom daar gevind. Die Boere het op 16 April 1901 die kanon self opgeblaas voordat die vyand dit kon kry. Die ligging van die oorblyfsels van die stelling is 24° 57.761’S, 30° 13.271’O (WGS84), hoogte 1475 m.
=== Feeskop ===
In April 1901 is hierdie kanon na die Haenertsburg omgewing geneem. Op 30 April 1901 is die laaste Long Tom by Feeskop, omtrent 8 kilometer noord van Haenertsburg, deur die Boere opgeblaas.<ref name="cha134" />
== Sien ook ==
* [[Long Cecil]]
* [[Long Tom- kanonmonument]]
* [[Long Tompas]]
== Bronnelys ==
* Lombaard, BV, Die Longtomkanonne na die slag van Dalmanutha, ''Scientia Militaria'', volume 14, No 4, p.21 ook by http://scientiamilitaria.journal.ac.za {{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
* {{Commonskat-inlyn|155 mm Creusot Long Tom}}
* {{cite web|url=http://www.sabie.co.za/gallery/cannon.html|title=Long Tom Cannon Monument}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Kimberley]]
[[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Wapens]]
1mgndi026q02x1ysq71d0sjirjpj6qk
Lys van ingelyfde NG gemeentes
0
33761
2910819
2771916
2026-06-11T18:58:11Z
Jcb
223
2910819
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:NG kerk Boston, Gert du Plessis.jpg|duimnael|250px|regs|Die gebou van die eertydse NG gemeente Boston, nou deel van die Vredelust-gemeente, is deur [[Wollie Bronkhorst]] ontwerp.]]
[[Lêer:NG kerk De Hoop regop.jpg|duimnael|200px|regs|Die [[NG gemeente De Hoop]] is ingelyf by die NG gemeente Oudtshoorn-Park; so ook die NG gemeente Oudtshoorn-Zeelandsnek.]]
[[Lêer:NG kerk Die Vlakte regop 1987.jpg|duimnael|regs|200px|[[NG gemeente Die Vlakte]] se kerkgebou en -saal, op die hoek van Taronga- en Lawsonweg, is nou die Islamitiese Vereniging Rondebosch-Oos se tuiste ná die gemeente by drie buurgemeentes ingelyf is. Twee van hulle, [[NG gemeente Van Riebeeck|Van Riebeeck]] en [[NG gemeente Keurboom|Keurboom]] is intussen op hulle beurt ingelyf.]]
[[Lêer:Keurboomkerk.jpg|duimnael|regs|220px|[[NG gemeente Keurboom]] is ingelyf by [[NG gemeente Rondebosch]] in 1990.]]
[[Lêer:Kruisvallei kerk Tulbagh.jpg|duimnael|regs|200px|Die [[NG gemeente Kruisvallei|gemeente Kruisvallei]] het in 1843 van Tulbagh afgestig weens onenigheid oor die bediening van ds. [[Robert Shand]]. Dis eers in 1897 in die Sinode opgeneem. In Oktober 1935 het die twee gemeentes ná 92 jaar saamgesmelt. Die moedergemeente se [[Carl Otto Hager|Hager]]-kerkgebou van 1878 het toe in onbruik verval en is in 1956 gesloop. Die Kruisvallei-kerk was in gebruik tot die aardbewing van 1969 dit so ernstig beskadig het dat dit gesloop moes word. Die nuwe Tulbaghse kerk is in 1973 in gebruik geneem.]]
[[Lêer:Maitlandkerkgebou.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Maitland]], waarby [[NG gemeente Woodstock]] ingelyf is.]]
[[Lêer:NG kerk Parow.jpg|duimnael|regs|200px|Die [[NG gemeente Parow]] is in 1917 gestig, maar smelt in 1996 saam met Parow-Sentraal as NG gemeente Parow-Nuutbegin. Hierby word Parow-Suid ingelyf. In 2004 smelt Parow-Wes, Tygerberg (waarby Parow-Oos ingelyf is) en Nuutbegin saam as [[NG gemeente Parow]]. Dr. [[Willem Petrus Steenkamp|W.P. Steenkamp]] het die kerkgebou in Sarel Cilliersstraat se hoeksteen op [[6 September]] [[1930]] gelê. Wat dus eers ses gemeentes was, word eindelik net een.]]
[[Lêer:NG kerk Rondebosch 2012.jpg|duimnael|regs|200px|Die [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosse NG gemeente]] waarby albei haar dogtergemeentes sedert 1989 ingelyf is.]]
[[Lêer:Ruiterwacht NG kerk Wynand Louw.jpg|duimnael|regs|200px|Die eertydse gebou van die NG gemeente Ruyterwacht-Wes, vroeër bekend as Epping-Wes. Ná dié gemeente in 1999 saamgesmelt het met Ruyterwacht (vroeër Eppingtuin), gebruik die nuwe gemeente dié kerkgebou in Saldanhastraat, ontwerp deur [[Wynand Louw]].]]
[[Lêer:NG kerk Stellenbosch.jpg|duimnael|regs|200px|[[Stellenbosch]] se Studentekerk is ingelyf by die moedergemeente.]]
[[Lêer:NG kerk Woodstock syaansig (2).jpg|duimnael|regs|250px|Ná [[NG gemeente Woodstock]] by [[NG gemeente Maitland]] ingelyf is, huisves die gebou nou 'n Baptistekerk.]]
[[Lêer:Wynbergkerk.jpg|duimnael|220px|NG gemeente Wynberg-Militêr is ingelyf by [[NG gemeente Wynberg]].]]
'n '''Lys van al die gemeentes van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] ingelyf''' by ander gemeentes, ingedeel volgens die huidige tien sinodes van die kerk, asook Midde-Afrika, wat nie meer 'n afsonderlike sinode is nie, maar bestaan het uit gemeentes in [[Zimbabwe]], [[Zambië]], [[Kenia]] en [[Tanzanië]].
Die getal NG gemeentes het van 1985 tot begin 2012 met 93 afgeneem van 1 246 tot 1 153 en tot begin 2014 met nog 15 tot 1 138. In 2019 was dit nagenoeg 1 115.
Amper 200 gemeentes het egter ophou bestaan omdat heelwat nuwe gemeentes van bestaande gemeentes afgestig het of nuwe gemeentes deur die samesmelting van bestaande gemeentes ontstaan het. Deur die loop van 2011 het die pas waarteen gemeentes ingelyf, saamgesmelt of ontbind het, oënskynlik toegeneem vergeleke met vorige jare toe meer as 10 gemeentes ophou bestaan het. Van dié wat ingelyf is of ontbind het, was De Aar-Suid, Vryburg-Oos, [[NG gemeente Boksburg|Boksburg]], Bloemhof-Oos, Lichtenburg-Noord en -Wes (saamgesmelt), Reitzpark ([[Welkom]]), Eloffsdal, Eloffsdal-Wes en Magaliesfort ([[Pretoria]], al drie saamgesmelt), Claremont ([[Johannesburg]]) en Ogies.
In 2013 en 2014 het nog twee ou moedergemeentes aan die [[Witwatersrand|Rand]] verdwyn toe Springs (1920) by [[NG gemeente Springs-Noord|Springs-Noord]] ingelyf is en [[NG gemeente Benoni|Benoni]] (1914) by Farrarmere (met die nuwe naam Jubilaté). Teen 2015 is dus reeds die volgende agt moedergemeentes by dogtergemeentes ingelyf: [[NG gemeente Alberton|Alberton]] (1916), [[NG gemeente Benoni|Benoni]] (1914), [[NG gemeente Boksburg|Boksburg]] ([[1894]]), [[NG gemeente Germiston|Germiston]] (1899), [[NG gemeente Krugersdorp|Krugersdorp]] (1890), [[NG gemeente Randfontein|Randfontein]] (1939), [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]] (1906) en [[NG gemeente Springs|Springs]] (1920). Die enigste van die groot dorpe en stede aan die Rand wat nog 'n moedergemeente oorgehad het, was [[Johannesburg]] (1887), [[Roodepoort]] (1905), [[Brakpan]] (1917) en [[Kempton Park]] (1943).
Gemeentes in kursief weergegee, bestaan nie meer nie. By besonder ou gemeentes (binne die verband van hul sinode) wat ingelyf is, word die stigtingsjaar tussen hakies aangedui.
== Suid-Afrika ==
=== Wes-en-Suid-Kaapland ===
Hoewel die getal gemeentes in die Wes-en-Suid-Kaaplandse Sinode van [[1985]] tot [[2019]] van 235 tot 227 afgeneem het, is in dié Sinode in dié tydperk 16 gemeentes afgestig. Vier gemeentes is in die snel ontwikkelende Suid-Kaap en Overberg afgestig: Danabaai (afgestig van Mosselbaai-Suid in [[2004]]), Onrusrivier (afgestig van Hermanus in [[2001]]), [[Reebok]] (afgestig op Klein-Brakrivier in [[1999]]) en Suidpunt (afgestig van Bredasdorp op Struisbaai en L'Agulhas in [[1996]]).
Vyf gemeentes het ontstaan in stadsgebiede wat vinnig uitgebrei het: Brackenfell-Proteahoogte (afgestig in [[1987]]), Sonstraal (afgestig in Durbanville in 1987), Die Gemeenskapskerk (afgestig van Table View in [[2006]]), Parow-Welgelegen (afgestig in [[1988]]), Table View (afgestig in [[1986]] as Tafelbaai met die verdeling van die gemeente Bloubergstrand). Drie gemeentes het ontstaan aan die [[Weskus]]: Langebaan (afgestig van Hopefield in 1988), Grootmist (afgestig van Port Nolloth in [[1993]]) en St. Helenabaai (afgestig van Vredenburg in [[2005]]).
Drie was vir spesiale bediening: Riebeek Valley Community Church (gestig in 2006 op [[Riebeek-Kasteel]] vir Engelssprekende lidmate), Stellenbosch-Sentraal (afgestig in 1985 vir studente) en Worcester-De la Bat (afgestig vir gehoorgestremde lidmate in 1987). En [[NG gemeente Houtbaai|Houtbaai]] was jare 'n deel van die tweekoppige [[NG gemeente Constantia]], tot dit in 2014 afgestig het.
Hoewel sowat 30 gemeentes ingelyf is, het die gesamentlike getal gemeentes dus met net agt afgeneem en die getal belydende lidmate met 9 000 tot sowat 213 000 in 2011 toegeneem, net om weer te daal tot sowat 193 000 in 2015 en 182 384 in 2018.
# ''Bellville-Oos'' smelt in Februarie 2022 saam met Bellville-Riebeeck as Bellville-Riebeeck.<ref> [https://www.netwerk24.com/ZA/Tygerburger/Nuus/kerke-smelt-saam-20210810-2?fbclid=IwAR2GzReeh290lMzD3_yIWnrauD5iWDBwvwPJj5XDRs9pdM9x57Z5oizghlI ''Kerke smelt saam''], Netwerk24, 11 Augustus 2021.</ref>
# ''Bellville-Strandweg'' ontbind op [[31 Oktober]] [[1996]] en ingelyf by Bellville-Oos.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1996/10/23/4/15.html ''NG gemeente ontbind, smelt saam met ander''], ''[[Die Burger]]'', [[23 Oktober]] [[1996]].</ref>
# ''Boston'' ingelyf by Vredelust.
# ''Calvinia-Hantam'' ingelyf by [[NG gemeente Calvinia|Calvinia]] in 2016.
# ''[[NG gemeente De Hoop|De Hoop]]'' ingelyf by Oudtshoorn-Park.
# ''[[NG gemeente Die Vlakte|Die Vlakte]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Keurboom|Keurboom]]'', ''[[NG gemeente Van Riebeeck|Van Riebeeck]]'' en [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]].
# ''Goodwood-Wes'' ingelyf by Goodwoodpark.
# ''[[NG gemeente Kalkbaai|Kalkbaai]]'' ingelyf by Simonstad, destyds bekend as [[NG gemeente Vishoek|Vishoek]].
# ''[[NG gemeente Keurboom|Keurboom]]'' ingelyf by [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]].
# ''[[NG gemeente Kruisvallei|Kruisvallei]]'' (1843) in Oktober 1935 herenig met Tulbagh.<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/06/1/41.html |title=''Die Burger'' |access-date=16 Januarie 2011 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005062905/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/06/1/41.html |url-status=dead }}</ref>
# ''[[NG gemeente Langebaanweg|Langebaanweg]]'' in 2000 ingelyf by [[NG gemeente Langebaan|Langebaan]].
# ''Okiep'' ingelyf by Boesmanland.
# ''Oudtshoorn-Zeelandsnek'' ingelyf by Oudtshoorn-Park.
# ''Parow-Nuutbegin'' ingelyf by [[NG gemeente Parow|Parow]].
# ''[[NG gemeente Parow-Oos|Parow-Oos]]'' ingelyf by ''Tygerberg''.
# ''Parow-Sentraal'' ingelyf by ''Parow-Nuutbegin''.
# ''Parow-Suid'' ingelyf by ''Parow-Nuutbegin''.
# ''Parowvallei-Wes'' ingelyf by Parowvallei.
# ''Parow-Wes'' ingelyf by [[NG gemeente Parow|Parow]].
# ''Rondevleihoogte'' ingelyf by Die Vleie.
# ''[[NG gemeente Ruyterwacht-Wes|Ruyterwacht-Wes]]'' ingelyf by [[NG gemeente Ruyterwacht|Ruyterwacht]].
# ''Saldanha-Militêr'' ingelyf by Saldanha.
# Simonstad saamgesmelt met ''[[NG gemeente Kalkbaai|Kalkbaai]]'' in 1941 as Simonstad-Kalkbaai, later [[NG gemeente Vishoek|Vishoek]] geword. Simonstad afgestig in 1974.
# ''[[NG gemeente Southfield|Southfield]]'' ingelyf by Plumstead.
# ''Studentekerk Stellenbosch'' ingelyf by [[NG gemeente Stellenbosch|Stellenbosch]].
# ''Swellendam-Wes'' ingelyf by [[Swellendam]] in [[2008]].
# ''Tygerberg'' ingelyf by [[NG gemeente Parow|Parow]].
# ''[[NG gemeente Van Riebeeck|Van Riebeeck]]'' ingelyf by Plumstead.
# ''Vredendal-Wes'' in 2018 ingelyf by [[NG gemeente Vredendal|Vredendal]].
# ''[[NG gemeente Woodstock|Woodstock]]'' ingelyf by [[NG gemeente Maitland|Maitland]].
# ''Wynberg-Militêr'' ingelyf by [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]].
# ''Ysterplaat-Suid'' op [[1 Desember]] [[2019]] ingelyf by [[NG gemeente Ysterplaat|Ysterplaat]].
Die volgende gemeentes se naam het verander:
* Bellville-Suid → Bellville-Oos
* Eppingtuin → [[NG gemeente Ruyterwacht|Ruyterwacht]], waarby [[NG gemeente Ruyterwacht-Wes|Ruyterwacht-Wes]] (voorheen Epping-Wes) ingelyf is
* Elsiesrivier → Noordweg → Vrijzee
* Kraaifontein-Die Parke → Parke-gemeente
* McLachlan → Plettenbergbaai
* Nieuwe Kerk → [[NG gemeente Tamboerskloof|Tamboerskloof]]
* Noorder-Paarl → [[Toringkerk]]
* Olifantsrivier → [[NG gemeente Vredendal|Vredendal]]
* Onzer → [[NG gemeente Joubertina|Joubertina]]<ref>{{af}} [http://www.joubertinadorp.co.za/onderkouga.html ''Onder-Kouga: oorsig van 'n kontrei''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151005062911/http://www.joubertinadorp.co.za/onderkouga.html |date= 5 Oktober 2015 }}. URL besoek op 20 September 2015.</ref>
* Retreat → [[NG gemeente Zwaanswyk|Zwaanswyk]]
* Simonstad, Simonstad-[[NG gemeente Kalkbaai|Kalkbaai]] → [[NG gemeente Vishoek|Vishoek]]
* Tafelbaai → Table View
* Tierberg → Parow-Oos → [[NG gemeente Parow|Parow]]
* Tiervlei → Parowvallei
* Tiervlei-Oos → Parowvallei-Oos
=== Oos-Kaapland ===
[[Beeld:NG kerk Grahamstad 2012.jpg|duimnael|regs|200px|Die [[NG gemeente Grahamstad]] (op die foto) is in 2000 ingelyf by die [[NG gemeente Albanie]].]]
[[Lêer:NG kerk Alice regop.jpg|duimnael|regs|200px|[[NG gemeente Alice]], ingelyf by [[NG gemeente Fort Beaufort]]. Die kerkgebou het lank verval, maar is omstreeks 2013 of '14 opgeknap.]]
[[Lêer:NG kerk Du Plessis Ida 2012 1.jpg|duimnael|regs|200px|[[NG gemeente Du Plessis]] is omstreeks 1970 ingelyf by [[NG gemeente Indwe]], wat self teen 2012 skaars 70 belydende lidmate oorgehad het.]]
[[Beeld:Balfour Greykerk.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Greykerk]] is ingelyf by die [[NG gemeente Fort Beaufort]].]]
[[Lêer:NG kerk Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|200px|[[NG gemeente Hofmeyr]] was met 138 belydende lidmate in 2012 een van die Oos-Kaap se klein en vakante gemeentes. In 2015 het dit afgeneem tot 113. In daardie jaar was daar 38 gemeentes in dié [[NG Kerk in Oos-Kaapland|Sinode]] met minder as 200 belydende lidmate.]]
[[Lêer:NG kerk Indwe 1.jpg|duimnael|regs|200px|[[NG gemeente Indwe]], waarby die [[NG gemeente Du Plessis]] ingelyf is.]]
[[Beeld:NG kerk Middelburg-Uitsig syaansig.jpg|duimnael|regs|220px|Die NG gemeente Middelburg-Uitsig het in 2010 met [[NG gemeente Middelburg, Kaap]] saamgesmelt as Middelburg-Karoo.]]
[[Lêer:NG kerk Queenstown-Tuine.jpg|duimnael|regs|200px|Die NG gemeente Queenstown-Oos het in 1953 van die [[NG gemeente Queenstown]] afgestig en dié kerkgebou in Warnerstraat opgerig. Queenstown-Noord het in 1972 afgestig, maar smelt in 1982 saam met die Oos-gemeente as Queenstown-Tuine, wat op sy beurt in 1999 by die moedergemeente ingelyf is.]]
[[Beeld:NG kerk Sidwell.jpg|duimnael|regs|220px|Sidwell is ingelyf by die [[NG gemeente Port Elizabeth-Noord]].]]
[[Beeld:Ou NG kerk Noordeinde, Port Elizabeth.jpg|duimnael|regs|220px|Noordeinde is by Port Elizabeth ingelyf en sy kerkgebou in 'n duikkloppery omskep.]]
Die getal gemeentes in [[NG Kerk in Oos-Kaapland|dié sinode]] het van 1985 tot 2015 gedaal van 114 tot 106. Teen 2019 het dit nog afgeneem, tot 104. Die enigste nuwe gemeentes was die samesmelting van Oos-Londen-Suid en -Wes as De Brug in 1993 (wat in 2010 ingelyf is by Buffelsrivier), Gonubie by [[Oos-Londen]] in 1986, [[Port Elizabeth]]-Sherwood in 1987 en eers weer 21 jaar ná die laaste volwaardige stigting met die afstigting in 2008 van Sondagsriviermond van [[Uitenhage]]-Oos. Eers in 2015 was daar nog twee afstigtings: Waypoint-gemeenskapskerk in Port Elizabeth en Clearview op [[Maclear]] in die Noordoos-Kaap.
Etlike baie oue gemeentes het deur die voortdurende ontvolking van die platteland en deur die destydse regering se beleid om die sogenaamde tuislande te konsolideer, ophou bestaan. Hulle was onderskeidelik die 77ste (Komga), 86ste (Alice) en 87ste (Greykerk) oudste NG gemeentes in die land, asook die [[NG gemeente Du Plessis]] (1919), onder meer gesetel op die dorpie Cala in die destydse [[Transkei]], [[NG gemeente Pondoland|Pondoland]] (1948) en Butterworth (1958), afgestig van [[NG gemeente Komga|Komga]] en sowat 20 jaar later weer by die moedergemeente ingelyf. Hulle stigtingsdatums word tussen hakies aangedui.
Op [[13 September]] [[2010]] smelt ook die [[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg, Oos-Kaap]] (gestig in 1852), saam met die dorp se ander NG gemeente, Middelburg-Uitsig, as Middelburg-Karoo. Dit is die oudste gemeente wat tot dusver met 'n ander gemeente verenig het. Ondanks die verdwyning van 10 gemeentes, het die gemiddelde getal belydende lidmate per gemeente afgeneem van 650 in 1985 tot 552 in 2012, 538 in 2014 en 496 in 2015 omdat die Sinode se totale getal belydende lidmate met 24,5 persent gedaal het van 74 092 in 1985 tot 55 975 in 2014 en daarna binne 'n jaar met 6 persent tot 52 616. In die hele NG Kerk was die afname tot in 2014 19,6 persent. Net in KwaZulu-Natal (42 persent tot in 2014) was die afname groter as in die Oos-Kaap.
Oos-Kaapland het dan ook teen 2015 38 gemeentes met 200 of minder belydende lidmate gehad: [[NG gemeente Cathcart|Cathcart]] 42 (vakant), Clearview 40 (vakant), [[NG gemeente Dordrecht|Dordrecht]] 198 (vakant), [[NG gemeente Elliot|Elliot]] 200 (eie leraar), Gamtoosvallei (Patensie) 189 (eie leraar), [[Glen Lynden]] 146 (eie leraar), Grasvoëlkop 140 (eie leraar), [[NG gemeente Hofmeyr|Hofmeyr]] 113 (eie leraar in 2016 ontvang), [[NG gemeente Indwe|Indwe]] 69 (hulpleraar), [[NG gemeente Jamestown|Jamestown]] 88 (hulpleraar), [[NG gemeente Kensington, Oos-Kaap|Kensington]] 175 (pastorale hulp), [[NG gemeente King William's Town|King William's Town]] 128 (eie leraar), [[NG gemeente Klipplaat|Klipplaat]] 27 (vakant), [[NG gemeente Lady Grey|Lady Grey]] 187 (eie leraar), [[NG gemeente Loerie|Loerie]] 137 (eie leraar), [[NG gemeente Maclear|Maclear]] 139 (in kombinasie met Ugie), Misgund 108 (eie leraar), [[NG gemeente Molteno|Molteno]] 178 (deel 'n leraar met Sterkstroom), [[NG gemeente Mthatha|Mthatha]] 83 (gekoppelde leraar), [[NG gemeente Murraysburg|Murraysburg]] 135 (eie leraar), [[NG gemeente Nieu-Bethesda|Nieu-Bethesda]] 42 (bedien deur leraar van [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]]), [[NG gemeente Noupoort|Noupoort]] 39 ('n jaar vantevore 118) (eie leraar), [[NG gemeente Paterson|Paterson]] 159 (eie leraar), [[NG gemeente Pearston|Pearston]] 98 (kontrakpos), Port Elizabeth-Oos 133 (eie leraar), [[NG gemeente Port Elizabeth-Sentraal|Port Elizabeth-Sentraal]] 70 ('n jaar vantevore 132) (eie leraar), [[NG gemeente Rietbron|Rietbron]] 114 (eie leraar), Sondagsriviermond 153 (eie leraar), Sondagsrivier-Suid 197 (eie leraar), [[NG gemeente Sterkstroom|Sterkstroom]] 94 ('n jaar vantevore 123) (bedien deur leraar van Molteno), [[NG gemeente Steynsburg|Steynsburg]] 147 (eie leraar), [[NG gemeente Steytlerville|Steytlerville]] 186 (eie leraar), [[NG gemeente Stutterheim|Stutterheim]] 166 (eie leraar), [[NG gemeente Tarkastad|Tarkastad]] 155 (eie leraar), [[NG gemeente Ugie|Ugie]] 136 (bedien saam met Maclear), [[NG gemeente Venterstad|Venterstad]] 51 ('n jaar vantevore 96) (vakant), [[NG gemeente Waterford|Waterford]] 45 (vakant). Waypoint 49 (vakant). In 1985 het net ses gemeentes in dié kategorie geval: [[NG gemeente Alice|Alice]] 61, Cathcart 186, Grahamstad-Grenspos 120, Nieu-Bethesda 56, Rietbron 189 en Waterford 166.
Agt-en-dertig ('n jaar vantevore was dit 32 en omstreeks 2012 26), oftewel meer as 'n derde van Oos-Kaapland se gemeentes het dus teen 2016 tot onder die kritieke drumpel van 200 lidmate gedaal wat in die meeste gevalle sinvolle, afsonderlike voortbestaan baie moeilik maak. Reeds in 2008 het die Sinode van Noord-Kaapland in sy ondersoek na die bediening van klein of afgeleë gemeentes<ref>{{Cite web |url=http://www.gemeentes.co.za/dokumente/kruisgewys/klein_gemeentes/Bedieningsbehoeftes%20van%20veral%20kleiner%20en%20verafgelee%20gemeentes.doc |title=Gemeentes.co.za |access-date= 2 April 2012 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005062917/http://www.gemeentes.co.za/dokumente/kruisgewys/klein_gemeentes/Bedieningsbehoeftes%20van%20veral%20kleiner%20en%20verafgelee%20gemeentes.doc |url-status=dead }}</ref> bevind 'n gemeente met een leraar op die laagste kerf se bedryfskoste vir 'n jaar beloop R713 668. Met inflasie van 6 persent per jaar sou dit teen 2016 R1 140 000 beloop het. Vir 'n gemeente met 200 lidmate kom dit neer op 'n maandelikse bydrae per lidmaat van R475.
# ''[[NG gemeente Alice|Alice]]'' (1862) ingelyf by [[NG gemeente Fort Beaufort|Fort Beaufort]].
# ''Butterworth'' (1958) ingelyf by ''[[NG gemeente Komga|Komga]]'' omstreeks 1978.<ref>[http://deonstr.wordpress.com/2010/09/13/komga/ Die verhaal van die NG kerk op Komga.] URL besoek op 23 September 2013</ref>
# ''De Brug'' ingelyf by Buffelsrivier in 2010.
# ''[[NG gemeente Du Plessis|Du Plessis]]'' (1919) ingelyf by [[NG gemeente Indwe|Indwe]].
# ''[[NG gemeente Grahamstad|Grahamstad]]'' ([[1916]]) op [[1 Maart]] [[2000]] ingelyf by [[NG gemeente Albanie|Albanie]].
# ''Grahamstad-Grenspos'' ingelyf by ''[[NG gemeente Grahamstad|Grahamstad]]''.
# ''[[Greykerk]]'' ([[1862]]) ingelyf by [[NG gemeente Fort Beaufort|Fort Beaufort]].
# ''[[NG gemeente Kensington, Oos-Kaap|Kensington (Port Elizabeth)]]'' op [[20 Augustus]] [[2017]] by die [[NG gemeente Parkheuwel]] ingelyf.
# ''[[NG gemeente Komga|Komga]]'' ([[1859]]) ingelyf by [[NG gemeente Stutterheim|Stutterheim]].
# ''[[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg]]'' ([[1852]]) en ''Middelburg-Uitsig'' smelt [[13 September]] [[2010]] saam as Middelburg-Karoo.
# ''Noordeinde'' ingelyf by [[NG gemeente Port Elizabeth|Port Elizabeth]].
# ''[[Nuwekerk, Graaff-Reinet]]'' einde November 2017 ingelyf by [[NG gemeente Graaff-Reinet]].
# ''Oos-Londen-Suid'' saamgesmelt met ''Oos-Londen–Wes'' as ''De Brug'', in 2010 ingelyf by Buffelsrivier.
# ''Oos-Londen-Wes'' saamgesmelt met ''Oos-Londen–Suid'' as ''De Brug'', in 2010 ingelyf by Buffelsrivier.
# ''[[NG gemeente Peddie|Peddie]]'' ingelyf by [[NG gemeente King William's Town|King William's Town]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/gemeentes.asp?page=6&gemeente=p&offset=30 |title=NG Kerk-webtuiste |access-date= 8 Januarie 2011 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005063936/http://www.ngkerk.org.za/gemeentes.asp?page=6&gemeente=p&offset=30 |url-status=dead }}</ref>
# ''[[NG gemeente Pondoland|Pondoland]]'' ontbind op [[24 September]] [[1968]].
# ''[[NG gemeente Port Elizabeth-Oos|Port Elizabeth-Oos]]'' ingelyf by [[NG gemeente Walmer|Walmer]].
# ''Queenstown-Noord'' en ''Queenstown–Oos'' in 1982 saamgesmelt as ''Queenstown-Tuine''.
# ''Queenstown-Oos'' en ''Queenstown–Noord'' in 1982 saamgesmelt as ''Queenstown-Tuine''.
# ''Queenstown-Tuine'' in 1999 ingelyf by [[NG gemeente Queenstown|Queenstown]].
# ''[[Rossville]]'' ([[Rhodes, Oos-Kaap|Rhodes]]) ingelyf by [[NG gemeente Barkly-Oos|Barkly-Oos]].
# ''Sidwell'' ingelyf by [[NG gemeente Port Elizabeth-Noord|Port Elizabeth-Noord]].
# ''Uitenhage-Kanonheuwel'' waarskynlik omstreeks 2008<ref>{{Cite web |url=http://martusmoi.com/martusmos/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=29 |title=Martus Moi-gemeente se verhaal |access-date=24 Januarie 2012 |archive-date= 2 Februarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110202001123/http://martusmoi.com/martusmos/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=29 |url-status=dead }}</ref> ingelyf by [[NG gemeente Uitenhage|Uitenhage]]. (Kerkgebou huisves nou Martus Moi-gemeente.<ref>[http://maps.google.com/maps?q=alexander+street+uitenhage&hl=en&ll=-33.767888,25.408282&spn=0.002961,0.006539&client=gmail&hnear=Alexander+St,+Cannon+Hill,+Uitenhage,+Port+Elizabeth,+Eastern+Cape+6229,+South+Africa&t=h&z=18&vpsrc=6&layer=c&cbll=-33.767949,25.408194&panoid=iI3AvhuQUipLsRtm5QOapg&cbp=12,97.43,,0,-10.89 Alexanderstraat, Uitenhage]</ref>)
# ''Visriviervallei'' (Kookhuis) ingelyf by [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]].
# ''Wespark'' ingelyf by Algoapark-Noord.
Die volgende gemeentes se naam het verander:
* Cambridge-Wes → Oos-Londen-Wesheuwels
* Maraisburg → [[NG gemeente Hofmeyr|Hofmeyr]]
* [[NG gemeente Port Elizabeth-Sentraal|Port Elizabeth-Sentraal]] → Anchor of Hope<ref>{{Cite web |url=http://ngkok.co.za/kennisg/201229/anchor.pdf |title=Kennisgewing op webtuiste van NG Kerk in Oos-Kaapland oor gemeente se werksaamhede |access-date=15 September 2012 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005063949/http://ngkok.co.za/kennisg/201229/anchor.pdf |url-status=dead }}</ref>
* Port Elizabeth-Suid → [[NG gemeente Walmer|Walmer]]
* Umtata → [[NG gemeente Mthatha|Mthatha]]
=== Noord-Kaapland ===
[[Beeld:NG kerk De Aar-Suid 2.jpg|duimnael|regs|200px|Die NG gemeente De Aar-Suid is in 2011 ingelyf by die moedergemeente [[NG gemeente De Aar|De Aar]].]]
[[Beeld:NG kerk De Aar-Suid 1.jpg|duimnael|regs|220px|Die NG gemeente De Aar-Suid is in 2011 by die [[NG gemeente De Aar|moedergemeente De Aar]] ingelyf nadat die meeste NG lidmate van binne sy gemeentegrense weggetrek het.]]
[[Beeld:Ou NG kerk Campbell, Francois van der Merwe.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Campbell]] is omstreeks 1965 ingelyf by die [[NG gemeente Douglas]].]]
[[Beeld:NG kerk Marydale.jpg|duimnael|regs|200px|Die NG kerk Marydale (foto) is op [[1 Maart]] [[2001]] by die [[NG gemeente Prieska]] ingelyf.]]
[[Beeld:NG kerk Kimberley-Harmonie, Morné van Rooyen 2017.jpg|duimnael|regs|Kimberley-Harmonie het in 1999 ontstaan uit die samesmelting van Kimberley-Noord en -Suid.]]
Net ses heeltemal nuwe gemeentes is van 1985 tot 2015 in dié sinode gestig: [[Orania]] in 1999, Vanderkloof op [[13 November]] [[2011]] afgestig van Petrusville,<ref name="ngk54">[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=54 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Upington-Blydeville in 1985, Kimberley Bet-El in 2008 (afgestig van Kimberley-Harmonie), Kimberley-#Gacan op [[30 Oktober]] [[2011]] (afgestig van Kimberley-Harmonie vir bediening in die San-taal Khwê) en Kimberley-!Xun-Alfa in 2012. Kimberley-Harmonie het in 1999 as gevolg van die samesmelting van drie gemeentes ontstaan terwyl Petrusville-Uitsig, voorheen 'n NG Sendinggemeente, voor die ontstaan van die Verenigende Gereformeerde Kerk in 2005 deel geword het van die Noord-Kaaplandse Sinode. In 2011 het Petrusville-Vanderkloof in sy twee samestellende dele verdeel toe die piepklein gemeente Petrusville (gestig 1881) met 60 belydende lidmate op sy eie gestaan het en Vanderkloof met 129. Die getal gemeentes het dus met twee toegeneem en toe op 82 te staan gekom, vergeleke met 81 in 1985.
Die belydende lidmate het in die 30 jaar tussen 1985 en 2015 afgeneem van 48 954 tot 30 018, wat beteken die gemiddelde getal belydende lidmate per gemeente het gedaal van 604 tot 366, terwyl die sieletal (doop- en belydende lidmate saam) afgeneem het met sowat 49 persent. Teen 2018 het die belydende lidmate net 26 887 getel, maar was daar steeds 82 gemeentes.
# ''Campbell'' ingelyf by Douglas omstreeks 1965 toe die gemeente skaars 20 jaar oud was.
# ''De Aar-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente De Aar|De Aar]] in 2011.<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=8 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# ''Hartsvallei'' ingelyf by Hartskroon in 2006.<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=22 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# ''[[NG gemeente Marydale|Marydale]]'' ingelyf by [[NG gemeente Prieska|Prieska]] op [[1 Maart]] [[2001]].<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=60 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# ''[[NG gemeente Niekerkshoop|Niekerkshoop]]'' ingelyf by [[NG gemeente Prieska|Prieska]] op [[1 Maart]] [[2001]].<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=60 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# ''Sishen'' ingelyf by Kathu, wat van ''Sishen'' afgestig het.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=30 |title=Sinode Noord-Kaapland |access-date= 1 Februarie 2012 |archive-date= 2 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402105517/http://ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=30 |url-status=dead }}</ref>
# ''Kimberley-Militêr'' ingelyf by Kimberley-Harmonie in 2002.<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=35 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# ''[[NG gemeente Kimberley-Noord|Kimberley-Noord]]'' saamgesmelt met ''-Suid'' as Kimberley-Harmonie op [[25 Oktober]] [[1999]].<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=35 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# ''Kimberley-Suid'' saamgesmelt met ''[[NG gemeente Kimberley-Noord|-Noord]]'' as Kimberley-Harmonie op [[25 Oktober]] [[1999]].<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=35 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# ''[[NG gemeente Vergesig (Copperton)|Vergesig (Copperton)]]'' afgestig van Prieska op [[9 Maart]] [[1975]]; ingelyf by Prieska op [[22 November]] [[1987]]<ref>{{Cite web |url=http://www.noordkaapland.co.za/prieska/ |title=Sinode Noord-Kaapland |access-date= 3 November 2014 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005064215/http://www.noordkaapland.co.za/prieska/ |url-status=dead }}</ref>
# ''Vryburg-Oos'' het op [[1 Maart]] [[2011]] saamgesmelt met Vryburg ([[1883]]), nou bekend as Vryburg-Harmonie.<ref name="ngk54" />
Die volgende gemeentes se naam het verander:
* Boegoeberg → Groblershoop
* Vryburg → Vryburg-Harmonie
* Cathcart-Wes → Boetsap → Klein-Boetsap → Delportshoop<ref>[http://www.ngkerk.org.za/noordkaap/gemeentes_body.asp?gemeente_id=12 Sinode Noord-Kaapland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== KwaZulu-Natal ===
Dié sinode het van 1985 tot 2015 amper 45 persent van sy belydende lidmate en 'n kwart van sy gemeentes ('n daling van 71 tot 53<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/default.asp |title=NG Kerk in KwaZulu-Natal |access-date= 7 November 2010 |archive-date= 1 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110401041801/http://www.ngkerk.org.za/kzn/default.asp |url-status=dead }}</ref>) verloor. Die totaal sou selfs minder gewees het, as dit nie was dat [[Pongola]] (met sy 627 belydende lidmate in 2015) van die Oostelike Sinode na [[KwaZulu-Natal]] oorgedra is nie. Geen geheel en al nuwe gemeentes is in dié tydperk afgestig nie. Die laaste afstigting was Krantzkloof by [[Durban]] in [[1984]]. Al gemeentes wat ontstaan het, was deur samesmeltings oftewel eenwordings. Teen 2018 het die belydende lidmate net 18 849 getel, vergeleke met 19 991 'n jaar vantevore, terwyl die getal gemeentes onveranderd op 53 bly staan het.
Die mees opmerklike afname in die getal gemeente was in provinsie se twee stede. [[Pietermaritzburg]] het die gemeentes Drakensberg (weliswaar op die nabygeleë [[Ixopo]]), [[NG gemeente Pietermaritzburg-Wes|Pietermaritzburg-Wes]], Merrivale, Pietermaritzburg-Suid en [[NG gemeente Napierville|Napierville]] verloor en gekrimp van 'n ring met nege gemeentes tot net vier: Pietermaritzburg, Pietermaritzburg-Noord, Hayfields en Greytown. In Durban het die gemeentes Durban-Noord, Durban Reformed Congregation, [[NG gemeente Durban-Suid|Durban-Suid]], [[NG gemeente Montclair|Montclair]], Glenwood, Hillary en Malvern verlore gegaan, maar net Durban-Oos ontstaan, weliswaar uit 'n samesmelting.
# ''[[NG gemeente Babanango|Babanango]]'' ([[1918]]) in 1987 ingelyf by Melmoth.
# ''[[NG gemeente Bloukrans|Bloukrans]]'' ingelyf by [[NG gemeente Weenen|Weenen]].
# ''Cedarville'' eengeword met ''Matatiele'' as Cedarville-Matatiele toe die gemeentes in Oktober 1979 van [[NG Kerk in Oos-Kaapland|Oos-Kaapland se Sinode]] oorgedra is.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=3 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=31 Januarie 2012 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231857/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=3 |url-status=dead }}</ref>
# ''Drakensberg'' ingelyf by Kokstad in 2007.
# ''[[NG gemeente Dundee|Dundee]]'' eengeword met ''Dundee-Suid'' en ''[[NG gemeente Glencoe-Oos|Glencoe-Oos]]'' as Biggarsbergvallei op [[1 Junie]] [[2021]].
# ''Duisend Heuwels'', gestig op [[3 Augustus]] [[1980]], in 1985 ingelyf by sy moedergemeente, ''Pietermaritzburg-Suid''.
# ''Durban-Noord'' in Maart 2006 ingelyf by Umhlanga.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=27 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=31 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402232058/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=27 |url-status=dead }}</ref>
# ''Durban Reformed Congregation'' ontbind in 2004.
# ''[[NG gemeente Durban-Suid|Durban-Suid]]'' saamgesmelt op [[1 September]] [[2005]] met ''[[NG gemeente Montclair|Montclair]]'' as Durban-Oos.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=9 |title=Sinode KZN |access-date=30 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402232150/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=9 |url-status=dead }}</ref>
# [[Fynnland]] ontbind op [[30 September]] [[2019]] en word op [[1 Oktober]] [[2019]] een met Durban-Oos.
# ''Gelofte'' in 2013 ingelyf by [[NG gemeente Ladysmith|Ladysmith]].
# ''[[NG gemeente Glencoe|Glencoe]]'' ingelyf by Glencoe-Oos op [[1 Augustus]] [[2000]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=15 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=30 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231513/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=15 |url-status=dead }}</ref>
# ''Glenwood'' op [[15 Maart]] [[1992]] eengeword met [[NG gemeente Port Natal|Port Natal]] en [[NG gemeente Berea|Berea]], maar Berea stig opnuut af in 1997.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=59 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=31 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231046/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=59 |url-status=dead }}</ref>
# Hayfields en ''Pietermaritzburg-Suid'' smelt saam op [[1 Maart]] [[2012]] en behou die naam Hayfields.
# ''Hillary'' saamgesmelt met ''Malvern'' en [[NG gemeente Durban-Wes|Durban-Wes]] op [[13 November]] [[2011]] as Durban-Wes.
# ''Malvern'' saamgesmelt met ''Hillary'' en Durban-Wes op 13 November 2011 as [[NG gemeente Durban-Wes|Durban-Wes]].
# ''Matatiele'' saamgesmelt met ''Cedarville'' as Cedarville-Matatiele toe die gemeente in Oktober 1979 van Oos-Kaapland se sinode oorgedra is.
# ''Merrivale'' in 1999 ingelyf by [[NG gemeente Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=21 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=30 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231010/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=21 |url-status=dead }}</ref>
# ''[[NG gemeente Montclair|Montclair]]'' saamgesmelt op [[1 September]] [[2005]] met ''[[NG gemeente Durban-Suid|Durban-Suid]]'' as Durban-Oos.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=9 |title=Sinode KZN |access-date=30 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402232150/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=9 |url-status=dead }}</ref>
# ''[[NG gemeente Napierville|Napierville]]'' ingelyf by ''Pietermaritzburg-Wes'' op [[5 September]] [[1993]],<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=22 |title=Pietermaritzburg-Noord se geskiedenis |access-date=31 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402232044/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=22 |url-status=dead }}</ref> op sy beurt ingelyf by Pietermaritzburg-Noord op [[1 Maart]] [[2000]].
# ''Newcastle-Ngagane'' in 1998 ingelyf by Newcastle-Suid.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/07/7/4/14.html ''Beeld'']</ref>
# ''Newcastle-Suid'' ontbind op [[30 November]] [[2019]] en word op [[1 Desember]] [[2019]] een met Bergsig (Newcastle).
# ''Ngagane'' word in 1998 een met ''Newcastle-Suid''.
# ''Noordland (Empangeni)'' op [[1 Desember]] [[2005]] saamgesmelt met Empangeni.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerkempangeni.co.za/wabout.php |title=NG gemeente Empangeni se geskiedenis |access-date=31 Januarie 2012 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005064241/http://www.ngkerkempangeni.co.za/wabout.php |url-status=dead }}</ref>
# '' Pietermaritzburg Reformed Congregation'' (gestig in 1982) ingelyf by ''Durban Reformed Congreagtion''.
# ''Pietermaritzburg-Suid'' en Hayfields smelt saam op [[1 Maart]] [[2012]].<ref>[http://www.ngkerk.org.za/kzn/documents/ePosduif%2016%20-%20Gemeentes,%20Skolliekamp,%20SAKOV,%20Admin%20Konf,%20Studiebeurse.docx Nuusbrief van Sinode van KwaZulu-Natal]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# ''[[NG gemeente Pietermaritzburg-Wes|Pietermaritzburg-Wes]]'' ingelyf by [[NG gemeente Pietermaritzburg-Noord|Pietermaritzburg-Noord]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=22 |title=Sinode KZN |access-date=31 Desember 2010 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402232044/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=22 |url-status=dead }}</ref>
# ''Suid-Natal'' ingelyf by Kokstad en Cedarville-Matatiele in September 2001.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=3 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=31 Januarie 2012 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231857/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=3 |url-status=dead }}</ref>
# ''Vryheid-Suid'' en ''–Oos'' saamgesmelt in 1997 as Vryheid-Suidoos.<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=30 |title=Sinode van KwaZulu-Natal |access-date=31 Januarie 2012 |archive-date= 2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402231901/http://www.ngkerk.org.za/kzn/kzngemeentes_body.asp?gemeente_id=30 |url-status=dead }}</ref>
# ''Vryheid-Wes'' eengeword met [[NG gemeente Vryheid|die moedergemeente Vryheid]].
Die volgende gemeente se naam het verander:
* Danskraal Monument → Gelofte
* Dundee → Biggarsbergvallei
* Noordkus → Ballito Gesinskerk
=== Vrystaat ===
[[Beeld:NG kerk Reitz Peet Schabort 3.JPG|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Reitz]] waarby Reitz-Oos ingelyf is.]]
[[Beeld:NG kerk Reitz-Oos, Peet Schabort, argitek Hendrik Vermooten.JPG|duimnael|regs|160px|Die NG kerk Reitz-Oos is ingelyf by die [[NG gemeente Reitz|moedergemeente Reitz]].]]
[[Beeld:NG kerk Ooshoek George Pietersen.jpg|duimnael|regs|160px|Die NG gemeentes Rodenbeck sowel as Bloemfontein-Oos is ingelyf by die NG gemeente Ooshoek (foto).]]
[[Beeld:Gedenksteen oor die eenwording van die NG gemeentes Ooshoek en Rodenbeck.jpg|duimnael|regs|220px|Hierdie steen is aangebring in die NG kerk Ooshoek ter herinnering aan die eenwording van die gemeente met Rodenbeck.]]
Die [[NG Kerk Vrystaat|Vrystaatse Sinode]] het tussen 1985 en 2011 'n kwart van sy belydende lidmate verloor: van sowat 132 000 tot sowat 94 000. Binne die kort bestek van drie jaar het dit tot in 2013 verder tot 87 000 gedaal en binne die volgende twee jaar tot einde 2015 tot 81 321. In 2018 was dit 73 465. Die getal gemeentes het tot einde 2018 met net 16 tot 154 afgeneem, waarskynlik omdat die ontvolking van die platteland (waar elke dorp in baie gevalle reeds net een gemeente het of waar gemeentes steeds met 'n verminderde aantal lidmate kan funksioneer) nie so geredelik aanleiding gee tot die inlywing van gemeentes nie. Minstens agt gemeentes is egter in dié tydperk in en om [[Bloemfontein]] ingelyf en drie op [[Kroonstad]].
Nuwe gemeentes in dié tydperk gestig, is Aandbloem in 1999, Leeuwberg in [[1998]], Studentekerk in 1986, Universitasrif in 1986, Heuwelkruin in 1988 en Woodland Hills NG gemeenskapskerk ([[31 Oktober]] [[2010]], van Heuwelkruin afgestig),<ref>{{Cite web |url=http://www.woodlandsngkerk.co.za/Geskiedenis.aspx |title=Gemeente se webtuiste |access-date=11 Januarie 2012 |archive-date=12 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111212084151/http://www.woodlandsngkerk.co.za/Geskiedenis.aspx |url-status=dead }}</ref> almal in [[Bloemfontein]], [[Deneysville]], wat in [[1994]] van [[NG gemeente Oranjeville|Oranjeville]] afgestig het, Schonkenville in 2001 by Parys en Witteberge in [[1997]] op [[Bethlehem, Vrystaat|Bethlehem]]. Viljoensdrif (gestig in 1948) is ingelyf by Vaalpark, maar het in 2011 opnuut afgestig.
# ''[[NG gemeente Bethlehem|Bethlehem]]'' ingelyf by [[NG gemeente Bethlehem-Wes|Bethlehem-Wes]] in Januarie 2013.
# ''Bethlehem-Môrelig'' op [[1 Maart]] [[2018]] ingelyf by [[NG gemeente Bethlehem-Noord|Bethlehem-Noord]].
# ''[[NG gemeente Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]]'' in 1995 ingelyf by Ooshoek.
# ''[[NG gemeente Brandwag|Brandwag]]'' ingelyf by [[NG gemeente Bloemheuwel|Bloemheuwel]].
# ''Ficksburg-Noord'' ingelyf by Ficksburg.
# ''[[NG gemeente Goedemoed|Goedemoed]]'' ingelyf by [[NG gemeente Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]].
# ''Goldfields Reformed Congregation'' is ontbind.
# ''Hennenman-Oos'' in 2012 ingelyf by die moedergemeente [[NG gemeente Hennenman|Hennenman]].
# ''Hennenman-Wes'' in 2012 ingelyf by die moedergemeente [[NG gemeente Hennenman|Hennenman]].
# ''Kopanong'' (voorheen bekend as Kovsiekampus) ontbind op [[23 November]] [[2022]].
# ''Kroonheuwel'' ingelyf by Kroonheuwel-Noord op [[1 Januarie]] [[2016]].
# ''Kroonstad-Môrewag'' ingelyf by Kroonstad-Wes in Januarie 2015.
# ''Kroonstad-Sarel Cilliers'' het ontbind.
# ''Merriespruit'' ingelyf by Virginia-Wes.
# ''[[NG gemeente Monument|Monument]]'' ingelyf by Uitsig-Bloemfontein.
# ''Noordrand'' ingelyf by Hugenoot.
# ''Reitz-Oos'' ingelyf by [[NG gemeente Reitz|Reitz]] op [[18 Mei]] [[2008]].<ref>[http://kerkbode.co.za/amptelik-21-junie-2013/ ''Kerkbode'' se amptelike nuus.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705200200/http://kerkbode.co.za/amptelik-21-junie-2013/ |date= 5 Julie 2013 }} URL besoek op 3 Mei 2015.</ref>
# ''Reitzpark'' ([[Welkom]]) ontbind in 2011.
# ''[[NG gemeente Rodenbeck|Rodenbeck]]'' ingelyf by Ooshoek op [[1 Augustus]] [[1994]].
# ''Sasolburg'', ''Sasolburg-Noord'' en ''Sasolburg–Wes'' saamgesmelt as Sasolburg Vier Ankers.
# ''Sasolburg-Noord'', ''Sasolburg'' en ''Sasolburg–Wes'' saamgesmelt as Sasolburg Vier Ankers.
# ''Sasolburg-Wes'', ''Sasolburg'' en ''Sasolburg-Noord'' saamgesmelt as Sasolburg Vier Ankers.
# ''Seinheuwel'' ingelyf by [[NG gemeente Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]].
# ''Senekal-De Rust'' ingelyf by [[NG gemeente Senekal|Senekal]].
# ''[[Tempe]]'' ingelyf by [[NG gemeente Bloemfontein|Bloemheuwel]].
# [[NG gemeente Viljoensdrif|Viljoensdrif]] ingelyf by Vaalpark, stig af as afsonderlike gemeente in 2011.<ref>[http://maps.google.com/maps?q=viljoensdrif+free+state&hl=en&ll=-26.736403,27.922343&spn=0.006362,0.013078&client=gmail&hnear=Viljoensdrif,+Free+State,+South+Africa&t=h&z=17&layer=c&cbll=-26.736483,27.922362&panoid=aI7YBJ9GOuIIeSbeGR6DvA&cbp=12,291.85,,0,-7.97 Kerkgebou van Viljoensdrif op Google Maps]</ref>
# ''Viljoenskroon-Oos'' ingelyf by Viljoenskroon in 2008.
# ''Virginia-Oos'' ingelyf by Virginia.
# ''Virginia-Saaiplaas'' ingelyf by Harmonie.
# ''Welkom-Wespark'' ingelyf by Welkom-Wes.
# ''Wesselsbron'' ingelyf by [[Wesselsbron]].
=== Goudland ===
[[Beeld:Dutch Reformed Church Vereeniging-021.jpg|duimnael|regs|220px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Vereeniging]], waarby Vereeniging-Suid ingelyf is.]]
[[Beeld:NG kerk Krugersdorp 1917.jpg|duimnael|regs|220px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Krugersdorp]] omstreeks 1917. Dié gemeente was 120 jaar oud toe dit in 2010 by die [[NG gemeente Luipaardsvlei]] ingelyf word.]]
[[Lêer:Gereformeerde kerk Bloemhof, 27 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|regs|220px|Nadat die NG gemeente Bloemhof-Oos by [[NG gemeente Bloemhof|Bloemhof]] ingelyf is, het die [[Gereformeerde kerk Bloemhof]] die Oos-gemeente se kerkgebou oorgeneem.]]
Vier nuwe gemeentes is van 1985 tot 2015 gestig (maar die laaste reeds in 1991) in dié sinode in hoofsaaklik stedelike gebied wat snel uitgebrei het, naamlik [[NG gemeente Falcon Ridge|Falcon Ridge]] in [[1991]], [[NG gemeente Helikonpark|Helikonpark]] 1986, [[NG gemeente Klerksdorp-Doringkruin|Klerksdorp-Doringkruin]] in [[1990]] en Suikerbos ([[NG gemeente Drie Riviere-Oos|Drie Riviere-Oos]]) in 1985. Die totale getal gemeentes het nogtans afgeneem van 148 tot 138 en die getal belydende lidmate van byna 111 000 tot sowat 91 000. Tot einde 2018 het die getal gemeente met nog drie afgeneem en die getal belydende lidmate tot 77 245.
# ''[[NG gemeente Arconpark|Arconpark]]'' en ''[[NG gemeente Sonlandpark|Sonlandpark]]'' smelt saam as [[NG gemeente Lux Deo|Lux Deo]] in September 2013<ref>[http://kerkbode.co.za/amptelike-18-oktober/ Amptelike kennisgewings in die ''Kerkbode''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625225229/http://kerkbode.co.za/amptelike-18-oktober/ |date=25 Junie 2014 }}. URL besoek op 19 Oktober 2013.</ref>
# ''Bedworthpark'' ingelyf by [[NG gemeente Kollegepark|Kollegepark]].
# ''Bloemhof-Oos'' ingelyf by [[NG gemeente Bloemhof|Bloemhof]].
# ''[[NG gemeente Blyvooruitzicht|Blyvooruitzicht]]'' ingelyf by [[NG gemeente Carletonville|Carletonville]].
# ''[[NG gemeente Carletonville|Carletonville]]'' (waarby ''[[NG gemeente Oos-Driefontein]]'' en [[NG gemeente Blyvooruitzicht|Blyvooruitzicht]]'' ingelyf is) saamgesmelt met ''[[NG gemeente Oberholzer-Wes|Oberholzer-Wes]]'' as [[NG gemeente Carleton-Wes|Carletonville-Wes]].
# ''[[NG gemeente De Deur|De Deur]]'' ingelyf by [[NG gemeente Olyfdal|Olydal]] (voorheen Meyerton-Suid).
# ''[[NG gemeente Eerste Vesting|Eerste Vesting]]'' in 2020 ingelyf by [[NG gemeente Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]].
# ''Elkana'' ingelyf by [[NG gemeente Vanderbijlpark-Noord|Vanderbijlpark-Noord]].
# ''[[NG gemeente Florida|Florida]]'' op [[1 Oktober]] [[2014]] ingelyf by [[NG gemeente Constantiakruin|Constantiakruin]].
# ''[[NG gemeente Floridapark|Floridapark]]'' vroeg in 2016 ingelyf by [[NG gemeente Constantiakruin|Constantiakruin]].
# ''Glenharvie'' ingelyf by Westonaria.
# ''[[NG gemeente Glenharvie|Glenharvie]]'' ingelyf by [[NG gemeente Westonaria|Westonaria]].
# ''[[NG gemeente Herman Steyn|Herman Steyn]]'' ingelyf by [[NG gemeente Unitaspark|Unitaspark]].
# ''Historia'' ingelyf by [[NG gemeente Vanderbijlpark-Sentraal|Vanderbijlpark-Sentraal]] (2010).
# ''[[NG gemeente Klerksdorp|Klerksdorp]]'' ([[1889]]) ingelyf by [[NG gemeente Klerksdorp-Suid|Klerksdorp-Suid]].
# ''[[NG gemeente Kriel|Kriel]]'' (Maraisburg) ingelyf by [[NG gemeente Florida|Florida]].
# ''[[NG gemeente Krugersdorp|Krugersdorp]]'' ([[7 Junie]] [[1890]]) saamgesmelt in 2010 met [[NG gemeente Luipaardsvlei|Luipaardsvlei]].
# ''Krugersdorp-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Suiderlig|Suiderlig]] (voorheen bekend as Krugersdorp-Wes).
# ''Lichtenburg-Wes'' en ''Lichtenburg-Noord'' saamgesmelt op [[1 Maart]] [[2011]] as [[NG gemeente Lig en Lewe Lichtenburg|Lig en Lewe Lichtenburg]].
# ''[[NG gemeente Noordvaal|Noordvaal]]'' ingelyf by [[NG gemeente Orkney|Orkney]] omstreeks 2021.
# ''[[NG gemeente Ontdekkers|Ontdekkers]]'' saamgesmelt met ''Ontdekkers-Noord'' as ''[[NG gemeente Ontdekkerskruin|Ontdekkerskruin]]'' in 2004.
# ''[[NG gemeente Ontdekkerskruin]]'' op [[1 Oktober]] [[2015]] ingelyf by [[NG gemeente Veranderde Lewens|Veranderde Lewens]].
# ''Ontdekkers-Noord'' saamgesmelt met ''[[NG gemeente Ontdekkers|Ontdekkers]]'' as ''[[NG gemeente Ontdekkerskruin|Ontdekkerskruin]]'' in 2004.
# ''Oos-Driefontein'' ingelyf by [[NG gemeente Carletonville|Carletonville]].
# [[NG gemeente Ottosdal|Ottosdal]] en ''[[NG gemeente Ottosdal-Suid|Ottosdal-Suid]]'' smelt in 2022 saam as Ottosdal.
# ''[[NG gemeente Peacehaven|Peacehaven]]'' ingelyf by [[NG gemeente Drie Riviere-Oos|Drie Riviere-Oos]].
# ''[[NG gemeente Randfontein|Randfontein]]'' ([[1939]]) ingelyf by [[NG gemeente Randfontein-Noord|Randfontein-Noord]].
# ''[[NG gemeente Roodepoort|Roodepoort]] in 2018 ingelyf by Horison.
# ''[[NG gemeente Roodepoort-Noord]]'' op [[1 Maart]] [[2016]] ingelyf by [[NG gemeente Horison-Noord|Horison-Noord]].
# ''[[NG gemeente Sonlandpark|Sonlandpark]]'' en ''Arconpark'' smelt saam as [[NG gemeente Lux Deo|Lux Deo]] in September 2013.<ref>[http://kerkbode.co.za/amptelike-18-oktober/ Amptelike kennisgewings in die ''Kerkbode''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625225229/http://kerkbode.co.za/amptelike-18-oktober/ |date=25 Junie 2014 }}. URL besoek op 19 Oktober 2013.</ref>
# ''[[NG gemeente Vanderbijlpark-Noord|Vanderbijlpark-Noord]]'' en ''[[NG gemeente Vanderbijlpark-Tuine]]'' in 2018 saamgesmelt as [[NG gemeente Collage|Collage]].
# ''Venterspost'' ingelyf by [[NG gemeente Westonaria]] (Venterspost).
# ''Vereeniging-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Vereeniging|Vereeniging]].
# ''Voorwaarts'' ingelyf by ''[[NG gemeente Arconpark|Arconpark]]'', nou [[NG gemeente Lux Deo|Lux Deo]].
# ''Zeerust-Noord'' omstreeks 2017 ingelyf by [[NG gemeente Zeerust|Zeerust]].
Die volgende gemeentes se naam het verander:
* Burgershoop → Krugersdorp-Wes → [[NG gemeente Suiderlig|Suiderlig]]
* Grasmere → [[NG gemeente Spioenkop|Spioenkop]]
* Helikonpark → Teteléstai
* Krugersdorp-Wes → [[NG gemeente Suiderlig|Suiderlig]]
* Meyerton-Suid → [[NG gemeente Olyfdal|Olyfdal]]
* Noordwesrand → [[NG gemeente Muldersdrif|Muldersdrif]]
* Potchefstroom-Suid → [[NG gemeente Suiderkruis|Suiderkruis]]
* Rissiville → [[NG gemeente Coram Deo|Coram Deo]]
* Roodepoort-Oos → [[NG gemeente Veranderde Lewens|Veranderde Lewens]]
* Vanderbijlpark-Noord en -Tuine → Collage Gemeente
* Venterspos(t) → [[NG gemeente Westonaria|Westonaria]]
* Venterspost-Wes → Venterspost (ingelyf by [[NG gemeente Westonaria|Westonaria]])
* Vereeniging-Oos → [[NG gemeente Kerk tussen die Mielielande|Kerk tussen die Mielielande]]
* Vereeniging-Wes → [[NG gemeente De Deur|De Deur]]
* Welgemoed → [[NG gemeente Coligny|Coligny]]
=== Noordelike Sinode ===
[[Beeld:NG kerk Eloffsdal 1950.jpg|duimnael|regs|200px|Toe die NG gemeente Mootvallei op 1 September 2011<ref>[https://www.facebook.com/groups/261652647210056/ Mootvallei se Facebook-groep.]</ref> ontstaan uit die gemeentes Eloffsdal-Wes, Magaliesfort en Eloffsdal, is dié kerkgebou van laasgenoemde gemeente by Voortrekkerweg 619 (intussen verander na Steve Bikoweg), Gezina, reeds jare vantevore vervang deur 'n siersteengebou in die Neo-Bisantynse boustyl op die hoek van Klesserlaan en Fred Nicholsonstraat, Mayville.]]
[[Beeld:NG kerk Bronberg 1960.jpg|duimnael|regs|200px|Die [[NG gemeente Bronberg]] is ingelyf by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]], tesame met Arcadia, waarby Meintjeskop reeds ingelyf was, Harmonie en Burgerspark.]]
Die mees opvallende verskynsel in dié Sinode, wat eers bekendgestaan het as die Sinode van Noord-Transvaal, is die verdwyning van vyf van die middestadse gemeentes in [[Pretoria]]. In 1985 het die gemeentes [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]], [[NG gemeente Bronberg|Bronberg]], Burgerspark, Arcadia, Meintjeskop en Harmonie 'n gesamentlike lidmaattal van byna 17 000 gehad. Trouens, net Meintjeskop (ook die eerste van die gemeentes wat ingelyf is) het minder lidmate gehad as die lidmaattal van die enigste oorblywende gemeente in 2008, [[Pretoria]], waarby al die ander gemeentes ingelyf is. Daar was in 2008 meer as tien keer minder lidmate in die gebied wat eers die ses gemeentes beslaan het, en wat in 2008 almal deel gevorm het van die gemeente Pretoria. Die geweldige afname in die NG lidmaattal kan toegeskryf word aan die grootskaalse verhuising van [[Afrikaans]]sprekendes uit stadsbuurte soos [[Arcadia, Pretoria|Arcadia]], [[Sunnyside, Pretoria|Sunnyside]] en die middestad self. Hulle plek is in die meeste gevalle ingeneem deur swart inwoners wat met die afskaffing van die [[Groepsgebiedewet]] die eerste keer die geleentheid gekry het om na aan hulle werksplek in die middestad te kom woon. Dieselfde neiging het in die weste van die stad gebeur, waar die gemeentes [[NG gemeente Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]], Kwaggasrand en [[NG gemeente Ebenhaeser|Ebenhaeser]] by [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]]<ref>[http://www.ngwespoort.co.za/ NG gemeente Wespoort]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ingelyf is. Van 1990 tot 2011 het die getal gemeentes van 139 tot 112 (Midde-Afrika uitgesluit) afgeneem. En teen 2018 tot 105.
# ''Akasia'' ingelyf by Wonderpark.
# Andrew Murray ingelyf by Lynnwood, herstig in 2006.
# ''Arcadia'' ingelyf by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]].
# ''Beatrice'' ingelyf by [[NG gemeente Harare|Harare]].
# Bendorpark ingelyf by Pietersburg-Oos, naam verander na Kremetart.
# Bergtuin en Jan Niemandpark kombineer.
# ''[[NG gemeente Bronberg|Bronberg]]'' ingelyf by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]].
# ''Burgerspark'' ingelyf by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]].
# ''Capital Park-Oos'' saamgesmelt met ''[[NG gemeente Capital Park|Capital Park]]'' as Capital Park-Concordia.
# ''[[NG gemeente Chivhu|Chivhu]]'' ingelyf by ''Beatrice'', daarna by [[NG gemeente Harare|Harare]].
# ''Cornerstone Congergation'' (Engelssprekende gemeente in [[Harare]]) ontbind.
# ''[[NG gemeente Ebenhaeser|Ebenhaeser]]'' ingelyf by [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]].
# ''[[NG gemeente Elandsrand|Elandsrand]]'' saamgesmelt met [[NG gemeente Krokodilrivier|Krokodilrivier]].
# ''[[NG gemeente Eloffsdal|Eloffsdal]]'', in 1908 gestig as tweede gemeente in [[Pretoria]], in 2011 saamgesmelt met ''Eloffsdal-Wes'' en ''Magaliesfort'' as Mootvallei.
# ''Eloffsdal-Wes'' in 2011 saamgesmelt met ''Eloffsdal'' en ''Magaliesfort'' as Mootvallei.
# ''Erasmia'' op [[1 Maart]] [[2019]] ingelyf by Raslouw.
# ''Harmonie'' ingelyf by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]].
# ''[[NG gemeente Hartbeeshoek|Hartbeeshoek]]'' ingelyf by Wonderpark.
# ''[[NG gemeente Hartbeesspruit|Hartbeesspruit]]'' saamgesmelt op [[13 September]] [[1998]] met ''Queenswood'' as Hartbeesspruit-Queenswood.<ref>{{Cite web |url=http://wiki.up.ac.za/index.php?title=ABLEWIKI:NG_Kerk_Hartbeesspruit-Queenswood_-_%22Klipkerk%22 |title=WikiUP |access-date= 8 Januarie 2011 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005064313/http://wiki.up.ac.za/index.php?title=ABLEWIKI:NG_Kerk_Hartbeesspruit-Queenswood_-_%22Klipkerk%22 |url-status=dead }}</ref>
# ''Jakaranda'' ingelyf by Riviera as [[NG gemeente Riviera-Jakaranda|Riviera-Jakaranda]].
# ''Kwaggasrand'' ingelyf by [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]].
# ''Lugmagbasis-Pietersburg'' ingelyf by Renosterpoort.
# ''Lugmaggimnasium'' ingelyf by Valhalla.
# ''[[NG gemeente Marondera|Marondera]]'' en ''[[NG gemeente Rusape|Rusape]]'' ingelyf by Harare.
# ''Magaliesfort'' in 2011 saamgesmelt met ''Eloffsdal'' en ''Eloffsdal-Wes'' as Mootvallei.
# ''Meintjeskop'' ingelyf by ''Arcadia'', op sy beurt by [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]].
# ''Monavoni'' in 1996 ingelyf Raslouw.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/02/12/16/5.html ''Beeld'']</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.raslouw.co.za/Personeel_leraars.html |title=NG gemeente Raslouw se webwerf |access-date=20 September 2011 |archive-date=29 Januarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110129235222/http://www.raslouw.co.za/Personeel_leraars.html |url-status=dead }}</ref>
# ''Nederlandstaligen (Petrakerk)'' ingelyf by [[NG gemeente Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]].
# ''Phalaborwa-Noord'' ingelyf by Phalaborwa.
# ''Potgietersrus-Oos'' op [[1 Julie]] [[2016]] ingelyf by Pietpotgietersrus, nou Piet Potgietersrust.
# ''[[NG gemeente Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]]'' ([[1928]]) ingelyf by ''Floraunapark'', nou Florauna.
# ''Pretoria-Kollegerand'' ingelyf by Universiteitsoord.
# ''Pretoria-Polisiekollege'' ingelyf by [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]].
# ''[[NG gemeente Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]]'' ([[1925]]) ingelyf by [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]].
# ''Queenswood'' saamgesmelt met ''Hartbeesspruit'' as Hartbeesspruit-Queenswood.
# ''Rustenburg-Voorspoed'' ingelyf by [[NG gemeente Rustenburg|Rustenburg]] in 1994.
# ''Rutenburg-Wes'' ingelyf by [[NG gemeente Rustenburg|Rustenburg]] in 2020.
# ''Schanshoogte'' ingelyf by Valhalla.
# ''Soekmekaar'' op [[3 April]] [[2022]] ingelyf by [[NG gemeente Louis Trichardt|Louis Trichardt]].
# ''Sonop'' ingelyf by Brits.
# ''Tek'' ingelyf by (onbekend).
# ''Valhalla-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Valhalla|Valhalla]].
# ''Villieria-Oos'' ingelyf by Waverley.
# ''[[NG gemeente Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]]'' ingelyf by ''Skanskop'' as ''Schanshoogte'', op sy beurt ingelyf by Valhalla.
# ''Voortrekkerhoogte-Oos'' ingelyf by ''Skanskop'' as ''Schanshoogte'', op sy beurt ingelyf by Valhalla.
# ''Voortrekkerhoogte-Wes'' ingelyf by ''Skanskop'' as ''Schanshoogte'', op sy beurt ingelyf by Valhalla.
Die volgende gemeentes se naam het verander:
* Floraunapark → Florauna, ná inlywing van [[NG gemeente Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]]
* Hartbeesspruit-Queenswood → Queenswood
* Pietersburg-Oos (waarby ingelyf Bendorpark) → Kremetart
* Pietpogietersrus → Piet Potgietersrust
* Potgietersrus-Suid → Hulp en Hoop Gemeenskapskerk
* Rustenburg-Noord → [[NG gemeente Northam|Northam]]
* Waterberg-Noord → [[NG gemeente Vaalwater|Vaalwater]]
* Wierdapark-Suid → Kerk-in-Suid
=== Hoëveld ===
[[Lêer:Ou NG kerk Edenvale-Noord, Morné van Rooyen, 1 Januarie 2018.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Edenvale-Noord]] (foto) is ingelyf by [[NG gemeente Edenvale|Edenvale]].]]
[[Lêer:Gewese NG kerk Belgravia, Morné van Rooyen, 30 Desember 2017.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Belgravia]] (foto) is omstreeks 1980 by die [[NG gemeente Malvern]] ingelyf.]]
[[Lêer:NG kerk Boksburg, Klipkerk, 30 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|regs|160px|Die [[NG gemeente Boksburg]], ingelyf by [[NG gemeente Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]].]]
[[Beeld:NG kerk Germiston, 31 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|regs|160px|Die [[NG gemeente Germiston]] se kerkgebou.]]
[[Lêer:Eertydse NG kerk Fordsburg, Mayfair, 3 Januarie 2018, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|regs|220px|Die destydse [[NG gemeente Fordsburg]] se kerkgebou is in 'n moskee omskep.]]
[[Lêer:NG kerk Boksburg Daniel Myburgh.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Boksburg]] (foto) is ingelyf by [[NG gemeente Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]].]]
[[Beeld:NG kerk Boksburg-Noord 1949.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Boksburg-Noord]], gestig in 1936, is by [[NG gemeente Boksburg-Oos|Boksburg-Oos]] ingelyf. H.J. Klopper het die hoeksteen van die "Voortrekkerkerk op die Pad van Suid-Afrika" gelê.]]
[[Beeld:NG kerk Johannesburg Braamfontein 1987.jpg|duimnael|regs|210px|Nadat [[NG gemeente Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] by [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]] ingelyf is, is die moedergemeente se kerk in [[Braamfontein]] gesloop.]]
[[Beeld:NG kerk Alberton GGSA.jpg|duimnael|regs|220px|Die [[NG gemeente Alberton]] is in 2010 ingelyf by Alberton-Wes.]]
[[Beeld:NG kerk Benoni-Wes Peet Schabort.JPG|duimnael|regs|220px|Nadat Benoni-Wes ingelyf is by [[NG gemeente Benoni|Benoni]], het die saamgestelde gemeente Benoni-Wes se kerkgebou gebruik waarvan ds. J.H.T. Reyneke die hoeksteen op [[17 Oktober]] [[1953]] gelê het.]]
[[Beeld:NG kerk Benoni Peet Schabort.JPG|regs|220px|duimnael|[[NG gemeente Benoni|Benoni]] se kerkgebou was in gebruik tot Benoni-Wes by dié gemeente ingelyf is, waarna die gemeente die Wes-kerkgebou gebruik het. Met die inlywing van Benoni by Farrarmere in 2014, waarna Farrarmere as Jubilaté bekendgestaan het, is ook Benoni-Wes se gebou nie meer 'n NG kerk nie.]]
[[Beeld:NG kerk Bethal-Oos, Peet Schabort.JPG|duimnael|regs|160px|Die NG gemeente Bethal-Noord (gestig in 1976) is in 2016 ingelyf by Bethal-Oos (gestig in 1966, foto).]]
Wat in [[Kaapstad]] se suidelike voorstede, die middestede van [[Pretoria]], [[Bloemfontein]], [[Durban]], [[Krugersdorp]], [[Klerksdorp]], [[Springs]], [[Benoni]], [[Boksburg]], [[Alberton]], [[Roodepoort]] en [[Germiston]] gebeur het, het ook in [[Johannesburg]] gebeur toe voormalige blanke groepsgebiede betrek is deur meesal swart intrekkers, wat voorheen ver buite die stad in townships moes woon. In [[Johannesburg]] was die geografiese gebied waarin dié neiging voorgekom het, net baie groter, en het dit tot die verdwyning van byna 20 gemeentes gelei. [[Afrikaans]]sprekendes het uit talle dele oos, wes, noord en suid van die middestad na verder geleë gebiede verhuis, terwyl die teenoorgestelde gegeld het vir swart inwoners.
In die ooste van die Goudstad is [[NG gemeente Belgravia|Belgravia]] eers by [[NG gemeente Malvern|Malvern]] ingelyf en [[NG gemeente Bezuidenhoutsvallei|Bezuidenhoutsvallei]] by [[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]], waarna Malvern en Jeppestown as [[NG gemeente Kensington|Kensington]] saamsmelt in 1992. In die weste het [[NG gemeente Aucklandpark|Aucklandpark]] met [[NG gemeente Melville|Melville]] saamgesmelt, terwyl sewe gemeentes, naamlik [[NG gemeente Cottesloe|Cottesloe]], [[NG gemeente Mayfair|Mayfair]], [[NG gemeente Fordsburg|Fordsburg]], [[NG gemeente Langlaagte|Langlaagte]], [[NG gemeente Crosby-Wes|Crosby-Wes]], [[NG gemeente Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] en [[NG gemeente Brixton|Brixton]], uiteindelik regstreeks of onregstreeks in die enkele gemeente [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]] verenig is. In 2011 het [[NG gemeente Claremont|Claremont]] ook ophou bestaan. In die noorde en noordooste is Johannesburg-Sterrewag en Noordoosrand by [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] ingelyf en in 1999 smelt die gemeente saam met die Andrew Murray Congregation, wat tans hoofsaaklik 'n Engelstalige gemeente is, terwyl [[NG gemeente Parkhurst|Parkhurst]] by Parksig ingelyf is, waarna dit Parkkruin geword het. In die suide is [[NG gemeente Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] en [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]] verenig as [[NG gemeente Deo Gloria|Deo Gloria]]. [[NG gemeente Rosettenville|Rosettenville]] en [[NG gemeente Suid-Rand|Suid-Rand]] is ingelyf by [[NG gemeente Klipriviersberg|Klipriviersberg]], en Doornkop en Lougherin by [[NG gemeente Mondeor|Mondeor]].
In die Johannesburgse middestad het die gemeentes [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]] en [[NG gemeente Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] (die sogenaamde Irenekerk) in 1985 nog saam meer as 2 000 lidmate gehad. [[NG gemeente Aucklandpark|Aucklandpark]] (1995) en Johannesburg-Oos (1997) is later by Johannesburg ingelyf, maar uiteindelik het Aucklandpark met [[NG gemeente Melville|Melville]] saamgesmelt as die Melville Kruisgemeente. In die verkleinde Johannesburgse gemeente (wat in die sogenaamde Irenekerk van die ou Johannesburg-Oos dienste hou) was daar in 2008 minder as 200 lidmate oor en in 2011 60.
Aan die Oos-Rand is die sesde ([[NG gemeente Boksburg|Boksburg]], 1894), tiende ([[NG gemeente Germiston|Germiston]], 1899), veertiende ([[NG gemeente Benoni|Benoni]], 1914), vyftiende ([[NG gemeente Alberton|Alberton]], 1916)<ref>[http://www.ngkalberton.org.za/index.php?option=com_content&view=article&id=75&Itemid=52 Gemeentegeskiedenis]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en 25ste ([[NG gemeente Boksburg-Noord|Boksburg-Noord]], 1936) oudste gemeentes in die Sinode by dogtergemeentes ingelyf vanweë die verandering in dié gebiede se demografie. Ook aan die Oos-Rand is Kemptonpark-Wes by Edleen ingelyf is, Randpark by Alberton-Suid, [[NG gemeente Springs|Springs]] by [[NG gemeente Springs-Noord|Springs-Noord]], Springs-Sentraal by Selectionpark, Edenvale-Noord by Edenvale, Elandspoor en Andrew Murray Senderwood by Primrose-Môrewag, Esselenpark by Birchleigh-Noord, [[NG gemeente Benoni-Wes|Benoni-Wes]] by [[NG gemeente Benoni|Benoni]], wat in 2012 by Farrarmere ingelyf is en nou bekendstaan as Jubilaté, Karee by Dunnottar, [[NG gemeente Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] by [[NG gemeente Brakpan-Wes|Brakpan-Wes]], en Leondale by Elsburg-Suid.
Nuwe gemeentes tussen 1985 en 2016 gestig, is Andrew Murray Senderwood (in 2005 vir [[Engels]]sprekende lidmate; in 2012 ingelyf by Primrose-Môrewag), Birchleigh-Noord (in 1986), Deo Gloria (uit Johannesburg-Suid en [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]] in 1994), Effata-vir-Dowes (in 1991), [[NG gemeente Kensington|Kensington]] (wat in 1993 uit die samesmelting van [[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]] en [[NG gemeente Malvern|Malvern]] ontstaan het) en Trichardt (in 1987). Die getal gemeentes in die sinodale gebied het gedaal van 145 in 1985 tot 128 in 2008 en 118 begin 2016. Teen vroeg 2019 het nog drie ophou bestaan.
Die statistiek agterin die ''Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke'' stem nie altyd ooreen met die syfers in die ''Jaarboek'' se afdeling met gemeentebesonderhede nie: Die belydende lidmate agterin die 2013-boek is 84 443, maar al die gemeentes se belydende lidmate saamgetel, is 86 511. Dit is nietemin 'n merkwaardige afname sedert die 2010-syfer van 92 502 en 1995 se 102 751. Die jaarlikse afname van 1995 tot 2013 was 902, maar dit is blykbaar aan die versnel, want van 2005 tot 2013 was die afname 1 220 per jaar en van 2010 tot 2013 'n volle 1 997 per jaar. Die syfer in die ''Jaarboek van 2016'' is 77 843. Tussen 2013 en 2016 het die afname versnel tot 2 200 per jaar. As die afname teen dié tempo voortduur, sal daar teen 2051 nie 'n enkele lidmaat in die Hoëveldse Sinode oorbly nie. Teen einde 2018 het hulle 68 926 getel, 2 911 minder as 'n jaar vantevore.
# ''[[NG gemeente Aasvoëlkop|Aasvoëlkop]]'' smelt op [[1 Julie]] [[2018]] met ''[[NG gemeente Linden|Linden]]'' saam as [[NG gemeente Aan-die-Berg|Aan-die-Berg]].
# ''[[NG gemeente Alberton|Alberton]]'' (1916) ingelyf by [[NG gemeente Alberton-Wes|Alberton-Wes]] op [[28 November]] [[2010]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkalberton.org.za/ |title=Webtuiste van Alberton-Wes |access-date=21 Desember 2010 |archive-date=21 Maart 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321020802/http://www.ngkalberton.org.za/ |url-status=dead }}</ref>
# ''Andrew Murray'' saamgesmelt met [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] as Johannesburg-Noord/Andrew Murray en van November 2011 af bekend as net Andrew Murray.
# ''Andrew Murray Senderwood'' ingelyf in 2012 by [[NG gemeente Omnia|Primroseheuwel]], nou Omnia.
# ''[[NG gemeente Aucklandpark|Aucklandpark]]'' ingelyf by [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]], later by [[NG gemeente Melville|Melville]].
# ''[[NG gemeente Belgravia|Belgravia]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Malvern|Malvern]]''.
# ''[[NG gemeente Benoni|Benoni]]'' (1914) in 2014 ingelyf by Farrarmere; nuwe naam Jubilaté.
# ''[[NG gemeente Benoni-Wes|Benoni-Wes]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Benoni|Benoni]]''.
# ''Bethal-Noord'' in Maart 2016 ingelyf by Bethal-Oos.
# ''[[NG gemeente Bezuidenhoutsvallei|Bezuidenhoutsvallei]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]]''.
# ''[[NG gemeente Boksburg|Boksburg]]'' (1894) ingelyf by [[NG gemeente Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] in 2011.
# ''[[NG gemeente Boksburg-Noord|Boksburg-Noord]]'' ([[1936]]) ingelyf by [[NG gemeente Boksburg-Oos|Boksburg-Oos]] (nou Differentia).
# ''[[NG gemeente Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]]'' ingelyf by [[NG gemeente Brakpan-Wes|Brakpan-Wes]].
# ''[[NG gemeente Brixton|Brixton]]'' op [[1 Maart]] [[1993]] saamgesmelt met ''[[NG gemeente Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]]'' as [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]]; nou Brixton Kerk.
# ''[[NG gemeente Claremont|Claremont]]'' op [[28 Augustus]] [[2011]] ingelyf by [[NG gemeente Waterval|Waterval]].<ref>[http://www.kerkbode.co.za/InternetBrieweLees.asp?type=2&ID=1650 Die Kerkbode se webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# ''[[NG gemeente Cottesloe|Cottesloe]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Brixton|Brixton]]''.
# ''[[NG gemeente Crosby|Crosby]]'' laaste erediens op Sondag 6 Augustus 2023.
# ''[[NG gemeente Crosby-Wes|Crosby-Wes]]'' ingelyf by [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]].
# ''De Gloria Gemeenskapskerk'' in 2022 met ''[[NG gemeente Mondeor|Mondeor]]'' en ''[[NG gemeente Townsview|Townsview]]'' saamgesmelt as Ligbaken Gemeente.
# ''Doornkop'' ingelyf by ''[[NG gemeente Mondeor|Mondeor]]''.
# ''Edenvale-Noord'' ingelyf by [[NG gemeente Edenvale|Edenvale]].
# ''Elandspoor'' ingelyf by [[NG gemeente Primrose-Môrewag|Primrose-Môrewag]].
# ''Esselenpark'' ingelyf by Birchleigh-Noord.
# ''Evander-Wes'' ingelyf by Evander.
# ''[[NG gemeente Fordsburg|Fordsburg]]'' (1896) sien ''Goudstad''.
# ''[[NG gemeente Germiston|Germiston]]'' ingelyf by Lambton.
# ''Goudstad'' (voorheen ''[[NG gemeente Fordsburg|Fordsburg]]'', waarby ''[[NG gemeente Mayfair|Mayfair]]'' vroeër ingelyf is) saamgesmelt met ''[[NG gemeente Langlaagte|Langlaagte]]'' as ''Goudlaagte'', waarvan die naam spoedig weer ''Langlaagte'' geword het.
# ''[[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]]'' (1897) en ''[[NG gemeente Malvern|Malvern]]'' saamgesmelt as [[NG gemeente Kensington|Kensington]].
# ''[[NG gemeente Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]]'' ([[1897]]) ingelyf by [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]].
# ''Johannesburg-Sterrewag'' ingelyf by [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]].
# ''[[NG gemeente Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]]'' saamgesmelt met ''[[NG gemeente Turffontein|Turffontein]]'' (1906) as ''Deo Gloria''.
# ''[[NG gemeente Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]]'' op 1 Maart 1993 saamgesmelt met ''[[NG gemeente Brixton|Brixton]]'' as [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]].
# ''Kemptonpark-Wes'' ingelyf by Edleen.
# ''Karee'' ingelyf by Dunnottar.
# ''Kinross'' by Secunda-Goede Hoop op [[1 Julie]] [[2017]].
# ''[[NG gemeente Klipriviersberg|Klipriviersberg]] in 2018 ingelyf by ''[[NG gemeente Townsview|Townsview]]''.
# ''[[NG gemeente Kroonrand|Kroonrand]]'' saamgesmelt met ''Deo Gloria'' as ''Deo Gloria Gemeenskapskerk''.
# ''[[NG gemeente Langlaagte|Langlaagte]]'' (1892) ingelyf by [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]].
# ''Leondale'' ingelyf by [[NG gemeente Elsburg-Suid|Elsburg-Suid]].
# ''[[NG gemeente Linden|Linden]]'' smelt op [[1 Julie]] [[2018]] met ''[[NG gemeente Aasvoëlkop|Aasvoëlkop]]'' saam as [[NG gemeente Aan die Berg|Aan die Berg]].
# ''[[NG gemeente Lindenpark|Lindenpark]]'' ingelyf by [[NG gemeente Fontainebleau|Fontainebleau]] in 2021.
# ''Lougherin'' ingelyf by [[NG gemeente Mondeor|Mondeor]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ngkerk.org.za/gemeentes.asp?page=6&gemeente=l&offset=40 |title=NG Kerk-webtuiste |access-date= 8 Januarie 2011 |archive-date= 5 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005064346/http://www.ngkerk.org.za/gemeentes.asp?page=6&gemeente=l&offset=40 |url-status=dead }}</ref>
# ''[[NG gemeente Malvern|Malvern]]'' en ''[[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]]'' (1897) saamgesmelt as [[NG gemeente Kensington|Kensington]].
# ''[[NG gemeente Mayfair|Mayfair]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Fordsburg|Fordsburg]]''.
# ''[[NG gemeente Mondeor|Mondeor]]'' in 2022 saamgesmelt met ''[[NG gemeente Townsview|Townsview]]'' en ''De Glora Gemeenskapskerk'' as Ligbaken Gemeente.
# ''Noordoos-Rand'' ingelyf by [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]].
# ''[[NG gemeente Parkhurst|Parkhurst]]'' ingelyf by ''Parksig'', nou Parkkruin.
# ''Portugese gemeente Johannesburg'' het ontbind.
# ''Randpark'' ingelyf by [[NG gemeente Alberton-Suid|Alberton-Suid]].<ref>[http://www.albertonsuid.com/page/wie-is-ngkas Alberton-Suid se webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# ''Riebeeckpark'' in 2015 ingelyf by Kemptonpark-Noord.
# ''[[NG gemeente Rosettenville|Rosettenville]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Klipriviersberg|Klipriviersberg]]''.
# ''[[NG gemeente Springs|Springs]]'' in 2014 ingelyf by [[NG gemeente Springs-Noord|Springs-Noord]].
# ''Springs-Sentraal'' by Selectionpark.
# ''[[NG gemeente Suid-Rand|Suid-Rand]]'' ingelyf by ''[[NG gemeente Klipriviersberg|Klipriviersberg]]''.
# ''[[NG gemeente Townsview|Townsview]]'' in 2022 saamgesmelt met ''Deo Gloria Gemeenskapskerk'' en ''[[NG gemeente Mondeor|Mondeor]]'' as Ligbaken Gemeente.
# ''Trichardt'' ingelyf by [[NG gemeente Secunda|Secunda]].
# ''[[NG gemeente Turffontein|Turffontein]]'' (1906) saamgesmelt met ''[[NG gemeente Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]]'' as [[NG gemeente Deo Gloria|Deo Gloria]].<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/02/26/10/5.html ''Beeld'']</ref>
# ''Vaste Burg'' ingelyf by [[NG gemeente Heidelberg, Gauteng|Heidelberg]].
# ''[[NG gemeente Westdene|Westdene]]'' op [[1 November]] [[2018]] ingelyf by [[NG gemeente Greymont|Greymont]], nou bekend as Greydene.
Die volgende gemeentes se naam het verander:
* Boksburg-Oos → Differentia
* Ferndale → [[NG gemeente Randburg|Randburg]]
* Geduld-uitbreiding → [[NG gemeente Springs-Noord|Springs-Noord]]
* [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] → Andrew Murray
* Parksig → Parkkruin Familiekerk
* [[NG gemeente Omnia|Primroseheuwel]] → Omnia, hoewel nog amptelik bekend onder ou naam<ref>[http://kerkbode.co.za/amptelik-7-junie/ Amptelike nuus op Kerkbode.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130814104153/http://kerkbode.co.za/amptelik-7-junie/ |date=14 Augustus 2013 }}.</ref>
* [[NG gemeente Greymont|Greymont]] (Waarby Westdene ingelyf is) → Greydene
* Ranndburg-Suid → Domus Dei Randburg-Suid
=== Oostelike Sinode ===
Die voormalige Oos-Transvaalse Sinode het van 1985 tot 2012 'n merkwaardige toename van 21 000 belydende lidmate tot 99 000 beleef, die enigste Sinode buiten Wes-en-Suid-Kaapland waar die getal lidmate nié afgeneem het nie. Teen 2014 het dit egter teruggesak tot 95 288 en teen 2018 tot 89 383. Dit is ondanks die insluiting by KwaZulu-Natal van Pongola. Die toename was hoofsaaklik in die oostelike dele van [[Pretoria]], waar talle makrogemeentes, onder meer die grootste gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], die [[NG gemeente Moreletapark]], geleë is. Die getal gemeentes het egter van 90 met vier tot 85 (2014) afgeneem en tot 84 in 2019, hoofsaaklik omdat die neiging hier was om bestaande gemeentes se getal lidmate te laat toeneem sonder dat nuwe gemeentes afgestig word. Die enigste uitsonderings was [[NG gemeente Kerksondermure|Verwoerdburgstad]] (nou kerksondermure, met 11 600 doop- en belydende lidmate in 2010 en 12 456 in 2012) in 1986, wat in 'n heel nuwe stadsdeel ontstaan het, Lux Mundi (voorheen Garsfontein-Oos) in 1988,<ref>{{Cite web |url=http://luxmundi.org.za/page/gemeentenaam-1 |title=Luxmundi.org.za |access-date=19 Januarie 2012 |archive-date=16 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120116210637/http://luxmundi.org.za/page/gemeentenaam-1 |url-status=dead }}</ref> [[NG gemeente Moreletapark|Moreletapark]] in 1985 en Valleisig in [[1989]]. Saam het die vier gemeentes in 2012 26 368 belydende lidmate gehad, net 80 minder as KwaZulu-Natal se 57 gemeentes. Die gemiddelde getal belydende lidmate van sowat 1 121 per gemeente (in 2014) is daarom ook veel groter as dié van die kerk as geheel se sowat 683. Die enigste ander afstigtings was Krugerwildtuin in 1986 en Dennesig op [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] in 1991.
# ''[[NG gemeente Bremersdorp|Bremersdorp]]'', [[Swaziland]], ingelyf by [[NG gemeente Goedgegun|Goedgegun]], [[Swaziland]].
# ''Camden'' ingelyf by Ermelo-Oos.
# ''Drakensig'' (militêre gemeente) ingelyf by Kampersrus.
# ''[[NG gemeente Dullstroom|Dullstroom]]'' ingelyf by [[NG gemeente Belfast|Belfast]].
# ''Esselenpark'' ('n gemeente vir die spoorwegopleidingsentrum Esselenpark<ref>[http://www.railwaysafrica.com/blog/2010/01/esselen-park/ Railways Africa]</ref>) ingelyf by Birchleigh-Noord (Hoëveldse Sinode).
# ''Machadodorp'' en ''Waterval-Boven'' saamgesmelt as [[NG gemeente Machado-Boven|Machado-Boven]].
# ''[[NG gemeente Merlindale|Merlindale]]'' ontbind in Februarie 2022.
# Phalaborwa ingelyf by ''Phalaborwa-Noord'' onder die naam Phalaborwa.
# ''Ogies''<ref>[http://www.sinoos.co.za/churches/57 Oostelike Sinode se webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ingelyf by Witbank-Suid in 2011.
# ''[[NG gemeente Silverton|Silverton]]'' ingelyf by Skuilkruis.
# ''Silvertonpark'' ingelyf by Meyerspark.
# ''Volksrust-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Volksrust|Volksrust]].
# ''Waterval-Boven'' en ''Machadodorp'' saamgesmelt as [[NG gemeente Machado-Boven|Machado-Boven]].
# ''Witbank-Park'' ingelyf by Witbank-Vallei.
Die volgende gemeentes se naam het verander:
* Erasmus → [[NG gemeente Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]]
* Garsfontein-Oos → Lux Mundi
* Halfweghuis → Midrand
* Martinus Wesselstroom → [[NG gemeente Wakkerstroom|Wakkerstroom]]
* Middelburg-Wes → Ligkruis
* Verwoerdburgstad → kerksondermure
* Witbank-Klipfontein → Basileia Gemeente
== Namibië ==
[[Beeld:NG kerk Otjiwarongo Jan AJ Kruger.jpg|duimnael|regs|160px|Die NG gemeente Otjiwarongo-Suid is ingelyf by die [[NG gemeente Otjiwarongo]] (foto).]]
Dié sinode se gemeentes is van 1985 tot 2010 deur drie tendense gekenmerk. Eerstens het 'n verandering in die demografie van die land se hoofstad, [[Windhoek]], meegebring dat twee gemeentes in die noordweste van die stad eers saamgesmelt het as Windhoek-Noordland en toe by die gemeente Windhoek-Wes ingelyf is. Windhoek-Wes het egter in 2012 net 345 minder belydende lidmate gehad as die drie gemeentes se totaal in 1985.
Tweedens het alle dorpe op twee na ([[Walvisbaai]] met drie en [[Gobabis]] met twee), wat vroeër meer as een gemeente gehad het, teen 2008 net een gehad, te wete [[Keetmanshoop]], [[Outjo]], [[Mariental]], [[Otjiwarongo]], [[Grootfontein, Namibië|Grootfontein]] en [[Tsumeb]]. Eers in 2012 het Gobabis ook sy tweede gemeente verloor toe Gobabis-Suid by die [[NG gemeente Gobabis|moedergemeente]] ingelyf is. Dit het die situasie laat ontstaan dat alle Namibiese nedersettings met 'n NG kerk óf 'n enkele gemeente gehad het óf drie of meer (Windhoek en Walvisbaai), maar dit het in 2017 verander met die ontbinding (nie inlywing nie) van Walvisbaai-Noord. Volgens die NG Kerk se ''Jaarboek'' het die gemeente aan die einde net 50 lidmate oorgehad, maar dit was waarskynlik 'n ou syfer.
Derdens het die gemeentes Luhebu-Noord (1988), Western Caprivi (1986) en Wildevy (1984) uit sendingbedrywighede ontstaan terwyl Tsumkwe ([[1961]]) deel van die Sinode geword het. Die enigste nuwe gemeente in die tydperk van 1985 af was [[Hentiesbaai]] in [[1995]], terwyl Verre Noord, wat tydens die Grensoorlog in [[1970]] op [[Oshakati]] gestig is, en later by [[Tsumeb]] ingelyf is, weer in 2006 afgestig het. Oranjemund is ook van die Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland na die Namibiese Sinode oorgedra, maar Oewer ([[Noordoewer]]) het in 2017 van Warmbad afgestig. Die getal gemeentes het so net van 45 afgeneem tot 44, hoewel die belydende lidmate met sowat 20% gedaal het. Die getal belydende lidmate het van 2018 tot 2019 se ''Jaarboek'' van 15 892 tot 14 669 afgeneem.
# ''Gobabis-Suid'' op [[21 Oktober]] [[2012]] ingelyf by [[NG gemeente Gobabis|Gobabis]]<ref>{{af}} [http://192.185.30.195/~kerkbode/amptelik-2-november/ Amptelike kennisgewings]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Kerkbode]]'', [[2 November]] [[2012]]. URL besoek op 27 November 2014.</ref>
# ''Keetmanshoop-Noord'' ingelyf by [[NG gemeente Keetmanshoop|Keetmanshoop]].
# ''Mariental-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Mariental|Mariental]].
# ''Moria-Grootfontein'' ingelyf by [[NG gemeente Grootfontein|Grootfontein]].
# ''Otjiwarongo-Suid'' ingelyf by [[NG gemeente Otjiwarongo|Otjiwarongo]].
# ''Outjo-Wes'' ingelyf by [[NG gemeente Outjo|Outjo]].
# ''Tsumeb-Suid'' ingelyf by Tsumeb.
# Verre Noorde ingelyf by Tsumeb, in 2006 weer afgestig.
# ''Walvisbaai-Noord'' het in 2017 ontbind.
# ''Walvisbaai-Vesting'' ingelyf by Walvisbaai-Meersig (Junie [[1979]]<ref>{{Cite web |url=http://members.mweb.com.na/ngmeersig/Geskiedenis.htm |title=NG gemeente Walvisbaai-Meersig se geskiedenis |access-date=17 Januarie 2012 |archive-date= 4 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404102906/http://members.mweb.com.na/ngmeersig/Geskiedenis.htm |url-status=dead }}</ref>).
# ''Windhoek-Hoogland'' en ''Windhoek–Noord'' saamgesmelt as ''Windhoek-Noordland''.
# ''Windhoek-Noord'' en ''Windhoek–Hoogland'' saamgesmelt as ''Windhoek-Noordland''.
# ''Windhoek-Noordland'' ingelyf by Windhoek-Wes.
Die volgende gemeentes se naam het verander:
* Gibeon → [[NG gemeente Mariental|Mariental]]
* Moria → [[NG gemeente Otjiwarongo|Otjiwarongo]]
* Leonard → [[NG gemeente Leonardville|Leonardville]]
== Zimbabwe ==
Die huidige getal gemeentes in [[Zimbabwe]] weerspieël nié die drastiese afname in die getal lidmate sedert die land se ekonomiese verval vroeg in die een-en-twintigste eeu begin het nie. Die destydse [[Sinode van Midde-Afrika]] het in 1985 uit sestien gemeentes bestaan. Intussen het die gemeente in [[Dutch Reformed Church in Zambia|Lusaka]] oorgeskuif van die Vrystaatse Sinode, waar dit deel was van die ring van Bloemfontein-Noord, om eers 'n gemeente van die Sinode van Midde-Afrika te word en tans te ressorteer onder die Ring van Midde-Afrika binne die Noordelike Sinode. Die laaste nuwe gemeentes in dié land is in [[1976]] ([[Chegutu]] en [[Kwekwe]]) en [[1978]] (Harare se Engelse gemeente wat tans die [[Cornerstone Congregation]] is) afgestig. Met die gedurige afname in lidmaattal (van altesaam byna 3000 in 1985 tot sowat 1 050 in 2015) het die getal gemeentes ook afgeneem, van 16 tot 11.
# ''Bindura'' ingelyf by [[NG gemeente Harare|Harare]].
# ''Bulawayo-Noord'' ingelyf by [[NG gemeente Bulawayo|Bulawayo]].
# ''[[NG gemeente Chivhu]]'' in 2014 ingelyf by Beatrice.
# ''[[NG gemeente Gweru|Gweru]]'' ingelyf by [[NG gemeente Kadoma|Kadoma]].
# ''Harare-Suid'' (1954) ingelyf by [[NG gemeente Harare|Harare]].
# ''Hwange'' ingelyf by ''[[NG gemeente Bulawayo-Noord|Bulawayo-Noord]]'' (1952).
# ''Karoi'' (1968) saamgesmelt met ''[[NG gemeente Chinhoyi|Chinhoyi]]'' (1949) as Chinhoyi/Karoi.
# ''Kwekwe'' (1976) ingelyf by [[NG gemeente Kadoma|Kadoma]] (1943).
# ''Rusape'' (1949) saamgesmelt met ''[[NG gemeente Marondera|Marondera]]'' (1951) as Marondera-Rusape.
Die volgende gemeentes se naam het verander:
* Enkeldoorn → ''[[NG gemeente Chivhu|Chivhu]]'', ingelyf by Beatrice
* Fort Victoria → [[NG gemeente Masvingo|Masvingo]]
* Gatooma → [[NG gemeente Kadoma|Kadoma]]
* Gwelo → [[NG gemeente Gweru|Gweru]], ingelyf by [[NG gemeente Bulawayo|Bulawayo]]
* Hartley → [[NG gemeente Chegutu|Chegutu]]
* Marandellas → [[NG gemeente Marondera|Marondera]], gekombineer met Rusape
* Melsetter → [[NG gemeente Chipinge|Chipinge]]
* Que Que → [[NG gemeente Kwekwe|Kwekwe]], ingelyf by [[NG gemeente Kadoma|Kadoma]]
* Salisbury → [[NG gemeente Harare|Harare]]
* Salisbury-Suid → Harare-Suid, ingelyf by [[NG gemeente Harare|Harare]]
* Sinoia → [[NG gemeente Chinhoyi]], gekombineer met Karoi
* Umtali → [[NG gemeente Mutare|Mutare]]
* Wankie → Hwange, ingelyf by [[NG gemeente Bulawayo-Noord|Bulawayo-Noord]], op sy beurt ingelyf by [[NG gemeente Bulawayo|Bulawayo]]
== Zambië ==
Al 10 die [[NG Kerk in Zambië|Zambiese]] gemeentes is mettertyd by [[NG gemeente Lusaka|Lusaka]] ingelyf, maar in 1998 stig 'n afsonderlike gemeente weer af op [[Kitwe]] vir die noorde van die land, waar die [[NG gemeente Nkana]] vroeër gesetel was. Die nuwe gemeente heet Dutch Reformed Church in Zambia Nkhana. Die 10 ingelyfde gemeentes was:
# ''[[NG gemeente Broken Hill|Broken Hill]]'' (later as [[Kabwe]] bekend)
# ''[[NG gemeente Chingola|Chingola]]''
# ''[[NG gemeente Livingstone|Livingstone]]''
# ''[[NG gemeente Luanshya|Luanshya]]''
# ''[[NG gemeente Mufulira|Mufulira]]''
# ''[[NG gemeente Ndola|Ndola]]''
# [[NG gemeente Nkana|Nkana]]
# ''[[NG gemeente Fort Jameson|Fort Jameson]]'' ingelyf by ''Lusaka-Oos''
# ''Lusaka-Oos'' (sien [[NG gemeente Lusaka|Lusaka]])
# ''Mazabuku''
== Kenia ==
Die drie gemeentes in [[Kenia]] het saam met die Afrikaanse bevolking verdwyn. Hulle was ''[[NG gemeente Loubser|Loubser]]'' op [[Thomson's Falls]], ''[[NG gemeente Vergenoeg|Vergenoeg]]'' op [[Eldoret]] en die NG gemeente Nairobi, wat in 1958 gestig is en in 1959 130 belydende lidmate gehad het, maar blykbaar kort daarna verdwyn het.
== Tanzanië ==
''[[NG gemeente Meru|Meru]]'' is in 1905 gestig en het die hele destydse [[Tanzanië|Tanganjika]] beslaan.
== Argentinië ==
* ''[[NG gemeente Chubut|Chubut]]'' is in 1906 gestig, in 1927 ingelyf by die Kaapse Kerk en iewers in die 1930's ontbind.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Bronne ==
* [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]], ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
* Symington, Johan (et. al.), ''Jaarboek van die NG Kerke'', Tydskriftemaatskappy, Kaapstad en Wellington, 1985, 2008, 2009.
== Eksterne skakels ==
* [http://www.property24.com/for-sale/oudtshoorn/oudtshoorn/western-cape/7566/101219469?utm_source=www.bidorbuy.co.za&utm_medium=cpc&utm_content=101219469&utm_campaign=bobfeed Oudtshoorn-De Hoop se kerkgebou te koop op Bid or Buy.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304134156/http://www.property24.com/for-sale/oudtshoorn/oudtshoorn/western-cape/7566/101219469?utm_source=www.bidorbuy.co.za&utm_medium=cpc&utm_content=101219469&utm_campaign=bobfeed |date= 4 Maart 2016 }} URL besoek op 16 Augustus 2013.
* [https://www.google.com/maps/@-26.2156,28.16849,3a,49.1y,300.84h,93.35t/data=!3m4!1e1!3m2!1sLR5aMLwWgxnTJFM33p_M2Q!2e0?hl=af Die destydse [[NG gemeente Germiston]] se kerkgebou staan langs 'n winkelsentrum, taxi-staanplek en parkeerterrein].
== Sien ook ==
* [[Lys van eerste honderd NG gemeentes in Suid-Afrika]]
* [[Lys van NG gemeentes]]
[[Kategorie:Lyste|Ng gemeentes, ingelyfde]]
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
jpmsda04ofa88qd2j9fvbdzjv9f937q
2026
0
47428
2910932
2908952
2026-06-12T11:48:05Z
Sobaka
328
/* Sterftes */ bywerk
2910932
wikitext
text/x-wiki
{{jare|beeld=Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|teks=Die Irannese opperleier Ali Chamenei is in gekoördineerde Amerikaans-Israeliese lugaanvalle dood}}
Die '''jaar 2026''' is 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dis is die 26ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae.
== Gebeure ==
* [[1 Januarie]] – [[Siprus]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Denemarke]] oor.
* 1 Januarie – Bulgarye skakel na die [[euro]] oor en word die 21ste land in die Eurosone.
* [[3 Januarie]] – Die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|Verenigde State loods lugaanvalle]] op verskeie plekke in Noord-[[Venezuela]], waartydens die Venezolaanse president [[Nicolás Maduro]] en sy vrou [[Cilia Flores]] gevange geneem en uit die land gevlieg is.
* [[15 Januarie]] – [[Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag.
* [[22 Januarie]] – Die ondertekeningseremonie vir die stigtingshandves van die [[Vredesraad]] vind plaas op die kantlyn van die 56ste [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], [[Switserland]].
* [[6 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2026|25ste Olimpiese Winterspele]] begin in [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italië]].
* [[20 Februarie]] – Afsluitingseremonie van die Olimpiese Winterspele 2026.
* [[23 Februarie]] – Die [[Nederland]]se [[Jetten-kabinet]] word saamgestel.
* [[7 Februarie]]–[[8 Maart]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2026|10de T20I-wêreldbeker]] word in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen.
* [[10 Februarie]] – ‘n [[2026 Tumbler Ridge-skietery|Massaskietery]] vind plaas in Tumbler Ridge, [[Brits-Columbië]], [[Kanada]], met 36 totale ongevalle (9 dood en 27 beseer).
* [[28 Februarie]] – [[Israel]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] loods grootskaalse [[Aanvalle op Iran in 2026|lugaanvalle]] op Iran wat onder andere tot die dood van die Irannese opperleier [[Ali Chamenei]] lei.
* [[4 Maart]]–[[13 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2026|14de Paralimpiese Winterspele]] word in Milaan en Cortina d'Ampezzo gehou.
* [[25 Maart]] – Sarah Mullally word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]].
* [[25 April]] – ‘n [[Withuis Korrespondente aandete-skietery in 2026|Aanvaller trek skote af naby die hoofsekuriteitsondersoekarea]] tydens die jaarlikse ete vir [[Withuis]]korrespondente by die Washington Hilton in [[Washington D.C.]], wat deur president [[Donald Trump]], [[Eerste Dame]] [[Melania Trump]], Visepresident [[J.D. Vance]] en lede van die kabinet bygewoon is.
* [[14 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]].
* [[16 Mei]] – Die [[Kakkerlak Volksparty]], word in [[Indië]] gestig na ‘n uitlating van die hoofregter van Indië, Surya Kant waarin hy werklose jeug met "kakkerlakke" en "parasiete van die samelewing" vergelyk het. Binne dae het die beweging honderduisende ondersteuners gekry en aanlyn en vanlyn protesoptogte en gemeenskapsdiensaktiwiteite georganiseer.
* [[11 Junie]]–[[19 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste Sokker-Wêreldkampioenskap]] word in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aangebied.
* [[12 Junie]]–[[5 Julie]] – Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|10de T20I-vrouewêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied.
* [[1 Julie]] – [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die Europese Unie by Siprus oor.
* [[4 Julie]] – Presies 250 jaar gelede word die [[Verenigde State van Amerika]] onafhanklik deur hulle ''Onafhanklikheidsverklaring''.
* [[10 Junie]] – [[Antoni Gaudí]] is 100 jaar gelede oorlede.
* [[16 November]] – Die [[Afrikaanse Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag.
== Sterftes ==
* [[18 Januarie]] – [[Patsy King]], [[Australië|Australiese]] aktrise (* [[1930]]).
* [[30 Januarie]] – [[Diana Ferrus]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1953]]).
* [[11 Februarie]] – [[James van der Beek]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1977]]).
* [[15 Februarie]] – [[Robert Duvall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]).
* [[17 Februarie]] – [[Jesse Jackson]] sr., Amerikaanse burgerregte-aktivis (* [[1941]]).
* [[18 Februarie]] – [[Clem Sunter]], [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenario-beplanner]], sakeleier en skrywer (* [[1944]]).
* [[19 Februarie]] – [[Eric Dane]], Amerikaanse [[akteur]] en vervaardiger (* [[1972]]).
* [[4 Maart]] – [[Mosiuoa Lekota]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1948]]).
* 4 Maart – [[Soli Philander]], Suid-Afrikaanse akteur, komediant, regisseur en televisie-aanbieder (* [[1961]]).
* [[8 Maart]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus (* [[1925]]).
* [[14 Maart]] – [[Jürgen Habermas]], Duitse filosoof en sosioloog (* [[1929]]).
* [[17 Maart]] – [[Ali Larijani]], [[Iran]]se politikus, militêre offisier en filosoof (* [[1958]]).
* [[19 Maart]] – [[Chuck Norris]], Amerikaanse akteur en vegkunstenaar (* [[1940]]).
* 19 Maart – [[Nicholas Haysom]], Suid-Afrikaanse prokureur, anti-apartheidsaktivis en diplomaat (* [[1952]]).
* [[3 April]] – [[Ruan Fourie]], Afrikaanse digter (* [[1994]]).
* [[7 April]] – [[J.C.M.D. du Plessis]], Suid-Afrikaanse leksikograaf en akademikus (* [[1940]]).
* 7 April – [[Mircea Lucescu]], [[Roemenië|Roemeense]] [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter (* [[1945]]).
* [[19 April]] – [[Jan Wilkens]], Suid-Afrikaanse professionele stoeier (* [[1942]]).
* [[27 April]] – [[Mimi Coertse]], Suid-Afrikaanse koloratuursopraan (* [[1932]]).
* [[29 April]] – [[Craig Venter]], Amerikaanse molekulêre bioloog en sakeman (* [[1946]]).
* [[8 Mei]] – [[Festus Mogae]], [[Botswana]]-politikus en derde president van Botswana (1998–2008) (* [[1939]]).
* [[2 Junie]] - Peabo Bryson, Amerikaanse Sanger (* [[1951]]).
* [[12 Junie]] – [[Portchie]], Suid-Afrikaanse skilder en entrepreneur (* [[1963]]).
[[Kategorie:2026| ]]
[[Kategorie:21ste eeu]]
olfn3yb40gb15rso30lu9ezuj8rrcqf
Portaal:Sport/Nuus
100
48852
2910826
2908581
2026-06-11T21:50:28Z
SpesBona
2720
FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 hersien
2910826
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:ICC Men's T20 World Cup Trophy at COA - BugWarp (20) (cropped).jpg|regs|150px|Die T20I-wêreldbekertrofee waarom meegeding is]]
* Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste FIFA Sokker-Wêreldbeker]] duur voort met die groepfase in verskeie stede van [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], die drie gasheerlande.
* Die twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne is besig met opwarmingswedstryde vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|tiende T20I-vrouewêreldbeker]]; dié toernooi word van 12 Junie tot 5 Julie in [[Engeland]] beslis.
* Twee maande ná die [[Afrikanasiesbeker 2025]]-eindstryd, wat oorspronklik deur [[Senegal]] gewen is, het die [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] die titel aan [[Marokko]] toegeken.
* [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] wen tydens die [[Sesnasies-toernooi]] in 2026 hul 28ste titel algeheel, terwyl [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] hul tweede titel inpalm.
* In die eindstryd van die '''[[T20I-wêreldbeker 2026]]''' op die Narendra Modi-stadion in [[Ahmedabad]] verslaan die medegasheer en verdedigende wêreldkampioen [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] vir [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] met 96 lopies en palm sodoende sy derde [[T20I-wêreldbeker]]titel in. [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] en [[Proteas|Suid-Afrika]] was die ander twee semi-finaliste.
<noinclude>
[[Kategorie:Portaal:Sport|Nuus]]
</noinclude>
b9ic2gp7gbr3qnq1q1rm5a5yvt3rps8
Ora
0
52031
2910821
2714056
2026-06-11T20:57:14Z
~2026-34564-62
209225
2910821
wikitext
text/x-wiki
{{Geen bronnelys}}
[[Lêer:Die Ora Orania.jpg|duimnael|Die ora]]
Die '''ora''' is die amptelike [[geldeenheid]] van [[Orania]]. Die waarde van 1 ora is gelykstaande aan R1 (een [[Suid-Afrikaanse Rand]]). Naas die ora word die rand ook algemeen op Orania gebruik. Die geldeenheid word nie buite Orania erken nie, en word ook nie deur die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] ondersteun nie.
Die ora is in April [[2004]] amptelik op Orania in gebruik geneem. Dit is gebaseer op die idee van inkopiekoepons, soos dié wat oor die algemeen deur groot inkopiesentrums dwarsoor Suid-Afrika uitgereik word (normaalweg in die vorm van geskenkbewyse). Orania se plaaslike bank, die Orania Spaar- en Kredietkoöperatief, is in beheer van die geldeenheid. Hulle hoofdoel is om plaaslike ekonomiese groei te stimuleer.
Ora-note word in denominasies van 10, 20, 50, 100, 200 en 500 ora gedruk. Die 10-ora-noot beeld Afrikanergeskiedenis uit, die 20-ora-noot Afrikanerkuns, die 50-ora-noot Afrikanerkultuur en die 100-ora-noot Orania self.
Ora note het 'n verval datum waarna die koepon ongeldig en waardeloos is. Dit kan by OSK omgeruil word vir nuwer geldige Ora note of Rande (waarvoor 'n 1.5% heffing bygevoeg word).
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Ekonomie van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Geldeenhede van Afrika]]
[[Kategorie:Orania]]
d7vy4bjd02l68cc4qfun6k2k4p3fvyb
Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika
0
56219
2910833
1758345
2026-06-12T05:26:49Z
Aliwal2012
39067
Mosotho Moepya is die voorsitter
2910833
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas regeringsagentskap
|agentskap_naam = Onafhanklike Verkiesingskommissie
|tipe = Kommissie
|nativename =
|nativename_a =
|nativename_r =
|logo =
|logo_breedte =
|logo_onderskrif =
|seel =
|seel_breedte =
|seel_onderskrif =
|foto =
|foto_breedte =
|foto_onderskrif =
|stigting = 1996-10-17
|vooraf1 =
|vooraf2 =
<!-- ...... -->
|ontbinding =
|voorafgaande =
|jurisdiksie = [[Regering]] van [[Suid-Afrika]]
|hoofkantoor = Verkiesingshuis, [[Centurion, Gauteng|Centurion]]
|latd= |latm= |lats= |latNS=
|longd= |longm= |longs= |longEW=
|area_kode =
|koordinate =
|werknemers =
|begroting =
|minister1_naam =
|minister1_pfo =
|minister2_naam =
|minister2_pfo =
<!-- ......... -->
|onderminister1_naam =
|onderminister1_pfo =
|onderminister2_naam =
|onderminister2_pfo =
<!-- ......... -->
|hoof1_naam = Mosotho Moepya
|hoof1_aanstelling = Voorsitter
|hoof2_naam = Sy Mamabolo
|hoof2_aanstelling = Hoofverkiesingsbeampte
<!-- ....... -->
|agentskap_tipe =
|toesighoudende_departement =
|toesighoudende_agentskap =
|afhanklike1_agentskap =
|afhanklike2_agentskap =
<!-- ...... -->
|dokument1 = [[Konstitusie van Suid-Afrika]]
|dokument2 = Verkiesingskommissiewet, 1996
|dokument3 = Verkiesingswet, 1998
<!-- ..... -->
|webtuiste = https://www.elections.org.za
|voetnotas =
|kaart =
|kaart_breedte =
|kaart_onderskrif =
}}
Die '''Onafhanklike Verkiesingskommissie''' (OVK) van [[Suid-Afrika]] is 'n nie-politiese organisasie wat sedert April 1994 [[Suid-Afrika]] se nasionale, provinsiale en munisipale verkiesings administreer.
'n Tydelike Verkiesingskommisie was gedurende 1993 aangestel om die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994]] te administreer. Die verkiesing is op 27–29 April 1994 gehou. Die permanente Verkiesingkommissie is op 17 Oktober 1996 gestig, en het sedertdien algemene (nasionale en provinsiale) en munisipale verkiesings in Suid-Afrika behartig.
== Engelse weergawe ==
* [[:en:Electoral Commission of South Africa|Electoral Commission of South Africa]]
== Eksterne skakels ==
* [http://www.elections.org.za/ OVK se tuisblad]
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]]
1xz1jj70u1jhgzmrtys9c9pbpirbe3e
2910834
2910833
2026-06-12T05:33:20Z
Aliwal2012
39067
begroting en werknemers
2910834
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas regeringsagentskap
|agentskap_naam = Onafhanklike Verkiesingskommissie
|tipe = Kommissie
|nativename =
|nativename_a =
|nativename_r =
|logo =
|logo_breedte =
|logo_onderskrif =
|seel =
|seel_breedte =
|seel_onderskrif =
|foto =
|foto_breedte =
|foto_onderskrif =
|stigting = 1996-10-17
|vooraf1 =
|vooraf2 =
<!-- ...... -->
|ontbinding =
|voorafgaande =
|jurisdiksie = [[Regering]] van [[Suid-Afrika]]
|hoofkantoor = Verkiesingshuis, [[Centurion, Gauteng]]
|latd= |latm= |lats= |latNS=
|longd= |longm= |longs= |longEW=
|area_kode =
|koordinate =
|werknemers = 6 705 (2021)
|begroting = R 17,12 miljard (2026/27)
|minister1_naam =
|minister1_pfo =
|minister2_naam =
|minister2_pfo =
<!-- ......... -->
|onderminister1_naam =
|onderminister1_pfo =
|onderminister2_naam =
|onderminister2_pfo =
<!-- ......... -->
|hoof1_naam = Mosotho Moepya
|hoof1_aanstelling = Voorsitter
|hoof2_naam = Sy Mamabolo
|hoof2_aanstelling = Hoofverkiesingsbeampte
<!-- ....... -->
|agentskap_tipe =
|toesighoudende_departement =
|toesighoudende_agentskap =
|afhanklike1_agentskap =
|afhanklike2_agentskap =
<!-- ...... -->
|dokument1 = [[Konstitusie van Suid-Afrika]]
|dokument2 = Verkiesingskommissiewet, 1996
|dokument3 = Verkiesingswet, 1998
<!-- ..... -->
|webtuiste = https://www.elections.org.za
|voetnotas =
|kaart =
|kaart_breedte =
|kaart_onderskrif =
}}
Die '''Onafhanklike Verkiesingskommissie''' (OVK) van [[Suid-Afrika]] is 'n nie-politiese organisasie wat sedert April 1994 [[Suid-Afrika]] se nasionale, provinsiale en munisipale verkiesings administreer.
'n Tydelike Verkiesingskommisie was gedurende 1993 aangestel om die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994]] te administreer. Die verkiesing is op 27–29 April 1994 gehou. Die permanente Verkiesingkommissie is op 17 Oktober 1996 gestig, en het sedertdien algemene (nasionale en provinsiale) en munisipale verkiesings in Suid-Afrika behartig.
== Engelse weergawe ==
* [[:en:Electoral Commission of South Africa|Electoral Commission of South Africa]]
== Eksterne skakels ==
* [http://www.elections.org.za/ OVK se tuisblad]
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]]
emm1xswfq0ftgnsfknsbdifxr5npm09
2910857
2910834
2026-06-12T08:20:00Z
Rooiratel
90342
Onnodig. Ons gebruik Wikidata vir interwiki skakels.
2910857
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas regeringsagentskap
|agentskap_naam = Onafhanklike Verkiesingskommissie
|tipe = Kommissie
|nativename =
|nativename_a =
|nativename_r =
|logo =
|logo_breedte =
|logo_onderskrif =
|seel =
|seel_breedte =
|seel_onderskrif =
|foto =
|foto_breedte =
|foto_onderskrif =
|stigting = 1996-10-17
|vooraf1 =
|vooraf2 =
<!-- ...... -->
|ontbinding =
|voorafgaande =
|jurisdiksie = [[Regering]] van [[Suid-Afrika]]
|hoofkantoor = Verkiesingshuis, [[Centurion, Gauteng]]
|latd= |latm= |lats= |latNS=
|longd= |longm= |longs= |longEW=
|area_kode =
|koordinate =
|werknemers = 6 705 (2021)
|begroting = R 17,12 miljard (2026/27)
|minister1_naam =
|minister1_pfo =
|minister2_naam =
|minister2_pfo =
<!-- ......... -->
|onderminister1_naam =
|onderminister1_pfo =
|onderminister2_naam =
|onderminister2_pfo =
<!-- ......... -->
|hoof1_naam = Mosotho Moepya
|hoof1_aanstelling = Voorsitter
|hoof2_naam = Sy Mamabolo
|hoof2_aanstelling = Hoofverkiesingsbeampte
<!-- ....... -->
|agentskap_tipe =
|toesighoudende_departement =
|toesighoudende_agentskap =
|afhanklike1_agentskap =
|afhanklike2_agentskap =
<!-- ...... -->
|dokument1 = [[Konstitusie van Suid-Afrika]]
|dokument2 = Verkiesingskommissiewet, 1996
|dokument3 = Verkiesingswet, 1998
<!-- ..... -->
|webtuiste = https://www.elections.org.za
|voetnotas =
|kaart =
|kaart_breedte =
|kaart_onderskrif =
}}
Die '''Onafhanklike Verkiesingskommissie''' (OVK) van [[Suid-Afrika]] is 'n nie-politiese organisasie wat sedert April 1994 [[Suid-Afrika]] se nasionale, provinsiale en munisipale verkiesings administreer.
'n Tydelike Verkiesingskommisie was gedurende 1993 aangestel om die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994]] te administreer. Die verkiesing is op 27–29 April 1994 gehou. Die permanente Verkiesingkommissie is op 17 Oktober 1996 gestig, en het sedertdien algemene (nasionale en provinsiale) en munisipale verkiesings in Suid-Afrika behartig.
== Eksterne skakels ==
* [http://www.elections.org.za/ OVK se tuisblad]
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]]
ogg523snn2ss0hol8g8qi6njz5bndwr
2910858
2910857
2026-06-12T08:20:18Z
Rooiratel
90342
[[Hulp:Normdata]]
2910858
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas regeringsagentskap
|agentskap_naam = Onafhanklike Verkiesingskommissie
|tipe = Kommissie
|nativename =
|nativename_a =
|nativename_r =
|logo =
|logo_breedte =
|logo_onderskrif =
|seel =
|seel_breedte =
|seel_onderskrif =
|foto =
|foto_breedte =
|foto_onderskrif =
|stigting = 1996-10-17
|vooraf1 =
|vooraf2 =
<!-- ...... -->
|ontbinding =
|voorafgaande =
|jurisdiksie = [[Regering]] van [[Suid-Afrika]]
|hoofkantoor = Verkiesingshuis, [[Centurion, Gauteng]]
|latd= |latm= |lats= |latNS=
|longd= |longm= |longs= |longEW=
|area_kode =
|koordinate =
|werknemers = 6 705 (2021)
|begroting = R 17,12 miljard (2026/27)
|minister1_naam =
|minister1_pfo =
|minister2_naam =
|minister2_pfo =
<!-- ......... -->
|onderminister1_naam =
|onderminister1_pfo =
|onderminister2_naam =
|onderminister2_pfo =
<!-- ......... -->
|hoof1_naam = Mosotho Moepya
|hoof1_aanstelling = Voorsitter
|hoof2_naam = Sy Mamabolo
|hoof2_aanstelling = Hoofverkiesingsbeampte
<!-- ....... -->
|agentskap_tipe =
|toesighoudende_departement =
|toesighoudende_agentskap =
|afhanklike1_agentskap =
|afhanklike2_agentskap =
<!-- ...... -->
|dokument1 = [[Konstitusie van Suid-Afrika]]
|dokument2 = Verkiesingskommissiewet, 1996
|dokument3 = Verkiesingswet, 1998
<!-- ..... -->
|webtuiste = https://www.elections.org.za
|voetnotas =
|kaart =
|kaart_breedte =
|kaart_onderskrif =
}}
Die '''Onafhanklike Verkiesingskommissie''' (OVK) van [[Suid-Afrika]] is 'n nie-politiese organisasie wat sedert April 1994 [[Suid-Afrika]] se nasionale, provinsiale en munisipale verkiesings administreer.
'n Tydelike Verkiesingskommisie was gedurende 1993 aangestel om die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994]] te administreer. Die verkiesing is op 27–29 April 1994 gehou. Die permanente Verkiesingkommissie is op 17 Oktober 1996 gestig, en het sedertdien algemene (nasionale en provinsiale) en munisipale verkiesings in Suid-Afrika behartig.
== Eksterne skakels ==
* [http://www.elections.org.za/ OVK se tuisblad]
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]]
qbfkbjpto8u95f3sdkk6796zdzecdl1
Haarlem, Wes-Kaap
0
58738
2910869
2860984
2026-06-12T09:11:06Z
Rooiratel
90342
2910869
wikitext
text/x-wiki
: ''Die artikel is oor die plek in die Wes-Kaap, vir ander gebruike, sien [[Haarlem]].''
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Haarlem
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=
|beeldgrootte=
|beeldbyskrif=
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart=Wes-Kaap
|duimdrukkeretiketposisie=links
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}}
|onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]]
|onderafdelingtipe2=[[Distriksmunisipaliteit]]
|onderafdelingtipe3=[[Plaaslike Munisipaliteit]]
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]]
|onderafdelingnaam2=[[Tuinroete-distriksmunisipaliteit|Tuinroete]]
|onderafdelingnaam3=[[George Plaaslike Munisipaliteit|George]]
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=2.59
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinate = {{Koördinate|33|44|0|S|23|19|0|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title }}
|bevolking_soos_op=2001
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=2343
|bevolkingsdigtheid_km2=
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]]
|utcafset=+2
|tydsone_DST=
|uctafset_DST=
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=
}}
'''Haarlem''' in die [[Langkloof]] lê oos van [[Uniondale]] en 16 km oos van [[Avontuur]] op die [[R62 (Suid-Afrika)|R62]] provinsiale pad in die rigting van [[Joubertina]] en [[Port Elizabeth]]. Dit is langs die Jordaanrivier geleë wat van die suide uit die [[Langkloofberge]] vloei met die [[Kougaberge]] in die noorde.
J.C. Taute het in 1856 probeer om 'n dorp vir blankes daar te stig. In 1860 koop die [[Berlynse Sendinggenootskap]] dit en plaas eerw. Friedrich Prietsch in beheer. 'n Poging om die naam na Anhalt-Schmidt te verander, misluk.
Die grond was 3vk. km groot. Dit is wyd uitgelê vir die verwagte toeloop van bewoners. Met die [[Kaapkolonie]] se sensus in 1891 was daar maar 550 inwoners. Tans staan die inwonertal op nagenoeg 1 500 en is daar 'n paar dosyn huise. In die apartheidsjare was dit 'n groepsgebied vir [[Kleurlinge]].
Die besondere Lutherse kerk is in 1880 gebou op die inisiatief van eerw. Heinrich Howe en eerw. Christoph Markötter.
== Sien ook ==
* [[Haarlemdam]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
== Bronnelys ==
* [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC4}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]
98dum8lzzej1nbte41ae2g5cw2i30or
Kankerbossie
0
65479
2910753
2863067
2026-06-11T12:28:17Z
Oesjaar
7467
/* Bronnelys */ Verbeter
2910753
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name = Kankerbossie
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = frutescens
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Goldblatt & [[John Charles Manning|J.C.Manning]], (2000)
| synonyms =* ''Colutea frutescens'' <small>L</small>
* ''Colutea grandiflora'' <small>Salisb.</small>
* ''Colutia frutescens'' <small>(L.) Medik.</small>
* ''Sutherlandia frutescens'' <small>(L.) W.T.Aiton</small>
}}
Die '''kankerbossie''' (''Lessertia frutescens'') - dit word ook ''gansies'' genoem - is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asphodelaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor.
Die spesie blom wat vanaf [[Julie]] tot [[Desember]]. Die [[plant]], 'n vinnige groeier, benodig vol [[son]] en min [[water]] om te groei. Dit het 'n [[silwer (kleur)|silwergrys]] loof, [[oranje]] pronkertjievormige blomme en [[pienk]]rooi peule. Die struik het baie [[geneesmiddel|medisinale]] gebruike.
Die kankerbossie het verskeie volksname, onder andere: blaasbossie, blaas-ertjie, eendjies, gansiekeurtjie, klappers en hoenderbelletjie.
== Galery ==
<gallery>
Sutherlandia frutescens 1.jpg|Kankerbossie in [[Berlyn]] se botaniese tuin.
2018-08-05 Sutherlandia frutescens.jpg
Lessertia frutescens Flipphi 2.jpg
Lessertia frutescens 2c.JPG
Lessertia frutescens 1DS-II 5135.jpg
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronnelys ==
{{Commonskat|Lessertia frutescens}}
* Die Suid-Afrikaanse Gids- feite en wenke. Isabel Uys. 2009 {{ISBN|978-1-86919-324-9}}
* [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-79 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1017425-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Struike]]
[[Kategorie:Tuinplante]]
[[Kategorie:Lessertia (plant)|frutescens]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Lesotho]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
9pqvkzqdrz37utb5erq62n5288xhg88
2910758
2910753
2026-06-11T12:34:00Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910758
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name = Kankerbossie
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = frutescens
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]], (2000)
| synonyms =* ''Colutea frutescens'' <small>L</small>
* ''Colutea grandiflora'' <small>Salisb.</small>
* ''Colutia frutescens'' <small>(L.) Medik.</small>
* ''Sutherlandia frutescens'' <small>(L.) W.T.Aiton</small>
}}
Die '''kankerbossie''' (''Lessertia frutescens'') - dit word ook ''gansies'' genoem - is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asphodelaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor.
Die spesie blom wat vanaf [[Julie]] tot [[Desember]]. Die [[plant]], 'n vinnige groeier, benodig vol [[son]] en min [[water]] om te groei. Dit het 'n [[silwer (kleur)|silwergrys]] loof, [[oranje]] pronkertjievormige blomme en [[pienk]]rooi peule. Die struik het baie [[geneesmiddel|medisinale]] gebruike.
Die kankerbossie het verskeie volksname, onder andere: blaasbossie, blaas-ertjie, eendjies, gansiekeurtjie, klappers en hoenderbelletjie.
== Galery ==
<gallery>
Sutherlandia frutescens 1.jpg|Kankerbossie in [[Berlyn]] se botaniese tuin.
2018-08-05 Sutherlandia frutescens.jpg
Lessertia frutescens Flipphi 2.jpg
Lessertia frutescens 2c.JPG
Lessertia frutescens 1DS-II 5135.jpg
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronnelys ==
{{Commonskat|Lessertia frutescens}}
* Die Suid-Afrikaanse Gids- feite en wenke. Isabel Uys. 2009 {{ISBN|978-1-86919-324-9}}
* [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-79 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1017425-1 Plants of the World Online]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Struike]]
[[Kategorie:Tuinplante]]
[[Kategorie:Lessertia (plant)|frutescens]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Lesotho]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
gzjz0qyyth43fdx1egyatv0z4cx79o2
Kimberleykoester
0
73094
2910877
2863629
2026-06-12T09:37:09Z
Aliwal2012
39067
2910877
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| image =
| name = Kimberleykoester
| status =
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| familia = [[Motacillidae]]
| genus = ''[[Anthus]]''
| species = ''''' A. pseudosimilis '''''
| binomial = '' Anthus pseudosimilis ''
| binomial_authority = [[Richard Liversidge|Liversidge]] & [[Gary Voelker|Voelker]], 2002
}}
Die '''kimberleykoester''' (''Anthus pseudosimilis'') is 'n klein [[voël]]tjie wat [[endemies]] is aan die savanne-grasvelde in [[Suid-Afrika]] en [[Namibië]]. Hierdie voëltjie is eers onlangs beskryf (2002).<ref name ="Liversidge">Liversidge & Voelker, ''Bull. B.O.C.'' 122(2): 93-109</ref> In Engels staan die voël bekend as die ''Kimberley pipit''.
== Identifikasie ==
Die voël is 18 cm lank en weeg ongeveer 32 gram. Sy vere is hoofsaaklik bruin. Dit lyk baie soos die [[Nicholsonse koester]]; die kaakstreep en gesigsmerke is oor die algemeen donkerder en duideliker. Die wenkbroue is ook breër en meer opvallend.
Die kimberleykoester soek [[insek]]te op die grond. Dit is monogaam, en die [[wyfie]] lê 2 tot 3 [[blou]] [[eier (biologie)|eiers]].
== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronne ==
* [http://www.birdsinsa.com/birds/anthuspseudosimilis.htm SA voëls]
* ''[[Sasol Voëls van Suider-Afrika]].'' Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. {{ISBN|978-1-77007-928-1}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.avibirds.com/ns/Kimberley_Pipit.html#.URZVQh04uSo Avibirds]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Koesters]]
fp2wrs6q2jdgsmeg16inna7nh0kv5f7
Lys van sterrekundige katalogusse
0
74284
2910874
2880660
2026-06-12T09:24:05Z
Jcb
223
2910874
wikitext
text/x-wiki
Dié '''lys van sterrekundige katalogusse''' is ’n opsomming van katalogusse wat sterre of sterregroepe rangskik volgens ’n spesifieke eienskap, vorm, samestelling of ontdekkingsmetode. Dit word gewoonlik verbind met ’n spesifieke ondersoek of opname.
== Voorwerpe van die Sonnestelsel (asteroïdes, komete, kleinplanete) ==
{| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:center;"
! style="width:19%;background:#E6E6B2;" | Naam
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Voorwerpe
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Getal
! style="width:23%;background:#E6E6B2;" | Jaar/stand
! style="width:26%;background:#E6E6B2;" | Beskrywing en voorbeeld
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Bron
|-
| | Orbits of Minor Planets
| | [[Asteroïde]]s
| nowrap | 456 772
| | Lopend (databank)
| | Baangegewens van asteroïdes
| | VizierR <ref name="astorb">[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?B/astorb Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | Orbital elements of comets
| | [[Komeet|Komete]]
| nowrap | 784
| | Lopend (databank)
| | Baangegewens van komete
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?B/comets Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | IRAS Minor Planet Survey (IMPS)
| | [[Kleinplaneet|Kleinplanete]]
| nowrap | 7 311
| | 1992
| | Diepte-ondersoek met IRAS
| | VizierR <ref name="astorb" />
|-
| | IRAS Asteroid and Comet Survey (Veeder e.a.)
| | Asteroïdes en komete
| nowrap | 22 949
| | 1986
| | Diepte-ondersoek met IRAS
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/91 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|}
== Stellêre enkelvoorwerpe (sterre, eksoplanete, pulsars ens.) ==
{| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:center;"
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Afkorting
! style="width:12%;background:#E6E6B2;" | Naam
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Voorwerpe
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Getal
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Opsteller(s)
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Jaar
! style="width:26%;background:#E6E6B2;" | Beskrywing en voorbeeld
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Bron
|-
| | ---
| | Uranometria
| | [[Ster]]re
| nowrap | ≈ 2 000
| | [[Johann Bayer]]
| | 1603
| | Die [[Bayer-naam]] bestaan uit ’n [[Grieks]]e letter, gevolg deur die genitief van die [[Latyn]]se naam van die [[sterrebeeld]] waarin die ster lê.<br />Bv. ζ Centauri
| | Kruisverwysing<ref name="crossref">[http://cdsarc.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-2?-source=IV/27 Kruisverwysing HD-BD/CD-GC-HR-HIP-Bayer-Flamsteed by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | ---
| | [[Flamsteed-naam]]
| | Sterre
| nowrap | ≈ 2 600
| | [[John Flamsteed]]
| | 1712 + 1725
| | Die naam bestaan uit die Flamsteed-nommer gevolg deur die genitief van die Latynse naam van die sterrebeeld waarin die ster lê. Die sterre is volgens [[regte klimming]] gelys.<br />Bv. 47 Ursae Majoris
| | Kruisverwysing<ref name="crossref" /><br />
|-
| | ADS
| | Aitken Double Star Catalogue
| | [[Dubbelster]]re
| nowrap | 17 180
| | Robert Grant Aitken
| | 1932
| | Die katalogus is in twee volumes gepubliseer onder die titel ''New General Catalogue of Double Stars within 120 degrees of the North Pole''.<br />Bv. ADS 16402
| | <ref>Robert Grant Aitken en Eric Doolittle. New general catalogue of double stars within 120° of the North Pole. Carnegie Institution of Washington, Washington DC, 1932</ref><ref>Robert Grant Aitken. ''List of corrections to the New general catalogue of double stars within 120° of the North Pole'', Washington DC, Carnegie Institution of Washington, 1934.</ref><ref name="ADS">http://www.daviddarling.info/encyclopedia/A/ADSC.html</ref>
|-
| | BD
| | Diepte-ondersoek
| | Sterre
| nowrap | 325 000
| | Friedrich Wilhelm August Argelander
| | 1859–1903
| |<div align="left">
: Formaat: BD VDD NNNN
: V – teken van dekl.
: DD – graad van dekl. (sone, afgerond in rigting nul)
: NNN – getal voorwerpe in sone
: Bv. BD-10°3166
</div>
| | Kruisverwysing<ref name="crossref" /><br />VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?I/122 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | Brisbane
| | Brisbane-katalogus / Parramatta-katalogus
| | Sterre
| nowrap | 7 835
| | Parramatta-sterrewag
| | 1835
| | Oorspronklike titel: ''Catalogue of 7385 Stars from Observations Made at the Observatory at Parramatta''
| |
|-
| | CD
| | Córdoba-diepte-ondersoek
| | Sterre
| nowrap | 613 959
| | J.M. Thome
| | 1892–1932
| | <div align="left">
: Formaat: CD -DD NNNNN
: DD – graad van dekl. (sone, altyd negatief, afgerond in rigting nul)
: NNNNN – getal voorwerpe in die sone
</div>
| | Kruisverwysing<ref name="crossref" /><br />VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?I/114 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | Δ
| | Dunlop-dubbelsterre
| | [[Dubbelster]]re
| nowrap | ≈ 250
| | James Dunlop
| | 1826
| | Oorspronklike titel: ''Approximate Places of Double Stars in the Southern Hemisphere, observed at Paramatta in New South Wales''
| |
|-
| | Gliese<br />GJ
| | [[Gliese-katalogus|Gliese-/Gliese-Jahreiß-katalogus]]
| | Sterre
| nowrap | 3 803
| | [[Wilhelm Gliese]]
| | vanaf 1969
| | Sterre in ’n radius van 25 [[parsek]]; oorspronklike titel: ''Catalogue of Nearby Stars''<br />Bv. GJ 3021, Gliese 317
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?V/70A Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | GSC
| | HST Guide Star Catalog
| | Sterre
| nowrap | 25 241 730
| |
| |
| | Bv. GSC 02620-00648
| | Weergawe 1.2 (Lasker+ 1996)<ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?I/254 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref><br />Weergawe GSC-ACT (Lasker+ 1996–99)<ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?I/255 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | HAT
| | Hungarian Automated Telescope
| | [[Eksoplaneet|Eksoplanete]]
| nowrap | 1 617
| |
| | 2004
| | Die doel van die projek is om planete buite die Sonnestelsel te ontdek en beskryf, asook om helder [[veranderlike ster]]re te ontdek.<br />Bv. HAT-P-1b
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?J/AJ/128/1761 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | HD
| | [[Henry Draper-katalogus]]
| | Sterre
| nowrap | 272 150,<br />88 883
| |
| | 1918–1924
| | Tweedelig. Helderste sterre tot met ’n [[magnitude]] van 9.<br />Bv. HD 210702
| | VizieR<ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?III/135A Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | HIP
| | [[Hipparcos-katalogus]]
| | Sterre
| nowrap | 1 058 332<br />117 955
| | Satelliet Hipparcos
| | 1997, 2003
| | Tweedelig. Die satelliete het die posisie, [[parallaks]] en [[eiebeweging]] van sterre bepaal.
| | Hoofkatalogus<ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?I/239 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref><br />Uitbreiding <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?I/311 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | HR
| | [[Bright Star-katalogus]]
| | Sterre
| nowrap | 9 110
| |
| | 1930<br />(1991, 1983)
| | Alle sterre helderder as 6,5 [[Magnitude|mag]] <br />Bv. [[Sirius|HR 2491]]
| | Hoofkatalogus<ref>[http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-3 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| rowspan="6" | IRAS
| colspan="7" | Infrared Astronomical Satellite – verskeie katalogusse met verskillende skryfwyses
|--
| IRAS Catalogue of Point Sources || Puntbronne || nowrap | 245 889 || Satelliet || || IRAS <koördinate> || VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?II/125 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|--
| IRAS Serendipitous Survey Catalog || || nowrap | 43 886 || Satelliet || || IRAS S<koördinate> || VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?II/126 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|--
| IRAS Faint Source Catalog, b > 10 || Donker voorwerpe || nowrap | 173 044 || Satelliet || || IRAS F<koördinate> || VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?II/156A Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|--
| IRAS Point Source Reject Catalog || Puntbronne || nowrap | 372 774 || Satelliet || || IRAS R<koördinate> || VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?II/274 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|--
| IRAS Small Scale Structure Catalog || || nowrap | 16 740 || Satelliet || || IRAS X<koördinate> || VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/73 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | OGLE
| | ''Optical Gravitational Lensing Experiment'' (sowat 10 indekse)
| | Eksoplanete
| nowrap |
| |
| |
| | Bv. OGLE-2005-BLG-071L
| | Lys by VisieR<ref>[http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?text=OGLE&cat=Identifier+starting+by&out=SIMBAD+Usage Lys by VizieR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929091148/http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?text=OGLE&cat=Identifier%20starting%20by&out=SIMBAD%20Usage |date=29 September 2011 }} URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| rowspan ="5" | PSR
| | Catalog of Pulsars
| rowspan ="5" | [[Pulsar]]s
| nowrap | 706
| | Taylor J.H., Manchester R.N., Lyne A.G., Camilo F.
| | 1995
| rowspan ="5" | Formaat:<br />PSR J<J-2000-koördinate><br />PSR B<B-1950-koördinate><br />Bv. PSR J0737-3039
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/189 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|--
| |Parkes Multi-Beam Pulsar Survey
| nowrap | 100
| |Manchester R.N., Lyne A.G., Camilo F., Bell J.F., Kaspi V.M., D'Amico N., McKay N.P.F., Crawford F., Stairs I.H., Possenti A., Kramer M., Sheppard D.C.
| |2001
| |VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?J/MNRAS/328/17 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|--
| | Parkes Multi-Beam Pulsar Survey new PSR
| nowrap |120
| | Morris D.J., Hobbs G., Lyne A.G., Stairs I.H., Camilo F., Manchester R.N., Possenti A., Bell J.F., Kaspi V.M., D'Amico N., McKay N.P.F., Crawford F., Kramer M.
| |2002
| |VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?J/MNRAS/335/275 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|--
| | Parkes Multi-Beam Pulsar Survey III
| nowrap | 200
| | Kramer M., Bell J.F., Manchester R.N., Lyne A.G., Camilo F., Stairs I.H., D'Amico N., Kaspi V.M., Hobbs G., Morris D.J., Crawford F., Possenti A., Joshi B.C., McLaughlin M.A., Lorimer D.R., Faulkner A.J.
| | 2003
| |VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?J/MNRAS/342/1299 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|--
| | Parkes Multibeam Pulsar Survey VI
| nowrap | 142
| |
| |2006
| |VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?J/MNRAS/372/777 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | SAO
| | Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog
| | Sterre
| nowrap | 258 997
| | Smithsonian Institution of Washington
| | 1966, (1990)
| | <br />Bv. SAO 252838 (Alpha Centauri)
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?I/131A Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | TYC
| | [[Tycho-2-katalogus]]
| | Sterre
| nowrap | 2 539 913
| |
| |
| | Groot sterkatalogus <br />Bv. TYC 5963-1938-1 (Muliphein)
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?I/259 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | USNO-A2.0
| | PMM USNO-A2.0 Catalogue
| | Sterre
| nowrap | 526 280 881
| | VSA-vlootsterrewag
| | 1998
| | Groot indeks. Formaat: USNO-A2.0 NNNN-NNNNNNNN
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?I/252 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | USNO-B1.0
| | USNO-B1.0 Catalogue
| | Sterre
| nowrap | 1 045 913 669
| | VSA-vlootsterrewag
| | 2003
| | Groot indeks. Formaat: USNO-B1.0 NNNN-NNNNNNNN
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?I/284 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | WASP
| | Wide Angle Search for Planets
| | Eksoplanete
| nowrap |
| |
| |
| | Katalogus van die SuperWASP-projek, ’n outomatiese soekmasjien vir eksoplanete.<br />Bv. WASP-1
| | WASP<ref name="WASP">{{Cite web |url=http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?text=WASP&cat=Identifier+starting+by&out=SIMBAD+Usage&max=Maximum+of+50+entries |title=argiefkopie |access-date=16 Maart 2013 |archive-date= 3 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151103181823/http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?text=WASP&cat=Identifier+starting+by&out=SIMBAD+Usage&max=Maximum+of+50+entries |url-status=dead }}</ref>
|-
|}
== Diepruimte-voorwerpe ==
=== Sterreswerms ===
{| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:center;"
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Afkorting
! style="width:12%;background:#E6E6B2;" | Naam
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Voorwerpe
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Getal
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Opsteller(s)
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Jaar
! style="width:26%;background:#E6E6B2;" | Beskrywing en voorbeeld
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Bron
|-
| | Cr
| | Collinder-katalogus
| | [[Sterreswerm|Oop sterreswerms]]
| nowrap | 471
| | Per Collinder
| | 1931
| | Bv. Cr 1
| | <ref name="Cr">{{Cite web |url=http://www.cloudynights.com/item.php?item_id=1843 |title=The Collinder Catalogue of Open Star Clusters |access-date=16 Maart 2013 |archive-date= 8 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708165551/http://www.cloudynights.com/item.php?item_id=1843 |url-status=dead }}</ref>
|-
| | GCl
| | Star Clusters Associations II. Globular Clusters (Ruprecht+ 1981)
| | [[Sterreswerm|Bolvormige sterreswerms]]
| nowrap | 137
| | Alter G. , Ruprecht J., Vanysek V.
| | 1970
| | Bv. [[Messier 15|GCl 120]]
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/44B Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | Ha
| | Haffner
| | Oop swerms
| nowrap | 26
| | Hans Haffner
| | 1957
| |
| |<small>(nie by VizieR)</small>
|-
| | Lund
| | Observatorium Lund (oopswermdata)
| | Sterreswerms
| nowrap | 1 151
| | Gosta Lynga
| | 1987
| | Bv. [[Messier 6|Lund 769]]
| | VizierR <ref>[http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-3 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | Mel
| | Melotte
| | Oop en bolswerms
| nowrap | 245
| | Philibert Jacques Melotte
| | 1915
| | <br />Bv. Mel 25
|
|-
| | OCISM
| | Open Cluster InterStellar Matter
| | Oop swerms
| nowrap | 128
| | Leisawitz D.
| | 1988
| | <br />Bv. OCISM 10
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/106 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | OCl
| | Catalogue of star clusters and associations + supplements
| | Oop swerms
| nowrap | 1 112
| | Alter G. , Ruprecht J., Vanysek V.
| | 1983
| | Bv. [[Plejades (sterreswerm)|OCL 421]]
| |VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/101A Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | Pal
| | Palomar-Sternhaufen
| | Bolswerms
| nowrap | 15
| |
| |
| | Bv. Pal 5
| |
|-
| | Raab
| | Raab
| | Oop swerms
| nowrap | 152
| | Raab S.
| | 1922
| | <br />Bv. [[Messier 103|Raab 4]]
| |
|-
| | St
| | Stock-katalogus
| | Oop swerms
| nowrap | 24
| | Jürgen Stock
| | 1954
| | Die sterreswerms is op spektroskopiese opnames ontdek. Almal is binne 12° van die [[hemelewenaar]]. <br />Bv. St 1
| | Stock-katalogus<ref name="Stock">[http://www.serifone.de/stock.htm Projek: Stock-katalogus]</ref>
|-
| | Tr
| | Trumpler-Katalog
| | Oop swerms
| nowrap | 37
| | Robert Julius Trumpler
| | 1930
| | Bv. Tr 1
| |
|-
|}
=== Interstellêre materie (newels, donker newels, supernova-oorblyfsels ens.) ===
{| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:center;"
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Afkorting
! style="width:12%;background:#E6E6B2;" | Naam
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Voorwerpe
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Getal
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Opsteller(s)
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Jaar
! style="width:26%;background:#E6E6B2;" | Beskrywing en voorbeeld
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Bron
|-
| | B
| | Barnard-katalogus
| | Donker newels
| nowrap | 349
| | Edward Barnard
| | 1927
| | Ná ’n eerste uitgawe in 1919 het Edward E. Barnard in 1927 ’n nuwe weergawe gepubliseer. Dit is net donker newels noord van ’n [[deklinasie]] van -35°.<br />Formaat: B NNN
: Bv. [[Perdekop-newel|B 33]]
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/220A Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | Ced
| | Catalog of bright diffuse Galactic nebulae
| | Galaktiese [[newel]]s
| nowrap | 330
| | Cederblad
| | 1946
| |<div align="left">
: Formaat: Ced NNNa
: NNN – nommer van die voorwerp (tot 215)
: a – letter om voorwerpe met dieselfde nommer van mekaar te onderskei
: Bv. Ced 10
</div>
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/231 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | DEM
| | The Nebular Complexes of the Large And Small Magellanic Clouds; Mem. Roy. Astron. Soc. 81<br />(Young-star Formation in the Magellanic H I Bridge; Mon. Not. R. Astron. Soc. 223)
| | [[H II-gebied]]e en [[supernova]]-oorblyfsels in die [[Groot Magellaanse Wolk|Groot]] en die [[Klein Magellaanse Wolk]]
| nowrap | 329 in die LMC +<br />(167 + 5) in die SMC
| | Davies, Elliott, Meaburn
| | 1976 (1986)
| |
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/232 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | LBN
| | Lynds' Catalogue of Bright Nebulae
| | Galaktiese newels
| nowrap | 1 125
| | B.T. Lynds
| | 1965
| | Bv. [[Orion-newel|LBN 974]]
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/9 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | LDN
| | Lynds' Catalogue of Dark Nebulae
| | Donker newels
| nowrap | 1 791
| | B.T. Lynds
| | 1962
| | Bv. [[Perdekop-newel|LDN 1630]]
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/7A Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | Mz (soms ook Men)
| | Menzel
| | [[Newel|Planetêre newels]]
| nowrap | 5
| |
| |
| | Drie planetêre newels aan die suiderhemel en twee nie duidelik identifiseerbare voorwerpe.
<br />Formaat: Menzel NNN
<br />Bv. [[Mier-newel|Mz 3]]
| | Simbad<ref>[http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=PN+Mz+*&NbIdent=wild&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id]</ref>
|-
| | PK
| | Catalogue of Galactic Planetary Nebulae
| | Planetêre newels
| nowrap | 1 759
| | Luboš Perek, Luboš Kohoutek
| | 1967, 2001
| | <br />Bv. PK 84-3.1
| |VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?IV/24 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | RCW
| | RCW-katalogus
| | Galaktiese newels ([[H II-gebied]]e)
| nowrap | 181
| | Rodgers, A.W., Campbell, C.T. & Whiteoak, J.B.
| | 1959
| | Stervormingsgebiede in die suidelike [[Melkweg]]<br />Bv. RCW 38
| | [http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig08-018],<ref name="RCW">[http://articles.adsabs.harvard.edu/full/1960MNRAS.121..103R Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Vol. 121, p.103]</ref>
|-
| | Sh
| | Katalogus van H II-gebiede
| | Galaktiese newels
| nowrap | 313
| | Sharpless S.
| | 1959
| | Tweedelige lys (Sh 1-NNN en S 2-NNN) <br />Bv. [[Krap-newel|Sh 2-244]]
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/20 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | VdB
| | Catalogue of Reflection Nebulae
| | Galaktiese newels (refleksienewels)
| nowrap | 158
| | Sidney van den Bergh
| | 1966
| | <br />Bv. VdB 1
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/21 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
|}
=== Ekstragalaktiese voorwerpe (sterrestelsels, sterrestelselswerms, kwasars) ===
{| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:center;"
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Afkorting
! style="width:12%;background:#E6E6B2;" | Naam
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Voorwerpe
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Getal
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Opsteller(s)
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Jaar
! style="width:26%;background:#E6E6B2;" | Beskrywing en voorbeeld
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Bron
|-
| | Abell
| | [[Abell-katalogus]]
| | [[Sterrestelselswerm|Sterrestelsel-swerms]]
| nowrap | 4 073
| | [[George Ogden Abell]]
| | 1958 + 1989
| | Sien <ref name="Abell" group="Opmerking">Die katalogus is ’n uitbreiding van Abell se oorspronklike katalogus van 1958 met net 2 712 noordelike sterrestelselswerms. In 1989 is dit uitgebrei met nog 1 361 suidelike swerms.</ref><br />Bv. [[Abell 520]]
| | 1974-weergawe <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/4A Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | AM
| | Catalogue of Southern Peculiar Galaxies and Associations
| | Sterrestelsels en <br />-swerms
| nowrap | 6 445
| | Halton C. Arp, Madore B.F
| | 1987
| | Gedetailleerde katalogus met die interessantste sterrestelsels en sterrestelselswerms aan die suidelike lugruim<br />Bv. AM 0244-302
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/170 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | Ark of Arak
| | Arakelian Emission Line Objects
| | Sterrestelsels e.a.
| nowrap | 591
| | M.A. Arakelian
| |
| | Bv. Ark 365
| | <ref name="Ark">http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/catdef?prefix=ARK</ref><ref name="Ark2">{{Cite web |url=http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?Ark |title=argiefkopie |access-date=16 Maart 2013 |archive-date=14 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140314132532/http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?Ark |url-status=dead }}</ref><ref name="Ark3">http://astrobib.u-strasbg.fr:2008/cgi-bin/cdsbib?1975SoByu..47....3A</ref>
|-
| | Arp (soms APG)
| | Atlas of Peculiar Galaxies
| | Sterrestelsels
| nowrap | 338
| | Halton C. Arp
| | 1966
| | Indeks van ongewone sterrestelsels, volgens morfologiese eienskappe<br />Bv. Arp 220
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/74 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | CGCG
| | Catalogue of Galaxies and of Clusters of Galaxies
| colspan="7" | Sien ZWG<br />Bv. CGCG 461.018
|-
| | DDO
| | David Dunlap Observatory Catalogue
| | [[Dwergsterrestelsel|Dwerg-sterrestelsels]]
| nowrap | 243
| | Sidney van den Bergh
| | 1959
| | Dit is ook bekend as ''A Catalogue of Dwarf Galaxies'' en is in 1966 uitgebrei.<div align="left">
: Formaat: DDO NNN
: NNN – nommer van die voorwerp
<br />Bv. DDO 209 (Barnard se Sterrestelsel)</div>
| | <ref name="DDO">[http://www.astro.utoronto.ca/DDO/ David Dunlap Observatory (DDO)]</ref>
|-
| | HCG
| | Hickson's Compact groups of Galaxies
| | Kompakte sterrestelsel
| nowrap | 100
| | Paul Hickson
| | 1982–1994
| | Bv. HCG 92
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/213 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | HIPASS
| | HI Parkes All Sky Survey Catalogue
| | [[H I-gebied|H I-sterrestelsels]]
| nowrap | 4 315
| | Meyer e.a.
| | 2004
| |
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VIII/73 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | KUG
| | Kiso Ultraviolet Galaxy Catalogue
| | Sterrestelsels
| nowrap |
| | Kiso-sterrewag
| | 1984–2000
| | Ultraviolet-waarnemings van sterrestelsels<br />Bv. KUG 1223+338
| | <ref name="NEDKUG">[http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/catdef?prefix=KUG NED, Detailed Description of KUG]</ref><ref name="KUG">{{Cite web |url=http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?text=KUG&cat=Identifier+starting+by&out=SIMBAD+Usage&max=Maximum+of+50+entries |title=argiefkopie |access-date=16 Maart 2013 |archive-date=28 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928220223/http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?text=KUG&cat=Identifier+starting+by&out=SIMBAD+Usage&max=Maximum+of+50+entries |url-status=dead }}</ref>
|-
| | LBG
| | Lyman Break galaxy
| | Sterrestelsels
| nowrap |
| |
| |
| | Die stelsels het ’n [[rooiverskuiwing]] van z > 2,5. <br />Bv. LBG-2377
| | <ref name="LBG">http://cdsarc.u-strasbg.fr/viz-bin/qcat?isindex=Lyman+Break+galaxy</ref>
|-
| | LEDA
| | Lyon-Meudon Extragalactic Database
| colspan="7" | Sien PGC
|-
| | MCG
| | Morphological Catalogue of Galaxies
| | Sterrestelsels
| nowrap | 32 521
| | Boris Alexandrowitsch Woronzow-Weljaminow e.a.
| | 1974
| | <br />Bv. [[Fornax-dwergsterrestelsel|MCG -06-07-001]]
| |962-1974 <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/62A Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref><br />1974 <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/100 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | Mrk
| | Catalogue of Markarian Galaxies
| | Sterrestelsels
| nowrap | 1 525
| | Benjamin Markarjan
| | 1967–1981
| | <br />Bv. Mrk 205
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/172 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | PGC of LEDA
| | Principal Galaxies Catalogue
| | Sterrestelsels
| nowrap | 983 261
| | Sterrekundiges uit Lyon en Meudon
| | 1989
| | Die katalogus wat in 1989 gepubliseer is, het 73 197 sterrestelsels gelys en het tot in 2003 tot sy huidige grootte gegroei. Dit is toe in die HYPERLEDA-databank gestoor. <br />Bv. PGC 29194
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/237 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | SGC
| | Southern Galaxy Catalogue
| | Sterrestelsels
| nowrap | 5 472
| | Harold G. Corwin, Antoinette en Gérard Henri de Vaucouleurs
| | 1985
| | Sterrestelsels van 1,5-2 [[boogminute]] of groter wat suid van ’n deklinasie van -17º lê<br />Bv. SGC 1001.9-2705
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/116 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | UGC
| | Uppsala General Catalogue of Galaxies
| | Sterrestelsels
| nowrap | 12 940
| | Peter Nilson
| | 1973
| | <br />Bv. UGC 8
| |
|-
| | VCC
| | Virgo Cluster Catalog
| | Sterrestelsels
| nowrap | 2 096
| | Binggeli
| | 1985
| | Sterrestelsels en moontlike stelsels in die [[Virgo-sterrestelselswerm]]<br />Bv. VCC 759
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?J/AJ/90/1681 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | VV
| | Atlas and Catalogue of Interacting Galaxies
| | Wisselwerkende sterrestelsels
| nowrap | 2 014
| | Boris Alexandrowitsch Woronzow-Weljaminow
| | 1959–1977
| | <br />Bv. VV 245
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/236 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | ZWG of CGCG
| | Catalogue of Galaxies and of Clusters of Galaxies (Zwicky Galaxy Catalog (Zwicky+ 1968))
| | Sterrestelsels en <br />-swerms
| nowrap | 28 840
| | Fritz Zwicky e.a.
| | 1961–1968
| | <br />Bv. ZWG 158.108
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/190 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
|}
=== Gemengde katalogusse (newels, sterreswerms, sterrestelsels) ===
{| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:center;"
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Afkorting
! style="width:12%;background:#E6E6B2;" | Naam
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Voorwerpe
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Getal
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Opsteller(s)
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Jaar
! style="width:26%;background:#E6E6B2;" | Beskrywing en voorbeeld
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Bron
|-
| | Dun
| | Dunlop-katalogus
| | Newelagtige voorwerpe
| nowrap | 629
| | James Dunlop
| | 1828
| | Oorspronklike titel: ''Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars in the Southern Hemisphere observed in New South Wales''<br />Bv. Dun 265
| | SEDS<ref name="Dun">{{Cite web |url=http://www.seds.org/messier/xtra/similar/dunlop.html |title=James Dunlop's Catalog of Deepsky Objects |access-date=16 Maart 2013 |archive-date= 2 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602222339/http://seds.org/Messier/xtra/similar/dunlop.html |url-status=dead }}</ref>
|-
| | ESO
| | Europese Suidelike Sterrewag/Uppsala Survey of the ESO(B) Atlas
| | Diepte-ondersoek
| nowrap | 18 438
| | [[Europese Suidelike Sterrewag|ESO]]
| | 1982
| | Bestaan uit 606 fotoplate, waarvandaan 18 438 voorwerpe beskryf word.
<div align="left">
: Formaat: FFF-oooNNN
: FFF – nommer van die plaat
: ooo 1-3 – tekens vir die soort voorwerp
: NNN – nommer van die voorwerp op die plaat
: Bv. [[Sculptor-sterrestelsel|ESO 474-29]]
</div>
| | <ref>Andris Lauberts: ''ESO/Uppsala survey of the ESO(B) atlas'', European Southern Observatory (ESO), Garching 1982 ([http://www.sao.ru/cats/doc/ESO.html Informationsseite]); Samevatting deur: E.B. Holmberg / A. Lauberts / H.E. Schuster / R.M. West: ''The ESO/Uppsala Survey of the ESO (B) Atlas of the Southern Sky'', in: Astronomy and Astrophysics, Supplement Series 18 (1974) 463-489 (I); ibid. 18 (1974) 491ff (II); 22 (1975) 327-402 (III); 27 (1977) 295ff (IV); 31 (1978) 15ff (V); 34 (1978) 285ff (VI); 39 (1980) 173ff (VII); 43 (1981) 307ff (VIII); 46 (1981) 311ff (IX) ([http://adsabs.harvard.edu/abs/1974A%26AS...18..463H Abstracts, Downloadoption]).</ref> Plate <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VI/30A Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref><br />Voorwerpe<ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/34C Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | GC
| | General Catalogue of Nebulae and Clusters
| | Galaktiese newels en sterreswerms
| nowrap | 5 096
| | [[John Herschel]]
| | 1864
| | Bv. [[Messier 6|GC 4318]]
| | Kruisverwysing<ref name="crossref" /><br />
|-
| | H
| | Ontdekkings deur William Herschel
| | Galaktiese newels, sterreswerms en sterrestelsels
| nowrap | 1 000,<br />1 000,<br />500
| | [[William Herschel]]
| | 1786, 1789, 1802
| | Sien <ref name="H" group="Opmerking">William Herschel het in 1786 (1 000 voorwerpe), in 1789 (1 000 voorwerpe) en in 1802 (500 voorwerpe) sy waarnemings by die Royal Society of London gepubliseer. Hy het die voorwerpe soos volg ingedeel:
:: 1. Helder newels
:: 2. Dowwe newels
:: 3. Baie dowwe newels
:: 4. Planetêre newels
:: 5. Baie groot newels
:: 6. Baie kompakte en sterryke sterreswerms
:: 7. Kompakte swerms van klein en groot sterre
:: 8. Verspreide sterreswerms
: Die kategorieë word as Romeinse of gewone syfers aangetref (bv. H III.39 of H 3.39).</ref><br /> Bv. H 3.39
| | SEDS<ref name="SEDSHERSCHEL">[http://www.seds.org/messier/xtra/similar/herschel.html William Herschel's catalog of Deep Sky objects]</ref>
|-
| | h
| | Waarnemings en ontdekkings deur John Herschel
| | Galaktiese newels, sterreswerms en sterrestelsels
| nowrap | h 1 – h 2307 <br /> h 2308 – h 4021
| | [[John Herschel]]
| | 1833, 1847
| | Sien <ref name="h" group="Opmerking">1833 h 1 – h 2307 Publikasie deur die Royal Society van waarnemings in Slough, Engeland. <br />1847 h 2308 – h 4021 Waarnemings aan die [[Kaap die Goeie Hoop]]: "Results of Astronomical Observations made during the years 1834, 5, 6, 7, 8 at the Cape of Good Hope, being a completion of a telescopic survey of the whole surface of the visible heavens commenced in 1825". Gepubliseer deur Smith, Elder & Co., Londen</ref> <br />Bv. h 1252
| | SEDS<ref name="SEDSHIST">{{Cite web |url=http://www.seds.org/messier/xtra/history/deepskyd.html |title=History of the Discovery of the Deep Sky objects |access-date=16 Maart 2013 |archive-date= 6 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906051740/http://seds.org/messier/xtra/history/deepskyd.html |url-status=dead }}</ref>
|-
| | IC<br />(IC I en<br />IC II)
| | Indekskatalogus
| | Galaktiese newels, sterreswerms en sterrestelsels
| nowrap | 5 386 <br />(IC I 1 529<br />IC II 3 857)
| | Johan Ludvig Emil Dreyer
| | IC I 1895<br />IC II 1908
| | Die oorspronklike katalogusse, IC I en IC II, is saamgevat in die Indekskatalogus (IC).<br />Bv. IC 10
| | Simbad<ref name="ICI">{{Cite web |url=http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?/4785605 |title=argiefkopie |access-date=16 Maart 2013 |archive-date= 3 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151103181824/http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?/4785605 |url-status=dead }}</ref><ref name="ICII">{{Cite web |url=http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?/4786062 |title=argiefkopie |access-date=16 Maart 2013 |archive-date= 3 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151103181824/http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?/4786062 |url-status=dead }}</ref>
|-
| | M
| | [[Messier-katalogus]]
| | Galaktiese newels, sterreswerms en sterrestelsels
| nowrap | 110
| | [[Charles Messier]]
| | 1764–1782
| | Indeks van helder hemelliggame<br />Bv. [[Krap-newel|M 1]]
| | Sien [[Messier-katalogus]]
|-
| | NGC
| | [[New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars]]
| | Galaktiese newels, sterreswerms en sterrestelsels
| nowrap | 7 840
| | Johan Ludvig Emil Dreyer
| | 1888
| | Sien <ref name="NGC" group="Opmerking">Dit is in die 1880's saamgestel, veral van waarnemings deur [[William Herschel]], en in 1888 gepubliseer. In 1895 en 1908 is dit uitgebrei. Die voorwerpe is volgens [[regte klimming]] gerangskik.</ref><br />Bv. [[Messier 79|NGC 1904]]
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/118 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | NGC 2000.0
| | The Complete New General Catalogue and Index Catalogue
| | Galaktiese newels, sterreswerms en sterrestelsels
| nowrap | 13 226
| | Roger Sinnott
| | 1988
| | Hersiene [[New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars|NGC en IC]]
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/1B Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | RNGC
| | Revised New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars
| | Galaktiese newels, sterreswerms en sterrestelsels
| nowrap | 7 840
| | Jack Sulentic en William Tifft
| | 1973, 1977
| | ’n Hersiening van die NGC-katalogusse
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?VII/118 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
|}
== Alle hemelligame ==
{| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:center;"
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Afkorting
! style="width:12%;background:#E6E6B2;" | Naam
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Voorwerpe
! style="width:8%;background:#E6E6B2;" | Getal
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Opsteller(s)
! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Jaar
! style="width:26%;background:#E6E6B2;" | Beskrywing en voorbeeld
! style="width:16%;background:#E6E6B2;" | Bron
|-
| | 2MASS
| | [[2MASS|Two Micron All Sky Survey]]
| | Alle voorwerpe
| nowrap | 470 992 970
| |
| | 1997–2001
| | ’n Opname van die hele lugruim in infrarooi. <br />Formaat: 2MASS J<koördinate><br />Bv. 2MASS J1207334-393254
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/qcat?II/246 Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | RAVE
| | RAdial Velocity Experiment
| | Alle voorwerpe
| nowrap | ≈ 400 000
| | Steinmetz e.a.
| | 2010
| | Spektroskopiese katalogus met [[radiale snelheid]], [[temperatuur]], [[swaartekrag]] en [[Metaal (astronomie)|metaalinhoud]]
| | VizierR <ref>[http://cdsarc.u-strasbg.fr/cgi-bin/Cat?cat=III%2F265%2F Beskrywing by VizieR] URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
| | SDSS
| | Sloan Digital Sky Survey
| | Alle voorwerpe
| nowrap | 2 304 179 200
| | Adelman-McCarthy J.K. e.a.
| | (2007)
| | Fotometriese katalogus. Meer as 2 miljard voorwerpe, meestal puntbronne.<br />Bv. SDSS J142625.71+575218.3
| | VizierR <ref>[http://vizier.china-vo.org/viz-bin/VizieR?-source=II%2F282%2F Beskrywing by VizieR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201020021804/http://vizier.china-vo.org/viz-bin/VizieR?-source=II%2F282%2F |date=20 Oktober 2020 }} URL besoek op 16 Maart 2013</ref>
|-
|}
== Eksterne skakels ==
* [http://cdsarc.u-strasbg.fr/cats/Cats.htx VizieR-databank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130420090759/http://cdsarc.u-strasbg.fr/cats/Cats.htx |date=20 April 2013 }}
* [http://cds.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad VizieR-databank (soek afkorting)]
== Notas ==
<references group="Opmerking" />
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:de:Liste der astronomischen Kataloge|Duitse Wikipedia]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|5}}
{{sterre}}
[[Kategorie:Sterrekundige katalogusse| ]]
ncagg0w37lnp8lq1dimteuil9gxykna
Lys van naaste sterre
0
74337
2910824
2870756
2026-06-11T21:09:37Z
Jcb
223
2910824
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Nearest_stars_rotating_red-green.gif|thumb|’n Geanimeerde [[3D]]-kaart van die naaste sterre wat om die Son gekonsentreerd is. 'n 3D-bril (rooi en groen) word aanbeveel om dit die beste te sien.]]
Hierdie '''lys van die naaste sterre''' bevat al die sterre en [[bruindwerg]]sterre binne ’n afstand van 5 [[parsek]] (16,3 [[ligjare]]) van die [[Sonnestelsel]] af, gerangskik volgens toenemende afstand.
[[Lêer:Morgan-Keenan spectral classification.svg|duimnael|300px|links|Morgan-Keenan-Kellman-spektraaltipes van [[hoofreeks]]sterre.]]
Benewens die Sonnestelsel is daar nog 53 stelsels van sterre wat sover bekend binne dié afstand lê. Dié stelsels bevat altesaam 59 sterre, waarvan 50 [[rooidwerg]]sterre is; hulle is verreweg die volopste sterre in die [[Melkweg]]. Die 9 ander sterre is helderder. Benewens dié "ware" sterre, is daar ook 11 [[bruindwerg]]e en 4 [[witdwerg]]e.
Ondanks dié 74 voorwerpe se relatiewe nabyheid aan die [[Aarde]], het net 9 van hulle ’n [[Magnitude|skynbare magnitude]] van helderder as 6,5, die minimum helderheid van sterre wat met die blote oog gesien kan word. Benenewens die Son is daar net drie sterre van die [[Magnitude|eerste magnitude]]: [[Alpha Centauri]], [[Sirius]] en [[Procyon]].
Al dié voorwerpe lê in die [[Lokale Borrel]], ’n streek in die [[Orion-Cygnus-arm]] van die [[Melkweg]].
== Lys ==
Sterre op die lys hier onder wat met die blote oog van die Aarde af gesien kan word, se skynbare magnitude het ’n ligblou agtergrond. Die [[Sterreklassifikasie|sterklas]] van die sterre en bruindwerge word volgens die kleur van hul [[spektraaltipe]] aangegee (die kleure is afgelei van konvensionele name vir die spektraaltipes en is nie die sterre se presiese sigbare kleur nie). Bruindwerge se name het ’n bruin agtergrond. Baie van hulle is nie volgens hul sigbareligspektrum (m<sub>V</sub>) geklassifiseer nie, maar volgens hul infrarooimagnitude (m<sub>J</sub>). [[Witdwerg]]e het 'n wit agtergrond. Van die [[parallaks]]e en afstande is voorlopige waardes.<ref name="RECONS">{{cite journal | last = Research Consortium on Nearby Stars | first = Georgia State University | date = 2007-09-17 | title = The One Hundred Nearest Star Systems | journal = Research Consortium on Nearby Stars | url = http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm | accessdate = 2007-11-06}}</ref>
{| style="font-size: 88%; text-align: center;" class="sortable wikitable" border="1"
! rowspan="2" |#
! rowspan="2" |<small>Afstand<ref name=distfn>Van parallaks.</ref><br />([[ligjare]])</small>
! class="unsortable" colspan="3" |<small>Naam</small>
! rowspan="2" |<small>[[Sterreklassifikasie|Sterklas]]</small>
! rowspan="2" |<small>[[Skynbare magnitude]]
! rowspan="2" |<small>[[Absolute magnitude]]
! class="unsortable" style="background: #FFC" colspan="2" |<small>[[Epog (sterrekunde)|Epog J2000.0]]</small>
! rowspan="2" |<small>[[Parallaks]]<ref name="RECONS" /><ref name=plxfn>Parallaxes given by RECONS are a weighted mean of values in the sources given, as well as measurements by the RECONS program.</ref><br />([[boogsekonde|mbs]])</small>
! rowspan="2" |<small>Ontdek</small>
! rowspan="2" |<small>[[#Notas|Notas]]</small>
|-class="unsortable"
!<small>Stelsel</small>
!<small>[[Ster]]</small>
!<small>{{nowrap|Ster #}}</small>
!<small>[[Regte klimming|RK]]<ref name=RECONS /></small>
!<small>[[Deklinasie]]<ref name=RECONS /></small>
|-
|
| 0
| [[Sonnestelsel]]
| [[Son]]
|
| style="background: {{Sterkleur|G}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas G|G2V]]<ref name=RECONS />
| style="background: lightblue;" | -26,74<ref name=RECONS />
| 4,85<ref name=RECONS />
| colspan="2" | —
| —
| —
| Het 8 planete
|-
| rowspan="3" | 1
| 4,2441 ± 0,0011
| rowspan="3" | [[Alpha Centauri]]<br />(Rigil Kentaurus)
| Proxima Centauri (V645 Centauri)
| 1
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klasd M|M5.5Ve]]
| 11,09<ref name=RECONS />
| 15,53<ref name=RECONS />
| {{RK|14|29|43,0}}
| {{Dek|-62|40|46}}
|align=left | {{nowrap|768,50 ± 0,20}}<ref name="GaiaDR2">{{cite web|author=Gaia Collaboration|title=Gaia DR2|url=https://gea.esac.esa.int/archive/|website=gea.esac.esa.int|access-date=10 Mei 2018}}</ref>
| 1915
| [[Opvlamster]]; 2 bevestigde planete<ref name="nationalgeographic">{{cite web| url=https://www.nationalgeographic.com/science/2019/04/proxima-c-new-super-earth-may-orbit-star-next-door-proxima-centauri/|title=A new super-Earth may orbit the star next door|last=Drake |first=Nadia|date=12 April 2019|website=National Geographic|access-date= 21 April 2019 }} [https://www.youtube.com/watch?v=EkqpBW4h44c Video of discovery being discussed (accidentally announced?)]</ref> en dalk 'n 3de<ref name="Suárez MascareñoFaria2020">{{cite journal|last1=Suárez Mascareño|first1=A.|last2=Faria|first2=J. P.|last3=Figueira|first3=P.|last4=Lovis|first4=C.|last5=Damasso|first5=M.|last6=González Hernández|first6=J. I.|last7=Rebolo|first7=R.|last8=Cristiano|first8=S.|last9=Pepe|first9=F.|last10=Santos|first10=N. C.|last11=Zapatero Osorio|first11=M. R.|last12=Adibekyan|first12=V.|last13=Hojjatpanah|first13=S.|last14=Sozzetti|first14=A.|last15=Murgas|first15=F.|last16=Abreu|first16=M.|display-authors=2|title=Revisiting Proxima with ESPRESSO|journal=Astronomy & Astrophysics|year=2020|volume=639|pages=A77|issn=0004-6361|arxiv=2005.12114|doi=10.1051/0004-6361/202037745|bibcode=2020A&A...639A..77S|doi-access=free }}</ref>
|-
| rowspan="2" | {{nowrap|4,3650 {{±| 0,0068}}}}
| α Centauri A (HD 128620)
| 2
| style="background: {{Sterkleur|G}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas G|G2V]]<ref name=RECONS />
| style="background: lightblue;" | 0,01<ref name=RECONS />
| 4,38<ref name=RECONS />
| {{RK|14|39|36,5}}
| {{Dek|-60|50|02}}
| rowspan="2" align=left | {{nowrap|747,23 ± 1,17}}<ref name="Y">General Catalogue of Trigonometric Parallaxes.</ref><ref name="H">Hipparcos Catalogue.</ref><ref name="S"/>
| 150
|
|-
| α Centauri B (HD 128621)
| 2
| style="background: {{Sterkleur|K}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas K|K1V]]<ref name=RECONS />
| style="background: lightblue;" | 1,34<ref name=RECONS />
| 5,71<ref name=RECONS />
| {{RK|14|39|35,1}}
| {{Dek|-60|50|14}}
| 1689
| Vermoedelik 1 planeet
|-
| 2
| 5,9577 {{±| 0,0032}}
| colspan="2" | [[Barnard se Ster]] (BD+04°3561a)
| 4
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klasd M|M4.0Ve]]
| 9,53<ref name=RECONS />
| 13,22<ref name=RECONS />
| {{RK|17|57|48,5}}
| {{Dek|+04|41|36}}
|align=left | 547,45 ± 0,29<ref name="GaiaDR2"/>
| 1916
| Opvlamster, grootste bekende [[eiebeweging]];<ref name="EEB">{{cite journal
| first=E. E. | last=Barnard
| author-link=Edward Emerson Barnard | date=1916
| title=A small star with large proper motion
| journal=Astronomical Journal | volume=29 | issue=695
| page=181 | bibcode = 1916AJ.....29..181B
| doi = 10.1086/104156 }}</ref> 1 bekende planeet<ref name="Frequency of planets orbiting M dwa">{{cite arxiv|last1=Tuomi|first1=M.|last2=el|first2=al.|date=2019-06-11|title=Frequency of planets orbiting M dwarfs in the Solar neighbourhood |class=astro-ph.EP|language=en|eprint=1906.04644}}</ref>
|-
| rowspan="2" | 3
| rowspan="2" | 6,5029 ± 0,0011
| style="background: #C3B091" rowspan="2" | Luhman 16 <br>(WISE 1049-5319)
| style="background: #C3B091"| Luhman 16A
| 5
| style="background: {{Sterkleur|L}}" | [[Bruindwerg|L8]]
| 10,7 J
|
| rowspan="2" | {{RK|10|49|15,57}}
| rowspan="2" | {{Dek|-53|19|06}}
| rowspan="2" align=left | {{nowrap|501,557 ± 0,082}}<ref>{{cite journal |last1=Lazorenko |first1=P. F. |last2=Sahlmann |first2=J. |title=Updated astrometry and masses of the LUH 16 brown dwarf binary |journal=Astronomy & Astrophysics |volume=618 |pages=A111 |date=23 Augustus 2018 |arxiv=1808.07835 |doi=10.1051/0004-6361/201833626 |bibcode=2018A&A...618A.111L |s2cid=119540451 }}</ref>
| rowspan="2" | 2013
| rowspan="2" | Naaste bekende bruindwerg
|-size
| style="background: #C3B091" | Luhman 16B
| 5
| style="background: {{Sterkleur|T}}" | [[Bruindwerg|T1±2]]
|
|
|-
| 4
| 7,26 {{±| 0,13}}<ref name="Luhman20140421">{{cite journal |title=Discovery of a ~250 K Brown Dwarf at 2 pc from the Sun |journal=The Astrophysical Journal Letters |first=K. L. |last=Luhman |volume=786 |issue=2 |page=L18 |date=April 21, 2014 |doi=10.1088/2041-8205/786/2/L18|arxiv = 1404.6501 |bibcode = 2014ApJ...786L..18L |s2cid=119102654 }}</ref>
| style="background: #C3B091" colspan="2" | WISE 0855-0714
| 7
| style="background: {{Sterkleur|Y}}" | [[Bruindwerg|Y2]]
| 25 J
|
| {{RK|08|55|10.83}}
| {{Dek|-07|14|42.5}}
|align=left | 449 ± 8<ref name="WISE0855_parallax">{{cite journal|last1=Luhman|first1=K. L.|last2=Esplin|first2=T. L.|title=The Spectral Energy Distribution of the Coldest Known Brown Dwarf|journal=The Astronomical Journal|date=6 September 2016|volume=152|issue=3|pages=78|doi=10.3847/0004-6256/152/3/78|issn=1538-3881|arxiv=1605.06655|bibcode=2016AJ....152...78L|s2cid=118577918}}</ref>
| 2014
|
|-
| 5
| 7,856 {{±| 0,031}}
| colspan="2" | Wolf 359 (CN Leonis)
| 8
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6.0V]]<ref name=RECONS />
| 13,44<ref name=RECONS />
| 16,55<ref name=RECONS />
| {{RK|10|56|29,2}}
| {{Dek|+07|00|53}}
|align=left | 415,16 ± 1,62<ref name="Mstarcompanions">{{cite journal|last1=Davison|first1=Cassy L.|display-authors=etal |title=A 3D Search for Companions to 12 Nearby M-Dwarfs|journal=The Astronomical Journal|date=19 Februarie 2015|volume=149|issue=3|pages=106|doi=10.1088/0004-6256/149/3/106|issn=1538-3881|arxiv=1501.05012|bibcode=2015AJ....149..106D|s2cid=9719725}}</ref>
| 1919
| Opvlamster; 2 bekende planete<ref name="Frequency of planets orbiting M dwa"/>
|-
| 6
| 8,307 {{±| 0,014}}
| colspan="2" | Lalande 21185 (BD+36°2147)
| 9
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M2.0V]]<ref name=RECONS />
| 7,47<ref name=RECONS />
| 10,44<ref name=RECONS />
| {{RK|11|03|20,2}}
| {{Dek|+35|58|12}}
|align=left | 392,64 ± 0,67<ref name="Hipparcosreduction">{{cite journal|last1=van Leeuwen|first1=F.|title=Validation of the new Hipparcos reduction|journal=Astronomy & Astrophysics|date=13 August 2007|volume=474|issue=2|pages=653–664|doi=10.1051/0004-6361:20078357|issn=0004-6361|arxiv=0708.1752|bibcode=2007A&A...474..653V|s2cid=18759600}}</ref>
| 1801
| 1 bekende planeet<ref name="Frequency of planets orbiting M dwa"/>
|-
| rowspan="2" | 7
| rowspan="2" | 8,659 {{±| 0,010}}
| rowspan="2" | [[Sirius]]<br />(α Canis Majoris)
| Sirius A
| 10
| style="background: {{Sterkleur|A}}" | [[Sterreklassifikasie#Klas A|A1V]]<ref name=RECONS />
| style="background: lightblue;" | -1,46<ref name=RECONS />
| 1,42<ref name=RECONS />
| rowspan="2" | {{RK|06|45|08,9}}
| rowspan="2" | {{Dek|-16|42|58}}
| rowspan="2" align=left | 376,68 ± 0,45<ref name="GaiaDR2"/>
| 1870 v.C.
| rowspan="2" | Helderste ster in die lug; B is 'n [[witdwerg]]
|-
| style="background: white" | Sirius B
| 10
| style="background:white" | [[Witdwerg|DA2]]<ref name=RECONS />
| 8,44<ref name=RECONS />
| 11,34<ref name=RECONS />
| 1844
|-
| rowspan="2" | 8
| rowspan="2" | 8,791 {{±| 0,012}}
| rowspan="2" | Luyten 726-8
| Luyten 726-8 A (BL Ceti)
| 12
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5Ve]]
| 12,54<ref name=RECONS />
| 15,40<ref name=RECONS />
| rowspan="2" | {{RK|01|39|01,3}}
| rowspan="2" | {{Dek|-17|57|01}}
| rowspan="2" align=left | 371,0 ± 0,5<ref name="GaiaDR2"/>
| rowspan="2" |1949
| rowspan="2" |Opvlamster
|-
| Luyten 726-8 B (UV Ceti)
| 12
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6.0Ve]]
| 12,99<ref name=RECONS />
| 15,85<ref name=RECONS />
|-
| 9
| 9,7035 {{±| 0,0019}}
| colspan="2" | Ross 154 (V1216 Sagittarii)
| 14
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klads M|M3.5Ve]]
| 10,43<ref name=RECONS />
| 13,07<ref name=RECONS />
| {{RK|18|49|49,4}}
| {{Dek|-23|50|10}}
|align=left | {{nowrap|336,123 ± 0,064}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1925
| Opvlamster
|-
| 10
| {{nowrap|10,2903 ± 0,0041}}
| colspan="2" | Ross 248 (HH Andromedae)
| 15
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5Ve]]
| 12,29<ref name=RECONS />
| 14,79<ref name=RECONS />
| {{RK|23|41|54,7}}
| {{Dek|+44|10|30}}
|align=left | 316,96 ± 0,13<ref name="GaiaDR2"/>
| 1925
| Opvlamster
|-
| 11
| {{nowrap|10,446 ± 0,016}}
| colspan="2" | [[Epsilon Eridani]] (BD-09°697)
| 16
| style="background: #ffd2a1;" | [[Sterreklassifikasie#Klas K|K2V]]<ref name=RECONS />
| style="background: lightblue;" | 3,73<ref name=RECONS />
| 6,19<ref name=RECONS />
| {{RK|03|32|55,8}}
| {{Dek|-09|27|30}}
|align=left | 312,22 ± 0,47<ref name="GaiaDR2"/>
| 150
| 3 [[Sirkumstellêre skyf|sirkumstellêre skywe]], vermoedelik 2 planete<ref>{{citation | display-authors=1| last1=Janson | first1=M.| last2=Reffert | first2=S.| last3=Brandner | first3=W.| last4=Henning | first4=T.| last5=Lenzen | first5=R.| last6=Hippler | first6=S.| title=A comprehensive examination of the ε Eridani system. Verification of a 4 micron narrow-band high-contrast imaging approach for planet searches | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=488 | issue=2 | pages=771–780 | date=September 2008 | bibcode=2008A&A...488..771J | doi=10.1051/0004-6361:200809984 | arxiv=0807.0301 | s2cid=119113471 }}</ref>
|-
| 12
| 10,7211 ± 0,0016
| colspan="2" | Lacaille 9352 (CD-36°15693)
| 17
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M0.5Ve]]
| 7,34<ref name=RECONS />
| 9,75<ref name=RECONS />
| {{RK|23|05|52,0}}
| {{Dek|-35|51|11}}
|align=left | 304,219 ± 0,045<ref name="GaiaDR2"/>
| 1753
| 2 planete, dalk 'n 3de, in die [[bewoonbare sone]]<ref name="Jeffers Dreizler Barnes Haswell pp. 1477–1481">{{cite journal | last1=Jeffers | first1=S. V. | last2=Dreizler | first2=S. | last3=Barnes | first3=J. R. | last4=Haswell | first4=C. A. | last5=Nelson | first5=R. P. | last6=Rodríguez | first6=E. | last7=López-González | first7=M. J. | last8=Morales | first8=N. | last9=Luque | first9=R. | last10=Zechmeister | first10=M. | last11=Vogt | first11=S. S. | last12=Jenkins | first12=J. S. | last13=Palle | first13=E. | author14=Z. M. Berdi ñas | last15=Coleman | first15=G. A. L. | last16=Díaz | first16=M. R. | last17=Ribas | first17=I. | last18=Jones | first18=H. R. A. | last19=Butler | first19=R. P. | last20=Tinney | first20=C. G. | last21=Bailey | first21=J. | last22=Carter | first22=B. D. | last23=O’Toole | first23=S. | last24=Wittenmyer | first24=R. A. | last25=Crane | first25=J. D. | last26=Feng | first26=F. | last27=Shectman | first27=S. A. | last28=Teske | first28=J. | last29=Reiners | first29=A. | last30=Amado | first30=P. J. | last31=Anglada-Escudé | first31=G.|display-authors=2 | title=A multiplanet system of super-Earths orbiting the brightest red dwarf star GJ 887 | journal=Science | volume=368 | issue=6498 | issn=0036-8075 | doi=10.1126/science.aaz0795 | arxiv=2006.16372 | date=26 Junie 2020 | pages=1477–1481 | pmid=32587019 | bibcode=2020Sci...368.1477J | s2cid=220075207 }}</ref>
|-
| 13
| 11,0074 ± 0,0026
| colspan="2" | Ross 128 (FI Virginis)
| 18
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4.0Vn]]
| 11,13<ref name=RECONS />
| 13,51<ref name=RECONS />
| {{RK|11|47|44,4}}
| {{Dek|+00|48|16}}
|align=left | 296,307 ± 0,070<ref name="GaiaDR2"/>
| 1925
| Opvlamster, 1 planeet<ref name="Atlantic">{{cite web|last1= ESO|title=A temperate exo-Earth around a quiet M dwarf at 3.4 parsecs|url=https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1736/eso1736a.pdf|access-date=15 November 2017}}</ref>
|-
| rowspan="3" | 14
| rowspan="3" | 11,109 ± 0,034
| rowspan="3" | EZ Aquarii<br />(Gliese 866, Luyten 789-6)
| EZ Aquarii A
| 19
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.0Ve]]
| 13,33<ref name=RECONS />
| 15,64<ref name=RECONS />
| rowspan="3" | {{RK|22|38|33,4}}
| rowspan="3" | {{Dek|-15|18|07}}
| rowspan="3" align=left | 293,60 ± 0,9<ref name="Torres2009">{{cite journal|last1=Torres|first1=G.|last2=Andersen|first2=J.|last3=Giménez|first3=A.|title=Accurate masses and radii of normal stars: modern results and applications|journal=The Astronomy and Astrophysics Review|year=2010|volume=18|issue=1–2|pages=67–126|doi=10.1007/s00159-009-0025-1|arxiv=0908.2624|bibcode=2010A&ARv..18...67T|s2cid=14006009}}</ref>
| 1937
| rowspan="3" | A en B is opvlamsterre
|-
| EZ Aquarii B
| 19
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M]]?
| 13,27<ref name=RECONS />
| 15,58<ref name=RECONS />
| 1937
|-
| EZ Aquarii C
| 19
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M]]?
| 14,03<ref name=RECONS />
| 16,34<ref name=RECONS />
| 1959
|-
| rowspan="2" | 15
| rowspan="2" | 11,4008 ± 0,0012
| rowspan="2" | [[61 Cygni|61 Cygni]]
| 61 Cygni A (BD+38°4343)
| 22
| style="background: {{Sterkleur|K}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas K|K5.0V]]<ref name=RECONS /> <!--previous: K3.5Ve-->
| style="background: lightblue;" | 5,21<ref name=RECONS />
| 7,49<ref name=RECONS />
| {{RK|21|06|53,9}}
| {{Dek|+38|44|58}}
| rowspan="2" align=left | 286,08 ± 0,03<ref name="GaiaDR2"/>
| 1712
| rowspan="2" | B is 'n opvlamster en die helderste [[rooidwerg]] aan die naghemel; 1ste naas die Son waarvan die afstand gemeet is<ref>{{cite journal | last=Bessel | first=F. W. | title=Bestimmung der Entfernung des 61sten Sterns des Schwans. Von Herrn Geheimen - Rath und Ritter Bessel | journal=Astronomische Nachrichten | date=1839 | volume=16 | issue=5–6 | pages=65–96 | language=de | bibcode=1838AN.....16...65B | doi=10.1002/asna.18390160502 | url=https://zenodo.org/record/1424605 }}</ref>
|-
| 61 Cygni B (BD+38°4344)
| 22
| style="background: {{Sterkleur|K}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas K|K7.0V]]<ref name=RECONS /> <!--previous: K4.7Ve-->
| style="background: lightblue;" | 6,03<ref name=RECONS />
| 8,31<ref name=RECONS />
| {{RK|21|06|55,3}}
| {{Dek|+38|44|31}}
| 1753
|-
| rowspan="2" | 16
| rowspan="2" | 11,402 ± 0,032
| rowspan="2" | [[Procyon]]<br />(α Canis Minoris)
| Procyon A
| 24
| style="background: {{Sterkleur|F}}" | [[Sterreklassifikasie#Klas F|F5V–IV]]<ref name=RECONS />
| style="background: lightblue;" | 0,38<ref name=RECONS />
| 2,66<ref name=RECONS />
| rowspan="2" | {{RK|07|39|18,1}}
| rowspan="2" | {{Dek|+05|13|30}}
| rowspan="2" align=left | 286,05 ± 0,81<ref name="Y" /><ref name="H">Hipparcos Catalogue.</ref><ref name="S">{{Cite journal |bibcode = 1999A&A...341..121S|title = Visual binary orbits and masses POST HIPPARCOS|journal = Astronomy and Astrophysics|volume = 341|pages = 121|last1 = Söderhjelm|first1 = Staffan|year = 1999}}</ref>
| 150
| rowspan="2" | Opvlamsterre; B het 2 bekende planete<ref name="Frequency of planets orbiting M dwa"/>
|-
| style="background: white" | Procyon B
| 24
| style="background: white" | [[Witdwerg|DQZ]]<ref name=RECONS />
| 10,70<ref name=RECONS />
| 12,98<ref name=RECONS />
| 1844
|-
| rowspan="2" | 17
| rowspan="2" | 11,4880 ± 0,0012
| rowspan="2" | Struve 2398<br />(Gliese 725, BD+59°1915)
| Struve 2398 A (HD 173739)
| 26
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]<ref name=RECONS />
| 8,90<ref name=RECONS />
| 11,16<ref name=RECONS />
| {{RK|18|42|46,7}}
| {{Dek|+59|37|49}}
| rowspan="2" align=left | 283,91 ± 0,03<ref name="GaiaDR2"/>
| 1835
| Opvlamster; dalk 2 planete<ref name="arx">{{Cite journal |arxiv = 1408.5645|last1 = Bailer-Jones|first1 = C. A. L.|display-authors=etal |title = The NASA-UC-UH Eta-Earth Program: IV. A Low-mass Planet Orbiting an M Dwarf 3.6 PC from Earth|journal = The Astrophysical Journal|volume = 794|pages = 51|year = 2014|issue = 1|doi = 10.1088/0004-637X/794/1/51|bibcode = 2014ApJ...794...51H|s2cid = 17361592}}</ref><br>
|-
| Struve 2398 B (HD 173740)
| 26
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.5V]]<ref name=RECONS />
| 9,69<ref name=RECONS />
| 11,95<ref name=RECONS />
| {{RK|18|42|46,9}}
| {{Dek|+59|37|37}}
| 1835
| Opvlamster
|-
| rowspan="2" | 18
| rowspan="2" | {{nowrap|11,6182 ± 0,0008}}
| rowspan="2" | Groombridge 34<br />(Gliese 15)
| Groombridge 34 A (GX Andromedae)
| 28
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M1.5V]]<ref name=RECONS /> <!--previous: M3.0V-->
| 8,08<ref name=RECONS />
| 10,32<ref name=RECONS />
| rowspan="2" | {{RK|0|18|22,9}}
| rowspan="2" | {{Dek|+44|01|23}}
| rowspan="2" align=left | 280,73 ± 0,02<ref name="GaiaDR2"/>
| 1813
| Opvlamster; dalk 2 planete<ref name="arx" />
|-
| Groombridge 34 B (GQ Andromedae)
| 28
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.5V]]<ref name=RECONS />
| 11,06<ref name=RECONS />
| 13,30<ref name=RECONS />
| 1813
| Opvlamster
|-
| 19
| 11,6780 ± 0,0056
| colspan="2" | DX Cancri (G 51-15)
| 30
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6.5Ve]]
| 14,78<ref name=RECONS />
| 16,98<ref name=RECONS />
| {{RK|08|29|49,5}}
| {{Dek|+26|46|37}}
|align=left | 279,29 {{±| 0,13}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1972
| Opvlamster
|-
| 20
| 11,753 ± 0,022
| colspan="2" | [[Tau Ceti|Tau Ceti]] (BD-16°295)
| 31
| style="background: {{Sterkleur|G}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas G|G8Vp]]<ref name=RECONS />
|style="background: lightblue;" | 3,49<ref name=RECONS />
| 5,68<ref name=RECONS />
| {{RK|01|44|04,1}}
| {{Dek|-15|56|15}}
|align=left | 277,52 {{±| 0,52}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1603
| 1 puinskyf; 4 planete, dalk nog 4
|-
| rowspan="3" | 21
| rowspan="3" | 11,869 ± 0,011
| rowspan="3" | [[Epsilon Indi|Epsilon Indi]]<br />(CPD-57°10015)
| Epsilon Indi A
| 32
| style="background: {{Sterkleur|K}};" | K5Ve<ref name=RECONS />
| style="background: lightblue;" | 4,69<ref name=RECONS />
| 6,89<ref name=RECONS />
| {{RK|22|03|21,7}}
| {{Dek|-56|47|10}}
| rowspan="3" align=left | 274,80 {{±| 0,25}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1603
| 1 planeet<ref>{{Cite arxiv |eprint = 1803.08163|last1 = Bailer-Jones|first1 = C. A. L.|title = Detection of the closest Jovian exoplanet in the Epsilon Indi triple system|last2 = Rybizki|first2 = J.|last3 = Andrae|first3 = R.|last4 = Fouesneau|first4 = M.|class = astro-ph.EP|year = 2018}}</ref>
|-
| style="background: #C3B091"| Epsilon Indi Ba
| 32
| style="background: {{Sterkleur|T}};" | [[Bruindwerg|T1.0V]]
| 12,3 J<ref name="DwarfArchives">{{cite web
|title=DwarfArchives.org: Photometry, spectroscopy, and astrometry of M, L, and T dwarfs
|publisher=caltech.edu
|author=Chris Gelino, Davy Kirkpatrick, Adam Burgasser
|url=http://ldwarf.ipac.caltech.edu/archive/version5/viewlist.php?table=ltdwarf&format=text
|accessdate=2012-06-10
|archive-date=2013-11-13
|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113142759/http://ldwarf.ipac.caltech.edu/archive/version5/viewlist.php?table=ltdwarf&format=text
|url-status=dead
}} [http://spider.ipac.caltech.edu/staff/davy/ARCHIVE/index.shtml (main page)]</ref>
|
| rowspan="2" | {{RK|22|04|10,5}}
| rowspan="2" | {{Dek|-56|46|58}}
| 2003
|
|-
| style="background: #C3B091"| Epsilon Indi Bb
| 32
| style="background: {{Sterkleur|T}};" | [[Bruindwerg|T6.0V]]
| 13,2 J<ref name="DwarfArchives" />
|
| 2003
|
|-
| 22
| 11,9803 ± 0,0029
| colspan="2" | GJ 1061 (LHS 1565)
| 35
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5V]]<ref name=RECONS />
| 13,09<ref name=RECONS />
| 15,26<ref name=RECONS />
| {{RK|03|35|59,7}}
| {{Dek|-44|30|45}}
|align=left | 274,80 {{±| 0,25}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1995
| 3 bekende planete<ref>{{Cite journal|last1=Anglada-Escudé|first1=G.|last2=Reiners|first2=A.|last3=Pallé|first3=E.|last4=Ribas|first4=I.|last5=Berdiñas|first5=Z. M.|last6=López|first6=C. Rodríguez|last7=Morales|first7=N.|last8=López-González|first8=M. J.|last9=Hambsch|first9=F.-J.|date=2019-08-13|title=Red Dots: A temperate 1.5 Earth-mass planet in a compact multi-terrestrial planet system around GJ1061|language=en|arxiv=1908.04717|doi=10.1093/mnras/staa248|volume=493|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|pages=536–550|s2cid=199551874}}</ref><ref name=henry1997>{{cite journal | last1 = Henry | first1 = Todd J. | last2 = Ianna | first2 = Philip A. | last3 = Kirkpatrick | first3 = J. Davy | last4 = Jahreiss | first4 = Hartmut | date = July 1997 | title = The solar neighborhood IV: discovery of the twentieth nearest star | journal = The Astronomical Journal | volume = 114 | issue = 1 | pages = 388–395 | doi = 10.1086/118482 | bibcode=1997AJ....114..388H}}</ref><ref name=henry2006>{{cite journal | last1 = Henry | first1 = Todd J. | last2 = Jao | first2 = Wei-Chun | last3 = Subasavage | first3 = John P. | last4 = Beaulieu | first4 = Thomas D. | last5 = Ianna | first5 = Philip A. | last6 = Costa | first6 = Edgardo | last7 = Méndez | first7 = René A. | date = Desember 2006 | title = The Solar Neighborhood. XVII. Parallax Results from the CTIOPI 0.9 m Program: 20 New Members of the RECONS 10 Parsec Sample | journal = The Astronomical Journal | volume = 132 | issue = 6| pages = 2360–2371 | doi = 10.1086/508233 | bibcode=2006AJ....132.2360H|arxiv = astro-ph/0608230 | s2cid = 15002841 }}</ref>
|-
| 23
| 12,1084 ± 0,0035
| colspan="2" | YZ Ceti (LHS 138)
| 36
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4.5V]]<ref name=RECONS />
| 12,02<ref name=RECONS />
| 14,17<ref name=RECONS />
| {{RK|01|12|30,6}}
| {{Dek|-16|59|56}}
|align=left | 269,363 {{±| 0,078}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1961
| Opvlamster; 3 planete<ref>{{Cite journal |arxiv = 1708.03336|last1 = Bailer-Jones|first1 = C. A. L.|display-authors=etal |title = The HARPS search for southern extra-solar planets XLII. A system of Earth-mass planets around the nearby M dwarf YZ Ceti|journal = Astronomy & Astrophysics|volume = 605|pages = L11|year = 2017|doi = 10.1051/0004-6361/201731581|bibcode = 2017A&A...605L..11A|s2cid = 119393757}}</ref> en dalk nog 1
|-
| 24
| 12,199 ± 0,036
| colspan="2" | Luyten se Ster (BD+05°1668)
| 37
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.5Vn]]
| 9,86<ref name=RECONS />
| 11,97<ref name=RECONS />
| {{RK|07|27|24,5}}
| {{Dek|+05|13|33}}
|align=left | 267,36 {{±| 0,79}}<ref name="Gatewood2008">{{cite journal|last1=Gatewood|first1=George|title= Astrometric Studies of Aldebaran, Arcturus, Vega, the Hyades, and Other Regions|journal=The Astronomical Journal|date=1 July 2008|volume=136|issue=1|pages=452–460|doi=10.1088/0004-6256/136/1/452|bibcode=2008AJ....136..452G|doi-access=free}}</ref>
| 1935
| 2 planete<ref>{{Cite journal |arxiv = 1703.05386|last1 = Bailer-Jones|first1 = C. A. L.|display-authors=etal |title = The HARPS search for southern extra-solar planets XLI. A dozen planets around the M dwarfs GJ 3138, GJ 3323, GJ 273, GJ 628, and GJ 3293|journal = Astronomy & Astrophysics|volume = 602|pages = A88|year = 2017|doi = 10.1051/0004-6361/201630153|bibcode = 2017A&A...602A..88A|s2cid = 119418595}}</ref> en dalk nog 2<ref name="Pozuelos2020">{{cite journal|last1=Pozuelos|first1=Francisco J.|last2=13 more |display-authors=1|title=GJ 273: on the formation, dynamical evolution, and habitability of a planetary system hosted by an M dwarf at 3.75 parsec|journal=Astronomy Astrophysics|volume=641|year=2020|pages=A23|doi=10.1051/0004-6361/202038047|arxiv=2006.09403}}</ref>
|-
| 25
| 12,496 ± 0,013
| colspan="2" | Teegarden se Ster (SO025300.5+165258)
| 38
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6.5V]]
| 15,14<ref name=RECONS />
| 17,22<ref name=RECONS />
| {{RK|02|53|00,9}}
| {{Dek|+16|52|53}}
|align=left | 261,01 {{±| 0,27}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 2003
| 2 bekende planete<ref>{{Cite web|url=https://www.aanda.org/articles/aa/pdf/forth/aa35460-19.pdf|title=The CARMENES search for exoplanets around M dwarfs. Two temperate Earth-mass planet candidates around Teegarden's Star}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Caballero|first1=J. A.|last2=Reiners|first2=A.|last3=Ribas|first3=I.|last4=Dreizler|first4=S.|last5=Zechmeister|first5=M.|date=2019-06-18|title=The CARMENES search for exoplanets around M dwarfs. Two temperate Earth-mass planet candidates around Teegarden's Star|url=https://www.aanda.org/articles/aa/abs/forth/aa35460-19/aa35460-19.html|journal=Astronomy & Astrophysics|language=en|doi=10.1051/0004-6361/201935460|issn=0004-6361|doi-access=free|volume=627|page=A49|arxiv=1906.07196|bibcode=2019A&A...627A..49Z}}</ref>
|-
| 26
| 12,8294 ± 0,0013
| colspan="2" | [[Kapteyn se Ster]] (CD-45°1841)
| 39
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M1.5V]]<ref name=RECONS /> <!--previous: sdM0VI-->
| 8,84<ref name=RECONS />
| 10,87<ref name=RECONS />
| {{RK|05|11|40,6}}
| {{Dek|-45|01|06}}
|align=left | 254,226 {{±| 0,026}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1898
| 2 bekende planete<ref name="Kapteyn-discovery">{{cite journal|title=Two planets around Kapteyn's star : a cold and a temperate super-Earth orbiting the nearest halo red-dwarf |date=2014|arxiv=1406.0818|doi=10.1093/mnrasl/slu076 |volume=443 |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters |pages=L89–L93|bibcode = 2014MNRAS.443L..89A |hdl=2299/19219 |last1=Anglada-Escude|first1=G.|s2cid=67807856}}</ref>
|-
| 27
| 12,9515 ± 0,0029
| colspan="2" | Lacaille 8760 (AX Microscopii)
| 40
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M0.0V]]<ref name=RECONS /> <!--previous: M2Ve-->
| 6,67<ref name=RECONS />
| 8,69<ref name=RECONS />
| {{RK|21|17|15,3}}
| {{Dek|-38|52|03}}
|align=left | 251,829 {{±| 0,056}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1753
| Opvlamster; helderste M-dwerg in naglug
|-
| rowspan="2" | 28
| rowspan=2 | 13,050 ± 0,008
| rowspan="2" | SCR 1845-6357
| SCR 1845-6357 A
| 41
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M8.5V]]<ref name=RECONS />
| 17,39
| 19,41
| {{RK|18|45|05,3}}
| {{Dek|-63|57|48}}
| rowspan=2 align=left | 249,91 {{±| 0,16}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 2004
| rowspan=2 | <ref name=henry2006 />
|-
| style="background: #C3B091"| SCR 1845-6357 B
| 41
| style="background: {{Sterkleur|T}};" | [[Bruindwerg|T6]]<ref name=nearmt>[http://adsabs.harvard.edu/abs/2007A%26A...471..655K The very nearby M/T dwarf binary SCR 1845-6357], Markus Kasper, Beth A. Biller, Adam Burrows, Wolfgang Brandner, Jano Budaj, and Laird M. Close, ''Astronomy and Astrophysics'' '''471''', #2 (Augustus 2007), pp. 655–659. {{DOI|10.1051/0004-6361:20077881}}</ref>
| 13.3 J<ref name="DwarfArchives" />
|
| {{RK|18|45|02,6}}
| {{Dek|-63|57|52}}
| 2006
|-
| rowspan="2" | 29
| rowspan="2" | 13,0724 ± 0,0052
| rowspan="2" | Kruger 60<br />(BD+56°2783)
| Kruger 60 A
| 43
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]<ref name=RECONS />
| 9,79<ref name=RECONS />
| 11,76<ref name=RECONS />
| rowspan="2" | {{RK|22|27|59,5}}
| rowspan="2" | {{Dek|+57|41|45}}
| rowspan="2" align=left | 249,5 {{±| 0,1}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1880
| rowspan="2" |B is 'n opvlamster
|-
| Kruger 60 B (DO Cephei)
| 43
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4.0V]]<ref name=RECONS />
| 11,41<ref name=RECONS />
| 13,38<ref name=RECONS />
| 1890?
|-
| 30
| 13,1932 ± 0,0066
| style="background: #C3B091" colspan="2" | DEN 1048-3956
| 45
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M8.5V]]<ref name=RECONS />
| 17,39<ref name=RECONS />
| 19,37<ref name=RECONS />
| {{RK|10|48|14,7}}
| {{Dek|-39|56|06}}
|align=left | 247,22 {{±| 0,12}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 2001
| <ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/2005AJ....129.1954J The Solar Neighborhood. XIII. Parallax Results from the CTIOPI 0.9 Meter Program: Stars with μ >= 1.0" yr<sup>-1</sup> (Motion sample)], Wei-Chun Jao, Todd J. Henry, John P. Subasavage, Misty A. Brown, Philip A. Ianna, Jennifer L. Bartlett, Edgardo Costa, René A. Méndez, ''The Astronomical Journal'' '''129''', #4 (April 2005), pp. 1954–1967. {{DOI|10.1086/428489}}</ref><ref name=costa2005>[http://adsabs.harvard.edu/abs/2005AJ....130..337C The Solar Neighborhood. XIV. Parallaxes from the Cerro Tololo Inter-American Observatory Parallax Investigation—First Results from the 1.5 m Telescope Program], Edgardo Costa, René A. Méndez, W.-C. Jao, Todd J. Henry, John P. Subasavage, Misty A. Brown, Philip A. Ianna, and Jennifer Bartlett, ''The Astronomical Journal'' '''130''', #1 (July 2005), pp. 337–349. {{DOI|10.1086/430473}}</ref>
|-
| rowspan="2" | 31
| rowspan="2" | 13,424 ± 0,049
| rowspan="2" | Ross 614<br />(V577 Monocerotis, Gliese 234)
| Ross 614A (LHS 1849)
| 46
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4.5V]]<ref name=RECONS />
| 11,15<ref name=RECONS />
| 13,09<ref name=RECONS />
| rowspan="2" | {{RK|06|29|23,4}}
| rowspan="2" | {{Dek|-02|48|50}}
| rowspan="2" align=left | 242,97 {{±| 0,88}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1927
| rowspan="2" | Opvlamster
|-
| Ross 614B (LHS 1850)
| 46
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klasd M|M5.5V]]
| 14,23<ref name=RECONS />
| 16,17<ref name=RECONS />
| 1936
|-
| 32
| 13,43 ± 0,13
| style="background: #C3B091" colspan="2" | UGPS 0722-05
| 48
| style="background: {{Sterkleur|T}};" | [[Bruindwerg|T9]]<ref name=RECONS /> <!--previous: M2Ve-->
| 16,52 J
|
| {{RK|07|22|27,3}}
| {{Dek|–05|40|30}}
|align=left | 242,8 {{±| 2,4}}<ref name="Leggett2012">{{cite journal|last1=Leggett|first1=S. K.|display-authors=etal |title=The Properties of the 500 K Dwarf UGPS J072227.51-054031.2, and a Study of the Far-Red Flux of Cold Brown Dwarfs|journal=The Astrophysical Journal|date=1 April 2012|volume=748|issue=2|pages=74|doi=10.1088/0004-637X/748/2/74|issn=0004-637X|arxiv=1201.2973|bibcode=2012ApJ...748...74L|s2cid=14171934}}</ref>
| 2010
|
|-
| 33
| 14,0458 ± 0,0038
| colspan="2" | Wolf 1061 (Gliese 628, BD-12°4523)
| 49
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]<ref name=RECONS />
| 10,07<ref name=RECONS />
| 11,93<ref name=RECONS />
| {{RK|16|30|18,1}}
| {{Dek|-12|39|45}}
|align=left | 232,210 {{±| 0,063}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1919
| 3 planete<ref>{{cite web
| url =http://phys.org/news/2015-12-nearby-star-hosts-closest-alien.html
| title =Nearby star hosts closest alien planet in the 'habitable zone'
| date =Desember 16, 2015
| website =Phys.org
| access-date =2015-12-16}}</ref>
|-
| rowspan="2" | 34
| rowspan="2" | 14,05 ± 0,26
| rowspan="2" | Wolf 424<br />(FL Virginis, LHS 333, Gliese 473)
| Wolf 424 A
| 50
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5Ve]]
| 13,18<ref name=RECONS />
| 14,97<ref name=RECONS />
| rowspan="2" | {{RK|12|33|17,2}}
| rowspan="2" | {{Dek|+09|01|15}}
| rowspan="2" align=left | 232,2 {{±| 4,3}}<ref name="Gliese1991">{{cite web|url=http://webviz.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-5?-source=V/70A&Name=Gl%20473|title=Gl 473|website=Preliminary Version of the Third Catalogue of Nearby Stars|author=Gliese, W. and Jahreiß, H.|year=1991|access-date=10 Mei 2018|archive-date=10 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510115748/http://webviz.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-5?-source=V%2F70A&Name=Gl%20473|url-status=dead}}</ref>
| 1919
| rowspan="2" | Opvlamsterre
|-
| Wolf 424 B
| 50
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M7Ve]]
| 13,17<ref name=RECONS />
| 14,96<ref name=RECONS />
| 1941
|-
| 35
| 14,0744 ± 0,0023
| colspan="2" style="background: white" | [[Van Maanen se Ster]] (Gliese 35, LHS 7)
| 52
| style="background: white" | [[Witdwerg|DZ7]]<ref name=RECONS />
| 12,38<ref name=RECONS />
| 14,21<ref name=RECONS />
| {{RK|00|49|09,9}}
| {{Dek|+05|23|19}}
|align=left | 231,737 {{±| 0,038}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1896
| Vrydrywend; dalk puinskyf en 1 planeet
|-
| 36
| 14,1725 ± 0,0037
| colspan="2" | Gliese 1 (CD-37°15492)
| 53
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M1.5V]]<ref name=RECONS />
| 8,55<ref name=RECONS />
| 10,35<ref name=RECONS />
| {{RK|00|05|24,4}}
| {{Dek|-37|21|27}}
|align=left | 230,133 {{±| 0,060}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1884
|
|-
| 37
| 14,30 {{±| 0,56}}
| style="background: #C3B091" colspan="2" | WISE 1639-6847
| 54
| style="background: {{Sterkleur|Y}}" | [[Bruindwerg|Y0,5]]
| 20,57 J
|22,10 J
| {{RK|16|39|40.9}}
| {{Dek|-68|47|46}}
| align=left | 228,1 {{±| 8,9}}<ref name="WISE 1639parallax">{{cite journal |last1=Martin |first1=Emily C. |display-authors=etal |title=Y dwarf Trigonometric Parallaxes from the Spitzer Space Telescope |journal=The Astrophysical Journal |volume=867 |issue=2 |pages=109 |date=17 September 2018 |arxiv=1809.06479 |doi=10.3847/1538-4357/aae1af |bibcode=2018ApJ...867..109M |s2cid=119097554 }}</ref>
| 2012
| <ref name=distance group=nota>Dalk nie binne 5 parsek van die Son af nie.</ref>
|-
| 38
| 14,509(187)
| colspan="2" | TZ Arietis (Gliese 83.1, Luyten 1159-16)
| 55
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4.5V]]<ref name=RECONS />
| 12,27<ref name=RECONS />
| 14,03<ref name=RECONS />
| {{RK|02|00|13,2}}
| {{Dek|+13|03|08}}
|align=left | 219,801 {{±| 0,049}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1955?
| Opvlamster; 3 bekende planete<ref name="Frequency of planets orbiting M dwa"/>
|-
| 39
| 14,809(107)
| colspan="2" | Gliese 674 (LHS 449)
| 56
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]<ref name=RECONS />
| 9,38<ref name=RECONS />
| 11,09<ref name=RECONS />
| {{RK|17|28|39,9}}
| {{Dek|-46|53|43}}
|align=left | 219,781 {{±| 0,032}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1930
| 1 bekende planeet<ref>http://exoplanet.eu/star.php?st=GJ+674</ref>
|-
| 40
| 14,793(55)
| colspan="2" | Gliese 687 (LHS 450, BD+68°946)
| 57
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]<ref name=RECONS />
| 9,17<ref name=RECONS />
| 10,89<ref name=RECONS />
| {{RK|17|36|25,9}}
| {{Dek|+68|20|21}}
|align=left | 219,781 {{±| 0,032}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1862
| Dalk opvlamster; 2 planete<ref name="GJ687b-discovery">[http://www.oklo.org/GL687.pdf The Lick–Carnegie exoplanet survey: Gliese 687 b: A Neptune-mass planet orbiting a nearby red dwarf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327221259/http://www.oklo.org/GL687.pdf |date=27 Maart 2014 }}</ref><ref name=Feng2020>{{citation|arxiv=2008.07998|title=Search for Nearby Earth Analogs. III. Detection of ten new planets, three planet candidates, and confirmation of three planets around eleven nearby M dwarfs|year=2020|last1=Feng|first1=Fabo|last2=Shectman|first2=Stephen A.|last3=Clement|first3=Matthew S.|last4=Vogt|first4=Steven S.|last5=Tuomi|first5=Mikko|last6=Teske|first6=Johanna K.|last7=Burt|first7=Jennifer|last8=Crane|first8=Jeffrey D.|last9=Holden|first9=Bradford|author10=Sharon Xuesong Wang|last11=Thompson|first11=Ian B.|last12=Diaz|first12=Matias R.|last13=Paul Butler|first13=R.|doi=10.3847/1538-4365/abb139|s2cid=221150644}} Accepted for publication by ApJS</ref>
|-
| 41
| 14,805(242)
| colspan="2" | LHS 292 (LP 731-58)
| 58
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6.5V]]<ref name=RECONS />
| 15,60<ref name=RECONS />
| 17,32<ref name=RECONS />
| {{RK|10|48|12,6}}
| {{Dek|-11|20|14}}
|align=left | 219,12 {{±| 0,16}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1960's?
| Opvlamster
|-
| 42
| 15,1182 {{±| 0,0023}}
| colspan="2" style="background: white" | LP 145-141 (WD 1142-645, Gliese 440)
| 59
| style="background: white" | [[Witdwerg|DQ6]]<ref name="RECONS"/>
| 11,50
| 13,18
| {{RK|11|45|42.9}}
| {{Dek|-64|50|29}}
|align=left | {{nowrap|215,737 {{±| 0,032}}}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1917
|
|-
| rowspan="3" |43
| rowspan="3" | 15,2090 {{±| 0,0050}}
| rowspan="3" | G 208-44<br>G 208-45<br>(GJ 1245)
| G 208-44 A (V1581 Cyg)
| rowspan="3" | 60
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5,5V]]<ref name="RECONS"/>
| 13,46
| 15,17
| {{RK|19|53|54.2}}
| {{Dek|+44|24|55}}
| rowspan="3" align=left | 214,45 {{±| 0,07}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1967
| rowspan="3" | [[Opvlamster]]re
|-
| G 208-45
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M6,0V]]<ref name="RECONS"/>
| 14,01
| 15,72
| {{RK|19|53|55.2}}
| {{Dek|+44|24|56}}
| 1967
|-
| G 208-44 B
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5,5]]
| 16,75
| 18,46
| {{RK|19|53|54.2}}
| {{Dek|+44|24|55}}
| 1984
|-
| 44
| 15,342(141)
| colspan="2" | [[Gliese 876]] (Ross 780)
| 63
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.5V]]<ref name=RECONS />
| 10,17<ref name=RECONS />
| 11,81<ref name=RECONS />
| {{RK|22|53|16,7}}
| {{Dek|-14|15|49}}
|align=left | 213,867 {{±| 0,076}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1928
| 4 planete<ref>{{cite journal| last1=Rivera | first1=Eugenio J.| last2=Laughlin | first2=Gregory| last3=Butler | first3=R. Paul| last4=Vogt | first4=Steven S.| last5=Haghighipour | first5=Nader| last6=Meschiari | first6=Stefano| display-authors=1| title=The Lick-Carnegie Exoplanet Survey: A Uranus-mass Fourth Planet for GJ 876 in an Extrasolar Laplace Configuration| journal=The Astrophysical Journal| volume=719| issue=1| pages=890–899| date=July 2010 | doi=10.1088/0004-637X/719/1/890| bibcode=2010ApJ...719..890R | arxiv=1006.4244| s2cid=118707953}}</ref> en dalk nog 2 (betwis)
|-
| 45
| 15,610(204)
| colspan="2" | LHS 288 (Luyten 143-23)
| 64
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5V]]<ref name=RECONS />
| 13,90<ref name=RECONS />
| 15,51<ref name=RECONS />
| {{RK|10|44|21,2}}
| {{Dek|-61|12|36}}
|align=left | 206,817 {{±| 0,074}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1955?
| <ref name=henry2006 />
|-
| 46
| 15,313(259)
| colspan="2" | GJ 1002
| 65
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5V]]<ref name=RECONS />
| 13,76<ref name=RECONS />
| 15,40<ref name=RECONS />
| {{RK|00|06|43,8}}
| {{Dek|-07|32|22}}
|align=left | 206,21 {{±| 0,13}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1964
|
|-
| 47
| 15,848(52)
| colspan="2" | Groombridge 1618 (Gliese 380)
| 66
| style="background: #ffd2a1;" | [[Sterreklassifikasie#Klas K|K7.0V]]<ref name=RECONS />
| 6,59<ref name=RECONS />
| 8,16<ref name=RECONS />
| {{RK|10|11|22,1}}
| {{Dek|+49|27|15}}
|align=left | 205,392 {{±| 0,034}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1838
| Opvlamster; helderste enkele rooidwerg in naglug; dalk 1 puinskyf en 1 planeet
|-
| 48
| 16,197(313)
| style="background: #C3B091" colspan="2" | DEN 0255-4700
| 67
| style="background: {{Sterkleur|L}};" | [[Bruindwerg|L7.5V]]<ref name=RECONS />
| 22,92<ref name=RECONS />
| 24,44<ref name=RECONS />
| {{RK|02|55|03,7}}
| {{Dek|-47|00|52}}
|align=left | 205,33 {{±| 0,25}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1999
| <ref name=costa2005 />
|-
| rowspan="2" | 49
| rowspan="2" | 15,832(83)
| rowspan="2" | Gliese 412
| Gliese 412 A
| 68
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M1.0V]]<ref name=RECONS />
| 8,77<ref name=RECONS />
| 10,34<ref name=RECONS />
| {{RK|11|05|28,6}}
| {{Dek|+43|31|36}}
| rowspan="2" align=left | 204,06 {{±| 0,17}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1850's?
|
|-
| Gliese 412 B (WX Ursae Majoris)
| 68
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M5.5V]]<ref name=RECONS />
| 14,48<ref name=RECONS />
| 16,05<ref name=RECONS />
| {{RK|11|05|30,4}}
| {{Dek|+43|31|18}}
| 1850's?
| Opvlamster
|-
| 50
| 16,085(105)
| colspan="2" | Gliese 832
| 70
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M1.5V]]<ref name=RECONS />
| 8,66<ref name=RECONS />
| 10,20<ref name=RECONS />
| {{RK|21|33|34,0}}
| {{Dek|-49|00|32}}
|align=left | 201,407 {{±| 0,043}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1910's?
| Dalk opvlamster; 2 planete<ref>{{cite journal | last=Bailey |first=Jeremy | display-authors=etal | title=A Jupiter-like Planet Orbiting the Nearby M Dwarf GJ832 | doi=10.1088/0004-637X/690/1/743 | bibcode=2009ApJ...690..743B | journal=The Astrophysical Journal | volume=690 | issue=1 | pages=743–747 | arxiv=0809.0172 | year=2009 |s2cid=17172233 }}</ref><ref>{{Cite journal|arxiv=1406.5587|title= GJ 832c: A super-earth in the habitable zone|journal= The Astrophysical Journal|volume= 791|issue= 2|pages= 114|last1= Wittenmyer|first1= R. A.|last2= Tuomi |display-authors=etal |year= 2014|doi= 10.1088/0004-637X/791/2/114|bibcode=2014ApJ...791..114W|s2cid= 12157837}}</ref>
|-
| 51
| 15,942(218)
| colspan="2" | AD Leonis
| 71
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M3.0V]]<ref name=RECONS />
| 9,32<ref name=RECONS />
| 10,87<ref name=RECONS />
| {{RK|10|19|36,4}}
| {{Dek|+19|52|10}}
|align=left | 201,368 {{±| 0,068}}<ref name="GaiaDR2"/>
| 1850's?
| Opvlamster; dalk 1 planeet (betwis)<ref name="Frequency of planets orbiting M dwa"/> in 2020)<ref name=GAPS2020>{{cite journal|last1=Carleo |first1=I.|last2=29 more |display-authors=1|year=2020|title=The GAPS Programme at TNG XXI – A GIARPS case-study of known young planetary candidates: Confirmation of HD 285507 b and refutation of AD Leo b|journal=Astronomy & Astrophysics|volume=A5|page=638|doi=10.1051/0004-6361/201937369|arxiv=2002.10562 }}</ref>
|-
| rowspan="2" | 52
| rowspan="2" | 16,26 {{±| 0,76}}
| rowspan="2" | GJ 1005
| GJ 1005 A
| rowspan="2" | 72
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M4V]]<ref name="G158-50">{{cite web|title=G 158-50 - SIMBAD|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=G+158-50|website=SIMBAD|access-date=2015-09-12}}</ref>
| 11,48<ref name="G158-50"/>
|
| rowspan="2" |{{RK|00|15|28.11}}
| rowspan="2" |{{Dek|-16|08|01.6}}
|rowspan="2" align=left | 200,5 {{±| 9,4}}<ref name="G158-50"/>
| 1941
| rowspan="2" |<ref name="distance" group="nota"/>
|-
| GJ 1005 B
| style="background: {{Sterkleur|M}};" | [[Sterreklassifikasie#Klas M|M7V]]
| ?
| ?
| 1984
|
|-
| 53
| 16,3 {{±| 4,2}}
| style="background: #C3B091" colspan="2" | WISE J0521+1025
| 74
| style="background: {{Sterkleur|T}};" | [[Bruindwerg|T7,5]]<ref name="Bihain2013">{{cite journal |last1=Bihain |first1=G. |last2=Scholz |first2=R.-D. |last3=Storm |first3=J. |last4=Schnurr |first4=O. |title=An overlooked brown dwarf neighbour (T7.5 at ~ 5 pc) of the Sun and two additional T dwarfs at about 10 pc |journal=Astronomy & Astrophysics |date=26 Augustus 2013 |volume=557 |issue=43 |pages=A43 |doi=10.1051/0004-6361/201322141 |arxiv=1307.2722 |bibcode=2013A&A...557A..43B |s2cid=118454396 }}</ref>
| 15,26 J
| 16,95 J
| {{RK|05|21|26.3}}
| {{Dek|+10|25|28}}
|align=left | 217,5 {{±| 40}}
| 2012
| <ref name=onseker group=nota>Afstand uiters onseker.</ref>
|- class="unsortable"
! rowspan="2" |#
! rowspan="2" |<small>Afstand<ref name=distfn>Van parallaks.</ref><br />([[ligjare]])</small>
!<small>Stelsel</small>
!<small>[[Ster]]</small>
!<small>{{nowrap|Ster #}}</small>
! rowspan="2" |<small>[[Sterreklassifikasie|Sterklas]]</small>
! rowspan="2" |<small>[[Skynbare magnitude]]
! rowspan="2" |<small>[[Absolute magnitude]]
!<small>[[Regte klimming|RK]]<ref name=RECONS /></small>
!<small>[[Deklinasie]]<ref name=RECONS /></small>
! rowspan="2" |<small>[[Parallaks]]<ref name="RECONS" /><ref name=plxfn>Parallaxes given by RECONS are a weighted mean of values in the sources given, as well as measurements by the RECONS program.</ref><br />([[boogsekonde|mbs]])</small>
! rowspan="2" |<small>Ontdek</small>
! rowspan="2" |<small>[[#Notas|Notas]]</small>
|-class="unsortable"
! colspan="3" |<small>Naam</small>
! style="background: #FFC" colspan="2" |<small>[[Epog (sterrekunde)|Epog J2000.0]]</small>
|}
== Die toekoms ==
Ross 248, tans op ’n afstand van 10,3 [[ligjare]], het ’n [[radiale snelheid]] van -81 km/s. In sowat 31 000 jaar kan dit vir verskeie millennia die naaste ster aan die Son wees met ’n afstand van 3,02 ligjare oor 36 000 jaar.<ref name=Matthews1994 /> Gliese 445, tans 17,6 ligjare van die Son af, het ’n radiale snelheid van -119 km/s. In sowat 40 000 years sal dit vir ’n paar duisend jaar die naaste ster wees.<ref name=Matthews1994>[http://adsabs.harvard.edu/abs/1994QJRAS..35....1M The Close Approach of Stars in the Solar Neighborhood]</ref>
==Notas==
{{Reflist|group=nota}}
== Verwysings ==
{{verwys
| column-count = |3|
| refs =
* [http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm "The 100 nearest star systems"], ''[[Research Consortium on Nearby Stars]]''
<!---*{{cite web
|title=100 nearest star systems
|work=RECONS
|url=http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.htm
|accessdate=2005-10-24
|archiveurl=http://web.archive.org/web/20050923194412/http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.htm
|archivedate=2005-09-23}} ([http://web.archive.org/web/20060523033006/http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.htm 2006-05-23 archive])-->
<!---{{cite web
|title=100 nearest star systems
|work=RECONS
|url=http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm
|accessdate=2008-11-19}}--->
* {{cite web
|title=NStars database
|work=[[Northern Arizona University]]
|url=http://nstars.nau.edu
|accessdate=2005-10-24
|archive-date=2015-02-20
|archive-url=https://web.archive.org/web/20150220052203/http://nstars.nau.edu/
|url-status=dead
}}
* {{cite web
|title=Map of the 25 nearest star systems
|work=NASA
|url=http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ap010318.html
|accessdate=2005-10-24}}
* {{cite web
|title=Notable Nearby Stars
|work=SolStation
|url=http://www.solstation.com/stars.htm
|accessdate=2005-10-24}}
* {{cite web
|title=Cool stars in the solar Neighbourhood
|work=D. Montes, UCM
|url=http://www.ucm.es/info/Astrof/invest/actividad/cool_NS.html
|accessdate=2005-11-14}}
* [http://adsabs.harvard.edu/abs/1994QJRAS..35....1M The dynamics of the closest stars]
* {{cite web
|author=Takeda, G.
|coauthors=E. B. Ford, A. Sills, F. A. Rasio, D. A. Fischer, J. A. Valenti
|year=2006
|url=http://exoplanets.org/SPOCS_evol.html
|title=Structure and Evolution of Nearby Stars with Planets II. Physical Properties of ~ 1000 Cool Stars from the SPOCS Catalog
|publisher=California & Carnegie Planet Search
|accessdate=2006-10-13
}}
* [http://www.bodurov.com/NearestStars/ Nearest Stars 3D View]
}}
{{Verwysings}}
{{sterre}}
{{DEFAULTSORT:Naaste sterre, Lys van}}
[[Kategorie:Lyste van sterre]]
3aviwdmxvq3cvbdao22i5re4q2k7ull
Rooikeelkoester
0
79993
2910878
2873034
2026-06-12T09:41:04Z
Aliwal2012
39067
tikfout
2910878
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| name = Rooikeelkoester
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref>{{IUCN|id=106008450 |title=''Anthus cervinus'' |assessors=''BirdLife International'' |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 Julie 2012}}</ref>
| image = Red-throated Pipit.jpg
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| familia = [[Motacillidae]]
| genus = ''[[Anthus]]''
| species = '''''A. cervinus'''''
| binomial = ''Anthus cervinus''
| binomial_authority = ([[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1811)
}}
Die '''rooikeelkoester''' (''Anthus cervinus'') is 'n seldsame [[Palearktiese gebied|palearktiese]]-broeiende [[voël]] en swerwer na vogtige grasveld en landerye, gewoonlik naby water. Die voël is 14 cm groot en weeg 20 gram. In Engels staan die voël bekend as die ''Red-throated pipit''. Die voël is nog net drie keer opgeteken in [[Suider-Afrika]].
[[Lêer:Red-throated Pipit.ogv|duimnael|300px|links|In Thumamah, Saoedi-Arabië]]
[[File:Anthus cervinus MHNT.ZOO.2010.11.205.17.jpg|thumb|''Anthus cervinus'']]
== Sien ook ==
{{Commonskat|Anthus cervinus}}
{{Wikispecies|Anthus cervinus}}
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]
== Bron ==
* ''[[Sasol Voëls van Suider-Afrika]].'' Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. {{ISBN|978-1-77007-928-1}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Koesters]]
eqb2gskyponl9k25pv68dhq18rajhnw
Rooskeelkolpensie
0
80671
2910879
2873227
2026-06-12T09:43:48Z
Aliwal2012
39067
2910879
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| name = Rooskeelkolpensie
| image =Hypargos margaritatus -Mkhuze Game Reserve -South Africa-8.jpg
| image_width=300px
| image_caption = Mannetjie in die [[Mkhuze-wildreservaat]], Suid-Afrika.
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name=IUCN2012>{{IUCN|id=106008625 |title=''Hypargos margaritatus'' |assessors=''BirdLife International'' |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 Julie 2012}}</ref>
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| familia = [[Estrildidae]]
| genus = '''''[[Hypargos (voël)|Hypargos]]'''''
| genus_authority = [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1862
| species = '''''H. margaritatus'''''
| binomial = ''Hypargos margaritatus''
| binomial_authority = [[Hugh Edwin Strickland|Strickland]], 1844
}}
Die '''rooskeelkolpensie''' (''Hypargos margaritatus'') is 'n [[endemies]]e, gelokaliseerde algemene [[standvoël]] in doringveldruigtes en kusstreke. Hulle drink dikwels vroeg soggens by poeletjies. Die voël is 12 cm groot en weeg 12 – 14 gram. In Engels staan die voël bekend as die ''Pink-throated twinspot''.
== Sien ook ==
{{Commonskat|Hypargos margaritatus}}
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]
== Bron ==
* ''[[Sasol Voëls van Suider-Afrika]].'' Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. {{ISBN|978-1-77007-928-1}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Kanaries, vinke en streepkoppies]]
n5qoa9x8j0vbnqkzukac98ayjqjnxbl
Rooikeelkolpensie
0
80677
2910880
2873035
2026-06-12T09:45:30Z
Aliwal2012
39067
2910880
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| name = Rooikeelkolpensie
| image = Hypargus niveiguttatus Smit.jpg
| image_caption = Illustrasie
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name=IUCN2012>{{IUCN|id=106008624 |title=''Hypargos niveoguttatus'' |assessors=''BirdLife International'' |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 Julie 2012}}</ref>
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| familia = [[Estrildidae]]
| genus = ''[[Hypargos (voël)|Hypargos]]''
| genus_authority = [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1862
| species = '''''H. niveoguttatus'''''
| binomial = ''Hypargos niveoguttatus''
| binomial_authority = [[Wilhelm Peters|Peters]], 1868
}}
Die '''rooikeelkolpensie''' (''Hypargos niveoguttatus'') is 'n gelokaliseerde algemene [[standvoël]] van digte ruigtes, welige plantegroei en woudrande. Hulle verkies vogtiger habitats as die [[rooskeelkolpensie]] en is die broeigasheer vir die [[groenblouvinkie]]. Die voël is 13 cm groot en weeg 13 - 17 gram. In Engels staan die voël bekend as die ''Red-throated twinspot''.
== Sien ook ==
{{Commonskat|Hypargos margaritatus}}
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (ggroepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bron ==
* ''[[Sasol Voëls van Suider-Afrika]].'' Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. {{ISBN|978-1-77007-926-7}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Kanaries, vinke en streepkoppies]]
izl5i14eoinciijqprcfwpeyvmff7d2
2910881
2910880
2026-06-12T09:46:13Z
Aliwal2012
39067
/* Sien ook */ keyboard fout
2910881
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| name = Rooikeelkolpensie
| image = Hypargus niveiguttatus Smit.jpg
| image_caption = Illustrasie
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name=IUCN2012>{{IUCN|id=106008624 |title=''Hypargos niveoguttatus'' |assessors=''BirdLife International'' |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 Julie 2012}}</ref>
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| familia = [[Estrildidae]]
| genus = ''[[Hypargos (voël)|Hypargos]]''
| genus_authority = [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1862
| species = '''''H. niveoguttatus'''''
| binomial = ''Hypargos niveoguttatus''
| binomial_authority = [[Wilhelm Peters|Peters]], 1868
}}
Die '''rooikeelkolpensie''' (''Hypargos niveoguttatus'') is 'n gelokaliseerde algemene [[standvoël]] van digte ruigtes, welige plantegroei en woudrande. Hulle verkies vogtiger habitats as die [[rooskeelkolpensie]] en is die broeigasheer vir die [[groenblouvinkie]]. Die voël is 13 cm groot en weeg 13 - 17 gram. In Engels staan die voël bekend as die ''Red-throated twinspot''.
== Sien ook ==
{{Commonskat|Hypargos margaritatus}}
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bron ==
* ''[[Sasol Voëls van Suider-Afrika]].'' Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. {{ISBN|978-1-77007-926-7}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Kanaries, vinke en streepkoppies]]
qlowm8k6x5m255pp42jvyl6fd9212wx
Groenkolpensie
0
80679
2910882
2860766
2026-06-12T09:47:10Z
Aliwal2012
39067
2910882
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| name = Groenkolpensie
| image = PyteliaNitidulaGronvold.jpg
| status = LC | status_system = IUCN3.1
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| familia = [[Estrildidae]]
| genus = '''''Mandingoa'''''
| genus_authority = [[Ernst Hartert|Hartert]], 1919
| species = '''''M. nitidula'''''
| binomial = ''Mandingoa nitidula''
| binomial_authority = ([[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1865)
}}
Die '''droenkolpensie''' (''Mandingoa nitidula'') is 'n gelokaliseerde algemene [[standvoël]] en hoogtetrekvoël in die woud, gewoonlik naby ooptes of gebiede met digte struikgewas. Hulle leef ook in gebiede met digte struikgewas, boomveld en kustreke in die winter. Die voël is sku en word maklik misgekyk. Die voël is 10 cm groot en weeg 8 - 11 gram. In Engels staan die voël as die ''Green twinspot'' bekend.
== Subspesies ==
Die groenkolpensie het vier subspesies:
* ''Mandingoa nitidula chubbi''
* ''Mandingoa nitidula nitidula''
* ''Mandingoa nitidula schlegeli''
* ''Mandingoa nitidula virginiae''
== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bron ==
* ''[[Sasol Voëls van Suider-Afrika]].'' Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. {{ISBN|978-1-77007-926-7}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Kanaries, vinke en streepkoppies]]
2jiazi2fw85oll84z1wr40pbhy56wx3
2910883
2910882
2026-06-12T09:47:59Z
Aliwal2012
39067
2910883
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| name = Groenkolpensie
| image = PyteliaNitidulaGronvold.jpg
| status = LC | status_system = IUCN3.1
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| familia = [[Estrildidae]]
| genus = '''''Mandingoa'''''
| genus_authority = [[Ernst Hartert|Hartert]], 1919
| species = '''''M. nitidula'''''
| binomial = ''Mandingoa nitidula''
| binomial_authority = ([[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1865)
}}
Die '''groenkolpensie''' (''Mandingoa nitidula'') is 'n gelokaliseerde algemene [[standvoël]] en [[Trekvoël|hoogtetrekvoël]] in die woud, gewoonlik naby ooptes of gebiede met digte struikgewas. Hulle leef ook in gebiede met digte struikgewas, boomveld en kustreke in die winter. Die voël is sku en word maklik misgekyk. Die voël is 10 cm groot en weeg 8 - 11 gram. In Engels staan die voël as die ''Green twinspot'' bekend.
== Subspesies ==
Die groenkolpensie het vier subspesies:
* ''Mandingoa nitidula chubbi''
* ''Mandingoa nitidula nitidula''
* ''Mandingoa nitidula schlegeli''
* ''Mandingoa nitidula virginiae''
== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bron ==
* ''[[Sasol Voëls van Suider-Afrika]].'' Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. {{ISBN|978-1-77007-926-7}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Kanaries, vinke en streepkoppies]]
p2ij6ez57hpo0s31p6km4yehn33vy4i
Sosatie
0
83335
2910875
2876649
2026-06-12T09:27:36Z
Aliwal2012
39067
/* SosatieresepMartin se watertand sosaties */
2910875
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Dawn's Kabob Skewers!.jpg|duimnael|300px|Gebraaide sosaties.]]
'n '''Sosatie''' of '''kabab''' is 'n eg [[Suid-Afrikaanse]] gereg wat van blokkies [[skaapvleis|skaap-]], [[varkvleis|vark-]] of [[hoendervleis]] gemaak word. Die vleis word in kleinerige blokkies opgesny en in 'n vleis- of sosatiepen ingeryg, soms met ander lekkernye soos [[sampioen]]e of gedroogde [[vrugte]]. Dit kan ook met marinade of [[kerrie]] gegeur word. Sosaties word verkieslik op 'n rooster oor 'n houtvuur ge[[braai]], maar kan ook in 'n oond gaargemaak word.<ref>[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]] 1967.</ref>
Sosaties is oorspronklik van [[Kaapse Maleiers|Kaap-Maleisiese]] afkoms. Die naam is van die Maleise woord ''soesatoe'' afgelei, wat ''mengelmoes'' beteken. Sosatie is moontlik deur Maleise kokke in Suid-Afrika in gebruik gebring.<ref>Cloete, A E; Jordaan A, Liebenberg, HC; Lubbe, HJ. ''Etimologiewoordeboek Van Afrikaans.'' Buro van die WAT 2003; {{ISBN|0-9584401-3-1}}</ref>
== Sosatieresep<ref>Martin se watertand sosaties</ref> ==
;Bestanddele:
* 500 g – 1000 g vleis (sien onder by wenke)
* 6 uie
* 2 soetrissies
* 8 – 10 gedroogde appelkose
* een koppie water
* een koppie wit asyn
* 5 eetlepels appelkooskonfyt
* gemaalde swartpeper na smaak
* kerrie of brejani na smaak
* 2 eetlepels olyfolie
* vars knoffel na smaak
;Metode:
* Halveer die uie en druk uitmekaar
* Braai die uie in olyfolie – net glaserig en nie bruin nie
* Stel die stoof heelwat laer (moet glad nie kook nie, net effens prut)
* Gooi die water en asyn in en roer goed
* Roer die kerrie in
* Voeg die appelkooskonfyt by en roer goed
* Gooi die vars geperste knoffel in
* Maal die peper in
* Laat alles effens prut en laat dit dan afkoel
* Sny vleis in blokkies en plaas in 'n bak of verkieslik 'n toeritsplastieksakkie
* Marineer vir 1-3 dae (draai ongeveer 3-4 keer per dag om)
* Gooi die droë appelkose 6 ure voor gaarmaak by die vleis wat marineer
* Week skoon sosatiestokkies in water
* Ryg vleis, uie, soetrissie-stukkies en kwart appelkose een-vir-een op 'n stokkie
* Bak stadig in 'n matige oond (180 °C) of natuurlik [[braai]]vleis! Wees oplettend – die appelkooskonfyt kan dit maklik laat swart brand
* Verf tussendeur met die marinade wat oorgebly het
* Maal nog swartpeper op die sosaties 10 minute voor die einde
;Wenke
: Die toeritsplastieksakkies werk die beste aangesien die sakkie maklik omgedraai word in die yskas en so die gereg van alle kante kan marineer. Om 'n sakkie om te draai is min werk, terwyl dit in 'n bak harde werk is.
: [[Skaapvleis]] werk baie goed, maar [[Beesvleis|bees]], [[Varkvleis|vark]], [[hoendervleis|hoender]] en [[kalkoen]] is ook lekker. Indien jy vark wil gebruik – hou dit goed nat aangesien dit maklik uitdroog. In die oond is dit by vark 'n goeie plan om die bak met aluminiumfoelie te bedek en die laaste 10-15 minute oop te los. Verf dit op die braai met elke omdraai.
Gebruik speserye na smaak, maar indien jy hou van skerper kos, neem vir die sosatieresep hierbo 2 teelepels brejani en 1 teelepel kerrie. Indien brejani gebruik word, gooi dit by die uie wat braai na ongeveer een minuut en meng goed (sauté).
: [[Blatjang]] is natuurlik heerlik saam met die sosaties!
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commonskat-inlyn|Kebabs}}
{{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=autocollapse}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Braai]]
[[Kategorie:Vleisgeregte]]
f3queudi01hdr5qq22avj1b4ja99vii
2910876
2910875
2026-06-12T09:29:26Z
Aliwal2012
39067
2910876
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Dawn's Kabob Skewers!.jpg|duimnael|300px|Gebraaide sosaties.]]
'n '''Sosatie''' of '''kabab''' is 'n eg [[Suid-Afrikaanse]] gereg wat van blokkies [[skaapvleis|skaap-]], [[varkvleis|vark-]] of [[hoendervleis]] gemaak word. Die vleis word in kleinerige blokkies opgesny en in 'n vleis- of sosatiepen ingeryg, soms met ander lekkernye soos [[sampioen]]e of gedroogde [[vrugte]]. Dit kan ook met marinade of [[kerrie]] gegeur word. Sosaties word verkieslik op 'n rooster oor 'n houtvuur ge[[braai]], maar kan ook in 'n oond gaargemaak word.<ref>[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]] 1967.</ref>
Sosaties is oorspronklik van [[Kaapse Maleiers|Kaap-Maleisiese]] afkoms. Die naam is van die Maleise woord ''soesatoe'' afgelei, wat ''mengelmoes'' beteken. Sosatie is moontlik deur Maleise kokke in Suid-Afrika in gebruik gebring.<ref>Cloete, A E; Jordaan A, Liebenberg, HC; Lubbe, HJ. ''Etimologiewoordeboek Van Afrikaans.'' Buro van die WAT 2003; {{ISBN|0-9584401-3-1}}</ref>
== Sosatieresep ==
;Bestanddele:
* 500 g – 1000 g vleis (sien onder by wenke)
* 6 uie
* 2 soetrissies
* 8 – 10 gedroogde appelkose
* een koppie water
* een koppie wit asyn
* 5 eetlepels appelkooskonfyt
* gemaalde swartpeper na smaak
* kerrie of brejani na smaak
* 2 eetlepels olyfolie
* vars knoffel na smaak
;Metode:
* Halveer die uie en druk uitmekaar
* Braai die uie in olyfolie – net glaserig en nie bruin nie
* Stel die stoof heelwat laer (moet glad nie kook nie, net effens prut)
* Gooi die water en asyn in en roer goed
* Roer die kerrie in
* Voeg die appelkooskonfyt by en roer goed
* Gooi die vars geperste knoffel in
* Maal die peper in
* Laat alles effens prut en laat dit dan afkoel
* Sny vleis in blokkies en plaas in 'n bak of verkieslik 'n toeritsplastieksakkie
* Marineer vir 1-3 dae (draai ongeveer 3-4 keer per dag om)
* Gooi die droë appelkose 6 ure voor gaarmaak by die vleis wat marineer
* Week 'n aantal skoon sosatiestokkies in water
* Ryg vleis, uie, soetrissie-stukkies en kwart appelkose een-vir-een op 'n stokkie
* Bak stadig in 'n matige oond (180 °C) of natuurlik [[braai]]vleis! Wees oplettend – die appelkooskonfyt kan dit maklik laat swart brand
* Verf tussendeur met die marinade wat oorgebly het
* Maal nog swartpeper op die sosaties 10 minute voor die einde
;Wenke
: Die toeritsplastieksakkies werk die beste aangesien die sakkie maklik omgedraai word in die yskas en so die gereg van alle kante kan marineer. Om 'n sakkie om te draai is min werk, terwyl dit in 'n bak harde werk is.
: [[Skaapvleis]] werk baie goed, maar [[Beesvleis|bees]], [[Varkvleis|vark]], [[hoendervleis|hoender]] en [[kalkoen]] is ook lekker. Indien jy vark wil gebruik – hou dit goed nat aangesien dit maklik uitdroog. In die oond is dit by vark 'n goeie plan om die bak met aluminiumfoelie te bedek en die laaste 10-15 minute oop te los. Verf dit op die braai met elke omdraai.
Gebruik speserye na smaak, maar indien jy hou van skerper kos, neem vir die sosatieresep hierbo 2 teelepels brejani en 1 teelepel kerrie. Indien brejani gebruik word, gooi dit by die uie wat braai na ongeveer een minuut en meng goed (sauté).
: [[Blatjang]] is natuurlik heerlik saam met die sosaties!
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commonskat-inlyn|Kebabs}}
{{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=autocollapse}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Braai]]
[[Kategorie:Vleisgeregte]]
2ekbvdxxk4ycedi8vaj6d1ftnbc75ci
Republiek van Graaff-Reinet
0
94977
2910769
2822881
2026-06-11T13:49:26Z
Aliwal2012
39067
2910769
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Voormalige land
|inheemse_naam = ''Republiek van Graaff-Reinet''
|gewone_lang_naam =
|gewone_naam = Republiek van Graaff-Reinet
|kontinent = Afrika
|gebied =
|land = Suid-Afrika
|era =
|status =
|status_teks =
|ryk =
|bestaanstydperk = 1795–1796
|jaar_begin = 1795
|jaar_einde = 1796
|datum_begin =
|datum_einde =
|gebeurtenis_begin = Gestig
|gebeurtenis_einde = Britse anneksasie
|gebeurtenis1 =
|datum_gebeurtenis1 =
|gebeurtenis2 =
|datum_gebeurtenis2 =
|v1 = Nederlandse Kaapkolonie
|vlag_v = Prinsenvlag.svg
|v2 =
|vlag_v2 =
|v3 =
|n1 = Britse Kaapkolonie
|vlag_n1 = Cape Colony flag.png
|n2 =
|vlag_n2 =
|beeld_vlag = Flag of the Republic of Graaff-Reinet.svg
|vlag =
|beeld_wapen = Coat of arms of the Republic of Graaff-Reinet.svg
|wapen =
|beeld_kaart = Kapkolonie 1795.jpg
|beeld_kaart_byskrif = Kaart wat die Republiek van Graaff-Reinet aandui
|nasionale_leuse =
|nasionale_volkslied =
|wetgewer =
|godsdiens = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
|hoofstad = Graaff-Reinet
|breedtegraad_grade = 32
|breedtegraad_minute = 15
|breedtegraad_NS = S
|lengtegraad_grade = 24
|lengtegraad_minute = 32
|lengtegraad_OW = O
|algemene_tale = [[Nederlands]] (amptelik)
|regeringstipe = Republiek
|titel_leier = President
|leier1 =
|jaar_leier1 =
|titel_adjunk =
|adjunk1 =
|jaar_adjunk1 =
|adjunk2 =
|jaar_adjunk2 =
|titel_verteenwoordiger =
|verteenwoordiger1 =
|jaar_verteenwoordiger1 =
|verteenwoordiger2 =
|jaar_verteenwoordiger2 =
|stat_jaar1 =
|stat_bev1 =
|stat_opp1 =
|bev_digtheid1 =
|geldeenheid =
}}
'''Republiek van Graaff-Reinet''' was van [[1795]] tot [[1796]] 'n selfverklaarde [[Boererepubliek]] wat in en om die stad [[Graaff-Reinet]] in die huidige [[Suid-Afrika]] bestaan het.
== Geskiedenis ==
In die [[18de eeu]] bereik die eerste berede kommando's van die Nederlandse setlaars die gebied waar Graaff-Reinet tans lê. Hulle het vanuit die [[Kaapkolonie]] na die ooste getrek. Die eerste boerderye word in die jare '70 van die 18de eeu opgerig. In hierdie eerste jare heers daar anargie en wetteloosheid in die gebied. Nadat 'n nuwe [[landdros]] na die streek gestuur is om wet en orde te handhaaf, kon daar met die vreedsame ontwikkeling van die nedersetting begin word.
In 1795 roep die inwoners, na jare van onderdrukking deur die [[V.O.C.]], 'n republiek uit. Die inwoners van [[Swellendam]] het dit ook gedoen (sien kaart). Voordat die leiers van die Kaapkolonie die nuwe republieke weer kon inneem, word die Kaapkolonie (saam met die twee opstandige gebiede) in 1795 (en Graaff-Reinet tot in Augustus 1796) self deur [[Groot-Brittanje]] verower.
Nadat [[Nederland]] die Kaapkolonie weer van die Britte teruggewen het, word dit in 1806 finaal deur die Britte ingeneem. Baie bewoners van die kolonie was erg ontevrede hieroor. Vir die rede het veral baie mense uit die distrik Graaff-Reinet aan die [[Groot Trek]] deelgeneem.
{{Saadjie}}
{{Boererepublieke}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
6hwxfd2nqe8vxl81aih9c5ajuplyf9b
Kunsmatige intelligensie
0
95747
2910770
2908510
2026-06-11T14:26:24Z
Sobaka
328
/* Sien ook */ skakel
2910770
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:KI Wikipedia.jpg|duimnael|Voorstelling van KI geskep deur KI beeldskepper.]]
{{Kunsmatige intelligensie}}
'''Kunsmatige intelligensie''' (KI) is die [[intelligensie]] waarmee [[masjien|masjiene]] of [[sagteware]] vorendag sou kom, in teenstelling met die intelligensie van mense of diere. Dit is 'n akademiese studieveld waarin probeer word om menslike intelligensie kunsmatig te skep. KI-navorsers en {{nowrap|-handboeke}} definieer dit as "die studie en ontwerp van intelligente agente",<ref>Poole, David; Mackworth, Alan; Goebel, Randy (1998). Computational Intelligence: A Logical Approach. New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-510270-3}}.</ref> waar 'n [[intelligente agent]] 'n stelsel is wat sy omgewing waarneem en aksies neem wat sy kanse op sukses vergroot. Voorbeeldtake waarin dit gedoen word, sluit in spraakherkenning, [[rekenaarvisie]], vertaling tussen (natuurlike) tale, asook ander kartering van insette.
KI-toepassings sluit in gevorderde websoekenjins (bv. [[Google-soekenjin]]), aanbevelingstelsels (gebruik deur [[YouTube]], [[Amazon.com|Amazon]] en [[Netflix]]), verstaan van menslike spraak (soos Siri en Alexa), [[selfrymotor]]s (bv. Waymo), generatiewe of kreatiewe gereedskap ([[ChatGPT]] en KI-kuns), outomatiese besluitneming, en meeding op die hoogste vlak in strategiese spelstelsels (soos [[skaak]] en Go).{{sfnp|Google|2016}}
John McCarthy, wat die term in 1955 geskep het, definieer dit as "die wetenskap van die skep van intelligente masjiene".<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0007681318301393 Andreas Kaplan; Michael Haenlein (2019) Siri, Siri in my Hand, who's the Fairest in the Land? On the Interpretations, Illustrations and Implications of Artificial Intelligence, Business Horizons, 62(1), 15-25]</ref> Meer in detail, definieer Andreas Kaplan en Michael Haenlein kunsmatige intelligensie as "die vermoë van 'n stelsel om eksterne data korrek te interpreteer, om uit hierdie data te leer en om hierdie lesse te gebruik om spesifieke doelstellings en take te bereik deur buigsame aanpassing."<ref>[https://web.archive.org/web/20181121191205/https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0007681318301393 Kaplan Andreas; Michael Haenlein (2018) Siri, Siri in my Hand, who's the Fairest in the Land? On the Interpretations, Illustrations and Implications of Artificial Intelligence, Business Horizons, 62(1)]</ref><ref>[https://www.routledge.com/Artificial-Intelligence-Business-and-Civilization-Our-Fate-Made-in-Machines/Kaplan/p/book/9781032155319 Andreas Kaplan; Artificial Intelligence, Business and Civilization - Our Fate Made in Machines, 2022, Routledge]</ref>
KI-navorsing is hoogs tegnies en gespesialiseerd, en is diep in onderafdelings verdeel, wat dikwels nie met mekaar kommunikeer nie.<ref name="Fragmentation of AI">McCorduck, Pamela (2004), Machines Who Think (2nd ed.), Natick, MA: A. K. Peters, Ltd., {{ISBN|1-56881-205-1}}.</ref> In sommige gevalle kan die verdeeldheid aan sosiale en kulturele faktore toegeskryf word, soos werk wat by 'n bepaalde instelling of deur individuele navorsers gedoen word. KI-navorsing word ook deur verskeie tegniese kwessies geraak. Sekere subvelde fokus op die oplos van spesifieke probleme. Ander fokus weer op een van verskeie moontlike benaderings, of die gebruik van 'n bepaalde hulpmiddel, of ter vervulling van spesifieke toepassings.
Die sentrale probleme (of doelwitte) van KI-navorsing sluit in: redenasie, kennis, beplanning, leer, [[natuurliketaalverwerking]] (kommunikasie), persepsie en die vermoë om te beweeg en voorwerpe te manipuleer.<ref>Russell, Stuart J.; Norvig, Peter (2003), [[Artificial Intelligence: A Modern Approach]] (2nd ed.), Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall, {{ISBN|0-13-790395-2}}.</ref> algemene kunsmatige intelligensie word as een van die veld se langtermyn doelwitte beskou.<ref>Kurzweil, Ray (1999). The Age of Spiritual Machines. Penguin Books. {{ISBN|0-670-88217-8}}.</ref>
'n Redelik algemeen aanvaarde toets vir kunsmatige intelligensie is die [[turingtoets]], geformuleer deur die Engelse wiskundige [[Alan Turing]], een van die vaders van [[rekenaarwetenskap]]. Dit kom daarop neer dat as 'n [[rekenaar]] iemand kan mislei en laat glo dat hy 'n [[mens]] is, die rekenaar intelligent moet wees.
Tegnieke soos [[neurale netwerk]]e en genetiese [[algoritme]]s toon dat die KI ook inspirasie put uit die [[biologie]]. Baie takke van wetenskap hou verband met die KI. Kunsmatige intelligensie kan dus ook gesien word as 'n brug tussen verskillende dissiplines.
== Geskiedenis van KI ==
[[Lêer:Didrachm Phaistos obverse CdM.jpg|duimnael|[[Silwer]] didrachma van [[Kreta]] wat [[Talos]] uitbeeld, 'n antieke mitiese outomaat met kunsmatige intelligensie (ongeveer 300 vC)]]
Kunsmatige wesens met intelligensie het in die oudheid as storieverteltoestelle verskyn,<ref name="AI in myth">
KI in [[mite]]s:
* {{Harvtxt|McCorduck|2004|pp=4–5}}
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2003|p=939}}
</ref> en was algemeen in [[fiksie]], soos in [[Mary Shelley]] se Frankenstein of [[Karel Čapek]] se R.U.R.{{sfnp|McCorduck|2004|pp=17–25}} Hierdie karakters en hul lotgevalle het baie van dieselfde kwessies geopper wat nou in die etiek van kunsmatige intelligensie bespreek word.{{sfnp|McCorduck|2004|pp=340–400}}
Kunsmatige Intelligensie, het 'n ryk geskiedenis wat oor 'n paar dekades strek. Die oorsprong van KI kan teruggevoer word na die 1950's toe navorsers die idee begin ondersoek het om masjiene te skep wat menslike intelligensie kan simuleer. In 1956 is die veld van KI amptelik gevestig met die [[Dartmouth-werkswinkel]], waar pioniers in die veld bymekaargekom het om KI-navorsing te bespreek en te bevorder.<ref>Solomonoff, R.J.The Time Scale of Artificial Intelligence; Reflections on Social Effects, Human Systems Management, Vol 5 1985, bl 149-153</ref><ref>Moor, J., The Dartmouth College Artificial Intelligence Conference: The Next Fifty years, AI Magazine, Vol 27, No., 4, bl. 87-9, 2006</ref><ref name="auto"> Kline, Ronald R., Cybernetics, Automata Studies and the Dartmouth Conference on Artificial Intelligence, IEEE Annals of the History of Computing, Oktober–Desember, 2011, IEEE Computer Society</ref>
Gedurende die vroeë jare het KI gefokus op simboliese of reëlgebaseerde benaderings, waar rekenaars met eksplisiete reëls en kennis geprogrammeer is om spesifieke take uit te voer. Vooruitgang was egter stadig, en KI het beduidende uitdagings in die gesig gestaar om komplekse werklike probleme te hanteer.
In die 1980's het 'n nuwe benadering genaamd [[masjienleer]] ontstaan, wat daarop gemik was om rekenaars in staat te stel om uit data te leer en hul werkverrigting te verbeter sonder om uitdruklik geprogrammeer te word. Hierdie benadering het momentum gekry en gelei tot vooruitgang op gebiede soos patroonherkenning, natuurlike taalverwerking en rekenaarvisie.
In die laat 1990's en vroeë 2000's het KI 'n herlewing van belangstelling en deurbrake gesien, grootliks as gevolg van die beskikbaarheid van groot datastelle en vooruitgang in rekenaarvermoë. [[Diepleer]], 'n subveld van masjienleer wat op kunsmatige [[neurale netwerk]]e fokus, het prominensie verwerf en merkwaardige sukses behaal in take soos beeld- en spraakherkenning.
In onlangse jare het KI aansienlike vordering gemaak in verskeie domeine. Dit is toegepas op gebiede soos gesondheidsorg, finansies, vervoer en kliëntediens, wat nywerhede rewolusie en doeltreffendheid verbeter. KI-aangedrewe tegnologieë, soos virtuele assistente en outonome voertuie, het meer algemeen in die daaglikse lewens geword.
== Turingtoets ==
{{Hoofartikel|Turingtoets}}
Die Turingtoets beteken dat as 'n rekenaar iemand kan mislei en laat glo dat hy 'n mens is, die rekenaar intelligent moet wees. Vir so 'n toets moet die omstandighede sodanig gemaak word dat die proefpersoon nie kan sien met wie hy praat nie, byvoorbeeld deur met iemand in 'n ander vertrek via 'n toetsbord en netwerk te gesels. Volgens die John McCarthy-definisie van 1955 is dit "toelaat dat 'n masjien so optree dat ons intelligente gedrag sou noem as iemand sou optree" in sy "''Proposal for the Dartmouth Summer Research Project On Artificial Intelligence''" (1955), waarin die term kunsmatige intelligensie die eerste keer verskyn.
=== Die Chinese kamerargument ===
{{Hoofartikel|Chinese kamerargument}}
Om 'n voorstelling te kan maak dat dit nie nodig is om 'n opdrag inhoudelik te begryp nie en tog so 'n taak wesenlik te kan uitvoer word deur [[John Searle]] en sy Chinese kamerdenkeksperiment voorgestel. Volgens die eksperiment moet jy jou voorstel dat jy in 'n afgeslote kamer is en dat jy volgens 'n formele instruksieprogram 'n uitset moet genereer aan die hand van 'n inset. Die feit dat jy nie die insette hiervoor hoef te verstaan nie, word bewys deur die feit dat hierdie insette en uitsette in die vorm van [[Chinese karakter]]s plaasvind, sonder dat jy enige kennis van [[Chinees]] het. Die feit dat die uitset danksy die program nog steeds korrek is, word aangetoon deur die feit dat die Chinese sprekers die inhoud betekenisvol vind. In die eksperiment word vrae wat in Chinees geskryf is, aangebied vir insette. Die antwoorde wat verkry word deur die instruksies blindelings te volg, is so goed dat die onderwerp nie besef dat die antwoorde wat gegee word gegenereer is deur iemand wat glad nie Chinees verstaan nie.
Searle wil bewys dat dit nie intelligensie is nie: jy verstaan self niks van die uitset nie. Volgens Searle kan 'n rekenaar dus die turingstoets slaag, maar dit kan nog steeds nie intelligent wees nie.
'n Voor die hand liggende teenargument is dat dit in hierdie voorbeeld byna sielkundig onvermydelik is dat jy jouself identifiseer met die 'persoon' in die kamer wat nie Chinees verstaan nie, maar dat dit verkeerd is, getuig deur die feit dat die totale stelsel (die kamer plus inhoud, uitvoerende persoon plus program), wel Chinees verstaan.
== Doelwitte ==
Die algemene probleem om intelligensie te simuleer (of te skep) is in subprobleme opgedeel. Dit bestaan uit spesifieke eienskappe of vermoëns wat navorsers verwag dat 'n intelligente stelsel moet vertoon. Die eienskappe wat hieronder beskryf word, het die meeste aandag gekry en dek die omvang van KI-navorsing.{{efn|name="Problems of AI"|This list of intelligent traits is based on the topics covered by the major AI textbooks, including: {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021}}, {{Harvtxt|Luger|Stubblefield|2004}}, {{Harvtxt|Poole|Mackworth|Goebel|1998}} and {{Harvtxt|Nilsson|1998}}}}
=== Redenering, probleemoplossing ===
Vroeë navorsers het algoritmes ontwikkel wat stap-vir-stap redenasies nageboots het wat mense gebruik wanneer hulle raaisels oplos of logiese afleidings maak.<ref>
Problem solving, puzzle solving, game playing and deduction:
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=chpt. 3–5}}
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=chpt. 6}} ([[constraint satisfaction]])
* {{Harvtxt|Poole|Mackworth|Goebel|1998|loc=chpt. 2,3,7,9}}
* {{Harvtxt|Luger|Stubblefield|2004|loc=chpt. 3,4,6,8}}
* {{Harvtxt|Nilsson|1998|loc=chpt. 7–12}}
</ref> Teen die laat 1980's en 1990's is metodes ontwikkel vir die hantering van [[onsekerheid|onseker]] of onvolledige inligting, deur konsepte uit [[waarskynlikheid]] en [[ekonomie]] te gebruik.<ref>Uncertain reasoning:
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=chpt. 12–18}}
* {{Harvtxt|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=345–395}}
* {{Harvtxt|Luger|Stubblefield|2004|pp=333–381}}
* {{Harvtxt|Nilsson|1998|loc=chpt. 7–12}}
</ref>
Baie van hierdie algoritmes is onvoldoende om groot redenasieprobleme op te los omdat hulle 'n "kombinatoriese ontploffing" ervaar: hulle het eksponensieel stadiger geword namate die probleme groter geword het.<ref name="Intractability">Intractability and efficiency and the combinatorial explosion: {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|pp=21}}</ref>
Selfs mense gebruik selde die stap-vir-stap afleiding wat vroeë KI-navorsing kon modelleer. Hulle los die meeste van hul probleme op deur vinnige, intuïtiewe oordeel te gebruik.<ref name="Psychological evidence of sub-symbolic reasoning">
Psychological evidence of the prevalence sub-symbolic reasoning and knowledge:
* {{Harvtxt|Kahneman|2011}}
* {{Harvtxt|Dreyfus|Dreyfus|1986}}
* {{Harvtxt|Wason|Shapiro|1966}}
* {{Harvtxt|Kahneman|Slovic|Tversky|1982}}</ref>
Akkurate en doeltreffende redenering is 'n onopgeloste probleem.
=== Kennisvoorstelling ===
[[Lêer:General Formal Ontology.svg|duimnael|'n Ontologie verteenwoordig kennis as 'n stel konsepte binne 'n domein en die verwantskappe tussen daardie konsepte.]]
[[Kennisvoorstelling en redenering|Kennisvoorstelling]] en [[kennis ingenieurswese]]<ref>Kennisvoorstelling en kennis ingenieurswese:
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=chpt. 10}}
* {{Harvtxt|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=23–46, 69–81, 169–233, 235–277, 281–298, 319–345}}
* {{Harvtxt|Luger|Stubblefield|2004|pp=227–243}},
* {{Harvtxt|Nilsson|1998|loc=chpt. 17.1–17.4, 18}}</ref> laat KI-programme toe om vrae intelligent te beantwoord en afleidings te maak oor werklike feite. Formele kennisvoorstellings word gebruik in inhoudgebaseerde indeksering en herwinning,{{sfnp|Smoliar|Zhang|1994}} toneel interpretasie,{{sfnp|Neumann|Möller|2008}} kliniese besluitondersteuning,{{sfnp|Kuperman|Reichley|Bailey|2006}} kennisontdekking (ontginning van "interessante" en uitvoerbare afleidings van groot databasisse),{{sfnp|McGarry|2005}} en ander areas.{{sfnp|Bertini|Del Bimbo|Torniai|2006}}
=== Beplanning en besluitneming ===
'n “Agent” is enigiets wat in die wêreld waarneem en aksies in die wêreld neem. 'n [[rasionele agent]] het doelwitte of voorkeure en neem aksies om dit te laat gebeur.{{efn|
""Rasionele agent" is 'n algemene term wat in [[ekonomie]], [[filosofie]] en teoretiese kunsmatige intelligensie gebruik word. Dit kan verwys na enigiets wat sy gedrag rig om doelwitte te bereik, soos 'n persoon, 'n dier, 'n korporasie, 'n nasie, of, in die geval van KI, 'n rekenaarprogram.
}}{{sfnp|Russell|Norvig|2021|p=528}}
In [[outomatiese beplanning en skedulering|outomatiese beplanning]] het die agent 'n spesifieke doelwit.<ref>Automated planning:* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=chpt. 11}}</ref> In [[outomatiese besluitneming]] het die agent voorkeure – daar is sekere situasies waarin hy verkies om te wees, en sommige situasies wat hy probeer vermy. Die besluitnemingsagent ken 'n nommer aan elke situasie toe (genoem die "[[nut (ekonomie)|nut]]") wat meet hoeveel die agent dit verkies. Vir elke moontlike aksie kan dit die "verwagte nut" bereken: die nut van alle moontlike uitkomste van die aksie, geweeg deur die waarskynlikheid dat die uitkoms sal plaasvind. Dit kan dan die aksie kies met die maksimum verwagte nut.<ref>Automated decision making, Decision theory:
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=chpt. 16–18}}</ref>
=== Leer ===
[[Masjienleer]] is die studie van programme wat hul prestasie op 'n gegewe taak outomaties kan verbeter.<ref name ="machine learning">[[Masjienleer|leer]]:
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=chpt. 19–22}}
* {{Harvtxt|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=397–438}}
* {{Harvtxt|Luger|Stubblefield|2004|pp=385–542}}
* {{Harvtxt|Nilsson|1998|loc=chpt. 3.3, 10.3, 17.5, 20}}
</ref>
Dit was van die begin af deel van KI.{{efn
|[[Alan Turing]] het die sentraliteit van leer reeds in 1950 in sy klassieke artikel "[[Computing Machinery and Intelligence]]" bespreek.{{sfnp|Turing|1950}} In 1956, by die oorspronklike [[Dartmouth-werkswinkel|Dartmouth KI-somerkonferensie]], het Ray Solomonoff 'n verslag geskryf oor sonder toesig probabilistiese masjienleer: "An Inductive Inference Machine".{{sfnp|Solomonoff|1956}}
}}
=== Natuurliketaalverwerking ===
{{Hoofartikel|Natuurliketaalverwerking}}
[[Natuurliketaalverwerking]]<ref>
[[Natuurliketaalverwerking]]:
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=chpt. 23–24}}
* {{Harvtxt|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=91–104}}
* {{Harvtxt|Luger|Stubblefield|2004|pp=591–632}}
</ref> laat programme toe om te lees, skryf en kommunikeer in menslike tale soos [[Engels]].
Spesifieke probleme sluit in [[spraakherkenning]], [[spraaksintese]], [[masjienvertaling]], [[inligtingonttrekking]], [[inligtingherwinning]] en [[vraagbeantwoording]].<ref>Subprobleme van [[Natuurliketaalverwerking]]:
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|pp=849–850}}
</ref>
Vroeë werk, gebaseer op [[Noam Chomsky]] se [[generatiewe grammatika]] en [[semantiese netwerk]]e, het gesukkel met [[woord-sin ondubbelsinningheid]]{{efn|See {{section link|AI winter|Machine translation and the ALPAC report of 1966
}}}}
tensy beperk tot klein domeine genaamd "mikro-wêrelde" (as gevolg van die gesonde verstand kennis probleem).<ref name="Breadth of commonsense knowledge" />
=== Persepsie ===
[[Lêer:Ääretuvastuse näide.png|duimnael|upright=1.5|Kenmerkbespeuring (uitgebeeld: [[randbespeuring]]) help KI om insiggewende abstrakte strukture uit rou data saam te stel.]]
[[Masjienpersepsie]] is die vermoë om insette van sensors (soos kameras, mikrofone, draadlose seine, aktiewe [[lidar]], sonar, radar en [[tasbare sensor]]s) te gebruik om aspekte van die wêreld af te lei. [[Rekenaarvisie]] is die vermoë om visuele insette te analiseer.<ref>
[[Rekenaarvisie]]:
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=chpt. 25}}
* {{Harvtxt|Nilsson|1998|loc=chpt. 6}}
</ref>
Die veld sluit in [[spraakherkenning]],{{sfnp|Russell|Norvig|2021|pp=849–850}}
[[beeld klassifikasie]],{{sfnp|Russell|Norvig|2021|pp=895–899}}
[[gesigherkenningstelsel|gesigherkenning]], [[voorwerpherkenning]],{{sfnp|Russell|Norvig|2021|pp=899–901}}
em [[robotiese waarneming|robotiese persepsie]].{{sfnp|Russell|Norvig|2021|pp=931–938}}
=== Robotika ===
[[Robotika]] gebruik KI.<ref name="Robotics">[[Robotika]]:
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=chpt. 26}}
</ref>
=== Sosiale intelligensie ===
[[Lêer:Kismet robot at MIT Museum.jpg|duimnael|Kismet, 'n robot met rudimentêre sosiale vaardighede{{sfnp|MIT AIL|2014}}]]
Affektiewe berekening is 'n interdissiplinêre sambreel wat stelsels bevat wat menslike gevoel, emosie en bui herken, interpreteer, verwerk of simuleer.<ref>
[[Affective computing]]:
* {{Harvtxt|Thro|1993}}
* {{Harvtxt|Edelson|1991}}
* {{Harvtxt|Tao|Tan|2005}}
* {{Harvtxt|Scassellati|2002}}
</ref>
Sommige [[virtuele assistent]]e is byvoorbeeld geprogrammeer om meer gesellig te praat of selfs om humoristies te babbel; dit laat hulle meer sensitief lyk vir die emosionele dinamika van menslike interaksie, of om andersins [[mens-rekenaarinteraksie]] te fasiliteer.
Dit is egter geneig om naïewe gebruikers 'n onrealistiese opvatting te gee van hoe intelligent bestaande rekenaaragente eintlik is.{{sfnp|Waddell|2018}}
=== Algemene intelligensie ===
'n Masjien met [[kunsmatige algemene intelligensie]] moet 'n wye verskeidenheid probleme kan oplos met breedte en veelsydigheid soortgelyk aan menslike intelligensie.<ref name = "AGI" >
[[Kunsmatige algemene intelligensie]]:
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|pp=32–33, 1020–1021}}
Proposal for the modern version:
* {{Harvtxt|Pennachin|Goertzel|2007}}
Warnings of overspecialization in AI from leading researchers:
* {{Harvtxt|Nilsson|1995}}
* {{Harvtxt|McCarthy|2007}}
* {{Harvtxt|Beal|Winston|2009}}
</ref>
== Gevolge vir die klimaat ==
Kunsmatige intelligensie vereis baie elektriese energie. Daar word geraam dat dit teen 2027 soveel energie as 'n land as Nederland gaan eis. Dit kan die klimaatprobleme baie vererger. <ref>{{cite web|url=https://nos.nl/artikel/2493605-ai-slurpt-energie-kan-over-vier-jaar-net-zoveel-stroom-als-nederland-gebruiken|publisher=NOS|title=AI slurpt energie}}</ref>
==Verskil tussen kunsmatige intelligensie en menslike intelligensie==
Kunsmatige intelligensie word dikwels gemeet aan individuele menslike prestasie, soos die vermoë om tekste te skryf, eksamens te slaag of diagnoses te maak. Hierdie vergelyking is egter beperk, aangesien menslike intelligensie nie hoofsaaklik individueel funksioneer nie, maar sosiaal, liggaamlik en kollektief. Navorsing toon dat menslike kennis en insig ontstaan uit samewerking, gedeelde taal, kultuur en leerprosesse oor geslagte heen. Mense dink en leer binne sosiale netwerke en instellings, en hul intelligensie is diep gewortel in fisiese ervaring, emosie en interaksie met ander.
KI-stelsels, daarenteen, verwerk inligting in isolasie op grond van statistiese patrone in data. Hulle beskik nie oor bewussyn, bedoeling, sosiale begrip of morele oordeel nie, en het geen toegang tot direkte lewenservaring nie. Verder is KI se opleiding gebaseer op beperkte en dikwels kultureel eensydige databronne, wat nie die volle diversiteit van menslike kennis weerspieël nie. Alhoewel KI nuttige instrumente kan wees, bly dit afhanklik van menslike insette en beheer. Die vergelyking tussen KI en menslike intelligensie is daarom ’n kategorie-fout, aangesien menslike intelligensie fundamenteel kollektief, beliggaam en kultureel ingebed is, terwyl KI hoofsaaklik tegnies en afgeleë funksioneer.<ref>Rodger, Jennifer, & Louro, Celeste Rodriguez, (6 Februarie 2026). Why comparisons between AI and human intelligence miss the point. ''The Conversation''. https://theconversation.com/why-comparisons-between-ai-and-human-intelligence-miss-the-point-274621 Besoek 7 Februarie 2026.</ref>
== Sien ook ==
{{Div col}}
* [[Auto-GPT]]
* [[Breaking Rust]]
* [[Diepfop]]
* [[Diella (KI-stelsel)]]
* [[ChatGPT]]
* [[Groq]]
* [[Globale Vennootskap oor Kunsmatige Intelligensie]]
* [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)]]
* [[Kwantumberekening]]
* [[Kunsmatige algemene intelligensie]]
* [[Kunsmatige intelligensie en joernalistiek]]
* [[Kunsmatige Intelligensie- Koue Oorlog]]
* [[KI-slop|Kunsmatige intelligensie-slop]]
* [[Kunsmatige-intelligensie-veiligheid]]
* [[LaMDA]]
* ''[[Magnifica Humanitas]]''
* [[Matt Deitke]]
* [[Matthew Gallagher]]
* [[Moltbook]]
* [[Moltcourt]]
* [[OpenClaw]]
* [[Xania Monet]]
* [[P(doom)]]
* [[Tilly Norwood]]
* [[The Stargate Project]]
* [[Seedance 2.0]]
* ''[[Something Big Is Happening]]''
* [[Versterkingleer uit menslike terugvoer]]
{{Div col end}}
== Notas ==
{{Notas}}
== Verwysings ==
{{Verwysings|2|verwysings=
<ref name="Breadth of commonsense knowledge">
Breadth of commonsense knowledge:
* {{Harvtxt|Lenat|Guha|1989|loc=Introduction}}
* {{Harvtxt|Crevier|1993|pp=113–114}},
* {{Harvtxt|Moravec|1988|p=13}},
* {{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|pp=241, 385, 982}} ([[qualification problem]])
</ref>
}}
== Bronnelys ==
* DH Author, ‘Why Are There Still So Many Jobs? The History and Future of Workplace Automation’ (2015) 29(3) Journal of Economic Perspectives 3.
* Boden, Margaret, ''Mind As Machine'', [[Oxford University Press]], 2006.
* Cukier, Kenneth, "Ready for Robots? How to Think about the Future of AI", ''Foreign Affairs'', vol. 98, no. 4 (July/August 2019), pp. 192–98.
* Domingos, Pedro, "Our Digital Doubles: AI will serve our species, not control it", ''Scientific American'', vol. 319, no. 3 (September 2018), bl. 88–93.
* Gopnik, Alison, "Making AI More Human: Artificial intelligence has staged a revival by starting to incorporate what we know about how children learn", ''Scientific American'', vol. 316, no. 6 (Junie 2017), bl. 60–65.
* Johnston, John (2008) ''The Allure of Machinic Life: Cybernetics, Artificial Life, and the New AI'', MIT Press.
* Koch, Christof, "Proust among the Machines", ''Scientific American'', vol. 321, no. 6 (Desember 2019), bl. 46–49.
* Marcus, Gary, "Am I Human?: Researchers need new ways to distinguish artificial intelligence from the natural kind", ''Scientific American'', vol. 316, no. 3 (Maart 2017), bl. 58–63.
* E McGaughey, 'Will Robots Automate Your Job Away? Full Employment, Basic Income, and Economic Democracy' (2018) [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3044448 SSRN, part 2(3)].
* George Musser, "Artificial Imagination: How machines could learn creativity and common sense, among other human qualities", ''Scientific American'', vol. 320, no. 5 (May 2019), pp. 58–63.
* Myers, Courtney Boyd ed. (2009). [https://www.forbes.com/2009/06/22/singularity-robots-computers-opinions-contributors-artificial-intelligence-09_land.html "The AI Report"]. ''Forbes'' June 2009
* {{cite book |last=Raphael |first=Bertram |year=1976 |title=The Thinking Computer |publisher=W.H.Freeman and Company |isbn=978-0-7167-0723-3 |url=https://archive.org/details/thinkingcomputer00raph }}
* Scharre, Paul, "Killer Apps: The Real Dangers of an AI Arms Race", ''Foreign Affairs'', vol. 98, no. 3 (Mei/Junie 2019), bl. 135–44.
* {{cite journal | last1 = Serenko | first1 = Alexander | year = 2010 | title = The development of an AI journal ranking based on the revealed preference approach | url = http://www.aserenko.com/papers/JOI_Serenko_AI_Journal_Ranking_Published.pdf | journal = Journal of Informetrics | volume = 4 | issue = 4| pages = 447–459 | doi = 10.1016/j.joi.2010.04.001}}
* {{cite journal | last1 = Serenko | first1 = Alexander | author2=Michael Dohan | year = 2011 | title = Comparing the expert survey and citation impact journal ranking methods: Example from the field of Artificial Intelligence | url = http://www.aserenko.com/papers/JOI_AI_Journal_Ranking_Serenko.pdf | journal = Journal of Informetrics | volume = 5 | issue = 4| pages = 629–649 | doi = 10.1016/j.joi.2011.06.002}}
* Sun, R. & Bookman, L. (eds.), ''Computational Architectures: Integrating Neural and Symbolic Processes''. Kluwer Academic Publishers, Needham, MA. 1994.
* {{cite web
|url=http://www.technologyreview.com/news/533686/2014-in-computing-breakthroughs-in-artificial-intelligence/
|title=2014 in Computing: Breakthroughs in Artificial Intelligence
|author=Tom Simonite
|date=29 December 2014
|work=MIT Technology Review
|accessdate=
}}
* Tooze, Adam, "Democracy and Its Discontents", ''The New York Review of Books'', vol. LXVI, no. 10 (6 Junie 2019), bl. 52–53, 56–57.
== Eksterne skakels ==
* {{Commonskat-inlyn|Artificial intelligence}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=zRcqRme755I&embeds_referring_euri=https%3A%2F%2Fwww.litnet.co.za%2F&feature=emb_imp_woyt [[YouTube]] video waar [[Koos Kombuis]] lees oor KI en hy besin oor 'n [[Raka]] vir ons tyd.]
{{Time-persone van die jaar|state=autocollapse}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Kunsmatige intelligensie| ]]
[[Kategorie:Formele wetenskappe]]
2d18zuxdmu4y2aqp2c9mr1g6pgvo7mr
Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie
0
101182
2910818
2908802
2026-06-11T18:56:45Z
Jcb
223
2910818
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Dieoorlewendestweededrukvoorblad.jpg|duimnael|Die Oorlewendes]]
[[Lêer:Wintervandienovavoorblad.jpg|duimnael|Winter van die NOVA ]]
[[Lêer:ProjekXVreemdelingevoorblad.jpg|duimnael|Projek X: Vreemdelinge]]
[[Lêer:Een biljoen jaar NC.png|duimnael|Een biljoen jaar NC]]
[[Lêer:T!Nax'u.png|duimnael|T!Nax'u]]
[[Lêer:Deur na Nebula Nege.jpg|duimnael|Deur na Nebula Nege]]
[[Lêer:Diebruinplaneet1.jpg|duimnael|Die Bruin Planeet]]
Hierdie '''lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie''' is chronologies sorteer en sluit slegs die oorspronklike werke in. Hierdie lys sluit ook, waar moontlik, radiodramas, kortverhale en TV-reekse in.
== Oorsig ==
Reeds in '''1960''' skryf [[Jan Rabie]] die artikel "Toekomsfiksie en die letterkunde".<ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9-12.</ref> Rabie stel in hierdie artikel die wetenskapsfiksie-genre as wêreldletterkunde aan die leser bekend, hoewel hy ook drie Afrikaanse outeurs noem: hyself, [[Leon Rousseau]] en [[Tiaan Eybers]].<ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9-10.</ref> Rabie bespeur oor die algemeen 'n element van wêreldontvlugting, feëverhale,<ref>Kannemeyer, J. 2004. Jan Rabie: Prosapionier en politieke padwyse. Kaapstad: Tafelberg, p. 267</ref> herleefde legendes en mites<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):10.</ref>en “kommenterende gewete van die mensdom” <ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):11.</ref> in “toekomsfiksie”, wat hy spesifiek in een sin as sinoniem vir “Afrikaanse wetenskapsfiksie” of “ruimterillers” of “science fiction” uitstip.<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9.</ref> Rabie eien die potensiaal van 'n genre wat die vermoë het om kultuurskeppend te wees, maar gaan een stappie verder: wetenskapsfiksie kan die grens oorbrug tussen humanisme en die wetenskap, kuns en wetenskap, “tussen 'n roos en 'n atoom”.<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):11.</ref> Rabie sien hierdie genre teen die onsekere dampkring van die atoomeeu, ruimtewedloop en Koue Oorlog.
'''1976''': Een fokus wat Rabie sowel in sy artikel as in 'n toegestane onderhoud op [[Onrus]]<ref> Pieterse, L. 1976. 'n Kuiertjie by Jan Rabie op Onrus. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(2):5-6</ref> deel, is sy belangstelling in en bekommernis oor die toekoms van die mens en die Afrikaner, maar ook die uitreik van die mens na die buitenste ruimte.
Twee vrae word beantwoord, waaronder:
{{cquote|
''Jan, hoe skakel jou ruimteromans of toekomsfiksie nou by jou ander werk in? Is dit dan nie juis jy wat die genré (sic) in Afrikaans begin het nie?''
Ja! Die hele planeet behoort aan my! En nog 'n ding: Engels is die bril waarmee die gemiddelde Afrikaner na die wêreld kyk en ek het Engels omseil. Ek het Frans goed gaan leer, Grieks ook en Franse en Griekse romans vertaal ek hope van in Afrikaans.
Die planeet behoort aan ons almal! Ek is nuuskierig, daarom het ek Europa toe gegaan, wat in China gebeur is ook my erfenis, maar ek is fanaties Afrikaans! Maar ek weet, as ek die hele planeet lief het, is ek verantwoordelik vir een stukkie daarvan. Ek kom weer op daai ding terug!
}}
en
{{cquote|
''Dus is die tuin en duikery jou afleiding?''
Dit was bergklim ook, musiek ook, klassieke musiek, ruimtefiksie! Laasgenoemde miskien omdat ek so bekommerd is oor die Afrikaner se toekoms dat ek belangstel in die toekoms verder, in die ruimte, waarheen ons eendag sal uittrek!
}}
'''1983''': "Sciencefiction: problematiek en perspektief", deur C.E. Ungerer, is die eerste proefskrif omtrent die wetenskapsfiksie in die Afrikaanse taal.<ref>[http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/download/463/624Venter, De Waal. 2000. Science fiction (SF) - wat is ''eintlik'' aan die gang? Literator 21(2): 28. ]</ref> Sy vra haar af:<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. p. 203</ref>
{{cquote|
Wat is die situasie in Suid-Afrika? Sciencefiction in Afrikaans - en nou is SF van gehalte nie eens ter sprake nie - kan feitlik op die vingers van mens se twee hande getel word. ''Sekondêre literatuur - met ander woorde literatuur oor SF - bestaan, na my wete, glad nie in Afrikaans nie.''
}}
In haar proefskrif kyk sy wel na wetenskapsfiksie-elemente in die oeuvre van [[Etienne Leroux]], [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]], [[Breyten Breytenbach]], [[P.G. du Plessis]], [[Anna M. Louw]] en Jan Rabie. Laasgenoemde se ''Swart ster oor die Karoo'' (1957) en ''Die hemelblom'' (1971) word as "suiwer SF-verhale" beskou. Sy skryf voorts: "Dit is interessant dat die meeste SF in Afrikaans op die jeugdige leser toegespits is."<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. p.224 </ref> ''Ekliptika X'' (Pierre Conradie, 1971), ''Die bruin planeet'' (Kobus Smit, s.j.) en ''Blou vier, groen vier'' (Ilse Steenberg, 1981) kom almal onder die loep<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 224-227</ref> en elkeen word respektiewelik as ''space opera'', avontuurboek en fantasie ingedeel: ietwat teleurstellende pogings tot wetenskapsfiksie (omdat daar weinig sprake van komplekse organisasie met verskillende strata of betekenisvlakke is), hoewel die tekste almal aan SF-kriteria voldoen.
Voorts word ''Loeloeraai'' ([[C.J. Langenhoven]], 1923) en "Fofelooi is Sjorsjor" (Pierre Haarhoff, Augustus 1980) uitvoerig bespreek. Na Ungerer se mening slaag ''Loeloeraai'' nie as wetenskapsfiksie nie, al is dit ook geslaagde fiksie, omrede die wetenskapfiktiewe struktuurelemente nie geloofwaardig is nie; die wetenskapfiktiewe gegewens word nie oortuigend gerasionaliseer nie, en sommige word eksplisiet verswyg.<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 260</ref> "Fofelooi is Sjorsjor" slaag wel, omdat die wetenskapfiktiewe ''novum'' (nuutjie, gegewe) oorheersend en logies verklaarbaar is, maar daar is ook ander simboliese (maatskaplike) eienskappe opgesluit, asook geen optimale ''Endzustand'' nie (daar is in die moderne epistemologie en filosofie van die wetenskap 'n visie van die wêreld met sy gebreke, maar geen optimale oplossing nie).<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 272-273</ref>
Oor die Afrikaanse konteks skryf sy <ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 277-278</ref>:
{{cquote|
Die situasie van SF in Afrikaans is ietwat enigmaties. In Nederland het die belangstelling in SF ook relatief laat gekom, maar sedert die sestigerjare het dit toenemend gegroei.
Die aantal SF-jeugboeke in Afrikaans is relatief baie. Navorsing dui aan dat dit gewild by skoolkinders is, maar vir die gesofistikeerde leser is SF-leesstof minimaal. Aan die ander kant is die moderne prosa en die sogenaamde absurde gegewe, nie vreemd in ons taal nie. In van hierdie prosa, is daar wel sciencefiction-elemente aanwesig, maar dit is nie so dominant dat die werke as SF gekategoriseer kan word nie. Die moderne prosa het ook relatief laat in Afrikaans gekom, maar soos aangetoon het SF parallel daarmee in ander Westerse lande ontwikkel. In Afrikaans is dit nie die geval nie.
Redes hiervoor kan nie wetenskaplik verantwoord word nie, daar kan hoogstens gespekuleer word. Is dit miskien die feit dat die deursnee Afrikaner nog moet sukkel om die finansiële en kulturele agterstand in te haal en nog besig is om sy ''Umwelt'' uit te sorteer sonder om hom nog oor die sterre te bekommer? Maar hoekom dan die Nuwe Prosa en die implementering van die absurde? Of is dit maar net toevallig dat daar nog min betekenisvolle SF geskryf is, as mens in ag neem dat ons taal jonk is, die Afrikanernasie van die kleinste in die wêreld en die aantal skrywers relatief min is?
Absolute antwoorde is daar nie. Die Afrikaanse tekste in die ondersoek is egter 'n manifestasie van die feit dat ons skrywers in ons taal oor die kompetensie beskik om SF van gehalte te lewer.
}}
'''1985''': Volgens Prophet<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5.</ref> word wetenskapsfiksie in jeugliteratuur deur literatore, onderwysers en andere as 'n genre van weinig literêre of skolastiese waarde beskou. Om hierdie rede word dit selde, indien ooit, op skole aangebied, "especially in South Afrika (sic) where the genre has yet to become respectable." Kinders glo daarom dat wetenskapsfiksie lektuur is wat geen meriete het of van belang is nie.<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 1.</ref>
In Hoofstuk 6, ‘Children's SF in South Africa’<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 43-45</ref>, word gedeeltes uit Goldstuck se artikel, 'Low-flying sci-fi' (''Fontline'', Desember 1984), aangehaal:
{{cquote|
"In the vast symphony of classic works that science fiction has produced South African efforts rank as mere ditties" [...] "From C.J. Langenhoven's aliens-in-the-backyard to Claude Nune's time-travelling bushmen to Wessel Ebersohn's androids in the canefields, sf in this country has never aspired to the status of literature."
}}
Die Afrikaanse werke wat bespreek word, is die ''Fritz Deelman''-reeks (Leon Rousseau), die ''Leon Hugo''-reeks (Leon Kock), ''Sending Reyger'' (Rocco van Schalkwyk), die ''Atlantis''-reeks (Helene Hugo), ''Swart Ster oor die Wêreld'' (sic) en ''Hemelblom'' (sic) (Jan Rabie) en ''Blou vier, groen vier'' (Ilse Steenberg). Met die uitsondering van ''Blou vier, groen vier'' ("one of the best Afrikaans children's science fiction works"), en die tienerpoging ''Sending Reyger'' wat verskoon word, word die meerderheid werke oor die algemeen van swak karaktertekening en "stock situations" beskuldig.
In die samevatting staan:<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 49-50</ref>
{{cquote|
"South African children's sf, both in quality and application, lags far behind the rest of the literary world. Most of the sf produced so far has been in Afrikaans and is of extremely low literary merit. There are, however, a few encouraging signs that we too may eventually develop a strong sf literature for children - perhaps when it becomes more respectable in universities and schools."
}}
'''1988''': Volgens [[Elsabe Steenberg]]<ref>Steenberg, Elsabe. 1988. Primêre behoeftes van tieners waarin hul boeke voorsien. In: Cilliers, Isabel (red.). ''Op weg na begrip: Kinderliteratuur vir Suider-Afrika''. Kaapstad: Maskew Miller Longman. bl. 171-172</ref> kan Afrikaanse wetenskapsfiksie skaars as 'n volwaardige subgenre van jeugliteratuur beskou word, weens gebreke wat betref karakterisering en struktuur. Aan die positiewe kant beskik wetenskapsfiksie oor 'n intelligente opset, opwindende toekomsgerigtheid, en eis intellektuele samewerking van die leser:
{{cquote|
Daar is tieners wat dit eksklusief lees vir twee tot vyf jaar. In Afrikaans is daar nog min bevredigende wetenskapfiksie beskikbaar – Frans Coetzee se ''RIKUS''-reeks is byvoorbeeld eerder vir kinders geskik as vir tieners. Dat dit jeugdiges daarom laat Engels lees om hierdie behoefte te kan bevredig, het geen nadeel nie.
}}
Sy lig die volgende kenmerke van Afrikaanse jeugwetenskapfiksie uit:
# Superwetenskap word dikwels met die fantasie en towery vermeng.
# Vreemde kreature en veral masjiene speel 'n rol.
# 'n Onbekende wêreld word betree.
# Menslike problematiek, waarin die tiener ook na homself kan terugverwys, manifesteer: liefde teenoor haat, angs en krisis, oorwinning teenoor nederlaag.
'''1988''': Inger Preis brei in die laaste hoofstuk van die verhandeling "Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal" meer uit oor die Afrikaanse wetenskapsfiksie.<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 121-156</ref> Die volgende opmerking word gemaak:<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 134-135</ref>
{{cquote|
Daar is nog maar weinig Afrikaanse wetenskapfiksie geskryf en verreweg die meeste daarvan val onder avontuurverhale vir die jeug. Die wetenskaplike elemente in hierdie verhale dien slegs tot vermaak van jong lesers en die werke is van min literêre belang. Bydraes tot die jeugverhale kom van skrywers soos L. Rousseau, J. Kock, K. Smit, J. Bredell, J. Rabie, E. Maritz, I. Steenberg en P. Conradie.
Daar is 'n paar betekenisvolle wetenskapfiksiewerke soos P.G. du Plessis se drama ''Plaston: DNS-kind'', en Anna M. Louw se se roman ''Die koms van die komeet'', maar die meeste relevante bydraes tot Afrikaanse wetenskapsfiksie kom uit die kortverhaalgenre.
}}
Op grond van Warrick, Greenberg en Olander se wetenskapsfiksie-elemente "grounded in scientific knowledge", "sense of noveltyd", "dislocation in space and time", "awareness of unity", "SF addresses itself to the mind", "a new awareness" en "moment of illumination", word 'n handjievol Afrikaanse wetenskapsfiksie/fantasie-kortverhaaltekste heerteen geweeg, waaronder "Ek het jou gemaak" deur Jan Rabie, "Die nuwe profeet" deur Breyten Breytenbach, "Fofelooi is Sjorsjor" deur Pierre Haarhoff, "Die man wat gewag het op die vuur" deur Eduard de Waal, "Kommune van die lyke" deur Alexis Retief, "End" deur Henk Wybenga, asook "Die besoekers van Epsilon Centauri" deur P.C. Haarhoff.
Preis kom tot die gevolgtrekking:<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 155-156</ref>
{{cquote|
Die vooroordeel teen Afrikaanse wetenskapfiksie sal opgehef word as die verhale volgens nuwe kriteria geëvalueer word. Die realiteite wat deur wetenskapfiksie ondersoek word, is nie uitsluitlik binne die gebied van die empiriese nie, maar ook binne die metafisiese en geestelike gebied. Etiese, geestelike en sielkundige aspekte wat aan universele vrae verbonde is, word in wetenskapfiksie teen die agtergrond van 'n kognitiewe novum ondersoek. Dit is die perfekte interaksie tussen verbeelding en [[kognisie]], wat volgens Scholes die perfekte fiksie skep: "In the perfect structural fabulation, idea and story are so wedded as to afford us simultaneously the greatest pleasures that fiction provides: sublimation and cognition."
}}
'''1988''' is sonder toeval ook die jaar waarin [[P.C. Haarhoff]] die [[Eugène Maraisprys]] verower vir sy bundel ''Uit 'n ander Wêreld'' (1987), op 24 Junie.<ref>''Tydskrif vir Letterkunde''. 1988. Literêr Aktueel: 'Prof. Elize Botha, by die oorhandiging van die Eugène Marais-prys vir 1987 aan P.C. Haarhoff, 24 Junie 1988' / 'Antwoord van Pierre Haarhoff'. XXVI, 3 Augustus: pp. 97-99.</ref>
In die '''1990's''' verower drie wetenskapsfiksieboeke die Sanlamprys (kinder- en jeugboekkompetisie, waarvoor manuskripte ingeskryf word). Hieronder tel ''Rebel'' deur Tertia Botha (brons, 1994, tema: ligte inslag), ''In die tyd van die Esob'' deur Martie Preller (goud, 1996, tema: sport of buitelug), en ''Die teken van Crux'' deur Elsa Hamersma (goud, 1998, tema: millenniumwending).<ref>Van der Walt, T. 2005. Bekronings en toekennings vir Afrikaanse kinder- en jeugboeke. In: Wybenga, G. & Snyman, M. (reds.). ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom: ʼn gids tot die Afrikaanse kinder- en jeugboek''. Pretoria: Lapa. pp. 163-176.</ref>
Teen '''1995''', met die verskyning van Jeanette Ferreira se wetenskapsfiksieroman, ''Die onsterflikes'', is bevind "In Afrikaans bestaan egter so te sê geen wetenskapsfiksie vir volwassenes nie." Van die redes wat aangevoer word is omdat daar nooit eintlik wetenskapsfiksie in Afrikaans geskryf is nie, lesers ook nie daarvoor gevra het nie, dat wetenskapsfiksie as "kinderlik" beskou is [en nie vir volwassenes bedoel is nie], dat die boekemark te klein is (dat daar net 'n publikasiekans sou wees as dit óf 'n boekklubboek óf ernstige literatuur is), dat die letterkundiges nie wetenskapsfiksie ernstig opneem nie (en dit vereenselwig met middelmoot- of lughaweliteratuur), al het talle ernstige skrywers se werk wetenskapsfiksie-elemente.<ref>Wasserman, H. 1995. Waar is ons skrywers van Wf? ''Die Burger'', 15 November: 2</ref>
'''2000''': De Waal Venter vra hom in sy artikel, [https://literator.org.za/index.php/literator/article/download/463/624Venter Science fiction (SF) - wat is ''eintlik'' aan die gang?], af waarom daar so min wetenskapsfiksie in Afrikaans is, vergeleke met die teelaarde van moderne wetenskapsfiksie in Amerika. Hy wonder of die Afrikaanse skrywers vrees dat hul werk as minderwaardig of minder belangrik beskou sal word sou hulle in hierdie genre skryf. Ook hier word Pierre Haarhoff se bundel ''Uit 'n ander wêreld'' uitgelig as "seker een van die sterkste kandidate van Afrikaanse volbloed-SF". Hy verwys ook na die titels wat in Carien Ungerer se proefskrif (1983) behandel word.
Hy glo Afrikaanse letterkunde het wetenskapsfiksie nodig en sluit af met die woorde:
{{cquote|
Afrikaans, omdat dit Afrikaans is en geen ander taal nie, bied toegang tot nuuthede en insigte wat nog nie deur ander tale ontgin is nie. Afrikaanse skrywers is in hierdie opsig in 'n gelukkige situasie. Hulle staan voor 'n ''terra incognita'', 'n SF-Afrika wat wag om ontdek te word.
}}
'''2001''': In ''Brug na Eden'' (Charles F. Stofberg) se resensie, wys Philip John op die skraal tradisie Afrikaanse wetenskapfiksie, maar ook die uitbeelding van menseverhoudinge wat op die vlak bly van Ena Murray-verhale; meganies, eendimensioneel, en vry van eksistensiële en sielkundige verwikkeling, hoewel die volgehoue aksie asook die praktiese kant van die ruimtereise hiervoor vergoed. Ook hier word die boek "vir 'n paar dae se ontspanne vakansielees" aanbeveel, maar tog beskou as 'n welkome toevoeging.<ref>John, P. 2001. Afrikaanse wetenskapfiksie kry 'n 'Eden'. ''Beeld'', 26 November, p. 30</ref>
'''2004''': Betsie van der Westhuizen skryf in ''Die Kerkblad:''<ref>Van der Westhuizen, B. 2004. Ons kinders en boeke... ''Die Kerkblad'', 107(3164):29-30.</ref>
{{cquote|
Ruimtefiksie en ander soorte wetenskapsfiksie kan as uitstekende basis vir tienerfilosofie funksioneer, mits die aksie en boeikrag in die verhaal groter gewig dra as die besinning. ’n Heel lesenswaardige ruimtefiksietitel is ''Die teken van Crux'' (Elsa Hamersma); Crux dui op die algemeen geldende betekenis van die Kruis.
De Waal Venter se verhale, soos ''Die vyf-millimeteravontuur'', ''Vyffff'', ''Mieg se kort en lang middag'' en ''In die klein woud'' handel oor die plantkunde, fisika en ruimtefisika en is besonder ryk aan detail. Sy werk handel, op ’n dieper vlak beskou, onder andere oor ewigdurende beweging in die heelal, moontlikhede, ontdekking, selfontdekking en die mens se verantwoordelike ontwikkel van die wetenskap en tegnologie.
}}
'''2004''': 'n Vaktydskrifartikel, 'Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n opdatering', is deur Nieman en Hugo <ref> Nieman, M.M. & Hugo, A.J. 2004. Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n Opdatering. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 44(1): 1-14.</ref> geskryf ter aanvulling van De Villiers (1992) se navorsing<ref>De Villiers, C.M. 1992. Die uitbeelding van die vrou in ’n aantal bekroonde Afrikaanse jeugboeke. Ongepubliseerde M.Bibl.-verhandeling. Johannesburg: Randse Afrikaanse Universiteit.</ref> betreffende die uitbeelding van genderidentiteit in bekroonde Afrikaanse jeugboeke voor 1992 wat slegs die Scheeperspryswenners in aanmerking geneem het. Die artikel gaan van die standpunt uit dat die Suid-Afrikaanse (maar ook die internasionale) samelewing van so 'n aard verander het, dat die genderrol van die vrou ingrypend verander het. Daarvolgens word gekyk hoe die manlike en vroulike karakters in Afrikaanse bekroonde jeugboeke strook met die werklikheid ten opsigte van die "current changes since 1992"<ref>Nieman, M.M. & Hugo, A.J. 2004. Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n Opdatering. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 44(1): 1-2,5</ref>. In hierdie artikel word ook die drie bovermelde en bekroonde Sanlampryswenners van nader bekyk.
'''2005''': Aan sekere universiteite is Afrikaanse wetenskapsfiksie ook as gemarginaliseerde literatuur doseer, byvoorbeeld aan tweedejaarstudente aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] (die sillabus vanaf 2005 tot en met 2015), waar die kortverhale "Die Miljardplaatjies" en "Fofelooi is Sjorsjor" deur P.C. Haarhoff, asook die roman ''Loeloeraai'' deur C.J. Langenhoven, behandel is.<ref>Genre en Tema: AFK202U, later AFK2601. Die studiegids ter sprake is: Roos, H. 2005. "In die buitenste ruimtes." In: Beer, L. (red.). Genre en tema: Enigste studiegids vir AFK202U. Pretoria: UNISA, pp. 24-32.</ref>
'''2005''': Martie Preller se ''Die hart van Zeebak'' (2004) word vir die M-Net-Via Afrika se MER-literêre prys vir jeuglektuur benoem.<ref>''Beeld''. 2005. Dié skrywers vir Via Afrikas benoem. 21 Mei. 5. ( http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/05/21/B5/05/02.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} )</ref><ref>Erasmus, Elfra. 2005. Kortlys vir boekpryse. ''Beeld'', 10 Junie:4. ( http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/06/10/KA/04/02.html)</ref><ref>Marais, Willem. 2005. Swaargewigte op belangrike literêre kortlys. ''Volksblad'', 21 Mei, 2005. ( http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/05/21/VB/10/02.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} )</ref>
Vanaf '''2010''' (veral ná die verskyning van ''[[District 9]]'' in 2009, maar ook Amerikaanse rolprente wat munt probeer slaan het uit 'die einde van die wêreld' op 21 Desember 2012, en ander distopieë, asook Lauren Beukes se ''Zoo City'' (2010) wat oorsee gunstig ontvang is) blyk daar opnuut 'n belangstelling in die Afrikaanse wetenskapsfiksie in die akademiese en literêre kringe te wees. In hierdie dekade is die grootste strydrosse vir die Afrikaanse wetenskapsfiksie by name Afrifiksie en [[Thompson Boekdrukkery]].
Die stigting van Thompson Boekdrukkery neem 'n lang aanloop. In 2001, toe Gerhard Thompson op pad was na Engeland om daar skool te gee, kry hy 'n afskeidsgeskenk van sy broer; dit was wetenskapsfiksie - A4-velle wat met ringbinding gebind is. Met die verhuising na Taiwan in 2003 besluit Thompson om sy vrou se reisjoernale asook sy broer se boek te laat druk. Aanvanklik is hierdie drukkery maar klein. In 2007 begin Thompson, op voorstel van sy vrou, 'n jaarlikse Afrikaanse Wetenskapsfiksie- en Fantasie-kortverhaalkompetisie, in samewerking met die Orania Beweging, reël. In 2008 is die eerste vier inskrywings ontvang. Die doel van hierdie kompetisie was om 'n boek uit te gee met hierdie kortverhale, sodat die wins hieruit opnuut as prysgeld aangebied kon word. Baie Afrikaanssprekendes, so het Thompson gou bevind, weet nie wat Wetenskapsfiksie en Fantasie behels nie. In 2010 word die webtuiste Afrifiksie gestig waar inligting vryelik aan die publiek verskaf word. In '''2011''' kontak die skrywer, [[Eben van Renen]], vir Thompson, en so word Thompson Boekdrukkery se eerste boek, ''Arwantië 2953'', uitgegee. Die uitgewery kon Thompson slegs deeltyds behartig, omrede hy skoolgee. Thompson glo nie die (hoofstroom)uitgewers is soseer die remskoen wat Afrikaanse wetenskapsfiksie kniehalter nie, maar eerder die lesers wat nie genoegsame belangstelling toon nie of bloot oningelig is.<ref>''Die Kaapse bibliotekaris.'' 2013. 'n Nuwe son kom op in die Ooste: Thompson Drukkery vir Afrikaanse wetenskapfiksie en fantasie. Julie/Augustus, pp.28-30.</ref> By die 2014 Boekebeurs is die Thompsons (wat spesiaal uit Thailand ingevlieg het) se stalletjie goed ondersteun.<ref>{{Cite web |url=https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/nd14_cape_librarian_small.pdf |title=Verster, F. 2014. Die nuwe Suid-Afrikaanse Boekebeurs: 'n nuwe blaadjie, of net 'n ander omslag? ''Die Kaapse bibliotekaris'', November/Desember, pp. 21-22./ |access-date=30 April 2019 |archive-date=16 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516003728/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/nd14_cape_librarian_small.pdf |url-status=dead }}</ref>
'''2010''': Erika Lemmer ondersoek in haar proefskrif [http://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/3889/thesis_lemmer_e.pdf?sequence=1&isAllowed=y "Ingrid Winterbach, 'n derde kultuur en die Neo-Victoriaanse romantradisie (1984-2006)"] ook van die wetenskapsfiksie-elemente wat in Winterbach se werke as deel van die (Neo-)Victoriaanse stroming manifesteer.
'''2011''': Steenkamp ondersoek die rol van identiteit en omgewingskwessies in Suid-Afrikaanse spekulatiewe fiksie ('n omvattende, dog vae begrip wat kan neig vanaf politieke toekomsromans en bespiegelende fiktiewe geskiedenisherskrywing tot stralerpak-wetenskapsfiksie) in haar proefskrif in die Anglistiek. Sy stel dit duidelik<ref>{{Cite web |url=https://core.ac.uk/download/pdf/11984432.pdf |title=Steenkamp, E. L. 2011. Identity, belonging and ecological crisis in South African speculative fiction. Unpublished D.Phil.-dissertation, Rhodes University, Grahamstown. p. 190 |access-date=30 April 2019 |archive-date=11 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111033503/https://core.ac.uk/download/pdf/11984432.pdf |url-status=dead }}</ref> dat die bespreekte Afrikaanse werke beperk word tot die Engelse vertalings van die boeke van Karel Schoeman (''Promised Land'') en Eben Venter (''Trencherman''):
{{cquote|
However, it must be noted that there exists a rich tradition of science fiction and speculative fiction within Afrikaans literature, which regrettably falls outside of the scope of this study. Afrikaans speculative novels, such as Jan Rabie’s ''Die Groen Planeet'' (1961) and ''Swart Ster oor die Karoo'' (1957), C.J. Langenhoven’s Loeloeraai (1923), Karel Schoeman’s Afskeid en ''Vertrek'' (1990) and Koos Kombuis’s ''Hotel Atlantis'' (2003) may be of further interest to scholars working in the field of South African speculative fiction.
}}
'''2012''': LitNet bied vir die eerste maal 'n wetenskapsfiksiekortverhaalkompetisie vir leerlinge aan. Die beoordelaars was Koos Kombuis, Lauren Beukes, Fanie Viljoen en Elzette Steenkamp.<ref>[https://www.litnet.co.za/aandag-alle-leerders-wen-groot-pryse-met-jou-wetenskapfiksie-kortverhaal/ LitNet:Aandag alle leerders: Wen groot pryse met jou wetenskapfiksie-kortverhaal!]</ref> Sowel [https://www.litnet.co.za/tien-wenke-as-jy-wetenskapfiksie-wil-skryf/ Jaco Jacobs] as [https://www.litnet.co.za/wat-jy-moet-weet-van-wetenskapfiksie/ Fanie Viljoen] het 'n paar wenke gegee.
Die top-tien-finaliste is aangewys: "Die eksperimente" deur Esté Roberts, "Die eksperimente" deur Esté Roberts, "Marko Blignaut" deur Kabelo Mpurwana, "LILIT" deur Heinrich Niehaus, "Nagmerrie" deur Werno Katzke, "Kloon" deur Trudie Coetzee, "Kittel" deur Carli Blignaut, "Papie" deur Emlyn Allwright, "00:00" deur Lara du Preez en "Eksperiment AL1:ALONe" deur Stephan Bester.<ref>[https://www.litnet.co.za/wf-2012-top-tien-finaliste-aangewys/ LitNet:WF 2012: Top-tien-finaliste aangewys!]</ref>
Stephan Bester behaal die derde plek met "Eksperiment AL1:ALONe"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-derde-prys-wenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisi/ LitNet: Ontmoet die derde-prys-wenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref>, Emlyn Allwright is die naaswenner met "Papie"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-naaswenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisie/ LitNet:Ontmoet die naaswenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref>, en die wenner is Trudie Coetzee met "Kloon"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-wenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisie/ Ontmoet die wenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref>
'''2012''': Steenkamp voer 'n onderhoud met [[Eben van Renen]] en vra hom waarom hy die Afrikaanse wetenskapsfiksieverhaal ''Arwantië 2953'' geskryf het.<ref>[https://www.litnet.co.za/lank-lewe-die-arwantyne-elzette-steenkamp-gesels-met-eben-van-renen-oor-afrikaanse-wf/ Steenkamp, E. 2012. Lank lewe die Arwantyne!: Elzette Steenkamp gesels met Eben van Renen oor Afrikaanse wetenskapfiksie. ''LitNet Akademies'', 29 September.]</ref> Sy antwoord is:
{{cquote|
Ek wou iets skep wat nie terugstaan vir Engelse sci-fi nie. Dit moes nie Oude-Doos-Afrikaanse-Wetenskapfiksie wees nie, maar ''District 9''-Skop-Jou-Gat-Wetenskapfiksie [...] En boonop moes dit nie soos ’n vertaalde boek lees nie, maar uniek Afrikaans wees, met verskeie kulturele verwysings. Die meeste Afrikaanse wetenskapfiksie boeke is óf oude doos óf in Brabbelmieks geskryf. Al twee tipes boeke is rede vir ’n goed-ontwikkelde minderwaardigheidskompleks onder jong Afrikaanse lesers.
}}
Volgens Van Renen word die Afrikaanse wetenskapsfiksieverhale soos dié van Jan Rabie en Fritz Deelman nie gedeel nie, omdat "ons drome [...] geproduseer, gebottel en ingevoer [word] vanuit Kalifornië. Die jonger geslag vereenselwig wetenskapsfiksie met Engels, die uitgewers beskou Afrikaanse wetenskapfiksie as 'n "niewinsgewende nismark". Hy is daarvan oortuig dat selfs die ''Harry Potter''-manuskrip deur die grootste Afrikaanse uitgewerye afgekeur sou word (volgens hom het Afrikaanse fantasie nooit bestaan nie). Voorts sê hy:
{{cquote|
Afrikaanse mense moet die geleentheid hê om te droom in hulle eie taal, om hierdie wêreld heeltemal te ontvlug op die enorme vlerke van drake, of teen die spoed van lig. Ons kan nie die taal aan die lewe hou alleenlik met hoge Silberstein-drome nie. Ons kort ook skop-skiet-en-donder-die-robot/draak-drome. Wat sê dit vir ons as ons lesers net ’n Engelse toekoms kan voorsien? Ons is so trots op ons poësie en prosa (pyn, drama en lyding kan ons blykbaar maklik in Afrikaans verbeel), maar ons verloor duisende lesers elke jaar aan Engelse wetenskapfiksie en fantasie. Hoekom? Wel, Engelse sci-fi het Hollywood as bemarkingsagent! Afrikaanse wetenskapfiksie het ... ’n minderwaardigheidskompleks. Ons lesers kyk bedroef na die piepklein, verouderde Afrikaanse WF-boeke en stap dan oor na die Engelse rakke. (Terloops: Wat doen dít aan ’n mens se identiteit?) G’n wonder die meeste mense kan nie meer drie sinne in Afrikaans voltooi nie. Hulle loop deur die lewe met hul gekrenkte taal-ego’s soos wannab''english'' zombies. Afrikaanse wetenskapfiksie en fantasie is twee deure wat lesers kan lok en behou, sodat hulle later ook die res van ons taal se literatuurskatte kan ontgin. Ek wil selfs hoër as dit mik. Ek wil ''Engelse'' lesers oorbring na Afrikaans boeke toe.
}}
Sy raad aan voornemende jong skrywers is om vir hulself 'n weg oop te baan - neem aan kompetisies deel, publiseer sélf jou eie boek, en bou 'n ondersteuningsnetwerk op. Skryf egter omdat jy daarvoor lief is.
'''2012''': Henriëtte Loubser kyk vlugtig in haar akademiese LitNet-artikel, <ref name="gert">[https://www.litnet.co.za/van-n-tegnologiese-moontlikheid-tot-n-ryke-leergeleentheid-die-opvoedkundige-waarde-van/ 'Van ’n tegnologiese moontlikheid tot ’n ryke leergeleentheid: die opvoedkundige waarde van wetenskapsfiksie']</ref>, die leergeleentheid wat wetenskapsfiksie (in Afrikaans) kan bied wat deur ouers en onderwysers ontgin kan word. Dit is baie gewilde leesstof onder sowel kinders as jongmense en wetenskapsfiksie kan benewens die ontwikkeling van geletterdheidsvaardighede, kritiese denkvaardighede, ook as ideale medium dien vir die ondersoek van wetenskaplike, ekologiese en sosiale kwessies, maar kan terselfdertyd ook die wetenskap interessant maak, veral in Suid-Afrika waar die prestasie in die Wiskunde en Wetenskap "veel te wense laat". Op heel optimistiese trant sê sy:
{{cquote|
In Afrikaans is daar verskeie voorbeelde van WF, waarvan die eerste waarskynlik CJ Langenhoven se Loeloeraai is (Wybenga en Snyman 2005:18). Later volg skrywers soos WA de Klerk, Helena Hugo, Leon Rousseau, Tertia Botha, John Coetzee, Elsa Hamersma, Chris Karsten, Empie Maritz, Martie Preller en Jan Rabie. Nuwer stemme is onder andere Francois Bloemhof, Jaco Jacobs, Fanie Viljoen en Elizabeth Wasserman, laasgenoemde met haar briljante ''Anna Atoom''-reeks. Ons eie taal bied dus ’n ryke bron waaruit ouers en onderwysers kan put.</br>
[...]</br>
WF is ’n instrument wat met ’n opvoedkundige doel aangewend kan word. Dit kan deelname, die kommunikering van idees, ’n genieting van die navorsingsproses, korrelering en aanwending van data, laterale-denke-vermoëns, kritiese ontleding en sosiale interaksie aanmoedig. Dit kan ook lei tot die ontwikkeling van ander lewensvaardighede, soos goeie begrip, leesvermoë en ’n gevorderde woordeskat.</br>
Die impak van wetenskap op alle lewensterreine van die mens is onteenseglik. Om wetenskap verstaanbaar en genotvol te maak, moet dit relevant gemaak word. Wetenskap moet met ander woorde lewendig gemaak word. Dit is hier waar WF aangewend kan word in die ontvreemding van wetenskap en om ’n brug te bou na openbare bewustheid. WF kan wetenskap uit die laboratorium gaan haal en dit in kultuur inbring
}}
'''2013''': In 'n onderhoud word Charles F. Stofberg die kuns afgevra, maar ook sy verwagtinge van die Afrikaanse Wetenskapsfiksie in die toekoms.<ref>[https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/cl_jan-feb_2014.pdf Verster, F. 2014. Charles F Stofberg: 'n argivaris as kampvegter vir Afrikaanse Wetenskapfiksie. ''Die Kaapse bibliotekaris'', Januarie/Februarie, 21-22]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
{{cquote|
Sy raad aan aspirant-Afrikaanse WF-skrywers is om aan te hou lees, en aan te hou skryf in Afrikaans. Die taal is
ongelooflik buigbaar – ook in die ruimte en die toekoms. Ons is in Afrikaans net so goed en oorspronklik as in enige
ander taal. Afrikaans se reputasie en teenwoordigheid in die WF-industrie is nog beperk, maar hy dink die belangstelling is groot. ‘Dog dink ek sommige persone sal ‘onnodiglik’ in Engels gaan skryf as hulle kan - en dis jammer.’</br>
Charles is onseker oor die toekoms van Afrikaanse WF – hy sê ‘n mens sien min resensies in die koerante hieroor
terwyl die fokus op historiese romans en misdaadrillers is. Hy vermoed uitgewers is onwillig om WF te publiseer. ‘Maar waarom nie daaroor skryf nie – ás die boek goed is, sal dit uitgegee word.’
}}
'''2013''': Barendse skryf in haar proefskrif, 'Distopiese toekomsromans in die Afrikaanse literatuur ná 1999', se inleiding <ref>{{Cite web |url=http://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/79916/barendse_%20distopiese_%202013.pdf?sequence=2&isAllowed=y |title=Barendse, Joan-Mari. 2013. Distopiese toekomsromans in die Afrikaanse literatuur ná 1999. Ongepubliseerde DPhil-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch. p. 3 |access-date=30 April 2019 |archive-date= 5 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205022309/http://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/79916/barendse_%20distopiese_%202013.pdf?sequence=2&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref>:
{{cquote|
Wat wetenskapsfiksie in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde betref, is daar nie veel voorbeelde nie [...]. Van die eerste skrywers om wetenskapfiksie vir volwassenes te publiseer, is C.J. Langenhoven met ''Loeloeraai'' wat in 1923 verskyn [...]. Jan Rabie publiseer in 1957 ''Swart ster oor die Karoo'' en in 1961 ''Die groen planeet'', asook ''Die Hemelblom'' (1971)[...]. Verdere werke binne die genre van Afrikaanse wetenskapsfiksie is die kortverhaalbundel Uit 'n ander wêreld (1987) deur P.C. Haarhoff en ''Die onsterflikes'' (1995) deur Jeanette Ferreira [...]. 'n Meer onlangse toevoeging is ''Brug na Eden'' (2000) deur Charles F. Stofberg waarin daar 'n kolonie op Mars gestig is nadat die Aarde grotendeels vernietig is. Die tradisie van wetenskapfiksie kom sterker na vore in jeugliteratuur soos ''Seuns van die wolke'' (1932) deur August van Oordt, ''Fritz Deelman en die skepe van Mars'' (1957) en die res van die ''Fritz'' Deelman-reeks deur Leon Rousseau, ''Mieg se kort en lang middag'' (1992) en ''Swaartekrag een komma een'' deur De Waal Venter en ''Virus'' (2009) deur Jaco Jacobs [...].
Ten spyte van die skakel wat bestaan tussen utopiese literatuur en wetenskapsfiksie, word die Afrikaanse wetenskapsfiksie tekste nie in hierdie studie bespreek nie. Die rede hiervoor is dat wetenskapsfiksie in Afrikaans steeds skaars is en daar nie 'n merkwaardige toename in hierdie tydperk ná 1999 sprake is nie.
}}
'''2014''': In [[Koos Kombuis]] se ''Poolshoogte''-rubriek op LitNet verskyn die artikel getiteld [https://www.litnet.co.za/poolshoogte-is-daar-n-alien-op-jou-stoep/ “Is daar 'n alien op jou stoep?”]. In kontras met Barendse, maar eenparig met Steenkamp se siening, skryf hy: "As jy eers begin grawe, besef jy dat die lys gepubliseerde Afrikaanse SF-werke heeltemal te lank is om volledig in een rubriek op te noem."
Kombuis bemerk dat die "nuwe SF-gier" in Suid-Afrika (wat sowel Afrikaans as Engelse werke insluit) meer as bloot die oplewing van 'n nuwe genre is – dit is trouens 'n herlewing "van 'n baie ou en inderdaad gevestigde genre". Hy spreek in die artikel ook sy misnoeë uit oor boekwinkels wat nog nie die heroplewing van die belangstelling in Afrikaanse wetenskapfiksie snap nie. Kombuis stel ook die vraag: "Is SF nie dalk bes moontlik die belangrikste genre van ons tyd nie?" Kombuis se artikel adem dieselfde gees as "Toekomsfiksie en die letterkunde" wat deur Jan Rabie geskryf is in 1960. Rabie bekyk die genre teen die onsekere agtergrond van die atoomeeu, ruimtewedloop en Koue Oorlog, terwyl Kombuis let op die onsekerheid van die huidige sosio-politieke / ekonomiese klimaat van die eietydse Suid-Afrika.
'''2015''': Die skrywer Pieter Verwey ondersoek in sy verhandeling, getiteld [https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/50826/Verwey_Steampunk_2015.pdf?sequence=1&isAllowed=y “[[Steampunk]] – ‘n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood van Wyk en die moordenaarsklok'”] "Steampunk" (of, soos hy voorstel, ''ketelkoolteerkultuur'')-elemente en -temas in sy eie boek ''Clint Eastwoord Van Wyk en die Moordenaarsklok'' wat in dieselfde jaar deur Tafelberg uitgegee word as jeugfiksie. Oor die reeds bestaande jeugwetenskapsfiksie in Afrikaans, en te midde van 32 jaar wat ondertussen verloop het, gee hy eenvoudig te kenne<ref>Verwey, P. 2015. Steampunk - 'n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood Van Wyk en die Moordenaarsklok'. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 23-24}</ref>: ''Daar word nie gepoog om 'n omvattende perspektief op Afrikaanse wetenskapsfiksie te gee nie. Sien C.E. Ungerer se proefskrif ''[...]'' hieroor.''</br>
Verwey tipeer Afrikaanse wetenskapsfiksie as volg<ref>Verwey, P. 2015. Steampunk - 'n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood Van Wyk en die Moordenaarsklok'. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. p.92-93</ref>: ''... Afrikaanse wetenskapsfiksie ''[handel]'' byna uitsluitlik oor een van twee onderwerpe: όf die ruimte, όf die toekoms, en dit is hoofsaaklik op die jeugmark gerig''. Tog gee hy te kenne dat uitsonderings voorkom, maar dat Afrikaanse uitgewers, by name LAPA, Human & Rousseau, Tafelberg, Random House Struik, Jacana Media en Kwêla Books nie eers 'n kategorie vir wetenskapsfiksie het nie. Juis omdat die uitgewers "klaarblyklik min aandag aan wetenskapsfiksie as genre bestee, is dit nie moeilik om te glo dat daar tot vandag toe nog geen Afrikaanse wetenskapsfiksie-literatuur bestaan wat ''Steampunk'' in enige formaat verteenwoordig nie."
'''2016''': [[Thompson Boekdrukkery]] sluit weens Thompson se sware werkslading, hoewel [[Afrifiksie]] bly voortbestaan. Die boeke wat by die uitgewery gepubliseer is, word voortaan gedruk en verkoop by die privaatuitgewer Groep7 Drukkers<ref>[https://groep7-selfpublish-books.co.za/20-wetenskapfiksie?p=1 Groep7 Drukkers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190430112956/https://groep7-selfpublish-books.co.za/20-wetenskapfiksie%3Fp%3D1 |date=30 April 2019 }}</ref>.
'''2017''': Wetenskapsfiksie word al hoe meer gesog onder Afrikaanse uitgewers, al is daar nie baie van hierdie leesstof in Afrikaans nie, word in die Herfsuitgawe van ''Taalgenoot'' vermeld. Dit word toegeskryf aan die groeiende belangstelling onder jonger lesers, en die Afrikaanse leser wat van dieselfde verskeidenheid genres as die Engelse lesers bedien wil word. Die verbeelding word vrye teuels in (verskeie velde van die) wetenskap gegee en dié genre word nie vereenselwig met 'n "nasionale letterkunde" nie. Die genre kan ook oor ouderdoms- en geslagsgrense heen strek. Die temas behels onder meer die impak van die virtuele wêreld, simulasies, identiteit, ekologiese kwessies en sosiale spanning – dikwels aangebied as simptoom van groter magte in ’n komplekse samelewing; hoewel distopiese en post-apokaliptiese temas tans die meeste aangeroer word.<ref>[https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2017/07/AfrikaanseSci-fi.pdf De Villiers, M. 2017. Om die toekoms oop te skryf. ''Taalgenoot'', Herfsuitgawe, pp. 19-21]</ref>
'''2017''': In dieselfde uitgawe skryf [[Koos Kombuis]] in sy rubriek wetenskapsfiksie is belangrik; dit gaan nie alleen oor die vooruitskou nie, maar die meeste uitvindsels en verandering van die omgewing (sosiaal, ekologies, ekonomies) begin in die verbeelding en "verskuif van die vermaak- na die nuuskanale". Dieselfde reëls van goeie fiksie geld egter steeds: "Karakters moet geloofwaardig en driedimensioneel wees; optrede moet gemotiveerd wees; die tydsberekening en spanningslyn moet deurentyd boei."<ref>[https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2017/07/KoosKombuis.pdf Kombuis, K. 2017. Ruimtefantasieë ''Taalgenoot'', Herfsuitgawe, p. 75]</ref>
'''2018''': Ilse Salzwedel gesels met Machiel Viljoen, die webmeester van Afrifiksie.com op RSG se "Skrywers en boeke" (14 Februarie). Die luisteraarterugvoer wat Salzwedel gekry het, toon daar is heelwat wetenskapsfiksieaanhangers, maar daar is nie genoeg boeke in Afrikaans nie. Volgens Viljoen is die belangstelling onder die Afrikaanssprekendes veral in die jare geprikkel van die ruimtewedloop tussen die Westerse lande en die Sowjetunie; omrede Afrikaans by die ander Europese tale ingeskakel het (maar die sprekers ook polities Westers gesentreerd was), is daar oor en weer met belangstelling aan die fiksie gelees en het vertalings plaasgevind wat in hierdie vraag voldoen het. Na raming is daar ongeveer 120 oorspronklike werke in Afrikaans. Viljoen sê hy is deur Thompson destyds genader om 'n webwerf te stig wat kan help met die bevordering, bewusmaking, uitgee en verkoop van wetenskapsfiksieboeke. Toe Thompson Boekdrukkery gesluit het (om tegniese en finansiële redes), is daar wel besluit om die ywerige wetenskapfiksiegemeenskap wat ondertussen spontaan ontstaan het lewendig te hou. Nie alleen lesers doen mee nie, maar ook skrywers. Die gemeenskap poog om betrokkenheid te bevorder deur skryf- en skepkompetisies, maar ook die verskaffing van inligting.<ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20180214%5FSKRYWERS%5FEN%5FBOEKE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |title=RSG:Skrywers en boeke |access-date=30 April 2019 |archive-date=21 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821065847/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20180214%5FSKRYWERS%5FEN%5FBOEKE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |url-status=dead }}</ref>
'''2018''': Herman Cronjé word op 30 November as naaswenner bekroon in die RSG Sanlam-Radiodramakompetisie met sy manuskrip, ''Die selle''.<ref>[https://web.archive.org/web/20201024071445/https://www.rsgplus.org/vermaak/radiodrama/rsg-sanlam-radiodrama-wenners/ RSG: Joernalis wen radiodrama kompetisie].</ref>
'''2020''': Op [[PRAAG]] verskyn 'n artikel wat uitvaar teen die utopiese Solarpunk as subgenre van wetenskapsfiksie en spekulatiewe fiksie: dit moet maar liefs uit die Afrikaanse boekewêreld bly. Die hoofrede wat aangevoer word is die materialistiese ingesteldheid van die politieke beweging wat uit hierdie genre tot stand gekom het en neerslag vind in die literatuur, d.w.s. dat gelyke mag, gelyke hulpbronne, antikapitalisme en teenwerking van die hiërargie onder die mensdom wat deur hernieubare energie daargestel sal word, noodwendig die menslike gees of sosiale struktuur positief sal beïnvloed. Die politieke beweging is daarby ook nie daadwerklik inklusief soos hy voorgee nie, dit stel onrealistiese verwagtinge daar wat reeds in die werklike lewe verkeerd bewys is (selfs op straatvlak in Suid-Afrika). Dit toon ook suiwer blinde optimisme wat hom hoofsaaklik op die estetika verlaat, met tydrowende gevolge wat strydig is met die [[modernisme]] en ekonomie, waarvan laasgenoemdes se hoofdoel dit is om die meeste met die minste geld en tyd te bereik. Dit politiek van 'solarpunk' is revolusionêr van aard, nie evolusionêr nie. Die uiteinde kweek 'n benepe parogiale ingesteldheid (wat nader lyk op 'n kommune uit 'n distopie). Te midde van die paradyslike mooi voorkoms, word die ontginning van grondstowwe elders steeds benodig om hernieubare energie op te wek, wat die omgewing steeds bly skaad (maar wel: uit die oog, uit die hart); ook dwelms, korrupsie en besoedeling op ander vlakke is nie noodwendig gevrywaar in hierdie utopie nie.<ref>{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=47244 |title=Suidpunt. 2020. Nee, Afrikaans het nie 'Solarpunk' nodig nie. PRAAG, 9 Mei. |access-date=18 Mei 2020 |archive-date=21 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521093517/http://praag.co.za/?p=47244 |url-status=dead }}</ref>
'''2021''': [[PRAAG]] voer 'n onderhoud met die webmeester van ''Afrifiksie.com'', Machiel Viljoen. Die onderwerpe wat aangeroer word, sluit in die oprigting en doelstelling van ''Afrifiksie'', sowel as die paar tegniese aspekte rondom die voorwaardes van die skryfkompetisies. Die gesprek loop dan in die rigting wie verantwoordelik gehou moet word vir die stadige opgang van die Afrikaanse wetenskapsfiksie, maar ook die wenslikheid om filosofie in die skryfwerk te verweef. Die vooruitsigte van Afrikaanse wetenskapsfiksie die toekoms in word bespreek, onder meer rakende die beskikbaarheid, die toeganklikheid van en belangstelling in die boeke, die herdrukke, die bande wat met Nederlandse kringe gesmee moet word. Ook of vertalings van Afrikaanse boeke in ander tale oorweeg moet word. Trope, die diversiteit, simboliek en van die clichés van die skrywers, asook die verwagtinge van die lesers, word vlugtig onder die loep geneem. Laastens word ook gekyk na die privaatuitgee van die manuskripte.<ref>[https://web.archive.org/web/20210426201818/http://praag.co.za/?p=47766 Suidpunt. 2021. Afrikaanse wetenskapsfiksie (onderhoud met Machiel Viljoen). PRAAG. 9 Januarie]</ref>
'''2021''': Halfpad deur die jaar sluit die Afrifiksie-webwerf; die domeinnaam word te koop aangebied.<ref>[https://web.archive.org/web/20210712151315/http://afrifiksie.com/ archive.org toon die webwerf wat te koop is]</ref> Maar, Afrifiksie.com word herleef onder die naam https://afrifiksie-nova.com/ .
{{cquote|
Ons webwerf (Afrifiksie) se naam was geregistreer by SiteGround en die werf self was bedryf deur Dreamhost. Met ander woorde, ons het twee afsonderlike rekeninge gehad vir fooie t.o.v. die webwerf. Toe die registrasie van ons naam verval, kon die kredietkaart nie verwerk word nie, want die nuwe kaart het ‘n nuwe sekuriteitskode gehad wat nie wou deurgaan nie. Weens 'n spelfout in ons e-pos-adres kon ons nie in ons eie rekening inkom om die besonderhede by te werk nie. Wat ‘n fiasko!
Teen die tyd dat ons uiteindelik in ons rekening kon inkom, het SiteGround reeds ons naam op ‘n veiling laat verkoop – en ons kon niks verder doen om die situasie te red nie.
Ons het gewonder of ons moet voortgaan met die werf, of dit maar as ‘n teken sien dat ons tyd gekom het om die hoofstuk af te sluit. Maar, uiteindelik het ons besluit dat daar eenvoudig net té veel materiaal en té veel geskiedenis was om sommer so maklik maar net op te gee.
Einde ten laaste het ons besluit om maar noodgedwonge ‘n nuwe naam te registreer en ons inhoud na die nuwe naam oor te dra. Ons het besluit om ons verhouding met SiteGround te beëindig en beide ons naamregistrasie en die bedryf van ons webwerf na Dreamhost oor te skuif.}}
'''2021''': Annerle Barnard verower die Goue prys vir ''Spel'' in die Sanlam-prys vir Jeuglektuur 2021.<ref>[https://web.archive.org/web/20220510155318/https://www.nb.co.za/af/blog/d979433152664c7480043d3aaaf79951 NB Uitgewers. NB Uitgewers: Wenners van Sanlampryse vir Jeuglektuur 2021 bekend gemaak, 23 November 2021]</ref>
'''2021''': [[Cecillia du Toit]] verower die derde plek, en ontvang R15 000 vir ''Sterstof'', in die RSG Sanlam-Radiodramakompetisie.<ref>[https://web.archive.org/web/20220510091051/https://www.rsgplus.org/student-se-universele-gesinsdrama-wen-skryfkompetisie/ RSG-Plus: Student se universele gesinsdrama wen skryfkompetisie]</ref>
'''2023''': Ter viering van die eeuwording van die Afrikaanse wetenskapsfiksie, maar ook die 150ste herdenking van Langenhoven se geboortedag, en meer te wete die publikasiedatum ''Loeloeraai'' in die besonder, het LitNet en die Langenhoven Gedenkfonds kontantpryse uitgeloof aan die moontlike kandidate wie se wetenskapsfiksiekortverhale op [[LitNet]] se webwerf vanaf 12 Augustus 2023 tot 31 Desember 2023 verskyn.
Die pryse sluit in: 1ste plek - R 3 000,00; 2de plek - R2 000,00 en 3de plek - R1 000,00.<ref>[https://www.litnet.co.za/litnet-en-die-langenhoven-gedenkfonds-soek-jou-wetenskapfiksieverhaal/?fbclid=IwAR1y9Y7IUkyD1vExc9F-7TAHv7dpLuGMXEHM65wuv-UFiSskOjD5g4MMOXg ''Litnet''. 2023. LitNet en die Langenhoven Gedenkfonds soek jou wetenskapfiksieverhaal! 10 Augustus]</ref>
== Volgens jaartal ==
=== 1923 ===
* ''Loeloeraai'' – [[C.J. Langenhoven]].
=== 1931 ===
* ''Seuns van die wolke'' – August van Oord.
=== 1954 ===
* "Ek het jou gemaak." In: ''21'' – [[Jan Rabie]]. (Reeds geskryf in Juniemaand 1954)
=== 1957 ===
* ''Swart Ster oor die Karoo'' – [[Jan Rabie]].
* ''Fritz Deelman en die skepe van Mars'' – [[Leon Rousseau]].
=== 1959 ===
* ''Die Skarlaken Eskader'' – [[W.A. de Klerk]].
* ''Monsters van Venus'' – [[Tiaan Eybers]].
* ''Planeet van verskrikking'' – [[Tiaan Eybers]].
* ''Wagter in die ruimte'' - André Marais.
=== 1960 ===
* ''Die Geheimsinnige vlieënde piering'' – M. Steyn van Rooyen.
* ''Voordat die son verduister'' – Nellis Fourie.
* ''Jasper''-reeks, No. 5: ''Jasper en die ruimtemanne'' – [[C.F. Beyers-Boshoff]].
* ''Orde van Kreon'' – [[Tiaan Eybers]].
* ''Ridders van die ruimte'' – [[Tiaan Eybers]].
=== 1961 ===
* ''Die groen planeet: 'n toekomsfantasie'' – [[Jan Rabie]].
=== 1962 ===
* ''Die vlieënde piering'' - L. Terblanche (Pronkboeke)
=== 1964 ===
* ''Rowers van die ruimte-eeu'' – André van der Merwe.
* ''Slawe van die Marsmanne'' – André van der Merwe.
=== 1966 ===
* ''Dood in die ruimte'' – Jeff Sutton.
* ''Tydvlug 2200'' – Kobus Maritz.
=== 1969 ===
* ''Gevange op die metaalplaneet'' – Eben de Jager.
=== 1971 ===
* ''Ekliptika X'' – Pierre Conradie.
* ''Die Hemelblom'' – Jan Rabie. (Is reeds as weeklikse radiovervolgverhaal in 1957 uitgesaai)<ref>Kannemeyer, J.C. 2004. ''Jan Rabie: Prosapionier en politieke padwyser''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 266</ref>
=== 1979 ===
* ''Atlantis'' – [[Helena Hugo]].
* ''Terra Piering 1'' – Juan Sadie.
=== 1980 ===
* ''Atlan, Prins van Atlantis'' – Jan Combrink.
* ''Avontuur op Mars'' – Empie Maritz.
* ''Galapolos'' – [[Helena Hugo]].
* ''Sending Kosmos'' – I.D. Lamprecht.
* ''Sending Reijger'' - Rocco van Schalkwyk.
=== 1981 ===
* ''Bestemming Xenos'' – [[Helena Hugo]].
* ''Blou vier en groen vier'' – Ilse Steenberg.
* ''Leon Hugo: Ruimteloods'' – Johan Kock.
* ''Planeet Malustra'' – Juan Sadie.
* ''Kaptein Kristen: Planeet 3'' – [[Wille Martin]].
=== 1982 ===
* ''Kaptein Kristen: Atlantis'' – [[Wille Martin]].
* ''[[Ruimteskip Celeste]]''- Johan Bredell.
* ''Leon Hugo: Ruimtevegter'' – Johan Kock.
* ''Narcissus'' – [[Wille Martin]].
* Sias en Mias-reeks: ''Sias se ruimtetuig'' – [[Mikro]].
=== 1983 ===
* ''Arendsvlug'' – Bertie Reynecke.
* ''Die weerstandsbeweging van Ikaros, 2027'' - Rocco van Schalkwyk.
* ''Onheil in die ruimte'' – Cobus van Wyk.
=== 1984 ===
* ''[[Die Oorlewendes]]'' – Johan Bredell.
* ''Die vyf-millimeteravontuur'' – [[De Waal Venter]].
* ''[[Winter van die NOVA]]'' – Pets Marais.
=== 1985 ===
* ''Floris Sapiens: 'n fantasie'' – Chris Karsten.
=== 1986 ===
* ''Rikus en die ding met die Dukse'' – [[Frans Coetzee]].
=== 1987 ===
* ''As die wit duiwe vlieg'' – Nanda Pauw.
* ''Uit 'n ander wêreld'' – [[P.C. Haarhoff]]. (bundel van 12 kortverhale wat vanaf Augustus 1979 oorspronklik in ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn het).
=== 1988 ===
* ''Vyffff'' – [[De Waal Venter]].
* ''Die laaste profeet: 'n toekomsverhaal oor vryheid, vrede en liefde'' – Nanda Pauw.
=== 1989 ===
* ''Operasie Bom'' – Andries de Wit.
* ''Dwergplaneet'' – Pieter Steen.
* ''Wotan SQ7'' – Pieter Steen.
=== 1990 ===
* ''Snater'' – Brenda Schröder.
* "[[Geslag (28.11.88)]]". In: ''Tydskrif vir Letterkunde'' 28(1):58-65. - [[De Waal Venter]].
=== 1991 ===
* ''Bietjie-kier en die man in die Karoo'' – [[Marietjie de Jongh]]. (Onsigbare [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wese]] (en natuurmag) besoek heimlik die aarde)
=== 1992 ===
* ''Mieg se kort en lang middag'' – [[De Waal Venter]].
=== 1993 ===
* ''Agon en die donker planeet'' – [[John Coetzee]].
* ''As ons die maan mis ry'' – Amelia Kellerman.
* ''De Bruyn se brein'' – Braam van der Vyver.
* ''Pegasus'' – [[Helena Hugo]].
=== 1994 ===
* ''Rebel'' – [[Tertia Botha]].
* ''Swaartekrag een komma een'' – [[De Waal Venter]].
* "Yslik baie oeslak". In: ''Van die banke op die planke'' – [[De Waal Venter]]. (Kindertoneel)
* ''Die weghollers van Teev'' – [[De Waal Venter]].
* ''Peet en die rekenaarridders'' – Carl Steyn.
* "Moord" - [[Gert Basson]] (kortverhaal opgeneem in ''Vangnet'', samesteller Lindeque de Beer).
* "Die nabootser" - Gert Basson (kortverhaal opgeneem in ''Vangnet'', samesteller Lindeque de Beer).
=== 1995 ===
* ''Windvlug'' – Empie Maritz.
* ''Die onsterflikes'' – Jeanette Ferreira.
=== 1996 ===
* ''In die tyd van die Esob'' – Martie Preller.
* ''Die gedoente op planeet Boris'' – [[John Coetzee]].
* ''Sending na Planeet 55-7: Die Artaarse koffiekrisis'' – Yvonne Botha.
* ''Prinses in die ruimte'' – Ilse Steyn.
=== 1997 ===
* ''Geheime dossiere: Vreemde verskynsels'' – [[Michael Green]].
* ''Projek X: Kodenaam Centaurus'' – Martin Labuschagne.
* ''Projek X: Vreemde Werklikheid'' – Heila Fourie.
=== 1998 ===
* ''Geheime dossiere: Nagbewegings'' – Michael Green.
* ''Projek X: Op eie risiko'' – Martin Labuschagne.
* ''Projek X: Vreemde visioene'' – Heila Fourie.
* ''Die teken van Crux'' – [[Elsa Hamersma]].
* ''Liefde in die ruimte'' – [[Ilse Steyn]].
* ''Ouma Hester en die Intergalactic V-919 Supercomet'' – Janie Oosthuysen.
=== 1999 ===
* ''Kwet & Kwit se rare rit'' – [[Ellen Botha]].
* ''Geheime dossiere: Sieners'' – Michael Green.
* ''[[Projek X: Vreemdelinge]]'' – Heila Fourie.
=== 2000 ===
* ''Brug na Eden'' – [[Charles F. Stofberg]].
=== 2001 ===
* ''Monsterduiwe'' – Lien Roux-de Jager. (Herdruk verskyn in 2006 saam met die "Ruimte"-trilogie)<ref>[https://books.google.co.za/books?id=8jjhAAAAMAAJ&q=monsterduiwe&dq=monsterduiwe&hl=af&sa=X&ei=rxyhVdDJMo-w7AbGjbJg&ved=0CCwQ6AEwAg Kaapse bibliotekaris. 2006. Volume 50, bl. 23]</ref>
* ''Die teken'' – Jonita Swart.
=== 2002 ===
* ''Een skoenlapper'' – Paul C. Venter. (SABC-dramareeks van 6 episodes, vanaf 4 Julie gebeeldsend).<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/21/5/6.html |title=''Die Burger''. 2002. SA mynhope word Antarktika. 21 Junie:5 |access-date=11 Julie 2015 |archive-date=11 Julie 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150711175324/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/21/5/6.html |url-status=live }}</ref>
=== 2004 ===
* ''Die hart van Zeebak'' – Martie Preller.
* Net aliens eet spinasie. In: ''Net aliens eet spinasie'' – Jaco Jacobs.
* ''Alex en die geheime kristal'' – Hannchen Koornhof & Helen Schoeman.
=== 2005 ===
* ''Melkwegryke'' – Nicolaas van der Wath.
=== 2006 ===
* ''Die Doemprofeet'' – Lien Roux-de Jager (met die herdruk van ''Monsterduiwe'' as deel van die ''Ruimte''-trilogie).
* ''Woestynvuur'' – Lien Roux-de Jager (met die herdruk van ''Monsterduiwe'' as deel van die ''Ruimte''-trilogie).
* ''Ondulan'' – [[Gerrit van Dijk]].<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/07/11/DB/10/GBmarykeeboek.html |title=''Die Burger''. 2006. Groot verbeelding vind ruimte vir storie op CD. 11 Julie:10 |access-date=11 Julie 2015 |archive-date=11 Julie 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150711202044/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/07/11/DB/10/GBmarykeeboek.html |url-status=live }}</ref>
=== 2007 ===
* ''Stad aan die einde van die wêreld'' – François Bloemhof.
* ''Vin die Virusjagter'' – Jeanine Henning.
=== 2008 ===
* "[[Nagblom (kortverhaal)|Nagblom]]". In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike'' – [[Gert Basson|Gert Cornelius]].
* "Megamoeder" - Nell Breda (kortverhaal opgeneem in ''Bevange: Speur- en misdaadstories'', samesteller [[Gert Basson|Lindeque de Beer]]).
=== 2009 ===
* "Die aliens is hier". In: ''Middernagfees'' – Jaco Jacobs.
* ''Virus'' – Jaco Jacobs.
* ''Flipom'' – [[François Bloemhof]].
* "Die laaste opstel". In: ''Sweef'' – Martie Preller.
* ''Lang Henning en die toekomsmense'' – Mary Sadler.
=== 2010 ===
* ''Nova: Die Begin'' – Fanie Viljoen.
* ''VVV oor die Karoo – die ontvoering'' – Chris Moolman.
=== 2011 ===
* ''Arwantië 2953'' – Eben van Renen.
* ''Doodskontrak'' – Izak A. (Sakkie) Coetzee.<ref>{{Cite web |url=http://groep7drukkers.blogspot.com/2011/11/doodskontrak-izak-coetzee.html |title=Groep7Drukkers: Boeke en Goete: Doodskontrak deur Izak A. Coetzee |access-date= 7 Desember 2019 |archive-date= 7 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191207084416/http://groep7drukkers.blogspot.com/2011/11/doodskontrak-izak-coetzee.html |url-status=live }}</ref>
* ''Nova:Vuurdoop'' – Fanie Viljoen.
* ''Die Regulus-agenda, 2012'' – Chris Moolman (opvolg van ''VVV oor die Karoo – die ontvoering'').
* ''Een en twintig Mei Twintig Elf'' / ''21 Mei 2011'' – Jan F. Viljoen (RSG-radiodrama, uitgesaai 24 November 2011).
* ''Helkruin'' – [[Gert Basson|Hugo le Roux]].
* ''Die Verste Uur'' – [[Steve Hofmeyr]].
=== 2012 ===
* ''Nova: Bloedbroers'' – Fanie Viljoen.
* ''[[Een biljoen jaar NC]]'' – [[Charles F. Stofberg]].
* ''Poppekas'' – Deborah Steinmar.
* ''Professor Fungus en die zombie-tamaties'' – Jaco Jacobs.
* ''Professor Fungus en die ongelooflike miniatuur-avontuur'' – Jaco Jacobs.
* ''[[T!Nax'u]]'' – Gerrit van Dijk.
=== 2013 ===
* ''Lakadiga – die geheim van die verlore stad'' – Troula Goosen. (Fiksieboek met kantnotas vir tweedetaalleerders van Afrikaans).
* ''Marsnik III'' – Marinus Keet.
* ''Meneer Monster'' – Jaco Jacobs (Illustreerder: Johann Strauss).
* ''Nova: Sterreloper'' – Fanie Viljoen.
* ''Professor Fungus en die mensvreter-piranhas'' – Jaco Jacobs.
* ''Professor Fungus en die skrikwekkende Snotzilla'' – Jaco Jacobs.
* ''Breking'' – Fanie Viljoen (RSG-radiodrama, uitgesaai 10 Oktober 2013).
=== 2014 ===
* ''Nova: Eindspel'' – Fanie Viljoen.
* ''Sanri Steyn: Die aliens oorkant die straat'' – Theresa van Baalen (Illustreerder: Johann Strauss).
* ''[[Deur na Nebula Nege]]'' – [[François Verster]].
* ''Emma en die geheime gang'' – [[Marianna Brandt]].
* ''Professor Fungus en die dino-avontuur'' – Jaco Jacobs.
* ''Professor Fungus en die robotkrisis'' – Jaco Jacobs.
* ''Kinders van As'' – Izak A. (Sakkie) Coetzee.
* ''Sonstorm'' – Schalk Schoombie (RSG-radiodrama, uitgesaai 05 Junie 2014).
* ''2092:God van klank'' – Wilken Calitz (RSG-radiodrama, uitgesaai 30 Oktober 2014).
* ''Die Jagter Kronieke I: Die Halfbloed'' - Nico Smit.
* ''Die Jagter Kronieke II: Koue Vuur'' - Nico Smit.
* "[[Maslow (kortverhaal)|Maslow]]" - Susan Gaigher (as kortverhaal opgeneem in ''Nuwe Stories 3'', saamgestel deur Suzette Kotzé-Myburgh en Leti Kleyn)
=== 2015 ===
* ''Emma en die creepy komplot'' – [[Marianna Brandt]].
* ''Die Kristalblou Engel'' – Philip Brand.
* ''Professor Fungus en die jelliemonsters van Mars'' - Jaco Jacobs.
* ''Professor Fungus en die BreinDrein-eksperiment'' - Jaco Jacobs.
* ''Ricky Erasmus en die interdimensionele rolstoel'' – J.V. van Wyk.
* ''Clint Eastwood van Wyk en die Moordenaarsklok'' – Pieter Verwey.
* ''Die roofdier'' - Louise Viljoen.
* ''Engel van die nag'' - Eben van Renen.
* ''[[Inversium]]'' - [[François Verster]].
* ''Die Jagter Kronieke III: Skemer Oorlog'' - Nico Smit.
=== 2016 ===
* ''Axion'' - Mike Leach.
* ''Leo'' - Anna van der Walt.
* ''Stellamarie'' - Anna van der Walt.
* ''Professor Fungus en die diepsee-dilemma'' - Jaco Jacobs.
* ''Professor Fungus en die vreeslik gevaarlike tuinkabouters'' - Jaco Jacobs.
=== 2017 ===
* ''Die maan val bewusteloos'' (kortfilm)<ref name="woordfees">{{Cite web |url=https://woordfees.co.za/pieces/downloads/woordfees-20-12-2018-program.pdf |title=Woordfeesprogram |access-date= 3 Mei 2019 |archive-date= 3 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503111051/https://woordfees.co.za/pieces/downloads/woordfees-20-12-2018-program.pdf |url-status=dead }}</ref>
* ''Ek het jou gemaak'' (kortfilm, verwerking van Jan Rabie se kortverhaal)<ref name="woordfees"/>
* ''Professor Fungus en die sneeumasjien'' - Jaco Jacobs.
* ''Professor Fungus en die monsterformule'' - Jaco Jacobs.
* ''Soos gister'' (kortfilm)<ref name="woordfees"/>
=== 2018 ===
* ''Die ongenooides'' (kortfilm)
* ''Kop'' – Schalk Schoombie (RSG-radiodrama, uitgesaai 17 Mei 2018)<ref>{{Cite web |url=http://www.rsgplus.org/kuns/drama/futuristiese-drama-oor-eerste-kop-oorplanting/ |title=RSG: Futuristiese drama oor eerste kopoorplanting |access-date= 6 Januarie 2019 |archive-date= 3 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103184212/http://www.rsgplus.org/kuns/drama/futuristiese-drama-oor-eerste-kop-oorplanting/ |url-status=dead }}</ref>
* ''Kraak'' (||Hui !Gaeb Boek 1) – Rouxnette Meiring
* ''Oorgang'' (kortfilm)
* ''Snak'' (||Hui !Gaeb Boek 2) – Rouxnette Meiring
* ''Stof'' – Alettie van den Heever<ref>[https://www.litnet.co.za/stof-deur-alettie-van-den-heever-n-litnet-akademies-resensie-essay/ Stof-resensie (LitNet)]</ref>
* ''Die Skoppensboer'' – Eben van Renen
* ''Grilgrypers 3: Kamp vir monsters'' – De Wet Hugo
=== 2019 ===
* '' Die Selle'' – Herman Cronjé (RSG-radiodrama, uitgesaai 18 April 2019) <ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/images/upload/sound/klanke/20190418_RADIOTEATER_DIE_SELLE.mp3 |title=RSG Potgooi: Die Selle |access-date=19 April 2019 |archive-date=19 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419110710/http://www.rsg.co.za/images/upload/sound/klanke/20190418_RADIOTEATER_DIE_SELLE.mp3 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20201024071445/https://www.rsgplus.org/vermaak/radiodrama/rsg-sanlam-radiodrama-wenners/ RSG Sanlam Radiodramawenners 2018]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rsgplus.org/kuns/drama/die-selle-heerlike-klug-met-wetenskapfiksie-krulstertjie/ |title=''RSG-Plus''. 2019. 'Die Selle' = heerlike klug met wetenskapfiksie-krulstertjie. 12 April. |access-date=23 April 2019 |archive-date=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423113106/https://www.rsgplus.org/kuns/drama/die-selle-heerlike-klug-met-wetenskapfiksie-krulstertjie/ |url-status=dead }}</ref>
* ''Zenkion-Aarde-Komplot (Z-A-K): die blou planeet.'' – Theresa van Baalen.
=== 2020 ===
* ''Die nag ruik na spoed'' – Schalk Schoombie
* ''Toekomsmens'' – Isa Konrad
* ''Skepsel'' – [[Willem Anker]]
* ''Boetie ontmoet 'n alien'' – Johann Smith (RSG-radiodrama, uitgesaai 26 November 2020)
* ''Goue Koors'' – [[Charles J. Fourie]] (RSG-radiomiddagvervolgverhaal, uitgesaai 7 Desember 2020 - 1 Maart 2021)
* ''Z-A-K: Die reis na Zenkion'' – Theresa van Baalen
* ''Weerlose meganika'' – Anton Roodt<ref>[https://web.archive.org/web/20220510094756/https://www.litnet.co.za/weerlose-meganika-deur-anton-roodt-n-resensie/ Fürstenburg, C. 2020. Weerlose meganika deur Anton Roodt: ’n resensie. Litnet. 10 Desember.]</ref>
=== 2021 ===
* ''Z-A-K: Die avonture van Lionel Afrika'' – Theresa van Baalen
* ''Donkerbloed'' – Elrien Scheepers
* ''Spel'' – Annerle Barnard
* ''Kring'' – Renier Houy
* ''Onderstebodië'' – De Wet Hugo (Kortverhaal in ''Die skool vir rampspoedige talente ander gelukkige stories'' – Lapa)
=== 2022 ===
* ''Sterstof'' – [[Cecillia du Toit]] (RSG-radiodrama, uitgesaai 21 April 2022)<ref>[https://web.archive.org/web/20220428134952/https://www.rsgplus.org/luister-donderdagaand-na-spanningsvolle-futuristiese-drama-sterstof/ RSGPlus: Luister weer na spanningsvolle futuristiese drama ‘Sterstof’. 22 April 2022]</ref>
* ''Uitverkies'' – Noreen Nolte
=== 2023 ===
* ''Die Man van Proxima'' – Ina Cantoni
* ''Waar jakkalse huil'' – Elrien Scheepers
=== 2024 ===
* ''My nommer is 4271'' – Luandi Brand
=== 2025 ===
* ''[https://open.spotify.com/episode/1BxHVH7apzgxjobFmo98zB?si=xjWK3WXIQYeswHKb4o-URA Die Besoeker] – Herman Cronjé (RSG-radiodrama, uitgesaai 2 Oktober 2025)''
=== Sine Anno ===
* ''[[Die Bruin Planeet]]'' – Kobus Smit.
* ''Die Nata, Deel 1: Onskuld (Leviatan van die Ruimte)'' – C.L. Linström-Vorster.
* ''Die Nata, Deel 2: Ontnugtering'' – C.L. Linström-Vorster.
* ''Die Nata, Deel 3: Ontdekkingsreis'' – C.L. Linström-Vorster.
* ''Die Nata, Deel 4: Almach & Antares'' – C.L. Linström-Vorster.
* ''Die Nata, Deel 5: 786'' – C.L. Linström-Vorster.
* ''Interster'' – SAUK (TV-reeks).
* ''Saad van onheil'' – G.J. Combrink
* ''Vreemde vallei'' – Heila Fourie.
== Bronne ==
* [http://afrifiksie-nova.com/wetenskapfiksie-boeke-vir-tieners/ Afrifiksie.com: Wetenskapsfiksieboeke vir tieners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811054111/http://afrifiksie.com/wetenskapfiksie-boeke-vir-tieners/ |date=11 Augustus 2015 }}
* [http://afrifiksie-nova.com/oorspronklike-afrikaanse-wetenskapfiksie-boeke/ Afrifiksie.com: Wetenskapsfiksieboeke vir volwassenes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811062048/http://afrifiksie.com/oorspronklike-afrikaanse-wetenskapfiksie-boeke/ |date=11 Augustus 2015 }}
*[http://afrifiksie-nova.com/in-afrikaans/boeke/tydlyn/ Afrifiksie-nova.com: Tydlyn]
* [http://wc.slims.gov.za/desktop/desktopwc/core/index.phtml?language=&euser=&session=&service=&robot=&deskservice=desktop&desktop=desktopwc&workstation=&extra= Wes-Kaapse Biblioteekkatalogus].
* Amazon.com
* Radio Sonder Grense-potgooie: Radiodramas.
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
[[Kategorie:Afrikaanse letterkunde|Wetenskapfiksie]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse letterkunde|Wetenskapsfiksie]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Wetenskapsfiksieboeke]]
iairydzqlm61tbh77go9h2ggf4xbkdp
Diepgezet
0
103705
2910851
1795250
2026-06-12T08:10:36Z
Rooiratel
90342
[[:Kategorie:Spookdorpe]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
2910851
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam = Diepgezet
| inheemse_naam =
| beeld_stadsilhoeët =
| beeldbyskrif =
| nedersetting_tipe = [[Dorp]]ie
| latd = 26 |latm = 0 |lats = 50
| longd = 31 |longm = 4 |longs = 30
| provinsie = Mpumalanga
| distrik = Gert Sibande
| munisipaliteit = Albert Luthuli
| stigtingsdatum =
| oppervlakvoetnotas = <ref name="census2001">[http://census2001.adrianfrith.com/place/80105 Hoofplek Diepgezet] ''Sensus 2001''</ref>
| oppervlak_totaal_km2 = 4.89
| hoogte_m =
| bevolking_totaal = 229
| bevolking_soos_op = 2001
| bevolkingvoetnotas = <ref name="census2001" />
| demografie1_voetnotas = <ref name="census2001" />
| persent_swart = 85.6%
| persent_kleurling = 1.3%
| persent_wit = 13.1%
| persent_ander =
<!-- demografie (deel 2) -->
| demografie2_voetnotas = <ref name="census2001" />
| demografie2_titel1 = [[Swazi]]
| demografie2_info1 = 73.8%
| demografie2_titel2 = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2 = 6.6%
| demografie2_titel3 = [[Engels]]
| demografie2_info3 = 6.6%
| demografie2_titel4 = [[Xhosa]]
| demografie2_info4 = 6.6%
| demografie2_titel5 = Ander
| demografie2_info5 = 6.6%
| poskode = 1190
| poskode2 = 1190
| skakelkode = 017
| sensuskode =
| webwerf =
}}
'''Diepgezet''' is 'n gehuggie in die [[Albert Luthuli Plaaslike Munisipaliteit]] in [[Gert Sibande-distriksmunisipaliteit]] van [[Mpumalanga]]provinsie, [[Suid-Afrika]].
== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Mpumalanga saadjie}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC30}}
[[Kategorie:Nedersettings in Mpumalanga]]
[[Kategorie:Spookdorpe]]
adaimeyrjfnpzymrwxq8io0jme2i3v2
2910852
2910851
2026-06-12T08:10:58Z
Rooiratel
90342
Dit is nou 'n spookdorp
2910852
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam = Diepgezet
| inheemse_naam =
| beeld_stadsilhoeët =
| beeldbyskrif =
| nedersetting_tipe = [[Dorp]]ie
| latd = 26 |latm = 0 |lats = 50
| longd = 31 |longm = 4 |longs = 30
| provinsie = Mpumalanga
| distrik = Gert Sibande
| munisipaliteit = Albert Luthuli
| stigtingsdatum =
| oppervlakvoetnotas = <ref name="census2001">[http://census2001.adrianfrith.com/place/80105 Hoofplek Diepgezet] ''Sensus 2001''</ref>
| oppervlak_totaal_km2 = 4.89
| hoogte_m =
| bevolking_totaal = 229
| bevolking_soos_op = 2001
| bevolkingvoetnotas = <ref name="census2001" />
| demografie1_voetnotas = <ref name="census2001" />
| persent_swart = 85.6%
| persent_kleurling = 1.3%
| persent_wit = 13.1%
| persent_ander =
<!-- demografie (deel 2) -->
| demografie2_voetnotas = <ref name="census2001" />
| demografie2_titel1 = [[Swazi]]
| demografie2_info1 = 73.8%
| demografie2_titel2 = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2 = 6.6%
| demografie2_titel3 = [[Engels]]
| demografie2_info3 = 6.6%
| demografie2_titel4 = [[Xhosa]]
| demografie2_info4 = 6.6%
| demografie2_titel5 = Ander
| demografie2_info5 = 6.6%
| poskode = 1190
| poskode2 = 1190
| skakelkode = 017
| sensuskode =
| webwerf =
}}
'''Diepgezet''' is 'n [[spookdorp]] in die [[Albert Luthuli Plaaslike Munisipaliteit]] in [[Gert Sibande-distriksmunisipaliteit]] van [[Mpumalanga]]provinsie, [[Suid-Afrika]].
== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Mpumalanga saadjie}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC30}}
[[Kategorie:Nedersettings in Mpumalanga]]
[[Kategorie:Spookdorpe]]
1a59e7i2uj5lhoexplo9w4gims8z9ek
Sjabloon:Navigasie Bundesligaseisoen
10
104976
2910797
2850581
2026-06-11T17:51:52Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910797
wikitext
text/x-wiki
{{Navigatie
|titel=[[Bundesliga]] 2026/27-seisoen
|beeld_links=
|beeld_regs=[[Lêer:Bundesliga.png|30px]]
|beeld_groot=
|inhoud=[[FC Augsburg]] - [[1. FC Union Berlyn]] - [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] - [[Borussia Dortmund]] - [[Eintracht Frankfurt]] - [[SC Freiburg]] - [[Hamburger SV]] - [[TSG 1899 Hoffenheim]] - [[1. FC Köln]] - [[RB Leipzig]] - [[Bayer 04 Leverkusen]] - [[FSV Mainz 05]] - [[Borussia Mönchengladbach]] - [[FC Bayern München]] - [[VfB Stuttgart ]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Sokkersjablone|Bundesliga]]
[[Kategorie:Sportreekssjablone|Bundesliga]]
</noinclude>
hiya0ujvb8b3bai3nk33nzadwasdnib
2910798
2910797
2026-06-11T17:54:15Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910798
wikitext
text/x-wiki
{{Navigatie
|titel=[[Bundesliga]] 2026/27-seisoen
|beeld_links=
|beeld_regs=[[Lêer:Bundesliga.png|30px]]
|beeld_groot=
|inhoud=[[FC Augsburg]] - [[1. FC Union Berlyn]] - [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] - [[Borussia Dortmund]] - [[SV Elversberg]] -[[Eintracht Frankfurt]] - [[SC Freiburg]] - [[Hamburger SV]] - [[TSG 1899 Hoffenheim]] - [[1. FC Köln]] - [[RB Leipzig]] - [[Bayer 04 Leverkusen]] - [[FSV Mainz 05]] - [[Borussia Mönchengladbach]] - [[FC Bayern München]] - [[SC Paderborn 07]] - [[FC Schalke 04|Schalke 04]] - [[VfB Stuttgart ]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Sokkersjablone|Bundesliga]]
[[Kategorie:Sportreekssjablone|Bundesliga]]
</noinclude>
mooh4gc2feo3ym8r41brscvdkckg5cu
Lyfstraf in skole
0
110793
2910807
2759563
2026-06-11T18:10:47Z
Jcb
223
2910807
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
[[Lêer:StateLibQld 1 113036 Cartoon of students receiving the cane, 1888.jpg|regs|duimnael|239x239px|1888 spotprent van J. S. Kerr, 'n Australiese voorstander van lyfstraf met 'n rottang.]]
'''Lyfstraf in skole''' verwys na doelbewuste pyn of ongemak wat veroorsaak word in reaksie op ongewenste gedrag van studente in skole. Dit behels dat die student óf oor die boude<ref>See e.g.</ref> of op die hande,<ref name="toronto">[https://www.corpun.com/casc7107.htm "Toronto abolishes the strap"].</ref> met 'n voorwerp geslaan word - soos 'n rottang, houtplank, pantoffel, leerband of hout maatstok. Dis minder algemeen, maar sluit ook pakslae met die plathand in; veral op laerskoolvlak.
In die Engelssprekende wêreld is die gebruik van lyfstraf deur skole histories geregverdig deur die gemenereg teorie ''in loco parentis'', waardeur onderwysers beskou word as gesagsfigure met dieselfde regte as ouers om kinders in hul sorg te straf.
Voorstanders van skoollyfstraf argumenteer dat dit 'n onmiddellike reaksie op die gebrek aan dissipline is en dat die student vinnig terugkeer na die klaskamer, eerder as om skorsing uit die skool toe te pas. Teenstanders, insluitend 'n aantal mediese- en sielkundige verenigings, saam met [[menseregte]]groepe, argumenteer dat fisiese straf oneffektief is oor die langtermyn, inmeng met leer, lei tot anti-sosiale gedrag sowel as verskeie vorms van geestesspanning, en 'n vorm van geweld is wat die regte van kinders skend.
Pole het in 1783 die eerste nasie geword om lyfstraf te verbied in skole. Van 2015 het die meeste ontwikkelde lande die praktyk afgeskaf, met die uitsondering van sommige dele van die VSA, sommige Australiese state en Singapoer. Dit is nog in algemene gebruik in 'n aantal lande in Afrika en Asië. Sedert 1986 word dit verbied in Britse openbare skole.
== Definisies ==
[[Lêer:Koerperstrafe- MA Birkenrute.png|regs|duimnael|170x170px|Middeleeuse skoolseun kry 'n pak slae op die kaal boude.]]
Lyfstraf in skole binne die konteks van die laat 20ste en vroeë 21ste eeu is onder andere gedefinieer as: doelbewuste pyn wat aan 'n kind toegedien word in reaksie op die kind se ongewenste gedrag en/of taal,<ref name="AACAP">{{cite web |title=Corporal Punishment in Schools |url=https://www.aacap.org/aacap/policy_statements/1988/Corporal_Punishment_in_Schools.aspx |publisher=American Academy of Child and Adolescent Psychiatry |date=September 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624082914/https://www.aacap.org/aacap/policy_statements/1988/Corporal_Punishment_in_Schools.aspx |archive-date=24 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> "doelbewuste toediening van liggaamlike pyn of ongemak deur 'n amptenaar in die opvoedkundige stelsel op 'n student as 'n straf vir onaanvaarbare gedrag",<ref name="Pediatricians">{{Cite journal|author=Poole, Steven R.|display-authors=etal|title=The role of the pediatrician in abolishing corporal punishment in schools|journal=Pediatrics|volume=88|issue=1|pages=162–7|date=Julie 1991|pmid=2057255|doi=|url=}}</ref> en "opsetlike toediening van fisiese pyn as 'n middel om gedrag te verander" (nie die gebruik van fisiese beperking wat partykeer toegepas word om studente of ander mense te beskerm teen onmiddellike gevaar nie).<ref name="SAM2003">{{Cite journal|author=Greydanus, D.E.; Pratt, H.D.; Spates, Richard C.; Blake-Dreher, A.E.; Greydanus-Gearhart, M.A.; Patel, D.R.|title=Corporal punishment in schools: position paper of the Society for Adolescent Medicine|journal=J Adolesc Health|volume=32|issue=5|pages=385–93|date=Mei 2003|pmid=12729988|doi=10.1016/S1054-139X(03)00042-9|url=http://www.adolescenthealth.org/PositionPaper_Corporal_Punishment_in_Schools.pdf|access-date=16 Mei 2016|archive-date=19 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419115418/http://www.adolescenthealth.org/PositionPaper_Corporal_Punishment_in_Schools.pdf|url-status=dead}}</ref>
== Voorkoms ==
Lyfstraf was algemeen in skole in baie dele van die wêreld, maar in die afgelope dekades het dit is onwettig verklaar in die meeste van Europa, die meeste van Suid-Amerika, sowel as in Kanada, Korea, Suid-Afrika, Nieu-Seeland en verskeie ander lande. Dit bly alledaags in 'n aantal lande in Afrika, [[Suidoos-Asië]] en die Midde-Ooste.
Terwyl die meeste [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|state van die VSA]] lyfstraf verbied in staatskole, word dit hoofsaaklik steeds toegelaat in die [[Suidelike Verenigde State|Suidelike]] en Westelike Verenigde State van Amerika.<ref>[http://www.npr.org/2012/03/13/148521155/spanking-lives-on-in-rural-florida-schools "Spanking Lives On In Rural Florida Schools"] (15 Maart 2012).</ref> Volgens die Verenigde State se Departement van Onderwys, was meer as 216 000 studente onderworpe aan lyfstraf tydens die 2008–09 skooljaar.<ref>[http://www.economist.com/news/united-states/21632521-spanking-makes-your-children-stupid-spare-rod "Spare the rod"] (15 November 2014).</ref>
Baie van die tradisionele kultuur rondom lyfstraf in skole, veral in die Engelssprekende wêreld, spruit grootliks uit die Britse gebruik van die 19de en 20ste eeue, veral met betrekking tot die slae van tienerseuns.<ref name="corpunuk">[https://www.corpun.com/counuks.htm United Kingdom: Corporal punishment in schools] at World Corporal Punishment Research.</ref> Daar bestaan 'n groot hoeveelheid literatuur hieroor.<ref>Quigly, Isabel (1984).</ref><ref>Chandos, John (1984).</ref> Brittanje verbied die praktyk in 1987 vir staatskole<ref>Privy Council of the United Kingdom.</ref><ref>Gould, Mark (9 Januarie 2007).</ref> en meer onlangs vir alle skole.<ref>UK Parliament.</ref><ref>Brown, Colin (25 Maart 1998).</ref>
[[Lêer:'February - Cutting Weather - Squally' - George Cruikshank, 1839 - BL.jpg|links|duimnael|1839 spotprent deur [[George Cruikshank]] van 'n loesing by 'n skool.]]
Talle skole in Singapoer, Maleisië en sommige Afrikalande gebruik rottangs as roetinestraf vir seuns se wangedrag. In sommige Midde-oosterse lande word 'n sweep gebruik.
In die meeste kontinentaal-Europese lande is lyfstraf reeds vir baie dekades verbied.
Sedert die 1917 Russiese Rewolusie is lyfstraf verban in die Sowjetunie, omdat dit as teenstrydig beskou is met Sowjetisme.<ref name="Teitelbaum1945">Teitelbaum, Salomon M. [http://www.jstor.org/stable/2491761 "Parental Authority in the Soviet Union"], in ''American Slavic and East European Review'', Vol. 4, No. 3/4 (Desember 1945), pp. 54-69.</ref> Kommuniste in ander lande soos Brittanje het die leiding geneem om te velde te trek teen lyfstraf – wat hul beskou het as simptomaties van die agteruitgang van kapitalisitiese onderwysstelsels.<ref>Linehan, Thomas P. (2007).</ref> Gedurende die 1960's het Sowjetbesoekers aan westerse skole hul skok uitgespreek oor die lyfstraf van seuns.<ref>[https://www.corpun.com/uksc6011.htm "Caning?]</ref> Ander kommunistiese regerings het gevolg en in Noord-Korea was lyfstraf "onbekend" aan studente in 2007.<ref>[https://www.corpun.com/krs00703.htm#19022 "North Korean Defectors Face Huge Challenges"].</ref> Lyfstraf is afgeskaf op die Chinese vasteland in skole,<ref name="Country report for China">[http://www.endcorporalpunishment.org/progress/country-reports/china.html "Country report for China"].</ref> alhoewel dit steeds voorkom – veral in landelike areas.<ref name="corpun.com">Paul Wiseman, [https://www.corpun.com/cns00005.htm "Chinese schools try to unlearn brutality"], ''USA Today'', Washington D.C., 9 Mei 2000.</ref>
Volgens die American Academy of Pediatrics bestaan daar drie basiese beweegredes vir lyfstraf in skole: oortuigings, gebaseer in tradisionele godsdienstigheid dat ouers die reg het – indien nie 'n plig nie – om kinders fisies te straf wanneer hul wangedrag vertoon; 'n dissiplinêre filosofie dat lyfstraf help om karakter te bou en nodig is vir die ontwikkeling van 'n kind se gewete en respek vir gesagsfigure; en oortuigings rakende die behoeftes en regte van onderwysers – veral dat lyfstraf belangrik is om orde en beheer te handhaaf in die klaskamer.<ref name="Pediatricians" />
== Invloed op studente ==
Skoolbeamptes en beleidsmakers gebruik dikwels persoonlike staaltjies as redenasie waarom lyfstraf bydra tot leerders se gedrag en prestasie.<ref name="Gershoff2010">{{Cite journal|author=Gershoff, Elizabeth T.|date=Spring 2010|title=More Harm Than Good: A Summary of Scientific Research on the Intended and Unintended Effects of Corporal Punishment on Children|url=http://scholarship.law.duke.edu/lcp/vol73/iss2/3/|journal=Law & Contemporary Problems|publisher=Duke University School of Law|volume=73|issue=2|pages=31–56}}</ref> Daar is egter nie empiriese bewyse dat lyfstraf bydra tot beter beheer in die klaskamer nie. Bewyse dui nie daarop dat lyfstraf moraliteit ontwikkel nie; of leerders se respek vir gesagsfigure verhoog nie ; of dat dit groter sekuriteit aan onderwysers bied nie.<ref name="Greydanus">{{Cite web|url=http://democrats.edworkforce.house.gov/sites/democrats.edworkforce.house.gov/files/documents/111/pdf/testimony/20100415DonaldGreydanusTestimony.pdf|title=Corporal Punishment in Schools and its Effect on Academic Success: Testimony by Donald E. Greydanus MD|format=PDF|publisher=Healthy Families and Communities Subcommittee, United States House of Representatives|date=15 April 2010|access-date=16 Mei 2016|archive-date= 6 Desember 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141206200846/http://democrats.edworkforce.house.gov/sites/democrats.edworkforce.house.gov/files/documents/111/pdf/testimony/20100415DonaldGreydanusTestimony.pdf|url-status=dead}}</ref>
'n Aantal mediese, pediatriese en sielkundige verenigings het verklarings uitgereik wat alle vorme van lyfstraf in skole teenstaan. Die gevolge word gelys as swakker akademiese prestasie; verhoogde anti-sosiale gedrag; beserings van studente en 'n onvriendelike onderrigomgewing. Dit sluit onder meer in die American Medical Association,<ref name="NCACPS list">[https://www.ama-assn.org/ssl3/ecomm/PolicyFinderForm.pl?site=www.ama-assn.org&uri=/resources/html/PolicyFinder/policyfiles/HnE/H-515.995.HTM "H-515.995 Corporal Punishment in Schools"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071530/https://www.ama-assn.org/ssl3/ecomm/PolicyFinderForm.pl?site=www.ama-assn.org&uri=/resources/html/PolicyFinder/policyfiles/HnE/H-515.995.HTM |date= 5 Maart 2016 }}.</ref> die American Academy of Child and Adolescent Psychiatry,<ref name="AACAP" /> die American Academy of Pediatrics,<ref name="Pediatricians" /><ref name="pmid6599942">{{Cite journal|author=American Academy of Pediatrics, Committee on School Health|title=Corporal punishment in schools|journal=Pediatrics|volume=73|issue=2|pages=258|date=Februarie 1984|pmid=6599942|doi=|url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=6599942}}</ref><ref name="pmid9521967">{{Cite journal|author=Stein, M.T.; Perrin, E.L.|title=Guidance for effective discipline. American Academy of Pediatrics. Committee on Psychosocial Aspects of Child and Family Health|journal=Pediatrics|volume=101|issue=4 Pt 1|pages=723–8|date=April 1998|pmid=9521967|url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9521967}}</ref> die Society for Adolescent Medicine,<ref name="SAM2003"/><ref name="pmid1498122">{{Cite journal|title=Corporal punishment in schools. A position paper of the Society for Adolescent Medicine|journal=J Adolesc Health|volume=13|issue=3|pages=240–6|date=Mei 1992|pmid=1498122|doi=|url=}}</ref> die American Psychological Association,<ref>[http://www.apa.org/about/policy/corporal-punishment.aspx "Corporal Punishment"].</ref> die Royal College of Paediatrics and Child Health,<ref>{{Cite web|url=http://www.rcpch.ac.uk/sites/default/files/asset_library/Policy%20and%20Standards/Policy%20Documents/Corporal%20Punishment%20Policy%20Nov09.pdf|title=Royal College of Paediatrics and Child Health Position Statement on corporal punishment|date=November 2009}}</ref><ref name="pmid12949335">{{Cite journal|author=Lynch, M.|title=Community pediatrics: role of physicians and organizations|journal=Pediatrics|volume=112|issue=3 Part 2|pages=732–4|date=September 2003|pmid=12949335|doi=10.1542/peds.112.3.S1.732|doi_brokendate=2015-01-09}}</ref> die Royal College of Psychiatrists,<ref>{{Cite journal|doi=10.1192/pb.2.4.62|title=Memorandum on the Use of Corporal Punishment in Schools|year=1978|journal=Psychiatric Bulletin|volume=2|issue=4|pages=62–64}}</ref> die Canadian Paediatric Society<ref>{{Cite journal|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2719514/|title=Effective discipline for children|author=Psychosocial Paediatrics Committee, Canadian Paediatric Society|journal=Paediatrics & Child Health|year=2004|volume=9|issue=1|pages=37–41|PMC=2719514|pmid=19654979}}</ref> en die Australian Psychological Society,<ref>{{cite web |url=http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/lc/qalc.nsf/ad22cc96ba50555dca257051007aa5c8/ca25707400260aa3ca25706f0001d5c8!OpenDocument |title=Legislative assembly questions #0293 – Australian Psychological Society: Punishment and Behaviour Change |access-date=6 Augustus 2008 |date=20 Oktober 1996 |publisher=Parliament of New South Wales |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055045/http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/lc/qalc.nsf/ad22cc96ba50555dca257051007aa5c8/ca25707400260aa3ca25706f0001d5c8!OpenDocument |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> asook die Verenigde State se National Association of Secondary School Principals.<ref name="Principals">{{cite web |url=http://www.principals.org/Content.aspx?topic=47093 |title=Corporal punishment |publisher=National Association of Secondary School Principals |date=Februarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924081807/http://www.principals.org/Content.aspx?topic=47093 |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
Volgens die Amerikaanse Akademie vir Pediaters (AAP) dui navorsing daarop dat lyfstraf minder effektief is as ander metodes om gedrag te bestuur, en dat gesprekke oor waardes, positiewe rolmodelle en die uitdeel van lof baie meer vermag om karakter, respek en waardes te ontwikkel.<ref name="Pediatricians" /> Volgens hulle is daar bewyse dat lyfstraf aanleiding gee tot negatiewe gevolge soos byvoorbeeld aggressiewe en vernietigende gedrag, ontwrigtende gedrag in die klaskamer, vandalisme, swak akademiese prestasie, swak konsentrasie, skoolfobie, meer leerders wat skool vroeg verlaat, lae selfbeeld, angstigheid, somatiese klagtes, depressie, selfmoord en vergelding teenoor onderwysers.<ref name="Pediatricians" /> Die AAP beveel 'n aantal alternatiewe aan vir lyfstraf wat insluit nie-geweldadige gedragsbestuur strategieë, wysigings aan die skoolomgewing en groter ondersteuning aan onderwysers.<ref name="Pediatricians" />
=== Besering van studente ===
'n Beraamde 1 tot 2 persent van die studente wat fisiese straf ontvang, word ernstig beseer – tot so 'n mate dat hul mediese aandag moet ontvang. Volgens die AAP en die Society for Adolescent Medicine sluit hierdie beserings kneusplekke, skrape, gebreekte bene, sweepslagbeserings, spierbeserings, breinbeserings en selfs sterftes in.<ref name="Pediatricians" /><ref name="SAM2003"/> Ander beserings wat aangemeld is sluit in heupsenuweebeserings"<ref name="Pediatricians" /> aansienlike hematome en lewensbedreigende bloeding.<ref name="SAM2003"/>
=== Bevordering van geweld ===
Die AAP waarsku dat daar 'n risiko bestaan dat lyfstraf in skole die indruk onder studente bevorder dat geweld 'n gepaste wyse is vir die bestuur van ander se gedrag.<ref name="Pediatricians" /> Volgens die American Academy of Child and Adolescent Psychiatry dra lyfstraf die boodskap aan 'n kind oor dat die fisiese geweld en die toedien van pyn 'n geskikte manier is om interpersoonlike konflik te hanteer.<ref name="AACAP" /> Volgens die Society for Adolescent Medicine bevorder die gebruik van lyfstraf 'n gevaarlike boodskap dat geweld 'n aanvaarbare verskynsel is in ons samelewing. Dit bevestig die idee dat dit verdienstelik is om gewelddadig te wees teenoor ons kinders, en daardeur verminder hulle waarde in die gemeenskap se oë. Dit moedig kinders aan om hul tot geweld te wend, omdat hulle sien dat hul gesagsfigure of plaasvervangende ouers dit doen. Geweld is nie aanvaarbaar nie en ons moet dit nie ondersteun deur die gebruik daarvan te bekragtiging deur sodanige gesagsfigure soos skoolamptenare nie.<ref name="SAM2003"/>
== Alternatiewe ==
The Society for Adolescent Medicine beveel aan dat 'n milieu van effektiewe kommunikasie ontwikkel word waarin die onderwyser 'n houding van respek teenoor die studente openbaar, en dat hul instruksies gee wat stimulerend en van toepassing is op studente se vermoëns. Hierdie kommunikasie behels verskeie nie- gewelddadige gedragsveranderingstegnieke en betrek ouers en studente by besluite oor skoolsake soos die reëls en opvoedkundige doelwitte. Hulle stel voor dat die studente deur middel van self-bestuur 'n doeltreffende alternatief vir die bestuur van ontwrigtende klaskamergedrag kan bied, terwyl daar klem geplaas word op die belangrikheid van voldoende opleiding en ondersteuning vir onderwysers.<ref name="SAM2003"/>
Die AAP maak die opmerking dat daar "geen toename in die dissiplinêre probleme in skole aangemeld is sedert die afskaffing van lyfstraf nie", aldus die getuienis.<ref name="Pediatricians" />
== Studente regte ==
'n Aantal internasionale menseregte-organisasies, insluitend die UN Committee on the Rights of the Child, die Parliamentary Assembly of the Council of Europe en die Inter-American Commission on Human Rights het bepaal dat fisiese straf van enige aard 'n skending is van die kinders se menseregte.<ref>{{cite web |url=http://www.refworld.org/docid/460bc7772.html |title=General comment No. 8 (2006): The right of the child to protection from corporal punishment and or cruel or degrading forms of punishment (articles 1, 28(2), and 37, inter alia) |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=2 Maart 2007 |publisher=United Nations Committee on the Rights of the Child, 42nd Sess., U.N. Doc. CRC/C/GC/8 |access-date=1 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506122632/https://www.refworld.org/docid/460bc7772.html |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta04/EREC1666.htm#_ftn1 |title=Europe-Wide Ban on Corporal Punishment of Children, Recommendation 1666 |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=23 Junie 2004 |publisher=Parliamentary Assembly, Council of Europe (21st Sitting) |access-date=1 Januarie 2015 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619070315/http://assembly.coe.int/Mainf.asp?link=%2FDocuments%2FAdoptedText%2Fta04%2FEREC1666.htm#_ftn1 |archive-date=19 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cidh.oas.org/Ninez/CastigoCorporal2009/CastigoCorporal.TOC.htm |title=Report on Corporal Punishment and Human Rights of Children and Adolescents |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=5 Augustus 2009 |publisher=Inter-American Commission on Human Rights, Rapporteurship on the Rights of the Child, Organization of American States |access-date=1 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191111202638/http://www.cidh.oas.org/Ninez/CastigoCorporal2009/CastigoCorporal.TOC.htm |archive-date=11 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
Volgens die Committee on the Rights of the Child verloor kinders nie hulle menseregte bloot omdat hulle by die skoolhekke instap nie; en die toepassing van lyfstraf respekteer nie die inherente waardigheid van die kind of die streng beperkings op skool dissipline nie.<ref>Committee on the Rights of the Child (2001).</ref> Die Komitee interpreteer Artikel 19 van die Konvensie oor die regte van die kind wat "lidlande verplig om alle gepaste wetgewende, administratiewe, sosiale en opvoedkundige maatreëls toe te pas om die kind te beskerm teen alle vorme van fisiese of geestelike geweld, beserings of misbruik terwyl hy in die sorg van die ouer(s), wettige voog(de) of enige ander persoon is wat die versorging van die kind behartig", om 'n verbod op alle vorme van lyfstraf te impliseer.
Ander internasionale menseregteliggame wat die verbod op lyfstraf van kinders in al die instellings ondersteun, insluitend skole, sluit in die European Committee of Social Rights en die African Committee of Experts on the rights and Welfare of the Child. Daarbenewens is die verpligting van die lidstate om lyfstraf in skole en elders te verbied, bevestig in die 2009 Kaïro Verklaring op die Konvensie oor die Regte van die Kind en die Islamitiese Regswetenskap.<ref name="Report2015">{{Citation|title=Towards Non-violent Schools: Prohibiting All Corporal Punishment: Global Report 2015|format=PDF|location=London|publisher=Global Initiative to End All Corporal Punishment of Children; Save the Children|date=Mei 2015|url=http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/reports-thematic/Schools%20Report%202015-EN.pdf}}</ref>
== Toepassing in verskillende lande ==
Volgens die Global Initiative to End All Corporal Punishment of Children is alle vorme van lyfstraf in skole verbied in 125 lande vanaf Mei 2015 (46 van hierdie lande verbied ook lyfstraf van kinders in die huis).<ref name="Report2015" />
=== Kanada ===
In Canadian Foundation for Children, Youth and the Law v. Canada (2004) het die Hoërhof skoollyfstraf verbied.<ref>[https://www.corpun.com/cas00402.htm#12652 "Supreme Court takes strap out of teachers' hands"].</ref> In openbare skole was 'n rubbergordel die algemene manier om lyfstraf toe te pas op die hande,<ref>[https://www.corpun.com/cascr1.htm Moyers school supplies catalogue], 1971.</ref> terwyl privaatskole dikwels 'n plank of rottang gebruik het op die kind se agterstewe.<ref>FitzGerald, James (1994).</ref><ref>Byfield, Ted (21 Oktober 1996).</ref> In baie dele van Kanada is die gordel nie gebruik sedert die 1970's of selfs vroeër nie: daar word beweer dat dit nie gebruik is in [[Quebec]] sedert die 1960's nie,<ref>[https://www.corpun.com/cad00502.htm#16725 "Spanking still legal in Canada"].</ref> en Toronto het dit verban in 1971.<ref name="toronto"/> Sommige skole in [[Alberta]] het die gordel gebruik tot met die verbod in 2004.<ref>[https://www.corpun.com/cas00411.htm#14685 "Peace Wapiti scraps strap"].</ref>
=== Frankryk ===
Die sistematiese gebruik van lyfstraf is afwesig in Franse skole sedert die 19de eeu.<ref>"The punishments in French schools are impositions and confinements."</ref> Daar is geen uitdruklike wetlike verbod daarop nie,<ref>[http://www.endcorporalpunishment.org/pages/progress/reports/france.html France State Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120191943/http://www.endcorporalpunishment.org/pages/progress/reports/france.html |date=20 November 2008 }}, GITEACPOC.</ref> maar in 2008 is 'n onderwyser 'n boete van €500 opgelê vir, wat sommige mense beskryf as, die klap van 'n student.<ref>[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1832792,00.html "Teacher Fined, Praised for Slap"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826062644/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1832792,00.html |date=26 Augustus 2013 }}, [[Time (tydskrif)|''Time'']] (New York), 14 Augustus 2008.</ref><ref>Desnos, Marie (13 Augustus 2008).</ref><ref>Rosenczveig, Jean-Pierre (1 Februarie 2008).[http://jprosen.blog.lemonde.fr/2008/02/01/violences-non-retenues-au-college-239/ "]</ref>
=== Ierland ===
By skole in [[Republiek van Ierland|Ierland]] is lyfstraf verban deur regulasie in 1982 en die gebruik daarvan het 'n kriminele oortreding geword in 1996.
<ref>[https://www.corpun.com/iesc9904.htm "Department code on discipline urged"], ''Irish Times'', Dublin, 9 April 1999.</ref>
=== Suid-Afrika ===
Die gebruik van lyfstraf in skole is verbied deur die Suid-Afrikaanse Skolewet, 1996. Volgens artikel 10 van die wet:
In die geval van ''Christian Education South Africa v Minister van Onderwys'' het die Konstitusionele Hof 'n eis verwerp dat die grondwetlike reg tot vryheid van godsdiens aan Christelike privaatskole die reg verleen om lyfstraf toe te pas.
=== Verenigde Arabiese Emirate ===
'n Federale wet is in 1998 geïmplementeer wat lyfstraf in skole verban. Die wet is van toepassing op alle skole, beide openbare en privaatskole.<ref>http://www.khda.gov.ae/pages/en/commonQuestionssch.aspx</ref><ref>http://www.thenational.ae/news/uae-news/education/corporal-punishment-ban-makes-discipline-almost-impossible-say-uae-teachers</ref> Enige onderwyser wat betrokke is by die praktyk sou nie net hul werk en onderriglisensie verloor nie, maar sal ook kriminele vervolging in die gesig staar vir die beoefening van geweld teen minderjariges en sal ook klagtes van kindermishandeling moet trotseer.<ref>http://www.thenational.ae/news/uae-news/education/uae-teacher-banned-after-forcing-child-to-remove-shirt-in-class</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
[[Kategorie:Skole]]
[[Kategorie:Strawwe]]
oac5d8xi2oee0xnqf27rjk35kupwins
Lys van kastele en fortifikasies in Suid-Afrika
0
113395
2910820
2888335
2026-06-11T18:59:09Z
Jcb
223
2910820
wikitext
text/x-wiki
Hierdie is 'n lys van die voormalige en huidige '''[[kasteel|kastele]] en vestings in [[Suid-Afrika]]''' en bevat historiese vestinge, militêre installasies, spot kastele en herehuise, wat kan verwys word na as "kastele". 'n Vesting of Fort<ref>http://dictionary.reference.com/browse/fort</ref> is maklik herkenbaar as 'n struktuur wat gebou is suiwer vir verdediging doeleindes, maar 'n kasteel is effens meer subjektief. Die historiese term kasteel verwys na 'n fortifikasie, wat ook 'n setel van mag en beheer oor die plaaslike gebied was, die moderne term kan verwys na 'n herehuis, 'n kastele of 'n meenthuis en is meer 'n kwessie van [[semantiek]].<ref>http://dictionary.reference.com/browse/castle</ref>
Die kastele sal bespreek word deur die provinsie hulle waarin hulle geleë is.
== Gauteng ==
* Forte in [[Pretoria]]: insluitend [[Fort Schanskop]], [[Fort Wonderboompoort]], [[Fort Klapperkop]] en [[Fort Daspoortrand]].
* [[Erasmuskasteel]]
* [[Kyalami Kasteel]]
* Johannesburg-fort
* [[Sammy Marks|Zwartkoppies Hall]] die Herehuis wat gebou is deur die entrepreneur [[Sammy Marks]].
* [[Paleis van Justisie, Pretoria|Paleis van Justisie]]
* [[Mahlamba Ndlopfu]] ook bekend as "Libertas" is die Pretoriase woning van die President.
* Parktownwonings
== KwaZulu-Natal ==
* Fort Durnford
* [[UMgungundlovu|uMgungundlovo]]
* [[Fort Amiel]]
*[[Fort Nongqayi]]
== Limpopo ==
* [[Mapungubwe]]
* Fort Edward
* [[Schoemansdal|Zoutpansbergdorp Fort]] of Schoemansdal Fort
* Die Skansfort gebou deur Joao Albasini<ref>http://hazyviewinfo.co.za/blog/?p=259</ref>
* Fort Hendrina
* Fort Louis Campbell
== Mpumalanga ==
* Voortrekker Fort, Ohrigstad.
* [[Fort Merensky]], ook genoem Fort Wilhelm.
* Fort Burgers<ref name="his25">http://samilitaryhistory.org/vol025hk.html</ref>
* Fort Weeber<ref name="his25" />
== Noord-Kaap ==
* Leeu-Gamka-blokhuis
* Carnarvon-blokhuis
* Prieska Kopje-blokhuis
* Letterklip
* Hospitaalheuwel-blokhuis
* Danielskuil-blokhuis
== Noordwes ==
* Potchefstroom-fort
* Fontein Villa
* Voortrekkerfort, Elandsfontein
* Roets Huis
* Rektorkoshuis
* [[Boekenhoutfontein]]
* Fort op die Kanon Kopje
== Oos-Kaap ==
* [[Fort Beaufort]]
* [[Fort Cox]]
* [[Fort Hare]]
* Fort Armstrong
* Fort Glamorgan
* Fort Murray
* Fort White
* Fort Peddie
* [[Fort Frederick]]<ref>http://lugerda.blogspot.com.au/2012/06/pe-fort-frederick.html</ref>
== Vrystaat ==
* Naval Hill
* Fort [[Bloemfontein]], ook bekend as Die Koningin se Fort
* Harrismith Blokhuis
* Jacobsdal Blokhuis
* Riverford Blokhuis
* Ou Presidensie, Bloemfontein.
== Wes-Kaap ==
* [[Kasteel die Goeie Hoop]]
* Redoute Duijnhoop
* Vesting van die Kaapse Skiereiland
* Welgeluk Volstruis Paleis, die tuiste van'n Volstruis Baron"
* Greylands Volstruis Paleis, die tuiste van'n Volstruis Baron"
* Gottland Huis, die huis om'n Volstruis Baron"
* 146 High Street, [[Oudtshoorn]], die tuiste van'n Volstruis Baron"
* Pinehurst, die tuiste van'n Volstruis Baron"
* [[Robbeneiland]] was versterk tydens die Tweede Wêreld Oorlog.
=== Meenthuise in Kaapstad ===
* Leinster Hall, Kaapstad
* Ruth Prowse kunsskool, Elson Pad, Woodstock, Kaapstad
* [[Rust en Vreugd]]
* Breëstraat 122, Kaapstad
* Jan de Waalhuis
* [[Koopmans-de Wet-huis]]
* Ravenswood
* [[Tuynhuys]] is die voormalige Kaapstadse woning van die President.
* [[Groote Schuur]] is die Kaapstadse woning van die President.
* [[Leeuwenhof]], Tuine, Kaapstad. Die woning van die Premier van die Wes-Kaap.
* [[Groot Constantia]]
== Blokhuise van die Tweede Anglo-Boereoorlog ==
* Hoofartikel: Blokhuise van die Tweede Anglo-Boereoorlog<ref>http://samilitaryhistory.org/vol106rt.html</ref>
* Aliwal-Noord-blokhuise (2)
* Burgersdorp-blokhuis
* Modderrivier-blokhuis
* Oranjerivier-stasie
* Reservoir-blokhuis
* Stormberg-aansluiting-Suid-blokhuis
* Warrenton-spoorwegbrug-blokhuis
* Hekpoort-blokhuis
* Broederstroom-blokhuis
* Pampoennek-blokhuis
* Witkop-blokhuis
* Riversford-blokhuis
* Dewetsville-blokhuis
* Warmbad-blokhuis
* Fort Harlech, Krugersdorp
* Prieska-blokhuis
* Noupoort-blokhuis
* Hopetown-blokhuis
* Kaalfontein/Zuurfontein-blokhuis
* Timeball Hill-blokhuis
== Sien ook ==
* [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]]
* [[Lys van forte in die Oos-Kaap]]
* Die Suid-Afrikaanse Nasionale Museum van Militêre Geskiedenis
* Provinsiale erfenisterrein (Suid-Afrika)
* Militêre geskiedenis van Suid-Afrika
* Lys van kastele in Afrika
* [[Geskiedenis van Suid-Afrika]]
* Lys van kastele
* Lys van forte
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Kastele in Suid-Afrika| ]]
[[Kategorie:Presidensiële wonings]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Kastele en fortifikasies]]
rzsyklk6nr4j5ejvwevth4utmnmgfci
Walkerbaai
0
114144
2910768
2720063
2026-06-11T13:34:34Z
Aliwal2012
39067
2910768
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Coastline of Walker Bay (South Africa).jpg|alt=Kuslyn van Walkerbaai|duimnael|Kuslyn van Walkerbaai]]
[[Lêer:Coastline at Hermanus, Walker Bay (South Africa).jpg|duimnael|Kuslyn in [[Hermanus]]]]
'''Walkerbaai''' is 'n groot [[baai]] geleë in die suidweste van die [[Wes-Kaap]]provinsie van [[Suid-Afrika]]. Dit is die volgende groot baai tussen [[Valsbaai]] naby [[Kaapstad]] en [[Kaap Agulhas]] in die suidooste. Die baai is bekend as die beste landgebaseerde walviskykplek in die wêreld. 'n Dorp op sy oewers, [[Hermanus]], het bekend geword vir [[Suidelike noorkapper|noorkapperwalvisse]] wat die baai in die winter en lentemaande besoek.
[[Gansbaai]] op die oewers van die baai is ook bekend vir sy [[witdoodshaai]]-duiktogte.
Die oewers langs die baai word beskerm as deel van die Walkerbaai- natuurreservaat, en die baai self is 'n mariene beskermde gebied, dus is [[hengel]] en die meeste bootaktiwiteite verbode.
== Wynproduksie ==
'n Opkomende Suid-Afrikaanse wynstreek met 'n koeler klimaat as die meeste. Dit maak voorsiening vir goeie [[Pinot noir]] en Chardonnay met toplandgoedere in die [[Hemel-en-Aarde-vallei]].<ref>[https://www.sa-venues.com/attractionswc/wine-estates/walker-bay.php ''SA-venues.com: Wine Estates of Walker Bay. Besoek op 30 Julie 2020'']</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Walker Bay (South Africa)}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Baaie van Suid-Afrika]]
0w0zg1mtel43iu6zi0fytle0dzv4p32
Gilbert Gibson
0
115141
2910897
2522836
2026-06-12T10:47:37Z
Oesjaar
7467
Nie meer wees nie!
2910897
wikitext
text/x-wiki
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van Marlene van Niekerk en Antjie Krog terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat, waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in Bloemfontein. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in Stellenbosch. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die Slag van Boomplaats van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir Harry Smith geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie. Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref> “''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur Portchie, terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
s8qkkwtq0x45n7lo9ic9bn3zhy5wgeb
2910898
2910897
2026-06-12T10:50:49Z
Oesjaar
7467
Kom ons kyk...
2910898
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van Marlene van Niekerk en Antjie Krog terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat, waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in Bloemfontein. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in Stellenbosch. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die Slag van Boomplaats van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir Harry Smith geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie. Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref> “''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur Portchie, terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
947b6q7h7j4odsndscri4zu0w5fzqys
2910899
2910898
2026-06-12T10:51:19Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910899
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van Marlene van Niekerk en Antjie Krog terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat, waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in Bloemfontein. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in Stellenbosch. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die Slag van Boomplaats van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir Harry Smith geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie. Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref> “''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur Portchie, terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
kutwhb5hfqlni3tacvhpb2r1xl18uvu
2910900
2910899
2026-06-12T10:52:01Z
Oesjaar
7467
/* Lewe en werk */ Skakels
2910900
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat, waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in Bloemfontein. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in Stellenbosch. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die Slag van Boomplaats van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir Harry Smith geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie. Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref> “''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur Portchie, terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
g8r41gd3gw5ibduk1piv18gcy1wabfn
2910901
2910900
2026-06-12T10:52:43Z
Oesjaar
7467
/* Lewe en werk */ Skakel
2910901
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in Bloemfontein. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in Stellenbosch. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die Slag van Boomplaats van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir Harry Smith geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie. Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref> “''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur Portchie, terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
cw8ekwwz2fqsg6gqsr222dlfsml6sw2
2910902
2910901
2026-06-12T10:54:04Z
Oesjaar
7467
/* Lewe en werk */ S
2910902
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in Stellenbosch. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die Slag van Boomplaats van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir Harry Smith geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie. Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref> “''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur Portchie, terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
4hma9x0i9ptpvettdta4eu9ec2cp00f
2910903
2910902
2026-06-12T10:57:33Z
Oesjaar
7467
/* Lewe en werk */ Skakel
2910903
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die Slag van Boomplaats van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir Harry Smith geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie. Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref> “''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur Portchie, terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
kv4v6t74wurc47uis7brqyn1ul04ykn
2910904
2910903
2026-06-12T10:58:13Z
Sobaka
328
/* Skryfwerk */ skakel
2910904
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die Slag van Boomplaats van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir Harry Smith geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie. Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref> “''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
ifdjipj2c9sd442f7m7kfk3aylkfrzk
2910905
2910904
2026-06-12T11:00:21Z
Oesjaar
7467
/* Skryfwerk */ Skakels
2910905
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die [[Slag van Boomplaats]] van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir [[Harry Smith]] geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie. Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref> “''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
5nsw0dsvpals73y4qvg18ccc57mrqof
2910906
2910905
2026-06-12T11:02:20Z
Oesjaar
7467
/* Skryfwerk */ verbeter
2910906
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die [[Slag van Boomplaats]] van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir [[Harry Smith]] geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie.
Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref> “''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
e7t5e51lo0cajhby655bmar6l4kks56
2910907
2910906
2026-06-12T11:02:51Z
Oesjaar
7467
/* Skryfwerk */ verbeter
2910907
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die [[Slag van Boomplaats]] van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir [[Harry Smith]] geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie.
Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref>
“''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in. Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
mneb3a7gietiu0ifahervaaflyg0w37
2910908
2910907
2026-06-12T11:04:01Z
Oesjaar
7467
/* Skryfwerk */ verbeter
2910908
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die [[Slag van Boomplaats]] van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir [[Harry Smith]] geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie.
Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref>
“''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in.
Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref> “''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
9da8enl8qlsas87p77ecgslgnpmkf01
2910909
2910908
2026-06-12T11:04:35Z
Oesjaar
7467
/* Skryfwerk */ verbeter
2910909
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die [[Slag van Boomplaats]] van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir [[Harry Smith]] geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie.
Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref>
“''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in.
Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is Boerneef “''(24)''”, Elisabeth Eybers “''(30)''”, N.P. van Wyk Louw “''(35)''”, Ingrid Jonker “''(38)''” en Jan F.E. Celliers “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref>
“''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
tr337v8ta8uiggzvcei9tvds1ln0kg7
2910911
2910909
2026-06-12T11:05:52Z
Oesjaar
7467
/* Skryfwerk */ Skakels
2910911
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die [[Slag van Boomplaats]] van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir [[Harry Smith]] geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie.
Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref>
“''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in.
Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is [[Boerneef]] “''(24)''”, [[Elisabeth Eybers]] “''(30)''”, [[N.P. van Wyk Louw]] “''(35)''”, [[Ingrid Jonker]] “''(38)''” en [[Jan F.E. Celliers]] “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref>
“''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
0cbu8v0kmskvegy9fbttfgf3bchy4mz
2910915
2910911
2026-06-12T11:13:05Z
Oesjaar
7467
/* Publikasies */ Verbeter
2910915
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die [[Slag van Boomplaats]] van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir [[Harry Smith]] geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie.
Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref>
“''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in.
Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is [[Boerneef]] “''(24)''”, [[Elisabeth Eybers]] “''(30)''”, [[N.P. van Wyk Louw]] “''(35)''”, [[Ingrid Jonker]] “''(38)''” en [[Jan F.E. Celliers]] “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref>
“''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
f1ek1k2mja9s7ro6rs9pvk0h05tbgi3
2910916
2910915
2026-06-12T11:13:24Z
Oesjaar
7467
/* Publikasies */ Verbeter
2910916
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die [[Slag van Boomplaats]] van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir [[Harry Smith]] geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie.
Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref>
“''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in.
Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is [[Boerneef]] “''(24)''”, [[Elisabeth Eybers]] “''(30)''”, [[N.P. van Wyk Louw]] “''(35)''”, [[Ingrid Jonker]] “''(38)''” en [[Jan F.E. Celliers]] “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref>
“''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
=== Resensies ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
h1xnkgjakyu6bzqkfkft9hka4d6q5ib
2910921
2910916
2026-06-12T11:35:40Z
Rooiratel
90342
2910921
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die MB;Ch.B -graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die [[Slag van Boomplaats]] van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir [[Harry Smith]] geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie.
Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref>
“''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in.
Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is [[Boerneef]] “''(24)''”, [[Elisabeth Eybers]] “''(30)''”, [[N.P. van Wyk Louw]] “''(35)''”, [[Ingrid Jonker]] “''(38)''” en [[Jan F.E. Celliers]] “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref>
“''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
5cugvno10lg7jmix0ceub7ys0g0gu8y
2910939
2910921
2026-06-12T11:56:42Z
Oesjaar
7467
/* Lewe en werk */ Volgens Maureen by VivA
2910939
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Gilbert Gibson
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Gilbert John Gibson
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1963|11|27}}
| geboorteplek = [[Marquard]]
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Internis, digter
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Gilbert Gibson''' is ’n internis en [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]], wat verskeie pryse verower met sy [[poësie]].
== Lewe en werk ==
Gilbert John Gibson is op 27 November 1963 op ’n plaas naby Marquard in die [[Oos-Vrystaat]] gebore, waar hy ook groot word. Sy ouers is William Francis Parker (Willie) Gibson en Catharina Maria (Rina) Thalwitzer en hy het drie susters wat baie ouer is as hy. Sy pa doen moeite om sy seun te stimuleer. Wanneer hy uitvind dat die jong Gilbert van gedigte hou, bestel hy vir hom per pos digbundels van [[Marlene van Niekerk]] en [[Antjie Krog]] terwyl hy nog op laerskool in standerd vier is. Hy word baie godsdienstig groot en sing en hou huisgodsdiens elke aand saam met sy ouers. So ontwikkel hy ’n ingebore sin vir die religie. Hy studeer verder in die mediese wetenskap aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy in 1988 die M.B.,Ch.B.-graad verwerf. In 1989 is hy mediese offisier (tweede luitenant) by die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] in Pretoria. Tussen 1990 en 1994 is hy kliniese assistent by die [[Universiteit van die Vrystaat]] in [[Bloemfontein]]. Na sy eerste kwalifikasie spesialiseer hy in die interne geneeskunde en verwerf die M.Med.-graad in 1994. As internis het hy ’n spreekkamer in Bloemfontein.
Hy neem gereeld deel aan openbare lesings van sy gedigte by geleenthede soos die ''Volksblad''-Kunstefees in Bloemfontein en Versindaba in [[Stellenbosch]]. By geleentheid is hy ook inwonende skrywer vir [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlam]][[LitNet|/LitNet]] se aanlynskryfskole, waar gevestigde skrywers ander in die kuns van skryf begelei en oplei.
== Skryfwerk ==
Sy eerste verse word reeds as skoolkind in ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' opgeneem, waarna sy gedigte in “''Nuwe stemme 2''” gepubliseer word en hom so aan ’n breër publiek voorstel. Hierna debuteer hy met<ref>Bezuidenhout, Zandra “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref> “''Boomplaats''”. Die plaas by Marquard en die Vrystaatse slagvelde van die twee Vryheidsoorloë, asook veral die [[Slag van Boomplaats]] van 1848 (waar die Voortrekkers teen sir [[Harry Smith]] geveg het vir die onafhanklikheid van die gebied waarheen hulle getrek het), is metafore wat hy inspan in sy eerste bundel. Boomplaats is ook “die plek van bome” en in die Bybel was Golgota die plek van bome – die ou Engelse Bybel praat van die kruis as ’n boom. Tematies bestryk die bundel vele temas, waaronder die natuur, die liefde, die geweld van oorlog en die mens en sy liggaam. Sy digtersvernuf blyk uit onder andere sy nuwe woordskeppinge, verskillende rymtegnieke, spaarsamige maar sinvolle gebruik van terme uit die mediese wêreld (wat hy in ’n woordelys agterin die bundel verklaar) en vernuftige woordspel. “''Boomplaats''” verower in 2006 die Protea-prys vir poësie.
Sy tweede bundel is<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 8 Oktober 2007</ref> “''Kaplyn''”.<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 26 Augustus 2007</ref> ’n Kaplyn is ’n weermagterm wat ’n oopgeskraapte stuk grond aan die gevegsfront tussen twee strydende magte beskryf, waar spoorsnyers kyk vir spore wat die kaplyn kruis. Metafories is dit dan ’n plek waar jy na spore soek en ’n spoor is ’n teken van iets wat verby is, ’n verdwene objek en ’n afwesigheid. In hierdie bundel is woorde sulke spore, wat tekens is van lewe, ’n vroeëre teenwoordigheid, maar ook van afwesigheid, onheil en die dood. Temas uit sy eerste bundel word weer behandel, soos die oorlog, medisyne, liefde, die Bybel en letterkunde, maar die fokus is veral, deur die gebruik van die sentrale metafoor van die kaplyn, op die wese van die poësie self.<ref>Beukes, Marthinus “Beeld” 29 Maart 2010</ref>
“''Oogensiklopedie''” se titel open die veelduidige betekenis van sig en visie,<ref>Viljoen, Louise “Rapport” 24 Januarie 2010</ref> verder in ag nemend dat die oog in party kulture met die woord verbind word, gekoppel met die ensiklopediese vermoë om dit alles te begryp, te verklaar en op te teken. In kombinasie oorbrug hierdie twee woorde dus die gaping tussen kennis en wysheid en tussen weet en verstaan. In die struktuur van die bundel word die gedigte dan ook soos in ’n ensiklopedie alfabeties georden, eerder as per tema soos die normale gebruik is. Soos in ’n ensiklopedie spreek die gedigte ’n wye verskeidenheid onderwerpe aan, waaronder die landskap, die liggaam, liefde, filosofiese konsepte, digters en digvorme, maar die eintlike onderwerp is groot lewensvrae soos die aard en sin van lewe, dood en God. Die Bybel en godsdiens neem dan ook weer ’n sentrale plek in. In die bundel tree hy ook in gesprek met ander skrywers en digters en sluit verskeie verwysings na die Suid-Afrikaanse geskiedenis in.
Hierdie bundel verower in 2010 die ATKV se prys vir poësie.''“(vii)''”<ref>Beukes, Marthinus “Rapport” 17 Maart 2013</ref> se titel, die Romeinse sewe, fokus die aandag op numeriese ritmes en volgorde eerder as op woorde.<ref>Naudé, Charl-Pierre “Beeld” 25 Maart 2013</ref> Die getal sewe word ook beskou as die volmaakte getal.<ref>Van Heerden, Neil “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015</ref> In die bundel maak die digter op puik wyse gebruik van die kuns van suggestie en weglating, wat ’n heenwysing is na iets anders wat soms verborge bly. Die digter skep spanning deur die sleutelgedig, gedig 7, weg te laat en dit aan die einde te herwin in gedig 85. Hierdie weglating, asook woordweglatings en onvoltooide sinstrukture beklemtoon die spanning tussen syfers en woorde, terwyl dit ook die mite van volmaaktheid wat deur die getal gesimboliseer word, ondermyn. Die woordweglatings nooi die leser verder om self die gedig te voltooi, soos in 6, waar die slotwoorde “daar sal niks jou” die leser uitnooi om die weggelate “ontbreek nie” in te vul, met die ironie dat die blote weglating reeds verklaar dat dit wel ontbreek. Gibson ondersoek weereens die spanning tussen afstand en intimiteit, besit en verlies, onthou en vergeet in hierdie eiesoortige bundel. Hierdie spanning skep dan ook vertroebeling in belangrike verhoudings, insluitende die verhoudings tussen man en vrou, pa en kind en mens en natuur. Plek-plek weef hy verwysings na ander Afrikaanse digters in sy verse in om die intertekstuele betekenislae te ontgin. Voorbeelde hiervan is [[Boerneef]] “''(24)''”, [[Elisabeth Eybers]] “''(30)''”, [[N.P. van Wyk Louw]] “''(35)''”, [[Ingrid Jonker]] “''(38)''” en [[Jan F.E. Celliers]] “''(39)''”. Die inhoud van die gedigte spruit meermale uit diep persoonlike ervarings, insluitende die liefdeslewe, voorstedelike bestaan en veral militêre herinnerings. Hierdie bundel is getuigskrif van Gibson se vermoë om digte poësie te skryf, met verskillende betekenislae wat terselfdertyd die leser vra om aktief saam te speel aan betekenisvorming.<ref>Crous, Marius “Beeld” 12 Oktober 2015</ref>
“''Vry-''“ sit die digter se spel met die taal en grammatikale eksperimente voort, soos die gebruik van aandagstrepe, verbrokkelde reël en gedronge sintaksis, wat aan die gedigte ’n halfklaar voorkoms gee wat deur die leser voltooi moet word.<ref>Hambidge, Joan “Rapport” 16 Augustus 2015</ref> Betekenis-inhoud is egter nie maklik om te verkry nie en soms oorheers die grammatikale eksperimente die inhoud. Die titel is die voorsetsel vry, wat met ander lettergrepe verbind kan word om Vrystaat, vry-wees, vryval, vry versvorm en vele ander vorme aan te neem, elke keer met ’n nuwe betekenisnuanse. Die slotgedig, “''ek droom van jou ’n laaste keer''”, tree in gesprek met die digter se bundel “''Kaplyn''”, wat die soeke na spore en die betekenis van die aanwesigheid of afwesigheid daarvan vooropstel. “''In my slaap is ek ’n bibliotekaris''” roep verder die wêreld van die biblioteek op, waar inligting oor alle onderwerpe beskikbaar is en dus op mekaar inspeel. Ook in “''die vry-''“ speel assosiasie ’n groot rol, met een assosiasie wat lei tot die volgende, dikwels nie regtig verwant nie – dit kan vergelyk word met ’n lang gesprek tussen vriende, waar allerhande nie-verwante onderwerpe soomloos in ’n lang gesprek aan die bod kom, met vrye assosiasie wat lei van die een onderwerp na ’n ander. Die bundel behandel veral die manier waarop die mens geskep, gevorm en verander word, eerstens deur die jeug en die verlede, maar ook deur ander digters. Temas wat belig word sluit in die digkuns en die onmag van woorde om betekenis en herinnering korrek weer te gee, die impak van ’n godsdienstige jeug (met vuur as belangrike simbool in hierdie verband) en ’n gesprek met die werk van ander digters. Veral interessant is die intertekstuele gesprek met eie werk, met die “oog” en die vorms van dinge wat (soos veral in “''Oogensikopledie''”) ’n sentrale simbool is.Van sy gedigte word in “''Groot verseboek''” opgeneem, asook verskeie ander versamelbundels, soos die geleentheidbundels wat na Versindaba uitgegee word. Die NG Kerk se “''Woordwyser''” Bybelleesprogram bevat ook van sy gedigte met illustrasies van skilderye deur [[Portchie]], terwyl sommige gedigte van hom in Engels in oorsese bloemlesings gepubliseer word.
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|2005
|Boomplaats
|-
|2007
|Kaplyn
|-
|2009
|Oogensiklopedie
|-
|2011
|vii
|-
|2015
|vry-
|-
|2017
|Die sin van die hut
|}
== Bronnelys ==
=== Tydskrifte en koerante ===
* Britz, Elretha “Gibson ’n familie met hope kreatiewe talent” “Volksblad” 14 September 2006
* Gibson, Gilbert “Pen and scalpel” “My Week” 22 Maart 2008
* Grobbelaar, Albé “Drie vriende, ’n skip en ’n vrou” “Landbouweekblad” 4 November 2005
* Hambidge, Joan “Wat het geword van so en so…?” “By” 21 Julie 2007
* Liebenberg, Danila “Digter-dokter Gilbert Gibson” “Volksblad” 1 Oktober 2007
* Marais, Willemien “Bfn-dokter vir poësie bekroon” “Volksblad” 14 September 2006
* Prins, Jo “Die deurtastende blik van digtende dokters” “By” 15 Junie 2013
* Smith, Charles “Die memorie hou alles in stand, meen dié digter-arts” “Volksblad” 13 Julie 2005
=== Internet ===
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 7. November 2007: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2130 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819073643/http://nb.co.za/authors/2130 |date=19 Augustus 2016 }}
* Prabook: http://prabook.org/web/person-view.html?profileId=335752
* Smith, Charles, Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/07/13/VB/9/01.html
* Versindaba: http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110042425/http://versindaba.co.za/tag/gilbert-gibson/ |date=10 November 2016 }}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Gibson, Gilbert}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
i973b3730cmnzdnlzznzwtwcxjczszk
FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026
0
126074
2910822
2909215
2026-06-11T21:05:05Z
SpesBona
2720
Bygewerk, nog besig
2910822
wikitext
text/x-wiki
{{sportnuus}}
{{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie
| titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker
| jaar = 2026
| bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}}
| beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| grootte = 175px
| onderskrif =
| land = Kanada
| land-vlagpar =
| land2 = Meksiko
| land2-vlagpar =
| land3 = Verenigde State
| land3-vlagpar =
| stad =
| datums = 11 Junie – 19 Julie
| konfederasies = 6
| num_spanne = 48
| stadions = 16
| stede = 16
| kampioen =
| aantal =
| tweede =
| derde =
| vierde =
| wedstryde = 1
| doele = 2
| bywoning = 80824
| top_puntemaker = {{vlagikoon|Meksiko}} [[Julián Quiñones]]<br />{{vlagikoon|Meksiko}}<br />[[Raul Jimenez]] (1 elk)
| speler =
| vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]
| volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]]
}}
Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
[[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]]
Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.
== Toewysing ==
[[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px|
{{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}}
{{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}}
{{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]]
[[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate:
{|
! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem
|-
|{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}}
|-
|{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}}
|-
|{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}}
|-
|{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}}
|}]]
Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
Die stemming het as volg verloop:
{|class="wikitable collapsible"
! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
|-
! Land
| style="background:silver;" | '''Rondte 1'''
|-
| {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134'''
|-
| {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65
|}
== Kwalifisering ==
Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis.
Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
=== Kwalifiserende spanne ===
Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
[[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering:
{{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}}
{{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}}
{{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}}
{{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}}
{{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!width=165|Span
!width=80|Verskynings by eindstryde
!width=50|Agtereen-volgende deelnames
!width=80|Laaste verskyning
!width=80|Vorige beste prestasie
|-
|align="left"|{{vlagland|Algerië}}
|5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Argentinië}}
|19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Australië}}
|7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|België}}
|15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Brasilië}}
|23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Colombia}}
|7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Curaçao}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Duitsland}}
|21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ecuador}}
|5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Egipte}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Engeland}}
|17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Frankryk}}
|17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ghana}}
|5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Haïti}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Irak}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Iran}}
|7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Japan}}
|8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Jordanië}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Kanada}}
|3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Katar}}
|2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Kroasië}}
|7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Marokko}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Meksiko}}
|18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Nederland}}
|12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Noorweë}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Oostenryk}}
|9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Panama}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Paraguay}}
|9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Portugal}}
|9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Senegal}}
|4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Skotland}}
|10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Spanje}}
|17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}}
|12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Swede}}
|13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Switserland}}
|13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}}
|9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Tunisië}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Turkye}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Uruguay}}
|15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Verenigde State}}
|12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small>
|}
== Stadions ==
Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br />
| [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small>
| [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small>
| [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''83 000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
| Kapasiteit: '''82 500'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''94 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''73 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]]
| [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]]
| [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]]
| [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)'''
| [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)'''
| [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small>
| [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''72 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''75 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''70 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''69 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]]
| [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]]
| [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]]
| [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)'''
| [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small>
| [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small>
| [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small>
|-
| <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small>
| <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''69 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''71 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''65 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''65 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]]
| [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]]
| [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]]
| [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)'''
| [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small>
| [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small>
| [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small>
| <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small>
| <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''54 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''53 500'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''48 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''45 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]]
| [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]]
| [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]]
| [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]]
|}
{| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;"
|- style="text-align:center;"
|style="border:0 solid blue;"|
{{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places=
{{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}}
{{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}}
}}
|style="border:0 solid #777;"|
{{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places=
{{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}}
{{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}}
{{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}}
{{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}}
{{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}}
}}
|style="border:0 solid #2a5;"|
{{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places=
{{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}}
{{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}}
{{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}}
}}
|}</center>
== Formaat ==
Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm.
=== Kalender ===
Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd.
{|
|
{| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em"
|+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi
|-
! scope=col |Groepfase<br />Junie
! scope=col |Do<br />11
! scope=col |Vr<br />12
! scope=col |Sa<br />13
! scope=col |So<br />14
! scope=col |Ma<br />15
! scope=col |Di<br />16
! scope=col |Wo<br />17
! scope=col |Do<br />18
! scope=col |Vr<br />19
! scope=col |Sa<br />20
! scope=col |So<br />21
! scope=col |Ma<br />22
! scope=col |Di<br />23
! scope=col |Wo<br />24
! scope=col |Do<br />25
! scope=col |Vr<br />26
! scope=col |Sa<br />27
|- align=center
|align=left|Seremonies
<!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}'''
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
| align=left|Groep A
<!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep B
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep C
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep D
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep E
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep F
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep G
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep H
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep I
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep J
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|- align=center
|align=left|Groep K
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|- align=center
|align=left|Groep L
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|-
! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie
! scope=col |So<br />28
! scope=col |Ma<br />29
! scope=col |Di<br />30
! scope=col |Wo<br />1
! scope=col |Do<br />2
! scope=col |Vr<br />3
! scope=col |Sa<br />4
! scope=col |So<br />5
! scope=col |Ma<br />6
! scope=col |Di<br />7
! scope=col |Wo<br />8
! scope=col |Do<br />9
! scope=col |Vr<br />10
! scope=col |Sa<br />11
! scope=col |So<br />12
! scope=col |Ma<br />13
! scope=col |Di<br />14
! scope=col |Wo<br />15
! scope=col |Do<br />16
! scope=col |Vr<br />17
! scope=col |Sa<br />18
! scope=col |So<br />19
|- align=center
|align=left|Seremonies
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->|
<!-- 3 -->|
<!-- 4 -->|
<!-- 5 -->|
<!-- 6 -->|
<!-- 7 -->|
<!-- 8 -->|
<!-- 9 -->|
<!-- 10 -->|
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}'''
|- align=center
|align=left|Uitklopfase
<!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 8 -->|
<!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1
<!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1'''
|}
|
{| style="margin:0.5em auto;" wikitable right
| colspan=2 |'''Verklaring'''
|-
| {{sleutel|#d6325b|Seremonies}}
|-
| {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}}
|-
| {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}}
|-
| {{sleutel|#3399ff|Derde plek}}
|-
| {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}}
|}
|}
=== Groepfase ===
Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik.
Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel:
* Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning;
* Een vir ’n gelykop;
* geen vir ’n nederlaag.
Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal.
=== Uitklopfase ===
Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd.
Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet.
Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal.
== Wedstryde ==
{| class="infobox bordered"
| style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase.
|-
| style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname.
|-
| style="background:;"|Uit die toernooi geskakel.
|}
Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
=== Groepuitdunne ===
48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur.
==== Groep A ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}}
|1||1||0||0||2||0||+2||'''3'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|1||0||0||1||0||2||–2||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Junie]] [[2026]]
|time = 13:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|score = 2–0
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raul Jimenez|Jimenez]] {{goal|67}}
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance = 80 824
|referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|score = Wedstryd 2
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|score = Wedstryd 25
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|score = Wedstryd 28
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|score = Wedstryd 53
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|score = Wedstryd 54
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep B ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[12 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|score = Wedstryd 3
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = Facundo Tello (Argentinië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|score = Wedstryd 8
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = Saíd Martínez (Honduras)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|score = Wedstryd 26
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|score = Wedstryd 27
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|score = Wedstryd 51
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|score = Wedstryd 52
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep C ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = Wedstryd 5
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|score = Wedstryd 7
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|score = Wedstryd 29
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 21:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = Wedstryd 30
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|score = Wedstryd 49
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|score = Wedstryd 50
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep D ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[12 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|score = Wedstryd 4
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = Danny Makkelie (Nederland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|score = Wedstryd 6
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|score = Wedstryd 31
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|score = Wedstryd 32
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|score = Wedstryd 59
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|score = Wedstryd 60
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep E ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|score = Wedstryd 9
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|score = Wedstryd 10
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|score = Wedstryd 33
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|score = Wedstryd 34
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|score = Wedstryd 55
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|score = Wedstryd 56
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep F ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = Wedstryd 11
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|score = Wedstryd 12
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = Wedstryd 35
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 22:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|score = Wedstryd 36
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|score = Wedstryd 57
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|score = Wedstryd 58
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep G ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|België}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|score = Wedstryd 15
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|België}}'''
|score = Wedstryd 16
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|België}}'''
|score = Wedstryd 39
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|score = Wedstryd 40
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|score = Wedstryd 63
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|score = Wedstryd 64
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|België}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep H ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|score = Wedstryd 13
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|score = Wedstryd 14
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|score = Wedstryd 37
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|score = Wedstryd 38
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|score = Wedstryd 65
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|score = Wedstryd 66
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep I ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = Wedstryd 17
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002144390 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|score = Wedstryd 18
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = Wedstryd 41
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|score = Wedstryd 42
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|score = Wedstryd 61
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|score = Wedstryd 62
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep J ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = Wedstryd 19
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|score = Wedstryd 20
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = Wedstryd 43
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|score = Wedstryd 44
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|score = Wedstryd 69
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|score = Wedstryd 70
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep K ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = Wedstryd 23
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag]
|team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|score = Wedstryd 24
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = Wedstryd 47
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|score = Wedstryd 48
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag]
|team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 19:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|score = Wedstryd 71
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 19:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|score = Wedstryd 72
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep L ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = Wedstryd 21
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|score = Wedstryd 22
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = Wedstryd 45
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|score = Wedstryd 46
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|score = Wedstryd 67
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|score = Wedstryd 68
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
==== Ranglys van die derdeplek-spanne ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!width=165|Land
!width=30|Groep
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep A
|A||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep B
|B||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep C
|C||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep D
|D||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep E
|E||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep F
|F||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep G
|G||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep H
|H||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep I
|I||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep J
|J||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep K
|K||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep L
|L||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
=== Uitklopfase ===
{{Wedstrydskema laaste 32
| RD1 = 16de eindrondte
| RD2 = Agtste eindrondte
| RD3 = Kwarteindrondte
| RD4 = Halfeindrondte
| RD5 = Eindstryd
| RD6 = derde plek
| RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough
| RD1-team01 = Wenner Groep E
| RD1-score01 =
| RD1-team02 = 3de Groep A/B/C/D/F
| RD1-score02 =
| RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford
| RD1-team03 = Wenner Groep I
| RD1-score03 =
| RD1-team04 = 3de Groep C/D/F/G/H
| RD1-score04 =
| RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood
| RD1-team05 = Naaswenner Groep A
| RD1-score05 =
| RD1-team06 = Naaswenner Groep B
| RD1-score06 =
| RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe
| RD1-team07 = Wenner Groep F
| RD1-score07 =
| RD1-team08 = Naaswenner Groep C
| RD1-score08 =
| RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto
| RD1-team09 = Naaswenner Groep K
| RD1-score09 =
| RD1-team10 = Naaswenner Groep L
| RD1-score10 =
| RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood
| RD1-team11 = Wenner Groep H
| RD1-score11 =
| RD1-team12 = Naaswenner Groep J
| RD1-score12 =
| RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara
| RD1-team13 = Wenner Groep D
| RD1-score13 =
| RD1-team14 = 3de Groep B/E/F/I/J
| RD1-score14 =
| RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle
| RD1-team15 = Wenner Groep G
| RD1-score15 =
| RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J
| RD1-score16 =
| RD1-header-09 = 29 Junie – Houston
| RD1-team17 = Wenner Groep C
| RD1-score17 =
| RD1-team18 = Naaswenner Groep F
| RD1-score18 =
| RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington
| RD1-team19 = Naaswenner Groep E
| RD1-score19 =
| RD1-team20 = Naaswenner Groep I
| RD1-score20 =
| RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad
| RD1-team21 = Wenner Groep A
| RD1-score21 =
| RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I
| RD1-score22 =
| RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta
| RD1-team23 = Wenner Groep L
| RD1-score23 =
| RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K
| RD1-score24 =
| RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens
| RD1-team25 = Wenner Groep J
| RD1-score25 =
| RD1-team26 = Naaswenner Groep H
| RD1-score26 =
| RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington
| RD1-team27 = Naaswenner Groep D
| RD1-score27 =
| RD1-team28 = Naaswenner Groep G
| RD1-score28 =
| RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver
| RD1-team29 = Wenner Groep B
| RD1-score29 =
| RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J
| RD1-score30 =
| RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City
| RD1-team31 = Wenner Groep K
| RD1-score31 =
| RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L
| RD1-score32 =
| RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia
| RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74
| RD2-score01 =
| RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77
| RD2-score02 =
| RD2-header-2 = 4 Julie – Houston
| RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73
| RD2-score03 =
| RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75
| RD2-score04 =
| RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington
| RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83
| RD2-score05 =
| RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84
| RD2-score06 =
| RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle
| RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81
| RD2-score07 =
| RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82
| RD2-score08 =
| RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford
| RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76
| RD2-score09 =
| RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78
| RD2-score10 =
| RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad
| RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79
| RD2-score11 =
| RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80
| RD2-score12 =
| RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta
| RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86
| RD2-score13 =
| RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88
| RD2-score14 =
| RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver
| RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85
| RD2-score15 =
| RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87
| RD2-score16 =
| RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough
| RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89
| RD3-score01 =
| RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90
| RD3-score02 =
| RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood
| RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93
| RD3-score03 =
| RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94
| RD3-score04 =
| RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens
| RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91
| RD3-score05 =
| RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92
| RD3-score06 =
| RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City
| RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95
| RD3-score07 =
| RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96
| RD3-score08 =
| RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington
| RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97
| RD4-score01 =
| RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98
| RD4-score02 =
| RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta
| RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99
| RD4-score03 =
| RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100
| RD4-score04 =
| RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford
| RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101
| RD5-score01 =
| RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102
| RD5-score02 =
| RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens
| RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101
| RD6-score01 =
| RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102
| RD6-score02 =
}}
==== 16de eindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[28 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Naaswenner Groep A'''
|score = Wedstryd 73
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep B'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 16:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep E'''
|score = Wedstryd 74
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep A/B/C/D/F'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Groep F'''
|score = Wedstryd 75
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep C'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep C'''
|score = Wedstryd 76
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep F'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep I'''
|score = Wedstryd 77
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep C/D/F/G/H'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Naaswenner Groep E'''
|score = Wedstryd 78
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep I'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Groep A'''
|score = Wedstryd 79
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep L'''
|score = Wedstryd 80
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep D'''
|score = Wedstryd 81
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep B/E/F/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep G'''
|score = Wedstryd 82
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Naaswenner Groep K'''
|score = Wedstryd 83
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep L'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep H'''
|score = Wedstryd 84
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep B'''
|score = Wedstryd 85
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep J'''
|score = Wedstryd 86
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep H'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 20:30 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Groep K'''
|score = Wedstryd 87
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Naaswenner Groep D'''
|score = Wedstryd 88
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep G'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
==== Agtste eindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[4 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 74'''
|score = Wedstryd 89
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 77'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[4 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 73'''
|score = Wedstryd 90
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 75'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[5 Julie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 76'''
|score = Wedstryd 91
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 78'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[5 Julie]] [[2026]]
|time = 18:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 79'''
|score = Wedstryd 92
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 80'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[6 Julie]] [[2026]]
|time = 14:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 83'''
|score = Wedstryd 93
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 84'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[6 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 81'''
|score = Wedstryd 94
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 82'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[7 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 86'''
|score = Wedstryd 95
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 88'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[7 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 85'''
|score = Wedstryd 96
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 87'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
==== Kwarteindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[9 Julie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 89'''
|score = Wedstryd 97
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 90'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[10 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 93'''
|score = Wedstryd 98
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 94'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 91'''
|score = Wedstryd 99
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 92'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Julie]] [[2026]]
|time = 20:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 95'''
|score = Wedstryd 100
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 96'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
==== Halfeindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Julie]] [[2026]]
|time = 14:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 97'''
|score = Wedstryd 101
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 98'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Julie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 99'''
|score = Wedstryd 102
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 100'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Klein finale (om die derde plek) ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Verloorder Wedstryd 101'''
|score = Wedstryd 103
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag]
|team2 = '''Verloorder Wedstryd 102'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
==== Eindstryd ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Julie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 101'''
|score = Wedstryd 104
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 102'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
<br />
{| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;"
!Sokkerwêreldkampioen 2026
|-
|align=center|'''Eindstrydwenner'''
|}
== Sien ook ==
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]]
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]]
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}}
* {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf]
* {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026'']
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=11 Junie 2026}}
* {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}}
{{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]]
[[Kategorie:Sport in 2026]]
o6ka01e0jgxcfwrdxbwe493vrizh8l9
2910835
2910822
2026-06-12T05:47:00Z
Aliwal2012
39067
/* Groep A */ wedstryd 2 : Korea 2-1
2910835
wikitext
text/x-wiki
{{sportnuus}}
{{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie
| titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker
| jaar = 2026
| bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}}
| beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| grootte = 175px
| onderskrif =
| land = Kanada
| land-vlagpar =
| land2 = Meksiko
| land2-vlagpar =
| land3 = Verenigde State
| land3-vlagpar =
| stad =
| datums = 11 Junie – 19 Julie
| konfederasies = 6
| num_spanne = 48
| stadions = 16
| stede = 16
| kampioen =
| aantal =
| tweede =
| derde =
| vierde =
| wedstryde = 1
| doele = 2
| bywoning = 80824
| top_puntemaker = {{vlagikoon|Meksiko}} [[Julián Quiñones]]<br />{{vlagikoon|Meksiko}}<br />[[Raul Jimenez]] (1 elk)
| speler =
| vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]
| volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]]
}}
Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
[[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]]
Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.
== Toewysing ==
[[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px|
{{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}}
{{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}}
{{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]]
[[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate:
{|
! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem
|-
|{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}}
|-
|{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}}
|-
|{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}}
|-
|{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}}
|}]]
Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
Die stemming het as volg verloop:
{|class="wikitable collapsible"
! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
|-
! Land
| style="background:silver;" | '''Rondte 1'''
|-
| {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134'''
|-
| {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65
|}
== Kwalifisering ==
Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis.
Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
=== Kwalifiserende spanne ===
Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
[[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering:
{{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}}
{{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}}
{{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}}
{{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}}
{{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!width=165|Span
!width=80|Verskynings by eindstryde
!width=50|Agtereen-volgende deelnames
!width=80|Laaste verskyning
!width=80|Vorige beste prestasie
|-
|align="left"|{{vlagland|Algerië}}
|5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Argentinië}}
|19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Australië}}
|7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|België}}
|15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Brasilië}}
|23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Colombia}}
|7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Curaçao}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Duitsland}}
|21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ecuador}}
|5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Egipte}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Engeland}}
|17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Frankryk}}
|17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ghana}}
|5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Haïti}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Irak}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Iran}}
|7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Japan}}
|8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Jordanië}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Kanada}}
|3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Katar}}
|2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Kroasië}}
|7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Marokko}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Meksiko}}
|18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Nederland}}
|12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Noorweë}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Oostenryk}}
|9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Panama}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Paraguay}}
|9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Portugal}}
|9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Senegal}}
|4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Skotland}}
|10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Spanje}}
|17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}}
|12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Swede}}
|13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Switserland}}
|13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}}
|9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Tunisië}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Turkye}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Uruguay}}
|15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Verenigde State}}
|12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small>
|}
== Stadions ==
Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br />
| [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small>
| [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small>
| [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''83 000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
| Kapasiteit: '''82 500'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''94 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''73 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]]
| [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]]
| [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]]
| [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)'''
| [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)'''
| [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small>
| [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''72 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''75 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''70 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''69 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]]
| [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]]
| [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]]
| [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)'''
| [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small>
| [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small>
| [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small>
|-
| <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small>
| <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''69 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''71 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''65 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''65 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]]
| [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]]
| [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]]
| [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)'''
| [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small>
| [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small>
| [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small>
| <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small>
| <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''54 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''53 500'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''48 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''45 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]]
| [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]]
| [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]]
| [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]]
|}
{| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;"
|- style="text-align:center;"
|style="border:0 solid blue;"|
{{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places=
{{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}}
{{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}}
}}
|style="border:0 solid #777;"|
{{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places=
{{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}}
{{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}}
{{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}}
{{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}}
{{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}}
}}
|style="border:0 solid #2a5;"|
{{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places=
{{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}}
{{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}}
{{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}}
}}
|}</center>
== Formaat ==
Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm.
=== Kalender ===
Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd.
{|
|
{| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em"
|+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi
|-
! scope=col |Groepfase<br />Junie
! scope=col |Do<br />11
! scope=col |Vr<br />12
! scope=col |Sa<br />13
! scope=col |So<br />14
! scope=col |Ma<br />15
! scope=col |Di<br />16
! scope=col |Wo<br />17
! scope=col |Do<br />18
! scope=col |Vr<br />19
! scope=col |Sa<br />20
! scope=col |So<br />21
! scope=col |Ma<br />22
! scope=col |Di<br />23
! scope=col |Wo<br />24
! scope=col |Do<br />25
! scope=col |Vr<br />26
! scope=col |Sa<br />27
|- align=center
|align=left|Seremonies
<!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}'''
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
| align=left|Groep A
<!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep B
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep C
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep D
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep E
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep F
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep G
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep H
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep I
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep J
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|- align=center
|align=left|Groep K
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|- align=center
|align=left|Groep L
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|-
! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie
! scope=col |So<br />28
! scope=col |Ma<br />29
! scope=col |Di<br />30
! scope=col |Wo<br />1
! scope=col |Do<br />2
! scope=col |Vr<br />3
! scope=col |Sa<br />4
! scope=col |So<br />5
! scope=col |Ma<br />6
! scope=col |Di<br />7
! scope=col |Wo<br />8
! scope=col |Do<br />9
! scope=col |Vr<br />10
! scope=col |Sa<br />11
! scope=col |So<br />12
! scope=col |Ma<br />13
! scope=col |Di<br />14
! scope=col |Wo<br />15
! scope=col |Do<br />16
! scope=col |Vr<br />17
! scope=col |Sa<br />18
! scope=col |So<br />19
|- align=center
|align=left|Seremonies
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->|
<!-- 3 -->|
<!-- 4 -->|
<!-- 5 -->|
<!-- 6 -->|
<!-- 7 -->|
<!-- 8 -->|
<!-- 9 -->|
<!-- 10 -->|
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}'''
|- align=center
|align=left|Uitklopfase
<!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 8 -->|
<!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1
<!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1'''
|}
|
{| style="margin:0.5em auto;" wikitable right
| colspan=2 |'''Verklaring'''
|-
| {{sleutel|#d6325b|Seremonies}}
|-
| {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}}
|-
| {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}}
|-
| {{sleutel|#3399ff|Derde plek}}
|-
| {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}}
|}
|}
=== Groepfase ===
Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik.
Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel:
* Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning;
* Een vir ’n gelykop;
* geen vir ’n nederlaag.
Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal.
=== Uitklopfase ===
Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd.
Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet.
Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal.
== Wedstryde ==
{| class="infobox bordered"
| style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase.
|-
| style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname.
|-
| style="background:;"|Uit die toernooi geskakel.
|}
Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
=== Groepuitdunne ===
48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur.
==== Groep A ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}}
|1||1||0||0||2||0||+2||'''3'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|1||0||0||1||0||2||–2||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Junie]] [[2026]]
|time = 13:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|score = 2–0
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raul Jimenez|Jimenez]] {{goal|67}}
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance = 80 824
|referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|score = 2–1
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|goals1 = Hwang Inbeom {{goal|67}}<br />Oh Hyeongyu {{goal|80}}
|goals2 = Ladislav Krejci {{goal|59}}
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|score = Wedstryd 25
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|score = Wedstryd 28
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|score = Wedstryd 53
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|score = Wedstryd 54
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep B ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[12 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|score = Wedstryd 3
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = Facundo Tello (Argentinië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|score = Wedstryd 8
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = Saíd Martínez (Honduras)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|score = Wedstryd 26
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|score = Wedstryd 27
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|score = Wedstryd 51
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|score = Wedstryd 52
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep C ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = Wedstryd 5
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|score = Wedstryd 7
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|score = Wedstryd 29
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 21:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = Wedstryd 30
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|score = Wedstryd 49
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|score = Wedstryd 50
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep D ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[12 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|score = Wedstryd 4
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = Danny Makkelie (Nederland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|score = Wedstryd 6
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|score = Wedstryd 31
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|score = Wedstryd 32
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|score = Wedstryd 59
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|score = Wedstryd 60
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep E ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|score = Wedstryd 9
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|score = Wedstryd 10
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|score = Wedstryd 33
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|score = Wedstryd 34
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|score = Wedstryd 55
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|score = Wedstryd 56
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep F ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = Wedstryd 11
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|score = Wedstryd 12
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = Wedstryd 35
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 22:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|score = Wedstryd 36
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|score = Wedstryd 57
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|score = Wedstryd 58
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep G ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|België}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|score = Wedstryd 15
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|België}}'''
|score = Wedstryd 16
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|België}}'''
|score = Wedstryd 39
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|score = Wedstryd 40
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|score = Wedstryd 63
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|score = Wedstryd 64
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|België}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep H ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|score = Wedstryd 13
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|score = Wedstryd 14
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|score = Wedstryd 37
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|score = Wedstryd 38
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|score = Wedstryd 65
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|score = Wedstryd 66
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep I ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = Wedstryd 17
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002144390 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|score = Wedstryd 18
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = Wedstryd 41
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|score = Wedstryd 42
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|score = Wedstryd 61
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|score = Wedstryd 62
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep J ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = Wedstryd 19
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|score = Wedstryd 20
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = Wedstryd 43
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|score = Wedstryd 44
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|score = Wedstryd 69
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|score = Wedstryd 70
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep K ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = Wedstryd 23
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag]
|team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|score = Wedstryd 24
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = Wedstryd 47
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|score = Wedstryd 48
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag]
|team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 19:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|score = Wedstryd 71
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 19:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|score = Wedstryd 72
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep L ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = Wedstryd 21
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|score = Wedstryd 22
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = Wedstryd 45
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|score = Wedstryd 46
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|score = Wedstryd 67
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|score = Wedstryd 68
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
==== Ranglys van die derdeplek-spanne ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!width=165|Land
!width=30|Groep
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep A
|A||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep B
|B||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep C
|C||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep D
|D||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep E
|E||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep F
|F||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep G
|G||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep H
|H||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep I
|I||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep J
|J||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep K
|K||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep L
|L||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
=== Uitklopfase ===
{{Wedstrydskema laaste 32
| RD1 = 16de eindrondte
| RD2 = Agtste eindrondte
| RD3 = Kwarteindrondte
| RD4 = Halfeindrondte
| RD5 = Eindstryd
| RD6 = derde plek
| RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough
| RD1-team01 = Wenner Groep E
| RD1-score01 =
| RD1-team02 = 3de Groep A/B/C/D/F
| RD1-score02 =
| RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford
| RD1-team03 = Wenner Groep I
| RD1-score03 =
| RD1-team04 = 3de Groep C/D/F/G/H
| RD1-score04 =
| RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood
| RD1-team05 = Naaswenner Groep A
| RD1-score05 =
| RD1-team06 = Naaswenner Groep B
| RD1-score06 =
| RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe
| RD1-team07 = Wenner Groep F
| RD1-score07 =
| RD1-team08 = Naaswenner Groep C
| RD1-score08 =
| RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto
| RD1-team09 = Naaswenner Groep K
| RD1-score09 =
| RD1-team10 = Naaswenner Groep L
| RD1-score10 =
| RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood
| RD1-team11 = Wenner Groep H
| RD1-score11 =
| RD1-team12 = Naaswenner Groep J
| RD1-score12 =
| RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara
| RD1-team13 = Wenner Groep D
| RD1-score13 =
| RD1-team14 = 3de Groep B/E/F/I/J
| RD1-score14 =
| RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle
| RD1-team15 = Wenner Groep G
| RD1-score15 =
| RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J
| RD1-score16 =
| RD1-header-09 = 29 Junie – Houston
| RD1-team17 = Wenner Groep C
| RD1-score17 =
| RD1-team18 = Naaswenner Groep F
| RD1-score18 =
| RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington
| RD1-team19 = Naaswenner Groep E
| RD1-score19 =
| RD1-team20 = Naaswenner Groep I
| RD1-score20 =
| RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad
| RD1-team21 = Wenner Groep A
| RD1-score21 =
| RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I
| RD1-score22 =
| RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta
| RD1-team23 = Wenner Groep L
| RD1-score23 =
| RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K
| RD1-score24 =
| RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens
| RD1-team25 = Wenner Groep J
| RD1-score25 =
| RD1-team26 = Naaswenner Groep H
| RD1-score26 =
| RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington
| RD1-team27 = Naaswenner Groep D
| RD1-score27 =
| RD1-team28 = Naaswenner Groep G
| RD1-score28 =
| RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver
| RD1-team29 = Wenner Groep B
| RD1-score29 =
| RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J
| RD1-score30 =
| RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City
| RD1-team31 = Wenner Groep K
| RD1-score31 =
| RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L
| RD1-score32 =
| RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia
| RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74
| RD2-score01 =
| RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77
| RD2-score02 =
| RD2-header-2 = 4 Julie – Houston
| RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73
| RD2-score03 =
| RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75
| RD2-score04 =
| RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington
| RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83
| RD2-score05 =
| RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84
| RD2-score06 =
| RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle
| RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81
| RD2-score07 =
| RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82
| RD2-score08 =
| RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford
| RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76
| RD2-score09 =
| RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78
| RD2-score10 =
| RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad
| RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79
| RD2-score11 =
| RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80
| RD2-score12 =
| RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta
| RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86
| RD2-score13 =
| RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88
| RD2-score14 =
| RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver
| RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85
| RD2-score15 =
| RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87
| RD2-score16 =
| RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough
| RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89
| RD3-score01 =
| RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90
| RD3-score02 =
| RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood
| RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93
| RD3-score03 =
| RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94
| RD3-score04 =
| RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens
| RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91
| RD3-score05 =
| RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92
| RD3-score06 =
| RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City
| RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95
| RD3-score07 =
| RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96
| RD3-score08 =
| RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington
| RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97
| RD4-score01 =
| RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98
| RD4-score02 =
| RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta
| RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99
| RD4-score03 =
| RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100
| RD4-score04 =
| RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford
| RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101
| RD5-score01 =
| RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102
| RD5-score02 =
| RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens
| RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101
| RD6-score01 =
| RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102
| RD6-score02 =
}}
==== 16de eindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[28 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Naaswenner Groep A'''
|score = Wedstryd 73
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep B'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 16:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep E'''
|score = Wedstryd 74
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep A/B/C/D/F'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Groep F'''
|score = Wedstryd 75
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep C'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep C'''
|score = Wedstryd 76
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep F'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep I'''
|score = Wedstryd 77
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep C/D/F/G/H'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Naaswenner Groep E'''
|score = Wedstryd 78
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep I'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Groep A'''
|score = Wedstryd 79
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep L'''
|score = Wedstryd 80
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep D'''
|score = Wedstryd 81
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep B/E/F/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep G'''
|score = Wedstryd 82
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Naaswenner Groep K'''
|score = Wedstryd 83
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep L'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep H'''
|score = Wedstryd 84
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep B'''
|score = Wedstryd 85
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep J'''
|score = Wedstryd 86
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep H'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 20:30 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Groep K'''
|score = Wedstryd 87
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Naaswenner Groep D'''
|score = Wedstryd 88
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep G'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
==== Agtste eindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[4 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 74'''
|score = Wedstryd 89
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 77'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[4 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 73'''
|score = Wedstryd 90
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 75'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[5 Julie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 76'''
|score = Wedstryd 91
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 78'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[5 Julie]] [[2026]]
|time = 18:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 79'''
|score = Wedstryd 92
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 80'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[6 Julie]] [[2026]]
|time = 14:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 83'''
|score = Wedstryd 93
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 84'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[6 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 81'''
|score = Wedstryd 94
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 82'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[7 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 86'''
|score = Wedstryd 95
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 88'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[7 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 85'''
|score = Wedstryd 96
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 87'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
==== Kwarteindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[9 Julie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 89'''
|score = Wedstryd 97
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 90'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[10 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 93'''
|score = Wedstryd 98
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 94'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 91'''
|score = Wedstryd 99
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 92'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Julie]] [[2026]]
|time = 20:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 95'''
|score = Wedstryd 100
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 96'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
==== Halfeindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Julie]] [[2026]]
|time = 14:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 97'''
|score = Wedstryd 101
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 98'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Julie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 99'''
|score = Wedstryd 102
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 100'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Klein finale (om die derde plek) ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Verloorder Wedstryd 101'''
|score = Wedstryd 103
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag]
|team2 = '''Verloorder Wedstryd 102'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
==== Eindstryd ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Julie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 101'''
|score = Wedstryd 104
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 102'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
<br />
{| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;"
!Sokkerwêreldkampioen 2026
|-
|align=center|'''Eindstrydwenner'''
|}
== Sien ook ==
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]]
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]]
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}}
* {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf]
* {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026'']
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=11 Junie 2026}}
* {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}}
{{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]]
[[Kategorie:Sport in 2026]]
0wcpw10b74sr6yhq7qm7o49m5p9vpxp
2910836
2910835
2026-06-12T05:53:35Z
Aliwal2012
39067
/* Groep A */ telbord na 11/6/26
2910836
wikitext
text/x-wiki
{{sportnuus}}
{{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie
| titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker
| jaar = 2026
| bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}}
| beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| grootte = 175px
| onderskrif =
| land = Kanada
| land-vlagpar =
| land2 = Meksiko
| land2-vlagpar =
| land3 = Verenigde State
| land3-vlagpar =
| stad =
| datums = 11 Junie – 19 Julie
| konfederasies = 6
| num_spanne = 48
| stadions = 16
| stede = 16
| kampioen =
| aantal =
| tweede =
| derde =
| vierde =
| wedstryde = 1
| doele = 2
| bywoning = 80824
| top_puntemaker = {{vlagikoon|Meksiko}} [[Julián Quiñones]]<br />{{vlagikoon|Meksiko}}<br />[[Raul Jimenez]] (1 elk)
| speler =
| vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]
| volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]]
}}
Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
[[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]]
Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.
== Toewysing ==
[[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px|
{{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}}
{{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}}
{{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]]
[[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate:
{|
! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem
|-
|{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}}
|-
|{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}}
|-
|{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}}
|-
|{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}}
|}]]
Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
Die stemming het as volg verloop:
{|class="wikitable collapsible"
! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
|-
! Land
| style="background:silver;" | '''Rondte 1'''
|-
| {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134'''
|-
| {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65
|}
== Kwalifisering ==
Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis.
Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
=== Kwalifiserende spanne ===
Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
[[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering:
{{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}}
{{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}}
{{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}}
{{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}}
{{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!width=165|Span
!width=80|Verskynings by eindstryde
!width=50|Agtereen-volgende deelnames
!width=80|Laaste verskyning
!width=80|Vorige beste prestasie
|-
|align="left"|{{vlagland|Algerië}}
|5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Argentinië}}
|19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Australië}}
|7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|België}}
|15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Brasilië}}
|23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Colombia}}
|7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Curaçao}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Duitsland}}
|21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ecuador}}
|5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Egipte}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Engeland}}
|17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Frankryk}}
|17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ghana}}
|5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Haïti}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Irak}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Iran}}
|7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Japan}}
|8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Jordanië}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Kanada}}
|3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Katar}}
|2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Kroasië}}
|7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Marokko}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Meksiko}}
|18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Nederland}}
|12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Noorweë}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Oostenryk}}
|9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Panama}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Paraguay}}
|9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Portugal}}
|9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Senegal}}
|4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Skotland}}
|10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Spanje}}
|17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}}
|12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Swede}}
|13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Switserland}}
|13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}}
|9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Tunisië}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Turkye}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Uruguay}}
|15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Verenigde State}}
|12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small>
|}
== Stadions ==
Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br />
| [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small>
| [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small>
| [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''83 000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
| Kapasiteit: '''82 500'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''94 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''73 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]]
| [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]]
| [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]]
| [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)'''
| [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)'''
| [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small>
| [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''72 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''75 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''70 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''69 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]]
| [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]]
| [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]]
| [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)'''
| [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small>
| [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small>
| [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small>
|-
| <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small>
| <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''69 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''71 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''65 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''65 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]]
| [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]]
| [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]]
| [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)'''
| [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small>
| [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small>
| [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small>
| <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small>
| <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''54 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''53 500'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''48 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''45 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]]
| [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]]
| [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]]
| [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]]
|}
{| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;"
|- style="text-align:center;"
|style="border:0 solid blue;"|
{{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places=
{{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}}
{{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}}
}}
|style="border:0 solid #777;"|
{{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places=
{{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}}
{{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}}
{{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}}
{{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}}
{{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}}
}}
|style="border:0 solid #2a5;"|
{{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places=
{{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}}
{{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}}
{{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}}
}}
|}</center>
== Formaat ==
Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm.
=== Kalender ===
Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd.
{|
|
{| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em"
|+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi
|-
! scope=col |Groepfase<br />Junie
! scope=col |Do<br />11
! scope=col |Vr<br />12
! scope=col |Sa<br />13
! scope=col |So<br />14
! scope=col |Ma<br />15
! scope=col |Di<br />16
! scope=col |Wo<br />17
! scope=col |Do<br />18
! scope=col |Vr<br />19
! scope=col |Sa<br />20
! scope=col |So<br />21
! scope=col |Ma<br />22
! scope=col |Di<br />23
! scope=col |Wo<br />24
! scope=col |Do<br />25
! scope=col |Vr<br />26
! scope=col |Sa<br />27
|- align=center
|align=left|Seremonies
<!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}'''
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
| align=left|Groep A
<!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep B
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep C
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep D
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep E
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep F
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep G
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep H
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep I
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep J
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|- align=center
|align=left|Groep K
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|- align=center
|align=left|Groep L
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|-
! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie
! scope=col |So<br />28
! scope=col |Ma<br />29
! scope=col |Di<br />30
! scope=col |Wo<br />1
! scope=col |Do<br />2
! scope=col |Vr<br />3
! scope=col |Sa<br />4
! scope=col |So<br />5
! scope=col |Ma<br />6
! scope=col |Di<br />7
! scope=col |Wo<br />8
! scope=col |Do<br />9
! scope=col |Vr<br />10
! scope=col |Sa<br />11
! scope=col |So<br />12
! scope=col |Ma<br />13
! scope=col |Di<br />14
! scope=col |Wo<br />15
! scope=col |Do<br />16
! scope=col |Vr<br />17
! scope=col |Sa<br />18
! scope=col |So<br />19
|- align=center
|align=left|Seremonies
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->|
<!-- 3 -->|
<!-- 4 -->|
<!-- 5 -->|
<!-- 6 -->|
<!-- 7 -->|
<!-- 8 -->|
<!-- 9 -->|
<!-- 10 -->|
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}'''
|- align=center
|align=left|Uitklopfase
<!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 8 -->|
<!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1
<!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1'''
|}
|
{| style="margin:0.5em auto;" wikitable right
| colspan=2 |'''Verklaring'''
|-
| {{sleutel|#d6325b|Seremonies}}
|-
| {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}}
|-
| {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}}
|-
| {{sleutel|#3399ff|Derde plek}}
|-
| {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}}
|}
|}
=== Groepfase ===
Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik.
Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel:
* Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning;
* Een vir ’n gelykop;
* geen vir ’n nederlaag.
Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal.
=== Uitklopfase ===
Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd.
Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet.
Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal.
== Wedstryde ==
{| class="infobox bordered"
| style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase.
|-
| style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname.
|-
| style="background:;"|Uit die toernooi geskakel.
|}
Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=11 Junie 2026}}</ref>
=== Groepuitdunne ===
48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur.
==== Groep A ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}}
|1||1||0||0||2||0||+2||'''3'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}}
|1||1||0||0||2||1||+1||'''3'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}}
|1||0||0||1||1||2||–1||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|1||0||0||1||0||2||–2||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Junie]] [[2026]]
|time = 13:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|score = 2–0
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raul Jimenez|Jimenez]] {{goal|67}}
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance = 80 824
|referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|score = 2–1
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|goals1 = Hwang Inbeom {{goal|67}}<br />Oh Hyeongyu {{goal|80}}
|goals2 = Ladislav Krejci {{goal|59}}
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|score = Wedstryd 25
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|score = Wedstryd 28
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|score = Wedstryd 53
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|score = Wedstryd 54
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep B ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[12 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|score = Wedstryd 3
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = Facundo Tello (Argentinië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|score = Wedstryd 8
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = Saíd Martínez (Honduras)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|score = Wedstryd 26
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|score = Wedstryd 27
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|score = Wedstryd 51
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|score = Wedstryd 52
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep C ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = Wedstryd 5
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|score = Wedstryd 7
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|score = Wedstryd 29
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 21:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = Wedstryd 30
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|score = Wedstryd 49
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|score = Wedstryd 50
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep D ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[12 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|score = Wedstryd 4
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = Danny Makkelie (Nederland)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|score = Wedstryd 6
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|score = Wedstryd 31
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|score = Wedstryd 32
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|score = Wedstryd 59
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|score = Wedstryd 60
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep E ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|score = Wedstryd 9
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|score = Wedstryd 10
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|score = Wedstryd 33
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|score = Wedstryd 34
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|score = Wedstryd 55
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|score = Wedstryd 56
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep F ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = Wedstryd 11
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|score = Wedstryd 12
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = Wedstryd 35
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 22:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|score = Wedstryd 36
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|score = Wedstryd 57
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|score = Wedstryd 58
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep G ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|België}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|score = Wedstryd 15
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|België}}'''
|score = Wedstryd 16
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|België}}'''
|score = Wedstryd 39
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|score = Wedstryd 40
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|score = Wedstryd 63
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|score = Wedstryd 64
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|België}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep H ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|score = Wedstryd 13
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|score = Wedstryd 14
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|score = Wedstryd 37
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|score = Wedstryd 38
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|score = Wedstryd 65
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|score = Wedstryd 66
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep I ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = Wedstryd 17
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002144390 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|score = Wedstryd 18
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = Wedstryd 41
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|score = Wedstryd 42
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|score = Wedstryd 61
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|score = Wedstryd 62
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep J ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = Wedstryd 19
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|score = Wedstryd 20
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = Wedstryd 43
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|score = Wedstryd 44
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|score = Wedstryd 69
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|score = Wedstryd 70
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep K ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = Wedstryd 23
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag]
|team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|score = Wedstryd 24
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 24:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = Wedstryd 47
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|score = Wedstryd 48
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag]
|team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 19:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|score = Wedstryd 71
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 19:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|score = Wedstryd 72
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep L ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = Wedstryd 21
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|score = Wedstryd 22
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = Wedstryd 45
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|score = Wedstryd 46
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|score = Wedstryd 67
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|score = Wedstryd 68
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag]
|team2 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
==== Ranglys van die derdeplek-spanne ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!width=165|Land
!width=30|Groep
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep A
|A||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep B
|B||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep C
|C||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep D
|D||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep E
|E||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep F
|F||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep G
|G||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep H
|H||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep I
|I||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep J
|J||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep K
|K||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep L
|L||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
=== Uitklopfase ===
{{Wedstrydskema laaste 32
| RD1 = 16de eindrondte
| RD2 = Agtste eindrondte
| RD3 = Kwarteindrondte
| RD4 = Halfeindrondte
| RD5 = Eindstryd
| RD6 = derde plek
| RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough
| RD1-team01 = Wenner Groep E
| RD1-score01 =
| RD1-team02 = 3de Groep A/B/C/D/F
| RD1-score02 =
| RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford
| RD1-team03 = Wenner Groep I
| RD1-score03 =
| RD1-team04 = 3de Groep C/D/F/G/H
| RD1-score04 =
| RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood
| RD1-team05 = Naaswenner Groep A
| RD1-score05 =
| RD1-team06 = Naaswenner Groep B
| RD1-score06 =
| RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe
| RD1-team07 = Wenner Groep F
| RD1-score07 =
| RD1-team08 = Naaswenner Groep C
| RD1-score08 =
| RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto
| RD1-team09 = Naaswenner Groep K
| RD1-score09 =
| RD1-team10 = Naaswenner Groep L
| RD1-score10 =
| RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood
| RD1-team11 = Wenner Groep H
| RD1-score11 =
| RD1-team12 = Naaswenner Groep J
| RD1-score12 =
| RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara
| RD1-team13 = Wenner Groep D
| RD1-score13 =
| RD1-team14 = 3de Groep B/E/F/I/J
| RD1-score14 =
| RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle
| RD1-team15 = Wenner Groep G
| RD1-score15 =
| RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J
| RD1-score16 =
| RD1-header-09 = 29 Junie – Houston
| RD1-team17 = Wenner Groep C
| RD1-score17 =
| RD1-team18 = Naaswenner Groep F
| RD1-score18 =
| RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington
| RD1-team19 = Naaswenner Groep E
| RD1-score19 =
| RD1-team20 = Naaswenner Groep I
| RD1-score20 =
| RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad
| RD1-team21 = Wenner Groep A
| RD1-score21 =
| RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I
| RD1-score22 =
| RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta
| RD1-team23 = Wenner Groep L
| RD1-score23 =
| RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K
| RD1-score24 =
| RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens
| RD1-team25 = Wenner Groep J
| RD1-score25 =
| RD1-team26 = Naaswenner Groep H
| RD1-score26 =
| RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington
| RD1-team27 = Naaswenner Groep D
| RD1-score27 =
| RD1-team28 = Naaswenner Groep G
| RD1-score28 =
| RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver
| RD1-team29 = Wenner Groep B
| RD1-score29 =
| RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J
| RD1-score30 =
| RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City
| RD1-team31 = Wenner Groep K
| RD1-score31 =
| RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L
| RD1-score32 =
| RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia
| RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74
| RD2-score01 =
| RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77
| RD2-score02 =
| RD2-header-2 = 4 Julie – Houston
| RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73
| RD2-score03 =
| RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75
| RD2-score04 =
| RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington
| RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83
| RD2-score05 =
| RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84
| RD2-score06 =
| RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle
| RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81
| RD2-score07 =
| RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82
| RD2-score08 =
| RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford
| RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76
| RD2-score09 =
| RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78
| RD2-score10 =
| RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad
| RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79
| RD2-score11 =
| RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80
| RD2-score12 =
| RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta
| RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86
| RD2-score13 =
| RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88
| RD2-score14 =
| RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver
| RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85
| RD2-score15 =
| RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87
| RD2-score16 =
| RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough
| RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89
| RD3-score01 =
| RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90
| RD3-score02 =
| RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood
| RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93
| RD3-score03 =
| RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94
| RD3-score04 =
| RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens
| RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91
| RD3-score05 =
| RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92
| RD3-score06 =
| RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City
| RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95
| RD3-score07 =
| RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96
| RD3-score08 =
| RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington
| RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97
| RD4-score01 =
| RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98
| RD4-score02 =
| RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta
| RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99
| RD4-score03 =
| RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100
| RD4-score04 =
| RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford
| RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101
| RD5-score01 =
| RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102
| RD5-score02 =
| RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens
| RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101
| RD6-score01 =
| RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102
| RD6-score02 =
}}
==== 16de eindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[28 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Naaswenner Groep A'''
|score = Wedstryd 73
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep B'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 16:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep E'''
|score = Wedstryd 74
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep A/B/C/D/F'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Groep F'''
|score = Wedstryd 75
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep C'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep C'''
|score = Wedstryd 76
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep F'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep I'''
|score = Wedstryd 77
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep C/D/F/G/H'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Naaswenner Groep E'''
|score = Wedstryd 78
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep I'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Groep A'''
|score = Wedstryd 79
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep L'''
|score = Wedstryd 80
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep D'''
|score = Wedstryd 81
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep B/E/F/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep G'''
|score = Wedstryd 82
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Naaswenner Groep K'''
|score = Wedstryd 83
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep L'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep H'''
|score = Wedstryd 84
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep B'''
|score = Wedstryd 85
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep J'''
|score = Wedstryd 86
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep H'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 20:30 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Groep K'''
|score = Wedstryd 87
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag]
|team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Naaswenner Groep D'''
|score = Wedstryd 88
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag]
|team2 = '''Naaswenner Groep G'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
==== Agtste eindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[4 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 74'''
|score = Wedstryd 89
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 77'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[4 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 73'''
|score = Wedstryd 90
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 75'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[5 Julie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 76'''
|score = Wedstryd 91
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 78'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[5 Julie]] [[2026]]
|time = 18:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 79'''
|score = Wedstryd 92
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 80'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[6 Julie]] [[2026]]
|time = 14:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 83'''
|score = Wedstryd 93
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 84'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[6 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 81'''
|score = Wedstryd 94
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 82'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[7 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 86'''
|score = Wedstryd 95
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 88'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[7 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 85'''
|score = Wedstryd 96
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 87'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
==== Kwarteindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[9 Julie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 89'''
|score = Wedstryd 97
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 90'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[10 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 93'''
|score = Wedstryd 98
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 94'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 91'''
|score = Wedstryd 99
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 92'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Julie]] [[2026]]
|time = 20:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 95'''
|score = Wedstryd 100
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 96'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
==== Halfeindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Julie]] [[2026]]
|time = 14:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 97'''
|score = Wedstryd 101
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 98'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Julie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 99'''
|score = Wedstryd 102
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 100'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Klein finale (om die derde plek) ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Verloorder Wedstryd 101'''
|score = Wedstryd 103
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag]
|team2 = '''Verloorder Wedstryd 102'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
==== Eindstryd ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Julie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 101'''
|score = Wedstryd 104
|report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag]
|team2 = '''Wenner Wedstryd 102'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
<br />
{| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;"
!Sokkerwêreldkampioen 2026
|-
|align=center|'''Eindstrydwenner'''
|}
== Sien ook ==
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]]
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]]
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}}
* {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf]
* {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026'']
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=11 Junie 2026}}
* {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}}
{{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]]
[[Kategorie:Sport in 2026]]
ds9mcerpafhdusm7legmg88ta8hlvn2
Dukumbane
0
137698
2910837
1795909
2026-06-12T06:10:45Z
JMK
649
korr koord, teksdetails
2910837
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam = Dukumbane
| inheemse_naam =
| ander_naam =
| nedersetting_tipe = [[Nedersetting]]
| beeld_stadsilhoeët =
| beeldbyskrif =
| latd = 27 |latm = 58 |lats = 17
| longd = 32 |longm = 01 |longs = 52
| provinsie = KwaZulu-Natal
| distrik = Umkhanyakude
| munisipaliteit = Groot Vyf Hlabisa
| stigtingsdatum =
| regeringstipe = [[Plaaslike Munisipaliteit]]
| leier_party = [[ANC]]
| leiertitel =
| leiernaam =
| oppervlakvoetnotas =
| oppervlak_totaal_km2 =
| hoogte_m =
| bevolking_totaal =
| bevolking_soos_op = 2011
| bevolkingvoetnotas =
| demografie1_voetnotas =
| persent_swart = 99.9%
| persent_kleurling =
| persent_asiër =
| persent_wit =
| persent_ander = 0.1%
<!-- demografie (deel 2) -->
| demografie2_voetnotas =
| demographics2_title1 = [[Zoeloe]]
| demographics2_info1 = 95.7%
| demographics2_title2 = [[Ndebele]]
| demographics2_info2 = 1.7%
| demographics2_title3 = Ander
| demographics2_info3 = 2.6%
| poskode =
| poskode2 =
| skakelkode = 035
| sensuskode = 585002
| webwerf =
}}
'''Dukumbane''' is 'n landelike konglomerasie van [[nedersetting]]s in die [[Groot Vyf Hlabisa Plaaslike Munisipaliteit]], [[Umkhanyakude-distriksmunisipaliteit]] in oostelike [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]].
== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{KwaZulu-Natal saadjie}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC27}}
[[Kategorie:Nedersettings in KwaZulu-Natal]]
icf3r79yfff5a3mq9yhh38rreevejdb
Esiyembeni
0
137850
2910778
2910694
2026-06-11T16:16:22Z
JMK
649
owerhede, myne
2910778
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam = Esiyembeni
| inheemse_naam =
| ander_naam =
| beeld_stadsilhoeët =
| beeldbyskrif =
| nedersetting_tipe = Nedersetting
| latd = 28 |latm = 20 |lats = 53
| longd = 31 |longm = 59 |longs = 27
| provinsie = KwaZulu-Natal
| distrik = Umkhanyakude
| munisipaliteit = Mtubatuba
| stigtingsdatum =
| regeringstipe =
| leier_party =
| leiertitel =
| leiernaam =
| oppervlakvoetnotas =
| oppervlak_totaal_km2 =
| hoogte_m =
| bevolking_totaal =
| bevolking_soos_op = 2011
| bevolkingvoetnotas =
| demografie1_voetnotas =
| persent_swart = 99.4%
| persent_kleurling = 0.1%
| persent_wit = 0.1%
| persent_asiër = 0.3%
| persent_ander = 0.1%
<!-- demografie (deel 2) -->
| demografie2_voetnotas =
| demografie2_titel1 = [[Zoeloe]]
| demografie2_info1 = 93.4%
| demografie2_titel2 = [[Suid-Ndebele]]
| demografie2_info2 = 1.9%
| demografie2_titel3 = [[Engels]]
| demografie2_info3 = 1.7%
| demografie2_titel4 = [[Tswana]]
| demografie2_info4 = 1.3%
| demografie2_titel5 = Ander
| demografie2_info5 = 1.8%
| poskode =
| poskode2 =
| skakelkode =
| sensuskode = 586019
| webwerf =
}}
'''Esiyembeni''' is 'n landelike nedersetting in die [[Mtubatuba Plaaslike Munisipaliteit]] van [[Umkhanyakude-distriksmunisipaliteit]] in noordoostelike [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]]. Dit is digby die samevloeiing van die [[Wit-Mfolozirivier|Wit]]- en [[Swart-Mfolozirivier]]e, en teenoor die Fuleni-reserwe geleë.
Soos die res van die plaaslike munisipaliteit, val die nedersetting onder die jurisdiksie van die Mpukunyoni- Tradisionele Owerheid, 'n erkende leierskapsliggaam van die [[Zoeloe]]-sprekende Mkhwanazi-stam. Die gemeenskapsgrond word by die Ingonyama ingesluit, wat beteken dat inwoners onder die administrasie van die Ingonyama-trustraad val.
Die nedersetting lê naby die Somkhele-steenkoolmyn. Die oopgroefmyn word deur Tendele Coal Mining, ’n filiaal van Petmin, bedryf. Dit is sedert 2007 in bedryf, en is een van die grootste oopgroef-antrasietmyne in Suid-Afrika. Verdere myne van hierdie aard word vir die nabye Fuleni-reserwe beoog.
== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{KwaZulu-Natal saadjie}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC27}}
[[Kategorie:Nedersettings in KwaZulu-Natal]]
jkumyq4oajcub14862o5iedzbhtcqzp
Bespreking:Seksuele penetrasie
1
185520
2910780
1744232
2026-06-11T17:05:00Z
~2026-34512-35
209214
/* maaan */ nuwe afdeling
2910780
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
== maaan ==
Basa [[Spesiaal:Bydraes/~2026-34512-35|~2026-34512-35]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-34512-35|talk]]) 17:05, 11 Junie 2026 (UTC)
pmaiku59skmk909btvkptab49oyd488
2910787
2910780
2026-06-11T17:39:37Z
Sobaka
328
Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-34512-35|~2026-34512-35]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:KabouterBot|KabouterBot]]
1744232
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Caryl Lincoln
0
243972
2910867
2128912
2026-06-12T09:06:22Z
Rooiratel
90342
Beter beeld
2910867
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Caryl Lincoln
| Beeld = Caryl Lincoln photop529.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam =
| Alias =
| Geboortedatum = {{Geboortedatum|1903|11|16}}
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1903|11|16|1983|2|20}}
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders =
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Aktrise
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0511094
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Caryl Lincoln''' (16 November 1903 – 20 Februarie 1983) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Wolf Fangs'' (1927), ''The Man from New Mexico'' (1932), ''The Lost Special'' (1932), en ''Man of Action'' (1933).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1927: ''Wolf Fangs''
* 1928: ''Hello Cheyenne''
* 1928: ''Wild West Romance''
* 1928: ''Tracked''
* 1930: ''The Land of Missing Men''
* 1931: ''Cyclone Kid''
* 1931: ''Quick Trigger Lee''
* 1932: ''The Man from New Mexico''
* 1932: ''The Lost Special''
* 1932: ''Tangled Fortunes''
* 1933: ''Man of Action''
* 1933: ''War of the Range''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0511094|Caryl Lincoln}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Lincoln, Caryl}}
[[Kategorie:Geboortes in 1903]]
[[Kategorie:Sterftes in 1983]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
rbwt647xl76cqq6bdyesjggfk4lb4ae
Luna Paige
0
247134
2910774
2895945
2026-06-11T15:00:54Z
Jcb
223
2910774
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Luna Paige
| beeld =
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur = <!-- -->
| geboortenaam = <!-- -->
| alias =
| geboortedatum =
| geboorteplek =
| oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil -->
| sterfdatum = <!-- -->
| sterfplek = <!-- -->
| genre = Liriek- en Melodiegedrewe
| beroep = Sanger
| instrument =
| jare_aktief = [[1999]] - hede
| etiket =
| assosiasies =
| webwerf = [https://lunamusic.co.za/ lunamusic.co.za]
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
'''Luna Paige''' is 'n [[Afrikaans]]e sangeres. Haar solodebuutalbum, ''Luna'' is in [[2003]] opgeneem. Sy het in 2002 in Stellenbosch gegradueer. Alhoewel haar moedertaal Afrikaans is, het sy aanvanklik in Engels gesing, en eindelik na 10 jaar in Afrikaans begin sing.<ref>https://pbs.twimg.com/media/B3SDBf5IYAAd9ab.jpg ''[[Pretoria News]]'', Dinsdag, 25 November 2014</ref>
Sy het al saam met talle ander Suid Afrikaanse kunstenaars, soos [[Chris Chameleon]],<ref>https://www.iol.co.za/entertainment/music/luna-turns-a-new-paige-971660 ''[[IOL]]'', 21 Augustus 2009</ref> [[Gerald Clark]],<ref>https://pbs.twimg.com/media/CkWMlenXIAApJ8J.jpg ''Volksblad'' 2 Junie 2016</ref> [[Nick Turner]] en [[Jamie Jupiter]]<ref name="twimg">https://pbs.twimg.com/media/DAaOghsXoAAO6Ty.jpg</ref> opgetree.
== Diskografie ==
* Dis die dors & Harmonie 2024
* Gee my ritme (enkelvrystelling) 2016
*[https://soundcloud.com/lunapaige/groot-is-jy Groot is jy] (enkelvrystelling) 2014
* Borders & Beyond, 2014
* Storielied, 2012
* Wonderful Life, 2009
* Missing Pieces, 2005
* Luna, 2003
== Ander Produksies ==
* [[Korreltjie kantel]], geinspireer deur die liefdesverhouding tussen [[André P. Brink|Andre P. Brink.]] en die digter [[Ingrid Jonker]]<ref>https://www.litnet.co.za/luna-paige-die-belangrikste-om-die-projek-met-integriteit-aan-te-pak/ ''[[LitNet]]''</ref><ref name="twimg" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Sien ook ==
* [[Afrikaanse musiek]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse musikale kunstenaars]]
== Eksterne skakels ==
* [https://lunamusic.co.za/ Luna Paige se amptelike webtuiste]
* [https://soundcloud.com/lunapaige/groot-is-jy Soundcloud ]
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Paige, Luna}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
dok6sc2ontn0naazzj64vsw2l9orr2n
Trofiese vlak
0
252108
2910871
2780324
2026-06-12T09:16:43Z
Rooiratel
90342
[[:Kategorie:Ekologie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
2910871
wikitext
text/x-wiki
{{Doodloop}}
Daar is verskeie '''trofiese vlakke''' wat die funksies van organismes in die natuur skei.
{{brei uit}}
Die vier vlakke is soos volg:
# Produseerders
# Primêre verbruikers
# Sekondêre verbruikers
# Ontbinders
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Saadjies]]
[[Kategorie:Ekologie]]
l9i131xy7tpovlumtm5q2kf8q3p6wfw
2910872
2910871
2026-06-12T09:22:34Z
Rooiratel
90342
Verbeter uit enwiki
2910872
wikitext
text/x-wiki
{{Doodloop}}
[[Beeld:Far Pastures - geograph.org.uk - 52967.jpg|duimnael|upright=1.2|'''Eerste trofiese vlak'''. Die plante in hierdie beeld, en die [[alge]] en [[fitoplankton]] in die meer, is [[primêre produsent]]e. Hulle neem voedingstowwe uit die grond of die water en vervaardig hul eie voedsel deur [[fotosintese]], met behulp van energie van die son.]]
Die '''trofiese vlak''' van 'n [[organisme]] is die posisie wat dit in 'n [[voedselweb]] beklee. Binne 'n voedselweb is 'n [[voedselketting]] 'n opeenvolging van organismes wat ander organismes eet en op hul beurt self geëet kan word.Die trofiese vlak van 'n organisme is die aantal stappe wat dit vanaf die begin van die ketting is. 'n Voedselweb begin op trofiese vlak 1 met primêre produsente soos plante, kan na herbivoor op vlak 2 beweeg, karnivore op vlak 3 of hoër, en eindig tipies met top-roofdiere op vlak 4 of 5. Die pad langs die ketting kan óf 'n eenrigtingvloei óf 'n deel van 'n wyer voedsel-"web" vorm. Ekologiese gemeenskappe met hoër biodiversiteit vorm meer komplekse trofiese paaie.
{{brei uit}}
Die vier vlakke is soos volg:
# Produseerders
# Primêre verbruikers
# Sekondêre verbruikers
# Ontbinders
== Etimologie ==
Die woord ''trofies'' is afgelei van die [[Antieke Grieks|Grieks]] [[wikt:τροφή|τροφή]] (trophē) wat verwys na kos of voeding.<ref>{{cite dictionary |title= Trophic |dictionary= Merriam-Webster Dictionary |via= www.merriam-webster.com |url= https://www.merriam-webster.com/dictionary/trophic |access-date=2017-04-16}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Saadjies]]
[[Kategorie:Ekologie]]
cmz2uops01xn8tr8zrmfosrafncvv4w
2910873
2910872
2026-06-12T09:22:50Z
Rooiratel
90342
Nie meer 'n doodloopbladsy nie
2910873
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Far Pastures - geograph.org.uk - 52967.jpg|duimnael|upright=1.2|'''Eerste trofiese vlak'''. Die plante in hierdie beeld, en die [[alge]] en [[fitoplankton]] in die meer, is [[primêre produsent]]e. Hulle neem voedingstowwe uit die grond of die water en vervaardig hul eie voedsel deur [[fotosintese]], met behulp van energie van die son.]]
Die '''trofiese vlak''' van 'n [[organisme]] is die posisie wat dit in 'n [[voedselweb]] beklee. Binne 'n voedselweb is 'n [[voedselketting]] 'n opeenvolging van organismes wat ander organismes eet en op hul beurt self geëet kan word.Die trofiese vlak van 'n organisme is die aantal stappe wat dit vanaf die begin van die ketting is. 'n Voedselweb begin op trofiese vlak 1 met primêre produsente soos plante, kan na herbivoor op vlak 2 beweeg, karnivore op vlak 3 of hoër, en eindig tipies met top-roofdiere op vlak 4 of 5. Die pad langs die ketting kan óf 'n eenrigtingvloei óf 'n deel van 'n wyer voedsel-"web" vorm. Ekologiese gemeenskappe met hoër biodiversiteit vorm meer komplekse trofiese paaie.
{{brei uit}}
Die vier vlakke is soos volg:
# Produseerders
# Primêre verbruikers
# Sekondêre verbruikers
# Ontbinders
== Etimologie ==
Die woord ''trofies'' is afgelei van die [[Antieke Grieks|Grieks]] [[wikt:τροφή|τροφή]] (trophē) wat verwys na kos of voeding.<ref>{{cite dictionary |title= Trophic |dictionary= Merriam-Webster Dictionary |via= www.merriam-webster.com |url= https://www.merriam-webster.com/dictionary/trophic |access-date=2017-04-16}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Saadjies]]
[[Kategorie:Ekologie]]
jr59igm5dclpd4ofke03q8mj865y8hj
Liverpool FC
0
260546
2910786
2861509
2026-06-11T17:35:58Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910786
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks |
beeld =[[Lêer:Liverpool FC.svg|220px]] |
klubnaam = Liverpool FC|
vollenaam = Liverpool Football Club|
bynaam = ''The Reds'' |
stigting = {{start date and age|1892|6|3|df=yes}}|
stadion = [[Anfield]], [[Liverpool]] |
kapasiteit = 61 276 |
voorsitter = {{vlagikoon|Verenigde State}} Tom Werner|
bestuurder = |
afrigter = {{vlagikoon|Spanje}} Andoni Iraola|
liga = [[Premier League]] |
seisoen = 2024/25 |
posisie = Kampioen |
| patroon_la1 = _liverpool2526h
| patroon_b1 = _liverpoolfc2526h
| patroon_ra1 = _liverpool2526h
| patroon_sh1 = _liverpool2526h
| patroon_so1 = _liverpool2526hl
| linkerarm1 = ee1d33
| liggaam1 = ee1d33
| regterarm1 = ee1d33
| broek1 = ee1d33
| kouse1 = ee1d33
| patroon_la2 = _liverpool2526a
| patroon_b2 = _liverpool2526a
| patroon_ra2 = _liverpool2526a
| patroon_sh2 = _liverpool2526a
| patroon_so2 = _liverpool2526al
| linkerarm2 = eae6e3
| liggaam2 = eae6e3
| regterarm2 = eae6e3
| broek2 = 000000
| kouse2 = eae6e3
|eienaar=Fenway Sports Group}}
'''Liverpool F.C.''', (volle naam '''Liverpool Football Club'''), is 'n [[Engeland|Engelse]] professionele [[sokker]]klub wat in [[Liverpool]] gebaseer is. Dit is die mees suksesvolste Engelse span in Europese sokkertoernooie, en het reeds ses [[UEFA Champions League]] trofeë gewen. Die klub het ook die Engelse topdivisie-liga reeds agtien keer gewen. [[Everton FC]] was die eerste sokkerspan om in die [[Anfield|Anfield stadion]] te speel wat vandag bekend is as Liverpool FC se historiese tuiste. 'n Dispuut tussen Everton en die perseel se eienaar, John Houlding, het daartoe gelei dat Everton geskuif het na Goodison Park en dat Houlding 'n nuwe span gevorm het – wat uiteindelik bekend sou staan as Liverpool FC. Die nuwe klub het sy eerste wedstryd in 1892 gespeel en sy eerste ligatitel in die 1901-01 seisoen gewen. In 1906 was Anfield se nuutgeboude pawiljoen gedoop as '''Spion Kop''' na aanleiding van 'n bekende veldslag ([[Slag van Spioenkop]]) wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] plaasgevind het. Dit het gelei tot die bekende ''"Kopites"'' noemnaam vir Liverpool-ondersteuners.
Twee bestuurders, [[Bill Shankly]] (1959–74) en [[Bob Paisley]] (1974–83), was verantwoordelik vir 'n aansienlike deel van Liverpool se sukses. Shankly het Liverpool van die Engelse tweede divisie geneem om uiteindelik drie Engelse topdivisie (die teenswoordige Engelse [[Premier League]]) titels te wen (1963–64, 1965–66, en 1972–73), sowel as 'n [[UEFA Europa League|UEFA-beker]]-oorwinning in [[1973]]. Paisley het 'n tweede UEFA-beker in [[1976]] bygevoeg, sowel as ses Engelse ligatitels, en drie [[Champions League|Kampioeneliga]]-oorwinnings ([[1977]], [[1978]], en [[1981]]).
'n Vierde Kampioeneliga-oorwinning het in [[1984]] gevolg, en Liverpool het die volgende jaar die eindstryd gehaal teen [[Juventus-sokkerklub|Juventus FC]] by die [[Koning Boudewyn-stadion|Heizelstadion]] in België. Die wedstryd is egter versuur deur [[Heizelstadion-ramp|'n tragedie]] toe 39 toeskouers dood is, hoofsaaklik deur die ineenstorting van 'n stadionmuur wat veroorsaak is deur Liverpool-ondersteuners wat Juventus-ondersteuners bestorm het. Liverpool is na die gebeure vir ses jaar uit Europese kompetisies verban, en alle Engelse klubs is vir vyf jaar verban. Nog 'n tragedie het die klub in 1989 getref toe ses-en-negentig Liverpool-ondersteuners doodgedruk is tydens 'n [[FA Cup|FA-bekersemifinaal]] by Hillsborough stadion in Sheffield. Dit is tot op hede [[Engeland]] se dodelikste sporttragedie.
Sedert daardie onstuimige tydperk het Liverpool 'n derde UEFA-bekerkompetisie ([[2001]]) sowel as die [[2005]] en [[2019]] [[UEFA Champions League]] (‘’Kampioeneliga’’) titels gewen. Die klub het ook 'n totaal van sewe FA-beker en sewe [[EFL Cup|Liga-bekeroorwinnings]] behaal. Suksesvolle Liverpool spanne was bekend om hulle soliede verdediging, wat gesorg het vir opwindende voorspelers soos [[Roger Hunt]], [[Kevin Keegan]], [[Ian Rush]], [[Kenny Dalglish]] (wat die span vanaf 1985 tot 1991 bestuur het), en [[Michael Owen]], sowel as die aanvallende midveldspeler [[Steven Gerrard]].<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Liverpool-FC|title=Liverpool FC|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=11 Desember 2025}}</ref>
Op 27 April 2025 verwerf Liverpool FC hul tweede [[Premier League|Premierligatitel]] met 'n oorwinning van 5-1 oor Tottenham Hotspur. Hul eerste Premierligatitel het in die 2019–20 seisoen gekom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premierleague.com/match/116161 |work=[[Premier League]] |titel= Liverpool v Spurs, 2024–25 | date=27 April 2025 |access-date=1 Mei 2025}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
* {{en}} [https://www.liverpoolfc.com/ Amptelike webwerf]
{{Premier League}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Liverpool, FC}}
[[Kategorie:Engelse sokkerklubs]]
[[Kategorie:Liverpool]]
em4vvsj7rc5jmeupyjuu0atxzsg9271
Brigitte Millar
0
272772
2910884
2128620
2026-06-12T09:54:41Z
CommonsDelinker
1161
"Brigitte_Millar.png" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Túrelio|Túrelio]] verwyder is omrede: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: https://www.imdb.com/name/nm2692312/mediaviewer/rm2592980224/ photo by AM Photography, Brigitte Millar not the aut
2910884
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Brigitte Millar
| Beeld =
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam =
| Alias =
| Geboortedatum =
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders =
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Aktrise
| Aktiewe jare = 2005–nou
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 2692312
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Brigitte Millar''' is 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Harry Potter and the Order of the Phoenix'' (2007), ''David Is Dying'' (2011), en ''Spectre'' (2015).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 2007: ''Harry Potter and the Order of the Phoenix''
* 2011: ''David Is Dying''
* 2014: ''The Quiet Hour''
* 2014: ''Walking with the Ferryman''
* 2015: ''Spectre''
* 2015: ''Run Away with Me''
* ''The Jaakhin''
* ''The Jaakhin 2''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|2692312|Brigitte Millar}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Millar, Brigitte}}
[[Kategorie:Engelse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
2xg3v46co1fy60hkxli9q752n2jsfjm
Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika
4
303482
2910923
2909654
2026-06-12T11:37:58Z
Sobaka
328
/* Nuwe artikels */ skakel
2910923
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld: Flag map of South Africa.svg |raamloos|200px|regs]]
Welkom by '''Wikiprojek Suid-Afrika'''! Dit is 'n samewerkingsgebied vir Wikipediane wat belangstel in die verbetering van die dekking van Suid-Afrikaanse artikels. As u weet van aktiewe redakteurs wat bygedra het tot Suid-Afrika-verwante artikels of verwante Wikiprojekte, verwys hulle dan na hierdie projek. Nuwe deelnemers is welkom; voel asseblief vry om hier aan te sluit! Kyk ook vir ons [[Portaal:Suid-Afrika]].
==Deelnemers==
Om deel te word van Wikiprojek Suid-Afrika, wysig hierdie afdeling en plaas <b><code><nowiki>#~~~~</nowiki></code></b> hieronder in '''alfabetiese volgorde'''.
#-- [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 10:06, 1 Junie 2020 (UTC)
#-- [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|skil 'n appeltjie]]) 19:44, 31 Mei 2020 (UTC)
#-- [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:10, 29 Mei 2020 (UTC)
#-- [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:14, 25 Junie 2020 (UTC)
#-- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:59, 31 Mei 2020 (UTC)
#-- [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) 09:02, 15 Augustus 2021 (UTC)
==Sjablone==
=== Sjablone om te voltooi / verbeter ===
{{Artikels oor Suid-Afrika|state=uncollapsed}}
{{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=uncollapsed}}
=== Sjablone om te gebruik ===
Plaas die <nowiki>{{Wikiprojek Suid-Afrika artikel}}</nowiki> op die besprekingsbladsy van alle artikels wat deel is wan WIkiprojek Suid-Afrika.
Sien die volgende lys van Suid-Afrikaanse saadjie sjablone. Ontkiem sommer 'n saadjie.
===Saadjie===
*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-saadjie|Suid-Afrika-saadjie]]}} – verwante kategorie – [[:Kategorie:Suid-Afrika-saadjies]]
:*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geo-saadjie|Suid-Afrika-geo-saadjie]]}} – verwante kategorie: [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geografiesaadjies]]
::*{{[[Sjabloon:Gauteng saadjie|Gauteng saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:KwaZulu-Natal saadjie|KwaZulu-Natal saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Limpopo saadjie|Limpopo saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Mpumalanga saadjie|Mpumalanga saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Noord-Kaap saadjie|Noord-Kaap saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Noordwes saadjie|Noordwes saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Oos-Kaap saadjie|Oos-Kaap saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Wes-Kaap saadjie|Wes-Kaap saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Vrystaat saadjie|Vrystaat saadjie]]}}
:*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-bio-saadjie|Suid-Afrikaanse-bio-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse biografiesaadjies]]
::*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie|Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse politikus saadjies]]
:*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie|Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geskiedenissaadjies]]
:*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-struktuur-saadjie|Suid-Afrika-struktuur-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse struktuur saadjies]]
== Nuwe artikels ==
{{div col|colwidth=24em}}
* [[Inboekstelsel]]
* [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]]
* [[Buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika]]
* [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika]]
* [[Lys van diplomatieke missies in Suid-Afrika]]
* [[Wet op die Erkenning van die Onafhanklikheid van Namibië, 1990]]
* [[Jürgen Schadeberg]]
* [[Sjebeen]]
* [[Umqombothi]]
* [[Nigel Morgan]]
* [[George Bizos]]
* [[Danny Titus]]
* [[Tsotsi]]
* [[Sarafina! (1992 film)]]
* [[District 9]]
* [[Suid-Afrikaanse filmbedryf]]
* [[U-Carmen eKhayelitsha]]
* [[Slag van Soutrivier]]
* [[Jonas Gwangwa]]
* [[Amathole- beskermde seegebied]]
* [[Rubicon-toespraak]]
* [[Carl von Hirschberg]]
* [[Dawid Stuurman]]
* [[Xiaomei Havard]]
* [[Karima Brown]]
* [[Jimmy Abbott]]
* [[Aubrey Kruger]]
* [[Graeme Bloch]]
* [[National Union of South African Students]]
* [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]
* [[Koevoet (polisie-eenheid)|Koevoet]]
* [[Goue renoster van Mapungubwe]]
* [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021]]
* [[Parlementsgebou (Kaapstad)]]
* [[Simonstad-ooreenkoms]]
* [[David Benatar]]
* [[Carl Walter Meyer]]
* [[André Walters]]
* [[Dana Snyman]]
* [[Yu Chi Chan-klub]]
* [[Dana Niehaus]]
* [[Satanskoraal]]
* [[Mike Schüssler]]
* [[John Berks]]
* [[John Weston]]
* [[Barry Ronge]]
* [[Lionel Peterson]]
* [[Don Mattera]]
* [[Aggrey Klaaste]]
* [[Patrick Soon-Shiong]]
* [[Len Taunyane]]
* [[David Christiaan de Waal]]
* [[William Duncan Baxter]]
* [[Glenda Kemp]]
* [[Dennis East]]
* [[Dawid van Lill]]
* [[Mpho Phalatse]]
* [[Franci Swanepoel]]
* [[Leopold Scholtz]]
* [[Klimaatsverandering in Suid-Afrika]]
* [[Omgewingskwessies in Suider-Afrika]]
* [[Alois Hugo Nellmapius]]
* [[Drum (tydskrif)]]
* [[Mark Pilgrim]]
* [[Murunwa Makwarela]]
* [[Kgosientso Ramokgopa]]
* [[Stephanie Kemp]]
* [[Thapelo Amad]]
* [[Kirsten Neuschäfer]]
* [[Thabo Bester]]
* [[James Alexander]]
* [[Rob Hersov]]
* [[Guillaume Chenu de Chalezac]]
* [[WESSA]]
* [[Eusebius McKaiser]]
* [[Erik Holm]]
* [[Dricus du Plessis]]
* [[Michael Lapsley]]
* ''[[Scope]]''
* [[Nthato Motlana]]
* [[Hans van Heerden]]
* [[RISE Mzansi]]
* [[Eeben Barlow]]
*[[Televisie in Suid-Afrika]]
* [[Piet Meyer]]
* [[Klaas de Jonge]]
* [[Beurtkrag]]
* [[Suid-Afrikaanse energiekrisis]]
* [[Overvaal Stereo]]
* [[Change Starts Now]]
* [[Mbongeni Ngema]]
* [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)]]
* [[Peter Magubane]]
* [[Edwill van Aarde]]
* [[Kholeka Gcaleka]]
* [[Pip Freedman]]
* [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]]
* [[African Congress for Transformation]]
* [[Nasionale Vervolgingsgesag]]
* [[Build One South Africa]]
* [[Mapsixteen Civic Movement]]
* [[Dikwankwetla Party of South Africa]]
* [[Afrikaans 100-projek]]
* [[Suid-Afrika se regverdige energieoorganginvesteringsplan]]
* [[Veelpartyhandves]]
* [[Pan Africanist Movement]]
* [[Africa Restoration Alliance]]
* [[Dire Tladi]]
* [[Tyla]]
* [[Operation Dudula]]
* [[Abadin Tadia Tjoessoep]]
* [[People's Movement for Change]]
* [[Team Sugar South Africa]]
* [[Mike Procter]]
* [[John Hlophe]]
* [[Ian Cameron]]
* [[Hans Heese]]
* [[Valke (SAPD)]]
* [[Dingaan Thobela]]
* [[David de Lange]]
* [[Odile Harington]]
* [[Louis van Schoor]]
* [[Annelise de Vries]]
* [[Operasie Vula]]
* [[Koos van der Merwe]]
* [[Hylton Nel]]
* [[Danie Odendaal]]
* [[End Conscription Campaign]]
* [[Shifty Records]]
* [[Douw Steyn]]
* [[R.W. Johnson]]
* [[Ebrahim Rasool]]
* [[Barbara Masekela]]
* [[Brand Fourie]]
* [[Tshepisong]]
* [[Neil de Beer]]
* [[Tshidi Madia]]
* [[Jan Boland Coetzee]]
* [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]]
* [[Maxi Schoeman]]
* [[Kenny Kunene]]
* [[Lis Lange]]
* [[Katiso Molefe]]
* [[DJ Sumbody]]
* [[Brett Herron (politikus)]]
* [[Marianne Thamm]]
* [[Benjamin Mauerberger]]
* [[Madlanga-kommissie]]
* [[Groot Vyf-kartel]]
* [[G20-spitsberaad in Johannesburg 2025]]
* [[Mary de Haas]]
* [[Leonora van den Heever]]
* [[Lichtenstein-kasteel (Suid-Afrika)]]
* [[Brown Mogotsi]]
* [[William H. Andrews]]
* [[The Continent (digitale koerant)]]
* [[Gerald Olitzki]]
* [[DJ Warras]]
* [[Marius van der Merwe]]
* [[Paul O’Sullivan]]
* [[Francis Guthrie]]
* [[Clem Sunter]]
* [[Susan Lombaard]]
* [[Nicholas Haysom]]
* [[Percy Sieff]]
* [[Nathan Kirsh]]
* [[Ruan Fourie]]
* [[Johnny Davids]]
* [[Jan Wilkens]]
* [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]
* [[Abdul Minty]]
* [[Ina Paarman]]
* [[Rietvlei-vliegtuigongeluk (1943)]]
* [[Portchie]]
{{div col end}}
[[Kategorie:Wikipedia]]
[[Kategorie:Suid-Afrika|*]]
92wp2ddpt1aoqkwrh7kkr8com717k0t
Haarlemdam
0
311368
2910868
2891102
2026-06-12T09:10:27Z
Rooiratel
90342
Interne skakel
2910868
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Databoks}}
Die '''Haarlemdam''' is geleë in [[Haarlem, Wes-Kaap|Haarlem]], naby [[Uniondale]] in die [[Wes-Kaap]].
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wes-Kaap]]
nx08mjf8siasthf31v5gc0odhq44fuw
Mfolozirivier
0
369289
2910762
2905840
2026-06-11T12:42:45Z
JMK
649
+prent
2910762
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam = Mfolozirivier
|ander_naam =
|beeld = Natal province - descriptive guide and official hand-book (1911) (14574073508), Umfolozi River.jpg
|beeld_byskrif = Kaart van die rivier met sy sytakke en bolope
|oorsprong = saamvloei van die [[Swart-Mfolozirivier]] en die [[Wit-Mfolozirivier]]
|monding = via die [[St. Luciameer]], [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]]<br />[[Indiese Oseaan]]
|stroomgebied_lande = [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]]
|lengte =
|hoogte = 46 m
|monding_hoogte = 0 m
|afloop =
|stroomgebied = 11 000 km²
|duimdrukkerkaart = Suid-Afrika
|duimdrukkeretiketposisie = bokant
|duimdrukkerkaartgrootte = 250
|duimdrukkerkaartbyskrif =
|breedtegraad = 28
|breedtegraad_m = 23
|breedtegraad_s = 32
|breedtegraad_NS = S
|lengtegraad = 32
|lengtegraad_m = 25
|lengtegraad_s = 27
|lengtegraad_OW = O
}}
[[Lêer:ISS014-E-10809 - View of South Africa, Umfolozi.jpg|duimnael|regs|300px|'n Satellietbeeld van die benede-Mfolozi]]
Die '''Mfolozirivier''' (Umfolozi, Imfolozi, Umfeloos, Veloos) is 'n rivier in [[KwaZulu-Natal]].
== Rivierloop ==
Hierdie rivier ontspring by die samevloeiing van die [[Swart-Mfolozirivier]] en die [[Wit-Mfolozirivier]], op die suidoosgrens van die [[Hluhluwe-iMfolozipark]], by 28° 20′ 58″ suid en 31° 58′ 46″ oos. Dit is 43 km stroomop van die mond in die Maphelane-natuurreservaat, 'n deel van die [[iSimangaliso-vleilandpark]].
== Vrugbare grond ==
Dit vloei van wes na oos en het 'n [[opvanggebied]] van net oor die 11 000 km². Op die oewers word met [[katoen]], [[sisal]], [[beeste]] en [[bloekom|bloekombome]] geboer. Sedert 1911 word op die vrugbare grond op albei oewers [[suikerriet]] geplant. Swak boerderymetodes het tot erge erosie gelei sodat slik in die [[St. Luciameer]] aan die kus beland het. 'n Modderbank het in sy mond opgebou en normale getywerking verhoed. Daarom is die riviermonding in Mei 1951 gesluit en 'n kanaal gegrawe sodat die rivier sedert 1961 by 28° 23′ 7″ suid en 32° 25′ 31″ oos op sy eie in die [[Indiese Oseaan]] uitmond. Die nuwe monding is egter slegs enkele meters suid van die St. Luciariviermonding.
== Oorstromings ==
Die Mfolozi is meesal 'n rustige rivier wat deur moerasse met [[Fluitjiesriet|riete]] en [[papirus]] na die see vloei. Oorstromings in 1918 en weer in 1925 het egter tot lewensverlies en groot skade aan landerye en geboue gelei. Met die tropiese storm [[Domoina]] en in 1987 was dit weer die geval.
== Bibliografie ==
* Bate, G.C., A.K. Whitfield en A.T. Forbes: A review of studies on the Mfolozi estuary and associated flood plain, with emphasis on information required by management for future reconnection of the rivier to the St. Lucia system. wrc.org.za
* portfoliocollection.com
* [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00325-X}}
* Wannenburgh, Alf: The natural wonder of Southern Africa. Kaapstad: Struik, 1984. {{ISBN|0-86977-088-8}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Riviere in KwaZulu-Natal]]
6d3um07l7bh3bczn0qr5akzyjqlrae1
Nieverwisselbare item
0
369712
2910917
2906927
2026-06-12T11:15:58Z
Sobaka
328
2910917
wikitext
text/x-wiki
'n '''Nieverwisselbare item''' ('''NVI''') ([[Engels]]: ''non-fungible token'' - '''NFT''') is 'n unieke digitale identifiseerder wat op 'n [[blokketting]] aangeteken word en gebruik word om eienaarskap en egtheid te sertifiseer. Hulle bevat tipies verwysings na digitale lêers soos kunswerke, foto's, video's en klank. Omdat NVI's uniek identifiseerbaar is, verskil hulle van [[Kriptogeld|kriptogeldeenhede]] (wat vervangbaar is, vandaar die naam nie-vervangbare item), en gevolglik kan hulle nie gekopieer, vervang of onderverdeel word nie.<ref>{{Cite web |title=Definition of NFT |date=20 Julie 2023 |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/NFT |website=Merriam-Webster}}</ref> Hul eienaarskap kan deur die eienaar oorgedra word, wat NVI's toelaat om verkoop en verhandel te word.
Aanvanklik in 2017 as 'n nuwe klas beleggingsbate aangebied, het NVI-handel toegeneem van VS$82 miljoen in 2020 tot VS$17 miljard in 2021.<ref>{{Cite web |date=10 Maart 2022 |title=NFTs Hit $17B In Trading in 2021, Up 21,000% |url=https://www.pymnts.com/nfts/2022/nfts-hit-17b-in-trading-in-2021-up-21000/ |access-date=5 Mei 2022 |website=pymnts.com |language=en-US}}</ref> Die mark is soms vergelyk met 'n ekonomiese borrel of 'n [[Ponzi-skema]].<ref>{{Cite news |last=Hawkins |first=John |date=13 Januarie 2022 |title=NFTs, an overblown speculative bubble inflated by pop culture and crypto mania |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/nfts-an-overblown-speculative-bubble-inflated-by-pop-culture-and-crypto-mania-174462 |access-date=7 Mei 2022}}</ref> In 2022 het die NFT-mark ineengestort; 'n skatting in Mei 2022 was dat die aantal verkope met meer as 90% afgeneem het in vergelyking met 2021. Teen September 2023 het een verslag beweer dat meer as 95% van NVI-versamelings geen monetêre waarde gehad het nie.<ref name="Yang2023">{{cite news |last1=Yang |first1=Maya |title=The vast majority of NFTs are now worthless, new report shows |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/sep/22/nfts-worthless-price |access-date=26 September 2023 |work=The Guardian |date=22 September 2023}}</ref><ref name="Vigliarolo2023">{{cite news |last1=Vigliarolo |first1=Brandon |title=95% of NFTs now totally worthless, say researchers |url=https://www.theregister.com/2023/09/21/95_percent_nfts_worthless/ |access-date=26 September 2023 |work=The Register |date=21 September 2023 |language=en}}</ref>
==Gebruike==
Nieverwisselbare items word gebruik om verifieerbare digitale skaarsheid te skep, sowel as digitale eienaarskap, en die moontlikheid van bate-uitruilbaarheid op verskeie platforms te skep.<ref>{{Cite web|url=https://venturebeat.com/2019/04/16/enjin-is-creating-a-real-life-ready-player-one-and-its-powered-by-blockchain/|title=Enjin is Creating a Real-Life Ready Player One, and It's Powered by Blockchain|date=2019-04-16|website=VentureBeat|language=en-US|access-date=2019-08-14|archive-date=2019-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805104339/https://venturebeat.com/2019/04/16/enjin-is-creating-a-real-life-ready-player-one-and-its-powered-by-blockchain/|url-status=dead}}</ref> NVI's word in verskeie spesifieke toepassings gebruik wat unieke digitale items soos kripto-kuns, digitale versamelstukke en aanlyn-speletjies benodig.
[[Kuns]] was 'n vroeë gebruiker vir NVI's, en die [[blokketting]] in die algemeen, vanweë die vermoë om bewys te lewer van egtheid en eienaarskap van digitale kuns wat andersins die potensiaal vir massa-reproduksie en ongemagtigde verspreiding van kuns via die [[internet]] gehad het.<ref>{{Cite web|url=https://irishtechnews.ie/the-art-world-needs-blockchain/|title=The Art World Needs Blockchain – Irish Tech News|website=irishtechnews.ie|language=en-US|access-date=2018-05-02}}</ref> In Februarie 2021 begin 'n opgewondenheid toe die Amerikaanse digitale kunstenaar [[Mike Winkelmann|Beeple]] se werk "''Everydays. The first 5000 days''" die eerste NVI-kunswerk word wat in een van die grootste veilingshuise Christie's gelys word.<ref>{{cite news|URL=https://www.nytimes.com/2021/02/24/arts/design/christies-beeple-auction-blockchain-art.html |title=Beeple Brings Crypto to Christie's |publisher=NY Times |date=2021-02-25 |access-date=2021-02-25}}</ref> Hierdie [[collage]] van beelde is op 11 Maart 2021 vir VS$ 69,34 miljoen verkoop, wat dit die derde duurste kunswerk van 'n lewende kunstenaar maak.<ref name="christies">{{cite web |title=EVERYDAYS: THE FIRST 5000 DAYS |url=https://onlineonly.christies.com/s/first-open-beeple/beeple-b-1981-1/112924 |website=Christie's |access-date=11 Maart 2021}}</ref> In Februarie 2021 is die [[meem]]-[[animasie]] Nyan Cat op 'n internetmark verkoop vir VS$ 600 000.<ref>{{cite news|URL=https://www.nytimes.com/2021/02/22/business/nft-nba-top-shot-crypto.html |title=Why an Animated Flying Cat With a Pop-Tart Body Sold for Almost $600,000 |publisher=NY Times |date=2021-02-25 |accessdate=2021-02-28}}</ref>
Later het gewilde blokketting speletjies soos CryptoKitties gebruik gemaak van NVI's op die [[Ethereum]]-blokketting.<ref>{{Cite news|url=https://qz.com/1144169/the-ethereum-world-is-now-obsessed-with-breeding-cartoon-cats/|title=The Ethereum world is now obsessed with breeding cartoon cats|last=Wong|first=Joon Ian|work=Quartz|access-date=2018-05-02|language=en-US}}</ref> NVB's word gebruik om bates in die spel voor te stel, en word deur die gebruiker beheer, in plaas van die speletjie-ontwikkelaar.<ref>{{Cite news|url=https://venturebeat.com/2017/12/04/cryptokitties-shows-everything-can-and-will-be-tokenized/|title=CryptoKitties shows everything can — and will — be tokenized|date=2017-12-04|work=VentureBeat|access-date=2018-05-02|language=en-US|archive-date=2021-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226135045/https://venturebeat.com/2017/12/04/cryptokitties-shows-everything-can-and-will-be-tokenized/|url-status=dead}}</ref> Hierdeur kan die bates op derdepartymarkte verhandel word sonder toestemming van die speletjie-ontwikkelaar.
== Standaarde ==
Spesifieke bewysstandaarde is geskep om die gebruik van 'n blokketting in speletjies te ondersteun. Dit sluit die Ethereum ERC-721-standaard van CryptoKitties in, en die meer onlangse ERC-1155-standaard.<ref>{{cite web |last1=Volpicelli |first1=Gian |title=The bitcoin elite are spending millions on collectable memes |url=https://www.wired.co.uk/article/crypto-art-nft |website=Wired UK |date=24 Februarie 2021}}</ref>
===ERC-721 Standaard===
ERC721 was die eerste standaard vir die voorstelling van nie-vervangbare digitale bates. ERC721 is 'n oorerflike standaard vir 'n vaste kontrak, wat beteken dat ontwikkelaars maklik nuwe ERC721-voldoende kontrakte kan skep deur dit uit die OpenZeppelin-biblioteek in te voer.<ref>{{cite web|URL=https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-721 |website=Ethereum Improvement Proposals |title=EIP-721: ERC-721 Non-Fungible Token Standard |access-date=2021-02-28}}</ref>
===ERC-1155 Standaard===
ERC1155 bring die idee van semi-vervangbare na die NVI-wêreld, sowel as 'n versameling van ERC721-funksionaliteite, wat beteken dat 'n ERC721-bate met ERC1155 geskep kan word. <ref>{{cite web|URL=https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-1155 |website=Ethereum Improvement Proposals |title=EIP-1155: ERC-1155 Multi Token Standard |access-date=2021-02-28}}</ref>
==Groei en hoofstroom-aantrekkingskrag==
Nie-vervangbare bewyse het die eerste keer gewild geraak toe CryptoKitties viraal geword het<ref>{{Cite news|url=https://qz.com/1145833/cryptokitties-is-causing-ethereum-network-congestion/|title=CryptoKitties is jamming up the ethereum network|last=Wong|first=Joon Ian|work=Quartz|access-date=2018-05-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-12-04/cryptokitties-quickly-becomes-most-widely-used-ethereum-app|title=CryptoKitties Mania Overwhelms Ethereum Network's Processing|date=2017-12-04|work=Bloomberg.com|access-date=2018-05-10|language=en}}</ref> en daarna 'n belegging van $ 12,5 miljoen ingesamel het. <ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2018/03/20/cryptokitties-raises-12m-from-andreessen-horowitz-and-union-square-ventures/|title=CryptoKitties raises $12M from Andreessen Horowitz and Union Square Ventures – TechCrunch|website=techcrunch.com|language=en-US|access-date=2018-05-07}}</ref> RareBits, 'n mark en ruil vir nieverwisselbare items, het 'n belegging van VS$ 6 miljoen ingesamel.<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2018/04/19/rare-bits-crypto-marketplace/|title=Crypto-collectibles and Kitties marketplace Rare Bits raises $6M – TechCrunch|website=techcrunch.com|language=en-US|access-date=2018-05-07}}</ref> Gamedex, 'n versamelplatform vir versamelbare kaarte wat deur NVI's moontlik gemaak is, het 'n VS$ 800 000-saadronde ingesamel.<ref>{{Cite web|url=https://techstartups.com/2018/07/16/blockchain-startup-gamedex-raises-0-8-million-seed-round-build-platform-digital-collectible-card-games-like-pokemon//|title=Blockchain startup Gamedex raises $0.8 million seed round to build platform for digital collectible card games like Pokemon – TechStartups|website=techstartups.com|language=en-US|access-date=2018-05-07}}</ref> Decentraland, 'n virtuele wêreld wat op blokketting gebaseer is, het VS$ 26 miljoen ingesamel in 'n aanvanklike kriptobewysaanbod<ref>{{Cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-06-12/making-a-killing-in-virtual-real-estate |title=Making a Killing in Virtual Real Estate |last=Russo |first=Camilla |date=2018-06-12 |work=Bloomberg |access-date=2018-09-05}}</ref> en het vanaf September 2018 'n interne ekonomie van VS$ 20 miljoen gehad.<ref>{{Cite news |url=https://www.marketwatch.com/story/people-are-making-more-than-500-buying-property-that-doesnt-actually-exist-2018-09-04 |title=People are making more than 500% buying property that doesn't actually exist |last=Hankin |first=Aaron |date=2018-09-04 |work=MarketWatch |access-date=2018-09-05 |language=en-US}}</ref> [[Nike]] het 'n patent vir sy blokketting-gebaseerde NVI-hardloopskoene genaamd ''CryptoKicks''. <ref>{{Cite web|last=Beedham|first=Matthew|date=2019-12-10|title=Nike now holds patent for blockchain-based sneakers called ‘CryptoKicks’|url=https://thenextweb.com/hardfork/2019/12/10/nike-blockchain-sneakers-cryptokick-patent/|access-date=2020-12-23|website=Hard Fork {{!}} The Next Web|language=en-us}}</ref> 'n Duitse konseptuele kunstenaar het die opspraak rondom NVI kuns vergelyk met die 17de-eeuse Tulpmania en 'n enkele deursigtige [[pieksel]] te koop aangebied om sy punt te maak.<ref>Max Haarich, https://1e9.community/t/historisch-oder-hysterisch-der-neue-hype-um-nft-kunst-auf-den-punkt-gebracht/9363 , ''Historisch oder hysterisch? Der neue Hype um NFT-Kunst auf den Punkt gebracht'',2021-02-28, Besoek op 2021-03-01</ref>
Die album ''When You See Yourself'' van Kings of Leon sal die eerste musikale album wees wat as 'n nieverwisselbare item versprei word.<ref>{{cite news|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/kings-of-leon-when-you-see-yourself-album-nft-crypto-1135192/|title=Kings of Leon Will Be the First Band to Release an Album as an NFT|date=3 Maart 2021|author=Samantha Hissong|publisher=Rolling Stone}}</ref> In Februarie 2021 het die musikant Grimes ongeveer VS$ 6 miljoen se digitale kuns op Nifty Gateway verkoop.<ref>{{Cite web|last=Kastrenakes|first=Jacob|date=2021-03-01|title=Grimes sold $6 million worth of digital art as NFTs|url=https://www.theverge.com/2021/3/1/22308075/grimes-nft-6-million-sales-nifty-gateway-warnymph|access-date=2021-03-04|website=The Verge|language=en}}</ref>
Gedurende Maart 2021 het die kunstenaar Norman O’Flynn en die galery Worldart in [[Kaapstad]] die eerste [[Suid-Afrikaanse]] kunstenaar en instelling geword om die kunsmark te betree met ’n nieverwisselbare item - kunswerk.<ref>Laetitia People, Kunswêreld gons oor NFT-kunswerk, Beeld, 18 Maart 2021. https://www.netwerk24.com/Vermaak/Kuns/kunswereld-gons-oor-nft-kunswerk-20210317</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{Kriptogeld}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Rekenaarnetwerke]]
[[Kategorie:Kriptografie]]
qoo0ufxqt4cs2luyti6qcfexft06luz
Joachim Nikolaus von Dessin
0
384478
2910779
2909996
2026-06-11T16:26:37Z
CommonsDelinker
1161
"J_N_von_Dessin_Plaque.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Krd|Krd]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Blue plaques in Cape Town|]]
2910779
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Dessin-Wappen 1840.PNG|duimnael|Von Dessin familiewapen]]
'''Joachim Nikolaus von Dessin''' (* 1704 in [[Rostock]]; † [[18 September]] [[1761]] in [[Kaapstad]])
<ref name="heeselombard1989.bl.64">Heese, J.A. & Lombard, R.T.J. 1989. ''Suid-Afrikaanse geslagregisters''. Deel 2, D-G. Pretoria: RGN, bl. 64</ref><ref name="Tyrrel-Glynn">Tyrrell-Glynn, W. 1968. "Von Dessin". In: De Kock, W.J. (hoofred.). ''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek''. Deel I. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, pp. 899 - 890.</ref><ref>Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 141,156</ref> word deur die bemaking van sy 3 856 boekdele<ref name="Delmas.2010" /><ref name="Boëseken1985.74" /> (insluitend 9 atlasse en 72 manuskripte)<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.89">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 89]</ref> en ander rariteite (''Dessiniarium'') aan die [[NG Kerk]] (Kaapse Kerk), soos in sy testament bemaak op 2 Julie 1761,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref>[https://dbnl.org/tekst/aa__001biog05_01/aa__001biog05_01_0281.php A.J. van der Aa. 1858. ''Biographisch woordenboek der Nederlanden''. Deel 4. Haarlem: J.J. van Brederode]</ref> onthou as die grondlegger van die Suid-Afrikaanse openbare [[biblioteek]]. Sy "herebiblioteek" was die grootste versameling boeke in die Kaapstad van die 18de eeu, en vorm die kern waaromheen die hele Suid-Afrikaanse biblioteekwese ontwikkel het.<ref name="vanwyk1961">[https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA0018229X_1280 Van Wyk, C.B. 1961. Die geskiedenis van die eerste openbare biblioteek in Suid-Afrika. ''Historia'' 6 (4): 288-290.]</ref>
== Lewensoorsig ==
=== Grootwordjare: uit en weer tuis ===
Joachim Nikolaus von Dessin is in 1704 te Rostock gebore uit 'n ou Mecklenburgse aristokratiese familie.<ref name="Bax1970.7">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 7]</ref><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 18</ref><ref name="Spohr.1968.141" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Delmas.2010" /> Hy was die oudste van twee seuns<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Spohr.1968.141.142">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 141–142)</ref> van Christian Adolf von Dessin en Margaretha Elisabeth (née Von Hünemörder)<ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Spohr.1968.141">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 141)</ref> wat in 1702 getroud is.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /> Sy broer, August Christian, is op 15 Januarie 1706 gedoop.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.141.142" /> Sy vader was 'n offisier (die Duitse bronne gee ''Kapitän'' of ''Hauptmann'') in diens van koning Karel XII van Swede.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.141" /><ref name="Mullen.1976.79" /> In 1716, toe Joachim twaalf jaar oud was, sterf sy moeder.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /> Sy vader word krygsgevange geneem en leef in 1718 as “Gevangene op Parool” in Rostock; wat totale verarming vir die gesin meebring.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.142">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 142)</ref> Sy vader tree dieselfde jaar wel in sy tweede huwelik<ref name="Wendland1965.63" /> met Catharina Juliana von Klinkowström (oorlede 1739).<ref name="Mortiz.1935" />
Joachim Nikolaus verlaat reeds vroeg die ouerhuis.<ref name="Mortiz.1935" /> Een bron vermeld die Markgravin van Brandenburg ('n Pruisiese prinses) het haar oor die 13-jarige ontferm.<ref name="Wendland1965.63" /> Gewoonlik word slegs genoem Von Dessin het as 13-jarige tot die hofhouding toegetree, waar hy as page (hofknaap)<ref name="Tyrrel-Glynn" /> gewerk het vir die Markgraaf Albert Friedrich von Brandenburg, 'n neef van Koning Frederik I Pruise, en hoe hy later sy skoolopleiding ontvang het aan die Koninklike Joachimsthaler Gimnasium in Berlyn.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.142" /><ref name="TanapC99.2.16">[http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23026 Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa. C. 99 pp. 2-16] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210819204357/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23026 |date=19 Augustus 2021 }} (kyk voetnota)</ref>
Ondertussen sit Joachim se vader in 'n versoekskrif (12 Augustus 1718) aan die Hertog Leopold von Mecklenburg sy benarde situasie uiteen. Sy oudste het wel as page tot die koninklike hof van Pruise toegetree, en nog net hier en daar skort iets met sy onderhoud. Sy jongste seun het hy in die sorg van 'n plattelandse predikant gelaat, maar dié knaap is egter op die afdraande pad, tot groot verdriet en kommer van die vader, en juis daarom vind hy troos in sy oudste seun se goeie gedrag en vooruitgang.<ref name="Mortiz.1935" />
Christian Adolf von Dessin skryf op 12 April 1721 aan sy swaer Joachim Otto von Hünemorder oor die vordering en vooruitgang wat sy 17-jarige seun nou maak. En dit strek hom, as vader, tot “eer, vreugde en vertroosting”. Nie alleen is Joachim Nikolaus von Dessin vlytig en deur almal geliefd nie, maar hy is ook goed onderleg in Frans en Latyn.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.142" />
Christian Adolf von Dessin sterf in 1722.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Immelman1968.19">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 19</ref>
[[Otto Mentzel]] (wat Von Dessin later weer in die Kaap sou raakloop) onthou sy skoolmaat en tydgenoot<ref name="Tyrrel-Glynn" /> in sy reisbeskrywing so:<ref name="Mentzel1785" />
{| class="wikitable"
! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Duits
! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans (Immelman-vertaling)<ref name="Immelman1968.18" />
|-
| Ich habe ihn von Jugend auf gekannt. Er ist Anno 1720, mein Coætanus und Schulkamerad bei einem Professor des Joachimthalschen Gymnasii in Berlin, Namens Wencko, einem ehemaligen Jesuiten gewesen, welcher außerhalb dem Gymnasio eine Privat Kostschule heilt. Damals trug dieser Herr Dessin die Livree der Marggräfin Albrecht Königl. Hoheit, und es hieß, diese Prinzeßin wolte ihn studiren lassen; Allein nach Höchstdero seligem Absterben, mochte er wohl sein Unterkommen nicht gefunden haben; denn er war bald und noch sehr jung nach Afrika gegangen, […] || Ek ken hom al van my jeug af. In 1720 was hy my tydgenoot en skoolmaat in die Joachim-Gymnasium in Berlyn onder 'n bejaarde Jesuïet, professor Wencke, wat buiten die gimnasium 'n privaat kosskool bestuur het. Von Dessin het destyds die livrei gedra van H.K.H. die markgravin Albrecht, d.w.s. hy is op koste van die Prinses opgevoed. Dit skyn egter dat hy ná haar afsterwe geen pos aan die hof gekry het nie, want kort daarna, toe hy nog bloedjonk was, het hy na Afrika vertrek.
|}
Nog nie, want Von Dessin maak in hierdie jare nou eers sy opgang by die Brandenburgse Hof. Hy word in 1723 tot kamerjonker (of kamerheer)<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /> benoem<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143" /> Hy verlaat egter die diens in 1725 en keer na Mecklenburg terug, en leef daar vir ’n rukkie op die erfenissie wat sy moeder gelaat het.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 143)</ref>
Daarna gaan hy amptelik op 7 November 1726, as “Jochem Niclaesz Dessin” in die boeke, as soldaat in diens van die V.O.C., op die ''Ketel'' aan boord in Amsterdam; ingeskryf teen 'n gasie van nege gulden per maand.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143" /><ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/index/nt00444/ca475916-c864-11e6-9d8b-00505693001d Nationaal Archief: VOC: Opvarenden, Voornaam opvarende: Jochem]</ref>
Iets oor die skip self:
Die ''Ketel'' is in 1721 op die Rotterdamse skeepswerf gebou, en vir hierdie vaart gebruik deur die Kamer van Amsterdam. Die skipper agter die stuur is Jacobus Toorn (of Jakob Thoorn).<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/index/nt00444/ca45b084-c864-11e6-9d8b-00505693001d Nationaal Archief: VOC-opvarenden – Jacobus Toorn]</ref> Hy vertrek uit [[Texel]] op 7 November 1726, maar moes blykbaar omdraai, want die skip is vir 'n week lank, vanaf 21 November tot 28 November 1726, terug in Texel. Vier seeliede het gedros, en een soldaat het matroos geword. Die skip het ook in Engeland aangedoen by Portsmouth vanaf 5 Desember tot 19 Desember 1726.<ref name="huygensvoyage2675.2">[http://resources.huygens.knaw.nl/das/detailVoyage/93757 Details of voyage 2675.2 from Texel to Batavia]</ref><ref name="vanwyk1961" /> Uiteindelik kom die skip in die Kaap aan op 16 April 1727, waar Von Dessin voet aan wal sit,<ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Wendland1965.63">[https://www.carolinum.de/wp-content/uploads/042_sommer65.pdf Wendland, W. 1965. Joachim Nikolaus von Dessin. ''Carolinum'' 28(42) Sommer. S. 63]</ref><ref name="Mullen.1976.79">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):79</ref><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Spohr.1968.146">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 146)</ref> vertrek presies 'n maand later uit die Kaap op 16 Mei 1727 en kom in Batavia aan op 24 Julie 1727.<ref name="huygensvoyage2675.2" /> Die reis vanaf Texel tot in die Kaap het dus 160 dae geduur, oftewel 5 maande, 1 week en 2 dae.
Die ''Ketel'' vertrek eers weer op 26 Oktober 1727 uit Batavia, kom in die Kaap aan op 26 Januarie 1728, vertrek weer op 9 Februarie 1728 uit die Kaap, en kom in Goeree op 14 Junie 1728 aan.<ref>[http://resources.huygens.knaw.nl/das/detailVoyage/97545 Details of voyage 6714.2 from Batavia to Goeree]</ref> Vergeleke met die vaart tussen Texel en die Kaap, het die terugreis vanaf die Kaap na Goeree dus 126 dae, oftewel 4 maande en 5 dae geduur.
=== 'n Nuwe lewe aan die Kaap ===
==== Die besluit ====
Dit bly 'n raaisel waarom Von Dessin so 'n radikale besluit geneem het. Om jou uitmuntende geleerdheid en adellike hoflewe as kamerjonker én edelman sommerso te verruil vir 'n hoogs primitiewe bestaan in 'n vreemdelingelegioen, gewoonlik ook nog bevolk deur die jongmans uit 'n armoedige agtergrond,<ref name="Delmas.2010" /> het mense met rede laat gis.<ref name="Spohr.1968.143" /> Van die geskiedskrywers het 'n paar skote in die donker gewaag, wat geeneen deur bepaalde bewyse gestaaf word nie.<ref name="Tyrrel-Glynn" />
Mentzel voer aan die dood van die Markgravin (sy beskermvrou) het 'n doodloopstraat of uitsigloosheid vir verdere bevordering, opvoeding, ontwikkeling en toekomsmoontlikhede aan die Brandenburgse vorstehuis beteken.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Wendland1965.63" /> Dit bly 'n moontlikheid, al is dit dan ook nie dadelik, soos Mentzel in sy reisbeskrywing beweer het nie.
Ander voer aan die jongman se Wanderlust en avontuurlus/-sin was te groot vir hierdie klein, eng, vervelige, voorspelbare en bekrompe Duitse vorstehuisie, wat tog net sy vooruitgang sou strem.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Spohr.1968.143" /><ref name="Mullen.1976.79" /> Al het die Goue Eeu reeds 'n paar dekades tevore oorgewaai, is Amsterdam steeds dié trekpleister vir avontuurlustige jongmense, wat gelok is deur verhale van “fabelagtige rykdom van die Verre Ooste”.<ref name="Immelman1968.19" /> Die soldatelewe sien wel bietjie anders daaruit.
In dieselfde asem kon die armoede tuis (deur sy vader se gevangesetting) hom na die welvarender Holland gedryf het.<ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143" /> Dit was niks ongewoon van sy verarmde standgenote om, net soos hy, by die V.O.C. 'n skoon lei te begin nie. Maar om soldaat te wees, het egter wel beteken jy behoort tot die laagste stand onder die aangesteldes van hierdie Hollandse maatskappy,<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.143" /> “die voorspoedigste en grootste handelsonderneming van die eeu.”<ref name="Immelman1968.19" />
Van die ou geskiedskrywers beweer selfs Joachim Nikolaus von Dessin was in 'n tweegeveg betrokke,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Spohr.1968.143" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Mortiz.1935" /> of 'n geskil<ref name="Delmas.2010" /> en het op die vlug geslaan, maar hierdie stelling word as versinsel beskou.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Immelman1968.19" /> Daar bestaan geen dokument wat hierdie bewering staaf nie.<ref name="Immelman1968.19" /> Toe 'n hofsaak buitendien tussen die Von Dessins en die Von Ketelhodts oor erfgrond tien jaar later woed, sou die teenparty ongetwyfeld hierdie puntjie kon opgehaal het. Al wat die Von Ketelhodts egter van Joachim Nikolaus von Dessin af weet, is dat hy nuwe heenkome in Holland gaan soek het toe sy erfgeldjies opgedroog het.<ref name="Mortiz.1935" /> Opvallend genoeg is dit wel sy oom, Joachim Christian von Dessin, wat in 1704 in 'n tweegeveg in Hongarye gesneuwel het.<ref name="Mortiz.1935" />
==== Sosiale opgang ====
Solank [[Pieter Gysbert Noodt]] goewerneur van die Kaap was, dien Von Dessin nog as soldaat.<ref name="Immelman1968.19" />
Met die afsterwe van die goewerneur in 1729 ontdek die owerheid blykbaar Von Dessin se verborge talente: hy word in daardie jaar van sy militêre diens vrygestel en benoem tot klerk by die Sekretariaat van Justisie teen 20 gulden per maand.<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="TanapC99.2.16" /> 'n Ander bron voer aan hy het gewoon die assistent van die sekretaris van die raad van justisie geword. <ref name="Tyrrel-Glynn" />Uiteindelik kom sy kennis van [[Latyn]] tot sy reg: hy sit sy studies nauurs voort en later praktiseer hy as notaris vir byverdienste;<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.64" /> die talryke (meer as 300) regsboeke in sy biblioteek getuig daarvan.<ref name="Immelman1968.20">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 20</ref>
Op 10 Desember 1730 is hy met Christina Ehlers (gebore 1703 in die Kaap) getroud; sy is die dogter van die meesterbakker/bakkersbaas Christian Ehlers en Barbara de Savoye.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=4_kDYVFlFU0C&pg=GBS.PA204&hl=en_ZA De Villiers, C.C. 1893. Ehlers. In: ''Geslacht-Register der Oude Kaapsche Familien. Deel 1 - A tot J.'' Kaapstad: Van de Sandt de Villiers, p. 204]: "Christina, gehuwd 10 December 1730 met Joachim Nicolaas van Dessin, van Rostok."</ref><ref name="vanwyk1961" /><ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="TanapC82.104.106" /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Immelman1968.19.20">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 19-20</ref>
Christian Ehlers (ook gespel Christiaan Eelers) het net soos Von Dessin ook as soldaat van Duitse afkoms<ref name="Wendland1965.64" /> in die Kaap aangekom, in 1697 vryburger geword en vanaf 1700 meesterbakker geword,<ref name="Spohr.1968.147">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 147)</ref> maar is in 1704 oorlede.<ref name="TanapC82.104.106" />
Barbara Theresia de Savoye is 1673 in Gent gebore.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.64" /> Sy is die dogter van Hugenootstamvader Jacques de Savoye en Marie Madeleine le Clercq van Tournai (of: Tournay), wat per skip, die ''Oosterlandt'', in 1688 na die Kaap gekom het. Ná haar eerste man se afsterwe in 1704, trou sy met Elias Ki(e)na van Amsterdam in 1706. Barbara is in 1729 oorlede, dus, vóór die troue van die egpaar Von Dessin.<ref>Botha, C.G. 1939. ''Die Kaapse Hugenote''. Vertaling: Malherbe-Leliveld, M. Kaapstad: Nasionale Pers. pp. 106-107</ref><ref name="TanapC82.104.106">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22768 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 82, pp. 104-106. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821125003/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22768 |url-status=dead }}</ref> Barbara Theresia de Savoye was duidelik 'n vermoënde vrou, as mens haar testament deurlees wat sy aan haar twee volwasse kinders (van Ehlers) en drie minderjarige kinders (van Kina) bemaak het. Gemeet aan haar slawe en lyfeienes, het 'n huis, 'n erf, "plaats ofte hoffstede" (dus, 'n [[plaas]]) met lewende hawe, maar ook heelwat implemente van die bakkery aan haar behoort.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5%2E22a |title=Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa: 6 Januarij 1729 |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=22 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822083743/http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22a |url-status=dead }}</ref> Daarbewens het sy ook diere en plaasimplemente op haar seun se plaas besit.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22b |title=Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa: MOOC8/5.22b 16 Januarij 1729 |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=22 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822083742/http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22b |url-status=dead }}</ref> Maar Christina Ehlers self het hoofsaaklik net linnegoed, eetgerei, 'n bed, 'n katel en 'n slavin geërf.<ref>[http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22c Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa: MOOC8/5.22c 6 Februarij 1729]</ref>
Op die vraag waarom 'n edelman met geleerdheid (slegs enkeles aan die Kaap was goed toegelê in die Latyn en Frans) hom met die dogter van 'n eenvoudige bakker sou bemoei (sowel haar biologiese as stiefvader was bakkers), glo van die biograwe Von Dessin het sy pad na sosiale opgang in die Kaap ingetrou. Hy was in 1730 immers maar oor net meer as 'n jaar lank 'n klerk by die Sekretariaat van Justisie,<ref name="Spohr.1968.147" /> die aantal hubare vroue aan die Kaap van Europese afkoms kon mens op jou vingers tel (daar was ook geen adellikes onder hulle te kus en te keur nie), en bowendien was hierdie familie reeds goed ingesete, en toebedeel met aansienlike grondbesit.<ref name="Spohr.1968.147" /> Hierdie sterk familiebande sal tot sy voordeel strek.
Selfs uit die graf kon die invloedryke “skoonvader”, Elias Kina (ook 'n broodbakker sedert 1712 vir verbygaande skepe,<ref name="TanapC37.46.63">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22027 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 37, pp. 46-63. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821125010/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22027 |url-status=dead }}</ref> in 1714 oorlede) Von Dessin toegang bied tot die regte kringe en sosiale opgang moontlik maak.<ref name="Mortiz.1935" /> Kina was voorheen 'n intieme vriend van Adam Tas.<ref name="Immelman1968.20" /> Von Dessin se vrou se bloedverwante of aangetroude familie, soos die De Savoyes, Kinas, d’Aillys en Rheniusse was koloniste van aansien.<ref name="Immelman1968.22" />
In 1731 doop die egpaar Von Dessin hul enigste kind en dogtertjie Barbara Theresia von Dessin,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="Mullen.1976.79.80">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):79-80</ref><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="vanwyk1961" /> wat op 16 Desember 1731 gebore is.<ref name="heeselombard1989.bl.64" />
Oor presies wanneer Von Dessin tot boekhouer bevorder is in die V.O.C., heers daar geen eenstemmigheid nie: een voer 1733 aan,<ref name="Immelman1968.19" /> maar dit blyk eerder 1735 is die juiste jaartal.<ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="TanapC99.2.16" /> In die kladnotule van 21 Junie 1735 staan daar: "Dessein tot boekhouder à ƒ30 gevordert."<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23022 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 98, pp. 74-78. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821135528/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23022 |url-status=dead }}</ref>
Na meer as 10 jaar ná sy aankoms beklee hy die belangrike pos van Sekretaris van die Weeskamer,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Coetzee1968.409">Coetzee, P.C. 1968. Die Afrikaner en die Biblioteek. In: Pienaar, P. de V. (red.). ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk. p. 409</ref><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.80">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):80</ref><ref name="Spohr.1968.147" /> teen nog 30 gulden per maand.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.147" /> Op 24 Desember 1737 het Von Dessin die eed afgelê.<ref name="tanap23112">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23112 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 105, pp. 21-26. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=18 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818153154/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23112 |url-status=dead }}</ref> Vergeleke met die karige soldy waarmee hy begin het en vir twee jaar (108 gulden per jaar) sedert sy aankoms moes tevrede wees, is sy salaris as beampte heel skaflik. As assistent styg sy inkomste vanaf 240 gulden per jaar geleidelik tot op 360 gulden per jaar.<ref name="Spohr.1968.147" /> In 1743/1744 is hy, met behoud van hierdie pos, deur die Kommissaris baron G.W. van Imhoff bevorder tot onderkoopman<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Bostoen.1996." /> teen 40 gulden per maand, dus 480 gulden per jaar.<ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref>[http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23376 Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 123, pp. 94-138]</ref> Daar is egter sedert 1740 reeds aansoek gedoen om bevordering tot hierdie posisie.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23189 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 113, pp. 94-103. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821154837/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23189 |url-status=dead }}</ref> Toe die goewerneurgeneraal Gustaaf Willem van Imhoff in Februarie 1743 by die Kaap aandoen, het Von Dessin sy kans waargeneem om bevordering te vra tot die rang "onderkoopman", met behoud van die ander pos, wat die volgende jaar ook toegestaan is.<ref name="Mortiz.1935" /> Die rang self was eintlik onbelangrik, en daar was geen beperkte hoeveel mense wat hierdie rang mag hê nie, maar dit is vir onkreukbaarheid en verdienstelikheid beloon.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="Wendland1965.64" />
Von Dessin het egter nie alleen kantoorwerk gedoen nie. Hy het hom ook in die handel begewe, soos die baie ander koloniste. Sy huis is beskikbaar gestel vir inwoning of huisvesting aan skeepsoffisiere en reisigers, wat tot maande kon vertoef (en hy het handelskorrespondente met wie hy goed bevriend was gevra om 'n goeie woordjie vir hom te doen onder hul kennisse). Loonorders van Kompanjiesdienare kon teen 'n vaste wisselkoers aan die Kaap opgekoop word en in Nederland teen 'n hoër koers ingekasseer word, wat 'n wins gelewer het.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Immelman1968.20" />
Von Dessin se eintlike welgesteldheid is nie te vinde by die salaris wat die V.O.C. aan hom betaal het nie. Dit kan eerder toegeskryf word aan die handel, spekulasie, die notarispraktyk, deur herberg te verskaf, en teen die laat vyftigerjare het Von Dessin verskeie huurhuise besit en geld op verband uitgesit. Lewende hawe soos beeste, skape en varke wat hy besit het, het op vriende se plase gewei.<ref name="Immelman1968.21">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p.21</ref>
Samevattend kan gesê word Von Dessin het vinnig opgang gemaak danksy 'n goeie opvoeding, intelligensie, aanpassingsvermoë (wat sy beheersing van Nederlands insluit),<ref name="Immelman1968.20" /><ref name="Wendland1965.65" /> 'n gunstige huwelik, goeie kontakte en die opbou van 'n ruim portefeulje.<ref name="Bostoen.1996." />
Maar dan was daar ook die twee erfporsies van familielede wat hierby ingereken moet word, wat die uitkoms was ná 'n lang en uitgerekte hofsaak in Duitsland.
=== Die hofsaak ===
In 1731 erf Von Dessin by sy grootmoeder van vaderskant. Sy sterf as weduwee en hofdame (“Hofmeisterin”) van Worgewitz in Plön.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter.'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 149</ref>
In 1737 begin 'n lang en uitgerekte hofsaak wat tot 1754 sal voortduur.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" />
Reeds in 1745 het Von Dessin gehoor dat sy oom, die luitenant (uit diens) Joachim Otto von Hünemörder, voorheen die besitter van drie landgoedere (Fiensdorf, Alversdorf en Harmsdorf) gesterf het. Op 26 Mei 1745 het Von Dessin, as susterskind van die afgestorwene, deur die prokureur van sy broer (dr. Andreas Vogel, van Rostock) ook aanspraak op die boedel gemaak. Die antwoord van sy verteenwoordiger is op 12 Junie 1746 aan hom geskryf, maar kom eers teen die einde van die jaar in die Kaap aan. Nou juis op daardie oomblik was Von Dessin as kommissaris op sy diensreis/uitgebreide inspeksietoer na die binneland; hy keer eers teen einde April 1747 terug Kaap toe. In Oktober 1747 besoek sy broer (August Christian) hom in die Kaap om hierdie erfsaak te bespreek. August Christian vertoef tot 28 April 1748 en keer weer terug Duitsland toe.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.148">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter.'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 148</ref>
Van die boedel sou August Christian egter nie 'n reaal of 'n penning te siene kry nie, want hy sterf in 1753, min of meer 'n jaar vóór die hofgeding uiteindelik in 1754 tot 'n einde kom, en daar met die Von Ketelhodts (wat die alleenreg wou hê op hul vader se landgoedere) tot 'n vergelyk gekom is.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" />
Nietemin bemaak Von Dessin op 2 Julie 1761 aan sy broer die volgende:<ref name="Bouwstoffen" />
{{cquote|
eene som van 2000 Rijkx. voorts nog de „Hunemulderse en Schaakse erffenisse”, die, door † van mijn' oom en moeye van moederszijde uit voorm. Hertogdom Mecklenb., rechtmatig aanbestorven en thans nog onder frivole cavellatien van mijn neef den heer v. Keetelhoed berustende, die sedert vele jaren dies afleveringe door veele onreedelijke uitwegen heeft gezocht, zoodat ik deswegens tot verkrijging dier erffenisse heb moeten aanstellen en qualificeren, den heer Jan George Burgman dr. en profr, te Rostock enz.
}}
Dit is onduidelik of ''moeye'' die vervorming van ''moei'' is, die ou Nederlands vir ''tante'', in die enkelvoud. ''Moeye'' kan egter ook die meervoud wees, vir ''moeien'' (dus, ''tantes''), waarvan die slot –n moontlik nie in die spreektaal uitgespreek word nie.
Nou verskil die bronne: volgens die een bron is Joachim Nikolaus von Dessin altesaam 3 000 riksdaalders toebedeel;<ref name="Mortiz.1935" /> 'n ander vermeld slegs 2 000 riksdaalders.<ref name="Spohr.1968.149" /> Maar albei is dit eens: 1 000 hiervan laat hy aan sy skoonsuster (Luise Sophia von Kalkreuther, nou weduwee ná August Christian se afsterwe)<ref name="Spohr.1968.149" /> reeds in 1758 na.<ref name="Mortiz.1935" />
Die res van sy erfporsie hou die opvolger van dr. Vogel, by name notaris en die burgemeester, dr. Johann Georg Burgmann, van Rostock, sommer vir homself. Hiervan was Von Dessin, woonagtig in Kaapstad, natuurlik salig onbewus.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" /> Sy onkunde spreek boekdele in sy testament, waarin hy die heer Ketelhodt beskuldig dat sy erfgeld "onder frivole cavellatien" van hom weerhou is.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" />
Asof hierdie onkunde in sy testament nie duidelik, tragies en ironies genoeg is nie, bedank hy boonop in 1758, per brief, op oordrewe wyse en met die hoogste titulatuur en dienspligtigheid die einste dr. Burgmann, uit pure verligting dat die hofsaak uiteindelik verby is, met die woorde: ''Ew. HochEdel-gebohr. werden mich hierdurch Zeitlebens zum höchsten verpflichten, und mir endlich erlauben, daß nebst schuldigster Empfehlung mit Offerte meiner Person mich nenne, HochEdelgebohrner, Hochgeehrtester Herr Doktor Ew. HochEdelgebohrn. verschuldigster Diener J. N. von Dessin.''<ref name="Mortiz.1935" />
Maar nog is het einde niet. Op 26 Februarie 1762 stuur die weesmeester 'n kopie van die 1761-testament (Joachim von Dessin se laaste testament) en aanwysings van die erfenis (4 800 Carolusgulden) na Amsterdam, en deur die bemiddeling van 'n vriend van die oorledene, senator Peter Heinrich Tesdorf in Lübeck, aan die Hertoglike Land- en Regsbank in Güstrow, word die erfgename gevra om hul geld in ontvangs te neem. Die geld is in Amsterdam afgehaal en aan die erfgename uitbetaal. Hierdie erfgename is August Christian von Dessin se weduwee (Luise Sophia von Kalkreuther) en haar twee dogters, Cornelia Elisabeth en Elisabeth Friederike von Dessin. Die seun, August Friedrich von Dessin, het reeds as vaandrig van een van die Pruisiese dragonderregimente tydens die [[Sewejarige Oorlog]] gesneuwel.<ref name="Mortiz.1935" />
Die prokureur Burgmann het egter versuim om die 1 000 riksdaalders van 1758 aan die weduwee uit te betaal. Dit het 'n hofstryd gekos waarby Luise Sophia von Kalkreuther en later die voog van haar twee dogters, Henning Otto von Below auf Deven, by betrokke was. Toe die 1 000 riksdaalders uitbetaal is, bly die 2 000 riksdaalders (wat nog heeltyd in die prokureur se hande was) van die "Hunemulderse en Schaakse erffenisse" nog oor wat Joachim Nikolaus von Dessin nooit in sy leeftyd sou gesien het nie. Al wat Cornelia Elisabeth en Elisabeth Friederike von Dessin in 1766 hiervan ontvang (hul moeder is toe reeds oorlede) was 648 daalders en 27 sjielings, en ook maar net nadat 'n skikooreenkoms tussen die partye bereik is. Die twee dogters was die laaste spruite van die Von Dessin-familie.<ref name="Mortiz.1935" />
=== Laaste lewensjare ===
Sy dogter, Barbara Theresia, sterf in 1750.<ref name="Bax1970.7" /> Sy vrou, Christina Ehlers, is in 1752 oorlede.<ref name="Bax1970.7" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="TanapC99.2.16" /> Weens swak gesondheid tree Von Dessin uit die Kompanjie in 1757,<ref name="Tyrrel-Glynn" /> met die versoek om sy rang as onderkoopman en sy besoldiging te behou. Dit word hom toegestaan.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23788 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 135, pp. 272-277. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=22 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822133040/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23788 |url-status=dead }}</ref><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.81">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):81</ref><ref name="Spohr.1968.155">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter Darmstadt: Turris-Verlag. S. 155</ref><ref name="Wendland1965.64" />
Teen hierdie tyd het Von Dessin reeds vier woonpersele besit, maar bring sy laaste lewensjare deur in 'n goed ingerigte huis in [[Waalstraat]].<ref name="Tyrrel-Glynn" />
Von Dessin sterf op 18 September 1761.<ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.81" /><ref name="Spohr.1968.156">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter Darmstadt: Turris-Verlag. S. 156</ref><ref name="Wendland1965.64" />
=== Graf ===
Von Dessin het grafplek no. 27 in die [[Groote Kerk]] op 12 Oktober 1752 teen ƒ160 gekoop:<ref name="Immelman1968.22" /><ref>[https://archive.org/details/bouwstoffenvoord02spoe/page/276/mode/2up?q=van+dessin Spoelstra, G. 1907. ''Bouwstoffen voor de geschiedenis der Nederduitsch Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika''. Kaapstad. p. 279]</ref>
{{cquote|
Donderdag den 12 October 1752. Op ’t versoek van den ouderling de E. David d’Ailly, is aan den ondercoopman en secretaris der Weeskamer alhier, Sieur Joachim Nicolaas van Dessin, in vollen eygendom gegeeven, een graf, alhier in de kerk geleegen sijnde No. 27, en sulx voor de ordinaire somma van eenhondert en sestig Caroli guldens, waarvan aan gem. Sr Van Dessin een behoorlijk transport sal worden behandigt.
}}
In sy testament versoek Von Dessin dat ná sy teraardebestelling die graf eers na vyf-en-twintig jaar oopgemaak mag word. Die beendere van sy vrou en dogter (wat hom reeds ontval het) moet dan saam met syne in 'n kissie versamel word en herbegrawe word:<ref>[https://archive.org/details/bouwstoffenvoord02spoe/page/296/mode/2up?q=van+dessin Spoelstra, G. 1907. ''Bouwstoffen voor de geschiedenis der Nederduitsch Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika''. Kaapstad. p. 299]</ref>
{{cquote|
Verder legateer ik aan enz. behalve de som van 2000 guldens nog mijne grafstede No. 27, in de Caabse kerk, waarvan de erfgrond-brief is gedateerd 1 Oct. 1752, in dewelke ik egter na mijn afscheid uyt deese wereld zal moeten besteed ([[sic]]) worden, zullende die grafstede, vervolgens binnen 25 jaren daaropvolgende niet moge geopend worden, dat na verloop van die tijd zulle de gebeenten van mijn, mijne vooroverleden vrouw en kind bijeenverzameld worden in een klein kistje en weder in het graf gelegd.
}}
'n Plekkie is ook vir vriende ingeruim. Aan die Nöthlings (Neethlings), dit is nou die ouers van Johanna Duminy, wat in taalkundige en geskiedkundige kringe bekend is vir haar dagboek uit 1790, is in die testament 'n ruime geldporsie bemaak. Dit is uit dank en erkentenis toe hulle hul intrek by sy huis geneem het tydens sy laaste jare, en veral mev. Nöthling het hom in sy laaste siekte verpleeg. Von Dessin het aan hulle ook die reg nagelaat om in sy graf (die een in die Groote Kerk) begrawe te word. Van hierdie reg het hulle gebruik gemaak.<ref name="Immelman1968.22">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968'' Kaapstad: A.A. Balkema. p.22</ref>
Die testament bepaal:<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.04.02/invnr/6871/file/NL-HaNA_1.04.02_6871_0421 Nationaal Archief, Inventarisnommer 6871 Nrs. 5616-5739]</ref>
{{cquote|
Nog Legateeren ik aan den ten deesen Casteele bescheydene Sergeant Benjamin Nothling en desselfs huysvrouw Johanna Lombard, ten aansien hy Nothling mij in mijne jongst gehad hebbende swaare siekte trouw en onvermoeyt ten dienst is geweest en dog dagelix alle mogelijke handrijkinge doet, een somma van twee Duijsend Guldens indische Valuatie, alsmeede mijn grafsteede, die ik hier in de Caabsche Kerk heb, sub No 27, waarvan de Erfgrond brief is gedateerd 17 Oct.ber 1752 […]
}}
In die inventaris staan eweneens duidelik:<ref name="MOOC8/10.76">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8/10.76 |title=Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa, MOOC8/10.76 |access-date=17 Augustus 2021 |archive-date=17 Augustus 2021 |archive-url=https://archive.ph/20210817164848/http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8/10.76 |url-status=dead }}</ref>
{{cquote|
aan den sergeant Benjamin Nöthling en desselfs huijsvrouw Johanna Lombaar, […] desselfs grafsteede in de Caabse kerk sub n:r 27
}}
=== Die Testament ===
Sy testament word beskou as 'n blykie van waardering vir die lewensgehalte wat Von Dessin in die Kaap kon geniet het.<ref name="Delmas.2010" /> Die oorgeskrewe kopie van die testament kan [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.04.02/invnr/6871/file/NL-HaNA_1.04.02_6871_0415 hier, handgeskrewe, besigtig] word.
In die protokol van die 'Politiesecretaris' Johann Blankenberg staan dat Joachim von Dessin by die opstel van sy testament "ziekelijk van Licham, egter bij vollen verstande en gebruik van Sinnen" was. Maar ''compos mentis'' was hy nie heeltemal nie. Sy broer, August Christian, tel onder die erfgename. Sy broer is egter reeds in 1753 oorlede; nuus waarvan die testateur reeds teen ten minste 1758 moes verneem het. Ook sy broerskinders, dit is die kinders ('n seun en twee dogters) van August Christian, word as erfgename benoem, sou hul vader ondertussen tot sterwe kom: "aan mijn broeder August Christiaen van Dessin of by zijn overl. aan zijne erfgenamen, waarvan de oudste zoon gedoopt is op mijn naam v. Joachim Nicolaas en allen thans wonen in ’t hertogdom Mecklenburg". Dié naam van die oudste seun is egter verkeerd; sy naam is August Friedrich von Dessin (gebore 1742, oorlede 1762).<ref name="Mortiz.1935">[http://mvdok.lbmv.de/mjbrenderer?id=mvdok_document_00003731 Moritz, E. 1935. Joachim Nikolaus von Dessin. In: ''Mecklenburgische Jahrbücher'', Band 99 (1935), S. 209–218]</ref> Luise Sophia von Kalkreuther, sy skoonsuster (en haar dogters) het dus benewens die 1 000 riksdaalders in 1758 ook die 2 000 riksdaalders in die 1761-testament geërf, plus dan nog Joachim Nikolaus von Dessin se Hünemörder- en Schaakse erfenis (wat veronderstel was om 2 000 riksdaalders te wees).<ref name="Mortiz.1935" />
Benewens die manuskripte en boeke wat aan die Kaapse Kerkraad nagelaat is, is daar ook 'n legaat van 1 000 riksdaalders nagelaat met die opdrag om van die rente nuwe boeke mee aan te koop.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Boëseken1985.74" /> Sou die Kaapse Kerk nie hiervoor te vinde wees nie, moet al Von Dessin se eiendom oorgedra word aan die Weeskamer. Die Kaapse Kerk verbeur dan ook sy 1 000 riksdaalderlegaat vir die boeke-aanwinste. Soos opgestel op 2 Julie 1761 en onderteken in die Kaap op 12 Julie 1761,<ref name="MOOC8/10.76" /> enkele maande voor sy dood, staan daar (die belangrikste dele word uitgelig):<ref name="Bouwstoffen">[https://archive.org/details/bouwstoffenvoord02spoe/page/296/mode/2up?q=van+dessin Spoelstra, G. 1907. ''Bouwstoffen voor de geschiedenis der Nederduitsch Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika''. Kaapstad. p. 298-299]</ref>
{{cquote|
Ende alsnu ter nieuwer dispositie tredende, zoo verclaarde vooreerst te legateeren, maaken ende bespreeken, aan deese Caabse Kerke: mijne geheele bibliotheecq, met alle daarbij sig bevindende manuscripten, alsmede de daartoe behoorende zacken, groote loquetten, en klyne boek-lessenaars; voorts alle mathematische en astrologische instrumenten, mitsgaders ook alle de beste mijner schilderijen, ter voller keure van den Eerwaarden Kerkenraad, ofte ter uytsoekinge van degeene die daarvan kennisse hebben, en door welgem. HaarEerw. daartoe gequalificeert
zullen zijn.
Dit alles egter met volstreckt beding, dat deese mijne voorm. bibliotheecq en verdere hierboven gemelde vermakingen, op geenerhande wijse zal mogen werden veralieneerd, aangemerkt '''mijne intentie ende begeerte is, dat deese mijne''' hierboven staende '''vermakinge zal strecken tot een grondslag van eene publicque bibliotheecq, ten nutte van ’t algemeen''', met jaarlijxe vermeerderinge van deselve door boeken van alle faculteyten en geleersaemheyd, waardoor een yder in zijne besondere weetenschap zal kunnen werden gedient, ten welken opsigte ik dan, en opdat die vermeerderinge ook buyten eenige kosten der Diacony kunne geschieden, aan de Diacony alhier vermaeke '''en bespreeke eene somme van een duysend rijxdalers, omme uyt dies revenuën eene behoorlijke vermeerderinge van jaar tot jaar op bovengesegde bibliotheecq te kunnen doen'''; vermakende ik voorts nog aan meergem. Caabse kerk alle zoodanige boeken, als vanweegens den Eerwaarden en Hooggeleerden Heer Daniel Pels, thans conrector des Latijnsche School tot Amsterdam, ofte door andere, nae mijn dood, voor mijne reekg alhier mogten aangebragt worden; '''met ’t welk''' een en ander '''ik''' vastelijk en '''meene na mijn dood, aan ’t Gemeenebest nog een goed nut te zullen kunnen doen, waartoe ik altijd zooveel in mij is geweest zeer gaarne heb willen behulpsaem weesen''', versoekende ten dien eynde seer instantelijk den E. Agtb. Heer Commissaris Politicq, de Eerwaarde Heeren predicanten mitsgaders ouderlingen en diaconen, uytmaekende ’t Eerwaerde Collegie van kerkenraade alhier, hiertoe in alle billijkheyd, successivelijk de behulpsaeme hand te willen bieden en tot berijkinge mijner voorgemelde weloverdagte intentie naar alle vermoogen goedgunstelijk alles aen te wenden, ’tgeen tot ’t voorenstaende immers sal kunnen strecken.
Maar ingevalle voorm. Eerwaarde Caabse kerkenraade, tegens verwagtinge, ’t voorenstaende wegens de gemelde bibliotheecq en verdere daerbij gem. legaaten, op dien voet niet geneegen zijn mogte te accepteeren nogte de voorwaarden hierboven gemeld daaromtrent op te volgen, in dat geval verclaare ik mijnen wil en intentie te zijn, dat alsdan niet alleen de voorz. bibliotheecq met derselver zacken, loqueten en boeklessenaars mitsgaders alle bevoorens gem. instrumenten en schilderijen zal moeten overgaan en devolveeren ten behoeve van de Weescamer deeser steede, om door dat Eerwaerde collegie daarmeede sodanig en in diervoegen gehandelt te werden, als te raade werden en goed vinden sullen, maar ook ’t aen de Caabse kerk gemaakte legaat van een duysend Rijxdrs geen plaats sal hebben, en voor niet gemaakt moeten werden aangemerkt.
[…]
}}
==== Drie slawe vrygekoop ====
By die inventarisopstel van Von Dessin se besittings, word 13 slawe of lyfeienes daarby gelys:<ref name="MOOC8/10.76" />
* Isac van Mallabar
* Joris van Bengalen
* Chito van Couchim
* Willem van de Caab
* '''Fortuijn van Mallabaar'''
* '''Leander van de Cust'''
* '''Liesje van Bougies'''
* Marrij van de Caab
* Alida van de Caab
* Hester van de Caab (met haar twee kinders Piet en Hendrik van de Caab)
* Johanna van de Caab
* Hagar van Mallabar (met haar 2 kinders Martha van de Caab en Lodewijk van de Caab)
* Flora van Bengalen
Die testament stel dit duidelik:<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.04.02/invnr/6871/file/NL-HaNA_1.04.02_6871_0422 Nationaal Archief, Testament. Begin met... Voorts is nog voor as't myne wille en begeerte dat, uit]</ref>
Slegs Liesje van Bougies, Fortuijn van Mallabaar en Leander van de Cust is die enigstes wat deur die testament vrygekoop is weens hul "uiterste vleyd en opregtheid beweesene en bevondene getrouwe diensten". Daarbenewens het elkeen van hierdie drie 'n legaat van 100 riksdaalders ontvang "omme hun selven daarmeede behoorlijk te kunnen stabileeren ten eijnde dus op een Eerlijke wijse in Staat te zijn hender Een bequaam heenkoomen te vinden." Van Mallabaar en Van de Cust kry elkeen ses blou en ses wit hemde elk. Van Bougies kry twaalf wit hemde, of, indien dit onmoontlik is, genoeg wit linne en ander benodigdhede vir 'n nuwe pak klere.
Hieroor is William Wilberforce Bird vol lof vir Von Dessin.<ref name="Bird1822.152" /> Die lof moet egter binne konteks verstaan word: Die slawehandel is in Engeland in 1807 afgeskaf. Bird skryf oor die jaar 1822 aan die Kaap. Die Kaap en ander kolonies skaf slawerny eers in 1834 af.
{{cquote|
[…] by the manumission of his slaves, afforded proof, that, whilst he had endeavoured during life to add to the knowledge and improvement of others,. he had not forgotten to direct his own conduct in the paths of benevolence and humanity.
}}
Maar al het Von Dessin aan Joris van Bengalen beloof en aan ander gesê dat hy hulle sou vrykoop, verklaar hy ook in sy testament nou 'uitdruklik' dat hy sy beloftes 'revoieeren' (letterlik "hersien") het, dus, van plan verander het en daarby dus tot niet gemaak het, asof dit nooit gebeur ("geschiet") het nie. As daar op hierdie belofte beroep sou word, sal daarop géén manier ag geslaan word nie: dit is Von Dessin se wil en begeerte dat die res van sy slawe in die openbaar verkoop sal word en die geld in die boedel gestort word.
{{cquote|
Ende nademaal ik Testateur te meermaalen aan mijn Lijfeijgen Joris belooft en ook aan andere persoonen gesegt hebbe, dat ik hem Joris beneevens desselfs bijsit mijn slaavin [Maria?], mitsgad.s alle hunne kinderen en
kindskinderen naa mijn dood uijt slaavernij in vrijdom zoude doen stellen, zoo verclaarde ik wel expresselijk dat ik op gemelde beloften omme de mij daar toe dringende reedenen mits deesen revoieeren ende te niet doe en dat sodanig als of deselve nooit waaren geschiet, ja schoon op gemelde Lijf Eijgenen in der tijd hun van gedaan belofde wilden bedienen, dat daerop in geenerleij manier Eenige reflexie sal genoomen werden, alsoo mijn wil en begeeren is dat alle desselve naa mijn overlijden als slaaven ten faveure van mijn Boedel Publicquelijk zullen werden vercogt.
}}
== Nalatenskap ==
=== Boekeversameling ===
: Lees ook: [[Von Dessin-versameling]]
Die boeke het oorspronklik in die studeerkamer in Von Dessin se woning gestaan. Dit was 'n enkelverdiepinghuis op die hoek van wat tans Koningin Victoria- en Waalstraat is, skuins teenoor die vleuel van die Suid-Afrikaanse Biblioteek waar die Dessiniaanse versameling in die Afrikana-afdeling bewaar is. In sy studeerkamer was daar teen die mure boekrakke en boekekaste met glasdeure waarin die 3 856 boekdele gehou is. Dit was die grootste versameling in Kaapstad van die 18de eeu. Hoewel die boekrakke min ruimte vir iets anders gelaat het, het daar in die vertrek nege skilderytjies en 'n ovaal spieël met vergulde raam gehang. In hierdie biblioteek was daar ook 'n kabinet waar daar rariteite geberg is, soos dit 'n agtiende-eeuse herebiblioteek betaam het.<ref name="Immelman1968.15" />
Hierdie versameling is binne 34 jaar opgebou; merkwaardig in die sin dat die Kaap op daardie tydstip geen boekwinkel, drukpers of uitgewery geken het nie.<ref name="Immelman1968.16">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968''. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 16</ref>
Die biblioteek is vermoedelik nie alleen deur hom nie, maar ook deur sy vriende gebruik.<ref name="Coetzee1968.409" /> Privaatbiblioteke of boekerye was in die 18de en 19de eeu onder die gegoedes en vermoëndes egter niks buitengewoon nie, en dikwels sou die boekeversameling aan die volgende geslag bemaak word. Al dien hierdie privaatbiblioteke as getuienis van die intellektuele lewe van die room van die oes, kon dit selde as die kern van die openbare biblioteekwese dien of aanleiding gee tot die opbou en uitbou van die Suid-Afrikaanse biblioteekwese (nie alleenlik weens grootte nie, maar ook die smaakkeuse). Hiervan is Von Dessin se versameling die uitsondering.<ref name="Coetzee1968.410" />
=== Die aankope ===
[[Lêer:Exlibrisvondessin.jpg|duimnael|regs|300px|Die ex libris met die lyfspreuk van Von Dessin: [[artem quaevis terra alit]]. Daar bestaan geen afbeelding van Joachim Nikolaus von Dessin nie. Slegs sy handtekening met baie swierige krulle uit sy tyd het behoue gebly.<ref name="Wendland1965.65" />]]
Die vraag ontstaan hoe Von Dessin binne 34 jaar so 'n groot boekery opgebou het, sonder drukpers, boekwinkel of uitgewers in die Kaap.<ref name="Immelman1961.26">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 26</ref>
'n Legende het toe so ontstaan: omdat Von Dessin heel waarskynlik as sekretaris van die Weeskamer vooraf inligting omtrent die hoeveelheid boeke in die bestorwe boedels kon bekom het, asook watter boeke daar ter sprake was, kon hy daarom eerste kennis daarvan geneem het. Boonop het hy maar min te doene gehad met die sorg van die wesies, maar wel met die geld wat die wewenaars en weduwees moet gee wanneer hulle hertrou, in die belang van hul minderjarige kinders uit die eerste huwelik. Hy sou sodoende dus sy ingewinde intieme (voor)kennis omtrent private familiesake en -aangeleenthede van sy beskermlinge tot sy voordeel kon gebruik: Von Dessin sou dan presies weet wát en wáár daar te aas is.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Immelman1961.26" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Sphor1968.154">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 154</ref> Daarvolgens sou hy privaat sy kopies kon doen, of by veilings gaan bie. Soms het hy nie self gaan bie nie, maar familie (soos die swaers d'Ailly en Rhenius) en vriende gevra om die biewerk buitekant Kaapstad namens hom te gaan doen. Met behulp van sy vrou se bloedverwante het hy ook boeke probeer verkry sodra die leesstof beskikbaar geword het.<ref name="Immelman1961.26" /><ref name="Bostoen.1996." />
Maar nou lui die eintlike legende dat Von Dessin tydens die pokke-epidemie van 1755 (en ander epidemies wat voortdurend die Kaap sou teister met sterftes; twee pokke-epidemiejare sluit ook 1731 en 1740 in<ref name="Tyrrel-Glynn" />) sommer genadeloos 'n groot slag met die boeke geslaan het. Juis in die tyd van beproewing toe niemand hulle aan boeke gesteur het nie.<ref name="Delmas.2010" /> Hy het dus letterlik uit ander se dood baatgevind. Tydens die epidemie het die bevolking (5 123 koloniste en 5 787 slawe) byna 'n vyfde van omgekom: 963 koloniste en 1 109 wat nie van Europese afkoms was nie, het gesterwe.<ref name="Immelman1961.25">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 25</ref>
Die besoeker [[William Wilberforce Bird]] het hierdie 'lasterlike bewering' ("detraction") maar net in 1822 opgeteken wat sy tydgenote aan hom meegedeel het toe hy in die Kaap was. Of die aantygings nou waar is of nie, vir Bird heilig die doel die middele: as mens soveel boeke moontlik wil versamel vir die openbare gebruik, wat tog 'n filantropiese daad is, dan maak dit tog net sin om die boeke so billik moontlik te versamel.<ref name="Bird1822.152" />
Vir navorsers soos Bax is die bewering absolute snert wat veral gehuldig word deur skrywers wat geen benul het van die werke wat in Afrikaans gepubliseer is nie, nog minder die Nederlandse oerdokumente van nader bekyk het.<ref name="Bax1970.91">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 91-92]</ref>
Die versameling kon nie uitsluitlik opgebou gewees het uit die boekerye van die "relatief onontwikkelde Kaapse burgers" nie, maar daar kan met sekerheid aangeneem word dat hy in kontak was met persone in Europa wat hom van nuwe aanwinste voorsien het.<ref name="vanwyk1961" /> Von Dessin het van gereelde tussengangers gebruik gemaak.<ref name="Delmas.2010" />
In 1734 bring ene "Heer Meulenbeek" vir Von Dessin 'n gedrukte kaart van die vier wêrelddele (in groot formaat) uit Nederland saam.<ref name="Bostoen.1996." />
In 1736 en 1737 bestel Von Dessin boeke by die Amsterdamse tabakshandelaar Jurriaan Westerhoff.<ref name="vanwyk1961" /> In Von Dessin se een brief in 1736 aan sy boekevriend Jurriaan Westerhof in Amsterdam gee hy reeds te kenne: "Ende dewijl ick een seer groote liefhebber van goede boeken soo geestelijke als historische ben,<ref name="vanwyk1961" /> soo versoeke mij van tijd tot tijd met wat nieuws te voorzien."<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.91" /><ref name="Wendland1965.65">[https://www.carolinum.de/wp-content/uploads/042_sommer65.pdf Wendland, W. 1965. Joachim Nikolaus von Dessin. ''Carolinum'' 28(42) Sommer. S. 65]</ref> Bostoen maak hieruit die afleiding dat, hoewel Von Dessin dikwels die titelname moes noem by bestelling, hy in baie gevalle die boekekeuse aan die leweransier self moes oorlaat.<ref name="Bostoen.1996." /> Vir Delmas strook dit met die boekesmaak: die meeste boeke in die versameling handel wel oor die geskiedenis of teologie.<ref name="Delmas.2010" />
So ook bestel hy boeke in 1738 by die Rotterdamse koopman Nicolaas Pille (1706–1737) [dus, toe reeds oorlede].<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Delmas.2010" />
Von Dessin se vriend in die Kaap, Jan de Waal, wat sy vernaamste leweransier was van huishoudelike goedere, lewer aan hom die tydskrifte waarop Von Dessin ingeteken was, soos die ''Europische Mercurius'' en ''De Boekzaal van Europa''.<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Bostoen.1996.">[https://www.dbnl.org/tekst/bost002verz01_01/bost002verz01_01_0001.php Bostoen, K.J. 1996. 'Verzamelaars, bezitters, lezers van Weyermaniana in de achttiende eeuw' In: ''Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman'' 19 (1996), p. 33-42.]</ref><ref name="Delmas.2010" />
Daar is ook die konrektor van die Latynse Skool in Amsterdam, Daniël Pels,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="vanwyk1961" /> wat sy vernaamste boekeverskaffer in Nederland was. Op 16 Oktober 1755 en 2 Oktober 1761 (Von Dessin is toe reeds oorlede) staan die Heren XVII te Amsterdam Pels die vergunning toe om 'n kis met boeke vragvry te versend. In 1756, 1758 en 1759 versoek Von Dessin die Heren XVII te Amsterdam om sy salaris aan Pels uit te betaal.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.91" /><ref name="Wendland1965.65" /><ref name="Delmas.2010" />
Von Dessin se maandsalaris as onderkoopman was toe ƒ40.<ref name="Bostoen.1996." /> Maar eintlik het Pels reeds vanaf 1744 Von Dessin gereeld van boeke voorsien. Von Dessin vra in sy testament ook dat sy eksekuteurs die boeke (van Pels) moet betaal wat ná sy afsterwe in die Kaap nog moet aankom.<ref name="Bostoen.1996." />
Ander, soos Immelman, voer aan die meeste van die boekeversameling moes in die Kaap self aangeskaf gewees het. Die veilings kon maar één manier wees hoe Von Dessin boeke bekom het. Hierdie metode spesifiek het byna 'n legende geword, en toe naderhand heeltemal ontaard. Vir Immelman is dit eerder 'n bewys hoe Von Dessin "gevare onbevrees getrotseer het en geen geleentheid laat verbygaan het waar hy sy versameling kon aanvul nie."<ref name="Immelman1961.26" /> Die ''Ex libris'' wat voormalige eienaarskap van Kapenaars toon, word dan sonder meer as bewyse gebruik.<ref name="Delmas.2010" />
Amptenare wat die Kaap verlaat of afgetree het, het hul boeke verkoop. Verbygaande reisigers en skeepsoffisiere het boeke aan hom geskenk of by hom geruil, dikwels vir voedsel.<ref name="Delmas.2010" /> Soms het Von Dessin deur besoekers vooruitbetalings gemaak – en party is dan vort met die geld, sonder om weer van hulle te laat hoor. Vreemdelinge is soms weke lank gratis onderdak gegee, op voorwaarde dat hulle in ruil daarvoor bepaalde boeke aan hom sou stuur.<ref name="Immelman1961.26" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Delmas.2010" />
En dan was Von Dessin natuurlik ook 'n geliefde man. Baie van die boeke met ou ''Ex libris''-handtekeninge voorin, is afkomstig van vriende. As geskenke.<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Wendland1965.64">[https://www.carolinum.de/wp-content/uploads/042_sommer65.pdf Wendland, W. 1965. Joachim Nikolaus von Dessin. ''Carolinum'' 28(42) Sommer. S. 64]</ref><ref name="Sphor1968.154" /> Soos dié wat hy in 1755 van Jan Tileman en Jacobus Janson present gekry het.<ref name="vanwyk1961" />
Laastens ontstaan die vraag ook of iemand soos Von Dessin tot sulke gewetenloosheid in staat sou wees, of in dieselfde strik as sy voorganger sou wou trap. Sy ou skoolvriend, Otto Friedrich Mentzel, noem in sy reisbeskrywing aan die Kaap dat Von Dessin, met sy diensaanvaarding as Sekretaris van die Weeskamer, daarop aangedring het om die geldsake van die weeskamer te oudit, en toestemming daarvoor gekry het.<ref name="Tyrrel-Glynn" /> Die Kommissie het bevind sy gestorwe voorganger, Jacob Leever, het ƒ140 000 verduister. Die agterblewe vrou, nou 'n weduwee, word toe voortaan onderhou deur die kerk, want hul huis is verkoop aan Kaptein Rhenius teen ongeveer ƒ40 000. Selfs van die vrou, wat van geen sout of water geweet het nie, se klerestukke moes opgeveil word.<ref name="tanap23112" /><ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23135 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 107, pp. 53-65. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=18 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818153153/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23135 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23176 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 111, pp. 64-88. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=18 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818153151/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23176 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=AroBAAAAYAAJ&pg=GBS.PR58&hl=de Mentzel, O.F. ''Vollständige und zuverlässige geographische und topographische Beschreibung des berühmten und in aller Betrachtung merkwürdigen Afrikanischen Vorgebirges der Guten Hofnung'' Glogau: Christian Friedrich Günther, S. 59]</ref><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Spohr1968.148">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 148</ref> Een bron voer aan die geld is deur "vorige sektretaris'''se'''" (meervoud) verduister en dat Leever nie alleen aandadig is nie.<ref name="Tyrrel-Glynn" />
=== Nie die eerste biblioteek nie ===
Ten spyte van die reuseskenking wat die eerste ''openbare'' biblioteek van Suid-Afrika sou word, was die ''Dessiniarium'' nie die eerste biblioteek of boekery van Suid-Afrika nie.
In 'n brief op 13 Mei 1652 (toe Jan van Riebeeck op die punt staan om die Kaap te verlaat), praat Van Riebeeck van gedrukte boeke, kaarte en manuskripte wat hy in die sorg laat van [[Zacharias Wagenaer]].<ref>[https://archive.org/details/precisofarchives03cape/page/246/mode/2up?q=charts+and+notes Leibbrandt, ''Precis of the Archives of the Cape of Good Hope'' I, brief gedateer 13 Mei 1652 aan Batavia]</ref><ref name="Delmas.2010" />
Delmas wys op 'n inventaris van die fort wat op 8 Januarie 1661 opgestel is deur ''Secunde'' Roeloff de Man, op las van [[Jan van Riebeeck]]. Twintig boeke is gelys, waarvan die Bybel en ander geestelike boeke skitter in hul afwesigheid; 'n alte duidelike teken dat die boeke op die lys vir amptelike gebruik bedoel was. Die lys is volgens drukformaat uiteengesit: folianten, quarto en octavo. Die versameling bestaan uit boeke oor wiskunde, trigonometrie, argitektuur, sterrekunde, 'n ''Grammatica Arabica Thomae Erpenij'' (as [[lingua franca]] aan die kus van Oos-Afrika), plantkunde (vir landbou) en reisverslae.<ref name="Delmas.2010" /> Roeloff de Man self het sy eie private paar boeke gehad, wat opgeveil is ná sy dood.<ref>[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?objectsearch=Linschoten&coll=boeken&identifier=MMKB02:000118335:00131 Bosman, D.B. 1923. ''Oor die ontstaan van Afrikaans.'' Swets & Zeitlinger pp. 127-128]</ref>
Maar die eer van die eerste biblioteek kom die Raadsbiblioteek toe ('n departementele boekery van die regering) wat sedert 1710 bestaan het, en vir die gebruik van die hoër amptenare van die V.O.C. bedoel was in die uitvoering van hulle pligte.<ref name="Immelman1968.16" /><ref name="Coetzee1968.409" /> Dit het gevolg nadat die kommissaris C.J. Simons dit aan die lig gebring het dat so 'n boekery, wat noodsaaklik is by regspleging, aan die Kaap ontbreek. Boeke sou uit Batavia aangekoop word vir dié doel.<ref name="Coetzee1968.409" /> Teen 1739 toon die biblioteek slegs 13 titels (soos in die inventaris uit die jaartal aandui), maar dit word die daaropvolgende jaar verryk met 60 titels (regsboeke) uit die boedel van Adriaan Kervel. Verdere werke is aangeskaf, of as geskenk ontvang. Die biblioteek van die Raad van Justisie besit teen die einde van die 18de eeu 93 titels in 148 bande; daarvan het 'n deel vermoedelik oorgegaan na die biblioteek van die Kaapse Geregshof.<ref name="Coetzee1968.409" />
Met die uitsondering van Ryk Tulbagh, was die meeste boekeliefhebbers aan die Kaap hoofsaaklik in die buiteland gebore, waar hulle hul geestelike vorming gekry het. Die sewentienjarige Tulbagh is egter bes moontlik beïnvloed deur sy ouer kollega, Adriaan Kervel, om homself deur boekegebruik vir hoër betrekkings te bekwaam om in 1751 goewerneur te word. Toe Tulbagh in 1771 sterf, byna 'n dekade ná Von Dessin se heengaan, is sy boeke, opvallend genoeg, nie sonder meer aan die Dessiniarium bemaak nie. Die regsgeleerde werke uit Ryk Tulbagh se boekery is aan die biblioteek van die Raad van Justisie bemaak.<ref name="Coetzee1968.409" /> Tulbagh het ook sy Franse boeke aan Josephus de Grand-Pre(d)ez en sy Hollandse boeke aan Pieter Hacker bemaak.<ref name="Boëseken1985.74">Boëseken, A.J. 1985. Die Kompanjie en sy Onderdane. In: Muller, C.F.J. (red.). ''Vyfhonderd jaar Suid-Afrikaanse geskiedenis.'' Kaapstad: Academica, p. 74</ref>
=== Was Von Dessin sy tyd vooruit? ===
Die antwoord op bogenoemde vraag gaan afhang hoe die testament, omgewing en wêreldgebeurtenisse self verstaan word.
'''R. F. M. Immelman''', 'n universiteitsbibliotekaris aan die [[Universiteit van Kaapstad]], dra sy opstel in '''September 1961''' voor aan die Vriende van die Suid-Afrikaanse Biblioteek, ter geleentheid van Von Dessin se 200ste sterfdag.
Na sy mening was Von Dessin sy tyd met byna 'n eeu vooruit.
In sy opstel beskou hy dit 'n "verbasendwekkende prestasie" om soveel boekdele in die loop van dertig jaar op te bou (3 856), des te meer merkwaardig as mens in ag neem dat daar geen boekwinkel, drukpers of uitgewery in die Kaap was nie.<ref name="Immelman1968.16" /> Von Dessin word dus 'n merkwaardige figuur, nie alleen omdat hy 'n versamelaar was nie, maar ook 'n weldoener aan die gemeenskap. Veral omdat hy 'n plan ontwerp het waardeur die toekomende geslagte voordeel uit sy boekery sou trek. Von Dessin se ideë omtrent biblioteke, sê Immelman, "was inderdaad hul tyd vooruit en sou destyds in elke land in Europa of Amerika as ver gevorderd beskou gewees het. Wat 'n mens so verbaas, is dat 'n Kapenaar, meer as dertig jaar op 'n uithoek van die vasteland van Afrika woonagtig, sesduisend myl van Europa, so goed op die hoogte was van die destyds modernste opvattings omtrent die biblioteekwese.". In 'n voetnota verwys Immelman dan direk na P.C. Coetzee se artikel "Die Nalatenskap van Von Dessin" wat in ''Historiese Studies'' (1942) verskyn het.<ref name="Immelman.1968.17" />
Immelman meen uit die testament self kan mens daardie afleidings maak. Hy stip die volgende puntjies waar Von Dessin vasgestel het:<ref name="Immelman.1968.17">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 17</ref>
{{cquote|
: 1. dat sy boekery ten bate van die gehele gemeenskap aangewend moes word en derhalwe die kern van 'n ''publique bibliotheecq'' moes vorm;
: 2. dit dat alle vakgebiede moes verteenwoordig, sodat dit in iedere enkeling se besondere behoeftes kon voorsien en ''alle faculteyten en geleersaamheyd'' sou dek;
: 3. dat dit onderhou moes word as 'n "lewende" versameling, waaraan gereeld boeke toegevoeg moes word, waarvoor hy voorsiening gemaak het deur 1,000 riksdaalders (destyds ongeveer £208 werd) aan die kerkraad van die Groot Kerk te bemaak; die rente hierop moes 'n vaste inkome oplewer om die toekomstige boeke-aankoop vir sy versameling te dek;
: 4. dat die boekery vryelik beskikbaar moes wees vir die publiek, sonder enige intekengeld of deposito, sodat dit van die eerste vrye openbare biblioteke in die wêreld geword het, in elk geval die eerste in Suid-Afrika;
: 5. dat die kontinuïteit van die boekery verseker sou word – rede waarom hy dit aan die Nederduits Gereformeerde Kerk bemaak het, as een van die weinige selfvernuwende liggame in die kolonie destyds.
}}
Immelman beskou die voorwaardes as tekenend dat Von Dessin "goed op die hoogte moet gewees het van die destyds modernste ideë omtrent die biblioteekwese, en veral met die geskrifte van die vernaamste outoriteite oor die teorie van die vak in daardie tyd, nl. Gabriel Naudé en Leibnitz." Naudé was die bibliotekaris van kardinaal Mazarin in Frankryk<ref name="Tyrrel-Glynn" /> Immelman sien albei geleerdes se hoofgedagtes in die testament beliggaam. Daaruit maak hy die afleiding dat Von Dessin nie bloot 'n boekeversamelaar vir die vreugde was nie, maar ook die inhoud (veral ten opsigte van die biblioteekwese) goed onder die knie gehad het.<ref name="Immelman.1968.17" />
Dan voeg hy by: <ref name="Immelman1968.18" />
{{cquote|
Sonder twyfel kan gesê word dat hy sy tyd ver vooruit was, des te meer wanneer in ag geneem word dat vrye openbare biblioteke, uit stadsbelastings bekostig, eers ongeveer 1850 algemeen geword het in Brittanje en die V.S.A. Selfs openbare biblioteke vanweë skenkings was in die middel van die 18de eeu maar dun gesaai; Chetham's Library in Manchester en die openbare biblioteek in Norwich was bv. twee van die weiniges in Engeland.
}}
In dieselfde artikel laat Immelman darem ook duidelik blyk dat die boekeversameling uit werke bestaan van 'n opgevoede man uit die middel van die 18de eeu – soos dit 'n soort Hollandse patrisiër uit die gegoede burgerstand van Nederland, of uit die laer adel in Duitsland betaam. Dit was geleerde werke, nie gewilde leesstof van die massamenigte nie, omdat laasgenoemde opvatting eers teen die 19de eeu sal inslag vind.<ref name="Immelman.1968.27">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 27</ref>
'''P.C. Coetzee''' benadruk in '''1968''' juis hierdie puntjie. Dit mag miskien "verleidelik" wees om Von Dessin as iemand te sien wat in 1761 in Suid-Afrika "reeds 'n kosteloos-toeganklike sosiale biblioteek wou stig", maar hy glo egter nie dit is die geval nie:<ref name="Coetzee1968.410">Coetzee, P.C. 1968. Die Afrikaner en die Biblioteek. In: Pienaar, P. de V. (red.). ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk. p. 410</ref>
{{cquote|
Maar hy [Von Dessin] was nie sy tyd vooruit nie en het soos ander biblioteekstigters van die sewentiende en agtiende eeue net 'n publiek van relatief geleerde dilettante in gedagte, mense soos hy self was wat dan in die biblioteek "eenyder in zijne bisondere wetenschap zal kunnen werden gedient". Dit is dan ook paslik dat die Dessynse biblioteek deel geword het van 'n nasionale biblioteek waar dit vandag nog gebruik kan word deur mense na Von Dessin se hart.
}}
Coetzee glo dit is liewer Lord [[Charles Somerset]] wat hierdie eer te beurt val. Te midde van die verengelsing aan die Kaap, en die tiran wat hy deur Pringle en Fairbairn geteken is, was Somerset "in werklikheid […] 'n versiende en idealistiese administrateur." Hy het hartgrondig daarin geglo dat ander volke daarby sou baat om Engels te word. Die Kaapse kolonie moes Engels leer omdat die Engels in sy oë die sleutel was tot die skatkis vol intellektuele rykdom, wat oor negentig geslagte van dwarsoor die wêreld (van alle volke) opgegaar is. Heel gepas by hierdie kultuurpolitiek het hy 'n vrye skool en vrye biblioteekdiens beoog. Nie eens Engeland en Amerika kon sover dink nie; die biblioteekwêreld in daardie twee lande het hierdie gedagtegang maar eers na 1850 gedeeltelik aanvaar. Somerset het in 1818 bepaal dat 'n gedeelte van die belasting op wyn gebruik sou word om hierdie openbare biblioteekwese te befonds, soos hy in 1818 aangekondig het. Maar teen 1820 was hierdie biblioteek sonder fondse, dit is oorhandig aan 'n komitee wat dit soos 'n koöperatiewe sosiale biblioteek bestuur het. Met ander woorde, daar was inskrywingsgeld ter sprake. Die Britse setlaars was aan hierdie tipe biblioteke in hul moederland ook gewoond en het dit as sodanig ook in Suid-Afrika gebruik.<ref>Coetzee, P.C. 1968. Die Afrikaner en die Biblioteek. In: Pienaar, P. de V. (red.). ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk. p. 410-411</ref>
Maar volgens '''Susan J. Mullen''' handel dit juis nie oor 'n uitgelese groepie (in haar woorde: "privileged few") nie, maar vir iedereen ("ten nutte van 't algemeen") wat in die 18de eeu nog ongehoord was. Juis omdat hy soveel boeke versamel het (en in sy testament die wens uitspreek dat die versameling moet uitbrei met die 1000 riksdaalders (omtrent R360 in 1976)) in 'n tydperk toe daar nog geen drukpers was nie (en maar eers in 1784 in die Kaap aangekom het), maar ook geen boekwinkel of uitgewers nie, dui dit eerder op Von Dessin se versiendheid. Dit is juis vir Mullen bejammerenswaardig dat die algemene publiek in die jaar van haar artikel ('''1976''') salig onbewus is van die kultuurskat in hul midde, en dat dit vernaamlik akademici is wat hierdie korpus om navorsingsdoeleindes benut.<ref>Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):82-83</ref>
=== Onmiddellike nalatenskap ===
Meer as 40 jaar ná Von Dessin se dood het hierdie (verouderde) stel boeke, en dus die eerste openbare biblioteek, so te sê geen invloed op die Kaapse samelewing uitgeoefen nie.
Die boeke is sonder veel geesdrif ontvang. Aanvanklik het die Kerkraad ook sy verpligtinge nagekom, maar op 13 Oktober 1761 is 'n versoek aan die Politieke Raad gerig om hulle geldelik te steun met die oprigting van die gebou om die boeke te huisves. Die versoek is toegestaan, en die boumateriaal sou teen kosprys verskaf word. Die bouplanne sleep egter, en in Junie 1762 het die Kerkraad voorgestel om 'n kostershuis op 'n openbare veiling te verkoop en die grond waarop dit staan as biblioteekgebou in te rig.<ref name="vanwyk1961" />
Toe die biblioteek geopen het, wys die kerkraad op 6 Augustus 1764 vir die predikant Johannes Fredericus Bode aan as die bibliotekaris.<ref name="vanwyk1961" /> Die biblioteek is eenmaal per week oop, op 'n Woensdagmiddag elke week tussen 13:00 tot 16:00, en die boeke kan uitgeneem word en vir 'n maand lank tuis gelees word, of drie maande lank vir diegene wat buitekant Kaapstad bly. Ongelukkig het die nuutjie gou genoeg oorgewaai.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Bax1970.7" /> Later was die biblioteek slegs oop op aanvraag,<ref name="Bax1970.7" /> blykbaar weens die min belangstelling.<ref name="vanwyk1961" />
Johan Splinter Stavorinus maak in sy ''Reize van Zeeland over de Kaap de Goede Hoop naar Batavia, Bantam, Bengalen, enz.'' (1793) melding van die biblioteek (in sy reistog, vanaf '''1768''' tot omstreeks '''1771''', na Batavia en terug), maar hy is nie veel ingenome daarmee nie:
{{cquote|
Niet ver van de Kerk, staat een gebouw, dat met den grootschen naam van ''Bibliotheca Publica'' pronkt. Hier vindt men eene langwerpige zaal, waarin weinige, en nog minder goede boeken gevonden worden, komende daarin volmaakt overeen met de Boekerij op ''Batavia'', die ook denzelven verheven naam draagt. De Koster van de Kerk is te gelijk ''Bibliothecarius''.
}}
Iewers in '''Februarie 1771''', nog nie eens 10 jaar ná Von Dessin se afsterwe nie, lê J. H. Bernadin de Saint-Pierre besoek by die biblioteek af, en skryf in 'n brief:<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Oeuvres_compl%C3%A8tes_de_J_H_Bernardin_de_S/Xn0MAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=serrurier&pg=PA246&printsec=frontcover De Saint-Pierre, J.H. Bernadin. Lettre XXIV. ''Oeuvres complètes de J.H. Bernadin de Saint-Pierre''. Tome II. Paris: Armand-Aubrée, p. 246.]</ref>
{| class="wikitable"
! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Frans
! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans
|-
|Je fus invité par M. Serrurier, premier ministre des églises, à aller voir la bibliothèque. C'est un édifice fort propre. J'y remarquai surtout beaucoup de livres de théologie qui n'y ont jamais occasioné de disputes, car les Hollandais ne les lisent pas.|| Meneer Serrurier, die hoofpredikant van die kerke, het my genooi om die biblioteek te gaan kyk. Dit is 'n baie netjiese gebou. Ek het daar veral baie boeke oor die godgeleerdheid opgemerk wat nog nooit op enige twis uitgeloop het nie, want die Hollanders lees hulle nie.
|}
Sir '''John Barrow''' skryf in '''1806''' in sy [https://books.google.co.za/books?id=nb8NAAAAQAAJ&pg=PA98&lpg=PA98&dq=%22There+is+neither+a+bookseller%27s+shop+in+the+whole+town,+nor+a+book+society%22&source=bl&ots=sjI1USAmfF&sig=ACfU3U0QUMXcGqTCvXjjGdlxmpzEgjhaGA&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwiSyabY_ofxAhUXgFwKHeIZCi0Q6AEwAHoECAUQAw#v=onepage&q=%22There%20is%20neither%20a%20bookseller's%20shop%20in%20the%20whole%20town%2C%20nor%20a%20book%20society%22&f=false ''Travels into the Interior of Southern Africa'', boekdeel II], in Kaapstad is daar geen sprake van 'n boekwinkel of boekklub nie, selfs die ''Concordia'' het ten gronde gegaan omrede die lede meer van drink, rook en speletjies gehou het. Die kerk bestuur wel 'n biblioteek, met boeke wat deur 'n individu vir die openbare gebruik bemaak is, maar dit word selde deur die publiek of individue besoek. Hierdie versameling spog egter met 'n paar uitstekende boeke, veral skaars of waardevolle eksemplare sover dit die Klassieke, reisigersjoernale, algemene geskiedenis, woordeboeke, of die kerkgeskiedenis aangaan. Barrow het dit veral teen diegene wat geleerdheid in Europa ontvang het, maar 'n traak-my-nie-agtigheid ontwikkel het in 'n kolonie waar hierdie opvoeding nie juis hoog aangeslaan word nie.
Die 32-jarige luitenant '''Wasili Golownin''' en sy skeepslui kon tussen vroeg-Mei '''1808''' en 31 Mei '''1809''' nie die Kaap verlaat nie, omrede Rusland, deur Napoleon se toedoen, nou tot vyand van Brittanje verklaar is. Hulle is egter nie gevange geneem nie, omdat Golownin genoegsame dokumentasie en verlof vooraf kon toon om aan te meer, totaal onwetend van die oorlog was (want anders sou hy die Kaapse hawe tog vermy het), en Rusland en Engeland in geen volskaalse oorlog gewikkel was nie. Die Goewerment aan die Kaap het ook nie veel geweet hoe om die situasie te hanteer nie; voedsel is nie deur regering verskaf nie, maar onder meer deur die bakker (Sertyn) en slagter (De Wet, óf De Wit) verskaf; en antwoord van Londen het uitgebly. Ná 'n jaar en vyf-en-twintig dae sonder antwoord het Golownin in die stilligheid een aand die seile van die ''Diana'' laat span en sonder verlof of gewetenswroeging die Kaap verlaat. Geen poging van die owerheidsweë kon hul langer stuit nie. Hul bereik die oopsee en hul vryheid uiteindelik om tienuur. Alle skuld sal vereffen word deur die opveiling van die skip se agtergelate chronometer, is aan die bakker per nagelate brief gesê.<ref>Gorelik, B (ed.). 2015. Vasily Golovnin, 1808-09. In: ''An Entirely Different World: Russian Visitors to the Cape, 1797–1870.'' Kaapstad: Van Riebeeckvereniging. pp. 15-26</ref>
Om sy tyd egter ondertussen in Kaapstad te verwyl het Golownin en kamerade ook die biblioteek besoek. In sy ledige uurtjies (waarvan hy en die bemanning meer as 'n jaar lank oorgenoeg van had!) het hy byna alle leesstof verslind wat oor die Kaap geskryf is. Maar in sy mémoires skryf Golownin die biblioteek is nie veel om oor huis toe te skryf nie, al moet mens in gedagte hou die stad is 'n verafgeleë beskawingspunt. Die gebou langs die kerk is nogal aansienlik groot, maar die versameling is klein en bestaan meestal net uit boeke in Nederlands, Frans, Duits en Latyn en miskien 'n paar rariteite wat amusant is (waaronder ook die vermelding van die toevoegings uit die Stille Suidsee). Hoewel énige inwoner na hartelus énige boeke by die biblioteek kon gaan uitneem, ontdek Golownin in die paar blaaie van die reusagtige uitleenregister op die tafel slegs 'n skamele 87 boeke is tussen 1789 tot 1808 (of, in die afgelope 19 jaar) deur die Kaapse publiek uitgeneem.<ref>Gorelik, B (ed.). 2015. Vasily Golovnin, 1808-09. In: ''An Entirely Different World: Russian Visitors to the Cape, 1797–1870.'' Kaapstad: Van Riebeeckvereniging. pp. 27-28</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=LPSNBQAAQBAJ&hl=de&pg=GBS.PT20 Путешествие на шлюпе «Диана» из Кронштадта в Камчатку в 1807–1809 гг]</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=_rhHDwAAQBAJ&hl=de&pg=GBS.PT181.w.0.1.124 Путешествие на шлюпе «Диана» из Кронштадта в Камчатку в 1807–1809 гг]</ref>
Die belaglikste verskynsel wat hom voorgedoen het was die sortering van die boeke. Die boeke is nie volgens onderwerp, outeur of taal gepak nie, maar volgens boekhoogte. Die hoogste boeke is heel aan die regterflank gepak, en die kortste boeke heel links. En boonop word hierdie groottes, op hierdie oop rakke, aangedui deur "Quarto", "Folio", ens., terwyl enige leser met oë in sy kop die boeke se groottes kon skat.<ref>Gorelik, B (ed.). 2015. Vasily Golovnin, 1808-09. In: ''An Entirely Different World: Russian Visitors to the Cape, 1797–1870.'' Kaapstad: Van Riebeeckvereniging. pp. 27-28</ref>
Maar sekerlik die skerpste reaksie was die reisbeskrywing in '''1822''' van [[William Wilberforce Bird]] (''State of The Cape of Good Hope in 1822''), 60 jaar ná Von Dessin se dood. Die versameling het wel aansienlik uitgebrei, maar tog is daar iets mis:<ref name="Bird1822.152">[https://archive.org/details/statecapegoodho00colegoog/page/n176/mode/2up?q=dessin Bird, W.W. 1823. ''State of The Cape of Good Hope in 1822'' London: John Murray.]</ref>
{{cquote|
The library already boasts possession of the best ancient, and most recent modern publications, in religion, in the classics, in history, poetry, geography, chemistry and political oeconomy; a most ample collection of essays, of voyages and travels; and dictionaries of all ages and languages. The thing that appears to be chiefly wanting, which Mr. Dessin could not bequeth, is a collection of readers; for reading is not an African passion.
}}
=== Die afskrif van die dagboek van Adam Tas ===
Joachim von Dessin het 'n paar boeke uit die versameling van [[Adam Tas]] bekom, moontlik deur sy vrou (deur die verbintenis van haar stiefvader Kinas). Of deur Adam Hendrik Mulder (wat 'n aantal van hierdie boeke by die afsterwe van Tas verkry het), 'n "vooraanstaande Lutheraan wat die Lutherse versoekskrif van 1742 aan Here XVII onderteken het", en op sy beurt die broer was van die eggenote van J. T. Rhenius, wat weer aangetroude familie was van Von Dessin se vrou. Dan het Von Dessin ook by die veiling van ds. Henri Beck se besittings in 1755 'n "twintigtal" boeke verkry.<ref>Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968''. Kaapstad: A.A. Balkema. pp. 26, 31</ref>
Hoe dit ook al sy, Von Dessin het Adam Tas se dagboek met die hand oorgeskryf.<ref name="Spohr.1968.158" /><ref name="Mullen.1976.83">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):83</ref> Die ''Gehouden Dagregister van den Landbouwer Adam Tas'', toon onder meer hoe die boere al hoe meer ontevrede onder die bestel van [[Willem Adriaan van der Stel]] raak. Hierdie manuskrip is in 1911 deur die toenmalige bibliotekaris A. C. G. Lloyd ontdek. Die manuskrip is daarna deur L. Fouché versorg, A.C. Paterson het die teks vertaal, en die boek is in 1914 in Londen deur Longmans uitgegee getiteld: ''Het dagboek van Adam Tas''/''The diary of Adam Tas (1705–1706)''.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/tas_003dagb02_01/tas_003dagb02_01_0001.php Tweede uitgawe. In: ''Dagboek van Adam Tas''. 1970-uitgawe. Kaapstad: Van Riebeeck-Vereniging]</ref> [[J. du P. Scholtz]] skryf in ''Die Burger'' van 29 September 1966 dat sonder hierdie ontdekking en die gevolglike publikasie daarvan sou die stigting van die Van Riebeeck Vereniging in 1918 (tans ''Historical Publications of Southern Africa'', of ''HiPSA'') nooit plaasgevind het nie.<ref>Tyrrell-Glynn, W.H.P.A. 1968. Die Handskrifte-afdeling: Manuskripmateriaal van Suid-Afrikaanse belang in die Biblioteek. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968''. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 85-86</ref>
Die oorspronklike manuskrip wat deur Adam Tas self geskryf is, het verlore gegaan,<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/tas_003dagb02_01/tas_003dagb02_01_0001.php Tweede uitgawe. In: ''Dagboek van Adam Tas''. 1970-uitgawe. Kaapstad: Van Riebeeck-Vereniging]</ref> en danksy Von Dessin se afskrif kon een van die belangrikste tydperke in die Suid-Afrikaanse geskiedenis behoue bly.<ref name="Spohr.1968.158">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter Darmstadt: Turris-Verlag. S. 158</ref> Dit word selfs as die waardevolste stuk in die ganse boekery beskou.<ref name="vanwyk1961" />
== Persoonlikheid ==
=== Een van die 'verstandigste' manne aan die Kaap ===
Buiten die "burgersin" en "grootmoedigheid" wat Von Dessin in sy bemaking uitstraal, word sy geaardheid deur Tyrrell-Glynn so verwoord:<ref name="Tyrrel-Glynn" />
{{cquote|
Hierdie ontwikkelde, verfynde man het in private sowel as openbare aangeleenthede steeds nougeset gehandel en in sy persoon 'n vlytige aard met 'n weetgierige verstand verenig. Sy lewendige houding, stille sin vir humor en sy voorliefde vir geselskap maak hom oral gewild. Terwyl hy steeds sy Duitse erfenis in ere hou, aanvaar hy nogtans sy [tweede] vaderland en word hy mettertyd, wat godsdiens, taal en leefwyse betref, heeltemal Kaaps-Hollands.
}}
Von Dessin tel onder die drie "verstandigste", "belangrikste" en gekultiveerde manne aan die Kaap,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mullen.1976.79.80" /> volgens die Franse sterrekundige [[Nicolas-Louis de Lacaille]], se ''Journal Historique'' (postuum uitgegee in 1763, nadat hy aan die Kaap vertoef het tussen 1751 tot 1753).
Sy presiese woorde lui op 20 November 1751:
{| class="wikitable"
! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Frans (1763)<ref>[https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/12674/005_p150-199.pdf?sequence=5&isAllowed=y De Lacaille, N.L. 1763. ''Journal historique du voyage fait au Cap de Bonne-Espérance''. Paris: Chez Guillyn. pp. 156-157]</ref>
! scope="col" style="width: 300px;" | Duitse vertaling (1778)<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=SgC7Ah8jwGQC&pg=GBS.PA108 De Lacaille, N.L. 1778. ''Reise nach dem Vorgebürge der guten Hofnung''. Altenburg: Richterischen Buchhandlung. S. 108.]</ref>
! scope="col" style="width: 300px;" | Engelse vertaling (1976)<ref>De la Caille, N.L. (1976). ''Travels at the Cape, 1751-53. An annotated translation of 'Journal historique du voyage fait au Cap de Bonne-Espérance' into which has been interpolated relevant passages from 'Mémoires de l'Académie Royale des Sciences' ''. Translated: Raven-Hart, R. Cape Town: A.A. Balkema. p. 14.</ref>
! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans
|-
| M. Grevenbrock, Secrétaire du Conseil de Justice au Cap dans le commencement de ce siécle, homme extraordinaire, avoit fait quelques recherches sur les moeurs & coutumes des Hottentots: après sa mort ses papiers furent remis à Kolbe, qui les compila sans discernement & sans jugement, à ce que disent unanimement les gens d'ici les plus sensés, & nommément M. le Gouverneur, M. Grand-Pré & M. Dessin. || Herr Grevenbroek, Sekretair des Justizraths auf dem Vorgebürge zu Anfange dieses Jahrhunderts, ein ausserordentlicher Mann, hatte einige Untersuchungen über die Sitten und Gebräuche der Hottentotten angestellt; nach seinem Tode wurden seine schriftlichen Aussäge Kolben übergeben, welcher sie ohne Wahl und Beurtheilung zusammen stoppelte, wie die verständigsten hiesigen Personen einstimmig sagen, namentlich der Herr Statthalter, Herr Grand-Pré und Herr Dessin. || M. Grevenbrock, Secretary of the Council of Justice at the beginning of the century, and an exceptionally intelligent person, made certain studies into the manners and customs of the Hottentots. After his death his papers were handed over to Kolbe, who put them together without understanding or good sense, according to the unanimous opinion of the most intelligent people here, and especially of the Governer, of M. Grand-Pré and M. Dessin. || Meneer Grevenbroeck, die Sekretaris van die Raad van Justisie aan die Kaap ten aanvang van hierdie eeu, 'n besonderse man, het 'n bietjie navorsing gedoen oor die sedes en gebruike (gewoontes) onder die Khoi: ná sy dood is sy geskrifte aan Kolbe gegee, wat hulle sonder onderskeid en sonder oordeel saamgeflans het, soos wat eenparig uitgespreek is deur die verstandigste manne van hier rond, met name meneer die Goewerneur, meneer Grand-Pré en meneer Dessin.
|}
"Monsieur le Gouverneur" verwys hier na Goewerneur Ryk Tulbagh; "Monsieur Grand-Pré" is Josephus de Grand-Predez, 'n Fransman uit Valencienne, destyds die Sekretaris van die Raad van Justisie, en dan Joachim von Dessin self.<ref name="Coetzee1968.409" /> Dié eer kom hierdie drie here waarskynlik toe, nie alleen omdat elkeen 'n [[honnête homme]] in eie reg was nie, maar bowenal omdat hulle feitlik van die min mense aan die Kaap was wat met die besoeker [[Frans]] kon praat. Die meeste koloniste kon nie Frans praat nie en De Lacaille het geen Nederlands geken nie.<ref name="Immelman1968.22" />
De Lacaille het ook in Von Dessin se biblioteek 'n renosterhoring ("la corne d'un Rhinoceros") van nader bekyk, soos gedagteken op 6 Desember 1751. Volgens Mentzel was Von Dessin nogal daartoe geneig om sekere sake of verhale bietjie (erg) aan te dik vir die onwetende Franse besoekers (wat veronderstel is om alles net so huid en haar in te sluk). Sommer vir die grap, of om die siel van die hooggeleerdes uit te trek. En tog het De Lacaille niks kwaad daarvan gedink of hom van stryk laat bring nie.<ref name="Spohr.1968.155" /><ref name="Wendland1965.65" /><ref name="Mentzel1785">[https://play.google.com/books/reader?id=AroBAAAAYAAJ&pg=GBS.PR58&hl=de Mentzel, O.F. Vollständige und zuverlässige geographische und topographische Beschreibung des berühmten und in aller Betrachtung merkwürdigen Afrikanischen Vorgebirges der Guten Hofnung Glogau: Christian Friedrich Günther, S. 63]</ref>
=== Geloof ===
Von Dessin was 'n Lutheraan gedoop, maar in die Kaap was hy lidmaat van die Nederduits Gereformeerde Kerk (soos die meeste maar). Dit was so te sê onvermydelik, want hoewel die staat Nederland volle godsdiens- en gedagtevryheid vir sy vlugtelinge, reisigers en burgers gewaarborg het, was dit in die Kaap onder die V.O.C., die maatskappy, anders gesteld.<ref name="Spohr.1968.151" />
Jy kon nié in die amptenary van die V.O.C. (vergelyk Indonesië<ref>Koch, K.E. 1970. ''The Revival in Indonesia''. Berghausen: Evangelization Publishers. p. 14: The foundation of the Protestant Church in the Dutch East Indies is regarded today with mixed feelings by the believers there. The pastors were state officials receiving their pay from the government. It was similar to the time of Contantine the Great – anyone who wanted to get on in life became a Christian in order to achieve his goal. Thus, a Christian church came into being in Indonesia which had basically freed itself neither from the heathern nor from the Hindu traditions.</ref> en Timor<ref>Koch, K.E. 1970. ''The Revival in Indonesia''. Berghausen: Evangelization Publishers. p. 121: The spiritual state of the churches was almost catastrophic. This was due to a large extent to the way the Dutch had formerly administered the colony. Every minister in the church had at the same time been a colonial official. For this reason, anyone who had wanted to obtain something from the government had been obliged to belong to the church as well. Timor, therefore, had never been evangelized, only Christianized. The former atheistic beliefs, the magic and sorcery, the promiscuity and alcoholism, all continued to prosper together.</ref>) dien as jy nie Christen was nie; al was jy ook net in naam Christen. Die vraag moet dan ook geopper word of lidmaatskap tot die Kaapse Kerk nie dalk verdere bevordering (en die bevestiging van die huwelik ter plaatse) sou begunstig het en daarom terselfdertyd 'n strategiese skuif was nie.
Die Lutherane het veertig jaar lank 'n stryd gevoer om hul eie kerke op te rig in die Kaap. Von Dessin was onder die ywerige ondertekenaars (daar was 69) van die petisie/versoekskrif in die jaar 1742.<ref name="Spohr.1968.151" />
Daar was blykbaar die vrees vir huismoles van die owerheid se kant af, want hierdie ongewenste pluralisme sou tot "doodelijke oneenigheeden" in huisgesinne lei, soos die besluit op 19 Junie 1742 duidelik stel. Daar was ook die vrees dat die kindertjies en die nageslagte uit hierdie huwelike (Lutheraans/Gereformeerd) weggerokkel sal word uit die Kaapse Kerk. Die antwoord van owerheidsweë is dus, as mens die volgende lange ommehaal van woorde moet opsom, 'n besliste, onomwonde, ononderhandelbare, eenparige en volstrekte 'néé':<ref name="Spohr.1968.151" /><ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23269 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa C. 120, pp. 192-210. |access-date=24 Augustus 2021 |archive-date=24 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824124200/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23269 |url-status=dead }}</ref>
{{cquote|
Waarover met aandagt geraadpleegt en daarneevens in aanmerkinge genoomen weesende dat soo wanneer de lutheraanen ter deeser plaatse gestabileert, dewelke alle op een stuk of thien na, soo het niet nog minder is, sijn getrouwt met gereformeerde vrouwen, eens wierden begunstigt met eenen leerraar van haare religie die de vrijheijd soude hebben om alhier in het openbaar te prediken en de sacramenten na haare wijse te bedienen en uijt te deelen, sij lutheraanen als dan in steede van hunne kinderen, gelijk het tot nu toe is geschied, in de gereformeerde kerk van deese plaatse te laaten doopen en vervolgens op te brengen in de aldaar geleert wordende religie, daar en teegens de kinderen dewelke hun in het vervolg souden worden gebooren, sonder dat de gereformeerde moeders derselve, hoe hard 't voor haar mogt weesen, sulx ooijt souden kunnen beletten, niet alleen daarvan souden afhouden en in hunnen godsdienst doen opbrengen, maar ook, dat nog meer is, wel soo ver souden gaan van de geene hunner kinderen dewelke bereijts in de gereformeerde religie sijn opgebragt, daarvan tot de Luijtersche over te brengen, gelijk men hiervan bereijts ter deeser plaatse exempelen heeft, 't welk dan in der tijd niet als seer groote verbitteringen en doodelijke oneenigheeden soude kunnen veroorsaaken in sodanige huijsgesinde; is dan soo hierom als ter saake dat de meergem. lutheraanen, of om eijgentlijker te spreeken, de hier boven gementioneerde principale hoofden derselver te minsten wel soo lang souden hebben behooren te wagten totdat het de Heeren Majores soude hebben behaagd sig nader te declareeren op dat geen 't welk van hier aan deselve bij onse onderdanige letteren van den 14 Julij d' an. passo. is berigt in opsigte van het getal der hier bevonden wordende persoonen dewelke de meergem. Augsburgsse Confessie syn toegedaan, sonder inmiddels een saak van die natuur dus voorbaarig te entameeren, gelijk ook om de rust en vreede in deese landen te onderhouden, met eenparigheijd van stemmen goedgedagt dat dit hier gedaan wordende versoek van de hand sal worden geweesen;
}}
Von Dessin sou in sy tyd nie hierdie godsdiensvryheid ervaar nie – dit geskied eers in 1779,<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=24426 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa C. 157, pp. 77-99. |access-date=24 Augustus 2021 |archive-date=24 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824123348/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=24426 |url-status=dead }}</ref> 18 jaar ná sy dood,<ref name="Spohr.1968.151" /> of 7 jaar voor sy graf geopen mag word. Dit is juis om hierdie rede dat sy hele versameling aan die Kaapse Kerk bemaak is, "as een van die weinige selfvernuwende liggame", soos Immelman hierbo dit stel.
Tot dan moes die Lutherane maar tevrede wees met kerkhou in die privaathuise van die Kaapse burgers; by geleentheid sou predikante van Deense en Sweedse skepe wat in die Kaap aangekom het hier in die huiskerke hul kerkdienste hou.<ref name="Spohr.1968.151">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 151</ref>
=== Taalvaardigheid ===
Benewens die Frans en Latyn wat hy op gimnasium bemeester het, het sy Platduitse moedertaal hom bes moontlik gehelp om Nederlands baas te raak.<ref name="Immelman1968.20" /> Immelman vermoed Von Dessin kon dus Frans (soos De Lacaille getuig) en Duits vlot praat, hoewel hy met verloop van jare blykbaar meer tuis in Nederlands begin voel het. Te oordeel aan sy boekery, dat hy in die boeke dikwels aantekeninge gemaak het, maar bowenal in sy boeke gelees, geblaai en goed bekend was met die inhoud, voer hy aan Von Dessin kon ten minste Latyn, Grieks, Hebreeus, Engels, Italiaans en Spaans gelees het.<ref name="Immelman1968.24">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 24</ref>
Hy korrespondeer veral met Holland, en hier was die dienstaal natuurlik Hollands. Omdat hy daagliks so baie met Kaaps-Hollands te doene gekry het in sy amp, maar hierdie taal ook in die daaglikse handel en wandel gebruik het (en boonop 'n vrou trou wat Kaaps-Hollands praat), het sy Duitsgeskrewe briewe dikwels 'n Hollandse kleurtjie gekry. In sy briewe in Hollands slaan weer 'n paar Germanismes deur.<ref>Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 152</ref>
Die meeste van sy briewe wat bewaar gebly het, maar ook sy ''Brieven Boek'' (1733–1744, wat veral lig werp op transaksies)<ref name="Bostoen.1996." /> en ''Memoriaal'' (1754–1757, wat 'n kykie gee in die huishoudelike lewe aan die Kaap),<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Immelman1968.15">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 15</ref> is dan ook byna uitsluitlik in Nederlands geskryf, insluitend die brief gedateer 25 Julie 1736, gerig aan die predikant Joachim Ernst Müller, te Plön, van die Duitse Sleeswyk-Holstein, waarin hy skryf dat hy graag briewe ontvang: "in deese afgeleegene uijthoek der aarde, ofte ongetwijffelt van africa, waarinne ik door de wonderbaare voeringe des almoogende gelijd, en naar desselfs goedertierenthijd in 't tijdelijke vernoegelijk geseegent ben."<ref name="Bax1970.8">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 8]</ref>
Hy het selfs briewe in Nederlands geskryf aan die twee grawe Von Rantzow, wat 'n ruk lank in die Kaap was, en boonop Duitsers was met dieselfde rang as syne.<ref name="Immelman1968.20" />
In sy boekeversameling is daar woordeboeke vir Latyn, Grieks en Hebreeus; grammatikaboeke ("spraakkunste") vir Italiaans, Frans en Duits; 'n Engelse, Portugese asook 'n Litous-Duitse woordeboek en Frans-Spaanse woordelys (Parys, 1621). Die volledige stel werke van [[Descartes]] is in Latyn beskikbaar,<ref name="Delmas.2010" /> so ook Leibnitz se ''Principia philosophiae'' van 1728, terwyl [[Thomas Hobbes]] in Frans en Nederlands beskikbaar is; [[Erasmus]] en [[John Milton]] se Latynse uitgawes is eweneens aanwesig.<ref name="Immelman1968.30">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 30</ref> Onder die Klassieke werke uit die oudheid tel [[Aristoteles]], [[Tacitus]], Scipio, Titus Livius, [[Cicero]] en Seneca. Al hierdie werke is volledig in Latyn.<ref name="Delmas.2010" />
Meer as die helfte van die boeke is in Nederlands geskryf;<ref name="Delmas.2010" /> trouens, die meeste boeke in sy biblioteek is in Nederland gedruk.<ref name="Bax1970.8" /> Latyn (veral deur die teologiese werke) is die sterkste mededinger op die boekrak, met hier en daar 'n paar boeke in Frans en Duits. Die boeke in Spaans en Engels kon mens op jou een hand tel.<ref name="Delmas.2010" />
Die meeste aantekeninge en opmerkings wat Von Dessin gemaak het in sy boeke was ook in Nederlands. Die opmerkings het gehandel oor die inhoud van die boek, met vermelding van bronne, of om 'n skrywer se standpunte of redenering te weerlê.<ref name="Immelman1968.34">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 34</ref> In daardie jare was dit niks ongewoons nie; vergelyk [[Voltaire]] se giftige kommentaar in [[Jean-Jacques Rousseau]] se boeke in dieselfde eeu.<ref>[http://expositions.nlr.ru/eng/ex_rare/Voltaire_Rousseau/neravenstvo.php NLR: Voltaire and Rousseau: Irreconcilable Contradiction?]</ref>
In 'n boek van Savonarola, getiteld ''Meditationes in Psalmos'', wat in Leiden in 1633 gepubliseer is, staan daar vier bladsye vol aantekeninge in Von Dessin se handskrif oor die lewe van Savonarola, naas sy eie handtekening en lyfspreuk.<ref name="Immelman1968.34" />
Van hierdie aantekeninge is egter ook in Frans, Latyn en een selfs in Spaans. Maar Immelman kon nie 'n enkele aantekening in Duits opspoor nie.<ref name="Immelman1968.34" />
Van die werke (soos woordeboeke en woordelyste) is moontlik voorheen deur die VOC self laat aankoop vir amptelike gebruik vir die handel in die Ooste, wat later in onbruik geraak en verkoop is, want in Von Dessin se boekery vind mens "Een Boeck geschreven in de Chinasche Taal", maar ook 'n Bybel in Maleisies getiteld ''Biblia Malaica'' (1733), asook ''De Psalter in de Maleysche en Nederlandsche taal'' (1689) en 'n woordeboek van F. Gueynier, ''Vocabulaer, ofte woorden-boeck in't Duytsch ende Maleys'' (1677).<ref name="Delmas.2010">[https://www.academia.edu/4141945/Les_Voyages_de_l%C3%A9crit_Culture_%C3%A9crite_et_expansion_europ%C3%A9enne_%C3%A0_l%C3%A9poque_moderne_essais_sur_la_Compagnie_Hollandaise_des_Indes_Orientales Delmas, A. 2010. La "Bibliothèque du Cap", xvii-xviiie siècles. In: ''Les Voyages de l'écrit. Culture écrite et expansion européenne à l'époque moderne.'' pp. 187-214]</ref>
== Nagedagtenis ==
'n Enkele paar straatname is na Von Dessin vernoem:
* Von Dessinlaan in Witpoortjie, Roodepoort.
* Von Dessinstraat in [[Montgomery Park]], Randburg.
Twee blou plaatjies is deur die [[Stigting Simon van der Stel]] by die Provinsiale Administrasiegebou, op die hoek van Waalstraat en Koningin Victoriastraat, [[Kaapstad]], aangebring. Die ronde plaatjies lui in Engels (Koningin Victoriastraat) en Afrikaans (Waalstraat) onderskeidelik:<ref>Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):79,83</ref><ref>[https://www.kraaluitgewers.co.za/18-september-1761-sa-se-eerste-groot-boekversamelaar-in-kaapstad-oorlede/ Luan Schalkwyk. Kraal-uitgewers. 2020. 18 September 1761 – SA se eerste groot boekversamelaar in Kaapstad oorlede.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210824030739/https://www.kraaluitgewers.co.za/18-september-1761-sa-se-eerste-groot-boekversamelaar-in-kaapstad-oorlede/ |date=24 Augustus 2021 }}(sien beeld van plaatjie)</ref>
{| border=1 cellpadding=4 style="border-collapse: collapse; border: 1px solid black;"
|- style="vertical-align:top;text-align:center;"
| style="background: blue; color: white;" |
J.N. VON<br />
'''DESSIN'''<br />
whose book collection<br />
became by his bequest<br />
the First Public Library<br />
in South Africa<br />
Dwelt on this Site<br />
from 1756 to 1761
| style="background: blue; color: white;" |
Hier het van<br />
1756 tot 1761<br />
'''J.N. Von DESSIN'''<br />
gewoon wie se boekery<br />
deur sy erflating die eerste<br />
Openbare Biblioteek<br />
in Suid-Afrika<br />
geword het
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
{{DEFAULTSORT:von Dessin, Joachim}}
[[Kategorie:Geboortes in 1704]]
[[Kategorie:Sterftes in 1761]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Duitsland]]
lgecxfd8qzut5ojnqrw2yx82dzqhqnj
2910815
2910779
2026-06-11T18:35:17Z
Suidpunt
13232
/* Nagedagtenis */
2910815
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Dessin-Wappen 1840.PNG|duimnael|Von Dessin familiewapen]]
'''Joachim Nikolaus von Dessin''' (* 1704 in [[Rostock]]; † [[18 September]] [[1761]] in [[Kaapstad]])
<ref name="heeselombard1989.bl.64">Heese, J.A. & Lombard, R.T.J. 1989. ''Suid-Afrikaanse geslagregisters''. Deel 2, D-G. Pretoria: RGN, bl. 64</ref><ref name="Tyrrel-Glynn">Tyrrell-Glynn, W. 1968. "Von Dessin". In: De Kock, W.J. (hoofred.). ''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek''. Deel I. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, pp. 899 - 890.</ref><ref>Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 141,156</ref> word deur die bemaking van sy 3 856 boekdele<ref name="Delmas.2010" /><ref name="Boëseken1985.74" /> (insluitend 9 atlasse en 72 manuskripte)<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.89">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 89]</ref> en ander rariteite (''Dessiniarium'') aan die [[NG Kerk]] (Kaapse Kerk), soos in sy testament bemaak op 2 Julie 1761,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref>[https://dbnl.org/tekst/aa__001biog05_01/aa__001biog05_01_0281.php A.J. van der Aa. 1858. ''Biographisch woordenboek der Nederlanden''. Deel 4. Haarlem: J.J. van Brederode]</ref> onthou as die grondlegger van die Suid-Afrikaanse openbare [[biblioteek]]. Sy "herebiblioteek" was die grootste versameling boeke in die Kaapstad van die 18de eeu, en vorm die kern waaromheen die hele Suid-Afrikaanse biblioteekwese ontwikkel het.<ref name="vanwyk1961">[https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA0018229X_1280 Van Wyk, C.B. 1961. Die geskiedenis van die eerste openbare biblioteek in Suid-Afrika. ''Historia'' 6 (4): 288-290.]</ref>
== Lewensoorsig ==
=== Grootwordjare: uit en weer tuis ===
Joachim Nikolaus von Dessin is in 1704 te Rostock gebore uit 'n ou Mecklenburgse aristokratiese familie.<ref name="Bax1970.7">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 7]</ref><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 18</ref><ref name="Spohr.1968.141" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Delmas.2010" /> Hy was die oudste van twee seuns<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Spohr.1968.141.142">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 141–142)</ref> van Christian Adolf von Dessin en Margaretha Elisabeth (née Von Hünemörder)<ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Spohr.1968.141">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 141)</ref> wat in 1702 getroud is.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /> Sy broer, August Christian, is op 15 Januarie 1706 gedoop.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.141.142" /> Sy vader was 'n offisier (die Duitse bronne gee ''Kapitän'' of ''Hauptmann'') in diens van koning Karel XII van Swede.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.141" /><ref name="Mullen.1976.79" /> In 1716, toe Joachim twaalf jaar oud was, sterf sy moeder.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /> Sy vader word krygsgevange geneem en leef in 1718 as “Gevangene op Parool” in Rostock; wat totale verarming vir die gesin meebring.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.142">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 142)</ref> Sy vader tree dieselfde jaar wel in sy tweede huwelik<ref name="Wendland1965.63" /> met Catharina Juliana von Klinkowström (oorlede 1739).<ref name="Mortiz.1935" />
Joachim Nikolaus verlaat reeds vroeg die ouerhuis.<ref name="Mortiz.1935" /> Een bron vermeld die Markgravin van Brandenburg ('n Pruisiese prinses) het haar oor die 13-jarige ontferm.<ref name="Wendland1965.63" /> Gewoonlik word slegs genoem Von Dessin het as 13-jarige tot die hofhouding toegetree, waar hy as page (hofknaap)<ref name="Tyrrel-Glynn" /> gewerk het vir die Markgraaf Albert Friedrich von Brandenburg, 'n neef van Koning Frederik I Pruise, en hoe hy later sy skoolopleiding ontvang het aan die Koninklike Joachimsthaler Gimnasium in Berlyn.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.142" /><ref name="TanapC99.2.16">[http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23026 Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa. C. 99 pp. 2-16] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210819204357/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23026 |date=19 Augustus 2021 }} (kyk voetnota)</ref>
Ondertussen sit Joachim se vader in 'n versoekskrif (12 Augustus 1718) aan die Hertog Leopold von Mecklenburg sy benarde situasie uiteen. Sy oudste het wel as page tot die koninklike hof van Pruise toegetree, en nog net hier en daar skort iets met sy onderhoud. Sy jongste seun het hy in die sorg van 'n plattelandse predikant gelaat, maar dié knaap is egter op die afdraande pad, tot groot verdriet en kommer van die vader, en juis daarom vind hy troos in sy oudste seun se goeie gedrag en vooruitgang.<ref name="Mortiz.1935" />
Christian Adolf von Dessin skryf op 12 April 1721 aan sy swaer Joachim Otto von Hünemorder oor die vordering en vooruitgang wat sy 17-jarige seun nou maak. En dit strek hom, as vader, tot “eer, vreugde en vertroosting”. Nie alleen is Joachim Nikolaus von Dessin vlytig en deur almal geliefd nie, maar hy is ook goed onderleg in Frans en Latyn.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.142" />
Christian Adolf von Dessin sterf in 1722.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Immelman1968.19">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 19</ref>
[[Otto Mentzel]] (wat Von Dessin later weer in die Kaap sou raakloop) onthou sy skoolmaat en tydgenoot<ref name="Tyrrel-Glynn" /> in sy reisbeskrywing so:<ref name="Mentzel1785" />
{| class="wikitable"
! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Duits
! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans (Immelman-vertaling)<ref name="Immelman1968.18" />
|-
| Ich habe ihn von Jugend auf gekannt. Er ist Anno 1720, mein Coætanus und Schulkamerad bei einem Professor des Joachimthalschen Gymnasii in Berlin, Namens Wencko, einem ehemaligen Jesuiten gewesen, welcher außerhalb dem Gymnasio eine Privat Kostschule heilt. Damals trug dieser Herr Dessin die Livree der Marggräfin Albrecht Königl. Hoheit, und es hieß, diese Prinzeßin wolte ihn studiren lassen; Allein nach Höchstdero seligem Absterben, mochte er wohl sein Unterkommen nicht gefunden haben; denn er war bald und noch sehr jung nach Afrika gegangen, […] || Ek ken hom al van my jeug af. In 1720 was hy my tydgenoot en skoolmaat in die Joachim-Gymnasium in Berlyn onder 'n bejaarde Jesuïet, professor Wencke, wat buiten die gimnasium 'n privaat kosskool bestuur het. Von Dessin het destyds die livrei gedra van H.K.H. die markgravin Albrecht, d.w.s. hy is op koste van die Prinses opgevoed. Dit skyn egter dat hy ná haar afsterwe geen pos aan die hof gekry het nie, want kort daarna, toe hy nog bloedjonk was, het hy na Afrika vertrek.
|}
Nog nie, want Von Dessin maak in hierdie jare nou eers sy opgang by die Brandenburgse Hof. Hy word in 1723 tot kamerjonker (of kamerheer)<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /> benoem<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143" /> Hy verlaat egter die diens in 1725 en keer na Mecklenburg terug, en leef daar vir ’n rukkie op die erfenissie wat sy moeder gelaat het.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 143)</ref>
Daarna gaan hy amptelik op 7 November 1726, as “Jochem Niclaesz Dessin” in die boeke, as soldaat in diens van die V.O.C., op die ''Ketel'' aan boord in Amsterdam; ingeskryf teen 'n gasie van nege gulden per maand.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143" /><ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/index/nt00444/ca475916-c864-11e6-9d8b-00505693001d Nationaal Archief: VOC: Opvarenden, Voornaam opvarende: Jochem]</ref>
Iets oor die skip self:
Die ''Ketel'' is in 1721 op die Rotterdamse skeepswerf gebou, en vir hierdie vaart gebruik deur die Kamer van Amsterdam. Die skipper agter die stuur is Jacobus Toorn (of Jakob Thoorn).<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/index/nt00444/ca45b084-c864-11e6-9d8b-00505693001d Nationaal Archief: VOC-opvarenden – Jacobus Toorn]</ref> Hy vertrek uit [[Texel]] op 7 November 1726, maar moes blykbaar omdraai, want die skip is vir 'n week lank, vanaf 21 November tot 28 November 1726, terug in Texel. Vier seeliede het gedros, en een soldaat het matroos geword. Die skip het ook in Engeland aangedoen by Portsmouth vanaf 5 Desember tot 19 Desember 1726.<ref name="huygensvoyage2675.2">[http://resources.huygens.knaw.nl/das/detailVoyage/93757 Details of voyage 2675.2 from Texel to Batavia]</ref><ref name="vanwyk1961" /> Uiteindelik kom die skip in die Kaap aan op 16 April 1727, waar Von Dessin voet aan wal sit,<ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Wendland1965.63">[https://www.carolinum.de/wp-content/uploads/042_sommer65.pdf Wendland, W. 1965. Joachim Nikolaus von Dessin. ''Carolinum'' 28(42) Sommer. S. 63]</ref><ref name="Mullen.1976.79">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):79</ref><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Spohr.1968.146">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 146)</ref> vertrek presies 'n maand later uit die Kaap op 16 Mei 1727 en kom in Batavia aan op 24 Julie 1727.<ref name="huygensvoyage2675.2" /> Die reis vanaf Texel tot in die Kaap het dus 160 dae geduur, oftewel 5 maande, 1 week en 2 dae.
Die ''Ketel'' vertrek eers weer op 26 Oktober 1727 uit Batavia, kom in die Kaap aan op 26 Januarie 1728, vertrek weer op 9 Februarie 1728 uit die Kaap, en kom in Goeree op 14 Junie 1728 aan.<ref>[http://resources.huygens.knaw.nl/das/detailVoyage/97545 Details of voyage 6714.2 from Batavia to Goeree]</ref> Vergeleke met die vaart tussen Texel en die Kaap, het die terugreis vanaf die Kaap na Goeree dus 126 dae, oftewel 4 maande en 5 dae geduur.
=== 'n Nuwe lewe aan die Kaap ===
==== Die besluit ====
Dit bly 'n raaisel waarom Von Dessin so 'n radikale besluit geneem het. Om jou uitmuntende geleerdheid en adellike hoflewe as kamerjonker én edelman sommerso te verruil vir 'n hoogs primitiewe bestaan in 'n vreemdelingelegioen, gewoonlik ook nog bevolk deur die jongmans uit 'n armoedige agtergrond,<ref name="Delmas.2010" /> het mense met rede laat gis.<ref name="Spohr.1968.143" /> Van die geskiedskrywers het 'n paar skote in die donker gewaag, wat geeneen deur bepaalde bewyse gestaaf word nie.<ref name="Tyrrel-Glynn" />
Mentzel voer aan die dood van die Markgravin (sy beskermvrou) het 'n doodloopstraat of uitsigloosheid vir verdere bevordering, opvoeding, ontwikkeling en toekomsmoontlikhede aan die Brandenburgse vorstehuis beteken.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Wendland1965.63" /> Dit bly 'n moontlikheid, al is dit dan ook nie dadelik, soos Mentzel in sy reisbeskrywing beweer het nie.
Ander voer aan die jongman se Wanderlust en avontuurlus/-sin was te groot vir hierdie klein, eng, vervelige, voorspelbare en bekrompe Duitse vorstehuisie, wat tog net sy vooruitgang sou strem.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Spohr.1968.143" /><ref name="Mullen.1976.79" /> Al het die Goue Eeu reeds 'n paar dekades tevore oorgewaai, is Amsterdam steeds dié trekpleister vir avontuurlustige jongmense, wat gelok is deur verhale van “fabelagtige rykdom van die Verre Ooste”.<ref name="Immelman1968.19" /> Die soldatelewe sien wel bietjie anders daaruit.
In dieselfde asem kon die armoede tuis (deur sy vader se gevangesetting) hom na die welvarender Holland gedryf het.<ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143" /> Dit was niks ongewoon van sy verarmde standgenote om, net soos hy, by die V.O.C. 'n skoon lei te begin nie. Maar om soldaat te wees, het egter wel beteken jy behoort tot die laagste stand onder die aangesteldes van hierdie Hollandse maatskappy,<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.143" /> “die voorspoedigste en grootste handelsonderneming van die eeu.”<ref name="Immelman1968.19" />
Van die ou geskiedskrywers beweer selfs Joachim Nikolaus von Dessin was in 'n tweegeveg betrokke,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Spohr.1968.143" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Mortiz.1935" /> of 'n geskil<ref name="Delmas.2010" /> en het op die vlug geslaan, maar hierdie stelling word as versinsel beskou.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Immelman1968.19" /> Daar bestaan geen dokument wat hierdie bewering staaf nie.<ref name="Immelman1968.19" /> Toe 'n hofsaak buitendien tussen die Von Dessins en die Von Ketelhodts oor erfgrond tien jaar later woed, sou die teenparty ongetwyfeld hierdie puntjie kon opgehaal het. Al wat die Von Ketelhodts egter van Joachim Nikolaus von Dessin af weet, is dat hy nuwe heenkome in Holland gaan soek het toe sy erfgeldjies opgedroog het.<ref name="Mortiz.1935" /> Opvallend genoeg is dit wel sy oom, Joachim Christian von Dessin, wat in 1704 in 'n tweegeveg in Hongarye gesneuwel het.<ref name="Mortiz.1935" />
==== Sosiale opgang ====
Solank [[Pieter Gysbert Noodt]] goewerneur van die Kaap was, dien Von Dessin nog as soldaat.<ref name="Immelman1968.19" />
Met die afsterwe van die goewerneur in 1729 ontdek die owerheid blykbaar Von Dessin se verborge talente: hy word in daardie jaar van sy militêre diens vrygestel en benoem tot klerk by die Sekretariaat van Justisie teen 20 gulden per maand.<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="TanapC99.2.16" /> 'n Ander bron voer aan hy het gewoon die assistent van die sekretaris van die raad van justisie geword. <ref name="Tyrrel-Glynn" />Uiteindelik kom sy kennis van [[Latyn]] tot sy reg: hy sit sy studies nauurs voort en later praktiseer hy as notaris vir byverdienste;<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.64" /> die talryke (meer as 300) regsboeke in sy biblioteek getuig daarvan.<ref name="Immelman1968.20">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 20</ref>
Op 10 Desember 1730 is hy met Christina Ehlers (gebore 1703 in die Kaap) getroud; sy is die dogter van die meesterbakker/bakkersbaas Christian Ehlers en Barbara de Savoye.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=4_kDYVFlFU0C&pg=GBS.PA204&hl=en_ZA De Villiers, C.C. 1893. Ehlers. In: ''Geslacht-Register der Oude Kaapsche Familien. Deel 1 - A tot J.'' Kaapstad: Van de Sandt de Villiers, p. 204]: "Christina, gehuwd 10 December 1730 met Joachim Nicolaas van Dessin, van Rostok."</ref><ref name="vanwyk1961" /><ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="TanapC82.104.106" /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Immelman1968.19.20">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 19-20</ref>
Christian Ehlers (ook gespel Christiaan Eelers) het net soos Von Dessin ook as soldaat van Duitse afkoms<ref name="Wendland1965.64" /> in die Kaap aangekom, in 1697 vryburger geword en vanaf 1700 meesterbakker geword,<ref name="Spohr.1968.147">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 147)</ref> maar is in 1704 oorlede.<ref name="TanapC82.104.106" />
Barbara Theresia de Savoye is 1673 in Gent gebore.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.64" /> Sy is die dogter van Hugenootstamvader Jacques de Savoye en Marie Madeleine le Clercq van Tournai (of: Tournay), wat per skip, die ''Oosterlandt'', in 1688 na die Kaap gekom het. Ná haar eerste man se afsterwe in 1704, trou sy met Elias Ki(e)na van Amsterdam in 1706. Barbara is in 1729 oorlede, dus, vóór die troue van die egpaar Von Dessin.<ref>Botha, C.G. 1939. ''Die Kaapse Hugenote''. Vertaling: Malherbe-Leliveld, M. Kaapstad: Nasionale Pers. pp. 106-107</ref><ref name="TanapC82.104.106">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22768 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 82, pp. 104-106. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821125003/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22768 |url-status=dead }}</ref> Barbara Theresia de Savoye was duidelik 'n vermoënde vrou, as mens haar testament deurlees wat sy aan haar twee volwasse kinders (van Ehlers) en drie minderjarige kinders (van Kina) bemaak het. Gemeet aan haar slawe en lyfeienes, het 'n huis, 'n erf, "plaats ofte hoffstede" (dus, 'n [[plaas]]) met lewende hawe, maar ook heelwat implemente van die bakkery aan haar behoort.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5%2E22a |title=Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa: 6 Januarij 1729 |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=22 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822083743/http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22a |url-status=dead }}</ref> Daarbewens het sy ook diere en plaasimplemente op haar seun se plaas besit.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22b |title=Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa: MOOC8/5.22b 16 Januarij 1729 |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=22 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822083742/http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22b |url-status=dead }}</ref> Maar Christina Ehlers self het hoofsaaklik net linnegoed, eetgerei, 'n bed, 'n katel en 'n slavin geërf.<ref>[http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22c Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa: MOOC8/5.22c 6 Februarij 1729]</ref>
Op die vraag waarom 'n edelman met geleerdheid (slegs enkeles aan die Kaap was goed toegelê in die Latyn en Frans) hom met die dogter van 'n eenvoudige bakker sou bemoei (sowel haar biologiese as stiefvader was bakkers), glo van die biograwe Von Dessin het sy pad na sosiale opgang in die Kaap ingetrou. Hy was in 1730 immers maar oor net meer as 'n jaar lank 'n klerk by die Sekretariaat van Justisie,<ref name="Spohr.1968.147" /> die aantal hubare vroue aan die Kaap van Europese afkoms kon mens op jou vingers tel (daar was ook geen adellikes onder hulle te kus en te keur nie), en bowendien was hierdie familie reeds goed ingesete, en toebedeel met aansienlike grondbesit.<ref name="Spohr.1968.147" /> Hierdie sterk familiebande sal tot sy voordeel strek.
Selfs uit die graf kon die invloedryke “skoonvader”, Elias Kina (ook 'n broodbakker sedert 1712 vir verbygaande skepe,<ref name="TanapC37.46.63">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22027 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 37, pp. 46-63. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821125010/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22027 |url-status=dead }}</ref> in 1714 oorlede) Von Dessin toegang bied tot die regte kringe en sosiale opgang moontlik maak.<ref name="Mortiz.1935" /> Kina was voorheen 'n intieme vriend van Adam Tas.<ref name="Immelman1968.20" /> Von Dessin se vrou se bloedverwante of aangetroude familie, soos die De Savoyes, Kinas, d’Aillys en Rheniusse was koloniste van aansien.<ref name="Immelman1968.22" />
In 1731 doop die egpaar Von Dessin hul enigste kind en dogtertjie Barbara Theresia von Dessin,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="Mullen.1976.79.80">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):79-80</ref><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="vanwyk1961" /> wat op 16 Desember 1731 gebore is.<ref name="heeselombard1989.bl.64" />
Oor presies wanneer Von Dessin tot boekhouer bevorder is in die V.O.C., heers daar geen eenstemmigheid nie: een voer 1733 aan,<ref name="Immelman1968.19" /> maar dit blyk eerder 1735 is die juiste jaartal.<ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="TanapC99.2.16" /> In die kladnotule van 21 Junie 1735 staan daar: "Dessein tot boekhouder à ƒ30 gevordert."<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23022 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 98, pp. 74-78. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821135528/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23022 |url-status=dead }}</ref>
Na meer as 10 jaar ná sy aankoms beklee hy die belangrike pos van Sekretaris van die Weeskamer,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Coetzee1968.409">Coetzee, P.C. 1968. Die Afrikaner en die Biblioteek. In: Pienaar, P. de V. (red.). ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk. p. 409</ref><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.80">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):80</ref><ref name="Spohr.1968.147" /> teen nog 30 gulden per maand.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.147" /> Op 24 Desember 1737 het Von Dessin die eed afgelê.<ref name="tanap23112">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23112 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 105, pp. 21-26. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=18 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818153154/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23112 |url-status=dead }}</ref> Vergeleke met die karige soldy waarmee hy begin het en vir twee jaar (108 gulden per jaar) sedert sy aankoms moes tevrede wees, is sy salaris as beampte heel skaflik. As assistent styg sy inkomste vanaf 240 gulden per jaar geleidelik tot op 360 gulden per jaar.<ref name="Spohr.1968.147" /> In 1743/1744 is hy, met behoud van hierdie pos, deur die Kommissaris baron G.W. van Imhoff bevorder tot onderkoopman<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Bostoen.1996." /> teen 40 gulden per maand, dus 480 gulden per jaar.<ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref>[http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23376 Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 123, pp. 94-138]</ref> Daar is egter sedert 1740 reeds aansoek gedoen om bevordering tot hierdie posisie.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23189 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 113, pp. 94-103. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821154837/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23189 |url-status=dead }}</ref> Toe die goewerneurgeneraal Gustaaf Willem van Imhoff in Februarie 1743 by die Kaap aandoen, het Von Dessin sy kans waargeneem om bevordering te vra tot die rang "onderkoopman", met behoud van die ander pos, wat die volgende jaar ook toegestaan is.<ref name="Mortiz.1935" /> Die rang self was eintlik onbelangrik, en daar was geen beperkte hoeveel mense wat hierdie rang mag hê nie, maar dit is vir onkreukbaarheid en verdienstelikheid beloon.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="Wendland1965.64" />
Von Dessin het egter nie alleen kantoorwerk gedoen nie. Hy het hom ook in die handel begewe, soos die baie ander koloniste. Sy huis is beskikbaar gestel vir inwoning of huisvesting aan skeepsoffisiere en reisigers, wat tot maande kon vertoef (en hy het handelskorrespondente met wie hy goed bevriend was gevra om 'n goeie woordjie vir hom te doen onder hul kennisse). Loonorders van Kompanjiesdienare kon teen 'n vaste wisselkoers aan die Kaap opgekoop word en in Nederland teen 'n hoër koers ingekasseer word, wat 'n wins gelewer het.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Immelman1968.20" />
Von Dessin se eintlike welgesteldheid is nie te vinde by die salaris wat die V.O.C. aan hom betaal het nie. Dit kan eerder toegeskryf word aan die handel, spekulasie, die notarispraktyk, deur herberg te verskaf, en teen die laat vyftigerjare het Von Dessin verskeie huurhuise besit en geld op verband uitgesit. Lewende hawe soos beeste, skape en varke wat hy besit het, het op vriende se plase gewei.<ref name="Immelman1968.21">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p.21</ref>
Samevattend kan gesê word Von Dessin het vinnig opgang gemaak danksy 'n goeie opvoeding, intelligensie, aanpassingsvermoë (wat sy beheersing van Nederlands insluit),<ref name="Immelman1968.20" /><ref name="Wendland1965.65" /> 'n gunstige huwelik, goeie kontakte en die opbou van 'n ruim portefeulje.<ref name="Bostoen.1996." />
Maar dan was daar ook die twee erfporsies van familielede wat hierby ingereken moet word, wat die uitkoms was ná 'n lang en uitgerekte hofsaak in Duitsland.
=== Die hofsaak ===
In 1731 erf Von Dessin by sy grootmoeder van vaderskant. Sy sterf as weduwee en hofdame (“Hofmeisterin”) van Worgewitz in Plön.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter.'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 149</ref>
In 1737 begin 'n lang en uitgerekte hofsaak wat tot 1754 sal voortduur.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" />
Reeds in 1745 het Von Dessin gehoor dat sy oom, die luitenant (uit diens) Joachim Otto von Hünemörder, voorheen die besitter van drie landgoedere (Fiensdorf, Alversdorf en Harmsdorf) gesterf het. Op 26 Mei 1745 het Von Dessin, as susterskind van die afgestorwene, deur die prokureur van sy broer (dr. Andreas Vogel, van Rostock) ook aanspraak op die boedel gemaak. Die antwoord van sy verteenwoordiger is op 12 Junie 1746 aan hom geskryf, maar kom eers teen die einde van die jaar in die Kaap aan. Nou juis op daardie oomblik was Von Dessin as kommissaris op sy diensreis/uitgebreide inspeksietoer na die binneland; hy keer eers teen einde April 1747 terug Kaap toe. In Oktober 1747 besoek sy broer (August Christian) hom in die Kaap om hierdie erfsaak te bespreek. August Christian vertoef tot 28 April 1748 en keer weer terug Duitsland toe.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.148">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter.'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 148</ref>
Van die boedel sou August Christian egter nie 'n reaal of 'n penning te siene kry nie, want hy sterf in 1753, min of meer 'n jaar vóór die hofgeding uiteindelik in 1754 tot 'n einde kom, en daar met die Von Ketelhodts (wat die alleenreg wou hê op hul vader se landgoedere) tot 'n vergelyk gekom is.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" />
Nietemin bemaak Von Dessin op 2 Julie 1761 aan sy broer die volgende:<ref name="Bouwstoffen" />
{{cquote|
eene som van 2000 Rijkx. voorts nog de „Hunemulderse en Schaakse erffenisse”, die, door † van mijn' oom en moeye van moederszijde uit voorm. Hertogdom Mecklenb., rechtmatig aanbestorven en thans nog onder frivole cavellatien van mijn neef den heer v. Keetelhoed berustende, die sedert vele jaren dies afleveringe door veele onreedelijke uitwegen heeft gezocht, zoodat ik deswegens tot verkrijging dier erffenisse heb moeten aanstellen en qualificeren, den heer Jan George Burgman dr. en profr, te Rostock enz.
}}
Dit is onduidelik of ''moeye'' die vervorming van ''moei'' is, die ou Nederlands vir ''tante'', in die enkelvoud. ''Moeye'' kan egter ook die meervoud wees, vir ''moeien'' (dus, ''tantes''), waarvan die slot –n moontlik nie in die spreektaal uitgespreek word nie.
Nou verskil die bronne: volgens die een bron is Joachim Nikolaus von Dessin altesaam 3 000 riksdaalders toebedeel;<ref name="Mortiz.1935" /> 'n ander vermeld slegs 2 000 riksdaalders.<ref name="Spohr.1968.149" /> Maar albei is dit eens: 1 000 hiervan laat hy aan sy skoonsuster (Luise Sophia von Kalkreuther, nou weduwee ná August Christian se afsterwe)<ref name="Spohr.1968.149" /> reeds in 1758 na.<ref name="Mortiz.1935" />
Die res van sy erfporsie hou die opvolger van dr. Vogel, by name notaris en die burgemeester, dr. Johann Georg Burgmann, van Rostock, sommer vir homself. Hiervan was Von Dessin, woonagtig in Kaapstad, natuurlik salig onbewus.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" /> Sy onkunde spreek boekdele in sy testament, waarin hy die heer Ketelhodt beskuldig dat sy erfgeld "onder frivole cavellatien" van hom weerhou is.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" />
Asof hierdie onkunde in sy testament nie duidelik, tragies en ironies genoeg is nie, bedank hy boonop in 1758, per brief, op oordrewe wyse en met die hoogste titulatuur en dienspligtigheid die einste dr. Burgmann, uit pure verligting dat die hofsaak uiteindelik verby is, met die woorde: ''Ew. HochEdel-gebohr. werden mich hierdurch Zeitlebens zum höchsten verpflichten, und mir endlich erlauben, daß nebst schuldigster Empfehlung mit Offerte meiner Person mich nenne, HochEdelgebohrner, Hochgeehrtester Herr Doktor Ew. HochEdelgebohrn. verschuldigster Diener J. N. von Dessin.''<ref name="Mortiz.1935" />
Maar nog is het einde niet. Op 26 Februarie 1762 stuur die weesmeester 'n kopie van die 1761-testament (Joachim von Dessin se laaste testament) en aanwysings van die erfenis (4 800 Carolusgulden) na Amsterdam, en deur die bemiddeling van 'n vriend van die oorledene, senator Peter Heinrich Tesdorf in Lübeck, aan die Hertoglike Land- en Regsbank in Güstrow, word die erfgename gevra om hul geld in ontvangs te neem. Die geld is in Amsterdam afgehaal en aan die erfgename uitbetaal. Hierdie erfgename is August Christian von Dessin se weduwee (Luise Sophia von Kalkreuther) en haar twee dogters, Cornelia Elisabeth en Elisabeth Friederike von Dessin. Die seun, August Friedrich von Dessin, het reeds as vaandrig van een van die Pruisiese dragonderregimente tydens die [[Sewejarige Oorlog]] gesneuwel.<ref name="Mortiz.1935" />
Die prokureur Burgmann het egter versuim om die 1 000 riksdaalders van 1758 aan die weduwee uit te betaal. Dit het 'n hofstryd gekos waarby Luise Sophia von Kalkreuther en later die voog van haar twee dogters, Henning Otto von Below auf Deven, by betrokke was. Toe die 1 000 riksdaalders uitbetaal is, bly die 2 000 riksdaalders (wat nog heeltyd in die prokureur se hande was) van die "Hunemulderse en Schaakse erffenisse" nog oor wat Joachim Nikolaus von Dessin nooit in sy leeftyd sou gesien het nie. Al wat Cornelia Elisabeth en Elisabeth Friederike von Dessin in 1766 hiervan ontvang (hul moeder is toe reeds oorlede) was 648 daalders en 27 sjielings, en ook maar net nadat 'n skikooreenkoms tussen die partye bereik is. Die twee dogters was die laaste spruite van die Von Dessin-familie.<ref name="Mortiz.1935" />
=== Laaste lewensjare ===
Sy dogter, Barbara Theresia, sterf in 1750.<ref name="Bax1970.7" /> Sy vrou, Christina Ehlers, is in 1752 oorlede.<ref name="Bax1970.7" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="TanapC99.2.16" /> Weens swak gesondheid tree Von Dessin uit die Kompanjie in 1757,<ref name="Tyrrel-Glynn" /> met die versoek om sy rang as onderkoopman en sy besoldiging te behou. Dit word hom toegestaan.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23788 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 135, pp. 272-277. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=22 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822133040/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23788 |url-status=dead }}</ref><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.81">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):81</ref><ref name="Spohr.1968.155">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter Darmstadt: Turris-Verlag. S. 155</ref><ref name="Wendland1965.64" />
Teen hierdie tyd het Von Dessin reeds vier woonpersele besit, maar bring sy laaste lewensjare deur in 'n goed ingerigte huis in [[Waalstraat]].<ref name="Tyrrel-Glynn" />
Von Dessin sterf op 18 September 1761.<ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.81" /><ref name="Spohr.1968.156">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter Darmstadt: Turris-Verlag. S. 156</ref><ref name="Wendland1965.64" />
=== Graf ===
Von Dessin het grafplek no. 27 in die [[Groote Kerk]] op 12 Oktober 1752 teen ƒ160 gekoop:<ref name="Immelman1968.22" /><ref>[https://archive.org/details/bouwstoffenvoord02spoe/page/276/mode/2up?q=van+dessin Spoelstra, G. 1907. ''Bouwstoffen voor de geschiedenis der Nederduitsch Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika''. Kaapstad. p. 279]</ref>
{{cquote|
Donderdag den 12 October 1752. Op ’t versoek van den ouderling de E. David d’Ailly, is aan den ondercoopman en secretaris der Weeskamer alhier, Sieur Joachim Nicolaas van Dessin, in vollen eygendom gegeeven, een graf, alhier in de kerk geleegen sijnde No. 27, en sulx voor de ordinaire somma van eenhondert en sestig Caroli guldens, waarvan aan gem. Sr Van Dessin een behoorlijk transport sal worden behandigt.
}}
In sy testament versoek Von Dessin dat ná sy teraardebestelling die graf eers na vyf-en-twintig jaar oopgemaak mag word. Die beendere van sy vrou en dogter (wat hom reeds ontval het) moet dan saam met syne in 'n kissie versamel word en herbegrawe word:<ref>[https://archive.org/details/bouwstoffenvoord02spoe/page/296/mode/2up?q=van+dessin Spoelstra, G. 1907. ''Bouwstoffen voor de geschiedenis der Nederduitsch Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika''. Kaapstad. p. 299]</ref>
{{cquote|
Verder legateer ik aan enz. behalve de som van 2000 guldens nog mijne grafstede No. 27, in de Caabse kerk, waarvan de erfgrond-brief is gedateerd 1 Oct. 1752, in dewelke ik egter na mijn afscheid uyt deese wereld zal moeten besteed ([[sic]]) worden, zullende die grafstede, vervolgens binnen 25 jaren daaropvolgende niet moge geopend worden, dat na verloop van die tijd zulle de gebeenten van mijn, mijne vooroverleden vrouw en kind bijeenverzameld worden in een klein kistje en weder in het graf gelegd.
}}
'n Plekkie is ook vir vriende ingeruim. Aan die Nöthlings (Neethlings), dit is nou die ouers van Johanna Duminy, wat in taalkundige en geskiedkundige kringe bekend is vir haar dagboek uit 1790, is in die testament 'n ruime geldporsie bemaak. Dit is uit dank en erkentenis toe hulle hul intrek by sy huis geneem het tydens sy laaste jare, en veral mev. Nöthling het hom in sy laaste siekte verpleeg. Von Dessin het aan hulle ook die reg nagelaat om in sy graf (die een in die Groote Kerk) begrawe te word. Van hierdie reg het hulle gebruik gemaak.<ref name="Immelman1968.22">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968'' Kaapstad: A.A. Balkema. p.22</ref>
Die testament bepaal:<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.04.02/invnr/6871/file/NL-HaNA_1.04.02_6871_0421 Nationaal Archief, Inventarisnommer 6871 Nrs. 5616-5739]</ref>
{{cquote|
Nog Legateeren ik aan den ten deesen Casteele bescheydene Sergeant Benjamin Nothling en desselfs huysvrouw Johanna Lombard, ten aansien hy Nothling mij in mijne jongst gehad hebbende swaare siekte trouw en onvermoeyt ten dienst is geweest en dog dagelix alle mogelijke handrijkinge doet, een somma van twee Duijsend Guldens indische Valuatie, alsmeede mijn grafsteede, die ik hier in de Caabsche Kerk heb, sub No 27, waarvan de Erfgrond brief is gedateerd 17 Oct.ber 1752 […]
}}
In die inventaris staan eweneens duidelik:<ref name="MOOC8/10.76">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8/10.76 |title=Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa, MOOC8/10.76 |access-date=17 Augustus 2021 |archive-date=17 Augustus 2021 |archive-url=https://archive.ph/20210817164848/http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8/10.76 |url-status=dead }}</ref>
{{cquote|
aan den sergeant Benjamin Nöthling en desselfs huijsvrouw Johanna Lombaar, […] desselfs grafsteede in de Caabse kerk sub n:r 27
}}
=== Die Testament ===
Sy testament word beskou as 'n blykie van waardering vir die lewensgehalte wat Von Dessin in die Kaap kon geniet het.<ref name="Delmas.2010" /> Die oorgeskrewe kopie van die testament kan [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.04.02/invnr/6871/file/NL-HaNA_1.04.02_6871_0415 hier, handgeskrewe, besigtig] word.
In die protokol van die 'Politiesecretaris' Johann Blankenberg staan dat Joachim von Dessin by die opstel van sy testament "ziekelijk van Licham, egter bij vollen verstande en gebruik van Sinnen" was. Maar ''compos mentis'' was hy nie heeltemal nie. Sy broer, August Christian, tel onder die erfgename. Sy broer is egter reeds in 1753 oorlede; nuus waarvan die testateur reeds teen ten minste 1758 moes verneem het. Ook sy broerskinders, dit is die kinders ('n seun en twee dogters) van August Christian, word as erfgename benoem, sou hul vader ondertussen tot sterwe kom: "aan mijn broeder August Christiaen van Dessin of by zijn overl. aan zijne erfgenamen, waarvan de oudste zoon gedoopt is op mijn naam v. Joachim Nicolaas en allen thans wonen in ’t hertogdom Mecklenburg". Dié naam van die oudste seun is egter verkeerd; sy naam is August Friedrich von Dessin (gebore 1742, oorlede 1762).<ref name="Mortiz.1935">[http://mvdok.lbmv.de/mjbrenderer?id=mvdok_document_00003731 Moritz, E. 1935. Joachim Nikolaus von Dessin. In: ''Mecklenburgische Jahrbücher'', Band 99 (1935), S. 209–218]</ref> Luise Sophia von Kalkreuther, sy skoonsuster (en haar dogters) het dus benewens die 1 000 riksdaalders in 1758 ook die 2 000 riksdaalders in die 1761-testament geërf, plus dan nog Joachim Nikolaus von Dessin se Hünemörder- en Schaakse erfenis (wat veronderstel was om 2 000 riksdaalders te wees).<ref name="Mortiz.1935" />
Benewens die manuskripte en boeke wat aan die Kaapse Kerkraad nagelaat is, is daar ook 'n legaat van 1 000 riksdaalders nagelaat met die opdrag om van die rente nuwe boeke mee aan te koop.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Boëseken1985.74" /> Sou die Kaapse Kerk nie hiervoor te vinde wees nie, moet al Von Dessin se eiendom oorgedra word aan die Weeskamer. Die Kaapse Kerk verbeur dan ook sy 1 000 riksdaalderlegaat vir die boeke-aanwinste. Soos opgestel op 2 Julie 1761 en onderteken in die Kaap op 12 Julie 1761,<ref name="MOOC8/10.76" /> enkele maande voor sy dood, staan daar (die belangrikste dele word uitgelig):<ref name="Bouwstoffen">[https://archive.org/details/bouwstoffenvoord02spoe/page/296/mode/2up?q=van+dessin Spoelstra, G. 1907. ''Bouwstoffen voor de geschiedenis der Nederduitsch Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika''. Kaapstad. p. 298-299]</ref>
{{cquote|
Ende alsnu ter nieuwer dispositie tredende, zoo verclaarde vooreerst te legateeren, maaken ende bespreeken, aan deese Caabse Kerke: mijne geheele bibliotheecq, met alle daarbij sig bevindende manuscripten, alsmede de daartoe behoorende zacken, groote loquetten, en klyne boek-lessenaars; voorts alle mathematische en astrologische instrumenten, mitsgaders ook alle de beste mijner schilderijen, ter voller keure van den Eerwaarden Kerkenraad, ofte ter uytsoekinge van degeene die daarvan kennisse hebben, en door welgem. HaarEerw. daartoe gequalificeert
zullen zijn.
Dit alles egter met volstreckt beding, dat deese mijne voorm. bibliotheecq en verdere hierboven gemelde vermakingen, op geenerhande wijse zal mogen werden veralieneerd, aangemerkt '''mijne intentie ende begeerte is, dat deese mijne''' hierboven staende '''vermakinge zal strecken tot een grondslag van eene publicque bibliotheecq, ten nutte van ’t algemeen''', met jaarlijxe vermeerderinge van deselve door boeken van alle faculteyten en geleersaemheyd, waardoor een yder in zijne besondere weetenschap zal kunnen werden gedient, ten welken opsigte ik dan, en opdat die vermeerderinge ook buyten eenige kosten der Diacony kunne geschieden, aan de Diacony alhier vermaeke '''en bespreeke eene somme van een duysend rijxdalers, omme uyt dies revenuën eene behoorlijke vermeerderinge van jaar tot jaar op bovengesegde bibliotheecq te kunnen doen'''; vermakende ik voorts nog aan meergem. Caabse kerk alle zoodanige boeken, als vanweegens den Eerwaarden en Hooggeleerden Heer Daniel Pels, thans conrector des Latijnsche School tot Amsterdam, ofte door andere, nae mijn dood, voor mijne reekg alhier mogten aangebragt worden; '''met ’t welk''' een en ander '''ik''' vastelijk en '''meene na mijn dood, aan ’t Gemeenebest nog een goed nut te zullen kunnen doen, waartoe ik altijd zooveel in mij is geweest zeer gaarne heb willen behulpsaem weesen''', versoekende ten dien eynde seer instantelijk den E. Agtb. Heer Commissaris Politicq, de Eerwaarde Heeren predicanten mitsgaders ouderlingen en diaconen, uytmaekende ’t Eerwaerde Collegie van kerkenraade alhier, hiertoe in alle billijkheyd, successivelijk de behulpsaeme hand te willen bieden en tot berijkinge mijner voorgemelde weloverdagte intentie naar alle vermoogen goedgunstelijk alles aen te wenden, ’tgeen tot ’t voorenstaende immers sal kunnen strecken.
Maar ingevalle voorm. Eerwaarde Caabse kerkenraade, tegens verwagtinge, ’t voorenstaende wegens de gemelde bibliotheecq en verdere daerbij gem. legaaten, op dien voet niet geneegen zijn mogte te accepteeren nogte de voorwaarden hierboven gemeld daaromtrent op te volgen, in dat geval verclaare ik mijnen wil en intentie te zijn, dat alsdan niet alleen de voorz. bibliotheecq met derselver zacken, loqueten en boeklessenaars mitsgaders alle bevoorens gem. instrumenten en schilderijen zal moeten overgaan en devolveeren ten behoeve van de Weescamer deeser steede, om door dat Eerwaerde collegie daarmeede sodanig en in diervoegen gehandelt te werden, als te raade werden en goed vinden sullen, maar ook ’t aen de Caabse kerk gemaakte legaat van een duysend Rijxdrs geen plaats sal hebben, en voor niet gemaakt moeten werden aangemerkt.
[…]
}}
==== Drie slawe vrygekoop ====
By die inventarisopstel van Von Dessin se besittings, word 13 slawe of lyfeienes daarby gelys:<ref name="MOOC8/10.76" />
* Isac van Mallabar
* Joris van Bengalen
* Chito van Couchim
* Willem van de Caab
* '''Fortuijn van Mallabaar'''
* '''Leander van de Cust'''
* '''Liesje van Bougies'''
* Marrij van de Caab
* Alida van de Caab
* Hester van de Caab (met haar twee kinders Piet en Hendrik van de Caab)
* Johanna van de Caab
* Hagar van Mallabar (met haar 2 kinders Martha van de Caab en Lodewijk van de Caab)
* Flora van Bengalen
Die testament stel dit duidelik:<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.04.02/invnr/6871/file/NL-HaNA_1.04.02_6871_0422 Nationaal Archief, Testament. Begin met... Voorts is nog voor as't myne wille en begeerte dat, uit]</ref>
Slegs Liesje van Bougies, Fortuijn van Mallabaar en Leander van de Cust is die enigstes wat deur die testament vrygekoop is weens hul "uiterste vleyd en opregtheid beweesene en bevondene getrouwe diensten". Daarbenewens het elkeen van hierdie drie 'n legaat van 100 riksdaalders ontvang "omme hun selven daarmeede behoorlijk te kunnen stabileeren ten eijnde dus op een Eerlijke wijse in Staat te zijn hender Een bequaam heenkoomen te vinden." Van Mallabaar en Van de Cust kry elkeen ses blou en ses wit hemde elk. Van Bougies kry twaalf wit hemde, of, indien dit onmoontlik is, genoeg wit linne en ander benodigdhede vir 'n nuwe pak klere.
Hieroor is William Wilberforce Bird vol lof vir Von Dessin.<ref name="Bird1822.152" /> Die lof moet egter binne konteks verstaan word: Die slawehandel is in Engeland in 1807 afgeskaf. Bird skryf oor die jaar 1822 aan die Kaap. Die Kaap en ander kolonies skaf slawerny eers in 1834 af.
{{cquote|
[…] by the manumission of his slaves, afforded proof, that, whilst he had endeavoured during life to add to the knowledge and improvement of others,. he had not forgotten to direct his own conduct in the paths of benevolence and humanity.
}}
Maar al het Von Dessin aan Joris van Bengalen beloof en aan ander gesê dat hy hulle sou vrykoop, verklaar hy ook in sy testament nou 'uitdruklik' dat hy sy beloftes 'revoieeren' (letterlik "hersien") het, dus, van plan verander het en daarby dus tot niet gemaak het, asof dit nooit gebeur ("geschiet") het nie. As daar op hierdie belofte beroep sou word, sal daarop géén manier ag geslaan word nie: dit is Von Dessin se wil en begeerte dat die res van sy slawe in die openbaar verkoop sal word en die geld in die boedel gestort word.
{{cquote|
Ende nademaal ik Testateur te meermaalen aan mijn Lijfeijgen Joris belooft en ook aan andere persoonen gesegt hebbe, dat ik hem Joris beneevens desselfs bijsit mijn slaavin [Maria?], mitsgad.s alle hunne kinderen en
kindskinderen naa mijn dood uijt slaavernij in vrijdom zoude doen stellen, zoo verclaarde ik wel expresselijk dat ik op gemelde beloften omme de mij daar toe dringende reedenen mits deesen revoieeren ende te niet doe en dat sodanig als of deselve nooit waaren geschiet, ja schoon op gemelde Lijf Eijgenen in der tijd hun van gedaan belofde wilden bedienen, dat daerop in geenerleij manier Eenige reflexie sal genoomen werden, alsoo mijn wil en begeeren is dat alle desselve naa mijn overlijden als slaaven ten faveure van mijn Boedel Publicquelijk zullen werden vercogt.
}}
== Nalatenskap ==
=== Boekeversameling ===
: Lees ook: [[Von Dessin-versameling]]
Die boeke het oorspronklik in die studeerkamer in Von Dessin se woning gestaan. Dit was 'n enkelverdiepinghuis op die hoek van wat tans Koningin Victoria- en Waalstraat is, skuins teenoor die vleuel van die Suid-Afrikaanse Biblioteek waar die Dessiniaanse versameling in die Afrikana-afdeling bewaar is. In sy studeerkamer was daar teen die mure boekrakke en boekekaste met glasdeure waarin die 3 856 boekdele gehou is. Dit was die grootste versameling in Kaapstad van die 18de eeu. Hoewel die boekrakke min ruimte vir iets anders gelaat het, het daar in die vertrek nege skilderytjies en 'n ovaal spieël met vergulde raam gehang. In hierdie biblioteek was daar ook 'n kabinet waar daar rariteite geberg is, soos dit 'n agtiende-eeuse herebiblioteek betaam het.<ref name="Immelman1968.15" />
Hierdie versameling is binne 34 jaar opgebou; merkwaardig in die sin dat die Kaap op daardie tydstip geen boekwinkel, drukpers of uitgewery geken het nie.<ref name="Immelman1968.16">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968''. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 16</ref>
Die biblioteek is vermoedelik nie alleen deur hom nie, maar ook deur sy vriende gebruik.<ref name="Coetzee1968.409" /> Privaatbiblioteke of boekerye was in die 18de en 19de eeu onder die gegoedes en vermoëndes egter niks buitengewoon nie, en dikwels sou die boekeversameling aan die volgende geslag bemaak word. Al dien hierdie privaatbiblioteke as getuienis van die intellektuele lewe van die room van die oes, kon dit selde as die kern van die openbare biblioteekwese dien of aanleiding gee tot die opbou en uitbou van die Suid-Afrikaanse biblioteekwese (nie alleenlik weens grootte nie, maar ook die smaakkeuse). Hiervan is Von Dessin se versameling die uitsondering.<ref name="Coetzee1968.410" />
=== Die aankope ===
[[Lêer:Exlibrisvondessin.jpg|duimnael|regs|300px|Die ex libris met die lyfspreuk van Von Dessin: [[artem quaevis terra alit]]. Daar bestaan geen afbeelding van Joachim Nikolaus von Dessin nie. Slegs sy handtekening met baie swierige krulle uit sy tyd het behoue gebly.<ref name="Wendland1965.65" />]]
Die vraag ontstaan hoe Von Dessin binne 34 jaar so 'n groot boekery opgebou het, sonder drukpers, boekwinkel of uitgewers in die Kaap.<ref name="Immelman1961.26">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 26</ref>
'n Legende het toe so ontstaan: omdat Von Dessin heel waarskynlik as sekretaris van die Weeskamer vooraf inligting omtrent die hoeveelheid boeke in die bestorwe boedels kon bekom het, asook watter boeke daar ter sprake was, kon hy daarom eerste kennis daarvan geneem het. Boonop het hy maar min te doene gehad met die sorg van die wesies, maar wel met die geld wat die wewenaars en weduwees moet gee wanneer hulle hertrou, in die belang van hul minderjarige kinders uit die eerste huwelik. Hy sou sodoende dus sy ingewinde intieme (voor)kennis omtrent private familiesake en -aangeleenthede van sy beskermlinge tot sy voordeel kon gebruik: Von Dessin sou dan presies weet wát en wáár daar te aas is.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Immelman1961.26" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Sphor1968.154">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 154</ref> Daarvolgens sou hy privaat sy kopies kon doen, of by veilings gaan bie. Soms het hy nie self gaan bie nie, maar familie (soos die swaers d'Ailly en Rhenius) en vriende gevra om die biewerk buitekant Kaapstad namens hom te gaan doen. Met behulp van sy vrou se bloedverwante het hy ook boeke probeer verkry sodra die leesstof beskikbaar geword het.<ref name="Immelman1961.26" /><ref name="Bostoen.1996." />
Maar nou lui die eintlike legende dat Von Dessin tydens die pokke-epidemie van 1755 (en ander epidemies wat voortdurend die Kaap sou teister met sterftes; twee pokke-epidemiejare sluit ook 1731 en 1740 in<ref name="Tyrrel-Glynn" />) sommer genadeloos 'n groot slag met die boeke geslaan het. Juis in die tyd van beproewing toe niemand hulle aan boeke gesteur het nie.<ref name="Delmas.2010" /> Hy het dus letterlik uit ander se dood baatgevind. Tydens die epidemie het die bevolking (5 123 koloniste en 5 787 slawe) byna 'n vyfde van omgekom: 963 koloniste en 1 109 wat nie van Europese afkoms was nie, het gesterwe.<ref name="Immelman1961.25">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 25</ref>
Die besoeker [[William Wilberforce Bird]] het hierdie 'lasterlike bewering' ("detraction") maar net in 1822 opgeteken wat sy tydgenote aan hom meegedeel het toe hy in die Kaap was. Of die aantygings nou waar is of nie, vir Bird heilig die doel die middele: as mens soveel boeke moontlik wil versamel vir die openbare gebruik, wat tog 'n filantropiese daad is, dan maak dit tog net sin om die boeke so billik moontlik te versamel.<ref name="Bird1822.152" />
Vir navorsers soos Bax is die bewering absolute snert wat veral gehuldig word deur skrywers wat geen benul het van die werke wat in Afrikaans gepubliseer is nie, nog minder die Nederlandse oerdokumente van nader bekyk het.<ref name="Bax1970.91">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 91-92]</ref>
Die versameling kon nie uitsluitlik opgebou gewees het uit die boekerye van die "relatief onontwikkelde Kaapse burgers" nie, maar daar kan met sekerheid aangeneem word dat hy in kontak was met persone in Europa wat hom van nuwe aanwinste voorsien het.<ref name="vanwyk1961" /> Von Dessin het van gereelde tussengangers gebruik gemaak.<ref name="Delmas.2010" />
In 1734 bring ene "Heer Meulenbeek" vir Von Dessin 'n gedrukte kaart van die vier wêrelddele (in groot formaat) uit Nederland saam.<ref name="Bostoen.1996." />
In 1736 en 1737 bestel Von Dessin boeke by die Amsterdamse tabakshandelaar Jurriaan Westerhoff.<ref name="vanwyk1961" /> In Von Dessin se een brief in 1736 aan sy boekevriend Jurriaan Westerhof in Amsterdam gee hy reeds te kenne: "Ende dewijl ick een seer groote liefhebber van goede boeken soo geestelijke als historische ben,<ref name="vanwyk1961" /> soo versoeke mij van tijd tot tijd met wat nieuws te voorzien."<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.91" /><ref name="Wendland1965.65">[https://www.carolinum.de/wp-content/uploads/042_sommer65.pdf Wendland, W. 1965. Joachim Nikolaus von Dessin. ''Carolinum'' 28(42) Sommer. S. 65]</ref> Bostoen maak hieruit die afleiding dat, hoewel Von Dessin dikwels die titelname moes noem by bestelling, hy in baie gevalle die boekekeuse aan die leweransier self moes oorlaat.<ref name="Bostoen.1996." /> Vir Delmas strook dit met die boekesmaak: die meeste boeke in die versameling handel wel oor die geskiedenis of teologie.<ref name="Delmas.2010" />
So ook bestel hy boeke in 1738 by die Rotterdamse koopman Nicolaas Pille (1706–1737) [dus, toe reeds oorlede].<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Delmas.2010" />
Von Dessin se vriend in die Kaap, Jan de Waal, wat sy vernaamste leweransier was van huishoudelike goedere, lewer aan hom die tydskrifte waarop Von Dessin ingeteken was, soos die ''Europische Mercurius'' en ''De Boekzaal van Europa''.<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Bostoen.1996.">[https://www.dbnl.org/tekst/bost002verz01_01/bost002verz01_01_0001.php Bostoen, K.J. 1996. 'Verzamelaars, bezitters, lezers van Weyermaniana in de achttiende eeuw' In: ''Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman'' 19 (1996), p. 33-42.]</ref><ref name="Delmas.2010" />
Daar is ook die konrektor van die Latynse Skool in Amsterdam, Daniël Pels,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="vanwyk1961" /> wat sy vernaamste boekeverskaffer in Nederland was. Op 16 Oktober 1755 en 2 Oktober 1761 (Von Dessin is toe reeds oorlede) staan die Heren XVII te Amsterdam Pels die vergunning toe om 'n kis met boeke vragvry te versend. In 1756, 1758 en 1759 versoek Von Dessin die Heren XVII te Amsterdam om sy salaris aan Pels uit te betaal.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.91" /><ref name="Wendland1965.65" /><ref name="Delmas.2010" />
Von Dessin se maandsalaris as onderkoopman was toe ƒ40.<ref name="Bostoen.1996." /> Maar eintlik het Pels reeds vanaf 1744 Von Dessin gereeld van boeke voorsien. Von Dessin vra in sy testament ook dat sy eksekuteurs die boeke (van Pels) moet betaal wat ná sy afsterwe in die Kaap nog moet aankom.<ref name="Bostoen.1996." />
Ander, soos Immelman, voer aan die meeste van die boekeversameling moes in die Kaap self aangeskaf gewees het. Die veilings kon maar één manier wees hoe Von Dessin boeke bekom het. Hierdie metode spesifiek het byna 'n legende geword, en toe naderhand heeltemal ontaard. Vir Immelman is dit eerder 'n bewys hoe Von Dessin "gevare onbevrees getrotseer het en geen geleentheid laat verbygaan het waar hy sy versameling kon aanvul nie."<ref name="Immelman1961.26" /> Die ''Ex libris'' wat voormalige eienaarskap van Kapenaars toon, word dan sonder meer as bewyse gebruik.<ref name="Delmas.2010" />
Amptenare wat die Kaap verlaat of afgetree het, het hul boeke verkoop. Verbygaande reisigers en skeepsoffisiere het boeke aan hom geskenk of by hom geruil, dikwels vir voedsel.<ref name="Delmas.2010" /> Soms het Von Dessin deur besoekers vooruitbetalings gemaak – en party is dan vort met die geld, sonder om weer van hulle te laat hoor. Vreemdelinge is soms weke lank gratis onderdak gegee, op voorwaarde dat hulle in ruil daarvoor bepaalde boeke aan hom sou stuur.<ref name="Immelman1961.26" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Delmas.2010" />
En dan was Von Dessin natuurlik ook 'n geliefde man. Baie van die boeke met ou ''Ex libris''-handtekeninge voorin, is afkomstig van vriende. As geskenke.<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Wendland1965.64">[https://www.carolinum.de/wp-content/uploads/042_sommer65.pdf Wendland, W. 1965. Joachim Nikolaus von Dessin. ''Carolinum'' 28(42) Sommer. S. 64]</ref><ref name="Sphor1968.154" /> Soos dié wat hy in 1755 van Jan Tileman en Jacobus Janson present gekry het.<ref name="vanwyk1961" />
Laastens ontstaan die vraag ook of iemand soos Von Dessin tot sulke gewetenloosheid in staat sou wees, of in dieselfde strik as sy voorganger sou wou trap. Sy ou skoolvriend, Otto Friedrich Mentzel, noem in sy reisbeskrywing aan die Kaap dat Von Dessin, met sy diensaanvaarding as Sekretaris van die Weeskamer, daarop aangedring het om die geldsake van die weeskamer te oudit, en toestemming daarvoor gekry het.<ref name="Tyrrel-Glynn" /> Die Kommissie het bevind sy gestorwe voorganger, Jacob Leever, het ƒ140 000 verduister. Die agterblewe vrou, nou 'n weduwee, word toe voortaan onderhou deur die kerk, want hul huis is verkoop aan Kaptein Rhenius teen ongeveer ƒ40 000. Selfs van die vrou, wat van geen sout of water geweet het nie, se klerestukke moes opgeveil word.<ref name="tanap23112" /><ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23135 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 107, pp. 53-65. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=18 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818153153/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23135 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23176 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 111, pp. 64-88. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=18 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818153151/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23176 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=AroBAAAAYAAJ&pg=GBS.PR58&hl=de Mentzel, O.F. ''Vollständige und zuverlässige geographische und topographische Beschreibung des berühmten und in aller Betrachtung merkwürdigen Afrikanischen Vorgebirges der Guten Hofnung'' Glogau: Christian Friedrich Günther, S. 59]</ref><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Spohr1968.148">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 148</ref> Een bron voer aan die geld is deur "vorige sektretaris'''se'''" (meervoud) verduister en dat Leever nie alleen aandadig is nie.<ref name="Tyrrel-Glynn" />
=== Nie die eerste biblioteek nie ===
Ten spyte van die reuseskenking wat die eerste ''openbare'' biblioteek van Suid-Afrika sou word, was die ''Dessiniarium'' nie die eerste biblioteek of boekery van Suid-Afrika nie.
In 'n brief op 13 Mei 1652 (toe Jan van Riebeeck op die punt staan om die Kaap te verlaat), praat Van Riebeeck van gedrukte boeke, kaarte en manuskripte wat hy in die sorg laat van [[Zacharias Wagenaer]].<ref>[https://archive.org/details/precisofarchives03cape/page/246/mode/2up?q=charts+and+notes Leibbrandt, ''Precis of the Archives of the Cape of Good Hope'' I, brief gedateer 13 Mei 1652 aan Batavia]</ref><ref name="Delmas.2010" />
Delmas wys op 'n inventaris van die fort wat op 8 Januarie 1661 opgestel is deur ''Secunde'' Roeloff de Man, op las van [[Jan van Riebeeck]]. Twintig boeke is gelys, waarvan die Bybel en ander geestelike boeke skitter in hul afwesigheid; 'n alte duidelike teken dat die boeke op die lys vir amptelike gebruik bedoel was. Die lys is volgens drukformaat uiteengesit: folianten, quarto en octavo. Die versameling bestaan uit boeke oor wiskunde, trigonometrie, argitektuur, sterrekunde, 'n ''Grammatica Arabica Thomae Erpenij'' (as [[lingua franca]] aan die kus van Oos-Afrika), plantkunde (vir landbou) en reisverslae.<ref name="Delmas.2010" /> Roeloff de Man self het sy eie private paar boeke gehad, wat opgeveil is ná sy dood.<ref>[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?objectsearch=Linschoten&coll=boeken&identifier=MMKB02:000118335:00131 Bosman, D.B. 1923. ''Oor die ontstaan van Afrikaans.'' Swets & Zeitlinger pp. 127-128]</ref>
Maar die eer van die eerste biblioteek kom die Raadsbiblioteek toe ('n departementele boekery van die regering) wat sedert 1710 bestaan het, en vir die gebruik van die hoër amptenare van die V.O.C. bedoel was in die uitvoering van hulle pligte.<ref name="Immelman1968.16" /><ref name="Coetzee1968.409" /> Dit het gevolg nadat die kommissaris C.J. Simons dit aan die lig gebring het dat so 'n boekery, wat noodsaaklik is by regspleging, aan die Kaap ontbreek. Boeke sou uit Batavia aangekoop word vir dié doel.<ref name="Coetzee1968.409" /> Teen 1739 toon die biblioteek slegs 13 titels (soos in die inventaris uit die jaartal aandui), maar dit word die daaropvolgende jaar verryk met 60 titels (regsboeke) uit die boedel van Adriaan Kervel. Verdere werke is aangeskaf, of as geskenk ontvang. Die biblioteek van die Raad van Justisie besit teen die einde van die 18de eeu 93 titels in 148 bande; daarvan het 'n deel vermoedelik oorgegaan na die biblioteek van die Kaapse Geregshof.<ref name="Coetzee1968.409" />
Met die uitsondering van Ryk Tulbagh, was die meeste boekeliefhebbers aan die Kaap hoofsaaklik in die buiteland gebore, waar hulle hul geestelike vorming gekry het. Die sewentienjarige Tulbagh is egter bes moontlik beïnvloed deur sy ouer kollega, Adriaan Kervel, om homself deur boekegebruik vir hoër betrekkings te bekwaam om in 1751 goewerneur te word. Toe Tulbagh in 1771 sterf, byna 'n dekade ná Von Dessin se heengaan, is sy boeke, opvallend genoeg, nie sonder meer aan die Dessiniarium bemaak nie. Die regsgeleerde werke uit Ryk Tulbagh se boekery is aan die biblioteek van die Raad van Justisie bemaak.<ref name="Coetzee1968.409" /> Tulbagh het ook sy Franse boeke aan Josephus de Grand-Pre(d)ez en sy Hollandse boeke aan Pieter Hacker bemaak.<ref name="Boëseken1985.74">Boëseken, A.J. 1985. Die Kompanjie en sy Onderdane. In: Muller, C.F.J. (red.). ''Vyfhonderd jaar Suid-Afrikaanse geskiedenis.'' Kaapstad: Academica, p. 74</ref>
=== Was Von Dessin sy tyd vooruit? ===
Die antwoord op bogenoemde vraag gaan afhang hoe die testament, omgewing en wêreldgebeurtenisse self verstaan word.
'''R. F. M. Immelman''', 'n universiteitsbibliotekaris aan die [[Universiteit van Kaapstad]], dra sy opstel in '''September 1961''' voor aan die Vriende van die Suid-Afrikaanse Biblioteek, ter geleentheid van Von Dessin se 200ste sterfdag.
Na sy mening was Von Dessin sy tyd met byna 'n eeu vooruit.
In sy opstel beskou hy dit 'n "verbasendwekkende prestasie" om soveel boekdele in die loop van dertig jaar op te bou (3 856), des te meer merkwaardig as mens in ag neem dat daar geen boekwinkel, drukpers of uitgewery in die Kaap was nie.<ref name="Immelman1968.16" /> Von Dessin word dus 'n merkwaardige figuur, nie alleen omdat hy 'n versamelaar was nie, maar ook 'n weldoener aan die gemeenskap. Veral omdat hy 'n plan ontwerp het waardeur die toekomende geslagte voordeel uit sy boekery sou trek. Von Dessin se ideë omtrent biblioteke, sê Immelman, "was inderdaad hul tyd vooruit en sou destyds in elke land in Europa of Amerika as ver gevorderd beskou gewees het. Wat 'n mens so verbaas, is dat 'n Kapenaar, meer as dertig jaar op 'n uithoek van die vasteland van Afrika woonagtig, sesduisend myl van Europa, so goed op die hoogte was van die destyds modernste opvattings omtrent die biblioteekwese.". In 'n voetnota verwys Immelman dan direk na P.C. Coetzee se artikel "Die Nalatenskap van Von Dessin" wat in ''Historiese Studies'' (1942) verskyn het.<ref name="Immelman.1968.17" />
Immelman meen uit die testament self kan mens daardie afleidings maak. Hy stip die volgende puntjies waar Von Dessin vasgestel het:<ref name="Immelman.1968.17">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 17</ref>
{{cquote|
: 1. dat sy boekery ten bate van die gehele gemeenskap aangewend moes word en derhalwe die kern van 'n ''publique bibliotheecq'' moes vorm;
: 2. dit dat alle vakgebiede moes verteenwoordig, sodat dit in iedere enkeling se besondere behoeftes kon voorsien en ''alle faculteyten en geleersaamheyd'' sou dek;
: 3. dat dit onderhou moes word as 'n "lewende" versameling, waaraan gereeld boeke toegevoeg moes word, waarvoor hy voorsiening gemaak het deur 1,000 riksdaalders (destyds ongeveer £208 werd) aan die kerkraad van die Groot Kerk te bemaak; die rente hierop moes 'n vaste inkome oplewer om die toekomstige boeke-aankoop vir sy versameling te dek;
: 4. dat die boekery vryelik beskikbaar moes wees vir die publiek, sonder enige intekengeld of deposito, sodat dit van die eerste vrye openbare biblioteke in die wêreld geword het, in elk geval die eerste in Suid-Afrika;
: 5. dat die kontinuïteit van die boekery verseker sou word – rede waarom hy dit aan die Nederduits Gereformeerde Kerk bemaak het, as een van die weinige selfvernuwende liggame in die kolonie destyds.
}}
Immelman beskou die voorwaardes as tekenend dat Von Dessin "goed op die hoogte moet gewees het van die destyds modernste ideë omtrent die biblioteekwese, en veral met die geskrifte van die vernaamste outoriteite oor die teorie van die vak in daardie tyd, nl. Gabriel Naudé en Leibnitz." Naudé was die bibliotekaris van kardinaal Mazarin in Frankryk<ref name="Tyrrel-Glynn" /> Immelman sien albei geleerdes se hoofgedagtes in die testament beliggaam. Daaruit maak hy die afleiding dat Von Dessin nie bloot 'n boekeversamelaar vir die vreugde was nie, maar ook die inhoud (veral ten opsigte van die biblioteekwese) goed onder die knie gehad het.<ref name="Immelman.1968.17" />
Dan voeg hy by: <ref name="Immelman1968.18" />
{{cquote|
Sonder twyfel kan gesê word dat hy sy tyd ver vooruit was, des te meer wanneer in ag geneem word dat vrye openbare biblioteke, uit stadsbelastings bekostig, eers ongeveer 1850 algemeen geword het in Brittanje en die V.S.A. Selfs openbare biblioteke vanweë skenkings was in die middel van die 18de eeu maar dun gesaai; Chetham's Library in Manchester en die openbare biblioteek in Norwich was bv. twee van die weiniges in Engeland.
}}
In dieselfde artikel laat Immelman darem ook duidelik blyk dat die boekeversameling uit werke bestaan van 'n opgevoede man uit die middel van die 18de eeu – soos dit 'n soort Hollandse patrisiër uit die gegoede burgerstand van Nederland, of uit die laer adel in Duitsland betaam. Dit was geleerde werke, nie gewilde leesstof van die massamenigte nie, omdat laasgenoemde opvatting eers teen die 19de eeu sal inslag vind.<ref name="Immelman.1968.27">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 27</ref>
'''P.C. Coetzee''' benadruk in '''1968''' juis hierdie puntjie. Dit mag miskien "verleidelik" wees om Von Dessin as iemand te sien wat in 1761 in Suid-Afrika "reeds 'n kosteloos-toeganklike sosiale biblioteek wou stig", maar hy glo egter nie dit is die geval nie:<ref name="Coetzee1968.410">Coetzee, P.C. 1968. Die Afrikaner en die Biblioteek. In: Pienaar, P. de V. (red.). ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk. p. 410</ref>
{{cquote|
Maar hy [Von Dessin] was nie sy tyd vooruit nie en het soos ander biblioteekstigters van die sewentiende en agtiende eeue net 'n publiek van relatief geleerde dilettante in gedagte, mense soos hy self was wat dan in die biblioteek "eenyder in zijne bisondere wetenschap zal kunnen werden gedient". Dit is dan ook paslik dat die Dessynse biblioteek deel geword het van 'n nasionale biblioteek waar dit vandag nog gebruik kan word deur mense na Von Dessin se hart.
}}
Coetzee glo dit is liewer Lord [[Charles Somerset]] wat hierdie eer te beurt val. Te midde van die verengelsing aan die Kaap, en die tiran wat hy deur Pringle en Fairbairn geteken is, was Somerset "in werklikheid […] 'n versiende en idealistiese administrateur." Hy het hartgrondig daarin geglo dat ander volke daarby sou baat om Engels te word. Die Kaapse kolonie moes Engels leer omdat die Engels in sy oë die sleutel was tot die skatkis vol intellektuele rykdom, wat oor negentig geslagte van dwarsoor die wêreld (van alle volke) opgegaar is. Heel gepas by hierdie kultuurpolitiek het hy 'n vrye skool en vrye biblioteekdiens beoog. Nie eens Engeland en Amerika kon sover dink nie; die biblioteekwêreld in daardie twee lande het hierdie gedagtegang maar eers na 1850 gedeeltelik aanvaar. Somerset het in 1818 bepaal dat 'n gedeelte van die belasting op wyn gebruik sou word om hierdie openbare biblioteekwese te befonds, soos hy in 1818 aangekondig het. Maar teen 1820 was hierdie biblioteek sonder fondse, dit is oorhandig aan 'n komitee wat dit soos 'n koöperatiewe sosiale biblioteek bestuur het. Met ander woorde, daar was inskrywingsgeld ter sprake. Die Britse setlaars was aan hierdie tipe biblioteke in hul moederland ook gewoond en het dit as sodanig ook in Suid-Afrika gebruik.<ref>Coetzee, P.C. 1968. Die Afrikaner en die Biblioteek. In: Pienaar, P. de V. (red.). ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk. p. 410-411</ref>
Maar volgens '''Susan J. Mullen''' handel dit juis nie oor 'n uitgelese groepie (in haar woorde: "privileged few") nie, maar vir iedereen ("ten nutte van 't algemeen") wat in die 18de eeu nog ongehoord was. Juis omdat hy soveel boeke versamel het (en in sy testament die wens uitspreek dat die versameling moet uitbrei met die 1000 riksdaalders (omtrent R360 in 1976)) in 'n tydperk toe daar nog geen drukpers was nie (en maar eers in 1784 in die Kaap aangekom het), maar ook geen boekwinkel of uitgewers nie, dui dit eerder op Von Dessin se versiendheid. Dit is juis vir Mullen bejammerenswaardig dat die algemene publiek in die jaar van haar artikel ('''1976''') salig onbewus is van die kultuurskat in hul midde, en dat dit vernaamlik akademici is wat hierdie korpus om navorsingsdoeleindes benut.<ref>Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):82-83</ref>
=== Onmiddellike nalatenskap ===
Meer as 40 jaar ná Von Dessin se dood het hierdie (verouderde) stel boeke, en dus die eerste openbare biblioteek, so te sê geen invloed op die Kaapse samelewing uitgeoefen nie.
Die boeke is sonder veel geesdrif ontvang. Aanvanklik het die Kerkraad ook sy verpligtinge nagekom, maar op 13 Oktober 1761 is 'n versoek aan die Politieke Raad gerig om hulle geldelik te steun met die oprigting van die gebou om die boeke te huisves. Die versoek is toegestaan, en die boumateriaal sou teen kosprys verskaf word. Die bouplanne sleep egter, en in Junie 1762 het die Kerkraad voorgestel om 'n kostershuis op 'n openbare veiling te verkoop en die grond waarop dit staan as biblioteekgebou in te rig.<ref name="vanwyk1961" />
Toe die biblioteek geopen het, wys die kerkraad op 6 Augustus 1764 vir die predikant Johannes Fredericus Bode aan as die bibliotekaris.<ref name="vanwyk1961" /> Die biblioteek is eenmaal per week oop, op 'n Woensdagmiddag elke week tussen 13:00 tot 16:00, en die boeke kan uitgeneem word en vir 'n maand lank tuis gelees word, of drie maande lank vir diegene wat buitekant Kaapstad bly. Ongelukkig het die nuutjie gou genoeg oorgewaai.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Bax1970.7" /> Later was die biblioteek slegs oop op aanvraag,<ref name="Bax1970.7" /> blykbaar weens die min belangstelling.<ref name="vanwyk1961" />
Johan Splinter Stavorinus maak in sy ''Reize van Zeeland over de Kaap de Goede Hoop naar Batavia, Bantam, Bengalen, enz.'' (1793) melding van die biblioteek (in sy reistog, vanaf '''1768''' tot omstreeks '''1771''', na Batavia en terug), maar hy is nie veel ingenome daarmee nie:
{{cquote|
Niet ver van de Kerk, staat een gebouw, dat met den grootschen naam van ''Bibliotheca Publica'' pronkt. Hier vindt men eene langwerpige zaal, waarin weinige, en nog minder goede boeken gevonden worden, komende daarin volmaakt overeen met de Boekerij op ''Batavia'', die ook denzelven verheven naam draagt. De Koster van de Kerk is te gelijk ''Bibliothecarius''.
}}
Iewers in '''Februarie 1771''', nog nie eens 10 jaar ná Von Dessin se afsterwe nie, lê J. H. Bernadin de Saint-Pierre besoek by die biblioteek af, en skryf in 'n brief:<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Oeuvres_compl%C3%A8tes_de_J_H_Bernardin_de_S/Xn0MAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=serrurier&pg=PA246&printsec=frontcover De Saint-Pierre, J.H. Bernadin. Lettre XXIV. ''Oeuvres complètes de J.H. Bernadin de Saint-Pierre''. Tome II. Paris: Armand-Aubrée, p. 246.]</ref>
{| class="wikitable"
! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Frans
! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans
|-
|Je fus invité par M. Serrurier, premier ministre des églises, à aller voir la bibliothèque. C'est un édifice fort propre. J'y remarquai surtout beaucoup de livres de théologie qui n'y ont jamais occasioné de disputes, car les Hollandais ne les lisent pas.|| Meneer Serrurier, die hoofpredikant van die kerke, het my genooi om die biblioteek te gaan kyk. Dit is 'n baie netjiese gebou. Ek het daar veral baie boeke oor die godgeleerdheid opgemerk wat nog nooit op enige twis uitgeloop het nie, want die Hollanders lees hulle nie.
|}
Sir '''John Barrow''' skryf in '''1806''' in sy [https://books.google.co.za/books?id=nb8NAAAAQAAJ&pg=PA98&lpg=PA98&dq=%22There+is+neither+a+bookseller%27s+shop+in+the+whole+town,+nor+a+book+society%22&source=bl&ots=sjI1USAmfF&sig=ACfU3U0QUMXcGqTCvXjjGdlxmpzEgjhaGA&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwiSyabY_ofxAhUXgFwKHeIZCi0Q6AEwAHoECAUQAw#v=onepage&q=%22There%20is%20neither%20a%20bookseller's%20shop%20in%20the%20whole%20town%2C%20nor%20a%20book%20society%22&f=false ''Travels into the Interior of Southern Africa'', boekdeel II], in Kaapstad is daar geen sprake van 'n boekwinkel of boekklub nie, selfs die ''Concordia'' het ten gronde gegaan omrede die lede meer van drink, rook en speletjies gehou het. Die kerk bestuur wel 'n biblioteek, met boeke wat deur 'n individu vir die openbare gebruik bemaak is, maar dit word selde deur die publiek of individue besoek. Hierdie versameling spog egter met 'n paar uitstekende boeke, veral skaars of waardevolle eksemplare sover dit die Klassieke, reisigersjoernale, algemene geskiedenis, woordeboeke, of die kerkgeskiedenis aangaan. Barrow het dit veral teen diegene wat geleerdheid in Europa ontvang het, maar 'n traak-my-nie-agtigheid ontwikkel het in 'n kolonie waar hierdie opvoeding nie juis hoog aangeslaan word nie.
Die 32-jarige luitenant '''Wasili Golownin''' en sy skeepslui kon tussen vroeg-Mei '''1808''' en 31 Mei '''1809''' nie die Kaap verlaat nie, omrede Rusland, deur Napoleon se toedoen, nou tot vyand van Brittanje verklaar is. Hulle is egter nie gevange geneem nie, omdat Golownin genoegsame dokumentasie en verlof vooraf kon toon om aan te meer, totaal onwetend van die oorlog was (want anders sou hy die Kaapse hawe tog vermy het), en Rusland en Engeland in geen volskaalse oorlog gewikkel was nie. Die Goewerment aan die Kaap het ook nie veel geweet hoe om die situasie te hanteer nie; voedsel is nie deur regering verskaf nie, maar onder meer deur die bakker (Sertyn) en slagter (De Wet, óf De Wit) verskaf; en antwoord van Londen het uitgebly. Ná 'n jaar en vyf-en-twintig dae sonder antwoord het Golownin in die stilligheid een aand die seile van die ''Diana'' laat span en sonder verlof of gewetenswroeging die Kaap verlaat. Geen poging van die owerheidsweë kon hul langer stuit nie. Hul bereik die oopsee en hul vryheid uiteindelik om tienuur. Alle skuld sal vereffen word deur die opveiling van die skip se agtergelate chronometer, is aan die bakker per nagelate brief gesê.<ref>Gorelik, B (ed.). 2015. Vasily Golovnin, 1808-09. In: ''An Entirely Different World: Russian Visitors to the Cape, 1797–1870.'' Kaapstad: Van Riebeeckvereniging. pp. 15-26</ref>
Om sy tyd egter ondertussen in Kaapstad te verwyl het Golownin en kamerade ook die biblioteek besoek. In sy ledige uurtjies (waarvan hy en die bemanning meer as 'n jaar lank oorgenoeg van had!) het hy byna alle leesstof verslind wat oor die Kaap geskryf is. Maar in sy mémoires skryf Golownin die biblioteek is nie veel om oor huis toe te skryf nie, al moet mens in gedagte hou die stad is 'n verafgeleë beskawingspunt. Die gebou langs die kerk is nogal aansienlik groot, maar die versameling is klein en bestaan meestal net uit boeke in Nederlands, Frans, Duits en Latyn en miskien 'n paar rariteite wat amusant is (waaronder ook die vermelding van die toevoegings uit die Stille Suidsee). Hoewel énige inwoner na hartelus énige boeke by die biblioteek kon gaan uitneem, ontdek Golownin in die paar blaaie van die reusagtige uitleenregister op die tafel slegs 'n skamele 87 boeke is tussen 1789 tot 1808 (of, in die afgelope 19 jaar) deur die Kaapse publiek uitgeneem.<ref>Gorelik, B (ed.). 2015. Vasily Golovnin, 1808-09. In: ''An Entirely Different World: Russian Visitors to the Cape, 1797–1870.'' Kaapstad: Van Riebeeckvereniging. pp. 27-28</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=LPSNBQAAQBAJ&hl=de&pg=GBS.PT20 Путешествие на шлюпе «Диана» из Кронштадта в Камчатку в 1807–1809 гг]</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=_rhHDwAAQBAJ&hl=de&pg=GBS.PT181.w.0.1.124 Путешествие на шлюпе «Диана» из Кронштадта в Камчатку в 1807–1809 гг]</ref>
Die belaglikste verskynsel wat hom voorgedoen het was die sortering van die boeke. Die boeke is nie volgens onderwerp, outeur of taal gepak nie, maar volgens boekhoogte. Die hoogste boeke is heel aan die regterflank gepak, en die kortste boeke heel links. En boonop word hierdie groottes, op hierdie oop rakke, aangedui deur "Quarto", "Folio", ens., terwyl enige leser met oë in sy kop die boeke se groottes kon skat.<ref>Gorelik, B (ed.). 2015. Vasily Golovnin, 1808-09. In: ''An Entirely Different World: Russian Visitors to the Cape, 1797–1870.'' Kaapstad: Van Riebeeckvereniging. pp. 27-28</ref>
Maar sekerlik die skerpste reaksie was die reisbeskrywing in '''1822''' van [[William Wilberforce Bird]] (''State of The Cape of Good Hope in 1822''), 60 jaar ná Von Dessin se dood. Die versameling het wel aansienlik uitgebrei, maar tog is daar iets mis:<ref name="Bird1822.152">[https://archive.org/details/statecapegoodho00colegoog/page/n176/mode/2up?q=dessin Bird, W.W. 1823. ''State of The Cape of Good Hope in 1822'' London: John Murray.]</ref>
{{cquote|
The library already boasts possession of the best ancient, and most recent modern publications, in religion, in the classics, in history, poetry, geography, chemistry and political oeconomy; a most ample collection of essays, of voyages and travels; and dictionaries of all ages and languages. The thing that appears to be chiefly wanting, which Mr. Dessin could not bequeth, is a collection of readers; for reading is not an African passion.
}}
=== Die afskrif van die dagboek van Adam Tas ===
Joachim von Dessin het 'n paar boeke uit die versameling van [[Adam Tas]] bekom, moontlik deur sy vrou (deur die verbintenis van haar stiefvader Kinas). Of deur Adam Hendrik Mulder (wat 'n aantal van hierdie boeke by die afsterwe van Tas verkry het), 'n "vooraanstaande Lutheraan wat die Lutherse versoekskrif van 1742 aan Here XVII onderteken het", en op sy beurt die broer was van die eggenote van J. T. Rhenius, wat weer aangetroude familie was van Von Dessin se vrou. Dan het Von Dessin ook by die veiling van ds. Henri Beck se besittings in 1755 'n "twintigtal" boeke verkry.<ref>Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968''. Kaapstad: A.A. Balkema. pp. 26, 31</ref>
Hoe dit ook al sy, Von Dessin het Adam Tas se dagboek met die hand oorgeskryf.<ref name="Spohr.1968.158" /><ref name="Mullen.1976.83">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):83</ref> Die ''Gehouden Dagregister van den Landbouwer Adam Tas'', toon onder meer hoe die boere al hoe meer ontevrede onder die bestel van [[Willem Adriaan van der Stel]] raak. Hierdie manuskrip is in 1911 deur die toenmalige bibliotekaris A. C. G. Lloyd ontdek. Die manuskrip is daarna deur L. Fouché versorg, A.C. Paterson het die teks vertaal, en die boek is in 1914 in Londen deur Longmans uitgegee getiteld: ''Het dagboek van Adam Tas''/''The diary of Adam Tas (1705–1706)''.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/tas_003dagb02_01/tas_003dagb02_01_0001.php Tweede uitgawe. In: ''Dagboek van Adam Tas''. 1970-uitgawe. Kaapstad: Van Riebeeck-Vereniging]</ref> [[J. du P. Scholtz]] skryf in ''Die Burger'' van 29 September 1966 dat sonder hierdie ontdekking en die gevolglike publikasie daarvan sou die stigting van die Van Riebeeck Vereniging in 1918 (tans ''Historical Publications of Southern Africa'', of ''HiPSA'') nooit plaasgevind het nie.<ref>Tyrrell-Glynn, W.H.P.A. 1968. Die Handskrifte-afdeling: Manuskripmateriaal van Suid-Afrikaanse belang in die Biblioteek. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968''. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 85-86</ref>
Die oorspronklike manuskrip wat deur Adam Tas self geskryf is, het verlore gegaan,<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/tas_003dagb02_01/tas_003dagb02_01_0001.php Tweede uitgawe. In: ''Dagboek van Adam Tas''. 1970-uitgawe. Kaapstad: Van Riebeeck-Vereniging]</ref> en danksy Von Dessin se afskrif kon een van die belangrikste tydperke in die Suid-Afrikaanse geskiedenis behoue bly.<ref name="Spohr.1968.158">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter Darmstadt: Turris-Verlag. S. 158</ref> Dit word selfs as die waardevolste stuk in die ganse boekery beskou.<ref name="vanwyk1961" />
== Persoonlikheid ==
=== Een van die 'verstandigste' manne aan die Kaap ===
Buiten die "burgersin" en "grootmoedigheid" wat Von Dessin in sy bemaking uitstraal, word sy geaardheid deur Tyrrell-Glynn so verwoord:<ref name="Tyrrel-Glynn" />
{{cquote|
Hierdie ontwikkelde, verfynde man het in private sowel as openbare aangeleenthede steeds nougeset gehandel en in sy persoon 'n vlytige aard met 'n weetgierige verstand verenig. Sy lewendige houding, stille sin vir humor en sy voorliefde vir geselskap maak hom oral gewild. Terwyl hy steeds sy Duitse erfenis in ere hou, aanvaar hy nogtans sy [tweede] vaderland en word hy mettertyd, wat godsdiens, taal en leefwyse betref, heeltemal Kaaps-Hollands.
}}
Von Dessin tel onder die drie "verstandigste", "belangrikste" en gekultiveerde manne aan die Kaap,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mullen.1976.79.80" /> volgens die Franse sterrekundige [[Nicolas-Louis de Lacaille]], se ''Journal Historique'' (postuum uitgegee in 1763, nadat hy aan die Kaap vertoef het tussen 1751 tot 1753).
Sy presiese woorde lui op 20 November 1751:
{| class="wikitable"
! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Frans (1763)<ref>[https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/12674/005_p150-199.pdf?sequence=5&isAllowed=y De Lacaille, N.L. 1763. ''Journal historique du voyage fait au Cap de Bonne-Espérance''. Paris: Chez Guillyn. pp. 156-157]</ref>
! scope="col" style="width: 300px;" | Duitse vertaling (1778)<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=SgC7Ah8jwGQC&pg=GBS.PA108 De Lacaille, N.L. 1778. ''Reise nach dem Vorgebürge der guten Hofnung''. Altenburg: Richterischen Buchhandlung. S. 108.]</ref>
! scope="col" style="width: 300px;" | Engelse vertaling (1976)<ref>De la Caille, N.L. (1976). ''Travels at the Cape, 1751-53. An annotated translation of 'Journal historique du voyage fait au Cap de Bonne-Espérance' into which has been interpolated relevant passages from 'Mémoires de l'Académie Royale des Sciences' ''. Translated: Raven-Hart, R. Cape Town: A.A. Balkema. p. 14.</ref>
! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans
|-
| M. Grevenbrock, Secrétaire du Conseil de Justice au Cap dans le commencement de ce siécle, homme extraordinaire, avoit fait quelques recherches sur les moeurs & coutumes des Hottentots: après sa mort ses papiers furent remis à Kolbe, qui les compila sans discernement & sans jugement, à ce que disent unanimement les gens d'ici les plus sensés, & nommément M. le Gouverneur, M. Grand-Pré & M. Dessin. || Herr Grevenbroek, Sekretair des Justizraths auf dem Vorgebürge zu Anfange dieses Jahrhunderts, ein ausserordentlicher Mann, hatte einige Untersuchungen über die Sitten und Gebräuche der Hottentotten angestellt; nach seinem Tode wurden seine schriftlichen Aussäge Kolben übergeben, welcher sie ohne Wahl und Beurtheilung zusammen stoppelte, wie die verständigsten hiesigen Personen einstimmig sagen, namentlich der Herr Statthalter, Herr Grand-Pré und Herr Dessin. || M. Grevenbrock, Secretary of the Council of Justice at the beginning of the century, and an exceptionally intelligent person, made certain studies into the manners and customs of the Hottentots. After his death his papers were handed over to Kolbe, who put them together without understanding or good sense, according to the unanimous opinion of the most intelligent people here, and especially of the Governer, of M. Grand-Pré and M. Dessin. || Meneer Grevenbroeck, die Sekretaris van die Raad van Justisie aan die Kaap ten aanvang van hierdie eeu, 'n besonderse man, het 'n bietjie navorsing gedoen oor die sedes en gebruike (gewoontes) onder die Khoi: ná sy dood is sy geskrifte aan Kolbe gegee, wat hulle sonder onderskeid en sonder oordeel saamgeflans het, soos wat eenparig uitgespreek is deur die verstandigste manne van hier rond, met name meneer die Goewerneur, meneer Grand-Pré en meneer Dessin.
|}
"Monsieur le Gouverneur" verwys hier na Goewerneur Ryk Tulbagh; "Monsieur Grand-Pré" is Josephus de Grand-Predez, 'n Fransman uit Valencienne, destyds die Sekretaris van die Raad van Justisie, en dan Joachim von Dessin self.<ref name="Coetzee1968.409" /> Dié eer kom hierdie drie here waarskynlik toe, nie alleen omdat elkeen 'n [[honnête homme]] in eie reg was nie, maar bowenal omdat hulle feitlik van die min mense aan die Kaap was wat met die besoeker [[Frans]] kon praat. Die meeste koloniste kon nie Frans praat nie en De Lacaille het geen Nederlands geken nie.<ref name="Immelman1968.22" />
De Lacaille het ook in Von Dessin se biblioteek 'n renosterhoring ("la corne d'un Rhinoceros") van nader bekyk, soos gedagteken op 6 Desember 1751. Volgens Mentzel was Von Dessin nogal daartoe geneig om sekere sake of verhale bietjie (erg) aan te dik vir die onwetende Franse besoekers (wat veronderstel is om alles net so huid en haar in te sluk). Sommer vir die grap, of om die siel van die hooggeleerdes uit te trek. En tog het De Lacaille niks kwaad daarvan gedink of hom van stryk laat bring nie.<ref name="Spohr.1968.155" /><ref name="Wendland1965.65" /><ref name="Mentzel1785">[https://play.google.com/books/reader?id=AroBAAAAYAAJ&pg=GBS.PR58&hl=de Mentzel, O.F. Vollständige und zuverlässige geographische und topographische Beschreibung des berühmten und in aller Betrachtung merkwürdigen Afrikanischen Vorgebirges der Guten Hofnung Glogau: Christian Friedrich Günther, S. 63]</ref>
=== Geloof ===
Von Dessin was 'n Lutheraan gedoop, maar in die Kaap was hy lidmaat van die Nederduits Gereformeerde Kerk (soos die meeste maar). Dit was so te sê onvermydelik, want hoewel die staat Nederland volle godsdiens- en gedagtevryheid vir sy vlugtelinge, reisigers en burgers gewaarborg het, was dit in die Kaap onder die V.O.C., die maatskappy, anders gesteld.<ref name="Spohr.1968.151" />
Jy kon nié in die amptenary van die V.O.C. (vergelyk Indonesië<ref>Koch, K.E. 1970. ''The Revival in Indonesia''. Berghausen: Evangelization Publishers. p. 14: The foundation of the Protestant Church in the Dutch East Indies is regarded today with mixed feelings by the believers there. The pastors were state officials receiving their pay from the government. It was similar to the time of Contantine the Great – anyone who wanted to get on in life became a Christian in order to achieve his goal. Thus, a Christian church came into being in Indonesia which had basically freed itself neither from the heathern nor from the Hindu traditions.</ref> en Timor<ref>Koch, K.E. 1970. ''The Revival in Indonesia''. Berghausen: Evangelization Publishers. p. 121: The spiritual state of the churches was almost catastrophic. This was due to a large extent to the way the Dutch had formerly administered the colony. Every minister in the church had at the same time been a colonial official. For this reason, anyone who had wanted to obtain something from the government had been obliged to belong to the church as well. Timor, therefore, had never been evangelized, only Christianized. The former atheistic beliefs, the magic and sorcery, the promiscuity and alcoholism, all continued to prosper together.</ref>) dien as jy nie Christen was nie; al was jy ook net in naam Christen. Die vraag moet dan ook geopper word of lidmaatskap tot die Kaapse Kerk nie dalk verdere bevordering (en die bevestiging van die huwelik ter plaatse) sou begunstig het en daarom terselfdertyd 'n strategiese skuif was nie.
Die Lutherane het veertig jaar lank 'n stryd gevoer om hul eie kerke op te rig in die Kaap. Von Dessin was onder die ywerige ondertekenaars (daar was 69) van die petisie/versoekskrif in die jaar 1742.<ref name="Spohr.1968.151" />
Daar was blykbaar die vrees vir huismoles van die owerheid se kant af, want hierdie ongewenste pluralisme sou tot "doodelijke oneenigheeden" in huisgesinne lei, soos die besluit op 19 Junie 1742 duidelik stel. Daar was ook die vrees dat die kindertjies en die nageslagte uit hierdie huwelike (Lutheraans/Gereformeerd) weggerokkel sal word uit die Kaapse Kerk. Die antwoord van owerheidsweë is dus, as mens die volgende lange ommehaal van woorde moet opsom, 'n besliste, onomwonde, ononderhandelbare, eenparige en volstrekte 'néé':<ref name="Spohr.1968.151" /><ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23269 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa C. 120, pp. 192-210. |access-date=24 Augustus 2021 |archive-date=24 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824124200/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23269 |url-status=dead }}</ref>
{{cquote|
Waarover met aandagt geraadpleegt en daarneevens in aanmerkinge genoomen weesende dat soo wanneer de lutheraanen ter deeser plaatse gestabileert, dewelke alle op een stuk of thien na, soo het niet nog minder is, sijn getrouwt met gereformeerde vrouwen, eens wierden begunstigt met eenen leerraar van haare religie die de vrijheijd soude hebben om alhier in het openbaar te prediken en de sacramenten na haare wijse te bedienen en uijt te deelen, sij lutheraanen als dan in steede van hunne kinderen, gelijk het tot nu toe is geschied, in de gereformeerde kerk van deese plaatse te laaten doopen en vervolgens op te brengen in de aldaar geleert wordende religie, daar en teegens de kinderen dewelke hun in het vervolg souden worden gebooren, sonder dat de gereformeerde moeders derselve, hoe hard 't voor haar mogt weesen, sulx ooijt souden kunnen beletten, niet alleen daarvan souden afhouden en in hunnen godsdienst doen opbrengen, maar ook, dat nog meer is, wel soo ver souden gaan van de geene hunner kinderen dewelke bereijts in de gereformeerde religie sijn opgebragt, daarvan tot de Luijtersche over te brengen, gelijk men hiervan bereijts ter deeser plaatse exempelen heeft, 't welk dan in der tijd niet als seer groote verbitteringen en doodelijke oneenigheeden soude kunnen veroorsaaken in sodanige huijsgesinde; is dan soo hierom als ter saake dat de meergem. lutheraanen, of om eijgentlijker te spreeken, de hier boven gementioneerde principale hoofden derselver te minsten wel soo lang souden hebben behooren te wagten totdat het de Heeren Majores soude hebben behaagd sig nader te declareeren op dat geen 't welk van hier aan deselve bij onse onderdanige letteren van den 14 Julij d' an. passo. is berigt in opsigte van het getal der hier bevonden wordende persoonen dewelke de meergem. Augsburgsse Confessie syn toegedaan, sonder inmiddels een saak van die natuur dus voorbaarig te entameeren, gelijk ook om de rust en vreede in deese landen te onderhouden, met eenparigheijd van stemmen goedgedagt dat dit hier gedaan wordende versoek van de hand sal worden geweesen;
}}
Von Dessin sou in sy tyd nie hierdie godsdiensvryheid ervaar nie – dit geskied eers in 1779,<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=24426 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa C. 157, pp. 77-99. |access-date=24 Augustus 2021 |archive-date=24 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824123348/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=24426 |url-status=dead }}</ref> 18 jaar ná sy dood,<ref name="Spohr.1968.151" /> of 7 jaar voor sy graf geopen mag word. Dit is juis om hierdie rede dat sy hele versameling aan die Kaapse Kerk bemaak is, "as een van die weinige selfvernuwende liggame", soos Immelman hierbo dit stel.
Tot dan moes die Lutherane maar tevrede wees met kerkhou in die privaathuise van die Kaapse burgers; by geleentheid sou predikante van Deense en Sweedse skepe wat in die Kaap aangekom het hier in die huiskerke hul kerkdienste hou.<ref name="Spohr.1968.151">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 151</ref>
=== Taalvaardigheid ===
Benewens die Frans en Latyn wat hy op gimnasium bemeester het, het sy Platduitse moedertaal hom bes moontlik gehelp om Nederlands baas te raak.<ref name="Immelman1968.20" /> Immelman vermoed Von Dessin kon dus Frans (soos De Lacaille getuig) en Duits vlot praat, hoewel hy met verloop van jare blykbaar meer tuis in Nederlands begin voel het. Te oordeel aan sy boekery, dat hy in die boeke dikwels aantekeninge gemaak het, maar bowenal in sy boeke gelees, geblaai en goed bekend was met die inhoud, voer hy aan Von Dessin kon ten minste Latyn, Grieks, Hebreeus, Engels, Italiaans en Spaans gelees het.<ref name="Immelman1968.24">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 24</ref>
Hy korrespondeer veral met Holland, en hier was die dienstaal natuurlik Hollands. Omdat hy daagliks so baie met Kaaps-Hollands te doene gekry het in sy amp, maar hierdie taal ook in die daaglikse handel en wandel gebruik het (en boonop 'n vrou trou wat Kaaps-Hollands praat), het sy Duitsgeskrewe briewe dikwels 'n Hollandse kleurtjie gekry. In sy briewe in Hollands slaan weer 'n paar Germanismes deur.<ref>Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 152</ref>
Die meeste van sy briewe wat bewaar gebly het, maar ook sy ''Brieven Boek'' (1733–1744, wat veral lig werp op transaksies)<ref name="Bostoen.1996." /> en ''Memoriaal'' (1754–1757, wat 'n kykie gee in die huishoudelike lewe aan die Kaap),<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Immelman1968.15">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 15</ref> is dan ook byna uitsluitlik in Nederlands geskryf, insluitend die brief gedateer 25 Julie 1736, gerig aan die predikant Joachim Ernst Müller, te Plön, van die Duitse Sleeswyk-Holstein, waarin hy skryf dat hy graag briewe ontvang: "in deese afgeleegene uijthoek der aarde, ofte ongetwijffelt van africa, waarinne ik door de wonderbaare voeringe des almoogende gelijd, en naar desselfs goedertierenthijd in 't tijdelijke vernoegelijk geseegent ben."<ref name="Bax1970.8">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 8]</ref>
Hy het selfs briewe in Nederlands geskryf aan die twee grawe Von Rantzow, wat 'n ruk lank in die Kaap was, en boonop Duitsers was met dieselfde rang as syne.<ref name="Immelman1968.20" />
In sy boekeversameling is daar woordeboeke vir Latyn, Grieks en Hebreeus; grammatikaboeke ("spraakkunste") vir Italiaans, Frans en Duits; 'n Engelse, Portugese asook 'n Litous-Duitse woordeboek en Frans-Spaanse woordelys (Parys, 1621). Die volledige stel werke van [[Descartes]] is in Latyn beskikbaar,<ref name="Delmas.2010" /> so ook Leibnitz se ''Principia philosophiae'' van 1728, terwyl [[Thomas Hobbes]] in Frans en Nederlands beskikbaar is; [[Erasmus]] en [[John Milton]] se Latynse uitgawes is eweneens aanwesig.<ref name="Immelman1968.30">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 30</ref> Onder die Klassieke werke uit die oudheid tel [[Aristoteles]], [[Tacitus]], Scipio, Titus Livius, [[Cicero]] en Seneca. Al hierdie werke is volledig in Latyn.<ref name="Delmas.2010" />
Meer as die helfte van die boeke is in Nederlands geskryf;<ref name="Delmas.2010" /> trouens, die meeste boeke in sy biblioteek is in Nederland gedruk.<ref name="Bax1970.8" /> Latyn (veral deur die teologiese werke) is die sterkste mededinger op die boekrak, met hier en daar 'n paar boeke in Frans en Duits. Die boeke in Spaans en Engels kon mens op jou een hand tel.<ref name="Delmas.2010" />
Die meeste aantekeninge en opmerkings wat Von Dessin gemaak het in sy boeke was ook in Nederlands. Die opmerkings het gehandel oor die inhoud van die boek, met vermelding van bronne, of om 'n skrywer se standpunte of redenering te weerlê.<ref name="Immelman1968.34">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 34</ref> In daardie jare was dit niks ongewoons nie; vergelyk [[Voltaire]] se giftige kommentaar in [[Jean-Jacques Rousseau]] se boeke in dieselfde eeu.<ref>[http://expositions.nlr.ru/eng/ex_rare/Voltaire_Rousseau/neravenstvo.php NLR: Voltaire and Rousseau: Irreconcilable Contradiction?]</ref>
In 'n boek van Savonarola, getiteld ''Meditationes in Psalmos'', wat in Leiden in 1633 gepubliseer is, staan daar vier bladsye vol aantekeninge in Von Dessin se handskrif oor die lewe van Savonarola, naas sy eie handtekening en lyfspreuk.<ref name="Immelman1968.34" />
Van hierdie aantekeninge is egter ook in Frans, Latyn en een selfs in Spaans. Maar Immelman kon nie 'n enkele aantekening in Duits opspoor nie.<ref name="Immelman1968.34" />
Van die werke (soos woordeboeke en woordelyste) is moontlik voorheen deur die VOC self laat aankoop vir amptelike gebruik vir die handel in die Ooste, wat later in onbruik geraak en verkoop is, want in Von Dessin se boekery vind mens "Een Boeck geschreven in de Chinasche Taal", maar ook 'n Bybel in Maleisies getiteld ''Biblia Malaica'' (1733), asook ''De Psalter in de Maleysche en Nederlandsche taal'' (1689) en 'n woordeboek van F. Gueynier, ''Vocabulaer, ofte woorden-boeck in't Duytsch ende Maleys'' (1677).<ref name="Delmas.2010">[https://www.academia.edu/4141945/Les_Voyages_de_l%C3%A9crit_Culture_%C3%A9crite_et_expansion_europ%C3%A9enne_%C3%A0_l%C3%A9poque_moderne_essais_sur_la_Compagnie_Hollandaise_des_Indes_Orientales Delmas, A. 2010. La "Bibliothèque du Cap", xvii-xviiie siècles. In: ''Les Voyages de l'écrit. Culture écrite et expansion européenne à l'époque moderne.'' pp. 187-214]</ref>
== Nagedagtenis ==
'n Enkele paar straatname is na Von Dessin vernoem:
* Von Dessinlaan in Witpoortjie, Roodepoort.
* Von Dessinstraat in [[Montgomery Park]], Randburg.
Twee blou plaatjies is deur die [[Stigting Simon van der Stel]] by die Provinsiale Administrasiegebou, op die hoek van Waalstraat en Koningin Victoriastraat, [[Kaapstad]], aangebring. Die ronde plaatjies lui in Engels (Koningin Victoriastraat) en Afrikaans (Waalstraat) onderskeidelik:<ref>Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):79,83</ref><ref>[https://www.kraaluitgewers.co.za/18-september-1761-sa-se-eerste-groot-boekversamelaar-in-kaapstad-oorlede/ Luan Schalkwyk. Kraal-uitgewers. 2020. 18 September 1761 – SA se eerste groot boekversamelaar in Kaapstad oorlede.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210824030739/https://www.kraaluitgewers.co.za/18-september-1761-sa-se-eerste-groot-boekversamelaar-in-kaapstad-oorlede/ |date=24 Augustus 2021 }}(sien beeld van plaatjie)</ref>
{| border=1 cellpadding=4 style="border-collapse: collapse; border: 1px solid black;"
|- style="vertical-align:top;text-align:center;"
| style="background: blue; color: white;" |
J.N. VON<br />
'''DESSIN'''<br />
whose book collection<br />
became by his bequest<br />
the First Public Library<br />
in South Africa<br />
Dwelt on this Site<br />
from 1756 to 1761
| style="background: blue; color: white;" |
Hier het van<br />
1756 tot 1761<br />
'''J.N. Von DESSIN'''<br />
gewoon wie se boekery<br />
deur sy erflating die eerste<br />
Openbare Biblioteek<br />
in Suid-Afrika<br />
geword het
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
{{DEFAULTSORT:von Dessin, Joachim}}
[[Kategorie:Geboortes in 1704]]
[[Kategorie:Sterftes in 1761]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Duitsland]]
pyee763c2np2ph5ccq6xuev23cmdgwa
Luxor
0
407087
2910806
2900080
2026-06-11T18:09:53Z
Jcb
223
2910806
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas stad
|amptelike_naam = Luxor <br>الأقصر <br>ⲡⲁⲡⲉ <br>ⲡϣⲟⲙⲧ ⲛ̀ⲕⲁⲥⲧⲣⲟⲛ
|inheemse_naam =
|bynaam = Stad van Paleise
{{Photo montage
| photo1a = بانوراما من داخل معبد الاقصر.jpg
| photo2a = Ramses II in Luxor Temple.jpg
| photo2b = Abu el-Haggag R03.jpg
| photo3a = Luxor, Crocodile Island, Egypt, Oct 2004.jpg
| photo3b = Luxor Egypt Nail sea.jpg}}
|subverdeling_soort = Land
|subverdeling_naam = {{vlagland|Egipte}}
|subverdeling_soort1 = Goewernoraat
|subverdeling_naam1 = Luxor
|area_totaal_km2 = 43.03
|bevolking_soos_in = 2021
|bevolking_totaal = 268 640
|bevolkingsdigtheid_km2 =
|poskode = 85511
|areakode = (+20) 95
|webwerf = {{URL|www.luxor.gov.eg}}
}}
'''Luxor''' ([[Arabies]]: الأقصر ''al-ʾuqṣur'', "die paleise") is 'n moderne stad in [[Bo-Egipte]] wat die terrein van die antieke stad [[Thebe, Egipte|Thebe]] insluit.
Daar word dikwels na Luxor as die "wêreld se beste opelugmuseum" verwys, omdat die ruïnes van die Egiptiese paleiskomplekse [[Karnak]] en Luxor in die moderne stad geleë is. Net oorkant die [[Nyl]]rivier, aan die westeroewer, lê die monumente, tempels en grafkelders van die [[Thebaanse Dodeakker]], wat die [[Vallei van die Konings]] en [[Vallei van die Koninginne]] insluit. Duisende toeriste van oor die wêreld besoek die stad se monumente jaarliks en dra by tot die ekonomie van die moderne stad.
Die bevolking van Luxor is 422 407 (2021),<ref name="capmas.gov.eg">{{Cite web|title=الجهاز المركزي للتعبئة العامة والإحصاء|url=http://www.capmas.gov.eg/Pages/populationClock.aspx|access-date=2020-11-19|website=www.capmas.gov.eg|archive-date=2018-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001165920/http://www.capmas.gov.eg/Pages/populationClock.aspx|url-status=dead}}</ref> en dit het 'n oppervlakte van sowat 417 km<sup>2</sup>.<ref name=99stats>{{cite web|url=http://www.luxor.gov.eg/population.htm |title=Data from Luxor.gov.eg |access-date=2007-06-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609233846/http://www.luxor.gov.eg/population.htm |archive-date=2007-06-09 }}</ref> Luxor is die hoofstad van die goewernoraat met dieselfde naam. Dit is een van die oudste aaneenlopend bewoonde stede in die wêreld.
==Geskiedenis==
Luxor was die antieke stad Thebe, hoofstad van [[Bo-Egipte]] tydens die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]], en die stad van die god [[Amoen]], wat later Amoen-Ra geword het. Die stad is in die antieke Egiptiese geskrifte ''wAs.t'' ("Waset") genoem, en later in [[Demoties]]e Egipties ''ta jpt'' ("tA ipt"), wat beteken "die heiligdom/tempel": Dit verwys na die ''jpt-swt'', die tempel wat nou onder sy [[Arabies]]e naam [[Karnak]] ("ommuurde dorp") bekend is. Die antieke Grieke het dit aangepas as Thebai en die Romeine daarna as Thebae. Thebe was ook bekend as "die stad van die 100 poorte". Daar is ook soms na verwys as ''niw.t,'' "stad".
Die belangrikheid van die stad het tydens die [[11de Dinastie van Egipte|11de Dinastie]] begin toeneem toe dit vooruitstrewend geraak het.<ref name="Sacred">{{cite web|url=http://www.sacred-destinations.com/egypt/luxor-history.htm|title=History of Luxor (Thebes)|publisher=Sacred Destinations|access-date=December 1, 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081013003321/http://www.sacred-destinations.com/egypt/luxor-history.htm|archive-date=October 13, 2008}}</ref> [[Mentoehotep II]], wat Egipte verenig het ná die probleme van die [[Eerste Oorgangstydperk van Egipte|Eerste Oorgangstydperk]], het stabiliteit na die gebied gebring terwyl die stad in formaat toegeneem het. Die farao's van die Nuwe Ryk het tydens hulle ekspedisies na [[Koesj]] (in vandag se Noord-[[Soedan]]), [[Kanaän]], [[Fenisië]] en [[Sirië]] gesien hoe die stad groot rykdomme vergader en belangriker word, selfs op 'n wêreldskaal.<ref name="Sacred"/> Thebe het 'n groot rol gespeel in die verdrywing van die invallende [[Hyksos]]magte van Bo-Egipte, en teen die tyd van die [[18de Dinastie van Egipte|18de]] tot [[20ste Dinastie van Egipte|20ste Dinastie]] het die stad opgang gemaak as die politieke, godsdienstige en militêre hoofstad van [[antieke Egipte]].
Die stad het mense gelok soos die [[Babilonië|Babiloniërs]], die [[Mitanni]], die [[Hetiete]] van [[Anatolië]] (in die moderne [[Turkye]]), die [[Kanaän]]iete van [[Oegarit]], die [[Fenisië|Fenisiërs]] van [[Bublos]] en [[Tirus]] en die [[Minoïese beskawing|Minoërs]] van die eiland [[Kreta]].<ref name="Sacred"/> 'n Hetitiese prins het selfs van Anatolië af gekom om te trou met [[Toetankamen]] se weduwee, Anchesenamoen.<ref name="Sacred"/> Die politieke en militêre belangrikheid van die stad het egter afgeneem in die [[Laat Tydperk van Antieke Egipte|Laat Tydperk]], toe Thebe as politieke hoofstad vervang is deur verskeie stede in Noord-Egipte, soos Boebastis, [[Saïs]] en eindelik [[Alexandrië]].
[[Beeld:Luxor Temple R04.jpg|thumb|links|250px|Die Luxor-tempel van die oosteroewer van die Nyl af.]]
As die stad van Amoen-Ra het Thebe egter die godsdienstige hoofstad van Egipte gebly tot met die [[Ptolemeïese Ryk|Griekse tydperk]].<ref name="Sacred"/> Die hoofgod van die stad was Amoen, wat saam met sy vrou, [[Moet]], en seun, [[Chonsoe]], die god van die maan, aanbid is. Toe Thebe belangriker word, het dieselfde met Amoen gebeur; hy is eindelik verbind met die songod, [[Ra]], en het so die "nuwe koning van die gode", Amoen-Ra, geword. Sy groot tempel by Karnak, net noord van Thebe, was tot aan die einde van die oudheid die belangrikste tempel in Egipte.
Later is die stad aangeval deur die [[Assirië|Assiriese]] keiser [[Assurbanipal]], wat 'n nuwe prins, [[Psamtik I]], op die troon gesit het.<ref name="Sacred"/> Die stad was in ruïnes en sy belangrikheid het afgeneem. [[Alexander die Grote]] het egter by die tempel van Amoen aangekom, waar die standbeeld van die god van Karnak vervoer is tydens die Opetfees, 'n groot godsdiensfees.<ref name="Sacred"/> Thebe het 'n terrein van spiritualiteit gebly tot met die [[Christelike]] tydperk, en het talle Christelike [[monnik]]e van die [[Romeinse Ryk]] gelok wat [[klooster]]s opgerig het tussen verskeie antieke monumente, insluitende die tempel van [[Hatsjepsoet]], wat nou [[Deir el-Bahri]] ("die noordelike klooster") genoem word.<ref name="Sacred"/>
Ná die [[Moslems]]e verowering van Egipte is 'n deel van die Luxor-tempel van 'n kerk in 'n [[moskee]] omskep. Dié moskee is vandag bekend as die Aboe Haggag-moskee.
In die 18de eeu het meer [[Europa|Europeërs]] Luxor besoek, en van hulle het hulle reisverhale gepubliseer en die omgewing gedokumenteer. Teen die 20ste eeu het Luxor 'n groot [[Toerisme|toeristebestemming]] geword.
===Argeologie===
[[Beeld:Thèbes. Plan général de la portion de la Vallée du Nil qui comprend les ruines (NYPL b14212718-1267931).jpg|thumb|240px|Die gebied in 1809, uit die ''Description de l'Égypte''.]]
In April 2018 het die Egiptiese departement van oudhede die ontdekking van 'n heiligdom van die god [[Osiris]]- Ptah Neb in die [[Karnak|tempel van Karnak]] aangekondig wat van die 25ste Dinastie dateer. Volgens die [[argeoloog]] Essam Nagy het die vondste ingesluit kleipotte, die onderste deel van 'n sittende standbeeld en deel van 'n klippaneel wat 'n offerandetafel uitbeeld met 'n skaap en 'n gans, wat die simbole van die god Amoen was.<ref>{{Cite web|date=2018-04-22|title=Archaeologists find bust of Roman emperor in Egypt dig in Aswan|url=https://www.arabnews.com/node/1289571/art-culture|access-date=2021-01-16|website=Arab News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=DPA|first=Daily Sabah with|date=2018-04-22|title=Archeologists find Roman emperor bust, ancient shrine in Egypt|url=https://www.dailysabah.com/history/2018/04/22/archeologists-find-roman-emperor-bust-ancient-shrine-in-egypt|access-date=2021-01-16|website=Daily Sabah|language=en}}</ref>
Op dieselfde dag in November 2018 is nog twee ontdekkings aangekondig. Een was deur die Egiptiese opperste raad van oudhede wat 'n 13de-eeuse grafkelder aan die westeroewer ontdek het van Thaw-Irkhet-If, die opsigter van die mummifikasieheiligdom by die tempel van Moet, en sy vrou.<ref name="abc">{{cite web | url=https://abcnews.go.com/International/13th-century-priests-tomb-discovered-egypts-luxor/story?id=59418449 | title=13th century priest's tomb discovered in Egypt's Luxor | website=ABC News }}</ref> Vyf maande van uitgrawings het kleurryke tonele van die familie en duisend begrafnisbeeldjies, of oesjabti, opgelewer.<ref name="abc" />
Die ander ontdekking was van duisend oesjabti en twee sarkofae wat elk 'n [[mummie]] bevat het in die TT33-kompleks deur 'n gesamentlike span van die Franse instituut van Oosterse argeologie in [[Kaïro]] en die Universiteit van [[Straatsburg]].<ref name="abc" /><ref>{{cite news | url=https://www.bbc.com/news/world-africa-46329051 | title=Ancient Egyptian tomb unveiled | work=BBC News | date=November 24, 2018 }}</ref> Een van die sarkofae is privaat deur Egiptiese amptenare geopen en die tweede een, van 'n vrou van die 18de Dinastie met die naam Toeja, voor lede van die internasionale media.<ref name="abc" /><ref>{{Cite news|date=2018-11-24|title=Ancient Egyptian tomb unveiled|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-46329051|access-date=2021-01-31}}</ref>
In Oktober 2019 het Egiptiese argeoloë onder leiding van Zahi Hawass 'n antieke "nywerheidsgebied" onthul wat gebruik is om dekoratiewe artefakte, meubels en erdewerk vir koninklike grafkelders te vervaardig. Sowat 75 meter onder die vallei is verskeie voorwerpe ontdek wat vermoedelik gebruik is om koninklike houtkiste te versier, soos krale, ringe en goudfoelie. Sommige artefakte het die vlerke van die god [[Horus]] uitgebeeld.<ref>{{Cite web|first1=Julie |last1=Zaugg|first2=Nourhan |last2=Moustafa|title=Egyptian archeologists uncover ancient 'industrial area' filled with royal artifacts|url=https://www.cnn.com/style/article/egypt-archeology-valley-kings-intl-hnk-scli/index.html|access-date=2020-09-17|website=CNN|language=en}}</ref>
Op 8 April 2021 het Egiptiese argeoloë onder leiding van Zahi Hawass die 3 400 jaar oue "verlore goue stad" Aten naby Luxor ontdek. Dit is die grootste stad van antieke Egipte wat tot op datum gevind is.<ref name="nbcnews.com">{{Cite news|date=2021-10-04|title=Inside Egypt's 3,000-year-old 'lost golden city'|url=https://www.nbcnews.com/news/world/inside-egypt-s-3-000-year-old-lost-golden-city-n1263585}}</ref> Die terrein gee 'n kykie op die lewe van gewone burgers, terwyl vorige argeologiese vondste uit grafkelders kom. Baie artefakte is al daar langs die geboue uitgegrawe soos erdewerk uit die bewind van Amenhotep III, ringe en alledaagse gereedskap.<ref name="nbcnews.com"/>
==Landmerke==
===Westeroewer===
{{Col-begin}}
{{Col-2}}
*[[Vallei van die Konings]]
*[[Vallei van die Koninginne]]
*[[Medinet Haboe]] ([[Dodetempel van Ramses III]], ens.)
*Die [[Ramesseum]] (dodetempel van [[Ramses II]])
*Deir el-Medina (werkersdorp)
*[[Grafkelders van die Adellikes]]
*[[Deir el-Bahari]] ([[Dodetempel van Hatsjepsoet]], ens.)
*Malkata (paleis van [[Amenhotep III]])
*[[Kolosse van Memnon]] ([[Dodetempel van Amenhotep III]])
*Al-Asasif-begraafplaas
{{Col-2}}
===Oosteroewer===
*Luxortempel
*[[Luxor Internasionale Lughawe|Luxor- Internasionale Lughawe]]
*[[Karnak|Karnaktempel]]
*Luxor-museum
*Mummifikasiemuseum
*Winterpaleishotel
{{Col-2}}
{{Col-end}}
[[Beeld:luxortemple.jpg|thumb|upright=2.8|center|'n Panoramiese uitsig van die binnekant van die Luxor-tempel, net binne die ingang. Die Aboe Haggag-moskee, wat op die ruïnes gebou is, is links.]]
[[Beeld:Karnakpanorama.jpg|thumb|upright=2.8|center|'n Panoramiese uitsig van die suilesaal in die Distrik van Amoen-Re.]]
==Geografie==
===Klimaat===
Luxor het 'n warm woestynklimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie]] BWh), nes die res van Egipte. [[Aswan]] en Luxor, wat amper dieselfde klimaat het, het die warmste somerdae van al die Egiptiese stede. Luxor is een van die sonnigste en droogste stede in die wêreld. Die gemiddelde hoë temperatuur is in die somer (Junie, Julie, Augustus) bo 40 °C. In die koelste maande is die gemiddelde hoë temperatuur steeds bo 22 °C, terwyl die gemiddelde lae temperatuur bo 5 °C bly.
Die reënval is laer as dié van die meeste ander plekke in die [[Sahara]], met 'n gemiddelde van minder as 1 mm<sup>2</sup> per jaar. Reën kom nie elke jaar voor nie.
Die warmste temperatuur wat al aangeteken is, was op 15 Mei 1991, toe dit 50 °C was. Die koudste temperatuur was {{nowrap|-1 °C}} op 6 Februarie 1989.<ref name="Voodoo Skies">{{cite web | url =http://voodooskies.com/weather/egypt/luxor | title =Luxor, Egypt | access-date =21 June 2013 | publisher =Voodoo Skies | archive-url =https://web.archive.org/web/20150619160412/http://voodooskies.com/weather/egypt/luxor | archive-date =19 June 2015 | url-status =live | df =mdy-all }}</ref>
==Ekonomie==
[[Beeld:Luxor Souq R01.jpg|thumb|180px|links|'n Basaar in Luxor.]]
Die ekonomie van Luxor is baie afhanklik van toerisme, nes baie ander Egiptiese stede. Groot getalle mense werk ook met landbougewasse, veral suikerriet. Daar is baie nywerhede, soos erdeware.
Die plaaslike ekonomie is swaar getref deur die Luxor-slagting van 17 November 1997. Die terroristevoorval het gelei tot die dood van 62 mense, die meeste toeriste. Dit het gebeur by [[Deir el-Bahari]], 'n argeologiese terrein oorkant die Nyl van Luxor af.<ref>[http://weekly.ahram.org.eg/2005/752/fr4.htm Shock in Sharm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130924125054/http://weekly.ahram.org.eg/2005/752/fr4.htm |date=2013-09-24 }} 23 Julie, Serene Assir, Al-Ahram Weekly</ref> Dit het die toersitegetalle vir jare laat afneem.<ref>"Solidly ahead of oil, Suez Canal revenues, and remittances, tourism is Egypt's main hard currency earner at $6.5 billion per year." (in 2005) [http://weekly.ahram.org.eg/2005/741/eg1.htm ... concerns over tourism's future ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130924131816/http://weekly.ahram.org.eg/2005/741/eg1.htm |date=2013-09-24 }} accessed 27 September 2007</ref>
[[Beeld:Luxor, Sharia Mahattat, Egypt, Oct 2004.jpg|thumb|220px|'n Straat van Luxor in 2004.]]
[[Beeld:Touristenbazar in Luxor (1995, 880x625).jpg|thumb|220px|'n Straatmark.]]
Ná die [[Arabiese Lente]] van 2011 het die getalle van toeriste na Egipte gedaal, en die plaaslike mark is weer geraak.
Altesaam 19 Asiatiese en Europese toeriste is op 26 Februarie 2013 dood toe 'n [[warmlugballon]] naby Luxor neergestort het ná 'n gasontploffing. Dit was een van die ergste rampe in Egipte waarby toeriste betrokke was: Hulle was onder meer van Frankryk, Brittanje, Hongarye, Japan en Hongkong.<ref>(Times of India, Indore, MP, Indiese uitg. 27 Februarie 2013)</ref>
==Toerismeontwikkeling==
'n Omstrede toerisme-ontwikkelingsplan het ten doel om Luxor in die grootste opelugmuseum te omskep. Dit behels nuwe paaie, vyfsterhotelle, winkels en 'n [[IMAX]]-teater. Die hoofattraksie is 'n projek van 11 miljoen dollar om die 2,7 km lange Laan van die Sfinkse uit te grawe en herstel.
Die pad, wat deur [[Amenhotep III]] laat bou is, het die Luxor- en Karnak-tempel eens verbind. Meer as duisend sfinksbeelde het weerskante van die pad gestaan en is nou toe onder modder, huise moskees en kerke. Uitgrawings het omstreeks 2004 begin.<ref>{{cite web |last=McGrath |first=Cam |url=http://www.globalissues.org/news/2011/06/16/10131 |title=Mideast: Sphinx Avenue Paved With Bitter Memories — Global Issues |publisher=Globalissues.org |date=2011-06-16 |access-date=2011-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110617111728/http://www.globalissues.org/news/2011/06/16/10131 |archive-date=June 17, 2011 |url-status=live |df=mdy-all }}</ref><ref>{{cite web |last=McGrath |first=Cam |url=http://elagazat.com/ar/iberotel-luxor-hotel |title=Mideast: Sphinx Avenue Paved With Bitter Memories — Global Issues |publisher=Globalissues.org |date=2011-06-16 |access-date=2011-09-16 |archive-url=https://archive.today/20161109000123/http://elagazat.com/ar/iberotel-luxor-hotel |archive-date=November 9, 2016 |url-status=dead |df=mdy-all }}</ref>
==Infrastruktuur==
===Vervoer===
[[Beeld:Luxor International.JPG|thumb|220px|Die [[Luxor Internasionale Lughawe|Luxor- Internasionale Lughawe]].]]
Luxor het 'n groot lughawe, die [[Luxor Internasionale Lughawe|Luxor- Internasionale Lughawe]]. Dit is 6 km oos van die stad geleë. Heelwat huurlugdienste gebruik die lughawe, aangesien dit 'n gewilde toeristebestemming is vir mense wat die Nylrivier en die Vallei van die Konings besoek.
'n Brug is in 1998 'n paar kilometer van Luxor geopen wat 'n landverbinding tussen die ooster- en westeroewer daarstel. Oorgang is tradisioneel deur [[Veerboot|veerbote]] behartig. 'n Veerboot vaar steeds van 'n landingsplek naby die Luxor-tempel af. Taxidrywers neem toeriste na terreine aan die westeroewer. Vinniger, duurder motorbote is ook heeldag beskikbaar.
Vir binnelandse reise aan die Nyl is daar 'n treindiens wat 'n paar maal per dag loop. Die spoorlyn loop tussen verskeie groot toeristebestemmings deur, soos [[Kaïro]] in die noorde en [[Aswan]] in die suide.
==Galery==
<gallery mode="packed">
Luxor R02.jpg
Luxor New Corniche R01.jpg
Luxor, Egypt, Sunset on Nile River.jpg
Luxor, Egypt, Boats on Nile River.jpg
Egypt.LuxorTemple.River.01.jpg
Luxor Temple R04.jpg
LuxorTemple1.jpg
LuxorTemple3.jpg
Egypt.LuxorTemple.01.jpg
Avenue towards Karnak.JPG
Abu el-Haggag R03.jpg
Abu el-Haggag R01.jpg
Luxor Mosque Mansheya Street R01.jpg
</gallery>
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
==Nog leesstof==
{{refbegin|3}}
*Bell, Lanny. “Luxor Temple and the Cult of the Royal ka.” ''Journal of Near Eastern Studies'' 44 (1985): 251–294.
*Bongioanni, Alessandro. ''Luxor and the Valley of the Kings''. Vercelli, Italië: White Star Publishers, 2004.
*Brand, Peter J. “Veils, Votives and Marginalia: The Use of Sacred Space at Karnak and Luxor.” In ''Sacred Space and Sacred Function in Ancient Thebes''. Red. Peter F. Dorman en Betsy N. Bryan, 51–83. Chicago: University of Chicago Press, 2007.
*El-Shahawy, Abeer, and Farid S. Atiya. ''Luxor Museum: The Glory of Ancient Thebes''. [[Kaïro]]: Farid Atiya Press, 2005.
*Haag, Michael. ''Luxor Illustrated: met Aswan, Abu Simbel, en die Nyl''. Kaïro: American University in Cairo Press, 2009.
*Siliotti, Alberto. ''Luxor, Karnak, and the Theban Temples''. Kaïro: American University in Cairo Press, 2002.
*Strudwick, Nigel, and Helen Strudwick. ''Thebes In Egypt: A Guide to the Tombs and Temples of Ancient Luxor''. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1999.
*Weeks, Kent R. ''The Illustrated Guide to Luxor: Tombs, Temples, and Museums''. Kaïro: American University in Cairo Press, 2005.
{{refend}}
==Skakels==
* [https://web.archive.org/web/20061205053032/http://www.thebanmappingproject.com/ Theban Mapping Project]
* [http://www.WHTour.org/87 "Luxor World Heritage Site in panographies"] - 360-gradefoto's
* [https://web.archive.org/web/20100825062231/http://remains.se/picturem.php?ObjectID=133&Browse=AREA Luxor-tempel, fotogalery] by Remains.se
{{CommonsKategorie-inlyn|Luxor}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Luxor}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nedersettings in Egipte]]
53anv3cpo7yk5n6xthla3nt5ngimufn
Apollodorus van Pergamon
0
415705
2910870
2674120
2026-06-12T09:12:40Z
Rooiratel
90342
[[:Kategorie:Retoriek]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
2910870
wikitext
text/x-wiki
'''Apollodorus''' (Oudgrieks: Ἀπολλόδωρος) van [[Pergamon]] was 'n retorikus uit [[antieke Griekeland]] wat die outeur was van 'n skool van retoriek, ''Apollodoreios Hairesis'' (Ἀπολλοδωρειος αἵρεσις), wat na hom vernoem is en gevolglik geopponeer is deur die skool wat deur Theodorus van Gadara (Θεοδώρειος αἵρεσις) gestig is.
Apollodorus het op gevorderde ouderdom klasse in retoriek by [[Apollonia (Illïrië)|Apollonia]] aangebied. Die jong toekomstige Romeinse keiser [[Augustus Octavianus]] was een van sy leerlinge en het sy vriend geword.<ref>[[Strabo]] , ''Geographica'' xiii. p.625</ref><ref>[[Suetonius]], ''Lewe van die Twaalf Caesars'', Augustus 89</ref> Die geograaf [[Strabo]] skryf wetenskaplike werke (τέχνας) oor retoriek aan hom toe, maar Quintilianus het op die gesag van Apollodorus self verklaar dat slegs een van die werke wat aan hom toegeskryf is eg was,<ref>[[Quintilianus]], 3.1.18, samestelling. § 1</ref> en dit noem hy ''Ars'' (τέχνη) ''edita ad Matium''.
Apollodorus self het min geskryf, en sy hele teorie kon slegs uit die werke van sy dissipels, Gaius Valgius en Atticus, versamel word.<ref>Samestelling ''Quint. Inst.'' 2.11.2, 15.12, 4.1.50</ref><ref>Tacitus ''De clar. Orat.'' 19</ref><ref>[[Seneca die ouere]], ''Controversiae'' 1.2, 2.9</ref><ref>Sextus Empiricus ''Adversus Mathematicos'' 2.79</ref> [[Lucianus van Samosata|Lucianus]] verklaar dat Apollodorus op die ouderdom van twee-en-tagtig gesterf het.<ref>[[Ambrosius Theodosius Macrobius|Macrobius]] 23</ref><ref>C. W. Piderit, ''de Apollodoro Perqameno et Theodoro Gadarensi, Rhetoribus.'' Marburg, 4to</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Apollodorus van Pergamon}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Griekeland]]
[[Kategorie:Retoriek]]
2wlgn9bk607eni6j37dlohuwa4jwvl0
Lêer:Vernon-koekemoer.jpg
6
418195
2910853
2692490
2026-06-12T08:13:40Z
Lubinh123
200148
This file is now on Wikimedia Commons at https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vernon-koekemoer.jpg (moved with FileImporter).
2910853
wikitext
text/x-wiki
== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing= Vernon Koekemoer 2008
|bron= Twitter
|datum= 18 Augustus 2024
|daarsteller= Sobaka
|outeur= Sobaka
|ander_weergawes=
}}
<!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! -->
== Lisensiëring ==
{{PD-self}}
{{NouCommons|Vernon-koekemoer.jpg}}
l5amny4zjh3877ns8fxr0slo9s64uuq
Lessertia rigida
0
423396
2910752
2844540
2026-06-11T12:27:08Z
Oesjaar
7467
Nie meer wees nie!
2910752
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name = Blaasdoring
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = rigida
| authority = (Thunb.) DC., (1825)
| synonyms =* ''Colutea rigida'' <small>Thunb</small>
* ''Lessertia flexuosa var. rigida'' <small>(Thunb.) Harv.</small>
* ''Lessertia rigida var. marina'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small>
}}
Die '''blaasdoring''' (''Lessertia rigida'') is 'n [[struik]] wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor.
== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502683-1 Plants of the World]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|rigida]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
1ccpjrjzhyj2hot4v94yt5vzxd6pahj
Lessertia tomentosa
0
423397
2910750
2789664
2026-06-11T12:26:22Z
Oesjaar
7467
Nie meer wees nie!
2910750
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name = Eendtjies
| image =
| status = NT
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = tomentosa
| authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) DC., (1825)
| synonyms =* ''Colutea tomentosa'' <small>Thunb.</small>
* ''Lessertia excisa'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small>
* ''Sutherlandia tomentosa'' <small>(Thunb.) Spreng.</small>
}}
Die '''eendtjies''' (''Lessertia tomentosa'') is 'n [[meerjarige plant]] wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor; vanaf [[St. Helenabaai]] tot by die [[Kaapse Skiereiland]]. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van 7368 km² en is deel van die [[fynbos]]. Die spesie word bedreig deur [[indringerplant]]e.
== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502695-1 Plants of the World]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|tomentosa]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
9fdugldbaf4jcziakxhkbz72mh8r4h6
Lessertia benguellensis
0
423398
2910751
2789658
2026-06-11T12:26:39Z
Oesjaar
7467
Nie meer wees nie!
2910751
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name =
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = benguellensis
| authority = Baker, (1871)
| synonyms =* ''Coluteastrum benguellense'' <small>(Baker) Hiern</small>
}}
'''''Lessertia benguellensis''''' is 'n [[meerjarige plant]] wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Botswana]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die plant in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor.
== Bronnelys ==
* [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-7 REDLIST sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502624-1 Plants of the World]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|benguellensis]]
[[Kategorie:Flora van Angola]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Zambië]]
[[Kategorie:Flora van Zimbabwe]]
npq0e0f45jgwr2c2fv718h4eywy90on
Sjabloon:Premier League
10
451978
2910789
2850542
2026-06-11T17:40:40Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910789
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Navbox|navbox
| nowrapitems = yes
|name = Premier League
|title = [[Premier League]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|bodyclass = hlist
|group1 = 2026/27-seisoen
|list1 =
* [[Arsenal F.C.|Arsenal]]
* [[Aston Villa]]
* [[AFC Bournemouth|Bournemouth]]
* [[Brentford FC|Brentford]]
* [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]]
* [[Chelsea FC|Chelsea]]
* [[Coventry City FC|Coventry City]]
* [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]]
* [[Everton FC|Everton]]
* [[Fulham FC|Fulham]]
* [[Hull City AFC|Hull City]]
* [[Ipswich Town FC|Ipswich Town]]
* [[Leeds United FC|Leeds United]]
* [[Liverpool FC|Liverpool]]
* [[Manchester City]]
* [[Manchester United]]
* [[Newcastle United FC|Newcastle United]]
* [[Nottingham Forest]]
* [[Sunderland AFC|Sunderland]]
* [[Tottenham Hotspur]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Sokkersjablone]]
</noinclude>
oxgluwrkrdo7no3v153hekf34eemwzq
Lys van motette deur Johann Sebastian Bach
0
454089
2910823
2842375
2026-06-11T21:08:46Z
Jcb
223
2910823
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Singet_dem_Herrn_ein_neues_Lied.JPEG|duimnael| Bach se outograafpartituur van die motet {{Lang|de|Singet dem Herrn ein neues Lied}}, BWV 225]]
Dit is onbekend hoeveel motette [[Johann Sebastian Bach]] gekomponeer het: Sommige is verlore en daar bestaan twyfel oor of sommige van die oorblywende motette wel aan hom toegeskryf kan word. Howel daar beslis 'n saak te maak is dat die ses motette wat as [[Bach-Werke-Verzeichnis|BWV]] 225–230 gekatalogiseer is, aan Bach toegeskryf kan word, bestaan daar tog twyfel oor een daarvan, ''Lobet den Herrn, alle Heiden''. ’n Sewende motet, ''Ich lasse dich nicht'', BWV Anh. 159, is voorheen aan Bach se ouer neef Johann Christoph Bach toegeskryf, maar dit blyk nou dat ten minste 'n gedeelte daarvan deur J.S. Bach gekomponeer is. Indien dit waar is, is dit waarskynlik gedurende sy [[Johann Sebastian Bach|Weimar-periode]] gekomponeer.
''Fürchte dich nicht'', BWV 228, is 'n ander motet wat blykbaar tussen 1708 en 1717 in [[Weimar]] gekomponeer is, terwyl die res in [[Leipzig]] gekomponeer is. Verskeie van die motette is vir begrafnisse geskryf. Daar heers onsekerheid of dié motette in normale kerkdienste gebruik sou word, want daar is bewyse dat dié genre reeds as argaïes beskou is. Die teks van ''Jauchzet dem Herrn, alle Welt'', BWV Anh. 160 – of die stuk nou aan Bach toegeskryf kan word of nie – dui op 'n opvoering tydens Kersfees. 'n Ander moontlike gebruik is pedagogies van aard: Bach se biograaf Johann Nikolaus Forkel het voorgestel dat dié koorkomposisies nuttig sou wees het vir die opleiding van Bach se jong sangers; boonop het Christoph Wolff aangevoer dat dit veral op ''Singet dem Herrn ein neues Lied'' van toepassing sou kan wees.<ref>Wolff, C. 2001. ''[https://books.google.com/books?id=YtJVFiHnepcC&pg=PA249 Johann Sebastian Bach: The Learned Musician]''. W.W. Norton & Company, bl. 249.</ref>
Bach se motette is die enigste van sy vokale werke wat sonder onderbreking tussen sy dood in 1750 en die 19de-eeuse Bach-herlewing uitgevoer is.<ref>Spitta, P. 1899. [[iarchive:johannsebastianb02spituoft|Johann Sebastian Bach: His work and influence on the music of Germany, 1685–1750]]. London: Novello, [https://archive.org/details/johannsebastianb02spituoft/page/611/mode/1up?view=theater bl. 611].</ref> In die vroeë 19de eeu het ses motette (BWV 225, 228, Anh. 159, 229, 227 en 226)<ref name="BH">Schicht, J.G. (red.). 1802. ''Joh. Seb. Bach's Motetten in Partitur''. Vol. 1: BWV 225, 228 en BWV Anh. 159. Leipzig: Breitkopf und Härtel.</ref><ref>Schicht, J.G. (red.). 1803. [[iarchive:johsebbachsmotet00bach|''Joh. Seb. Bach's Motetten in Partitur''.]] Vol. 2: BWV 229, 227 en 226. Leipzig: Breitkopf und Härtel.</ref><ref>{{OCLC|18856743}} by {{URL|www.worldcat.org}}.</ref> onder Bach se eerste gedrukte musiek getel, ná die tweede helfte van die 18de eeu toe Bach se vierstemmige korale die enigste vokale musiek van Bach was wat in gedrukte vorm beskikbaar was.<ref>Forkel, J.N. 1920. [[iarchive:johannsebastian01terrgoog|''Johann Sebastian Bach: His life, art, and work''.]]. Vertaal deur Charles Sanford Terry. New York: Harcourt, Brace and Howe, [https://archive.org/stream/johannsebastian01terrgoog#page/n22/mode/1up bl. xvii]</ref>
== BWV 225–230 ==
# ''Singet dem Herrn ein neues Lied'' (Afrikaans: Sing vir die Here 'n nuwe lied), BWV 225, is 'n motet in B-mol-majeur vir twee vierstemmige (SATB-)kore. Dit is vir die eerste keer om en by in 1727 in [[Leipzig]] uitgevoer. Die motet gebruik [[Psalms|Psalm]] 149:1–3 as eerste beweging, die derde strofe "Nun lob, mein Seel, den Herren" ('n 1530-gesang gebaseer op Psalm 103 deurJohann Gramann) vir die tweede beweging, en Psalm 150:2 en 6 vir die derde beweging.<ref>Dürr, A. & Kobayashi, Y. (reds.) 1998. ''Bach Werke Verzeichnis: Kleine Ausgabe – Nach der von Wolfgang Schmieder vorgelegten 2. Ausgabe.'' Wiesbaden: Breitkopf & Härtel, bl. 228.</ref>
# ''Der Geist hilft unser Schwachheit auf'' (Afrikaans: Die Gees help ons in ons swakheid), BWV 226, is 'n motet in B-mol-majeur vir twee vierstemmige (SATB-)kore wat in 1729 tydens die begrafnis van Johann Heinrich Ernesti uitgevoer is. Die teks kom uit Romeine 8:26–27, en die derde strofe van [[Martin Luther]] se gesang "Komm, Heiliger Geiste, Herre Gott" (1524).
# ''Jesu, meine Freude'' (Afrikaans: Jesus, my vreugde), BWV 227, is 'n motet in E-mineur vir 'n vyfstemmige koor en soliste. Dit is al aan die hand gedoen dat dié motet in 1723 gekomponeer is vir die begrafnis van Johanna Maria Käsin, vrou van die Leipzig-posmeester. Die naam is ontleen aan die gesang "Jesu, meine Freude" deur Johann Franck, waarvan die teks uit ongeveer 1650 dateer.
# ''Fürchte dich nicht'' (Afrikaans: Moenie jouself kwel nie), BWV 228, is 'n motet in A-majeur vir 'n begrafnis, getoonset vir dubbelkoor en 'n ongespesifiseerde groep instrumente wat colla parte speel. Die werk bestaan uit twee dele, en die teks kom uit [[Jesaja]] en 'n gesang deur [[Paul Gerhardt]]. Tradisionele akademici glo dat Bach dié werk in 1726 in Leipzig gekomponeer het, maar weens stilistiese redes voer meer resente navorsing aan dat die werk tydens Bach se Wiemar-periode gekomponeer is. Dit is al voorheen vergelyk met 'n ander motot vir dubbelkoor, ''Ich lasse dich nicht'', BWV Anh. 159, wat moontlik deur Bach gekomponeer is.<ref name="Gardiner">Gardiner, J.E. S.d. [https://web.archive.org/web/20160304203735/http://www.monteverdi.org.uk/downloads/booklets/sdg716.pdf Bach motets] [.pdf]. Geargiveer van die oorspronklike op 4 Maart 2016. Geraadpleeg op 15 Mei 2025. </ref>
# ''Komm, Jesu, komm'' (Afrikaans: Kom, Jesus, kom), BWV 229, is 'n motet in G-mineur wat in Leipzig gekompneer is en in 1731/1732 vir die eerste keer uitgevoer is.
# ''Loben den Herrn, alle Heiden'' (Afrikaans: Prys die Here, alle heidene), BWV 230, is 'n motet in C-majeur vir vier stemme en met teks uit [[Psalms|Psalm]] 117: 1 en 2. Hoewel sommige kenners hul twyfel uitgespreek of Bach wel die komponis daarvan is, word die werk oor die algemeen as 'n werk deur Bach beskou.
== BWV 28/2a (231) en 118 ==
* ''Sei Lob und Preis mit Ehren'' (Afrikaans: Laat daar lof en prys met ere wees), BWV 231 (later hernommer as BWV 28/2a), is die tweede beweging van die motet ''Jauchzet dem Herrn alle Welt'', wat as 'n aparte motet voorgehou word. Dis onbekend of Bach dié werk (wat op die tweede beweging van kantate BWV 28 gebaeer is) vanuit die driebewegingmotet of kantate onttrek het, en/of dit as 'n afsonderlike motet gebruik het.<ref name="mel">Melamed, D.R. 1995. ''J.S. Bach and the German motet.'' Cambridge University Press, bl. 89–97.</ref><ref>Bach Digital Work [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000036?lang=en 00036] by [https://www.bachdigital.de/content/index.xed www.bachdigital.de].</ref><ref>Boyd, M. 1999. ''[[iarchive:jsbach0000unse/page/244/mode/2up|Oxford composer companions: J.S. Bach]]''. Oxford: Oxford University Press, bl. [[iarchive:jsbach0000unse/page/244/mode/2up|245]]. </ref>
* ''O Jesu Christ, meins Lebens Licht'', BWV 118, is oorspronklik as kantate gelys, maar is as BWV<sup>2a</sup> as 'n (begrafnis-)motet gelys.<ref>Sien Dürr & Kobayashi 1998, bl. 233.</ref><ref>Bach Digital Work [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000143?lang=en 00143] by [https://www.bachdigital.de/content/index.xed www.bachdigital.de].</ref>
== Parodieë ==
* ''Der Gerechte kömmt um'', BWV 1149, 'n koraal uit 'n pasticcio-Paasoratorium, is 'n parodie van die motet ''Tristis est anima mea'' wat waarskynlik deur Johann Kuhnau gekomponeer is. Die verwerking is moontlik Bach s'n, en dit is moontlik dat Bach dit as 'n aparte (begrafnis-)motet gebruik het.<ref name="BDW1532">Bach Digital Work [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001532?lang=en 01532] by [https://www.bachdigital.de/content/index.xed www.bachdigital.de].</ref><ref>Sien Melamed 1995, bl. 148–149.</ref><ref>''Instrumental and Supplement'' by [https://www.bach333.com/en/assets/downloads/bach333_instrumental-and-supplement.pdf bach333.com].</ref>
== BWV Anh. 159–165 ==
* ''Ich lasse dich nicht'' (Afrikaans: Ek sal u nie laat gaan nie), BWV Anh. 159, is 'n motet in F-mineur vir dubbel-(SATB-)koor en ongespesifiseerde instrumente wat ''colla parte'' speel. Die motet, wat voorheen aan Bach se ouer neef Johann Christoph Bach toegeskryf is, blyk egter een van Bach se vroeë werke te wees, heel moontlik in 1712 tydens sy tyd in Wiemar gekomponeer.<ref name="Gardiner">Gardiner, J.E. S.d. [https://web.archive.org/web/20160304203735/http://www.monteverdi.org.uk/downloads/booklets/sdg716.pdf Bach motets] [.pdf]. Geargiveer van die oorspronklike op 4 Maart 2016. Geraadpleeg op 15 Mei 2025. </ref> Die werk is dus geskuif van BWV Anh. III (onegte werke) na BWV Anh. II (twyfelagtige werke) in BWV<sup>2a</sup>.<ref>Sien Dürr & Kobayashi 1998, bl. 459.</ref> Die slotkoraal van die motet is 'n verwerking van [[BWV 421]], maar dit is moontlik dat dit eers later tot die motet bygevoeg is.<ref name="BDW1470">Bach Digital Work [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001470?lang=en 01470] by [https://www.bachdigital.de/content/index.xed www.bachdigital.de].</ref> Die teks is ontleen aan 'n vers uit die boek [[Genesis]], toe Jakob by die Jabbokdrif met 'n engel gestoei het (Genesis 32:26), gekombineer met die derde strofe van die gesang "Warum betrübst du dich, mein Herz" deur Erasmus Alberus.
* ''Jauchzet dem Herrn alle Welt'', BWV Anh. 160 (=TWV 8:10) is pasticcio-motet van drie bewegings vir dubbelkoor wat aan onder andere Bach en Georg Philipp Telemann toegeslryf word. Al wat seker is oor Bach se deelname aan die werk is dat die tweede beweging daarvan ooreenstem met die tweede beweging van Bach se kantate ''Gottlob! nun geht das Jahr zu Ende'' BWV 28.<ref name="mel" /><ref>Bach Digital Work [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001471?lang=en 01471] by [https://www.bachdigital.de/content/index.xed www.bachdigital.de].</ref>
* 'n Beweging uit die motet ''Kündlich groß ist das gottselige Geheimnis'', BWV Anh. 161, in [[D-majeur]] vir SATB, strykers (?) en continuo, deur Graun (heel moontlik Carl Heinrich Graun), gaan laudes [[Magnificat in D-majeur, BWV 243.2 (Bach)|A]] en [[Magnificat in D-majeur, BWV 243.2 (Bach)|B]] van [[Magnificat in D-majeur, BWV 243.2 (Bach)|Bach se Magnificat]] in Kersfeesmotet-pasticcio vooruit.<ref name="BDW1472">Bach Digital Work [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001472?lang=en 01472] by {{URL|www.bachdigital.de}}.</ref>
* ''Lob und Ehre und Weisheit und Dank'', BWV Anh. 162, vir dubbel (SATB-)koor, deur Georg Gottfried Wagner.<ref>[http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWVAnh162.htm Georg Gottfried Wagner: Motet Lob und Ehre und Weisheit, BWV Anh 162] by {{URL|www.bach-cantatas.com}}.</ref><ref name="BDW1473">Bach Digital Work [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001473?lang=en 01473] by {{URL|www.bachdigital.de}}.</ref>
* ''Merk auf, mein Herz, und sieh dorthin'', BWV Anh. 163, vir dibbel (SATB-)koor, deur Johann Bernhard of Johann Ernst Bach.<ref>[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalSource_source_00000248 BR Bruxelles ''Ms. II 3902 Mus.''] by {{URL|www.bachdigital.de}}.</ref><ref name="BDW1474">Bach Digital Work [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001474?lang=en 01744] at {{URL|www.bachdigital.de}}.</ref>
* ''Nun danket alle Gott'', BWV Anh. 164, vir SSATB, deur Johann Christoph Altnickol, Bach se skoonseun.<ref>[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalSource_source_00002751 HLB Darmstadt, ''Mus. ms. 521/1''] en [http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalSource_source_00002752 HLB Darmstadt, ''Mus. ms. 521/2–6''] by {{URL|www.bachdigital.de}}.</ref><ref name="BDW1475">Bach Digital Work [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001475?lang=en 01475] by {{URL|www.bachdigital.de}}.</ref>
* ''Unser Wandel ist im Himmel'', BWV Anh. 165, vir SATB, ná bewegings 2, 4 en 6 van die kantate ''Mein Odem ist schwach'', BWV 222, by Johann Ernst Bach.<ref>[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalSource_source_00002798 HLB Darmstadt, ''Mus. ms. 528''] by {{URL|www.bachdigital.de}}.</ref><ref name="BDW1476">Bach Digital Work [https://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001476?lang=en 01746] by {{URL|www.bachdigital.de}}.</ref>
== Motette wat in die tweede hoofstuk van die Bach-Werke-Verzeichnis (1998) gelys word ==
{| class="wikitable"
|+
!BWV
!2<sup>a</sup>
!Datum
!Naam
!Toonaard
!Besetting
!BGA<ref>Dit is die nommer van die Bacg Gesellschaft-Ausgabe. Die nommer voor die dubbelpunt dui die volumenommer aan; die nommer ná die dubbelpunt die bladsy waarop die komposisie begin. </ref>
!NBA<ref>Dit is die nommer in die Neue Bach-Ausgabe. Die Romeinse nommer dui die genre aan (in dié geval III vir motette, korale en liedere), gevolg deur 'n solidus en 'n volumenommer in Arabiese syfers. Daarna volg 'n dubbelpunt en die bladsynommer, wat op die bladsy dui waarop die werk in die uitgawe begin.</ref>
!Bykomense inligting
!Bach Digital Work-bladsy
|-
|225
|2.
|1726/1727 (moontlik Nuwejaar?)
|Motet ''Singet dem Herrn ein neues Lied''
|B-mol-majeur
|Dubbel SATB-koor
(+ ''colla parte''-instrumente?)
|[[scores:Singet_dem_Herrn_ein_neues_Lied,_BWV_225_(Bach,_Johann_Sebastian)|39: 3]]
|[[scores:Singet_dem_Herrn_ein_neues_Lied,_BWV_225_(Bach,_Johann_Sebastian)|III/1: 1]]
|Gebaseer op Z 8244 (/2); teks gebaseer op Ps. 149:1–3 (/1), deur Gramann, gebaseer op PS. 103 (/2), gebaseer op Ps 150:2, 6 (/3)<ref name=":0">Melamed, D.R. 1995. ''J.S. Bach and the German Motet''. Cambridge: Cambridge University Press, bl. 102.</ref>
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000282?lang=en 00282]
|-
|226
| rowspan="2" |2.
| rowspan="2" |20 Oktober 1729
|Motet Der Geist hilft under Schwachheit auf (vir die begrafnis van J.H. Ernesti)
|B-mol-majeur
|Dubbel-SATB-koor
Viool 1 en 2
Altviool
Tello
2 [[Hobo|hobos]] (taille)
[[Fagot]]
|[[scores:Der_Geist_hilft_unser_Schwachheit_auf,_BWV_226_(Bach,_Johann_Sebastian)#Vocal_Scores|39: 39]], [[scores:Der_Geist_hilft_unser_Schwachheit_auf,_BWV_226_(Bach,_Johann_Sebastian)|143]]
|[[scores:Der_Geist_hilft_unser_Schwachheit_auf,_BWV_226_(Bach,_Johann_Sebastian)#Vocal_Scores|III/1: 37]]
|Gebaseer op Z 7445a (/2); teks gebaseer op Rom. 8:26–27 (/1), deur Luther (/2)<ref name=":0" />
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000283?lang=en 00283]
|-
|226/2
|Koraaltoonsetting "Komm, Heiliger Geist, Herre Gott" (deel 3)
|B-mol-majeur
G-majeur
|SATB-koor
|[[scores:Der_Geist_hilft_unser_Schwachheit_auf,_BWV_226_(Bach,_Johann_Sebastian)#Vocal_Scores|39: 57]]
|[[scores:Der_Geist_hilft_unser_Schwachheit_auf,_BWV_226_(Bach,_Johann_Sebastian)#Vocal_Scores|III/2.1: 18]]
III/2.2: 38
|Gebaseer op Z 7445a; teks deur Luther
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00011182?lang=en 11182]
|-
|227
| rowspan="4" |2.
| rowspan="4" |Ong. 1723–1735
|Motet ''Jesu, meine Freude''
| rowspan="4" |E-mineur
|SSATB-koor
(+ ''colla parte''-instrumente?)
|[[scores:Jesu,_meine_Freude,_BWV_227_(Bach,_Johann_Sebastian)|39: 59]]
|[[scores:Jesu,_meine_Freude,_BWV_227_(Bach,_Johann_Sebastian)|III/2.1: 75]]
|Gebaseer op Z 8032 (alle onewe bewegings); teks deur J. Franck (onewe bewegings), gebaseer op Rom. 8:1–2 en 9–11 (ewe bewegings)<ref name=":0" />
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000284?lang=en 00284]
|-
|227/1
227/11
|Koraaltoonsetting "Jesu, meine Freude" (deel 1, 9)
|SATB-koor
|[[scores:Jesu,_meine_Freude,_BWV_227_(Bach,_Johann_Sebastian)|39:61]]
|[[scores:Jesu,_meine_Freude,_BWV_227_(Bach,_Johann_Sebastian)|III/2.1: 27]]
III/2.2: 156
|Gebaseer op Z 8032; teks deur J. Franck
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00011200?lang=en 11200]
|-
|227/3
|Koraaltoonsetting "Jesu, meine Freude" (deel 2)
|SATB-koor
|[[scores:Jesu,_meine_Freude,_BWV_227_(Bach,_Johann_Sebastian)|39: 66]]
|[[scores:Jesu,_meine_Freude,_BWV_227_(Bach,_Johann_Sebastian)|III/2.1: 28]]
|Gebaseer op 8032; teks deur J. Franck
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00011201?lang=en 11201]
|-
|227/7
|Koraaltoonsetting "Jesu, meine Freude" (deel 4)
|SATB-koor
|[[scores:Jesu,_meine_Freude,_BWV_227_(Bach,_Johann_Sebastian)|39: 75]]
|[[scores:Jesu,_meine_Freude,_BWV_227_(Bach,_Johann_Sebastian)|III/2.1: 22]]
III/2.2: 168
|Gebaseer op Z 8032; teks deur J. Franck
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00011202?lang=en 11202]
|-
|228
|2.
|Ong. 1715
|Motet ''Fürchte dich nicht''
|A-majeur
|Dubbel-SATB-koor
(+ ''colla parte''-instrumente?)
|[[scores:Fürchte_dich_nicht,_ich_bin_bei_dir,_BWV_228_(Bach,_Johann_Sebastian)|39:85]]
|[[scores:Fürchte_dich_nicht,_ich_bin_bei_dir,_BWV_228_(Bach,_Johann_Sebastian)|III/1: 105]]
|Gebaseer op Z 6461 (/2); teks gebaseer op Jes. 41:10 (/1), 43:1 (/2), deur Gerhardt (/2)<ref name=":0" />
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000285?lang=en 00285]
|-
|229
|2.
|Voor 1731–1732
|Motet ''Komm, Jesu, komm''
|G-mineur
|Dubbel-SATB-koor
(+ ''colla parte''-instrumente)
|[[scores:Komm,_Jesu,_komm,_BWV_229_(Bach,_Johann_Sebastian)|39: 107]]
|[[scores:Komm,_Jesu,_komm,_BWV_229_(Bach,_Johann_Sebastian)|III/1: 125]]
|Teks deur Thymich<ref name=":0" />
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000286?lang=en 0286]
|-
|230
|2.
|1723–1739?
|Motet ''Loben den Hernn, alle Heiden''
|C-majeur
|SATB-koor
[[Basso continuo]]
(+ ''colla parte''-instrumente?)
|[[scores:Lobet_den_Herrn,_alle_Heiden,_BWV_230_(Bach,_Johann_Sebastian)|39: 127]]
|[[scores:Lobet_den_Herrn,_alle_Heiden,_BWV_230_(Bach,_Johann_Sebastian)|III/1: 47]]
|Teks gebaseer op Ps. 117<ref name=":0" />
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000287?lang=en 0287]
|-
|231
| -
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|Sien BWV 28/2a
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000288?lang=en 0228]
|-
|118.1
|2.
|1736–1737
|Motet ''O Jesu Christi, meins Lebens Licht'' (begrafnis)
|B-mol-majeur
|SATB-koor
2 [[Horing (blaasinstrument)|natuurhorings]]
2 kornette
3 [[Tromboon|trombone]]
|[[scores:O_Jesu_Christ,_mein's_Lebens_Licht,_BWV_118_(Bach,_Johann_Sebastian)|24: 185]]
|[[scores:O_Jesu_Christ,_mein's_Lebens_Licht,_BWV_118_(Bach,_Johann_Sebastian)|III/1: 136]]
|Teks deur Behm; sien BWV 118.2<ref name=":0" />
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00000143?lang=en 00143]
|-
|118.2
|2.
|1746–1747
|Motet ''O Jesu Christi, meins Lebens Licht'' (begrafnis)
|B-mol-majeur
|SATB-koor
2 [[Hobo|hobos]] (taille)
Basviool
2 [[Horing (blaasinstrument)|natuurhorings]]
Strykers
[[Basso continuo]]
|[[scores:O_Jesu_Christ,_mein's_Lebens_Licht,_BWV_118_(Bach,_Johann_Sebastian)|NBG 17]]
|[[scores:O_Jesu_Christ,_mein's_Lebens_Licht,_BWV_118_(Bach,_Johann_Sebastian)|III/1: 171]]
|Teks deur Behm, gebaseer op BWV 118.1<ref name=":0" />
|[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00011121?lang=en 11121]
|}
=== Publikasies ===
Dit blyk dat die Sint Thomas-skool in Leipzig die motette ná Bach se dood steeds utgevoer het. Dit is byvoorbeeld gedokumenteer dat die koor ''Singet dem Herrn'' in 1789 vir Mozart uitgevoer het. Die dirigent by hierdie geleentheid was die Thomaskantor Johann Friedrich Doles, 'n leerling van Bach. Die belangstelling in Bach-motette was groot genoeg dat ses daarvan vir die eerste keer in 1802/1803 in twee volumes deur die Leipzigse uitgewer Breitkopf & Härtel gepubliseer is. Die redakteur word nie op die titelbladsy erken nie;<ref name="BH">Schicht, J.G. (red.). 1802. [[iarchive:johsebbachsmotet00bach|''Joh. Seb. Bach's Motetten in Partitur''.]] [Vol. 1: BWV 225, 228, Anh. 159]. Leipzig: [[Breitkopf und Härtel]].</ref> daar word vermoed dat dit Johann Gottfried Schicht was, wat in die stad aktief as koor- en orkesdirigent opgetree het.
Boek I bestaan uit
* ''Singet dem Herrn ein neues Lied'' (BWV 225)
* ''Fürchte dich nicht'' (BWV 228)
* ''Ich lasse dich nicht'' (BWV Anh. 159)
Boek II bestaan uit
* ''Kom, Jesus, komm'' (BWV 229)
* ''Jesu, meine Freude'' (BWV 227)
* ''Der Geist hilft unser Schwachheit auf'' (BWV 228)
In 1892 is die motette gepubliseer as deel van die Bach-Gesellschaft-Ausgabe, die eerste uitgawe van die komponis se volledige werke. Die redakteur was Franz Wüllner, wat nie Bach se outeurskap van ''Ich lasse dich nicht'' aanvaar het nie.<ref>Melamed, D.R. 1988. The authorship of the motet ‘Ich lasse dich nicht’ (BWV Anh. 159). ''Journal of the American Musicological Society'' 41(3): 491–526. DOI: https://doi.org/10.2307/831462.</ref> Die motetbundel van die Neue Bach-Ausgabe (die tweede uitgawe van die komponis se volledige werke) het in 1965 uitgekom. Dit sluit in ''O Jesu Christ, mein Lebens Licht'' (wat onder die kantates in die Bach-Gesellschaft-Ausgabe ingesluit was) en ''Lobet den Herrn''. Die motette is in 1975 deur Carus-Verlag gepubliseer, geredigeer deur Günter Graulich, en weer in 2003, sewe komposisies geredigeer deur Uwe Wolf.<ref>Wolf, U. 2002: [https://books.google.com/books?id=1mPrDGN3bpQC&pg=PA269 Zur Schichtschen Typendruck-Ausgabe der Motetten Johann Sebastian Bachs und zu ihrer Stellung in der Werküberlieferung]. In Heidrich, J., Marx, H.J. & Konrad, U.[https://books.google.com/books?id=1mPrDGN3bpQC ''Musikalische Quellen, Quellen zur Musikgeschichte: Festschrift für Martin Staehelin zum 65. Geburtstag''.] Vandenhoeck & Ruprecht, bl. 269–286. {{ISBN|9783525278208}}</ref>
=== Opnames ===
Die meeste opnames van die Bach-motette is ná die Tweede Wêreldoorlog gemaak. Die Thomanerchor het byvoorbeeld 'n stel in die 1950's opgeneem.<ref name="Bach Cantatas2">{{Cite web|url=http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV225-231-Rec2.htm|title=Motets / Recordings – Part 2|website=Bach Cantatas Website}}</ref> Daar was egter verskeie vooroorlogse opnames van die motette. Die eerste opname van 'n Bach-motet was 'n 1927-weergawe van ''Jesu, meine Freude''.<ref name="Bach Cantatas1">{{Cite web|url=http://www.bach-cantatas.com/Vocal/BWV225-231-Rec1.htm|title=Motets / Recordings – Part 1|website=Bach Cantatas Website}}</ref>
'n Enkele CD kan die stel van ses motette (BWV 225–230) plus ander werke bevat. Een van die besluite wat oorweeg moet word, is watter motette ingesluit word. 'n Ander besluit is hoeveel stemme per party gebruik moet word. Opnames deur Konrad Junghänel en Solomon's Knot beset slegs een sanger per stemparty. Die meeste opnames gebruik egter meer as een sanger per party.
Hierdie is 'n kort lys van opnames en/of video's van die ses motette:
* [https://www.youtube.com/watch?v=h2h_QkVZ9cc Kamerkoor van die Europese Koor en die Europese Kamersangers (ensemble), onder leiding van Nicol Matt]
* [https://www.youtube.com/watch?v=L8Ql__YP8Y0 Ensemble Pygmalion, onder leiding van Raphaël Pichon] (Die video sluit ook werke deur ander komponiste in.)
* [https://www.youtube.com/watch?v=f5tKtLQsNrU&list=PLaflQItGId4GJMsphx5-NcB9P58Fl-RBR&index=1 La Petite Bande en ensemble, onder leiding van Sigiswald Kuijken]
* [https://www.youtube.com/watch?v=q7ZBKYTiBTI&list=PLaflQItGId4GJMsphx5-NcB9P58Fl-RBR&index=2 Concentus Musicus Wien en die Stockholm Bachkoor, onder leiding van Nikolaus Harnoncourt]
* [https://www.youtube.com/watch?v=Eb1Rfnub0gA&list=PLaflQItGId4GJMsphx5-NcB9P58Fl-RBR&index=6 The Sixteen, onder leiding van Harry Christopher]
* [https://www.youtube.com/watch?v=qOhsuAGcQjs&list=PLaflQItGId4GJMsphx5-NcB9P58Fl-RBR&index=18 Solomon's Knot] (Die besetting is slegs een stem per stemparty; die opname bevat ook die minder bekende werke van Johann Christophn Bach.)
* [https://www.youtube.com/watch?v=VCtW2vEmPCk&list=PLaflQItGId4GJMsphx5-NcB9P58Fl-RBR&index=15 Saint Thomas Choir of Men and Boys Fifth Avenue New York, onder leiding van John Scott]
* [https://www.youtube.com/watch?v=z5Jb6EIpMkw&list=PLaflQItGId4GJMsphx5-NcB9P58Fl-RBR&index=14 La Chapelle Harmonique, onder leiding van Valentin Tournet] (Die werk sluit ook BWV 610 in, wat 'n orrelverwerking deur Bach self is van ''Jesu, meine Freude''.)
* [https://www.youtube.com/watch?v=UVzEnKQEToo&list=PLaflQItGId4GJMsphx5-NcB9P58Fl-RBR&index=12 Rias-Kammerchor & Akademie für Alte Musik Berlin, onder leiding van René Jacobs] (Die besetting is vir sowel koor as soliste.)
* Die Nederlandse Bachvereniging:
** ''[https://www.bachvereniging.nl/en/bwv/bwv-225 Singet dem Herrn ein neues Lied]'', onder leiding van Stephan MacLeod
** ''[https://www.bachvereniging.nl/en/bwv/bwv-226 Der Geist hilft unsrer Swachheit auf]'', onder leiding van Stephan MacLeod
** ''[https://www.bachvereniging.nl/en/bwv/bwv-227 Jesu, meine Freude]'', onder leiding van Christoph Prégardien
** ''[https://www.bachvereniging.nl/en/bwv/?keywords=228 Fürchte dich nicht]'', onder leiding van Stephan MacLeod
** ''[https://www.bachvereniging.nl/en/bwv/bwv-229 Komm, Jesu, komm,]'' onder leiding van Stephan MacLeod
** [https://www.bachvereniging.nl/en/bwv/bwv-230 Lobet den Herrn], onder leiding van Christoph Prégardien
* [https://www.youtube.com/watch?v=HgBKS0Smauk&list=OLAK5uy_nBbSATo6rcudtNn76mh2Z_7muuc-E-6x4&index=2 Monteverdi Choir, onder leiding van John Eliot Gardiner] (dié opname bevat ook 'n opname van ''Ich lasse dich nicht'' BWV Anh. 159.)
* [https://www.youtube.com/watch?v=6fqTkCxugRk&list=OLAK5uy_myvkTHwDMhb0O3PpMax9n_bE0HaF1C1VA&index=2 Bach Collegium Japan, onder leiding van Masaaki Suzuki]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{International Music Score Library Project|work=Motets%2C_BWV_225-231_%28Bach%2C_Johann_Sebastian%29|cname=Motets by Johan Sebastian Bach}}
* Schicht, J.G. (red.). 1802. [[iarchive:johsebbachsmotet00bach|''Joh. Seb. Bach's Motetten in Partitur''.]] (Vol. 1: BWV 225, 228 en BWV Anh. 159). Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* Schicht, J.G. (red.). 1803 [[iarchive:johsebbachsmotet00bach|''Joh. Seb. Bach's Motetten in Partitur''.]](Vol. 2: BWV 229, 227 en 226). Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* Wolf, U. 2002: [https://books.google.com/books?id=1mPrDGN3bpQC&pg=PA269 Zur Schichtschen Typendruck-Ausgabe der Motetten Johann Sebastian Bachs und zu ihrer Stellung in der Werküberlieferung]. In Heidrich, J., Marx, H.J. & Konrad, U.[https://books.google.com/books?id=1mPrDGN3bpQC ''Musikalische Quellen, Quellen zur Musikgeschichte: Festschrift für Martin Staehelin zum 65. Geburtstag''.] Vandenhoeck & Ruprecht, bl. 269–286. {{ISBN|9783525278208}}
[[Kategorie:Artikels met teks in Italiaans]]
[[Kategorie:Artikels met teks in Duits]]
[[Kategorie:Musiek]]
[[Kategorie:Johann Sebastian Bach]]
q1rf8ifscpq2ajuva5prrbllqkh8k09
Sjabloon:La Liga
10
455427
2910799
2850588
2026-06-11T17:59:00Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910799
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
| name = La Liga
| title = [[La Liga]]
| state = {{{state|autocollapse}}}
| bodyclass = hlist
|group1 = 2026/27-seisoen
| list1 =
* [[Deportivo Alavés|Alavés]]
* [[Athletic Bilbao]]
* [[Atlético Madrid]]
* [[FC Barcelona|Barcelona]]
* [[Real Betis|Betis]]
* [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]
* [[Deportivo de La Coruña]]
* [[Elche CF|Elche]]
* [[RCD Espanyol|Espanyol]]
* [[Getafe CF|Getafe]]
* [[Levante UD|Levante]]
* [[CA Osasuna|Osasuna]]
* [[Racing de Santander]]
* [[Rayo Vallecano]]
* [[Real Madrid CF|Real Madrid]]
* [[Real Sociedad]]
* [[Sevilla FC|Sevilla]]
* [[Valencia CF|Valencia]]
* [[Villarreal CF|Villarreal]]
|group6 = Verbonde kompetisies
|list6 =
* [[Supercopa de España]]
* [[Copa del Rey]]
* [[UEFA Champions League]]
* [[UEFA Europa League]]
* [[UEFA Conference League]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Sokkersjablone]]
</noinclude>
h66y5eiw5g6uuqpgyayios81fklvg6w
Iran-oorlog in 2026
0
458635
2910838
2910657
2026-06-12T06:21:18Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2910838
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik|beeld=[[Lêer:2026 Iran war collage.jpg|300px]]|byskrif=|datum=28 Februarie 2026–|plek=[[Midde-Ooste]]|party1='''{{Vlag|Israel}}'''<br />'''{{Vlag|VSA}}'''|party2='''{{Vlag|Iran}}'''|aanvoerder2={{nowrap|{{vlagikoon|Iran}} '''[[Ali Chamenei]]'''☠}}<br /><small>(opperleier van Iran)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|Iran}} '''[[Masoud Pezeshkian]]'''}}<br /><small>(president van Iran)</small>|aanvoerder1={{nowrap|{{vlagikoon|Israel}} '''[[Benjamin Netanyahu]]'''}}<br /><small>(eerste minister van Israel)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|VSA}} '''[[Donald Trump]]'''}}<br /><small>(president van die VSA)</small>|resultaat=}}
Op 28 Februarie 2026 het [[Israel]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2026|title=Israel launches surprise attack on Iran {{!}} The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-888248|access-date=28 February 2026|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en}}</ref> en die [[Verenigde State van Amerika]]<ref name=":23">{{Cite web |date=28 February 2026|title=US carrying out strikes against Iran, three US officials say|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm5yyyvq00113b6pdzeb3m8o|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> ’n aanval geloods, met die kodename '''Roaring Lion'''<ref>{{Cite web |last=|first=|date=28 February 2026|title=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> en '''Operation Shield of Judah''', op verskeie stede in [[Iran]].<ref>{{Cite web |date=28 February 2026|title=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran|url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html|access-date=28 February 2026|website=Yahoo News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran - The Boston Globe|url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/|access-date=28 February 2026|website=BostonGlobe.com|language=en}}</ref><ref name=":42">{{Cite web |last=|first=|date=28 February 2026|title=Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> Ontploffings is aangemeld terwyl die Israeliese minister van verdediging, [[Israel Katz]], ’n aanval deur die [[Israeliese Verdedigingsmagte|Israeliese Weermag]] (IDF) bevestig het.<ref name=":02">{{Cite web |title=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran|url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran|access-date=28 February 2026|website=Free Press Journal|language=en}}</ref><ref name="auto2">{{Cite web |last=India|first=Today News|date=28 February 2026|title=Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran|url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28|access-date=28 February 2026|website=India Today|language=en}}</ref> Katz het die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” bestempel met die uitgesproke doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.<ref>{{cite web |title=Israel, US attacking Iran; explosions seen in Tehran; Israelis told to stay near safe rooms after sirens wail |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog-february-28-2026/ |access-date=28 February 2026 |publisher=The Times of Israel}}</ref> Israel het daarna ’n noodtoestand afgekondig, met verwysing na die verwagting van ’n Irannese teenaanval.<ref name=":13">{{Cite web |last=Liebermann|first=Oren|date=28 February 2026|title=Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country|url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk|access-date=28 February 2026|website=[[CNN]]|language=en}}</ref> Die Amerikaanse president [[Donald Trump]] het aangekondig dat die Verenigde State saam met Israel aanvalle op Iran geloods het, en verklaar dat die doelwit was om Iran se missiel- en militêre vermoëns te vernietig, te verhoed dat dit kernwapens verkry, en uiteindelik die regime omver te werp.<ref>{{Cite news |last=Boxerman |first=Aaron |last2=Pager |first2=Tyler |last3=Fassihi |first3=Farnaz |last4=Bergman |first4=Ronen |date=28 February 2026 |title=U.S. and Israel Strike Iran: Live Updates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Trump het lede van die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) versoek om hul wapens neer te lê in ruil vir immuniteit, en gewaarsku dat weiering “sekere dood” sou beteken.<ref name="Magid">{{Cite news |last=Magid |first=Jacob |date=28 February 2026 |title=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |access-date=28 February 2026 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref>
In vergelding het Iran tientalle ballistiese missiele oor die [[Midde-Ooste]] gelanseer, gerig op Israel en Amerikaanse militêre basisse in [[Jordanië]], [[Sirië]], [[Koeweit]],<ref name=":0">{{Cite AV media |url=https://apnews.com/video/smoke-seen-over-manama-doha-and-kuwait-city-39297a607e944aa2988a92d34efd6c5a |title=Smoke seen in Bahrain, Qatar and Kuwait as Iran retaliates against strikes |language=en |access-date=2026-02-28 |via=AP News}}</ref> [[Bahrein]],<ref name=":0" /> [[Katar]], [[Saoedi-Arabië]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]]. Verder het die [[Houthi-beweging]] aangekondig dat hulle aanvalle in die [[Rooi See]] sal hervat.<ref name="How Trump's deportation plan could affect the US economy">
{{cite web | last = Murphy | first = Ann-Marie
| title = How Trump's deportation plan could affect the US economy | url = https://www.bbc.com/news/articles/c204px4zddro | publisher = BBC News | date = 2026-02-28 | access-date = 2026-02-28
}}</ref><ref>{{Cite news |last=AP |date=2026-02-28 |title=Iranian-backed Houthis say they’ll resume attacks on Israel and on shipping routes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-backed-houthis-say-theyll-resume-attacks-on-israel-and-on-shipping-routes/ |access-date=2026-02-28 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref>
In die vroeë oggendure van 1 Maart het Irannese staatsmedia bevestig dat die land se opperleier, [[Ali Chamenei]], in een van die bomaanvalle gesterf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t|title=Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says|date=February 28, 2026|website=[[BBC]]|language=en|access-date=February 28, 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-explosion-tehran-c2f11247d8a66e36929266f2c557a54c|title=Iranian state media say country's supreme leader is dead|date=2026-02-28|website=AP News|language=en|access-date=2026-03-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/amp/world/supreme-leader-ayatollah-khamenei-is-dead-irans-state-tv-9936054.html|title=Iran Confirms Khamenei Killed In US-Israel Strikes, Announces 40-Day Mourning|date=1 March 2026|publisher=News18|access-date=1 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/amp/story/world%2Fmena%2Fkhamenei-dead-40-day-mourning-declared-iran-state-tv-1.500459085|title=Ayatollah Ali Khamenei: Supreme leader dead, Iran TV confirms as 40-day mourning declared|date=1 March 2026|publisher=Gulf News|access-date=1 March 2026}}</ref>
Die oorlog se ekonomiese impak, beskryf as die wêreld se grootste voorsieningsontwrigting sedert die energiekrisis van die 1970's,<ref>{{#invoke:cite|news|last=Lindner |first=Emmett |date=13 Maart 2026 |title=Echoes of the '70s in What's Now the Largest Oil Shock Ever |url=https://www.nytimes.com/2026/03/13/world/middleeast/oil-supply-shock-1973-embargo.html |access-date=23 Maart 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> sluit in stygings in olie- en gaspryse, wye ontwrigtings in lugvaart en toerisme, en wisselvalligheid in finansiële markte. Olie- en gasverskepings is ontwrig toe Iran die Straat van Hormuz gesluit het en Israel en Iran energiefasiliteite aangeval het.<ref>{{#invoke:cite|news|last1=Elliott |first1=Rebecca F. |last2=Eavis |first2=Peter |title=Oil Shipments in Persian Gulf Already Disrupted by Iran Attack |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/business/energy-environment/oil-gas-iran-attack.html |work=[[The New York Times]] |date=28 February 2026 }}</ref><ref name="uf">{{#invoke:cite|web|last=Nevitt |first=Mark |date=15 March 2026 |title=Legal and Operational Issues in the Strait of Hormuz: Transit Passage Under Fire |url=https://www.justsecurity.org/133996/legal-operational-strait-hormuz-transit-passage/ |access-date=18 March 2026 |website=Just Security |language=en-US }}</ref><ref>{{#invoke:cite|web|title=US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime' |url=https://www.philstar.com/world/2026/03/01/2511286/us-israel-defend-strikes-un-iran-alleges-war-crime |access-date=2 March 2026 |website=Philstar.com }}</ref> Op 19 Maart is die koste van die oorlog vir die [[Amerikaanse Weermag]] op VS$18 miljard geraam,<ref name="guardianCost" /> en [[die Pentagon]] het 'n bykomende VS$200 miljard versoek.<ref name="i598">{{#invoke:cite|news|title=White House seeks $200bn in military funding in wake of Iran war |work=[[BBC News]] |date=19 Maart 2026 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y73gwk1qdo |access-date=23 Maart 2026 }}</ref> Teen 31 Maart is die koste vir Arabiese lande op meer as VS$120 miljard geraam.<ref name="arabCountriesCost" />
Op 8 April het die Verenigde State, Israel en Iran ooreengekom oor 'n twee weke lange wapenstilstand, die [[Islamabad-ooreenkoms (2026)|Islamabad-ooreenkoms]].<ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=Iran ceasefire deal a partial win for Trump - but at a high cost |url=https://www.bbc.com/news/articles/cwyvp55xrlro |access-date=2026-04-08 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-04-08 |title=US-Iran 2-week ceasefire: What’s in Tehran’s 10-point proposal to end the war |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/lift-all-sanctions-us-iran-agree-to-2-week-ceasefire-whats-in-the-10-point-plan/articleshow/130099247.cms |access-date=2026-04-08 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chance |first=Lex Harvey, Sophia Saifi, Nina Giraldo, Aditi Sangal, Michael Rios, Kit Maher, Zachary Cohen, Alayna Treene, Kristen Holmes, Jeremy Diamond, Jennifer Hansler, Mitchell McCluskey, Ramishah Maruf, Samantha Delouya, Max Saltman, Sarah Ferris, Eyad Kourdi, Kylie Atwood, Matt Egan, Nic Robertson, Lauren Said-Moorhouse, Christopher Lamb, Sharon Braithwaite, Rebekah Riess, Elise Hammond, Dana Karni, Zeena Saifi, Ellis Kim, Maureen Chowdhury, Annie Grayer, Catherine Nicholls, Michelle Velez, Tal Shalev, Betsy Klein, Nadeen Ebrahim, Sarah Tamimi, Joseph Ataman, Becky Anderson, Aileen Graef, Jim Sciutto, Helen Regan, Laura Sharman, Chris Isidore, Billy Stockwell, Oliver Sherwood, Hanna Ziady, Brad Lendon, Jessie Yeung, John Liu, Tim Lister, Satish Cheney, Ally Barnard, Mohammed Tawfeeq, Rashard Rose, Manveena Suri, Aleena Fayaz, Jerome Taylor, Matthew |date=2026-04-07 |title=Live updates: Trump agrees to two-week ceasefire with Iran |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref>
== Agtergrond ==
Teen laat Desember 2025 het grootskaalse [[Irannese protesaksies 2025–2026|landwye anti-regime-betogings]] in Iran uitgebreek, grootliks aangevuur deur ’n ekonomiese krisis, die ineenstorting van die Irannese geldeenheid, die riaal, en stygende pryse. Die betogings, wat oproepe tot regimeverandering ingesluit het, het die grootste omvang bereik sedert die [[Irannese Rewolusie|Irannese Rewolusie van 1979]],<ref>{{Cite news |date=13 January 2026 |title=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |access-date=25 January 2026 |work=Le Monde |language=en}}</ref> en het na meer as 100 stede oor die land versprei.<ref name=":232">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |access-date=25 January 2026 |website=Politico |language=en}}</ref> Die Irannese regime het met gewelddadige onderdrukking gereageer, insluitend slagtings van betogers, met die dodelikste voorvalle op 8 en 10 Januarie 2026.<ref name=":32">{{Cite web |last= |first= |date=23 January 2026 |title=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |access-date=25 January 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Opperleier [[Ali Chamenei]] het persoonlik die landwye moorde tydens die betogings beveel, met goedkeuring van Iran se hoogste staatsliggame.<ref name=":422">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Khamenei ordered killings with approval of top state bodies, sources say |url=https://www.iranintl.com/en/202601132979 |access-date=25 January 2026 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fassihi |first=Farnaz |last2=Varghese |first2=Sanjana |last3=Browne |first3=Malachy |last4=Behrooz |first4=Parin |date=25 January 2025 |title=How Iran Crushed a Citizen Uprising With Lethal Force |url=https://www.nytimes.com/2026/01/25/world/middleeast/iran-how-crackdown-was-done.html |work=The New York Times}}</ref>
Die geweld is hoofsaaklik deur die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) en [[Basij]]-magte uitgevoer,<ref name=":422" /><ref name=":32" /> wat lewendige ammunisie, haelgewere, korrelgewere, gemonteerde masjiengewere en hommeltuie gebruik het. Getuies het bloedbevlekte strate en wydverspreide beserings gerapporteer, terwyl hospitale en lykshuise oorweldig is.<ref name=":32" /> Iran het ook die langste internet-afskakeling op rekord ingestel om verslaggewing oor die onrus en die moorde te beperk en kommunikasie tussen betogers te ontwrig.<ref name=":132">{{Cite news |last=Elwelly |first=Elwely |last2=Erickson |first2=Bo |date=14 January 2026 |title=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |work=Reuters}}</ref> Duisende sterftes is aangemeld, hoewel syfers sterk verskil volgens bron, tesame met massa-arrestasies; volgens HRANA (''Human Rights Activists in Iran'') is minstens 26 541 mense aangehou.<ref name=":022">{{Cite news |last=Wintour |first=Patrick |date=24 January 2026 |title=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |access-date=25 January 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Die dodetal word nou op tienduisende geraam, met die jongste syfers wat wissel tussen 30 000 en 43 000.<ref name=":72">{{Cite news |last=Serjoie |first=Kay Armin |last2=Saberi |first2=Roxana |last3=Jamalpour |first3=Fatemeh |date=25 January 2026 |title=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-date=25 Januarie 2026 |access-date=25 January 2026 |work=Time |language=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Naz |first=Darya |date=20 January 2026 |title=Latest Human Rights Report: 43,000 Killed in the Crackdown on Protests in Iran For Immediate Release |url=https://humanrightsintl.com/2026/01/20/latest-human-rights-report-43000-killed-in-the-crackdown-on-protests-in-iran-for-immediate-release/ |access-date=25 January 2026 |website=International Centre for Human Rights |language=en}}</ref>
Tydens ’n nuuskonferensie op 27 Februarie 2026 het die Amerikaanse president [[Donald Trump]] verklaar dat die Islamitiese Republiek “ten minste, dit lyk so, 32 000 betogers” doodgemaak het,<ref>{{Cite web |date=25 February 2026 |title=Trump keeps world waiting on his plans for Iran after State of the Union |url=https://www.bbc.com/news/articles/cge821xwyz8o |access-date=27 February 2026 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 February 2026 |title=Trump says 32,000 people were killed in Iran's crackdown on protesters - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/donald-trump-iran-protest-crackdown-death-toll/ |access-date=27 February 2026 |website=www.cbsnews.com |language=en}}</ref><ref name=":62">{{Cite web |title=Iran Accuses U.S. of Spreading 'Big Lies' After Trump Speech {{!}} TIME |url=https://time.com/7381094/iran-united-states-conflict-trump-nuclear-weapons-program/ }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ’n syfer soortgelyk aan vroeëre ramings van ongeveer 30 000 deur twee senior amptenare in die Irannese ministerie van gesondheid.<ref name=":62" /><ref name=":72" /> AP News het berig dat die regering se oorweldigende gebruik van geweld wanhoop onder die Irannese publiek veroorsaak het en hoop op ’n Amerikaanse aanval laat ontstaan het.<ref>{{Cite web |date=19 February 2026 |title=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |access-date=27 February 2026 |website=AP News |language=en}}</ref>
== Aanvalle ==
=== Aanvanklike aanvalle ===
{{Location map+|Iran|width=300|caption=Plekke van Israeliese en Amerikaanse lugaanvalle op 28 Februarie.<ref>{{Cite web |last=Marsi |first=Edna Mohamed,Federica |title=US AND ISRAEL ATTACK IRAN; EXPLOSIONS HEARD IN ISRAEL |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=2026-02-28 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>|places=
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|35.688|51.389}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|34.64|50.87}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|34.3|47.066}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|35.832|50.991}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|32.652|51.675}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|38.073|46.296}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|33.638|46.422}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|33.487|48.353}}}}}}
Ontploffings is aangemeld nadat die minister van verdediging Israel Katz ’n Israeliese aanval bevestig het.<ref name=":0"/><ref name="auto">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |access-date=28 February 2026 |website=India Today |language=en}}</ref> ''The Times of Israel'' het berig dat Katz die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” beskryf het met die doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.<ref name=":1">{{Cite web |last=Liebermann |first=Oren |date=28 February 2026 |title=Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |access-date=28 February 2026 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref>
Onder die teikens was ’n distrik in Teheran waar die Irannese Opperleier [[Ali Khamenei]] normaalweg woon; dit huisves ook die presidensiële paleis en die Hoogste Nasionale Veiligheidsraad.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/4b4cefc7-c909-59ae-a5ff-17a3742f68f3?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Sewe missiele is bevestig om dié gebied te tref.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Explosions were heard near Iran's Supreme Leader's residence and office |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref>
Daarna het ''[[The New York Times]]'' berig dat ’n “Amerikaanse amptenaar gesê het dat Amerikaanse militêre aanvalle op Iran aan die gang is”.<ref>{{cite web |title=Live Updates: Israel Says It has Launched an Attack on Iran |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump#c954c0a9-28cf-5238-9219-80b016e35130 |publisher=[[The New York Times]] |access-date=28 February 2026}}</ref> Amerikaanse amptenare het ook bevestig dat die aanvalle met die Verenigde State gekoördineer is.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Attack coordinated with the United States, Israeli source tells CNN |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref>
Nuusberigte het gemeld dat sirenes in Israel geloei het, terwyl Israel sy burgers gewaarsku het om in beskermde gebiede te bly.<ref>{{Cite web |title=ISRAEL ATTACKS IRAN |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Die Amerikaanse ambassadeur in Israel, Mike Huckabee, het Amerikaanse burgers aangemoedig om onmiddellik op te tree wanneer hulle die sirenes hoor,<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=US Ambassador to Israel encourages US citizens to take "immediate action" at sound of sirens |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> terwyl die Amerikaanse president Donald Trump gewaarsku het dat Amerikaanse lewens moontlik verlore kan gaan.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Trump warns US lives may be lost in mission in Iran |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese Ministerie van Gesondheid het gereageer deur hospitale ondergronds te verskuif.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Israeli hospitals shift underground as Health Ministry orders highest readiness level |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref>
Amerikaanse amptenare het bevestig dat die Verenigde State aanvalle op Iran uitvoer en dit beskryf as “nie ’n klein aanval nie”.<ref name=":2">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm5yyyvq00113b6pdzeb3m8o |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens ’n Amerikaanse amptenaar word dosyne Amerikaanse aanvalle uitgevoer deur aanvalsvliegtuie wat vanaf basisse rondom die [[Midde-Ooste]] en vanaf een of meer vliegdekskepe opereer.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/5df7d9a6-2d1a-577e-9c63-d40948472442?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> ''Reuters'' het berig dat die aanvalle per lug en see uitgevoer word.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Iran crisis live: Explosions in Tehran as Israel announces strike |url=https://www.reuters.com/world/iran-crisis-live-explosions-tehran-israel-announces-strike-2026-02-28/}}</ref>
Die Fars-nuusagentskap en [[CNN]] het verdere ontploffings in ander Irannese stede aangemeld, insluitend [[Qom]], Kermanshah, [[Isfahan]] en [[Karaj]].<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/c913328f-5d1c-5841-af49-5b94acc97324?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> In Teheran is missielaanvalle op Universiteitsstraat, in die Jomhouri-gebied en in die noordelike Seyed Khandan-gebied aangemeld.<ref>{{Cite web |title=US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/explosions-in-downtown-tehran-smoke-seen-rising |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kommunikasiedienste in Teheran is ná die aanvalle belemmer.<ref>{{Cite web |title=ISRAEL ATTACKS IRAN; US OFFICIAL SAYS US TOOK PART IN STRIKES |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>
CNN het berig dat die tydsberekening van die aanvalle simboliese betekenis in [[Judaïsme]] dra, aangesien dit plaasgevind het kort voor die Joodse fees [[Poerim]] op 2 Maart.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Timing of US-Israel attack on Iran bears symbolic meaning in Judaism |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref>
=== Doelverklarings ===
Twee uur nadat die aanvalle begin het, het die Amerikaanse president Donald Trump ’n verklaring van agt minute uitgereik waarin hy gesê het dat die doel van die Amerikaanse aanvalle in Iran effektief regimeverandering was. Hy het die IRGC aangemoedig om “julle wapens neer te lê en volledige immuniteit te hê, of andersins sekere dood in die gesig te staar.” Hy het bygevoeg: “Lê julle wapens neer. Julle sal regverdig behandel word met volle immuniteit, of julle sal sekere dood in die gesig staar.” Hy het die publiek toegespreek en verklaar: “Die uur van julle vryheid het aangebreek. Bly beskut. Moenie julle huis verlaat nie. Dit is baie gevaarlik buite. Bomme sal oral val,” en gesê: “Wanneer ons klaar is, neem julle regering oor. Dit sal julle s’n wees om te neem. Dit sal waarskynlik julle enigste kans vir geslagte wees.” Hy het afgesluit: “Nou is die tyd om beheer oor julle lot te neem … Dit is die oomblik vir optrede. Moenie dit laat verbygaan nie.”<ref name="Magid" />
Kort daarna het [[Benjamin Netanyahu]] ’n videoboodskap vrygestel waarin hy gesê het dat Israel en die Verenigde State aanvalle op Iran geloods het “om die eksistensiële bedreiging te verwyder” wat deur wat hy die “terreurbewind in Iran” genoem het, inhou. Hy het gesê dat die gesamentlike optrede “die voorwaardes sal skep vir die dapper Irannese volk om hul lot in eie hande te neem” en die mense van Iran aangemoedig om “die juk van tirannie af te werp.”<ref>{{Cite news |date=2026-02-28 |title=Netanyahu says Israel, US launched strikes to ‘remove the existential threat’ posed by Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-says-israel-us-launched-strikes-to-remove-the-existential-threat-posed-by-iran/ |access-date=2026-02-28 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref>
=== Voortgesette aanvalle en wapenstilstand ===
Deur die hele Maart het Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle gemik op Iran se militêre infrastruktuur, energie‑fasiliteite en missieldepots, insluitend die South Pars-gasveld en Qesjm‑eiland, terwyl Iran met ballistiese missiele, [[hommeltuie]] en kuber-aanvalle teen VSA-magte en Golfstate-allierade gereageer het. Die konflik het vinnig geografies versprei, met aanvalle en drone-operasies wat in Bahrein, Koeweit, Saoedi-Arabië, die VAE, Irak en Israel gerapporteer is. Teen die middel van Maart was duisende militêre aanvalle uitgevoer, wat beduidende skade aan Iran se stedelike sentrums, infrastruktuur en energieproduksie veroorsaak het, en burgers het toenemend die gevolge van die gevegte gevoel. Teen die einde van Maart en vroeë April het hoogprofiel-konfrontasies plaasgevind, insluitend die neerskiet van VSA-vliegtuie soos ’n F‑15E en ’n A‑10, verdere gesamentlike VSA–Israeliese aanvalle op Irannese basisse, en aanhoudende missiel- en hommetuig-aktiwiteit van Iran wat sowel militêre as siviele terreine geteiken het. Verslae het toenemende burgerlike slagoffers en skade aan huise, skole en kultuurerfenisterreine aangetoon, veral in Teheran, Ahvaz en die suidelike provinsies, wat die menslike koste van die konflik duidelik weerspieël.
Op 7 April 2026 het VSA-president Donald Trump, kort nadat hy op sy mikrojoernaaldiens Truth Social gewaarsku het dat “’n hele beskawing vanaand sal sterf” indien geen ooreenkoms met Iran bereik word nie, ’n tweeweekse wapenstilstand met Iran aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/world/trump-warns-a-whole-civilization-will-die-tonight-if-a-deal-with-iran-isnt-reached|title=Trump pulls back on Iran threats after warning a 'civilization will die tonight' if deal isn't reached|last=Magdy|first=-Samy|last2=Magdy|first2=Associated Press Samy|date=2026-04-07|website=PBS News|language=en|access-date=2026-04-07|last3=Press|first3=Associated}}</ref> Die ooreenkoms is gefasiliteer deur Pakistaanse bemiddeling en gebaseer op Teheran se voorneme om die [[Straat van Hormoes]] weer oop te stel — ’n kritieke see‑roete wat Iran vroeër in die konflik effektief gesluit het deur skippassage te beperk, wat die internasionale olie‑ en handelsverkeer ernstig ontwrig het. Die aankondiging het die ooreenkoms beskryf as ’n wederkerige wapenstilstand, bedoel om lugaanvalle en ander aanvalle tydelik te staak en moontlik die weg te baan vir breër onderhandelinge, alhoewel die besonderhede van Iran se formele aanvaarding aanvanklik onseker gebly het.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/07/trump-iran-war-ceasefire|title=Donald Trump says he has agreed two-week ceasefire with Iran|date=2026-04-07|website=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-04-07}}</ref>
Die dag daarna het die Israeliese eerste minister Benjamin Netanyahu aangekondig dat die wapenstilstand nie Israel se lugaanvalle op teikens in Libanon insluit nie, wat Iran laat dreig het om uit die skietstilstandsooreenkoms te onttrek.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/8/netanyahu-says-us-iran-ceasefire-does-not-include-lebanon|title=Netanyahu says US-Iran ceasefire ‘does not include Lebanon’|last=Staff|first=Al Jazeera|website=Al Jazeera|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.apa.az/asia/tasnim-iran-may-withdraw-from-ceasefire-deal-if-attacks-on-lebanon-continue-500486|title=Tasnim: Iran may withdraw from ceasefire deal if attacks on Lebanon continue|website=Apa.az|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref>
In die vroeë oggendure van 11 Junie het die Verenigde State bomaanvalle op verskeie teikens in Iran uitgevoer in 'n poging om die Iraniërs tot 'n vredesooreenkoms te dwing.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/10/iran-war-live-tehran-vows-response-as-us-strikes-over-downed-helicopter|title=Iran’s army says Strait of Hormuz closed as US launches new attacks|last=|first=|website=Al Jazeera|language=en|access-date=2026-06-10}}</ref> 'n Dag later het die Amerikaanse president Donald Trump aangekondig dat die oorlog verby is.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c78y6w78828o|title=Trump claims deal to end Iran war near as Tehran says 'nothing' finalised|date=2026-06-12|website=www.bbc.com|language=en|access-date=2026-06-12}}</ref>
== Reaksies ==
=== Iran ===
==== Islamitiese Republiek ====
Iran se Ministerie van Buitelandse Sake het ’n teenreaksie belowe terwyl Irannese magte Amerikaanse basisse regoor die [[Persiese Golf]] aangeval het.<ref name="persian-gulf-1">{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |access-date=2026-02-28 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202602284010|title=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com}}</ref> Die Opperste Nasionale Veiligheidsraad van Iran het gesê die land is geteiken deur ’n "brutale lugoperasie" wat deur die VSA en Israel uitgevoer is, en verklaar: "Dit het weer eens tydens onderhandelinge plaasgevind, en die vyand verbeel hom dat die veerkragtige Irannese nasie deur hierdie lafhartige dade aan hul kleinlike eise sal oorgee."<ref>{{Cite web |last=Marsi |first=Edna Mohamed,Federica |title=US AND ISRAEL ATTACK IRAN; TEHRAN FIRES BACK, EXPLOSIONS ACROSS REGION |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=2026-02-28 |website=Al Jazeera English |language=en}}</ref>
==== Irannese opposisie ====
Baie Iraniërs binne Iran het die gesamentlike Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran gevier en verwelkom.<ref>{{Cite web |last=Madadi |first=Afshin |date=2026-02-28 |title=Iranians cheer US strikes in street |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/02/28/iranians-cheer-us-strikes-in-street/ |access-date=2026-02-28 |website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/fa/202602286604|title=مردم فریاد «مرگ بر خامنهای» سر دادند|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com |language=fa}}</ref> ’n Aanvanklike video het sommige Irannese burgers gewys wat lag en feesvier nadat hulle ’n lugaanval in Iran aanskou het op wat hulle die "leier se huis" genoem het.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Video: Iranians laugh as they witness airstrikes |url=https://www.iranintl.com/en/202602287920 |access-date=28 February 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref> ’n Ander video het ’n vrou in Iran gewys wat die aanvalle vier terwyl sy "Dood aan Chamenei" uitroep.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/fa/202602288397|title=سر دادن فریاد «مرگ بر خامنهای» در تهران|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com |language=fa}}</ref>
Onder reaksies van die Irannese diaspora het [[Reza Pahlavi]] Iraniërs aangemoedig om gereed te maak om die [[Irannese protesaksies 2025–2026|protesaksies wat vroeër in die jaar plaasgevind het]] te hervat terwyl die Islamitiese Republiek volgens hom "ineenstort". Hy het die weermag en veiligheidsmagte versoek om hulle by die publiek te skaar eerder as by die regerende bestel, en het die Amerikaanse optrede teen Iran as ’n "humanitêre ingryping" beskryf terwyl hy Trump versoek het om burgerlike skade te vermy.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202602282261|title=Prince Pahlavi calls on Iranians to get ready to return to streets|date=28 February 2026|website=Iran International|accessdate=28 February 2026}}</ref> Maryam Rajavi, die leier van die "Nasionale Raad van Weerstand van Iran", het die vorming van ’n oorgangsregering aangekondig en beide die Islamitiese Republiek en die [[Sjah]] op [[X (sosiale netwerk)|X]] verwerp.<ref>{{Cite web |last=writer |first=Staff |date=2026-02-28 |title=Announcement of provisional government by the National Council of Resistance of Iran {{!}} |url=https://english.mojahedin.org/news/announcement-of-provisional-government-by-the-national-council-of-resistance-of-iran/ |access-date=2026-02-28 |website=People's Mojahedin Organization of Iran |language=en-US}}</ref> Lede van die Irannese diaspora het vierende solidariteitsbyeenkomste gehou te midde van die Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/video/ott_408c8bff8d6c4a509fbabb08f135e88c|title=تجمع ایرانیان مقیم برلین، همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی|via=www.iranintl.com}}</ref>
==Regsposisie==
===Verenigde State regsposisie===
[[Lêer:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|duimnael|Kaart getiteld "Operasie Epic Fury Tydlyn – Eerste 100 Ure" wat gebruik is tydens perskonferensie by die Pentagon op 4 Maart 2026. ]]
Baie regs- en militêre kenners het gesê dat Amerikaanse optrede in Iran 'n tipe is wat kongresmagtiging vereis. Hulle het ook die gereelde gebruik van die woord "oorlog" in die Trump-administrasie se kommunikasie oor die aanvalle opgemerk, wat verdere geloofwaardigheid verleen aan die bewering dat die Trump-administrasie die kongres se oorlogsmagte omseil het. [[Marco Rubio]] het gesê dat die Trump-administrasie die Oorlogsmagte-resolusie gevolg het, maar het bevraagteken of dit wetlik bindend was.<ref name="rl">{{Cite web |last=Bagchi |first=Aysha |title='Might makes right'? Why experts have fears for rule of law |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2026/03/05/war-powers-trump-iran-us/88941002007/ |access-date=17 Maart 2026 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> Verskeie Amerikaanse presidente en administrasies het oorloë of militêre operasies sonder kongresgoedkeuring van stapel gestuur,<ref>{{Cite web |last=Barrow |first=Bill |agency=Associated Press |date=5 March 2026 |title=Congress hasn't officially declared war since WWII. Here's how presidential war powers have played out since then |url=https://www.pbs.org/newshour/politics/congress-hasnt-officially-declared-war-since-wwii-heres-how-presidential-war-powers-have-played-out-since-then |access-date=18 Maart 2026 |website=PBS News |language=en-us}}</ref> regskundiges het egter aangevoer dat Trump se optrede in Iran onderskei kan word van vorige nie-gemagtigde gebruike van geweld omdat die "spekulatiewe voorkomende" regverdiging vir hierdie oorlog relatief swak is wanneer dit gemeet word aan vorige binnelandse en internasionale regsrasionele.<ref>{{Cite web |last=Mohamed 'Arafa |date=6 March 2026 |title=No Authorization, No Imminence, No Plan: The Iran Strikes and the Rule of Law |url=https://www.jurist.org/commentary/2026/03/no-authorization-no-imminence-no-plan-the-iran-strikes-and-the-rule-of-law/ |access-date=24 Maart 2026 |website=Jurist News |language=en-US}}</ref>
===Internasionale reg===
Die aanvalle tussen die VSA en Israel op Iran in 2026 word wyd as onwettig beskou onder die [[internasionale reg]], aangesien dit die VN-Handves se verbod op die gebruik van geweld skend, omdat die aanvalle nie aan die kriteria vir selfverdediging voldoen nie en geen magtiging van die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies het nie.<ref name="sbs1march" /><ref name="guardian2march"/> Daar is geen erkende regsbasis vir voorkomende oorlog of gewelddadige regimeverandering nie.<ref>{{Cite web |last1=Cáceres |first1=Juan Zahir Naranjo |last2=Brincat |first2=Shannon |date=1 March 2026 |title=Neither preemptive nor legal, US-Israeli strikes on Iran have blown up international law |url=http://theconversation.com/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-have-blown-up-international-law-277173 |access-date=10 Maart 2026 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> Die aanvalle word dus as 'n aggressieoorlog beskou <ref>{{cite web |website=Lemkin Institute for Genocide Prevention and Human Security |date=12 Maart 2026 |url=https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts/red-flag-alert%3A-israel-u.s.-war-of-aggression-against-iran |title=Red Flag Alert: Israel-U.S. War of Aggression against Iran}}</ref><ref>{{cite web |work=American Friends Service Committee |date=9 Maart 2026 |url=https://afsc.org/news/what-you-need-know-about-us-war-iran |title=What You Need to Know about The U.S. War on Iran}}</ref><ref>{{cite web |website=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |date=12 Maart 2026 |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/03/un-experts-denounce-aggression-iran-and-lebanon-warn-devastating-regional |title=UN Experts Denounce Aggression on Iran and Lebanon, Warn of Devastating Regional Escalation}}</ref> wat die hoogste oorlogsmisdaad is.<ref name="judgment">{{citation |title=Judgment of the International Military Tribunal for the Trial of German Major War Criminals: The Nazi Regime in Germany |url=http://avalon.law.yale.edu/imt/judnazi.asp#common |author=The International Military Tribunal for Germany |date=1946 |website=The Avalon Project,Yale University}}</ref><ref>{{cite book |last=Broomhall |first=Bruce |title=International justice and the International Criminal Court |year=2003 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |page=46 |isbn=978-0-19-925600-6 |url=https://books.google.com/books?id=-Ni6Qy2E9KwC&pg=PA46}}</ref>
Ben Saul, spesiale rapporteur van die Verenigde Nasies oor Menseregte en Teen-terrorisme, het verklaar dat Iran nie [[uraan]] verryk het tot die punt waar dit 'n [[kernwapen]] gebou het nie, dat kenners saamgestem het dat Iran nie 'n kernwapen besit nie, en dat die saak nêrens naby selfverdediging teen 'n dreigende aanval was nie.<ref name="sbs1march" /> Don Rothwell, 'n professor in internasionale reg aan die Australiese Nasionale Universiteit, het verklaar dat die VN-Veiligheidsraad nie 'n resolusie aangeneem het om Iran aan te val nie en geen regsbasis gehad het om die gebruik van geweld te regverdig nie.<ref name="sbs1march">{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Were the Israeli-US strikes on Iran legal under international law? These experts say no |url=https://www.sbs.com.au/news/article/were-the-israeli-us-strikes-on-iran-legal-under-international-law/x96si2914 |access-date=9 Maart 2026 |work=SBS News |language=en |last=Yosufzai |first=Rashida}}</ref> Die ''Law Society Journal'' het opgemerk dat die aanval op Iran tydens aktiewe onderhandelinge teen die beginsels van goeie trou was wat in Artikel 2(2) van die VN-Handves uiteengesit word. <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Neither preemptive nor legal, US‑Israeli strikes on Iran have blown up international law |url=https://lsj.com.au/articles/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-have-blown-up-international-law/ |access-date=9 Maart 2026 |website=Law Society Journal |language=en-AU}}</ref> Volgens ''[[The Guardian]]'' het Iran kragtens internasionale reg die reg om Amerikaanse en Israeliese militêre teikens aan te val na hul aanvalle op Iran, maar Iranse aanvalle teen burgerlikes en teen lande wat nie partye by die konflik is nie, is onwettig.<ref name="guardian2march">{{Cite news |last=Siddique |first=Haroon |date=2 Maart 2026 |title=What is the legality of the US and Israeli attacks on Iran? |url=https://www.theguardian.com/law/2026/mar/02/legality-us-israel-attacks-iran-uk |access-date=10 March 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Die blokkering van die Straat van Hormuz deur Iran is beskryf as 'n skending van die VN-Konvensie oor die Seereg.<ref>{{Cite web |date=25 Julie 2019 |title=Iran's blatant violations of international maritime laws |url=https://www.arabnews.com/node/1530731 |access-date=18 Maart 2026 |website=Arab News |language=en}}</ref>
===Geopolitieke implikasies===
Talle kritici en ontleders het die VSA-Israeliese aanval geïdentifiseer met 'n meer oop omhelsing van [[imperialisme]] deur die Trump-administrasie.<ref>{{Cite news |last=Tait |first=Robert |date=1 Maart 2026 |title=Trump's current war on Iran picks up where a longstanding enmity left off |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/01/trump-us-iran-war-history |access-date=16 Maart 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref name="Martin-2026">{{Cite web |last1=Martin |first1=Peter |last2=Martin |first2=Eric |date=1 Maart 2026 |title=Trump's Iran Strikes Usher in an Era of Unrestrained American Power |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2026-03-01/iran-attack-khamenei-killing-maduro-capture-begin-trump-imperialism-era |website=Bloomberg |quote='Trump is duidelik 'n imperialistiese president. Hy is duidelik iemand wat behep is met sy eie mag in terme van die ontplooiing van ons weermag,' het die Demokratiese senator van New Jersey, Andy Kim, gesê.}}</ref> Die VSA-Israeliese aanval word wyd beskou as 'n "oorlog van keuse".<ref>{{Cite news |date=13 Maart 2026 |title=Mission accomplished? The 2003 boast that haunts today's Iran conflict |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1e9yy84we8o |access-date=16 Maart 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> 'n Aantal Amerikaanse en Israeliese amptenare, insluitend Hegseth,<ref>{{Cite news |last=Jaffe |first=Greg |last2=Dias |first2=Elizabeth |date=20 Maart 2026 |title=Hegseth Invokes Divine Purpose to Justify Military Might |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/us/politics/hegseth-christianity-military.html |access-date=20 Maart 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> het godsdienstige regverdigings vir die oorlog gemaak.<ref>{{Cite news |last=Shamim |first=Sarah |title=Why are the US and Israel framing the ongoing conflict as a religious war? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/4/why-are-the-us-and-israel-framing-the-ongoing-conflict-as-a-religious-war |access-date=20 March 2026 |work=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramirez |first=Marc |date=5 Maart 2026 |title=Faith and the Middle East: How religion could fuel a wider war |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2026/03/05/middle-east-conflict-iran-religion-role/88983410007/ |access-date=20 Maart 2026 |work=USA TODAY |language=en}}</ref> Volgens sommige ontleders was die oorlog 'n terugslag vir Russiese invloed in die streek. Die ontleders het egter ook opgemerk dat dit die Verenigde State van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|oorlog in Oekraïne]] kan aflei.<ref>{{Cite web |title=Great Power Spillover from the Iran War: Implications for China, Russia, Turkey, and Europe |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/great-power-spillover-iran-war-implications-china-russia-turkey-and-europe |access-date=18 Maart 2026 |website=The Washington Institute |language=en}}</ref>
Die oorlog is beskryf asof dit verskeie voordele en nadele vir Chinese [[geopolitiek]]e belange inhou. Die [[BBC]] het berig dat die sluiting van die [[Straat van Hormoes]] en die oorlog in Iran Chinese belange in lande wat op Golflande se olie staatmaak, kan verswak.<ref name="ub">{{Cite news |date=5 Maart 2026 |title=Iran conflict and China: How it is unsettling Beijing and its ambitions |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c2044vzrdpzo |access-date=18 Maart 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Amerikaanse aggressie in Iran het in die Chinese retoriek ingespeel wat China as "'n pilaar van stabiliteit in teenstelling met 'n onvoorspelbare Amerika" beskryf. Ontleders het opgemerk dat China belange in beide Iran en in die Golfstate het, en dat Golfstate dalk nouer bande met China kan soek nadat hulle aanvalle van Iran in die gesig gestaar het as gevolg van hul VSA-belyning. Ontleders het egter ook gewys op die verlies van afgemerkte gesanksioneerde olie en die inflasionêre impak van olieskaarste as potensiële ekonomiese nadele van die oorlog.<ref>{{Cite web |last=Leahy |first=Joe |last2=White |first2=Edward |last3=Lewis |first3=Leo |last4=Tudor |first4=Daniel |date=24 Maart 2026 |title=China’s leaders hunt for strategic gains from US quagmire in Iran |url=https://www.ft.com/content/3f0b5309-2791-4370-a6d9-d0ed84820db5?syn-25a6b1a6=1 |website=Financial Times}}</ref>
Gilbert Achcar het gesê dat die VSA 'n gemoderniseerde weergawe van kanonbootdiplomasie beoefen.<ref>{{Cite web |last=Abu-Manneh |first=Bashir |title=Middle East Wars Are Still About Oil and Empire |url=https://jacobin.com/2026/03/us-imperialism-mena-war-oil-economy |access-date=10 Maart 2026 |website=Jacobin |language=en |date=9 Maart 2026 |first2=Gilbert |last2=Achcar |quote=’n Mens kan sê dat die Verenigde State onder Trump, in sy tweede termyn, verskuif het na ’n gemoderniseerde weergawe van die negentiende-eeuse 'kanonbootdiplomasie', toe groot moondhede hul wil oor swakker state afgedwing het deur te dreig om hulle te bombardeer, of deur hulle eintlik te bombardeer as hulle weerbarstig was. Daar was toe geen besorgdheid oor die aard van regerings nie – slegs die naakte wil om imperialistiese belange op swakker lande op te lê.}}</ref> Gokay en Hamourtziadou het die aanval op Iran verbind met 'n langdurige patroon van Amerikaanse ingrypings in die streek. Hulle het ook die aanval op Iran te midde van onderhandelinge gekoppel aan die geskiedenis van die Verenigde State se verbreking van verdragte tydens westelike uitbreiding.<ref name="Hamourtziadou-2026">{{Cite web |last=Hamourtziadou |first=Lily |last2=Gokay |first2=Bulent |date=9 Maart 2026 |title=The Geopolitical Implications of the Iran War |url=https://www.e-ir.info/2026/03/09/the-geopolitical-implications-of-the-iran-war/ |access-date=10 Maart 2026 |website=E-International Relations |language=en-US |quote=Die huidige Amerikaanse diplomasie met Iran kan gekenmerk word as 'n uitbreiding van 'n imperiale modus operandi, wat 'n patroon weerspieël waarin ooreenkomste as hefboompunte dien, afhangende van volle nakoming en verwerp word wanneer opperbelangrike belange eskalasie noodsaak. Kritici beweer dat die benadering wat deur die Trump-administrasie gevolg is, wat militêre operasies integreer met 'n binêre keuse tussen oorgawe en konflik, historiese imperiale patrone van oorheersing illustreer.}}</ref> Saeed Shah het geskryf dat baie in die Globale Suide nie die oorlog beskou as die morele doel wat die VSA en baie van sy bondgenote beweer het nie, en dat hulle die oorlog eerder as 'n mislukking van diplomasie en 'n daad van aggressie teen 'n swakker nasie beskou. Internasionale betrekkinge-kundiges het gesê dat die erosie van internasionale reg nasies in die Globale Suide onseker laat voel en meer geneig is om 'n koalisie teen Amerikaanse belange te ondersteun.<ref>{{Cite news |last=Shah |first=Saeed |date=3 Maart 2026 |title='Imperialist undertones': global south condemns US-Israeli war with Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/03/global-south-condemns-us-israeli-war-with-iran |access-date=10 Maart 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |quote=Siphamandla Zondi, professor in politiek aan die Universiteit van Johannesburg, het gesê dat oorloë in die Weste as 'n morele doel beskou word, terwyl konflik in die globale suide as boos en 'n mislukking om as volwassenes op te tree, beskou word. Hy het gesê dat die VSA en Israel sommige lande deur die Abraham-ooreenkomste oorreed het om Israel diplomatieke erkenning te gee, en geweld teen ander gebruik het. 'Dit is 'n oorlog van oorheersing en ondergeskiktheid, daarom het dit imperialistiese ondertone en motiewe,' het Zondi gesê. 'Dit maak die wêreld onveilig vir ons almal.'}}</ref> 'n Analise van Iran International dui daarop dat Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate hulself moontlik posisioneer vir 'n meer aktiewe rol in die stryd teen Iran.<ref>{{Cite web |date=24 March 2026 |title=Persian Gulf states weighing deeper role in war against Iran - WSJ |url=https://www.iranintl.com/en/202603249088 |access-date=24 Maart 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref>
== Ekonomiese impak ==
In Maart 2026 het ''[[Forbes]]'' berig dat die Verenigde State se militêre intervensie teen Iran reeds enorme koste vir Amerikaanse belastingbetalers veroorsaak het. Volgens [[Pentagon]]‑bronne het die oorlog se eerste week meer as $6 miljard gekos, en sommige beraamings plaas die daaglikse koste tussen ongeveer $1 miljard en $2 miljard per dag, afhangende van hoe intens die operasies is. Die hoë koste sluit munitie‑gebruik, vliegoperasies, die ontplooiing van vliegtuie en skepe, en verlies aan duur militêre toerusting in. Baie van hierdie uitgawes is nie reeds in die bestaande verdedigingsbegroting ingesluit nie, wat die regering moontlik sal dwing om ekstra fondse by die [[Amerikaanse Kongres|Kongres]] te versoek.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/alisondurkee/2026/03/10/why-trumps-war-with-iran-is-costing-nearly-1-billion-a-day-at-least/|title=Why Trump’s War With Iran Is Costing Nearly $1 Billion A Day—At Least|date=2026-03-10|website=[[Forbes]]|language=en|access-date=2026-03-11}}</ref>
Op 11 Maart het verskeie groot energie‑ondernemings, waaronder [[Shell plc|Shell]] en [[Total|TotalEnergies]], aan hul kliënte meegedeel dat hulle ''force majeure'' (onmoontlike nakoming van kontrakte) “op hul Katar‑[[Vloeibare aardgas|LNG]]‑verskaffings” verklaar het weens ’n onverwagte stillegging van die LNG‑produksie in Katar.
Hierdie stap volg nadat staatsonderneming QatarEnergy sy LNG‑uitsette by ’n 77 miljoen ton per jaar‑aanleg opgeskort en self ''force majeure'' op versending verklaar het, wat veroorsaak is deur onlangse ontwrigting in die streek.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/energy/shell-totalenergies-others-declare-fm-their-clients-who-take-lng-qatar-sources-2026-03-11/|title=Exclusive: Shell declares force majeure to clients who buy Qatari LNG, sources say|date=2026-03-11|website=[[Reuters]]|language=en|access-date=2026-03-11}}</ref>
Die ekonomie van Iran, reeds in krimp onder sanksies, het verder skade aan infrastruktuur en inkomsteverliese ervaar.<ref>{{cite web|url=https://www.lombardodier.com/insights/2026/march/us-israel-iran-conflict-macroeconomic-and-investment-scenarios.html|title=US-Israel-Iran conflict: macroeconomic and investment scenarios|author=Luca Bindelli|date=2 March 2026|website=Lombard Odier|access-date=2 March 2026}}</ref> Teen 6 Maart is reeds ongeveer 4 000 burgerlike geboue deur die Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle beskadig.<ref>{{Cite web |title=TRT World - Israeli-US strikes damage over 4,000 civilian buildings across Iran |url=https://www.trtworld.com/article/b504b5a0fa5d |access-date=2026-03-08 |website=www.trtworld.com |language=en}}</ref> Intelligensieverslae meen dat, ten spyte van die ekonomiese skade deur die Amerikaanse en Israeliese aanvalle, dit onwaarskynlik is dat die Irannese regime op kort termyn sal omvergewerp word, en dat dit nie die gefragmenteerde Irannese opposisie sal help om aan bewind te kom nie.<ref>{{Cite web |title=TRT World - Large-scale war 'unlikely' to topple Iran's military, clerical structure — intelligence report |url=https://www.trtworld.com/article/0662e43463f6 |access-date=2026-03-08 |website=www.trtworld.com |language=en}}</ref>
== Sien ook ==
* [[Explosive Media]]
* [[Israel-Irannese Oorlog]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Oorloë]]
gtur08frl1xzv77pfqisosa94ef99p9
2910859
2910838
2026-06-12T08:21:58Z
Rooiratel
90342
Uitleg
2910859
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Militêre konflik
|beeld=[[Lêer:2026 Iran war collage.jpg|300px]]
|byskrif=
|datum=28 Februarie 2026–[[hede]]
|plek=[[Midde-Ooste]]
|party1='''{{Vlag|Israel}}'''<br />'''{{Vlag|VSA}}'''
|party2='''{{Vlag|Iran}}'''
|aanvoerder2={{nowrap|{{vlagikoon|Iran}} '''[[Ali Chamenei]]'''☠}}<br /><small>(opperleier van Iran)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|Iran}} '''[[Masoud Pezeshkian]]'''}}<br /><small>(president van Iran)</small>
|aanvoerder1={{nowrap|{{vlagikoon|Israel}} '''[[Benjamin Netanyahu]]'''}}<br /><small>(eerste minister van Israel)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|VSA}} '''[[Donald Trump]]'''}}<br /><small>(president van die VSA)</small>
|resultaat=
}}
Op 28 Februarie 2026 het [[Israel]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2026|title=Israel launches surprise attack on Iran {{!}} The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-888248|access-date=28 February 2026|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en}}</ref> en die [[Verenigde State van Amerika]]<ref name=":23">{{Cite web |date=28 February 2026|title=US carrying out strikes against Iran, three US officials say|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm5yyyvq00113b6pdzeb3m8o|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> ’n aanval geloods, met die kodename '''Roaring Lion'''<ref>{{Cite web |last=|first=|date=28 February 2026|title=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> en '''Operation Shield of Judah''', op verskeie stede in [[Iran]].<ref>{{Cite web |date=28 February 2026|title=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran|url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html|access-date=28 February 2026|website=Yahoo News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran - The Boston Globe|url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/|access-date=28 February 2026|website=BostonGlobe.com|language=en}}</ref><ref name=":42">{{Cite web |last=|first=|date=28 February 2026|title=Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> Ontploffings is aangemeld terwyl die Israeliese minister van verdediging, [[Israel Katz]], ’n aanval deur die [[Israeliese Verdedigingsmagte|Israeliese Weermag]] (IDF) bevestig het.<ref name=":02">{{Cite web |title=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran|url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran|access-date=28 February 2026|website=Free Press Journal|language=en}}</ref><ref name="auto2">{{Cite web |last=India|first=Today News|date=28 February 2026|title=Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran|url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28|access-date=28 February 2026|website=India Today|language=en}}</ref> Katz het die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” bestempel met die uitgesproke doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.<ref>{{cite web |title=Israel, US attacking Iran; explosions seen in Tehran; Israelis told to stay near safe rooms after sirens wail |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog-february-28-2026/ |access-date=28 February 2026 |publisher=The Times of Israel}}</ref> Israel het daarna ’n noodtoestand afgekondig, met verwysing na die verwagting van ’n Irannese teenaanval.<ref name=":13">{{Cite web |last=Liebermann|first=Oren|date=28 February 2026|title=Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country|url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk|access-date=28 February 2026|website=[[CNN]]|language=en}}</ref> Die Amerikaanse president [[Donald Trump]] het aangekondig dat die Verenigde State saam met Israel aanvalle op Iran geloods het, en verklaar dat die doelwit was om Iran se missiel- en militêre vermoëns te vernietig, te verhoed dat dit kernwapens verkry, en uiteindelik die regime omver te werp.<ref>{{Cite news |last=Boxerman |first=Aaron |last2=Pager |first2=Tyler |last3=Fassihi |first3=Farnaz |last4=Bergman |first4=Ronen |date=28 February 2026 |title=U.S. and Israel Strike Iran: Live Updates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Trump het lede van die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) versoek om hul wapens neer te lê in ruil vir immuniteit, en gewaarsku dat weiering “sekere dood” sou beteken.<ref name="Magid">{{Cite news |last=Magid |first=Jacob |date=28 February 2026 |title=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |access-date=28 February 2026 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref>
In vergelding het Iran tientalle ballistiese missiele oor die [[Midde-Ooste]] gelanseer, gerig op Israel en Amerikaanse militêre basisse in [[Jordanië]], [[Sirië]], [[Koeweit]],<ref name=":0">{{Cite AV media |url=https://apnews.com/video/smoke-seen-over-manama-doha-and-kuwait-city-39297a607e944aa2988a92d34efd6c5a |title=Smoke seen in Bahrain, Qatar and Kuwait as Iran retaliates against strikes |language=en |access-date=2026-02-28 |via=AP News}}</ref> [[Bahrein]],<ref name=":0" /> [[Katar]], [[Saoedi-Arabië]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]]. Verder het die [[Houthi-beweging]] aangekondig dat hulle aanvalle in die [[Rooi See]] sal hervat.<ref name="How Trump's deportation plan could affect the US economy">
{{cite web | last = Murphy | first = Ann-Marie
| title = How Trump's deportation plan could affect the US economy | url = https://www.bbc.com/news/articles/c204px4zddro | publisher = BBC News | date = 2026-02-28 | access-date = 2026-02-28
}}</ref><ref>{{Cite news |last=AP |date=2026-02-28 |title=Iranian-backed Houthis say they’ll resume attacks on Israel and on shipping routes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-backed-houthis-say-theyll-resume-attacks-on-israel-and-on-shipping-routes/ |access-date=2026-02-28 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref>
In die vroeë oggendure van 1 Maart het Irannese staatsmedia bevestig dat die land se opperleier, [[Ali Chamenei]], in een van die bomaanvalle gesterf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t|title=Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says|date=February 28, 2026|website=[[BBC]]|language=en|access-date=February 28, 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-explosion-tehran-c2f11247d8a66e36929266f2c557a54c|title=Iranian state media say country's supreme leader is dead|date=2026-02-28|website=AP News|language=en|access-date=2026-03-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/amp/world/supreme-leader-ayatollah-khamenei-is-dead-irans-state-tv-9936054.html|title=Iran Confirms Khamenei Killed In US-Israel Strikes, Announces 40-Day Mourning|date=1 March 2026|publisher=News18|access-date=1 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/amp/story/world%2Fmena%2Fkhamenei-dead-40-day-mourning-declared-iran-state-tv-1.500459085|title=Ayatollah Ali Khamenei: Supreme leader dead, Iran TV confirms as 40-day mourning declared|date=1 March 2026|publisher=Gulf News|access-date=1 March 2026}}</ref>
Die oorlog se ekonomiese impak, beskryf as die wêreld se grootste voorsieningsontwrigting sedert die energiekrisis van die 1970's,<ref>{{#invoke:cite|news|last=Lindner |first=Emmett |date=13 Maart 2026 |title=Echoes of the '70s in What's Now the Largest Oil Shock Ever |url=https://www.nytimes.com/2026/03/13/world/middleeast/oil-supply-shock-1973-embargo.html |access-date=23 Maart 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> sluit in stygings in olie- en gaspryse, wye ontwrigtings in lugvaart en toerisme, en wisselvalligheid in finansiële markte. Olie- en gasverskepings is ontwrig toe Iran die Straat van Hormuz gesluit het en Israel en Iran energiefasiliteite aangeval het.<ref>{{#invoke:cite|news|last1=Elliott |first1=Rebecca F. |last2=Eavis |first2=Peter |title=Oil Shipments in Persian Gulf Already Disrupted by Iran Attack |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/business/energy-environment/oil-gas-iran-attack.html |work=[[The New York Times]] |date=28 February 2026 }}</ref><ref name="uf">{{#invoke:cite|web|last=Nevitt |first=Mark |date=15 March 2026 |title=Legal and Operational Issues in the Strait of Hormuz: Transit Passage Under Fire |url=https://www.justsecurity.org/133996/legal-operational-strait-hormuz-transit-passage/ |access-date=18 March 2026 |website=Just Security |language=en-US }}</ref><ref>{{#invoke:cite|web|title=US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime' |url=https://www.philstar.com/world/2026/03/01/2511286/us-israel-defend-strikes-un-iran-alleges-war-crime |access-date=2 March 2026 |website=Philstar.com }}</ref> Op 19 Maart is die koste van die oorlog vir die [[Amerikaanse Weermag]] op VS$18 miljard geraam,<ref name="guardianCost" /> en [[die Pentagon]] het 'n bykomende VS$200 miljard versoek.<ref name="i598">{{#invoke:cite|news|title=White House seeks $200bn in military funding in wake of Iran war |work=[[BBC News]] |date=19 Maart 2026 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y73gwk1qdo |access-date=23 Maart 2026 }}</ref> Teen 31 Maart is die koste vir Arabiese lande op meer as VS$120 miljard geraam.<ref name="arabCountriesCost" />
Op 8 April het die Verenigde State, Israel en Iran ooreengekom oor 'n twee weke lange wapenstilstand, die [[Islamabad-ooreenkoms (2026)|Islamabad-ooreenkoms]].<ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=Iran ceasefire deal a partial win for Trump - but at a high cost |url=https://www.bbc.com/news/articles/cwyvp55xrlro |access-date=2026-04-08 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-04-08 |title=US-Iran 2-week ceasefire: What’s in Tehran’s 10-point proposal to end the war |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/lift-all-sanctions-us-iran-agree-to-2-week-ceasefire-whats-in-the-10-point-plan/articleshow/130099247.cms |access-date=2026-04-08 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chance |first=Lex Harvey, Sophia Saifi, Nina Giraldo, Aditi Sangal, Michael Rios, Kit Maher, Zachary Cohen, Alayna Treene, Kristen Holmes, Jeremy Diamond, Jennifer Hansler, Mitchell McCluskey, Ramishah Maruf, Samantha Delouya, Max Saltman, Sarah Ferris, Eyad Kourdi, Kylie Atwood, Matt Egan, Nic Robertson, Lauren Said-Moorhouse, Christopher Lamb, Sharon Braithwaite, Rebekah Riess, Elise Hammond, Dana Karni, Zeena Saifi, Ellis Kim, Maureen Chowdhury, Annie Grayer, Catherine Nicholls, Michelle Velez, Tal Shalev, Betsy Klein, Nadeen Ebrahim, Sarah Tamimi, Joseph Ataman, Becky Anderson, Aileen Graef, Jim Sciutto, Helen Regan, Laura Sharman, Chris Isidore, Billy Stockwell, Oliver Sherwood, Hanna Ziady, Brad Lendon, Jessie Yeung, John Liu, Tim Lister, Satish Cheney, Ally Barnard, Mohammed Tawfeeq, Rashard Rose, Manveena Suri, Aleena Fayaz, Jerome Taylor, Matthew |date=2026-04-07 |title=Live updates: Trump agrees to two-week ceasefire with Iran |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref>
== Agtergrond ==
Teen laat Desember 2025 het grootskaalse [[Irannese protesaksies 2025–2026|landwye anti-regime-betogings]] in Iran uitgebreek, grootliks aangevuur deur ’n ekonomiese krisis, die ineenstorting van die Irannese geldeenheid, die riaal, en stygende pryse. Die betogings, wat oproepe tot regimeverandering ingesluit het, het die grootste omvang bereik sedert die [[Irannese Rewolusie|Irannese Rewolusie van 1979]],<ref>{{Cite news |date=13 January 2026 |title=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |access-date=25 January 2026 |work=Le Monde |language=en}}</ref> en het na meer as 100 stede oor die land versprei.<ref name=":232">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |access-date=25 January 2026 |website=Politico |language=en}}</ref> Die Irannese regime het met gewelddadige onderdrukking gereageer, insluitend slagtings van betogers, met die dodelikste voorvalle op 8 en 10 Januarie 2026.<ref name=":32">{{Cite web |last= |first= |date=23 January 2026 |title=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |access-date=25 January 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Opperleier [[Ali Chamenei]] het persoonlik die landwye moorde tydens die betogings beveel, met goedkeuring van Iran se hoogste staatsliggame.<ref name=":422">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Khamenei ordered killings with approval of top state bodies, sources say |url=https://www.iranintl.com/en/202601132979 |access-date=25 January 2026 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fassihi |first=Farnaz |last2=Varghese |first2=Sanjana |last3=Browne |first3=Malachy |last4=Behrooz |first4=Parin |date=25 January 2025 |title=How Iran Crushed a Citizen Uprising With Lethal Force |url=https://www.nytimes.com/2026/01/25/world/middleeast/iran-how-crackdown-was-done.html |work=The New York Times}}</ref>
Die geweld is hoofsaaklik deur die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) en [[Basij]]-magte uitgevoer,<ref name=":422" /><ref name=":32" /> wat lewendige ammunisie, haelgewere, korrelgewere, gemonteerde masjiengewere en hommeltuie gebruik het. Getuies het bloedbevlekte strate en wydverspreide beserings gerapporteer, terwyl hospitale en lykshuise oorweldig is.<ref name=":32" /> Iran het ook die langste internet-afskakeling op rekord ingestel om verslaggewing oor die onrus en die moorde te beperk en kommunikasie tussen betogers te ontwrig.<ref name=":132">{{Cite news |last=Elwelly |first=Elwely |last2=Erickson |first2=Bo |date=14 January 2026 |title=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |work=Reuters}}</ref> Duisende sterftes is aangemeld, hoewel syfers sterk verskil volgens bron, tesame met massa-arrestasies; volgens HRANA (''Human Rights Activists in Iran'') is minstens 26 541 mense aangehou.<ref name=":022">{{Cite news |last=Wintour |first=Patrick |date=24 January 2026 |title=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |access-date=25 January 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Die dodetal word nou op tienduisende geraam, met die jongste syfers wat wissel tussen 30 000 en 43 000.<ref name=":72">{{Cite news |last=Serjoie |first=Kay Armin |last2=Saberi |first2=Roxana |last3=Jamalpour |first3=Fatemeh |date=25 January 2026 |title=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-date=25 Januarie 2026 |access-date=25 January 2026 |work=Time |language=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Naz |first=Darya |date=20 January 2026 |title=Latest Human Rights Report: 43,000 Killed in the Crackdown on Protests in Iran For Immediate Release |url=https://humanrightsintl.com/2026/01/20/latest-human-rights-report-43000-killed-in-the-crackdown-on-protests-in-iran-for-immediate-release/ |access-date=25 January 2026 |website=International Centre for Human Rights |language=en}}</ref>
Tydens ’n nuuskonferensie op 27 Februarie 2026 het die Amerikaanse president [[Donald Trump]] verklaar dat die Islamitiese Republiek “ten minste, dit lyk so, 32 000 betogers” doodgemaak het,<ref>{{Cite web |date=25 February 2026 |title=Trump keeps world waiting on his plans for Iran after State of the Union |url=https://www.bbc.com/news/articles/cge821xwyz8o |access-date=27 February 2026 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 February 2026 |title=Trump says 32,000 people were killed in Iran's crackdown on protesters - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/donald-trump-iran-protest-crackdown-death-toll/ |access-date=27 February 2026 |website=www.cbsnews.com |language=en}}</ref><ref name=":62">{{Cite web |title=Iran Accuses U.S. of Spreading 'Big Lies' After Trump Speech {{!}} TIME |url=https://time.com/7381094/iran-united-states-conflict-trump-nuclear-weapons-program/ }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ’n syfer soortgelyk aan vroeëre ramings van ongeveer 30 000 deur twee senior amptenare in die Irannese ministerie van gesondheid.<ref name=":62" /><ref name=":72" /> AP News het berig dat die regering se oorweldigende gebruik van geweld wanhoop onder die Irannese publiek veroorsaak het en hoop op ’n Amerikaanse aanval laat ontstaan het.<ref>{{Cite web |date=19 February 2026 |title=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |access-date=27 February 2026 |website=AP News |language=en}}</ref>
== Aanvalle ==
=== Aanvanklike aanvalle ===
{{Location map+|Iran|width=300|caption=Plekke van Israeliese en Amerikaanse lugaanvalle op 28 Februarie.<ref>{{Cite web |last=Marsi |first=Edna Mohamed,Federica |title=US AND ISRAEL ATTACK IRAN; EXPLOSIONS HEARD IN ISRAEL |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=2026-02-28 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>|places=
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|35.688|51.389}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|34.64|50.87}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|34.3|47.066}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|35.832|50.991}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|32.652|51.675}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|38.073|46.296}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|33.638|46.422}}}}
{{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|33.487|48.353}}}}}}
Ontploffings is aangemeld nadat die minister van verdediging Israel Katz ’n Israeliese aanval bevestig het.<ref name=":0"/><ref name="auto">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |access-date=28 February 2026 |website=India Today |language=en}}</ref> ''The Times of Israel'' het berig dat Katz die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” beskryf het met die doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.<ref name=":1">{{Cite web |last=Liebermann |first=Oren |date=28 February 2026 |title=Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |access-date=28 February 2026 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref>
Onder die teikens was ’n distrik in Teheran waar die Irannese Opperleier [[Ali Khamenei]] normaalweg woon; dit huisves ook die presidensiële paleis en die Hoogste Nasionale Veiligheidsraad.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/4b4cefc7-c909-59ae-a5ff-17a3742f68f3?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Sewe missiele is bevestig om dié gebied te tref.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Explosions were heard near Iran's Supreme Leader's residence and office |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref>
Daarna het ''[[The New York Times]]'' berig dat ’n “Amerikaanse amptenaar gesê het dat Amerikaanse militêre aanvalle op Iran aan die gang is”.<ref>{{cite web |title=Live Updates: Israel Says It has Launched an Attack on Iran |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump#c954c0a9-28cf-5238-9219-80b016e35130 |publisher=[[The New York Times]] |access-date=28 February 2026}}</ref> Amerikaanse amptenare het ook bevestig dat die aanvalle met die Verenigde State gekoördineer is.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Attack coordinated with the United States, Israeli source tells CNN |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref>
Nuusberigte het gemeld dat sirenes in Israel geloei het, terwyl Israel sy burgers gewaarsku het om in beskermde gebiede te bly.<ref>{{Cite web |title=ISRAEL ATTACKS IRAN |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Die Amerikaanse ambassadeur in Israel, Mike Huckabee, het Amerikaanse burgers aangemoedig om onmiddellik op te tree wanneer hulle die sirenes hoor,<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=US Ambassador to Israel encourages US citizens to take "immediate action" at sound of sirens |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> terwyl die Amerikaanse president Donald Trump gewaarsku het dat Amerikaanse lewens moontlik verlore kan gaan.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Trump warns US lives may be lost in mission in Iran |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese Ministerie van Gesondheid het gereageer deur hospitale ondergronds te verskuif.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Israeli hospitals shift underground as Health Ministry orders highest readiness level |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref>
Amerikaanse amptenare het bevestig dat die Verenigde State aanvalle op Iran uitvoer en dit beskryf as “nie ’n klein aanval nie”.<ref name=":2">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm5yyyvq00113b6pdzeb3m8o |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens ’n Amerikaanse amptenaar word dosyne Amerikaanse aanvalle uitgevoer deur aanvalsvliegtuie wat vanaf basisse rondom die [[Midde-Ooste]] en vanaf een of meer vliegdekskepe opereer.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/5df7d9a6-2d1a-577e-9c63-d40948472442?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> ''Reuters'' het berig dat die aanvalle per lug en see uitgevoer word.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Iran crisis live: Explosions in Tehran as Israel announces strike |url=https://www.reuters.com/world/iran-crisis-live-explosions-tehran-israel-announces-strike-2026-02-28/}}</ref>
Die Fars-nuusagentskap en [[CNN]] het verdere ontploffings in ander Irannese stede aangemeld, insluitend [[Qom]], Kermanshah, [[Isfahan]] en [[Karaj]].<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/c913328f-5d1c-5841-af49-5b94acc97324?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> In Teheran is missielaanvalle op Universiteitsstraat, in die Jomhouri-gebied en in die noordelike Seyed Khandan-gebied aangemeld.<ref>{{Cite web |title=US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/explosions-in-downtown-tehran-smoke-seen-rising |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kommunikasiedienste in Teheran is ná die aanvalle belemmer.<ref>{{Cite web |title=ISRAEL ATTACKS IRAN; US OFFICIAL SAYS US TOOK PART IN STRIKES |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>
CNN het berig dat die tydsberekening van die aanvalle simboliese betekenis in [[Judaïsme]] dra, aangesien dit plaasgevind het kort voor die Joodse fees [[Poerim]] op 2 Maart.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Timing of US-Israel attack on Iran bears symbolic meaning in Judaism |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref>
=== Doelverklarings ===
Twee uur nadat die aanvalle begin het, het die Amerikaanse president Donald Trump ’n verklaring van agt minute uitgereik waarin hy gesê het dat die doel van die Amerikaanse aanvalle in Iran effektief regimeverandering was. Hy het die IRGC aangemoedig om “julle wapens neer te lê en volledige immuniteit te hê, of andersins sekere dood in die gesig te staar.” Hy het bygevoeg: “Lê julle wapens neer. Julle sal regverdig behandel word met volle immuniteit, of julle sal sekere dood in die gesig staar.” Hy het die publiek toegespreek en verklaar: “Die uur van julle vryheid het aangebreek. Bly beskut. Moenie julle huis verlaat nie. Dit is baie gevaarlik buite. Bomme sal oral val,” en gesê: “Wanneer ons klaar is, neem julle regering oor. Dit sal julle s’n wees om te neem. Dit sal waarskynlik julle enigste kans vir geslagte wees.” Hy het afgesluit: “Nou is die tyd om beheer oor julle lot te neem … Dit is die oomblik vir optrede. Moenie dit laat verbygaan nie.”<ref name="Magid" />
Kort daarna het [[Benjamin Netanyahu]] ’n videoboodskap vrygestel waarin hy gesê het dat Israel en die Verenigde State aanvalle op Iran geloods het “om die eksistensiële bedreiging te verwyder” wat deur wat hy die “terreurbewind in Iran” genoem het, inhou. Hy het gesê dat die gesamentlike optrede “die voorwaardes sal skep vir die dapper Irannese volk om hul lot in eie hande te neem” en die mense van Iran aangemoedig om “die juk van tirannie af te werp.”<ref>{{Cite news |date=2026-02-28 |title=Netanyahu says Israel, US launched strikes to ‘remove the existential threat’ posed by Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-says-israel-us-launched-strikes-to-remove-the-existential-threat-posed-by-iran/ |access-date=2026-02-28 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref>
=== Voortgesette aanvalle en wapenstilstand ===
Deur die hele Maart het Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle gemik op Iran se militêre infrastruktuur, energie‑fasiliteite en missieldepots, insluitend die South Pars-gasveld en Qesjm‑eiland, terwyl Iran met ballistiese missiele, [[hommeltuie]] en kuber-aanvalle teen VSA-magte en Golfstate-allierade gereageer het. Die konflik het vinnig geografies versprei, met aanvalle en drone-operasies wat in Bahrein, Koeweit, Saoedi-Arabië, die VAE, Irak en Israel gerapporteer is. Teen die middel van Maart was duisende militêre aanvalle uitgevoer, wat beduidende skade aan Iran se stedelike sentrums, infrastruktuur en energieproduksie veroorsaak het, en burgers het toenemend die gevolge van die gevegte gevoel. Teen die einde van Maart en vroeë April het hoogprofiel-konfrontasies plaasgevind, insluitend die neerskiet van VSA-vliegtuie soos ’n F‑15E en ’n A‑10, verdere gesamentlike VSA–Israeliese aanvalle op Irannese basisse, en aanhoudende missiel- en hommetuig-aktiwiteit van Iran wat sowel militêre as siviele terreine geteiken het. Verslae het toenemende burgerlike slagoffers en skade aan huise, skole en kultuurerfenisterreine aangetoon, veral in Teheran, Ahvaz en die suidelike provinsies, wat die menslike koste van die konflik duidelik weerspieël.
Op 7 April 2026 het VSA-president Donald Trump, kort nadat hy op sy mikrojoernaaldiens Truth Social gewaarsku het dat “’n hele beskawing vanaand sal sterf” indien geen ooreenkoms met Iran bereik word nie, ’n tweeweekse wapenstilstand met Iran aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/world/trump-warns-a-whole-civilization-will-die-tonight-if-a-deal-with-iran-isnt-reached|title=Trump pulls back on Iran threats after warning a 'civilization will die tonight' if deal isn't reached|last=Magdy|first=-Samy|last2=Magdy|first2=Associated Press Samy|date=2026-04-07|website=PBS News|language=en|access-date=2026-04-07|last3=Press|first3=Associated}}</ref> Die ooreenkoms is gefasiliteer deur Pakistaanse bemiddeling en gebaseer op Teheran se voorneme om die [[Straat van Hormoes]] weer oop te stel — ’n kritieke see‑roete wat Iran vroeër in die konflik effektief gesluit het deur skippassage te beperk, wat die internasionale olie‑ en handelsverkeer ernstig ontwrig het. Die aankondiging het die ooreenkoms beskryf as ’n wederkerige wapenstilstand, bedoel om lugaanvalle en ander aanvalle tydelik te staak en moontlik die weg te baan vir breër onderhandelinge, alhoewel die besonderhede van Iran se formele aanvaarding aanvanklik onseker gebly het.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/07/trump-iran-war-ceasefire|title=Donald Trump says he has agreed two-week ceasefire with Iran|date=2026-04-07|website=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-04-07}}</ref>
Die dag daarna het die Israeliese eerste minister Benjamin Netanyahu aangekondig dat die wapenstilstand nie Israel se lugaanvalle op teikens in Libanon insluit nie, wat Iran laat dreig het om uit die skietstilstandsooreenkoms te onttrek.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/8/netanyahu-says-us-iran-ceasefire-does-not-include-lebanon|title=Netanyahu says US-Iran ceasefire ‘does not include Lebanon’|last=Staff|first=Al Jazeera|website=Al Jazeera|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.apa.az/asia/tasnim-iran-may-withdraw-from-ceasefire-deal-if-attacks-on-lebanon-continue-500486|title=Tasnim: Iran may withdraw from ceasefire deal if attacks on Lebanon continue|website=Apa.az|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref>
In die vroeë oggendure van 11 Junie het die Verenigde State bomaanvalle op verskeie teikens in Iran uitgevoer in 'n poging om die Iraniërs tot 'n vredesooreenkoms te dwing.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/10/iran-war-live-tehran-vows-response-as-us-strikes-over-downed-helicopter|title=Iran’s army says Strait of Hormuz closed as US launches new attacks|last=|first=|website=Al Jazeera|language=en|access-date=2026-06-10}}</ref> 'n Dag later het die Amerikaanse president Donald Trump aangekondig dat die oorlog verby is.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c78y6w78828o|title=Trump claims deal to end Iran war near as Tehran says 'nothing' finalised|date=2026-06-12|website=www.bbc.com|language=en|access-date=2026-06-12}}</ref>
== Reaksies ==
=== Iran ===
==== Islamitiese Republiek ====
Iran se Ministerie van Buitelandse Sake het ’n teenreaksie belowe terwyl Irannese magte Amerikaanse basisse regoor die [[Persiese Golf]] aangeval het.<ref name="persian-gulf-1">{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |access-date=2026-02-28 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202602284010|title=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com}}</ref> Die Opperste Nasionale Veiligheidsraad van Iran het gesê die land is geteiken deur ’n "brutale lugoperasie" wat deur die VSA en Israel uitgevoer is, en verklaar: "Dit het weer eens tydens onderhandelinge plaasgevind, en die vyand verbeel hom dat die veerkragtige Irannese nasie deur hierdie lafhartige dade aan hul kleinlike eise sal oorgee."<ref>{{Cite web |last=Marsi |first=Edna Mohamed,Federica |title=US AND ISRAEL ATTACK IRAN; TEHRAN FIRES BACK, EXPLOSIONS ACROSS REGION |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=2026-02-28 |website=Al Jazeera English |language=en}}</ref>
==== Irannese opposisie ====
Baie Iraniërs binne Iran het die gesamentlike Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran gevier en verwelkom.<ref>{{Cite web |last=Madadi |first=Afshin |date=2026-02-28 |title=Iranians cheer US strikes in street |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/02/28/iranians-cheer-us-strikes-in-street/ |access-date=2026-02-28 |website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/fa/202602286604|title=مردم فریاد «مرگ بر خامنهای» سر دادند|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com |language=fa}}</ref> ’n Aanvanklike video het sommige Irannese burgers gewys wat lag en feesvier nadat hulle ’n lugaanval in Iran aanskou het op wat hulle die "leier se huis" genoem het.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Video: Iranians laugh as they witness airstrikes |url=https://www.iranintl.com/en/202602287920 |access-date=28 February 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref> ’n Ander video het ’n vrou in Iran gewys wat die aanvalle vier terwyl sy "Dood aan Chamenei" uitroep.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/fa/202602288397|title=سر دادن فریاد «مرگ بر خامنهای» در تهران|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com |language=fa}}</ref>
Onder reaksies van die Irannese diaspora het [[Reza Pahlavi]] Iraniërs aangemoedig om gereed te maak om die [[Irannese protesaksies 2025–2026|protesaksies wat vroeër in die jaar plaasgevind het]] te hervat terwyl die Islamitiese Republiek volgens hom "ineenstort". Hy het die weermag en veiligheidsmagte versoek om hulle by die publiek te skaar eerder as by die regerende bestel, en het die Amerikaanse optrede teen Iran as ’n "humanitêre ingryping" beskryf terwyl hy Trump versoek het om burgerlike skade te vermy.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202602282261|title=Prince Pahlavi calls on Iranians to get ready to return to streets|date=28 February 2026|website=Iran International|accessdate=28 February 2026}}</ref> Maryam Rajavi, die leier van die "Nasionale Raad van Weerstand van Iran", het die vorming van ’n oorgangsregering aangekondig en beide die Islamitiese Republiek en die [[Sjah]] op [[X (sosiale netwerk)|X]] verwerp.<ref>{{Cite web |last=writer |first=Staff |date=2026-02-28 |title=Announcement of provisional government by the National Council of Resistance of Iran {{!}} |url=https://english.mojahedin.org/news/announcement-of-provisional-government-by-the-national-council-of-resistance-of-iran/ |access-date=2026-02-28 |website=People's Mojahedin Organization of Iran |language=en-US}}</ref> Lede van die Irannese diaspora het vierende solidariteitsbyeenkomste gehou te midde van die Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/video/ott_408c8bff8d6c4a509fbabb08f135e88c|title=تجمع ایرانیان مقیم برلین، همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی|via=www.iranintl.com}}</ref>
==Regsposisie==
===Verenigde State regsposisie===
[[Lêer:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|duimnael|Kaart getiteld "Operasie Epic Fury Tydlyn – Eerste 100 Ure" wat gebruik is tydens perskonferensie by die Pentagon op 4 Maart 2026. ]]
Baie regs- en militêre kenners het gesê dat Amerikaanse optrede in Iran 'n tipe is wat kongresmagtiging vereis. Hulle het ook die gereelde gebruik van die woord "oorlog" in die Trump-administrasie se kommunikasie oor die aanvalle opgemerk, wat verdere geloofwaardigheid verleen aan die bewering dat die Trump-administrasie die kongres se oorlogsmagte omseil het. [[Marco Rubio]] het gesê dat die Trump-administrasie die Oorlogsmagte-resolusie gevolg het, maar het bevraagteken of dit wetlik bindend was.<ref name="rl">{{Cite web |last=Bagchi |first=Aysha |title='Might makes right'? Why experts have fears for rule of law |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2026/03/05/war-powers-trump-iran-us/88941002007/ |access-date=17 Maart 2026 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> Verskeie Amerikaanse presidente en administrasies het oorloë of militêre operasies sonder kongresgoedkeuring van stapel gestuur,<ref>{{Cite web |last=Barrow |first=Bill |agency=Associated Press |date=5 March 2026 |title=Congress hasn't officially declared war since WWII. Here's how presidential war powers have played out since then |url=https://www.pbs.org/newshour/politics/congress-hasnt-officially-declared-war-since-wwii-heres-how-presidential-war-powers-have-played-out-since-then |access-date=18 Maart 2026 |website=PBS News |language=en-us}}</ref> regskundiges het egter aangevoer dat Trump se optrede in Iran onderskei kan word van vorige nie-gemagtigde gebruike van geweld omdat die "spekulatiewe voorkomende" regverdiging vir hierdie oorlog relatief swak is wanneer dit gemeet word aan vorige binnelandse en internasionale regsrasionele.<ref>{{Cite web |last=Mohamed 'Arafa |date=6 March 2026 |title=No Authorization, No Imminence, No Plan: The Iran Strikes and the Rule of Law |url=https://www.jurist.org/commentary/2026/03/no-authorization-no-imminence-no-plan-the-iran-strikes-and-the-rule-of-law/ |access-date=24 Maart 2026 |website=Jurist News |language=en-US}}</ref>
===Internasionale reg===
Die aanvalle tussen die VSA en Israel op Iran in 2026 word wyd as onwettig beskou onder die [[internasionale reg]], aangesien dit die VN-Handves se verbod op die gebruik van geweld skend, omdat die aanvalle nie aan die kriteria vir selfverdediging voldoen nie en geen magtiging van die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies het nie.<ref name="sbs1march" /><ref name="guardian2march"/> Daar is geen erkende regsbasis vir voorkomende oorlog of gewelddadige regimeverandering nie.<ref>{{Cite web |last1=Cáceres |first1=Juan Zahir Naranjo |last2=Brincat |first2=Shannon |date=1 March 2026 |title=Neither preemptive nor legal, US-Israeli strikes on Iran have blown up international law |url=http://theconversation.com/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-have-blown-up-international-law-277173 |access-date=10 Maart 2026 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> Die aanvalle word dus as 'n aggressieoorlog beskou <ref>{{cite web |website=Lemkin Institute for Genocide Prevention and Human Security |date=12 Maart 2026 |url=https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts/red-flag-alert%3A-israel-u.s.-war-of-aggression-against-iran |title=Red Flag Alert: Israel-U.S. War of Aggression against Iran}}</ref><ref>{{cite web |work=American Friends Service Committee |date=9 Maart 2026 |url=https://afsc.org/news/what-you-need-know-about-us-war-iran |title=What You Need to Know about The U.S. War on Iran}}</ref><ref>{{cite web |website=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |date=12 Maart 2026 |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/03/un-experts-denounce-aggression-iran-and-lebanon-warn-devastating-regional |title=UN Experts Denounce Aggression on Iran and Lebanon, Warn of Devastating Regional Escalation}}</ref> wat die hoogste oorlogsmisdaad is.<ref name="judgment">{{citation |title=Judgment of the International Military Tribunal for the Trial of German Major War Criminals: The Nazi Regime in Germany |url=http://avalon.law.yale.edu/imt/judnazi.asp#common |author=The International Military Tribunal for Germany |date=1946 |website=The Avalon Project,Yale University}}</ref><ref>{{cite book |last=Broomhall |first=Bruce |title=International justice and the International Criminal Court |year=2003 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |page=46 |isbn=978-0-19-925600-6 |url=https://books.google.com/books?id=-Ni6Qy2E9KwC&pg=PA46}}</ref>
Ben Saul, spesiale rapporteur van die Verenigde Nasies oor Menseregte en Teen-terrorisme, het verklaar dat Iran nie [[uraan]] verryk het tot die punt waar dit 'n [[kernwapen]] gebou het nie, dat kenners saamgestem het dat Iran nie 'n kernwapen besit nie, en dat die saak nêrens naby selfverdediging teen 'n dreigende aanval was nie.<ref name="sbs1march" /> Don Rothwell, 'n professor in internasionale reg aan die Australiese Nasionale Universiteit, het verklaar dat die VN-Veiligheidsraad nie 'n resolusie aangeneem het om Iran aan te val nie en geen regsbasis gehad het om die gebruik van geweld te regverdig nie.<ref name="sbs1march">{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Were the Israeli-US strikes on Iran legal under international law? These experts say no |url=https://www.sbs.com.au/news/article/were-the-israeli-us-strikes-on-iran-legal-under-international-law/x96si2914 |access-date=9 Maart 2026 |work=SBS News |language=en |last=Yosufzai |first=Rashida}}</ref> Die ''Law Society Journal'' het opgemerk dat die aanval op Iran tydens aktiewe onderhandelinge teen die beginsels van goeie trou was wat in Artikel 2(2) van die VN-Handves uiteengesit word. <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Neither preemptive nor legal, US‑Israeli strikes on Iran have blown up international law |url=https://lsj.com.au/articles/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-have-blown-up-international-law/ |access-date=9 Maart 2026 |website=Law Society Journal |language=en-AU}}</ref> Volgens ''[[The Guardian]]'' het Iran kragtens internasionale reg die reg om Amerikaanse en Israeliese militêre teikens aan te val na hul aanvalle op Iran, maar Iranse aanvalle teen burgerlikes en teen lande wat nie partye by die konflik is nie, is onwettig.<ref name="guardian2march">{{Cite news |last=Siddique |first=Haroon |date=2 Maart 2026 |title=What is the legality of the US and Israeli attacks on Iran? |url=https://www.theguardian.com/law/2026/mar/02/legality-us-israel-attacks-iran-uk |access-date=10 March 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Die blokkering van die Straat van Hormuz deur Iran is beskryf as 'n skending van die VN-Konvensie oor die Seereg.<ref>{{Cite web |date=25 Julie 2019 |title=Iran's blatant violations of international maritime laws |url=https://www.arabnews.com/node/1530731 |access-date=18 Maart 2026 |website=Arab News |language=en}}</ref>
===Geopolitieke implikasies===
Talle kritici en ontleders het die VSA-Israeliese aanval geïdentifiseer met 'n meer oop omhelsing van [[imperialisme]] deur die Trump-administrasie.<ref>{{Cite news |last=Tait |first=Robert |date=1 Maart 2026 |title=Trump's current war on Iran picks up where a longstanding enmity left off |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/01/trump-us-iran-war-history |access-date=16 Maart 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref name="Martin-2026">{{Cite web |last1=Martin |first1=Peter |last2=Martin |first2=Eric |date=1 Maart 2026 |title=Trump's Iran Strikes Usher in an Era of Unrestrained American Power |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2026-03-01/iran-attack-khamenei-killing-maduro-capture-begin-trump-imperialism-era |website=Bloomberg |quote='Trump is duidelik 'n imperialistiese president. Hy is duidelik iemand wat behep is met sy eie mag in terme van die ontplooiing van ons weermag,' het die Demokratiese senator van New Jersey, Andy Kim, gesê.}}</ref> Die VSA-Israeliese aanval word wyd beskou as 'n "oorlog van keuse".<ref>{{Cite news |date=13 Maart 2026 |title=Mission accomplished? The 2003 boast that haunts today's Iran conflict |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1e9yy84we8o |access-date=16 Maart 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> 'n Aantal Amerikaanse en Israeliese amptenare, insluitend Hegseth,<ref>{{Cite news |last=Jaffe |first=Greg |last2=Dias |first2=Elizabeth |date=20 Maart 2026 |title=Hegseth Invokes Divine Purpose to Justify Military Might |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/us/politics/hegseth-christianity-military.html |access-date=20 Maart 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> het godsdienstige regverdigings vir die oorlog gemaak.<ref>{{Cite news |last=Shamim |first=Sarah |title=Why are the US and Israel framing the ongoing conflict as a religious war? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/4/why-are-the-us-and-israel-framing-the-ongoing-conflict-as-a-religious-war |access-date=20 March 2026 |work=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramirez |first=Marc |date=5 Maart 2026 |title=Faith and the Middle East: How religion could fuel a wider war |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2026/03/05/middle-east-conflict-iran-religion-role/88983410007/ |access-date=20 Maart 2026 |work=USA TODAY |language=en}}</ref> Volgens sommige ontleders was die oorlog 'n terugslag vir Russiese invloed in die streek. Die ontleders het egter ook opgemerk dat dit die Verenigde State van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|oorlog in Oekraïne]] kan aflei.<ref>{{Cite web |title=Great Power Spillover from the Iran War: Implications for China, Russia, Turkey, and Europe |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/great-power-spillover-iran-war-implications-china-russia-turkey-and-europe |access-date=18 Maart 2026 |website=The Washington Institute |language=en}}</ref>
Die oorlog is beskryf asof dit verskeie voordele en nadele vir Chinese [[geopolitiek]]e belange inhou. Die [[BBC]] het berig dat die sluiting van die [[Straat van Hormoes]] en die oorlog in Iran Chinese belange in lande wat op Golflande se olie staatmaak, kan verswak.<ref name="ub">{{Cite news |date=5 Maart 2026 |title=Iran conflict and China: How it is unsettling Beijing and its ambitions |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c2044vzrdpzo |access-date=18 Maart 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Amerikaanse aggressie in Iran het in die Chinese retoriek ingespeel wat China as "'n pilaar van stabiliteit in teenstelling met 'n onvoorspelbare Amerika" beskryf. Ontleders het opgemerk dat China belange in beide Iran en in die Golfstate het, en dat Golfstate dalk nouer bande met China kan soek nadat hulle aanvalle van Iran in die gesig gestaar het as gevolg van hul VSA-belyning. Ontleders het egter ook gewys op die verlies van afgemerkte gesanksioneerde olie en die inflasionêre impak van olieskaarste as potensiële ekonomiese nadele van die oorlog.<ref>{{Cite web |last=Leahy |first=Joe |last2=White |first2=Edward |last3=Lewis |first3=Leo |last4=Tudor |first4=Daniel |date=24 Maart 2026 |title=China’s leaders hunt for strategic gains from US quagmire in Iran |url=https://www.ft.com/content/3f0b5309-2791-4370-a6d9-d0ed84820db5?syn-25a6b1a6=1 |website=Financial Times}}</ref>
Gilbert Achcar het gesê dat die VSA 'n gemoderniseerde weergawe van kanonbootdiplomasie beoefen.<ref>{{Cite web |last=Abu-Manneh |first=Bashir |title=Middle East Wars Are Still About Oil and Empire |url=https://jacobin.com/2026/03/us-imperialism-mena-war-oil-economy |access-date=10 Maart 2026 |website=Jacobin |language=en |date=9 Maart 2026 |first2=Gilbert |last2=Achcar |quote=’n Mens kan sê dat die Verenigde State onder Trump, in sy tweede termyn, verskuif het na ’n gemoderniseerde weergawe van die negentiende-eeuse 'kanonbootdiplomasie', toe groot moondhede hul wil oor swakker state afgedwing het deur te dreig om hulle te bombardeer, of deur hulle eintlik te bombardeer as hulle weerbarstig was. Daar was toe geen besorgdheid oor die aard van regerings nie – slegs die naakte wil om imperialistiese belange op swakker lande op te lê.}}</ref> Gokay en Hamourtziadou het die aanval op Iran verbind met 'n langdurige patroon van Amerikaanse ingrypings in die streek. Hulle het ook die aanval op Iran te midde van onderhandelinge gekoppel aan die geskiedenis van die Verenigde State se verbreking van verdragte tydens westelike uitbreiding.<ref name="Hamourtziadou-2026">{{Cite web |last=Hamourtziadou |first=Lily |last2=Gokay |first2=Bulent |date=9 Maart 2026 |title=The Geopolitical Implications of the Iran War |url=https://www.e-ir.info/2026/03/09/the-geopolitical-implications-of-the-iran-war/ |access-date=10 Maart 2026 |website=E-International Relations |language=en-US |quote=Die huidige Amerikaanse diplomasie met Iran kan gekenmerk word as 'n uitbreiding van 'n imperiale modus operandi, wat 'n patroon weerspieël waarin ooreenkomste as hefboompunte dien, afhangende van volle nakoming en verwerp word wanneer opperbelangrike belange eskalasie noodsaak. Kritici beweer dat die benadering wat deur die Trump-administrasie gevolg is, wat militêre operasies integreer met 'n binêre keuse tussen oorgawe en konflik, historiese imperiale patrone van oorheersing illustreer.}}</ref> Saeed Shah het geskryf dat baie in die Globale Suide nie die oorlog beskou as die morele doel wat die VSA en baie van sy bondgenote beweer het nie, en dat hulle die oorlog eerder as 'n mislukking van diplomasie en 'n daad van aggressie teen 'n swakker nasie beskou. Internasionale betrekkinge-kundiges het gesê dat die erosie van internasionale reg nasies in die Globale Suide onseker laat voel en meer geneig is om 'n koalisie teen Amerikaanse belange te ondersteun.<ref>{{Cite news |last=Shah |first=Saeed |date=3 Maart 2026 |title='Imperialist undertones': global south condemns US-Israeli war with Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/03/global-south-condemns-us-israeli-war-with-iran |access-date=10 Maart 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |quote=Siphamandla Zondi, professor in politiek aan die Universiteit van Johannesburg, het gesê dat oorloë in die Weste as 'n morele doel beskou word, terwyl konflik in die globale suide as boos en 'n mislukking om as volwassenes op te tree, beskou word. Hy het gesê dat die VSA en Israel sommige lande deur die Abraham-ooreenkomste oorreed het om Israel diplomatieke erkenning te gee, en geweld teen ander gebruik het. 'Dit is 'n oorlog van oorheersing en ondergeskiktheid, daarom het dit imperialistiese ondertone en motiewe,' het Zondi gesê. 'Dit maak die wêreld onveilig vir ons almal.'}}</ref> 'n Analise van Iran International dui daarop dat Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate hulself moontlik posisioneer vir 'n meer aktiewe rol in die stryd teen Iran.<ref>{{Cite web |date=24 March 2026 |title=Persian Gulf states weighing deeper role in war against Iran - WSJ |url=https://www.iranintl.com/en/202603249088 |access-date=24 Maart 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref>
== Ekonomiese impak ==
In Maart 2026 het ''[[Forbes]]'' berig dat die Verenigde State se militêre intervensie teen Iran reeds enorme koste vir Amerikaanse belastingbetalers veroorsaak het. Volgens [[Pentagon]]‑bronne het die oorlog se eerste week meer as $6 miljard gekos, en sommige beraamings plaas die daaglikse koste tussen ongeveer $1 miljard en $2 miljard per dag, afhangende van hoe intens die operasies is. Die hoë koste sluit munitie‑gebruik, vliegoperasies, die ontplooiing van vliegtuie en skepe, en verlies aan duur militêre toerusting in. Baie van hierdie uitgawes is nie reeds in die bestaande verdedigingsbegroting ingesluit nie, wat die regering moontlik sal dwing om ekstra fondse by die [[Amerikaanse Kongres|Kongres]] te versoek.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/alisondurkee/2026/03/10/why-trumps-war-with-iran-is-costing-nearly-1-billion-a-day-at-least/|title=Why Trump’s War With Iran Is Costing Nearly $1 Billion A Day—At Least|date=2026-03-10|website=[[Forbes]]|language=en|access-date=2026-03-11}}</ref>
Op 11 Maart het verskeie groot energie‑ondernemings, waaronder [[Shell plc|Shell]] en [[Total|TotalEnergies]], aan hul kliënte meegedeel dat hulle ''force majeure'' (onmoontlike nakoming van kontrakte) “op hul Katar‑[[Vloeibare aardgas|LNG]]‑verskaffings” verklaar het weens ’n onverwagte stillegging van die LNG‑produksie in Katar.
Hierdie stap volg nadat staatsonderneming QatarEnergy sy LNG‑uitsette by ’n 77 miljoen ton per jaar‑aanleg opgeskort en self ''force majeure'' op versending verklaar het, wat veroorsaak is deur onlangse ontwrigting in die streek.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/energy/shell-totalenergies-others-declare-fm-their-clients-who-take-lng-qatar-sources-2026-03-11/|title=Exclusive: Shell declares force majeure to clients who buy Qatari LNG, sources say|date=2026-03-11|website=[[Reuters]]|language=en|access-date=2026-03-11}}</ref>
Die ekonomie van Iran, reeds in krimp onder sanksies, het verder skade aan infrastruktuur en inkomsteverliese ervaar.<ref>{{cite web|url=https://www.lombardodier.com/insights/2026/march/us-israel-iran-conflict-macroeconomic-and-investment-scenarios.html|title=US-Israel-Iran conflict: macroeconomic and investment scenarios|author=Luca Bindelli|date=2 March 2026|website=Lombard Odier|access-date=2 March 2026}}</ref> Teen 6 Maart is reeds ongeveer 4 000 burgerlike geboue deur die Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle beskadig.<ref>{{Cite web |title=TRT World - Israeli-US strikes damage over 4,000 civilian buildings across Iran |url=https://www.trtworld.com/article/b504b5a0fa5d |access-date=2026-03-08 |website=www.trtworld.com |language=en}}</ref> Intelligensieverslae meen dat, ten spyte van die ekonomiese skade deur die Amerikaanse en Israeliese aanvalle, dit onwaarskynlik is dat die Irannese regime op kort termyn sal omvergewerp word, en dat dit nie die gefragmenteerde Irannese opposisie sal help om aan bewind te kom nie.<ref>{{Cite web |title=TRT World - Large-scale war 'unlikely' to topple Iran's military, clerical structure — intelligence report |url=https://www.trtworld.com/article/0662e43463f6 |access-date=2026-03-08 |website=www.trtworld.com |language=en}}</ref>
== Sien ook ==
* [[Explosive Media]]
* [[Israel-Irannese Oorlog]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Oorloë]]
kwr9poava4kw7i0r52gdhwepygnxsog
Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026
5
461123
2910919
2910742
2026-06-12T11:32:16Z
Thermofan
22693
Opdatering
2910919
wikitext
text/x-wiki
== Wat word verwag? ... ==
" Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie." (Aangehaal)
Ek verstaan nie hoe hierdie skryfkompetisie van vorige skryfkompetisies verskil nie.
Dit blyk dat beoordelaars die verloop van die wedstryd bepaal. Voorheen het dit afgehang van die aantal artikels wat met ten minste 5k grepe verbeter is.
So hoe gaan mens nou te werk. Skryf een artikel en wag vir die beoordelaars om dit eers te beoordeel. Of probeer mens om getalle artikels te verbeter ... [[Gebruiker:Odriskelmac11|Odriskelmac11]] ([[Gebruikerbespreking:Odriskelmac11|kontak]]) 12:15, 6 Mei 2026 (UTC)
:Hallo daar! Ek sal voorstel jy skep (skryf/vertaal) 2 of maksimum 3 goeie artikels met navorsing. Die reëls en riglyne is reeds bekend gemaak. Beoordelaars gaan definitief nie tel hoeveel saadjies uitgebrei kon word soos vorige jare se wedstryde nie! Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:21, 6 Mei 2026 (UTC)
::Of hou by een; dan kan jy meer aandag daaraan skenk. Die wenartikel word deur die gehalte daarvan bepaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:26, 7 Mei 2026 (UTC)
:::Die skryfkompetisie van Mei 2026, wat het toe daarvan geword...
:::Groete [[Gebruiker:Odriskelmac11|Odriskelmac11]] ([[Gebruikerbespreking:Odriskelmac11|kontak]]) 05:04, 9 Junie 2026 (UTC)
::::Hi my vriend, daar was in totaal 6 inskrywings teen sluitingstyd. Die wedstryd word tans nog beoordeel en die uitslag sal binnekort bekend gemaak word.
::::Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:48, 9 Junie 2026 (UTC)
::::Ons neem aan dat die beoordelaars terugvoer aan die deelnemers gaan gee oor goeie punte en punte van verbetering. As die deelnemers nie omgee nie, kan die van ons wat nie kon deelneem nie ook asseblief die voordeel van die opinie en wysheid van die geleerde beoordelaars kry? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:30, 11 Junie 2026 (UTC)
qv4ai3e4n3dnbuvtow9c243w3rahqvi
Psycho
0
461212
2910813
2902793
2026-06-11T18:33:46Z
Sobaka
328
plakaat
2910813
wikitext
text/x-wiki
{{TITELAANSIG|''Psycho''}}
{{Inligtingskas rolprent
| naam = Psycho
| beeld = Psycho (1960) theatrical poster (retouched).jpg
| regisseur = [[Alfred Hitchcock]]
| produksieleier = [[Alfred Hitchcock]]
| draaiboekskrywer = Joseph Stefano
| met = {{Plainlist|
* [[Anthony Perkins]]
* [[Vera Miles]]
* John Gavin
* [[Martin Balsam]]
* [[John McIntire]]
* [[Janet Leigh]]
}}
| kinematografie = John L. Russell
| musiek = Bernard Herrmann
| redigeerder = George Tomasini
| verspreider = Paramount Pictures
| ateljee = Shamley Productions
| vrystelling = [[16 Junie]] [[1960]]
| speeltyd = 109 min
| land = {{USA}}
| taal =
| begroting =
| bruto =
| voorafgegaan_deur =
| opgevolg_deur =
| webtuiste =
| imdb_id = 0054215
}}
'''''Psycho''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] rolprent uit [[1960]]. Die film is geregisseer deur [[Alfred Hitchcock]].<ref>[https://variety.com/1960/film/reviews/psycho-1200419814/ Film Review: ‘Psycho’]</ref><ref>[https://letterboxd.com/film/psycho/ Psycho (1960) - Alfred Hitchcock]</ref><ref>[https://mubi.com/en/ru/films/psycho PSYCHO]</ref>
== Hoofrolspelers ==
* [[Anthony Perkins]] as Norman Bates
* [[Vera Miles]] as Lila Crane
* John Gavin as Sam Loomis
* [[Martin Balsam]] as Milton Arbogast
* [[John McIntire]] as Al Chambers
* [[Janet Leigh]] as Marion Crane
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
{{Wikiquote-inlyn}}
* {{IMDb title|0054215}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse rolprente]]
76enb46vhha8p8q2cvhyvs7d174xbtq
2910814
2910813
2026-06-11T18:35:13Z
Sobaka
328
bywerk
2910814
wikitext
text/x-wiki
{{TITELAANSIG|''Psycho''}}
{{Inligtingskas rolprent
| naam = Psycho
| beeld = Psycho (1960) theatrical poster (retouched).jpg
| regisseur = [[Alfred Hitchcock]]
| produksieleier = [[Alfred Hitchcock]]
| draaiboekskrywer = Joseph Stefano
| met = {{Plainlist|
* [[Anthony Perkins]]
* [[Vera Miles]]
* John Gavin
* [[Martin Balsam]]
* [[John McIntire]]
* [[Janet Leigh]]
}}
| kinematografie = John L. Russell
| musiek = Bernard Herrmann
| redigeerder = George Tomasini
| verspreider = Paramount Pictures
| ateljee = Shamley Productions
| vrystelling = [[16 Junie]] [[1960]]
| speeltyd = 109 min
| land = {{USA}}
| taal =
| begroting =
| bruto =
| voorafgegaan_deur =
| opgevolg_deur =
| webtuiste =
| imdb_id = 0054215
}}
'''''Psycho''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] rolprent uit [[1960]]. Die film is geregisseer deur [[Alfred Hitchcock]].<ref>[https://variety.com/1960/film/reviews/psycho-1200419814/ Film Review: ‘Psycho’]</ref><ref>[https://letterboxd.com/film/psycho/ Psycho (1960) - Alfred Hitchcock]</ref><ref>[https://mubi.com/en/ru/films/psycho PSYCHO]</ref> Die draaiboek, geskryf deur Joseph Stefano, is gebaseer op die 1959-roman met dieselfde naam deur Robert Bloch. Die film het Anthony Perkins, Janet Leigh, Vera Miles, John Gavin en Martin Balsam in die hoofrolle. Die storielyn fokus op 'n ontmoeting tussen die vlugtende verduisteraar Marion Crane (Leigh), die skaam moteleienaar Norman Bates (Perkins) en sy versteurde moeder. 'n Privaatspeurder (Balsam), Marion se minnaar Sam Loomis (Gavin) en haar suster Lila (Miles) ondersoek haar verdwyning.<ref>{{Cite web|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/24944/psycho#synopsis|title=Psycho (1960) – Full Synopsis|publisher=Turner Classic Movies|access-date=16 Junie 2018|archive-date=16 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616053629/http://www.tcm.com/tcmdb/title/24944/Psycho/full-synopsis.html|url-status=dead}}</ref>
== Hoofrolspelers ==
* [[Anthony Perkins]] as Norman Bates
* [[Vera Miles]] as Lila Crane
* John Gavin as Sam Loomis
* [[Martin Balsam]] as Milton Arbogast
* [[John McIntire]] as Al Chambers
* [[Janet Leigh]] as Marion Crane
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
{{Wikiquote-inlyn}}
* {{IMDb title|0054215}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse rolprente]]
juwcb2rclzdnsg0sc8tbut648czi8ze
2910816
2910814
2026-06-11T18:37:16Z
Sobaka
328
bywerk
2910816
wikitext
text/x-wiki
{{TITELAANSIG|''Psycho''}}
{{Inligtingskas rolprent
| naam = Psycho
| beeld = Psycho (1960) theatrical poster (retouched).jpg
| regisseur = [[Alfred Hitchcock]]
| produksieleier = [[Alfred Hitchcock]]
| draaiboekskrywer = Joseph Stefano
| met = {{Plainlist|
* [[Anthony Perkins]]
* [[Vera Miles]]
* John Gavin
* [[Martin Balsam]]
* [[John McIntire]]
* [[Janet Leigh]]
}}
| kinematografie = John L. Russell
| musiek = Bernard Herrmann
| redigeerder = George Tomasini
| verspreider = Paramount Pictures
| ateljee = Shamley Productions
| vrystelling = [[16 Junie]] [[1960]]
| speeltyd = 109 min
| land = {{USA}}
| taal =
| begroting =
| bruto =
| voorafgegaan_deur =
| opgevolg_deur =
| webtuiste =
| imdb_id = 0054215
}}
'''''Psycho''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] rolprent uit [[1960]]. Die film is geregisseer deur [[Alfred Hitchcock]].<ref>[https://variety.com/1960/film/reviews/psycho-1200419814/ Film Review: ‘Psycho’]</ref><ref>[https://letterboxd.com/film/psycho/ Psycho (1960) - Alfred Hitchcock]</ref><ref>[https://mubi.com/en/ru/films/psycho PSYCHO]</ref> Die draaiboek, geskryf deur Joseph Stefano, is gebaseer op die 1959-roman met dieselfde naam deur Robert Bloch. Die film het Anthony Perkins, Janet Leigh, Vera Miles, John Gavin en Martin Balsam in die hoofrolle. Die storielyn fokus op 'n ontmoeting tussen die vlugtende verduisteraar Marion Crane (Leigh), die skaam moteleienaar Norman Bates (Perkins) en sy versteurde moeder. 'n Privaatspeurder (Balsam), Marion se minnaar Sam Loomis (Gavin) en haar suster Lila (Miles) ondersoek haar verdwyning.<ref>{{Cite web|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/24944/psycho#synopsis|title=Psycho (1960) – Full Synopsis|publisher=Turner Classic Movies|access-date=16 Junie 2018|archive-date=16 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616053629/http://www.tcm.com/tcmdb/title/24944/Psycho/full-synopsis.html|url-status=dead}}</ref>
''Psycho'' is gesien as 'n afwyking van Hitchcock se vorige film, ''North by Northwest'' (1959), aangesien dit met 'n klein begroting in swart-en-wit verfilm is deur die span van sy televisiereeks ''Alfred Hitchcock Presents''. Aanvanklik het die film kritici verdeeld gestem weens die kontroversiële onderwerp, maar gehoorbelangstelling en uitstekende loketopbrengste het 'n groot kritiese herwaardering veroorsaak. Psycho was 'n massiewe kommersiële sukses; Met 'n begroting van US$806,947 (gelykstaande aan $8.8 miljoen in 2025) het die film wêreldwyd $50 miljoen (gelykstaande aan $544 miljoen in 2025) by die loket verdien, uitgesluit die geld wat met huurfilms gemaak is. Psycho is vir vier [[Oscar]]-toekennings genomineer, insluitend Beste Regisseur vir Hitchcock en Beste Ondersteunende Aktrise vir Leigh.
== Hoofrolspelers ==
* [[Anthony Perkins]] as Norman Bates
* [[Vera Miles]] as Lila Crane
* John Gavin as Sam Loomis
* [[Martin Balsam]] as Milton Arbogast
* [[John McIntire]] as Al Chambers
* [[Janet Leigh]] as Marion Crane
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
{{Wikiquote-inlyn}}
* {{IMDb title|0054215}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse rolprente]]
nxvbglh8ps9h9s4ks84j751gwvuwq0o
2910817
2910816
2026-06-11T18:39:47Z
Sobaka
328
bywerk
2910817
wikitext
text/x-wiki
{{TITELAANSIG|''Psycho''}}
{{Inligtingskas rolprent
| naam = Psycho
| beeld = Psycho (1960) theatrical poster (retouched).jpg
| regisseur = [[Alfred Hitchcock]]
| produksieleier = [[Alfred Hitchcock]]
| draaiboekskrywer = Joseph Stefano
| met = {{Plainlist|
* [[Anthony Perkins]]
* [[Vera Miles]]
* John Gavin
* [[Martin Balsam]]
* [[John McIntire]]
* [[Janet Leigh]]
}}
| kinematografie = John L. Russell
| musiek = Bernard Herrmann
| redigeerder = George Tomasini
| verspreider = Paramount Pictures
| ateljee = Shamley Productions
| vrystelling = [[16 Junie]] [[1960]]
| speeltyd = 109 min
| land = {{USA}}
| taal =
| begroting =
| bruto =
| voorafgegaan_deur =
| opgevolg_deur =
| webtuiste =
| imdb_id = 0054215
}}
'''''Psycho''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] rolprent uit [[1960]]. Die film is geregisseer deur [[Alfred Hitchcock]].<ref>[https://variety.com/1960/film/reviews/psycho-1200419814/ Film Review: ‘Psycho’]</ref><ref>[https://letterboxd.com/film/psycho/ Psycho (1960) - Alfred Hitchcock]</ref><ref>[https://mubi.com/en/ru/films/psycho PSYCHO]</ref> Die draaiboek, geskryf deur Joseph Stefano, is gebaseer op die 1959-roman met dieselfde naam deur Robert Bloch. Die film het Anthony Perkins, Janet Leigh, Vera Miles, John Gavin en Martin Balsam in die hoofrolle. Die storielyn fokus op 'n ontmoeting tussen die vlugtende verduisteraar Marion Crane (Leigh), die skaam moteleienaar Norman Bates (Perkins) en sy versteurde moeder. 'n Privaatspeurder (Balsam), Marion se minnaar Sam Loomis (Gavin) en haar suster Lila (Miles) ondersoek haar verdwyning.<ref>{{Cite web|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/24944/psycho#synopsis|title=Psycho (1960) – Full Synopsis|publisher=Turner Classic Movies|access-date=16 Junie 2018|archive-date=16 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616053629/http://www.tcm.com/tcmdb/title/24944/Psycho/full-synopsis.html|url-status=dead}}</ref>
''Psycho'' is gesien as 'n afwyking van Hitchcock se vorige film, ''North by Northwest'' (1959), aangesien dit met 'n klein begroting in swart-en-wit verfilm is deur die span van sy televisiereeks ''Alfred Hitchcock Presents''. Aanvanklik het die film kritici verdeeld gestem weens die kontroversiële onderwerp, maar gehoorbelangstelling en uitstekende loketopbrengste het 'n groot kritiese herwaardering veroorsaak. Psycho was 'n massiewe kommersiële sukses; Met 'n begroting van US$806,947 (gelykstaande aan $8.8 miljoen in 2025) het die film wêreldwyd $50 miljoen (gelykstaande aan $544 miljoen in 2025) by die loket verdien, uitgesluit die geld wat met huurfilms gemaak is. Psycho is vir vier [[Oscar]]-toekennings genomineer, insluitend Beste Regisseur vir Hitchcock en Beste Ondersteunende Aktrise vir Leigh.
''Psycho'' word nou beskou as een van Hitchcock se beste films, en is waarskynlik sy bekendste en invloedrykste werk.<ref>{{Cite web|url=https://theconversation.com/psycho-turns-60-hitchcocks-famous-fright-film-broke-all-the-rules-140175|title=Psycho turns 60 – Hitchcock's famous fright film broke all the rules|website=The Conversation|date=15 Junie 2020|access-date=22 Januarie 2021|archive-date=17 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201217142643/http://theconversation.com/psycho-turns-60-hitchcocks-famous-fright-film-broke-all-the-rules-140175|url-status=live}}</ref> Dit is deur internasionale filmkritici en geleerdes as 'n belangrike werk van rolprentkuns beskou, wat die gladde regie, gespanne atmosfeer, indrukwekkende kamerawerk, onvergeetlike musiek en ikoniese spel prys. Boonop het die storttoneel een van die bekendstes in die hele rolprentbedryf geword. Dit word beskou as "die mees ontleedde film in die lang loopbaan van die mees ondersoekte regisseur in die geskiedenis van Amerikaanse film"<ref>{{Cite book |last=Phillips |first=Kendall R. |title=Projected fears: horror films and American culture |date=2005 |publisher=Praeger |isbn=978-0-275-98353-6 |edition=1. publ |location=Westport, Conn. |pages=61}}</ref> en word dikwels onder die grootste films van alle tye gereken. Dit het 'n nuwe vlak van aanvaarbaarheid vir geweld, afwykende gedrag en seksualiteit in Amerikaanse films gestel,<ref>{{cite web|url=https://rottentomatoes.com/m/psycho/|title=''Psycho'' reviews|access-date=17 April 2010|website=[[Rotten Tomatoes]]|archive-date=23 Maart 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323005502/http://www.rottentomatoes.com/m/psycho/|url-status=live}}</ref> en word beskou as een van die vroegste voorbeelde van die ''slasher''-filmgenre. Na Hitchcock se dood in 1980 het [[Universal Pictures]] opvolgfilms vervaardig: drie opvolgfilms, 'n herverwerking, 'n televisie-gespin-off en 'n televisiereeks. In 1992 het die Biblioteek van die Kongres die film as "kultureel, histories of esteties betekenisvol" beskou en dit gekies vir bewaring in die Verenigde State se Nasionale Filmregister.<ref name=":0">{{Cite web|title=Complete National Film Registry Listing |url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|website=Library of Congress|access-date=8 Mei 2020|archive-date=31 Oktober 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161031213743/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Marx|first1=Andy|last2=Wharton|first2=Dennis|date=4 Desember 1992|title=Diverse pix mix picked|url=https://variety.com/1992/film/news/diverse-pix-mix-picked-101808/|access-date=4 Augustus 2020|work=Variety|archive-date=4 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804173846/https://variety.com/1992/film/news/diverse-pix-mix-picked-101808/|url-status=live}}</ref>
== Hoofrolspelers ==
* [[Anthony Perkins]] as Norman Bates
* [[Vera Miles]] as Lila Crane
* John Gavin as Sam Loomis
* [[Martin Balsam]] as Milton Arbogast
* [[John McIntire]] as Al Chambers
* [[Janet Leigh]] as Marion Crane
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
{{Wikiquote-inlyn}}
* {{IMDb title|0054215}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse rolprente]]
24lcekusujx68luokfiefoua25p4urj
Hoffmanndruppels
0
462490
2910854
2910616
2026-06-12T08:14:30Z
Rooiratel
90342
Beeld bygevoeg
2910854
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Friedrich Hoffmann formatiert.jpg|duimnael|Portret van Friedrich Hoffmann.]]
'''Hoffmanndruppels''' (spiritus aetheris compositus) was een van die belangrikste [[Hollandse medisyne]] in die [[Voortrekkers]] se huisapteek.
Dit het bestaan uit ‘n mengsel van [[eter]], [[alkohol]] en vlugtige olies en is gebruik by floutes, senuagtigheid, die verligting van krampe en as pynstiller. Gewoonlik is dit gedrink in ‘n glas water met ‘n 20 tot 30 van die druppels.
Hierdie geneesmiddel is in 1704 uitgevind deur Friedrich Hoffmann (*[[Halle]], Saale, [[Duitsland]], 19 Februarie 1660 - †Halle, 12 November 1742) ‘n Duitse geneesheer. Ook was hy een van die eerste dokters wat die simptome van [[blindederm]]ontsteking en [[rubella]] ([[Duitse masels]]) beskryf het.
== Bronnelys ==
* https://bcmj.org/back-page/ethermaniacs
{{Normdata}}
[[Kategorie:Geneesmiddels]]
[[Kategorie:Voortrekkers]]
f8ujbdv81a0ny99mxhp0irftmsrw4pe
Hester Rupert-kunsmuseum
0
462504
2910855
2910706
2026-06-12T08:17:25Z
Rooiratel
90342
Beeld bygevoeg
2910855
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Hester Rupert Art Museum.jpg|duimnael|Die Hester Rupert-kunsmuseum]]
Die '''Hester Rupert-kunsmuseum''' in [[Graaff-Reinet]] is gehuisves in ‘n kerkgebou wat tot gedenkwaardigheid verklaar is.
==Museum==
Die museum in Kerkstraat is in ‘n voormalige kerk wat in 1965 deur die Rembrandt-groep gekoop en tot museumgebou omskep is om die voortbestaan van die historiese en argitektoniese juweel in die hart van die dorp te bewaar. Dit is op 26 Julie 1966 geopen en dra die naam van die moeder van [[Anton Rupert]]. Suid-Afrikaanse kunstenaars het die oorspronklike 86 werke geskenk. Metterjare het dit tot 126 kunswerke deur 106 kunstenaars aangegroei. Onder andere het [[Moses Kottler]], [[Coert Steynberg]], [[Lippy Lipshitz]], [[Edoardo Villa]] en [[Gerard de Leeuw]] beeldhouwerke geskenk. Kottler se werk “Oom Fanie” en Steynberg se “Louw Wepener” is te sien. Hier is skilderye en grafiese werke van onder meer [[Maggie Laubser]], [[Erik Laubscher]], [[Irma Stern]], [[Lawrence Scully]] en Alexander en Marianne Podlashuc.
==Gebou==
Hierdie voormalige N.G. Sendingkerk dateer uit 1821 en is op vyf na die oudste bestaande kerkgebou in die land. Boonop is dit een van slegs drie voorbeelde van ‘n tipiese kruisplan-kerk in Suid-Afrika. Vier gewels versier die gebou. Dit is sedert 4 Oktober 1968 ‘n monument.
== Bronnelys ==
*https://hesterrupertartmuseum.co.za/permanent-exhibition-hester-rupert-art-museum-graaff-reinet/
*Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972
{{Normdata}}
[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Kunsmuseums en galerye van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Kunsversamelings]]
7uuprc456e9sz7vvt20wglxwd57flgd
2910856
2910855
2026-06-12T08:17:41Z
Rooiratel
90342
2910856
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Hester Rupert Art Museum.jpg|duimnael|Die Hester Rupert-kunsmuseum]]
Die '''Hester Rupert-kunsmuseum''' in [[Graaff-Reinet]] is gehuisves in ‘n kerkgebou wat tot gedenkwaardigheid verklaar is.
==Museum==
Die museum in Kerkstraat is in ‘n voormalige kerk wat in 1965 deur die Rembrandt-groep gekoop en tot museumgebou omskep is om die voortbestaan van die historiese en argitektoniese juweel in die hart van die dorp te bewaar. Dit is op 26 Julie 1966 geopen en dra die naam van die moeder van [[Anton Rupert]]. Suid-Afrikaanse kunstenaars het die oorspronklike 86 werke geskenk. Metterjare het dit tot 126 kunswerke deur 106 kunstenaars aangegroei. Onder andere het [[Moses Kottler]], [[Coert Steynberg]], [[Lippy Lipshitz]], [[Edoardo Villa]] en [[Gerard de Leeuw]] beeldhouwerke geskenk. Kottler se werk “Oom Fanie” en Steynberg se “Louw Wepener” is te sien. Hier is skilderye en grafiese werke van onder meer [[Maggie Laubser]], [[Erik Laubscher]], [[Irma Stern]], [[Lawrence Scully]] en Alexander en Marianne Podlashuc.
==Gebou==
Hierdie voormalige N.G. Sendingkerk dateer uit 1821 en is op vyf na die oudste bestaande kerkgebou in die land. Boonop is dit een van slegs drie voorbeelde van ‘n tipiese kruisplan-kerk in Suid-Afrika. Vier gewels versier die gebou. Dit is sedert 4 Oktober 1968 ‘n monument.
== Bronnelys ==
*https://hesterrupertartmuseum.co.za/permanent-exhibition-hester-rupert-art-museum-graaff-reinet/
*Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972
{{Normdata}}
[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Kunsmuseums en galerye van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Kunsversamelings]]
0zvbxxm8e6mtwt1ls8laip6w52zf0ic
Plaatjieskraal
0
462510
2910765
2910738
2026-06-11T13:19:12Z
Aliwal2012
39067
2910765
wikitext
text/x-wiki
'''Plaatjieskraal''' was ‘n vakansieoord en hengelaarsparadys aan die kus van die [[Overberg]]. Dit is in die 1980’s uitgelê, maar rondom 2010 verlaat, weens indringing deur die bewegende sandduine.
Die plek was by 34° 43′ 46″ suid, 19° 35′ 50″ oos, ongeveer 10 km suidoos van [[Pearly Beach]] en 40 km van [[Gansbaai]].
In die jare van [[apartheid]] was dit bestem as vakansieoord vir die inwoners van [[Elim]] en [[Bredasdorp]]. Tans word dit beskou as ‘n spookdorp.
==Lees ook==
*[[Kolmanskop]], 'n spookdorp in Namibië
==Bibliografie==
*https://grokipedia.com/page/plaatjieskraal
[[Kategorie: Spookdorpe]]
[[Kategorie: Nedersettings in die Wes-Kaap]]
e85p734mrd2er04hn3cml6z5ab6qusl
2910766
2910765
2026-06-11T13:22:48Z
Aliwal2012
39067
koördinate
2910766
wikitext
text/x-wiki
'''Plaatjieskraal''' was ‘n vakansieoord en hengelaarsparadys aan die kus van die [[Overberg]]. Dit is in die 1980’s uitgelê, maar rondom 2010 verlaat, weens indringing deur die bewegende [[duin|sandduine]].
Die oord was by {{koördinate|34|43|46|S|19|35|50|O}}, ongeveer 10 km suidoos van [[Pearly Beach]] en 40 km van [[Gansbaai]].
In die [[apartheid]]sjare was dit bestem as vakansieoord vir die inwoners van [[Elim]] en [[Bredasdorp]]. Tans word dit beskou as ‘n spookdorp.
==Lees ook==
*[[Kolmanskop]], 'n spookdorp in Namibië
==Bibliografie==
*https://grokipedia.com/page/plaatjieskraal
[[Kategorie:Spookdorpe]]
[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]
gai3l387w9799rkokx4kp2hg13ccoq4
2910842
2910766
2026-06-12T08:00:24Z
Rooiratel
90342
Beeld bygevoeg
2910842
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:ISS022-E-27418 - View of South Africa.jpg|duimnael|Uitsig oor Plaatjieskraal vanuit die ruimte.]]
'''Plaatjieskraal''' was ‘n vakansieoord en hengelaarsparadys aan die kus van die [[Overberg]]. Dit is in die 1980’s uitgelê, maar rondom 2010 verlaat, weens indringing deur die bewegende [[duin|sandduine]].
Die oord was by {{koördinate|34|43|46|S|19|35|50|O}}, ongeveer 10 km suidoos van [[Pearly Beach]] en 40 km van [[Gansbaai]].
In die [[apartheid]]sjare was dit bestem as vakansieoord vir die inwoners van [[Elim]] en [[Bredasdorp]]. Tans word dit beskou as ‘n spookdorp.
==Lees ook==
*[[Kolmanskop]], 'n spookdorp in Namibië
==Bibliografie==
*https://grokipedia.com/page/plaatjieskraal
[[Kategorie:Spookdorpe]]
[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]
op7aixe4z88fzftkdj97xtqkvrdae0w
2910849
2910842
2026-06-12T08:07:05Z
Rooiratel
90342
Verbeter uit enwiki
2910849
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:ISS022-E-27418 - View of South Africa.jpg|duimnael|Uitsig oor Plaatjieskraal vanuit die ruimte.]]
'''Plaatjieskraal''' is 'n [[spookdorp]] in die [[Wes-Kaap]] provinsie van [[Suid-Afrika]] geleë ongeveer 10 km suidoos van [[Pearly Beach]] en 10 km suidwes van [[Wolvengat]].
== Geskiedenis ==
Die dorp is in die 1980's gestig as 'n vakansieoord en hengelaarsparadys aan die kus van die [[Overberg]].<ref name="fb" /> In die [[apartheid]]sjare was dit bestem as vakansieoord vir die inwoners van [[Elim]] en [[Bredasdorp]].
Die dorp is omstreeks 2010 verlaat weens indringing deur die bewegende [[duin|sandduine]].<ref name="jcza" /> Tans word dit beskou as 'n spookdorp.
== Ligging ==
Die oord was by {{koördinate|34|43|46|S|19|35|50|O}}, ongeveer 10 km suidoos van [[Pearly Beach]] en 40 km van [[Gansbaai]].
==Lees ook==
*[[Kolmanskop]], 'n spookdorp in Namibië
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name="fb">{{Cite web |date=2021-02-11 |title=Exploring Plaatjieskraal Ghost Town |url=https://www.facebook.com/WolfeAndCoOfficial/posts/plaatjieskraal-was-a-small-holiday-town-on-the-east-coast-of-south-africa-it-was/1066393687193341/ |access-date=2024-07-04}}</ref>
<ref name="jcza">{{Cite web |title=Plaatjieskraal Spookdorp |url=https://www.jeepclubsa.co.za/index.php?nav=events&view=529 |access-date=2024-07-04 |website=Jeep Club}}</ref>
}}
==Bibliografie==
*https://grokipedia.com/page/plaatjieskraal
[[Kategorie:Spookdorpe]]
[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]
iipfpdw426felx8mfo8b2iqg0pgyfhl
Lotononis complanata
0
462517
2910747
2026-06-11T12:07:04Z
Oesjaar
7467
Nuwe bedreigde spesie.
2910747
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| status = EN
| status_system = iucn3.1
| name =
| image =
| taxon = Lotononis complanata
| authority = [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]], (1990)
| synonyms =
}}
'''''Lotononis complanata''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] tussen [[Saron]] en [[Wellington]] voor. Die oorblywende bevolkings het 'n [[voorkomsgebied]] van 18 km²; die spesie het reeds 50-70% van sy [[habitat]] verloor weens [[Gewas (landbou)|gewasverbouing]]. Die risiko bestaan steeds. Die spesie is deel van die [[renosterveld]] en [[fynbos]].
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=450-45 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:939860-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/74754735-5989-44ac-8cc6-50ea33f79d23 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lotononis|complanata]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
9ocxaah9019lqnkbap212zapkx304bl
Bespreking:Lotononis complanata
1
462518
2910748
2026-06-11T12:08:46Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910748
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Lessertia (plant)
0
462519
2910749
2026-06-11T12:25:31Z
Oesjaar
7467
Nuwe genus...
2910749
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image =
|image_caption =
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>(P.J.Bergius) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>T.M.Salter</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia| ]]
ah6chmc5ik5mkwi2dwz01pv1p81fs48
2910754
2910749
2026-06-11T12:29:32Z
Oesjaar
7467
/* Verwysings */ Verbeter
2910754
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image =
|image_caption =
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>(P.J.Bergius) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>T.M.Salter</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
9zn1rf1rws61eenbp4lthk3se0f64vn
2910756
2910754
2026-06-11T12:31:46Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910756
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>(P.J.Bergius) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>T.M.Salter</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
9vvef70alcege4dbrca21k4wik958jk
2910759
2910756
2026-06-11T12:34:38Z
Oesjaar
7467
/* Spesies */ Skakel
2910759
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>(P.J.Bergius) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>T.M.Salter</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
7sfjnph60ynsml51o1q08pjyraoyypw
2910760
2910759
2026-06-11T12:35:58Z
Oesjaar
7467
/* Spesies */ Skakel
2910760
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>(P.J.Bergius) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>T.M.Salter</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
ovjtwbg19qnmd56gn42mmugsxattx8w
2910761
2910760
2026-06-11T12:37:13Z
Oesjaar
7467
/* Spesies */ Skakel
2910761
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>(P.J.Bergius) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>T.M.Salter</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
lsrs0obfp26bzqyxbtkenk2qe4guy3a
2910847
2910761
2026-06-12T08:05:21Z
Oesjaar
7467
/* Spesies */ Skakel
2910847
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>(P.J.Bergius) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>T.M.Salter</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
dehxw8ppnz1784fzumoufwawni2syph
2910848
2910847
2026-06-12T08:06:17Z
Oesjaar
7467
/* Spesies */ Skakel
2910848
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>T.M.Salter</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
eqyu4t2m067ktvzldjkqlsqniuru4na
2910850
2910848
2026-06-12T08:07:11Z
Oesjaar
7467
/* Spesies */ Skakel
2910850
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>T.M.Salter</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
50unhbwoo4mkcj37cw2puavr7nrxcit
2910862
2910850
2026-06-12T08:46:02Z
Oesjaar
7467
/* Spesies */ Skakel
2910862
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
at10euqzu6citncnadv51xoflxq78vk
2910863
2910862
2026-06-12T08:47:15Z
Oesjaar
7467
/* Spesies */ Skakel
2910863
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
2ogfiim3wq6n5mybwq7gc36c4ep0gfp
2910864
2910863
2026-06-12T08:49:13Z
Oesjaar
7467
/* Spesies */ Skakel
2910864
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>Bolus</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
rchrxv8bdv28zspol9zp8ql7kp91283
2910865
2910864
2026-06-12T08:50:39Z
Oesjaar
7467
/* Spesies */ Skakel
2910865
wikitext
text/x-wiki
{{Outomatiese taksoboks
|image = Lessertia montana (6015077608).jpg
|image_caption = ''Lessertia montana''
|display_parents = 3
|taxon = Lessertia
|authority = DC., (1802)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center>
|synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small>
* ''Colutia'' <small>Medik.</small>
* ''Sulitra'' <small>Medik.</small>
* ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small>
}}
'''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]]..
== Spesies ==
Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref>
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small>
* ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small>
* ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small>
* ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small>
* ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia candida]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small>
* ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small>
* ''[[Lessertia capensis]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Druce</small>
* ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small>
* ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small>
* ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia dykei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small>
* ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small>
* ''[[Lessertia excisa]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) DC.</small>
* ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small>
* ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small>
* ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small>
* ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small>
* ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia miniata]]'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small>
* ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small>
* ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small>
* ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small>
* ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small>
* ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small>
* ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small>
* ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia stricta]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small>
* ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small>
* ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small>
* ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small>
* ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small>
* ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small>
{{div col end}}
== Verwysings ==
{{verwysings}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)| ]]
32n9pxsvrrrjzrby0t5l261g6v8l983
Sjabloon:Taksonomie/Lessertia
10
462520
2910755
2026-06-11T12:31:03Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910755
wikitext
text/x-wiki
{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=genus
|link=Lessertia (plant)|Lessertia
|parent=Astragalinae
|refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags -->
}}
romqf95mzwj0xei7yyy4q94ciq39vh0
2910860
2910755
2026-06-12T08:26:11Z
Rooiratel
90342
Bestaan reeds. Verander na aanstuurbladsy
2910860
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Sjabloon:Taksonomie/Lessertia (plant)]]
1qzonzeknjfriariwjcy4k25fnpht5w
Bespreking:Lessertia (plant)
1
462521
2910757
2026-06-11T12:32:13Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910757
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Plaatjieskraal
1
462522
2910763
2026-06-11T13:10:53Z
Aliwal2012
39067
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
2910763
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix
1
462523
2910764
2026-06-11T13:11:21Z
Aliwal2012
39067
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
2910764
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Spekulatiewe ontwerp
0
462524
2910771
2026-06-11T14:41:39Z
Sobaka
328
Begin nuwe artikel. nog besig
2910771
wikitext
text/x-wiki
'''Spekulatiewe ontwerp''' is 'n [[ontwerp]]praktyk wat gemoeid is met toekomstige ontwerpvoorstelle van 'n kritiese aard. Die term is gewild gemaak deur Anthony Dunne en Fiona Raby as 'n filiaal van kritiese ontwerp. Die doel is nie om kommersieel gedrewe ontwerpvoorstelle aan te bied nie, maar om voorstelle te ontwerp wat belangrike kwessies identifiseer en debatteer wat in die toekoms kan gebeur.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Speculative everything : design, fiction, and social dreaming|date=2013|others=Fiona Raby|isbn=978-0-262-31850-1|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=865508664}}</ref> Spekulatiewe ontwerp het te doen met toekomstige gevolge en implikasies van die verhouding tussen [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[mens]]e. Dit problematiseer hierdie verhouding deur uitdagende toekomstige ontwerpscenario's voor te stel waar tegnologie- en ontwerpimplikasies beklemtoon word.<ref name=":1">{{Cite book|last=Malpass|first=Matthew|title=Critical design in context : history, theory, and practices|date=2017|isbn=978-1-4725-7517-3|location=London|oclc=952854981}}</ref> Hierdie ontwerpvoorstelle is bedoel om debatte oor die [[toekoms]] te ontketen eerder as om produkte te bemark.<ref name=":2">{{Cite book|last1=Coulton|first1=Paul|last2=Burnett|first2=Dan|last3=Gradinar|first3=Adrian|title=DRS2016: Future-Focused Thinking |chapter=Games as Speculative Design: Allowing Players to Consider Alternate Presents and Plausible Features |date=2016-06-17 |url=https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2016/researchpapers/2 |volume=4 |doi=10.21606/drs.2016.15|isbn=9781912294046 |s2cid=53632887 }}</ref>
==Definisie==
Dunne en Raby, die navorsers wat die term spekulatiewe ontwerp geskep het, beskryf dit as:
“’n aktiwiteit waar spekulasie net so goed is soos [[kennis]], waar [[Toekomsstudies|futuristiese]] en alternatiewe scenario's idees oordra, en waar die doel is om die implikasies van “verstandlose” besluite vir die mensdom te beklemtoon.”
— Anthony Dunne en Fiona Raby
Spekulatiewe ontwerp word gebruik om vooropgestelde idees uit te daag, vrae te opper en debat uit te lok.<ref name=":4">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Hertzian tales : electronic products, aesthetic experience, and critical design|date=2005|publisher=MIT Press|isbn=0-262-04232-0|edition=[2005 ed.]|location=Cambridge, Mass.|oclc=61115612}}</ref> Dit maak die deur oop vir ontwerpers om [[Toekomsstudies|moontlike toekomste te verbeel]].
James Auger beweer dat spekulatiewe ontwerp "ingeligte, [[Hipotese|hipotetiese]] ekstrapolasies van 'n opkomende [[tegnologie]] se ontwikkeling kombineer met 'n diepgaande oorweging van die [[Kultuur|kulturele landskap]] waarin dit ontplooi kan word, om te spekuleer oor toekomstige produkte, stelsels en dienste".<ref name=":3">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2013-03-01|title=Speculative design: crafting the speculation|url=https://doi.org/10.1080/14626268.2013.767276|journal=Digital Creativity|volume=24|issue=1|pages=11–35|doi=10.1080/14626268.2013.767276|s2cid=8044296 |issn=1462-6268|url-access=subscription}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers ontwikkel alternatiewe hede om te vra hoekom dinge is soos hulle is, sodat hulle die toekoms kan projekteer. James Auger verduidelik dat hierdie alternatiewe hede radikale ingrypings kan maak in die huidige praktyke en ontwikkelende tegnologieë<ref name=":3"/> deur verskillende ideologieë en praktyke toe te pas.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp beklemtoon die "[[Filosofie|filosofiese]] ondersoek na tegnologiese toepassing"; dit is geneig om die bespreking oor tegnologie verder as die kundiges na 'n breë bevolking van die gehoor te neem.<ref name=":3" /> Die gevolglike artefakte lyk dikwels subversief en oneerbiedig van aard; hulle lyk anders vir die publiek, en dit is die sleutel agter die aanvang van besprekings en die stimulering van vrae.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp kan onderskei word van ontwerp wat binne kommersiële grense opereer waar die doel van ontwerp winsgewendheid is. Spekulatiewe ontwerp is 'n verkennende ontwerpgenre en 'n Navorsing deur Ontwerp (N&O) benadering.<ref>{{Cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Research in art and design|date=1993|publisher=Royal College of Art|others=Royal College of Art|isbn=1-874175-55-1|location=London|oclc=48866129}}</ref>
==Oorsprong en vroeë pogings==
Anti-ontwerp en Italiaanse radikale ontwerp kan as voorouers van spekulatiewe ontwerp beskou word.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die formaat van spekulatiewe ontwerp soos ons dit vandag ken, is egter afgelei van die kritiese ontwerppraktyk. Beide is verbind en gebruik soortgelyke benaderings. Dunne en Raby het kritiese ontwerp beskryf as 'n praktyk wat "spekulatiewe ontwerpvoorstelle gebruik om eng aannames, vooropgestelde idees en gegewens oor die rol wat produkte in die alledaagse lewe speel, uit te daag". Kritiese ontwerp is 'n vorm van ontwerp wat ontwerpinstrumente en -prosesse gebruik, nie om 'n probleem op te los nie, maar om die grense en parameters van 'n probleem vanuit 'n kritiese oogpunt te heroorweeg. Dunne en Raby het die term verder verduidelik in hul boek ''Design Noir: The Secret Life of Electronic Objects'', as "In plaas daarvan om te dink aan voorkoms, gebruikersvriendelikheid of korporatiewe identiteit, kan industriële ontwerpers ontwerpvoorstelle ontwikkel wat konvensionele waardes uitdaag".
Die verhouding tussen spekulatiewe ontwerp en kritiese ontwerp kan gesien word uit Matt Malpass se identifisering van die huidige kontemporêre ontwerppraktyke in drie klassifikasies; die eerste is assosiatiewe ontwerp, die tweede is spekulatiewe ontwerp, en die derde is kritiese ontwerp.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp is 'n vorm van kritiese ontwerp wat gemoeid is met toekomstige voorstelle. Dit ondersoek toekomstige scenario's om die vraag van "wat as?" te vra.
Sommige pogings van die Italiaanse radikale ontwerp kan as spekulatiewe ontwerp beskou word. Ettore Sottsass het byvoorbeeld in 1973 aan "Die planeet as 'n fees" gewerk.<ref>{{Cite journal|last=Ettore Sottsass|first=Jr.|date=1973|title=The Planet as a Festival|url=https://www.jstor.org/stable/4090787|journal=Design Quarterly|issue=89|pages=7–16|doi=10.2307/4090787|jstor=4090787 |issn=0011-9415|url-access=subscription}}</ref> Spekulatiewe ontwerp is geïnspireer deur die houding en posisie van die Italiaanse radikale ontwerp,<ref name=":0" /> maar boots nie noodwendig die formaat en motiverings daarvan na nie.<ref name=":0" />
==Motivering==
Spekulatiewe ontwerp poog om [[kapitalisme|kapitalisties]]-gedrewe ontwerprigtings te trotseer en hul negatiewe impak op ontwerppraktyk te vertoon. Dunne en Raby merk op dat hiperkommersialisering van ontwerp gedurende die 1980's hierdie praktyk gedryf het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ontwerpers het gesukkel om 'n sosiale model te vind om mee buite die kapitalistiese ekonomie te pas. Na die finansiële ineenstorting van 2008 is die belangstelling om ander alternatiewe vir die huidige ontwerpmodelle te vind egter aangewakker. In hierdie sin is die rol van ontwerp om 'n katalisator te wees in die vervaardiging van alternatiewe visies eerder as om die bron van visie self te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Jakobsone|first=Liene|date=2017-07-28|title=Critical design as approach to next thinking|journal=The Design Journal|volume=20|issue=sup1|pages=S4253–S4262|doi=10.1080/14606925.2017.1352923|issn=1460-6925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mazé|first1=Ramia|last2=Redström|first2=Johan|date=2009|title=Difficult Forms: Critical practices of design and research|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:ri:diva-23540|journal=Research Design Journal|volume=1|pages=28–39}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers se motivering is om 'n standpunt of houding teenoor die huidige ontwerppraktyk in te neem en alternatiewe voor te stel.<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite book|last=Tharp|first=Bruce M.|title=Discursive design : critical, speculative, and alternative things|date=2018|others=Stephanie Tharp|isbn=978-0-262-03898-0|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=1029073813}}</ref> Ontwerpers kan verskillende standpunte hê oor hoe hulle 'n ontwerpidee of fokuspunt sou aanbied. Bruce en Stephanie Tharp identifiseer die verskillende posisies wat ontwerpers teenoor hul projekte kan inneem; dit kan wees: verklarend, suggestief, nuuskierig, fasiliterend en ontwrigtend.<ref name=":7" />
Auger brei hierdie bespreking uit deur te verduidelik wat spekulatiewe ontwerp behoort te doen deur aspekte daarvoor te noem:
#"Rangskik opkomende (nog nie beskikbare) tegnologiese 'elemente' om toekomstige produkte en artefakte te hipoteseer, of
#pas alternatiewe planne, motiverings of ideologieë toe op diegene wat tans tegnologiese ontwikkeling dryf om nuwe rangskikkings van bestaande elemente te fasiliteer, en
#ontwikkel nuwe perspektiewe op groot stelsels."<ref name=":8">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2014|title=Why Heart Attacks Could Be a Thing of the Past|url=https://tijdschriftkunstlicht.nl/35-speculari-why-heart-attacks-could-be-a-thing-of-the-past-james-auger/|journal=Kunstlicht|volume=35 SPECULARI|pages=37–59}}</ref>
Met die oog op:
#" Om te vra ‘wat is 'n beter toekoms (of hede)?’
# Om 'n beter begrip te genereer van die potensiële implikasies van 'n spesifieke (ontwrigtende) tegnologie in verskeie kontekste en op verskeie skale – met 'n besondere fokus op die alledaagse lewe.
# Om ontwerp ‘stroomop’ te beweeg – om nie bloot tegnologie aan die einde van die tegnologiese reis te verpak nie, maar om daardie reis van sy ontstaan af te beïnvloed en te beïnvloed."<ref name=":8" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ontwerp]]
[[Kategorie:Toekomsstudies]]
9qonkp4nec2i0v9tuainfkyhv9pjaav
2910772
2910771
2026-06-11T14:43:04Z
Sobaka
328
Illustrasie
2910772
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Spekulatiewe ontwerp.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van spekulatiewe ontwerp.]]
'''Spekulatiewe ontwerp''' is 'n [[ontwerp]]praktyk wat gemoeid is met toekomstige ontwerpvoorstelle van 'n kritiese aard. Die term is gewild gemaak deur Anthony Dunne en Fiona Raby as 'n filiaal van kritiese ontwerp. Die doel is nie om kommersieel gedrewe ontwerpvoorstelle aan te bied nie, maar om voorstelle te ontwerp wat belangrike kwessies identifiseer en debatteer wat in die toekoms kan gebeur.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Speculative everything : design, fiction, and social dreaming|date=2013|others=Fiona Raby|isbn=978-0-262-31850-1|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=865508664}}</ref> Spekulatiewe ontwerp het te doen met toekomstige gevolge en implikasies van die verhouding tussen [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[mens]]e. Dit problematiseer hierdie verhouding deur uitdagende toekomstige ontwerpscenario's voor te stel waar tegnologie- en ontwerpimplikasies beklemtoon word.<ref name=":1">{{Cite book|last=Malpass|first=Matthew|title=Critical design in context : history, theory, and practices|date=2017|isbn=978-1-4725-7517-3|location=London|oclc=952854981}}</ref> Hierdie ontwerpvoorstelle is bedoel om debatte oor die [[toekoms]] te ontketen eerder as om produkte te bemark.<ref name=":2">{{Cite book|last1=Coulton|first1=Paul|last2=Burnett|first2=Dan|last3=Gradinar|first3=Adrian|title=DRS2016: Future-Focused Thinking |chapter=Games as Speculative Design: Allowing Players to Consider Alternate Presents and Plausible Features |date=2016-06-17 |url=https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2016/researchpapers/2 |volume=4 |doi=10.21606/drs.2016.15|isbn=9781912294046 |s2cid=53632887 }}</ref>
==Definisie==
Dunne en Raby, die navorsers wat die term spekulatiewe ontwerp geskep het, beskryf dit as:
“’n aktiwiteit waar spekulasie net so goed is soos [[kennis]], waar [[Toekomsstudies|futuristiese]] en alternatiewe scenario's idees oordra, en waar die doel is om die implikasies van “verstandlose” besluite vir die mensdom te beklemtoon.”
— Anthony Dunne en Fiona Raby
Spekulatiewe ontwerp word gebruik om vooropgestelde idees uit te daag, vrae te opper en debat uit te lok.<ref name=":4">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Hertzian tales : electronic products, aesthetic experience, and critical design|date=2005|publisher=MIT Press|isbn=0-262-04232-0|edition=[2005 ed.]|location=Cambridge, Mass.|oclc=61115612}}</ref> Dit maak die deur oop vir ontwerpers om [[Toekomsstudies|moontlike toekomste te verbeel]].
James Auger beweer dat spekulatiewe ontwerp "ingeligte, [[Hipotese|hipotetiese]] ekstrapolasies van 'n opkomende [[tegnologie]] se ontwikkeling kombineer met 'n diepgaande oorweging van die [[Kultuur|kulturele landskap]] waarin dit ontplooi kan word, om te spekuleer oor toekomstige produkte, stelsels en dienste".<ref name=":3">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2013-03-01|title=Speculative design: crafting the speculation|url=https://doi.org/10.1080/14626268.2013.767276|journal=Digital Creativity|volume=24|issue=1|pages=11–35|doi=10.1080/14626268.2013.767276|s2cid=8044296 |issn=1462-6268|url-access=subscription}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers ontwikkel alternatiewe hede om te vra hoekom dinge is soos hulle is, sodat hulle die toekoms kan projekteer. James Auger verduidelik dat hierdie alternatiewe hede radikale ingrypings kan maak in die huidige praktyke en ontwikkelende tegnologieë<ref name=":3"/> deur verskillende ideologieë en praktyke toe te pas.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp beklemtoon die "[[Filosofie|filosofiese]] ondersoek na tegnologiese toepassing"; dit is geneig om die bespreking oor tegnologie verder as die kundiges na 'n breë bevolking van die gehoor te neem.<ref name=":3" /> Die gevolglike artefakte lyk dikwels subversief en oneerbiedig van aard; hulle lyk anders vir die publiek, en dit is die sleutel agter die aanvang van besprekings en die stimulering van vrae.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp kan onderskei word van ontwerp wat binne kommersiële grense opereer waar die doel van ontwerp winsgewendheid is. Spekulatiewe ontwerp is 'n verkennende ontwerpgenre en 'n Navorsing deur Ontwerp (N&O) benadering.<ref>{{Cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Research in art and design|date=1993|publisher=Royal College of Art|others=Royal College of Art|isbn=1-874175-55-1|location=London|oclc=48866129}}</ref>
==Oorsprong en vroeë pogings==
Anti-ontwerp en Italiaanse radikale ontwerp kan as voorouers van spekulatiewe ontwerp beskou word.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die formaat van spekulatiewe ontwerp soos ons dit vandag ken, is egter afgelei van die kritiese ontwerppraktyk. Beide is verbind en gebruik soortgelyke benaderings. Dunne en Raby het kritiese ontwerp beskryf as 'n praktyk wat "spekulatiewe ontwerpvoorstelle gebruik om eng aannames, vooropgestelde idees en gegewens oor die rol wat produkte in die alledaagse lewe speel, uit te daag". Kritiese ontwerp is 'n vorm van ontwerp wat ontwerpinstrumente en -prosesse gebruik, nie om 'n probleem op te los nie, maar om die grense en parameters van 'n probleem vanuit 'n kritiese oogpunt te heroorweeg. Dunne en Raby het die term verder verduidelik in hul boek ''Design Noir: The Secret Life of Electronic Objects'', as "In plaas daarvan om te dink aan voorkoms, gebruikersvriendelikheid of korporatiewe identiteit, kan industriële ontwerpers ontwerpvoorstelle ontwikkel wat konvensionele waardes uitdaag".
Die verhouding tussen spekulatiewe ontwerp en kritiese ontwerp kan gesien word uit Matt Malpass se identifisering van die huidige kontemporêre ontwerppraktyke in drie klassifikasies; die eerste is assosiatiewe ontwerp, die tweede is spekulatiewe ontwerp, en die derde is kritiese ontwerp.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp is 'n vorm van kritiese ontwerp wat gemoeid is met toekomstige voorstelle. Dit ondersoek toekomstige scenario's om die vraag van "wat as?" te vra.
Sommige pogings van die Italiaanse radikale ontwerp kan as spekulatiewe ontwerp beskou word. Ettore Sottsass het byvoorbeeld in 1973 aan "Die planeet as 'n fees" gewerk.<ref>{{Cite journal|last=Ettore Sottsass|first=Jr.|date=1973|title=The Planet as a Festival|url=https://www.jstor.org/stable/4090787|journal=Design Quarterly|issue=89|pages=7–16|doi=10.2307/4090787|jstor=4090787 |issn=0011-9415|url-access=subscription}}</ref> Spekulatiewe ontwerp is geïnspireer deur die houding en posisie van die Italiaanse radikale ontwerp,<ref name=":0" /> maar boots nie noodwendig die formaat en motiverings daarvan na nie.<ref name=":0" />
==Motivering==
Spekulatiewe ontwerp poog om [[kapitalisme|kapitalisties]]-gedrewe ontwerprigtings te trotseer en hul negatiewe impak op ontwerppraktyk te vertoon. Dunne en Raby merk op dat hiperkommersialisering van ontwerp gedurende die 1980's hierdie praktyk gedryf het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ontwerpers het gesukkel om 'n sosiale model te vind om mee buite die kapitalistiese ekonomie te pas. Na die finansiële ineenstorting van 2008 is die belangstelling om ander alternatiewe vir die huidige ontwerpmodelle te vind egter aangewakker. In hierdie sin is die rol van ontwerp om 'n katalisator te wees in die vervaardiging van alternatiewe visies eerder as om die bron van visie self te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Jakobsone|first=Liene|date=2017-07-28|title=Critical design as approach to next thinking|journal=The Design Journal|volume=20|issue=sup1|pages=S4253–S4262|doi=10.1080/14606925.2017.1352923|issn=1460-6925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mazé|first1=Ramia|last2=Redström|first2=Johan|date=2009|title=Difficult Forms: Critical practices of design and research|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:ri:diva-23540|journal=Research Design Journal|volume=1|pages=28–39}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers se motivering is om 'n standpunt of houding teenoor die huidige ontwerppraktyk in te neem en alternatiewe voor te stel.<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite book|last=Tharp|first=Bruce M.|title=Discursive design : critical, speculative, and alternative things|date=2018|others=Stephanie Tharp|isbn=978-0-262-03898-0|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=1029073813}}</ref> Ontwerpers kan verskillende standpunte hê oor hoe hulle 'n ontwerpidee of fokuspunt sou aanbied. Bruce en Stephanie Tharp identifiseer die verskillende posisies wat ontwerpers teenoor hul projekte kan inneem; dit kan wees: verklarend, suggestief, nuuskierig, fasiliterend en ontwrigtend.<ref name=":7" />
Auger brei hierdie bespreking uit deur te verduidelik wat spekulatiewe ontwerp behoort te doen deur aspekte daarvoor te noem:
#"Rangskik opkomende (nog nie beskikbare) tegnologiese 'elemente' om toekomstige produkte en artefakte te hipoteseer, of
#pas alternatiewe planne, motiverings of ideologieë toe op diegene wat tans tegnologiese ontwikkeling dryf om nuwe rangskikkings van bestaande elemente te fasiliteer, en
#ontwikkel nuwe perspektiewe op groot stelsels."<ref name=":8">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2014|title=Why Heart Attacks Could Be a Thing of the Past|url=https://tijdschriftkunstlicht.nl/35-speculari-why-heart-attacks-could-be-a-thing-of-the-past-james-auger/|journal=Kunstlicht|volume=35 SPECULARI|pages=37–59}}</ref>
Met die oog op:
#" Om te vra ‘wat is 'n beter toekoms (of hede)?’
# Om 'n beter begrip te genereer van die potensiële implikasies van 'n spesifieke (ontwrigtende) tegnologie in verskeie kontekste en op verskeie skale – met 'n besondere fokus op die alledaagse lewe.
# Om ontwerp ‘stroomop’ te beweeg – om nie bloot tegnologie aan die einde van die tegnologiese reis te verpak nie, maar om daardie reis van sy ontstaan af te beïnvloed en te beïnvloed."<ref name=":8" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ontwerp]]
[[Kategorie:Toekomsstudies]]
evv58lt3j68l05h6kld8o3r2w3z3d67
2910775
2910772
2026-06-11T15:35:21Z
Sobaka
328
bywerk
2910775
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Spekulatiewe ontwerp.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van spekulatiewe ontwerp.]]
'''Spekulatiewe ontwerp''' is 'n [[ontwerp]]praktyk wat gemoeid is met toekomstige ontwerpvoorstelle van 'n kritiese aard. Die term is gewild gemaak deur Anthony Dunne en Fiona Raby as 'n filiaal van kritiese ontwerp. Die doel is nie om kommersieel gedrewe ontwerpvoorstelle aan te bied nie, maar om voorstelle te ontwerp wat belangrike kwessies identifiseer en debatteer wat in die toekoms kan gebeur.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Speculative everything : design, fiction, and social dreaming|date=2013|others=Fiona Raby|isbn=978-0-262-31850-1|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=865508664}}</ref> Spekulatiewe ontwerp het te doen met toekomstige gevolge en implikasies van die verhouding tussen [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[mens]]e. Dit problematiseer hierdie verhouding deur uitdagende toekomstige ontwerpscenario's voor te stel waar tegnologie- en ontwerpimplikasies beklemtoon word.<ref name=":1">{{Cite book|last=Malpass|first=Matthew|title=Critical design in context : history, theory, and practices|date=2017|isbn=978-1-4725-7517-3|location=London|oclc=952854981}}</ref> Hierdie ontwerpvoorstelle is bedoel om debatte oor die [[toekoms]] te ontketen eerder as om produkte te bemark.<ref name=":2">{{Cite book|last1=Coulton|first1=Paul|last2=Burnett|first2=Dan|last3=Gradinar|first3=Adrian|title=DRS2016: Future-Focused Thinking |chapter=Games as Speculative Design: Allowing Players to Consider Alternate Presents and Plausible Features |date=2016-06-17 |url=https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2016/researchpapers/2 |volume=4 |doi=10.21606/drs.2016.15|isbn=9781912294046 |s2cid=53632887 }}</ref>
==Definisie==
Dunne en Raby, die navorsers wat die term spekulatiewe ontwerp geskep het, beskryf dit as:
“’n aktiwiteit waar spekulasie net so goed is soos [[kennis]], waar [[Toekomsstudies|futuristiese]] en alternatiewe scenario's idees oordra, en waar die doel is om die implikasies van “verstandlose” besluite vir die mensdom te beklemtoon.”
— Anthony Dunne en Fiona Raby
Spekulatiewe ontwerp word gebruik om vooropgestelde idees uit te daag, vrae te opper en debat uit te lok.<ref name=":4">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Hertzian tales : electronic products, aesthetic experience, and critical design|date=2005|publisher=MIT Press|isbn=0-262-04232-0|edition=[2005 ed.]|location=Cambridge, Mass.|oclc=61115612}}</ref> Dit maak die deur oop vir ontwerpers om [[Toekomsstudies|moontlike toekomste te verbeel]].
James Auger beweer dat spekulatiewe ontwerp "ingeligte, [[Hipotese|hipotetiese]] ekstrapolasies van 'n opkomende [[tegnologie]] se ontwikkeling kombineer met 'n diepgaande oorweging van die [[Kultuur|kulturele landskap]] waarin dit ontplooi kan word, om te spekuleer oor toekomstige produkte, stelsels en dienste".<ref name=":3">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2013-03-01|title=Speculative design: crafting the speculation|url=https://doi.org/10.1080/14626268.2013.767276|journal=Digital Creativity|volume=24|issue=1|pages=11–35|doi=10.1080/14626268.2013.767276|s2cid=8044296 |issn=1462-6268|url-access=subscription}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers ontwikkel alternatiewe hede om te vra hoekom dinge is soos hulle is, sodat hulle die toekoms kan projekteer. James Auger verduidelik dat hierdie alternatiewe hede radikale ingrypings kan maak in die huidige praktyke en ontwikkelende tegnologieë<ref name=":3"/> deur verskillende ideologieë en praktyke toe te pas.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp beklemtoon die "[[Filosofie|filosofiese]] ondersoek na tegnologiese toepassing"; dit is geneig om die bespreking oor tegnologie verder as die kundiges na 'n breë bevolking van die gehoor te neem.<ref name=":3" /> Die gevolglike artefakte lyk dikwels subversief en oneerbiedig van aard; hulle lyk anders vir die publiek, en dit is die sleutel agter die aanvang van besprekings en die stimulering van vrae.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp kan onderskei word van ontwerp wat binne kommersiële grense opereer waar die doel van ontwerp winsgewendheid is. Spekulatiewe ontwerp is 'n verkennende ontwerpgenre en 'n Navorsing deur Ontwerp (N&O) benadering.<ref>{{Cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Research in art and design|date=1993|publisher=Royal College of Art|others=Royal College of Art|isbn=1-874175-55-1|location=London|oclc=48866129}}</ref>
==Oorsprong en vroeë pogings==
Anti-ontwerp en Italiaanse radikale ontwerp kan as voorouers van spekulatiewe ontwerp beskou word.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die formaat van spekulatiewe ontwerp soos ons dit vandag ken, is egter afgelei van die kritiese ontwerppraktyk. Beide is verbind en gebruik soortgelyke benaderings. Dunne en Raby het kritiese ontwerp beskryf as 'n praktyk wat "spekulatiewe ontwerpvoorstelle gebruik om eng aannames, vooropgestelde idees en gegewens oor die rol wat produkte in die alledaagse lewe speel, uit te daag". Kritiese ontwerp is 'n vorm van ontwerp wat ontwerpinstrumente en -prosesse gebruik, nie om 'n probleem op te los nie, maar om die grense en parameters van 'n probleem vanuit 'n kritiese oogpunt te heroorweeg. Dunne en Raby het die term verder verduidelik in hul boek ''Design Noir: The Secret Life of Electronic Objects'', as "In plaas daarvan om te dink aan voorkoms, gebruikersvriendelikheid of korporatiewe identiteit, kan industriële ontwerpers ontwerpvoorstelle ontwikkel wat konvensionele waardes uitdaag".
Die verhouding tussen spekulatiewe ontwerp en kritiese ontwerp kan gesien word uit Matt Malpass se identifisering van die huidige kontemporêre ontwerppraktyke in drie klassifikasies; die eerste is assosiatiewe ontwerp, die tweede is spekulatiewe ontwerp, en die derde is kritiese ontwerp.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp is 'n vorm van kritiese ontwerp wat gemoeid is met toekomstige voorstelle. Dit ondersoek toekomstige scenario's om die vraag van "wat as?" te vra.
Sommige pogings van die Italiaanse radikale ontwerp kan as spekulatiewe ontwerp beskou word. Ettore Sottsass het byvoorbeeld in 1973 aan "Die planeet as 'n fees" gewerk.<ref>{{Cite journal|last=Ettore Sottsass|first=Jr.|date=1973|title=The Planet as a Festival|url=https://www.jstor.org/stable/4090787|journal=Design Quarterly|issue=89|pages=7–16|doi=10.2307/4090787|jstor=4090787 |issn=0011-9415|url-access=subscription}}</ref> Spekulatiewe ontwerp is geïnspireer deur die houding en posisie van die Italiaanse radikale ontwerp,<ref name=":0" /> maar boots nie noodwendig die formaat en motiverings daarvan na nie.<ref name=":0" />
==Motivering==
Spekulatiewe ontwerp poog om [[kapitalisme|kapitalisties]]-gedrewe ontwerprigtings te trotseer en hul negatiewe impak op ontwerppraktyk te vertoon. Dunne en Raby merk op dat hiperkommersialisering van ontwerp gedurende die 1980's hierdie praktyk gedryf het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ontwerpers het gesukkel om 'n sosiale model te vind om mee buite die kapitalistiese ekonomie te pas. Na die finansiële ineenstorting van 2008 is die belangstelling om ander alternatiewe vir die huidige ontwerpmodelle te vind egter aangewakker. In hierdie sin is die rol van ontwerp om 'n katalisator te wees in die vervaardiging van alternatiewe visies eerder as om die bron van visie self te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Jakobsone|first=Liene|date=2017-07-28|title=Critical design as approach to next thinking|journal=The Design Journal|volume=20|issue=sup1|pages=S4253–S4262|doi=10.1080/14606925.2017.1352923|issn=1460-6925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mazé|first1=Ramia|last2=Redström|first2=Johan|date=2009|title=Difficult Forms: Critical practices of design and research|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:ri:diva-23540|journal=Research Design Journal|volume=1|pages=28–39}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers se motivering is om 'n standpunt of houding teenoor die huidige ontwerppraktyk in te neem en alternatiewe voor te stel.<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite book|last=Tharp|first=Bruce M.|title=Discursive design : critical, speculative, and alternative things|date=2018|others=Stephanie Tharp|isbn=978-0-262-03898-0|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=1029073813}}</ref> Ontwerpers kan verskillende standpunte hê oor hoe hulle 'n ontwerpidee of fokuspunt sou aanbied. Bruce en Stephanie Tharp identifiseer die verskillende posisies wat ontwerpers teenoor hul projekte kan inneem; dit kan wees: verklarend, suggestief, nuuskierig, fasiliterend en ontwrigtend.<ref name=":7" />
Auger brei hierdie bespreking uit deur te verduidelik wat spekulatiewe ontwerp behoort te doen deur aspekte daarvoor te noem:
#"Rangskik opkomende (nog nie beskikbare) tegnologiese 'elemente' om toekomstige produkte en artefakte te hipoteseer, of
#pas alternatiewe planne, motiverings of ideologieë toe op diegene wat tans tegnologiese ontwikkeling dryf om nuwe rangskikkings van bestaande elemente te fasiliteer, en
#ontwikkel nuwe perspektiewe op groot stelsels."<ref name=":8">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2014|title=Why Heart Attacks Could Be a Thing of the Past|url=https://tijdschriftkunstlicht.nl/35-speculari-why-heart-attacks-could-be-a-thing-of-the-past-james-auger/|journal=Kunstlicht|volume=35 SPECULARI|pages=37–59}}</ref>
Met die oog op:
#" Om te vra ‘wat is 'n beter toekoms (of hede)?’
# Om 'n beter begrip te genereer van die potensiële implikasies van 'n spesifieke (ontwrigtende) tegnologie in verskeie kontekste en op verskeie skale – met 'n besondere fokus op die alledaagse lewe.
# Om ontwerp ‘stroomop’ te beweeg – om nie bloot tegnologie aan die einde van die tegnologiese reis te verpak nie, maar om daardie reis van sy ontstaan af te beïnvloed en te beïnvloed."<ref name=":8" />
==In teorie==
Spekulatiewe ontwerp steun op spekulasie en voorstelle; die waarde daarvan kom van spekulasie oor toekomstige scenario's waar ontwerp in 'n spesifieke konteks gebruik word om 'n idee of 'n debat te vertoon.<ref name=":1" /> Die belangrikste doel van spekulatiewe ontwerp is om verandering te bewerkstellig eerder as om by die status quo te konformeer. Volgens Johannessen, Keitsch en Pettersen kan die veranderingsaspekte in drie elemente verdeel word:
*Politieke en sosiale verandering,
*Produkwaarde en gebruikerservaringverandering
*[[Estetika]]<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Johannessen |first1=Leon Karlsen |last2=Keitsch |first2=Martina Maria |last3=Pettersen |first3=Ida Nilstad |date=Julie 2019 |title=Speculative and Critical Design — Features, Methods, and Practices |url=https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-international-conference-on-engineering-design/article/speculative-and-critical-design-features-methods-and-practices/4733BA2190580053A945BAFFF3C3495C |journal=Proceedings of the Design Society: International Conference on Engineering Design |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1623–1632 |doi=10.1017/dsi.2019.168 |issn=2220-4342 |s2cid=201145881 |hdl-access=free |hdl=11250/2638109}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers stel nie voor wat 'n verkieslike toekoms is nie; hulle laat die samelewing besluit wat 'n verkieslike toekoms vir hulle is, terwyl regstellende ontwerp, regering en nywerhede eintlik oor hul verkieslike toekoms besluit en dit skep.<ref name=":0" /> Dit moedig die gehoor aan om hul verkieslike toekoms voor te stel wat geen direkte relevansie het met vandag se perspektief van hoe die toekoms behoort te wees nie, en dit verhoog die bewustheid van die samelewing oor hoe hulle hul keuses vir die toekoms kan beïnvloed;<ref name=":6" /> die logika van die 'wette' van die toekoms impliseer dat as ons na iets streef, ons dit uiteindelik in werklikheid kan omskep, selfs al lyk dit nou ongelooflik.<ref>{{Cite journal|last=Voros|first=Joseph|date=2001|title=A Primer on Futures Studies, Foresight and the Use of Scenarios|url=https://www.downloadmaghaleh.com/wp-content/uploads/edd/maghaleh/1398/13260.pdf|journal=Prospect: The Foresight Bulletin|issue=6}}</ref>
Spekulatiewe ontwerp ontketen die debat oor die aksies wat ons vandag (in die hede) neem wat toekomstige gebeure bou. Dit moedig gebruikers aan om die verandering van vandag te wees. Dit bevraagteken tegnologie in vroeë stadiums; dit is gemoeid met die domestisering van tegnologie en stroomop-betrokkenheid. Dit stel maatskaplike en etiese implikasies om hulle te ondervra. Dit bevraagteken die rol van industriële en produkontwerp in die lewering van nuwe wetenskap en tegnologie.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp as 'n filiaal van kritiese ontwerp is gebou op die fundamentele [[Frankfurt-skool]] van kritiek. Daarom is [[kritiese denke]] 'n noodsaaklike aspek van spekulatiewe ontwerp.<ref name=":9">{{Cite book|last=Mitrovic|first=Ivica|date=2015|title=Introduction to Speculative Design Practice – Eutropia, a Case Study|url=https://www.researchgate.net/publication/276917770 |editor=Ivica Mitrovic |editor2=Marko Golub |editor3=Oleg Šuran |publisher=Croatian Designers Association, Arts Academy / University of Split|edition=1.0 |isbn=978-953-6778-10-2}}</ref> Die kritiek van norme, waardes en waarom ons ontwerp, is wat spekulatiewe ontwerpers motiveer.
Ontwerp is van nature 'n toekomsgerigte praktyk.<ref>{{Cite book|last=Lindley|first=Joseph|title=11th EAD Conference Proceedings: The Value of Design Research |chapter=A Pragmatics Framework for Design Fiction |date=2016-07-05 |chapter-url=http://ead.yasar.edu.tr/sites/default/files/EAD11_Lindley_Pragmatics%20Framework.pdf |publisher=Sheffield Hallam University|doi=10.7190/ead/2015/69|doi-broken-date=23 Februarie 2026 |isbn=978-1-84387-393-8|s2cid=146901197 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Simon|first=Herbert A.|title=The sciences of the artificial|date=1969|publisher=[M.I.T. Press]|isbn=0-262-19051-6|location=[Cambridge]|oclc=4087}}</ref> Die probleem lê egter daarin dat die oorgrote meerderheid ontwerpers geneig is om by tegnologiese vooruitgang te bly sonder om dit te bevraagteken of die implikasies van sulke tegnologie te bevraagteken.<ref name=":6" /> 'n Voorbeeld hiervan is die wydverspreide aanvaarding van [[sosiale media]] en hoe dit die samelewing beïnvloed het (byvoorbeeld die sosiale dilemma).
Ontwerpers probeer in hierdie geval nie die toekoms verander nie, maar pas eerder hul ontwerp aan by wat hulle as 'n waarskynlike toekoms kan sien. In hierdie sin sien hulle dit as iets wat hulle nie kan verander nie. In hierdie konteks poog spekulatiewe ontwerp om verandering te beïnvloed deur vrae te opper en debatte uit te lok deur ontwerpte voorwerpe te implementeer. Spekulatiewe ontwerp gebruik voorwerpe of prototipes wat implisiete betekenisse oor komplekse sosiale en tegnologiese kwessies impliseer.
Om die verskille tussen bevestigende ontwerp en spekulatiewe ontwerp uit te lig, het Dunne en Raby die A/B-manifes bekendgestel om hul betekenisse te kontrasteer en uit te lig wat dit beteken om krities of spekulatief in ontwerp te wees.<ref name=":0" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ontwerp]]
[[Kategorie:Toekomsstudies]]
ia17f0w3ps44brpuk874lb84lqehq0k
2910776
2910775
2026-06-11T15:37:15Z
Sobaka
328
/* In teorie */ skakel
2910776
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Spekulatiewe ontwerp.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van spekulatiewe ontwerp.]]
'''Spekulatiewe ontwerp''' is 'n [[ontwerp]]praktyk wat gemoeid is met toekomstige ontwerpvoorstelle van 'n kritiese aard. Die term is gewild gemaak deur Anthony Dunne en Fiona Raby as 'n filiaal van kritiese ontwerp. Die doel is nie om kommersieel gedrewe ontwerpvoorstelle aan te bied nie, maar om voorstelle te ontwerp wat belangrike kwessies identifiseer en debatteer wat in die toekoms kan gebeur.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Speculative everything : design, fiction, and social dreaming|date=2013|others=Fiona Raby|isbn=978-0-262-31850-1|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=865508664}}</ref> Spekulatiewe ontwerp het te doen met toekomstige gevolge en implikasies van die verhouding tussen [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[mens]]e. Dit problematiseer hierdie verhouding deur uitdagende toekomstige ontwerpscenario's voor te stel waar tegnologie- en ontwerpimplikasies beklemtoon word.<ref name=":1">{{Cite book|last=Malpass|first=Matthew|title=Critical design in context : history, theory, and practices|date=2017|isbn=978-1-4725-7517-3|location=London|oclc=952854981}}</ref> Hierdie ontwerpvoorstelle is bedoel om debatte oor die [[toekoms]] te ontketen eerder as om produkte te bemark.<ref name=":2">{{Cite book|last1=Coulton|first1=Paul|last2=Burnett|first2=Dan|last3=Gradinar|first3=Adrian|title=DRS2016: Future-Focused Thinking |chapter=Games as Speculative Design: Allowing Players to Consider Alternate Presents and Plausible Features |date=2016-06-17 |url=https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2016/researchpapers/2 |volume=4 |doi=10.21606/drs.2016.15|isbn=9781912294046 |s2cid=53632887 }}</ref>
==Definisie==
Dunne en Raby, die navorsers wat die term spekulatiewe ontwerp geskep het, beskryf dit as:
“’n aktiwiteit waar spekulasie net so goed is soos [[kennis]], waar [[Toekomsstudies|futuristiese]] en alternatiewe scenario's idees oordra, en waar die doel is om die implikasies van “verstandlose” besluite vir die mensdom te beklemtoon.”
— Anthony Dunne en Fiona Raby
Spekulatiewe ontwerp word gebruik om vooropgestelde idees uit te daag, vrae te opper en debat uit te lok.<ref name=":4">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Hertzian tales : electronic products, aesthetic experience, and critical design|date=2005|publisher=MIT Press|isbn=0-262-04232-0|edition=[2005 ed.]|location=Cambridge, Mass.|oclc=61115612}}</ref> Dit maak die deur oop vir ontwerpers om [[Toekomsstudies|moontlike toekomste te verbeel]].
James Auger beweer dat spekulatiewe ontwerp "ingeligte, [[Hipotese|hipotetiese]] ekstrapolasies van 'n opkomende [[tegnologie]] se ontwikkeling kombineer met 'n diepgaande oorweging van die [[Kultuur|kulturele landskap]] waarin dit ontplooi kan word, om te spekuleer oor toekomstige produkte, stelsels en dienste".<ref name=":3">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2013-03-01|title=Speculative design: crafting the speculation|url=https://doi.org/10.1080/14626268.2013.767276|journal=Digital Creativity|volume=24|issue=1|pages=11–35|doi=10.1080/14626268.2013.767276|s2cid=8044296 |issn=1462-6268|url-access=subscription}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers ontwikkel alternatiewe hede om te vra hoekom dinge is soos hulle is, sodat hulle die toekoms kan projekteer. James Auger verduidelik dat hierdie alternatiewe hede radikale ingrypings kan maak in die huidige praktyke en ontwikkelende tegnologieë<ref name=":3"/> deur verskillende ideologieë en praktyke toe te pas.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp beklemtoon die "[[Filosofie|filosofiese]] ondersoek na tegnologiese toepassing"; dit is geneig om die bespreking oor tegnologie verder as die kundiges na 'n breë bevolking van die gehoor te neem.<ref name=":3" /> Die gevolglike artefakte lyk dikwels subversief en oneerbiedig van aard; hulle lyk anders vir die publiek, en dit is die sleutel agter die aanvang van besprekings en die stimulering van vrae.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp kan onderskei word van ontwerp wat binne kommersiële grense opereer waar die doel van ontwerp winsgewendheid is. Spekulatiewe ontwerp is 'n verkennende ontwerpgenre en 'n Navorsing deur Ontwerp (N&O) benadering.<ref>{{Cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Research in art and design|date=1993|publisher=Royal College of Art|others=Royal College of Art|isbn=1-874175-55-1|location=London|oclc=48866129}}</ref>
==Oorsprong en vroeë pogings==
Anti-ontwerp en Italiaanse radikale ontwerp kan as voorouers van spekulatiewe ontwerp beskou word.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die formaat van spekulatiewe ontwerp soos ons dit vandag ken, is egter afgelei van die kritiese ontwerppraktyk. Beide is verbind en gebruik soortgelyke benaderings. Dunne en Raby het kritiese ontwerp beskryf as 'n praktyk wat "spekulatiewe ontwerpvoorstelle gebruik om eng aannames, vooropgestelde idees en gegewens oor die rol wat produkte in die alledaagse lewe speel, uit te daag". Kritiese ontwerp is 'n vorm van ontwerp wat ontwerpinstrumente en -prosesse gebruik, nie om 'n probleem op te los nie, maar om die grense en parameters van 'n probleem vanuit 'n kritiese oogpunt te heroorweeg. Dunne en Raby het die term verder verduidelik in hul boek ''Design Noir: The Secret Life of Electronic Objects'', as "In plaas daarvan om te dink aan voorkoms, gebruikersvriendelikheid of korporatiewe identiteit, kan industriële ontwerpers ontwerpvoorstelle ontwikkel wat konvensionele waardes uitdaag".
Die verhouding tussen spekulatiewe ontwerp en kritiese ontwerp kan gesien word uit Matt Malpass se identifisering van die huidige kontemporêre ontwerppraktyke in drie klassifikasies; die eerste is assosiatiewe ontwerp, die tweede is spekulatiewe ontwerp, en die derde is kritiese ontwerp.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp is 'n vorm van kritiese ontwerp wat gemoeid is met toekomstige voorstelle. Dit ondersoek toekomstige scenario's om die vraag van "wat as?" te vra.
Sommige pogings van die Italiaanse radikale ontwerp kan as spekulatiewe ontwerp beskou word. Ettore Sottsass het byvoorbeeld in 1973 aan "Die planeet as 'n fees" gewerk.<ref>{{Cite journal|last=Ettore Sottsass|first=Jr.|date=1973|title=The Planet as a Festival|url=https://www.jstor.org/stable/4090787|journal=Design Quarterly|issue=89|pages=7–16|doi=10.2307/4090787|jstor=4090787 |issn=0011-9415|url-access=subscription}}</ref> Spekulatiewe ontwerp is geïnspireer deur die houding en posisie van die Italiaanse radikale ontwerp,<ref name=":0" /> maar boots nie noodwendig die formaat en motiverings daarvan na nie.<ref name=":0" />
==Motivering==
Spekulatiewe ontwerp poog om [[kapitalisme|kapitalisties]]-gedrewe ontwerprigtings te trotseer en hul negatiewe impak op ontwerppraktyk te vertoon. Dunne en Raby merk op dat hiperkommersialisering van ontwerp gedurende die 1980's hierdie praktyk gedryf het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ontwerpers het gesukkel om 'n sosiale model te vind om mee buite die kapitalistiese ekonomie te pas. Na die finansiële ineenstorting van 2008 is die belangstelling om ander alternatiewe vir die huidige ontwerpmodelle te vind egter aangewakker. In hierdie sin is die rol van ontwerp om 'n katalisator te wees in die vervaardiging van alternatiewe visies eerder as om die bron van visie self te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Jakobsone|first=Liene|date=2017-07-28|title=Critical design as approach to next thinking|journal=The Design Journal|volume=20|issue=sup1|pages=S4253–S4262|doi=10.1080/14606925.2017.1352923|issn=1460-6925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mazé|first1=Ramia|last2=Redström|first2=Johan|date=2009|title=Difficult Forms: Critical practices of design and research|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:ri:diva-23540|journal=Research Design Journal|volume=1|pages=28–39}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers se motivering is om 'n standpunt of houding teenoor die huidige ontwerppraktyk in te neem en alternatiewe voor te stel.<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite book|last=Tharp|first=Bruce M.|title=Discursive design : critical, speculative, and alternative things|date=2018|others=Stephanie Tharp|isbn=978-0-262-03898-0|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=1029073813}}</ref> Ontwerpers kan verskillende standpunte hê oor hoe hulle 'n ontwerpidee of fokuspunt sou aanbied. Bruce en Stephanie Tharp identifiseer die verskillende posisies wat ontwerpers teenoor hul projekte kan inneem; dit kan wees: verklarend, suggestief, nuuskierig, fasiliterend en ontwrigtend.<ref name=":7" />
Auger brei hierdie bespreking uit deur te verduidelik wat spekulatiewe ontwerp behoort te doen deur aspekte daarvoor te noem:
#"Rangskik opkomende (nog nie beskikbare) tegnologiese 'elemente' om toekomstige produkte en artefakte te hipoteseer, of
#pas alternatiewe planne, motiverings of ideologieë toe op diegene wat tans tegnologiese ontwikkeling dryf om nuwe rangskikkings van bestaande elemente te fasiliteer, en
#ontwikkel nuwe perspektiewe op groot stelsels."<ref name=":8">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2014|title=Why Heart Attacks Could Be a Thing of the Past|url=https://tijdschriftkunstlicht.nl/35-speculari-why-heart-attacks-could-be-a-thing-of-the-past-james-auger/|journal=Kunstlicht|volume=35 SPECULARI|pages=37–59}}</ref>
Met die oog op:
#" Om te vra ‘wat is 'n beter toekoms (of hede)?’
# Om 'n beter begrip te genereer van die potensiële implikasies van 'n spesifieke (ontwrigtende) tegnologie in verskeie kontekste en op verskeie skale – met 'n besondere fokus op die alledaagse lewe.
# Om ontwerp ‘stroomop’ te beweeg – om nie bloot tegnologie aan die einde van die tegnologiese reis te verpak nie, maar om daardie reis van sy ontstaan af te beïnvloed en te beïnvloed."<ref name=":8" />
==In teorie==
Spekulatiewe ontwerp steun op spekulasie en voorstelle; die waarde daarvan kom van spekulasie oor toekomstige scenario's waar ontwerp in 'n spesifieke konteks gebruik word om 'n idee of 'n debat te vertoon.<ref name=":1" /> Die belangrikste doel van spekulatiewe ontwerp is om verandering te bewerkstellig eerder as om by die status quo te konformeer. Volgens Johannessen, Keitsch en Pettersen kan die veranderingsaspekte in drie elemente verdeel word:
*Politieke en sosiale verandering,
*Produkwaarde en gebruikerservaringverandering
*[[Estetika]]<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Johannessen |first1=Leon Karlsen |last2=Keitsch |first2=Martina Maria |last3=Pettersen |first3=Ida Nilstad |date=Julie 2019 |title=Speculative and Critical Design — Features, Methods, and Practices |url=https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-international-conference-on-engineering-design/article/speculative-and-critical-design-features-methods-and-practices/4733BA2190580053A945BAFFF3C3495C |journal=Proceedings of the Design Society: International Conference on Engineering Design |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1623–1632 |doi=10.1017/dsi.2019.168 |issn=2220-4342 |s2cid=201145881 |hdl-access=free |hdl=11250/2638109}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers stel nie voor wat 'n verkieslike toekoms is nie; hulle laat die samelewing besluit wat 'n verkieslike toekoms vir hulle is, terwyl regstellende ontwerp, regering en nywerhede eintlik oor hul verkieslike toekoms besluit en dit skep.<ref name=":0" /> Dit moedig die gehoor aan om hul verkieslike toekoms voor te stel wat geen direkte relevansie het met vandag se perspektief van hoe die toekoms behoort te wees nie, en dit verhoog die bewustheid van die samelewing oor hoe hulle hul keuses vir die toekoms kan beïnvloed;<ref name=":6" /> die logika van die 'wette' van die toekoms impliseer dat as ons na iets streef, ons dit uiteindelik in werklikheid kan omskep, selfs al lyk dit nou ongelooflik.<ref>{{Cite journal|last=Voros|first=Joseph|date=2001|title=A Primer on Futures Studies, Foresight and the Use of Scenarios|url=https://www.downloadmaghaleh.com/wp-content/uploads/edd/maghaleh/1398/13260.pdf|journal=Prospect: The Foresight Bulletin|issue=6}}</ref>
Spekulatiewe ontwerp ontketen die debat oor die aksies wat ons vandag (in die hede) neem wat toekomstige gebeure bou. Dit moedig gebruikers aan om die verandering van vandag te wees. Dit bevraagteken tegnologie in vroeë stadiums; dit is gemoeid met die domestisering van tegnologie en stroomop-betrokkenheid. Dit stel maatskaplike en etiese implikasies om hulle te ondervra. Dit bevraagteken die rol van industriële en produkontwerp in die lewering van nuwe wetenskap en tegnologie.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp as 'n filiaal van kritiese ontwerp is gebou op die fundamentele [[Frankfurt Skool]] van kritiek. Daarom is [[kritiese denke]] 'n noodsaaklike aspek van spekulatiewe ontwerp.<ref name=":9">{{Cite book|last=Mitrovic|first=Ivica|date=2015|title=Introduction to Speculative Design Practice – Eutropia, a Case Study|url=https://www.researchgate.net/publication/276917770 |editor=Ivica Mitrovic |editor2=Marko Golub |editor3=Oleg Šuran |publisher=Croatian Designers Association, Arts Academy / University of Split|edition=1.0 |isbn=978-953-6778-10-2}}</ref> Die kritiek van norme, waardes en waarom ons ontwerp, is wat spekulatiewe ontwerpers motiveer.
Ontwerp is van nature 'n toekomsgerigte praktyk.<ref>{{Cite book|last=Lindley|first=Joseph|title=11th EAD Conference Proceedings: The Value of Design Research |chapter=A Pragmatics Framework for Design Fiction |date=2016-07-05 |chapter-url=http://ead.yasar.edu.tr/sites/default/files/EAD11_Lindley_Pragmatics%20Framework.pdf |publisher=Sheffield Hallam University|doi=10.7190/ead/2015/69|doi-broken-date=23 Februarie 2026 |isbn=978-1-84387-393-8|s2cid=146901197 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Simon|first=Herbert A.|title=The sciences of the artificial|date=1969|publisher=[M.I.T. Press]|isbn=0-262-19051-6|location=[Cambridge]|oclc=4087}}</ref> Die probleem lê egter daarin dat die oorgrote meerderheid ontwerpers geneig is om by tegnologiese vooruitgang te bly sonder om dit te bevraagteken of die implikasies van sulke tegnologie te bevraagteken.<ref name=":6" /> 'n Voorbeeld hiervan is die wydverspreide aanvaarding van [[sosiale media]] en hoe dit die samelewing beïnvloed het (byvoorbeeld die sosiale dilemma).
Ontwerpers probeer in hierdie geval nie die toekoms verander nie, maar pas eerder hul ontwerp aan by wat hulle as 'n waarskynlike toekoms kan sien. In hierdie sin sien hulle dit as iets wat hulle nie kan verander nie. In hierdie konteks poog spekulatiewe ontwerp om verandering te beïnvloed deur vrae te opper en debatte uit te lok deur ontwerpte voorwerpe te implementeer. Spekulatiewe ontwerp gebruik voorwerpe of prototipes wat implisiete betekenisse oor komplekse sosiale en tegnologiese kwessies impliseer.
Om die verskille tussen bevestigende ontwerp en spekulatiewe ontwerp uit te lig, het Dunne en Raby die A/B-manifes bekendgestel om hul betekenisse te kontrasteer en uit te lig wat dit beteken om krities of spekulatief in ontwerp te wees.<ref name=":0" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ontwerp]]
[[Kategorie:Toekomsstudies]]
7112ywym078aggavqcc3plv5s55p9ze
2910777
2910776
2026-06-11T15:38:29Z
Sobaka
328
Skakel
2910777
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Spekulatiewe ontwerp.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van spekulatiewe ontwerp.]]
'''Spekulatiewe ontwerp''' is 'n [[ontwerp]]praktyk wat gemoeid is met toekomstige ontwerpvoorstelle van 'n kritiese aard. Die term is gewild gemaak deur Anthony Dunne en Fiona Raby as 'n filiaal van kritiese ontwerp. Die doel is nie om kommersieel gedrewe ontwerpvoorstelle aan te bied nie, maar om voorstelle te [[ontwerp]] wat belangrike kwessies identifiseer en debatteer wat in die toekoms kan gebeur.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Speculative everything : design, fiction, and social dreaming|date=2013|others=Fiona Raby|isbn=978-0-262-31850-1|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=865508664}}</ref> Spekulatiewe ontwerp het te doen met toekomstige gevolge en implikasies van die verhouding tussen [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[mens]]e. Dit problematiseer hierdie verhouding deur uitdagende toekomstige ontwerpscenario's voor te stel waar tegnologie- en ontwerpimplikasies beklemtoon word.<ref name=":1">{{Cite book|last=Malpass|first=Matthew|title=Critical design in context : history, theory, and practices|date=2017|isbn=978-1-4725-7517-3|location=London|oclc=952854981}}</ref> Hierdie ontwerpvoorstelle is bedoel om debatte oor die [[toekoms]] te ontketen eerder as om produkte te bemark.<ref name=":2">{{Cite book|last1=Coulton|first1=Paul|last2=Burnett|first2=Dan|last3=Gradinar|first3=Adrian|title=DRS2016: Future-Focused Thinking |chapter=Games as Speculative Design: Allowing Players to Consider Alternate Presents and Plausible Features |date=2016-06-17 |url=https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2016/researchpapers/2 |volume=4 |doi=10.21606/drs.2016.15|isbn=9781912294046 |s2cid=53632887 }}</ref>
==Definisie==
Dunne en Raby, die navorsers wat die term spekulatiewe ontwerp geskep het, beskryf dit as:
“’n aktiwiteit waar spekulasie net so goed is soos [[kennis]], waar [[Toekomsstudies|futuristiese]] en alternatiewe scenario's idees oordra, en waar die doel is om die implikasies van “verstandlose” besluite vir die mensdom te beklemtoon.”
— Anthony Dunne en Fiona Raby
Spekulatiewe ontwerp word gebruik om vooropgestelde idees uit te daag, vrae te opper en debat uit te lok.<ref name=":4">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Hertzian tales : electronic products, aesthetic experience, and critical design|date=2005|publisher=MIT Press|isbn=0-262-04232-0|edition=[2005 ed.]|location=Cambridge, Mass.|oclc=61115612}}</ref> Dit maak die deur oop vir ontwerpers om [[Toekomsstudies|moontlike toekomste te verbeel]].
James Auger beweer dat spekulatiewe ontwerp "ingeligte, [[Hipotese|hipotetiese]] ekstrapolasies van 'n opkomende [[tegnologie]] se ontwikkeling kombineer met 'n diepgaande oorweging van die [[Kultuur|kulturele landskap]] waarin dit ontplooi kan word, om te spekuleer oor toekomstige produkte, stelsels en dienste".<ref name=":3">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2013-03-01|title=Speculative design: crafting the speculation|url=https://doi.org/10.1080/14626268.2013.767276|journal=Digital Creativity|volume=24|issue=1|pages=11–35|doi=10.1080/14626268.2013.767276|s2cid=8044296 |issn=1462-6268|url-access=subscription}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers ontwikkel alternatiewe hede om te vra hoekom dinge is soos hulle is, sodat hulle die toekoms kan projekteer. James Auger verduidelik dat hierdie alternatiewe hede radikale ingrypings kan maak in die huidige praktyke en ontwikkelende tegnologieë<ref name=":3"/> deur verskillende ideologieë en praktyke toe te pas.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp beklemtoon die "[[Filosofie|filosofiese]] ondersoek na tegnologiese toepassing"; dit is geneig om die bespreking oor tegnologie verder as die kundiges na 'n breë bevolking van die gehoor te neem.<ref name=":3" /> Die gevolglike artefakte lyk dikwels subversief en oneerbiedig van aard; hulle lyk anders vir die publiek, en dit is die sleutel agter die aanvang van besprekings en die stimulering van vrae.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp kan onderskei word van ontwerp wat binne kommersiële grense opereer waar die doel van ontwerp winsgewendheid is. Spekulatiewe ontwerp is 'n verkennende ontwerpgenre en 'n Navorsing deur Ontwerp (N&O) benadering.<ref>{{Cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Research in art and design|date=1993|publisher=Royal College of Art|others=Royal College of Art|isbn=1-874175-55-1|location=London|oclc=48866129}}</ref>
==Oorsprong en vroeë pogings==
Anti-ontwerp en Italiaanse radikale ontwerp kan as voorouers van spekulatiewe ontwerp beskou word.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die formaat van spekulatiewe ontwerp soos ons dit vandag ken, is egter afgelei van die kritiese ontwerppraktyk. Beide is verbind en gebruik soortgelyke benaderings. Dunne en Raby het kritiese ontwerp beskryf as 'n praktyk wat "spekulatiewe ontwerpvoorstelle gebruik om eng aannames, vooropgestelde idees en gegewens oor die rol wat produkte in die alledaagse lewe speel, uit te daag". Kritiese ontwerp is 'n vorm van ontwerp wat ontwerpinstrumente en -prosesse gebruik, nie om 'n probleem op te los nie, maar om die grense en parameters van 'n probleem vanuit 'n kritiese oogpunt te heroorweeg. Dunne en Raby het die term verder verduidelik in hul boek ''Design Noir: The Secret Life of Electronic Objects'', as "In plaas daarvan om te dink aan voorkoms, gebruikersvriendelikheid of korporatiewe identiteit, kan industriële ontwerpers ontwerpvoorstelle ontwikkel wat konvensionele waardes uitdaag".
Die verhouding tussen spekulatiewe ontwerp en kritiese ontwerp kan gesien word uit Matt Malpass se identifisering van die huidige kontemporêre ontwerppraktyke in drie klassifikasies; die eerste is assosiatiewe ontwerp, die tweede is spekulatiewe ontwerp, en die derde is kritiese ontwerp.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp is 'n vorm van kritiese ontwerp wat gemoeid is met toekomstige voorstelle. Dit ondersoek toekomstige scenario's om die vraag van "wat as?" te vra.
Sommige pogings van die Italiaanse radikale ontwerp kan as spekulatiewe ontwerp beskou word. Ettore Sottsass het byvoorbeeld in 1973 aan "Die planeet as 'n fees" gewerk.<ref>{{Cite journal|last=Ettore Sottsass|first=Jr.|date=1973|title=The Planet as a Festival|url=https://www.jstor.org/stable/4090787|journal=Design Quarterly|issue=89|pages=7–16|doi=10.2307/4090787|jstor=4090787 |issn=0011-9415|url-access=subscription}}</ref> Spekulatiewe ontwerp is geïnspireer deur die houding en posisie van die Italiaanse radikale ontwerp,<ref name=":0" /> maar boots nie noodwendig die formaat en motiverings daarvan na nie.<ref name=":0" />
==Motivering==
Spekulatiewe ontwerp poog om [[kapitalisme|kapitalisties]]-gedrewe ontwerprigtings te trotseer en hul negatiewe impak op ontwerppraktyk te vertoon. Dunne en Raby merk op dat hiperkommersialisering van ontwerp gedurende die 1980's hierdie praktyk gedryf het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ontwerpers het gesukkel om 'n sosiale model te vind om mee buite die kapitalistiese ekonomie te pas. Na die finansiële ineenstorting van 2008 is die belangstelling om ander alternatiewe vir die huidige ontwerpmodelle te vind egter aangewakker. In hierdie sin is die rol van ontwerp om 'n katalisator te wees in die vervaardiging van alternatiewe visies eerder as om die bron van visie self te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Jakobsone|first=Liene|date=2017-07-28|title=Critical design as approach to next thinking|journal=The Design Journal|volume=20|issue=sup1|pages=S4253–S4262|doi=10.1080/14606925.2017.1352923|issn=1460-6925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mazé|first1=Ramia|last2=Redström|first2=Johan|date=2009|title=Difficult Forms: Critical practices of design and research|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:ri:diva-23540|journal=Research Design Journal|volume=1|pages=28–39}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers se motivering is om 'n standpunt of houding teenoor die huidige ontwerppraktyk in te neem en alternatiewe voor te stel.<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite book|last=Tharp|first=Bruce M.|title=Discursive design : critical, speculative, and alternative things|date=2018|others=Stephanie Tharp|isbn=978-0-262-03898-0|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=1029073813}}</ref> Ontwerpers kan verskillende standpunte hê oor hoe hulle 'n ontwerpidee of fokuspunt sou aanbied. Bruce en Stephanie Tharp identifiseer die verskillende posisies wat ontwerpers teenoor hul projekte kan inneem; dit kan wees: verklarend, suggestief, nuuskierig, fasiliterend en ontwrigtend.<ref name=":7" />
Auger brei hierdie bespreking uit deur te verduidelik wat spekulatiewe ontwerp behoort te doen deur aspekte daarvoor te noem:
#"Rangskik opkomende (nog nie beskikbare) tegnologiese 'elemente' om toekomstige produkte en artefakte te hipoteseer, of
#pas alternatiewe planne, motiverings of ideologieë toe op diegene wat tans tegnologiese ontwikkeling dryf om nuwe rangskikkings van bestaande elemente te fasiliteer, en
#ontwikkel nuwe perspektiewe op groot stelsels."<ref name=":8">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2014|title=Why Heart Attacks Could Be a Thing of the Past|url=https://tijdschriftkunstlicht.nl/35-speculari-why-heart-attacks-could-be-a-thing-of-the-past-james-auger/|journal=Kunstlicht|volume=35 SPECULARI|pages=37–59}}</ref>
Met die oog op:
#" Om te vra ‘wat is 'n beter toekoms (of hede)?’
# Om 'n beter begrip te genereer van die potensiële implikasies van 'n spesifieke (ontwrigtende) tegnologie in verskeie kontekste en op verskeie skale – met 'n besondere fokus op die alledaagse lewe.
# Om ontwerp ‘stroomop’ te beweeg – om nie bloot tegnologie aan die einde van die tegnologiese reis te verpak nie, maar om daardie reis van sy ontstaan af te beïnvloed en te beïnvloed."<ref name=":8" />
==In teorie==
Spekulatiewe ontwerp steun op spekulasie en voorstelle; die waarde daarvan kom van spekulasie oor toekomstige scenario's waar ontwerp in 'n spesifieke konteks gebruik word om 'n idee of 'n debat te vertoon.<ref name=":1" /> Die belangrikste doel van spekulatiewe ontwerp is om verandering te bewerkstellig eerder as om by die status quo te konformeer. Volgens Johannessen, Keitsch en Pettersen kan die veranderingsaspekte in drie elemente verdeel word:
*Politieke en sosiale verandering,
*Produkwaarde en gebruikerservaringverandering
*[[Estetika]]<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Johannessen |first1=Leon Karlsen |last2=Keitsch |first2=Martina Maria |last3=Pettersen |first3=Ida Nilstad |date=Julie 2019 |title=Speculative and Critical Design — Features, Methods, and Practices |url=https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-international-conference-on-engineering-design/article/speculative-and-critical-design-features-methods-and-practices/4733BA2190580053A945BAFFF3C3495C |journal=Proceedings of the Design Society: International Conference on Engineering Design |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1623–1632 |doi=10.1017/dsi.2019.168 |issn=2220-4342 |s2cid=201145881 |hdl-access=free |hdl=11250/2638109}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers stel nie voor wat 'n verkieslike toekoms is nie; hulle laat die samelewing besluit wat 'n verkieslike toekoms vir hulle is, terwyl regstellende ontwerp, regering en nywerhede eintlik oor hul verkieslike toekoms besluit en dit skep.<ref name=":0" /> Dit moedig die gehoor aan om hul verkieslike toekoms voor te stel wat geen direkte relevansie het met vandag se perspektief van hoe die toekoms behoort te wees nie, en dit verhoog die bewustheid van die samelewing oor hoe hulle hul keuses vir die toekoms kan beïnvloed;<ref name=":6" /> die logika van die 'wette' van die toekoms impliseer dat as ons na iets streef, ons dit uiteindelik in werklikheid kan omskep, selfs al lyk dit nou ongelooflik.<ref>{{Cite journal|last=Voros|first=Joseph|date=2001|title=A Primer on Futures Studies, Foresight and the Use of Scenarios|url=https://www.downloadmaghaleh.com/wp-content/uploads/edd/maghaleh/1398/13260.pdf|journal=Prospect: The Foresight Bulletin|issue=6}}</ref>
Spekulatiewe ontwerp ontketen die debat oor die aksies wat ons vandag (in die hede) neem wat toekomstige gebeure bou. Dit moedig gebruikers aan om die verandering van vandag te wees. Dit bevraagteken tegnologie in vroeë stadiums; dit is gemoeid met die domestisering van tegnologie en stroomop-betrokkenheid. Dit stel maatskaplike en etiese implikasies om hulle te ondervra. Dit bevraagteken die rol van industriële en produkontwerp in die lewering van nuwe wetenskap en tegnologie.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp as 'n filiaal van kritiese ontwerp is gebou op die fundamentele [[Frankfurt Skool]] van kritiek. Daarom is [[kritiese denke]] 'n noodsaaklike aspek van spekulatiewe ontwerp.<ref name=":9">{{Cite book|last=Mitrovic|first=Ivica|date=2015|title=Introduction to Speculative Design Practice – Eutropia, a Case Study|url=https://www.researchgate.net/publication/276917770 |editor=Ivica Mitrovic |editor2=Marko Golub |editor3=Oleg Šuran |publisher=Croatian Designers Association, Arts Academy / University of Split|edition=1.0 |isbn=978-953-6778-10-2}}</ref> Die kritiek van norme, waardes en waarom ons ontwerp, is wat spekulatiewe ontwerpers motiveer.
Ontwerp is van nature 'n toekomsgerigte praktyk.<ref>{{Cite book|last=Lindley|first=Joseph|title=11th EAD Conference Proceedings: The Value of Design Research |chapter=A Pragmatics Framework for Design Fiction |date=2016-07-05 |chapter-url=http://ead.yasar.edu.tr/sites/default/files/EAD11_Lindley_Pragmatics%20Framework.pdf |publisher=Sheffield Hallam University|doi=10.7190/ead/2015/69|doi-broken-date=23 Februarie 2026 |isbn=978-1-84387-393-8|s2cid=146901197 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Simon|first=Herbert A.|title=The sciences of the artificial|date=1969|publisher=[M.I.T. Press]|isbn=0-262-19051-6|location=[Cambridge]|oclc=4087}}</ref> Die probleem lê egter daarin dat die oorgrote meerderheid ontwerpers geneig is om by tegnologiese vooruitgang te bly sonder om dit te bevraagteken of die implikasies van sulke tegnologie te bevraagteken.<ref name=":6" /> 'n Voorbeeld hiervan is die wydverspreide aanvaarding van [[sosiale media]] en hoe dit die samelewing beïnvloed het (byvoorbeeld die sosiale dilemma).
Ontwerpers probeer in hierdie geval nie die toekoms verander nie, maar pas eerder hul ontwerp aan by wat hulle as 'n waarskynlike toekoms kan sien. In hierdie sin sien hulle dit as iets wat hulle nie kan verander nie. In hierdie konteks poog spekulatiewe ontwerp om verandering te beïnvloed deur vrae te opper en debatte uit te lok deur ontwerpte voorwerpe te implementeer. Spekulatiewe ontwerp gebruik voorwerpe of prototipes wat implisiete betekenisse oor komplekse sosiale en tegnologiese kwessies impliseer.
Om die verskille tussen bevestigende ontwerp en spekulatiewe ontwerp uit te lig, het Dunne en Raby die A/B-manifes bekendgestel om hul betekenisse te kontrasteer en uit te lig wat dit beteken om krities of spekulatief in ontwerp te wees.<ref name=":0" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ontwerp]]
[[Kategorie:Toekomsstudies]]
ga4pz8phb3yttw2b1nmlhg74l9wjp27
2910808
2910777
2026-06-11T18:12:41Z
Sobaka
328
/* In teorie */ bywerk
2910808
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Spekulatiewe ontwerp.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van spekulatiewe ontwerp.]]
'''Spekulatiewe ontwerp''' is 'n [[ontwerp]]praktyk wat gemoeid is met toekomstige ontwerpvoorstelle van 'n kritiese aard. Die term is gewild gemaak deur Anthony Dunne en Fiona Raby as 'n filiaal van kritiese ontwerp. Die doel is nie om kommersieel gedrewe ontwerpvoorstelle aan te bied nie, maar om voorstelle te [[ontwerp]] wat belangrike kwessies identifiseer en debatteer wat in die toekoms kan gebeur.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Speculative everything : design, fiction, and social dreaming|date=2013|others=Fiona Raby|isbn=978-0-262-31850-1|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=865508664}}</ref> Spekulatiewe ontwerp het te doen met toekomstige gevolge en implikasies van die verhouding tussen [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[mens]]e. Dit problematiseer hierdie verhouding deur uitdagende toekomstige ontwerpscenario's voor te stel waar tegnologie- en ontwerpimplikasies beklemtoon word.<ref name=":1">{{Cite book|last=Malpass|first=Matthew|title=Critical design in context : history, theory, and practices|date=2017|isbn=978-1-4725-7517-3|location=London|oclc=952854981}}</ref> Hierdie ontwerpvoorstelle is bedoel om debatte oor die [[toekoms]] te ontketen eerder as om produkte te bemark.<ref name=":2">{{Cite book|last1=Coulton|first1=Paul|last2=Burnett|first2=Dan|last3=Gradinar|first3=Adrian|title=DRS2016: Future-Focused Thinking |chapter=Games as Speculative Design: Allowing Players to Consider Alternate Presents and Plausible Features |date=2016-06-17 |url=https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2016/researchpapers/2 |volume=4 |doi=10.21606/drs.2016.15|isbn=9781912294046 |s2cid=53632887 }}</ref>
==Definisie==
Dunne en Raby, die navorsers wat die term spekulatiewe ontwerp geskep het, beskryf dit as:
“’n aktiwiteit waar spekulasie net so goed is soos [[kennis]], waar [[Toekomsstudies|futuristiese]] en alternatiewe scenario's idees oordra, en waar die doel is om die implikasies van “verstandlose” besluite vir die mensdom te beklemtoon.”
— Anthony Dunne en Fiona Raby
Spekulatiewe ontwerp word gebruik om vooropgestelde idees uit te daag, vrae te opper en debat uit te lok.<ref name=":4">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Hertzian tales : electronic products, aesthetic experience, and critical design|date=2005|publisher=MIT Press|isbn=0-262-04232-0|edition=[2005 ed.]|location=Cambridge, Mass.|oclc=61115612}}</ref> Dit maak die deur oop vir ontwerpers om [[Toekomsstudies|moontlike toekomste te verbeel]].
James Auger beweer dat spekulatiewe ontwerp "ingeligte, [[Hipotese|hipotetiese]] ekstrapolasies van 'n opkomende [[tegnologie]] se ontwikkeling kombineer met 'n diepgaande oorweging van die [[Kultuur|kulturele landskap]] waarin dit ontplooi kan word, om te spekuleer oor toekomstige produkte, stelsels en dienste".<ref name=":3">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2013-03-01|title=Speculative design: crafting the speculation|url=https://doi.org/10.1080/14626268.2013.767276|journal=Digital Creativity|volume=24|issue=1|pages=11–35|doi=10.1080/14626268.2013.767276|s2cid=8044296 |issn=1462-6268|url-access=subscription}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers ontwikkel alternatiewe hede om te vra hoekom dinge is soos hulle is, sodat hulle die toekoms kan projekteer. James Auger verduidelik dat hierdie alternatiewe hede radikale ingrypings kan maak in die huidige praktyke en ontwikkelende tegnologieë<ref name=":3"/> deur verskillende ideologieë en praktyke toe te pas.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp beklemtoon die "[[Filosofie|filosofiese]] ondersoek na tegnologiese toepassing"; dit is geneig om die bespreking oor tegnologie verder as die kundiges na 'n breë bevolking van die gehoor te neem.<ref name=":3" /> Die gevolglike artefakte lyk dikwels subversief en oneerbiedig van aard; hulle lyk anders vir die publiek, en dit is die sleutel agter die aanvang van besprekings en die stimulering van vrae.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp kan onderskei word van ontwerp wat binne kommersiële grense opereer waar die doel van ontwerp winsgewendheid is. Spekulatiewe ontwerp is 'n verkennende ontwerpgenre en 'n Navorsing deur Ontwerp (N&O) benadering.<ref>{{Cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Research in art and design|date=1993|publisher=Royal College of Art|others=Royal College of Art|isbn=1-874175-55-1|location=London|oclc=48866129}}</ref>
==Oorsprong en vroeë pogings==
Anti-ontwerp en Italiaanse radikale ontwerp kan as voorouers van spekulatiewe ontwerp beskou word.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die formaat van spekulatiewe ontwerp soos ons dit vandag ken, is egter afgelei van die kritiese ontwerppraktyk. Beide is verbind en gebruik soortgelyke benaderings. Dunne en Raby het kritiese ontwerp beskryf as 'n praktyk wat "spekulatiewe ontwerpvoorstelle gebruik om eng aannames, vooropgestelde idees en gegewens oor die rol wat produkte in die alledaagse lewe speel, uit te daag". Kritiese ontwerp is 'n vorm van ontwerp wat ontwerpinstrumente en -prosesse gebruik, nie om 'n probleem op te los nie, maar om die grense en parameters van 'n probleem vanuit 'n kritiese oogpunt te heroorweeg. Dunne en Raby het die term verder verduidelik in hul boek ''Design Noir: The Secret Life of Electronic Objects'', as "In plaas daarvan om te dink aan voorkoms, gebruikersvriendelikheid of korporatiewe identiteit, kan industriële ontwerpers ontwerpvoorstelle ontwikkel wat konvensionele waardes uitdaag".
Die verhouding tussen spekulatiewe ontwerp en kritiese ontwerp kan gesien word uit Matt Malpass se identifisering van die huidige kontemporêre ontwerppraktyke in drie klassifikasies; die eerste is assosiatiewe ontwerp, die tweede is spekulatiewe ontwerp, en die derde is kritiese ontwerp.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp is 'n vorm van kritiese ontwerp wat gemoeid is met toekomstige voorstelle. Dit ondersoek toekomstige scenario's om die vraag van "wat as?" te vra.
Sommige pogings van die Italiaanse radikale ontwerp kan as spekulatiewe ontwerp beskou word. Ettore Sottsass het byvoorbeeld in 1973 aan "Die planeet as 'n fees" gewerk.<ref>{{Cite journal|last=Ettore Sottsass|first=Jr.|date=1973|title=The Planet as a Festival|url=https://www.jstor.org/stable/4090787|journal=Design Quarterly|issue=89|pages=7–16|doi=10.2307/4090787|jstor=4090787 |issn=0011-9415|url-access=subscription}}</ref> Spekulatiewe ontwerp is geïnspireer deur die houding en posisie van die Italiaanse radikale ontwerp,<ref name=":0" /> maar boots nie noodwendig die formaat en motiverings daarvan na nie.<ref name=":0" />
==Motivering==
Spekulatiewe ontwerp poog om [[kapitalisme|kapitalisties]]-gedrewe ontwerprigtings te trotseer en hul negatiewe impak op ontwerppraktyk te vertoon. Dunne en Raby merk op dat hiperkommersialisering van ontwerp gedurende die 1980's hierdie praktyk gedryf het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ontwerpers het gesukkel om 'n sosiale model te vind om mee buite die kapitalistiese ekonomie te pas. Na die finansiële ineenstorting van 2008 is die belangstelling om ander alternatiewe vir die huidige ontwerpmodelle te vind egter aangewakker. In hierdie sin is die rol van ontwerp om 'n katalisator te wees in die vervaardiging van alternatiewe visies eerder as om die bron van visie self te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Jakobsone|first=Liene|date=2017-07-28|title=Critical design as approach to next thinking|journal=The Design Journal|volume=20|issue=sup1|pages=S4253–S4262|doi=10.1080/14606925.2017.1352923|issn=1460-6925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mazé|first1=Ramia|last2=Redström|first2=Johan|date=2009|title=Difficult Forms: Critical practices of design and research|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:ri:diva-23540|journal=Research Design Journal|volume=1|pages=28–39}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers se motivering is om 'n standpunt of houding teenoor die huidige ontwerppraktyk in te neem en alternatiewe voor te stel.<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite book|last=Tharp|first=Bruce M.|title=Discursive design : critical, speculative, and alternative things|date=2018|others=Stephanie Tharp|isbn=978-0-262-03898-0|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=1029073813}}</ref> Ontwerpers kan verskillende standpunte hê oor hoe hulle 'n ontwerpidee of fokuspunt sou aanbied. Bruce en Stephanie Tharp identifiseer die verskillende posisies wat ontwerpers teenoor hul projekte kan inneem; dit kan wees: verklarend, suggestief, nuuskierig, fasiliterend en ontwrigtend.<ref name=":7" />
Auger brei hierdie bespreking uit deur te verduidelik wat spekulatiewe ontwerp behoort te doen deur aspekte daarvoor te noem:
#"Rangskik opkomende (nog nie beskikbare) tegnologiese 'elemente' om toekomstige produkte en artefakte te hipoteseer, of
#pas alternatiewe planne, motiverings of ideologieë toe op diegene wat tans tegnologiese ontwikkeling dryf om nuwe rangskikkings van bestaande elemente te fasiliteer, en
#ontwikkel nuwe perspektiewe op groot stelsels."<ref name=":8">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2014|title=Why Heart Attacks Could Be a Thing of the Past|url=https://tijdschriftkunstlicht.nl/35-speculari-why-heart-attacks-could-be-a-thing-of-the-past-james-auger/|journal=Kunstlicht|volume=35 SPECULARI|pages=37–59}}</ref>
Met die oog op:
#" Om te vra ‘wat is 'n beter toekoms (of hede)?’
# Om 'n beter begrip te genereer van die potensiële implikasies van 'n spesifieke (ontwrigtende) tegnologie in verskeie kontekste en op verskeie skale – met 'n besondere fokus op die alledaagse lewe.
# Om ontwerp ‘stroomop’ te beweeg – om nie bloot tegnologie aan die einde van die tegnologiese reis te verpak nie, maar om daardie reis van sy ontstaan af te beïnvloed en te beïnvloed."<ref name=":8" />
==In teorie==
Spekulatiewe ontwerp steun op spekulasie en voorstelle; die waarde daarvan kom van spekulasie oor toekomstige scenario's waar ontwerp in 'n spesifieke konteks gebruik word om 'n idee of 'n debat te vertoon.<ref name=":1" /> Die belangrikste doel van spekulatiewe ontwerp is om verandering te bewerkstellig eerder as om by die status quo te konformeer. Volgens Johannessen, Keitsch en Pettersen kan die veranderingsaspekte in drie elemente verdeel word:
*Politieke en sosiale verandering,
*Produkwaarde en gebruikerservaringverandering
*[[Estetika]]<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Johannessen |first1=Leon Karlsen |last2=Keitsch |first2=Martina Maria |last3=Pettersen |first3=Ida Nilstad |date=Julie 2019 |title=Speculative and Critical Design — Features, Methods, and Practices |url=https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-international-conference-on-engineering-design/article/speculative-and-critical-design-features-methods-and-practices/4733BA2190580053A945BAFFF3C3495C |journal=Proceedings of the Design Society: International Conference on Engineering Design |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1623–1632 |doi=10.1017/dsi.2019.168 |issn=2220-4342 |s2cid=201145881 |hdl-access=free |hdl=11250/2638109}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers stel nie voor wat 'n verkieslike toekoms is nie; hulle laat die samelewing besluit wat 'n verkieslike toekoms vir hulle is, terwyl regstellende ontwerp, regering en nywerhede eintlik oor hul verkieslike toekoms besluit en dit skep.<ref name=":0" /> Dit moedig die gehoor aan om hul verkieslike toekoms voor te stel wat geen direkte relevansie het met vandag se perspektief van hoe die toekoms behoort te wees nie, en dit verhoog die bewustheid van die samelewing oor hoe hulle hul keuses vir die toekoms kan beïnvloed;<ref name=":6" /> die logika van die 'wette' van die toekoms impliseer dat as ons na iets streef, ons dit uiteindelik in werklikheid kan omskep, selfs al lyk dit nou ongelooflik.<ref>{{Cite journal|last=Voros|first=Joseph|date=2001|title=A Primer on Futures Studies, Foresight and the Use of Scenarios|url=https://www.downloadmaghaleh.com/wp-content/uploads/edd/maghaleh/1398/13260.pdf|journal=Prospect: The Foresight Bulletin|issue=6}}</ref>
Spekulatiewe ontwerp ontketen die debat oor die aksies wat ons vandag (in die hede) neem wat toekomstige gebeure bou. Dit moedig gebruikers aan om die verandering van vandag te wees. Dit bevraagteken tegnologie in vroeë stadiums; dit is gemoeid met die domestisering van tegnologie en stroomop-betrokkenheid. Dit stel maatskaplike en etiese implikasies om hulle te ondervra. Dit bevraagteken die rol van industriële en produkontwerp in die lewering van nuwe wetenskap en tegnologie.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp as 'n filiaal van kritiese ontwerp is gebou op die fundamentele [[Frankfurt Skool]] van kritiek. Daarom is [[kritiese denke]] 'n noodsaaklike aspek van spekulatiewe ontwerp.<ref name=":9">{{Cite book|last=Mitrovic|first=Ivica|date=2015|title=Introduction to Speculative Design Practice – Eutropia, a Case Study|url=https://www.researchgate.net/publication/276917770 |editor=Ivica Mitrovic |editor2=Marko Golub |editor3=Oleg Šuran |publisher=Croatian Designers Association, Arts Academy / University of Split|edition=1.0 |isbn=978-953-6778-10-2}}</ref> Die kritiek van norme, waardes en waarom ons ontwerp, is wat spekulatiewe ontwerpers motiveer.
Ontwerp is van nature 'n toekomsgerigte praktyk.<ref>{{Cite book|last=Lindley|first=Joseph|title=11th EAD Conference Proceedings: The Value of Design Research |chapter=A Pragmatics Framework for Design Fiction |date=2016-07-05 |chapter-url=http://ead.yasar.edu.tr/sites/default/files/EAD11_Lindley_Pragmatics%20Framework.pdf |publisher=Sheffield Hallam University|doi=10.7190/ead/2015/69|doi-broken-date=23 Februarie 2026 |isbn=978-1-84387-393-8|s2cid=146901197 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Simon|first=Herbert A.|title=The sciences of the artificial|date=1969|publisher=[M.I.T. Press]|isbn=0-262-19051-6|location=[Cambridge]|oclc=4087}}</ref> Die probleem lê egter daarin dat die oorgrote meerderheid ontwerpers geneig is om by tegnologiese vooruitgang te bly sonder om dit te bevraagteken of die implikasies van sulke tegnologie te bevraagteken.<ref name=":6" /> 'n Voorbeeld hiervan is die wydverspreide aanvaarding van [[sosiale media]] en hoe dit die samelewing beïnvloed het (byvoorbeeld die sosiale dilemma).
Ontwerpers probeer in hierdie geval nie die toekoms verander nie, maar pas eerder hul ontwerp aan by wat hulle as 'n waarskynlike toekoms kan sien. In hierdie sin sien hulle dit as iets wat hulle nie kan verander nie. In hierdie konteks poog spekulatiewe ontwerp om verandering te beïnvloed deur vrae te opper en debatte uit te lok deur ontwerpte voorwerpe te implementeer. Spekulatiewe ontwerp gebruik voorwerpe of prototipes wat implisiete betekenisse oor komplekse sosiale en tegnologiese kwessies impliseer.
Om die verskille tussen bevestigende ontwerp en spekulatiewe ontwerp uit te lig, het Dunne en Raby die A/B-manifes bekendgestel om hul betekenisse te kontrasteer en uit te lig wat dit beteken om krities of spekulatief in ontwerp te wees.<ref name=":0" />
=== A/B-manifes ===
Die ''A/B-manifes'' kontrasteer twee benaderings tot ontwerp: 'n bevestigende (A) en 'n kritiese (B) benadering.<ref>Anthony Dunne en Fiona Raby. ''Speculative Everything: Design, Fiction, and Social Dreaming''. MIT Press, 2013.</ref>
{| class="wikitable"
! A
! B
|-
| '''Bevestigend'''
| '''Krities'''
|-
| Probleemoplossing
| Probleemidentifisering
|-
| Verskaf antwoorde
| Stel vrae
|-
| Ontwerp vir produksie
| Ontwerp vir debat
|-
| Ontwerp as oplossing
| Ontwerp as medium
|-
| In diens van die nywerheid
| In diens van die samelewing
|-
| Fiktiewe funksies
| Funksionele fiksies
|-
| Vir hoe die wêreld is
| Vir hoe die wêreld kan wees
|-
| Verander die wêreld om by ons te pas
| Verander ons om by die wêreld te pas
|-
| Wetenskapfiksie
| Sosiale fiksie
|-
| Toekomste
| Parallelle wêrelde
|-
| Die "werklike" werklikheid
| Die "onwerklike" werklikheid
|-
| Narratiewe van produksie
| Narratiewe van verbruik
|-
| Toepassings
| Implikasies
|-
| Pret
| Humor
|-
| Innovasie
| Provokasie
|-
| Konsepontwerp
| Konseptuele ontwerp
|-
| Verbruiker
| Burger
|-
| Laat ons koop
| Laat ons dink
|-
| Ergonomie
| Retoriek
|-
| Gebruikersvriendelikheid
| Etiek
|-
| Proses
| Outeurskap
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ontwerp]]
[[Kategorie:Toekomsstudies]]
q0lfe1imr46zxd5sisv0gdsvzchstt6
2910809
2910808
2026-06-11T18:15:08Z
Sobaka
328
bywerk
2910809
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Spekulatiewe ontwerp.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van spekulatiewe ontwerp.]]
'''Spekulatiewe ontwerp''' is 'n [[ontwerp]]praktyk wat gemoeid is met toekomstige ontwerpvoorstelle van 'n kritiese aard. Die term is gewild gemaak deur Anthony Dunne en Fiona Raby as 'n filiaal van kritiese ontwerp. Die doel is nie om kommersieel gedrewe ontwerpvoorstelle aan te bied nie, maar om voorstelle te [[ontwerp]] wat belangrike kwessies identifiseer en debatteer wat in die toekoms kan gebeur.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Speculative everything : design, fiction, and social dreaming|date=2013|others=Fiona Raby|isbn=978-0-262-31850-1|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=865508664}}</ref> Spekulatiewe ontwerp het te doen met toekomstige gevolge en implikasies van die verhouding tussen [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[mens]]e. Dit problematiseer hierdie verhouding deur uitdagende toekomstige ontwerpscenario's voor te stel waar tegnologie- en ontwerpimplikasies beklemtoon word.<ref name=":1">{{Cite book|last=Malpass|first=Matthew|title=Critical design in context : history, theory, and practices|date=2017|isbn=978-1-4725-7517-3|location=London|oclc=952854981}}</ref> Hierdie ontwerpvoorstelle is bedoel om debatte oor die [[toekoms]] te ontketen eerder as om produkte te bemark.<ref name=":2">{{Cite book|last1=Coulton|first1=Paul|last2=Burnett|first2=Dan|last3=Gradinar|first3=Adrian|title=DRS2016: Future-Focused Thinking |chapter=Games as Speculative Design: Allowing Players to Consider Alternate Presents and Plausible Features |date=2016-06-17 |url=https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2016/researchpapers/2 |volume=4 |doi=10.21606/drs.2016.15|isbn=9781912294046 |s2cid=53632887 }}</ref>
==Definisie==
Dunne en Raby, die navorsers wat die term spekulatiewe ontwerp geskep het, beskryf dit as:
“’n aktiwiteit waar spekulasie net so goed is soos [[kennis]], waar [[Toekomsstudies|futuristiese]] en alternatiewe scenario's idees oordra, en waar die doel is om die implikasies van “verstandlose” besluite vir die mensdom te beklemtoon.”
— Anthony Dunne en Fiona Raby
Spekulatiewe ontwerp word gebruik om vooropgestelde idees uit te daag, vrae te opper en debat uit te lok.<ref name=":4">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Hertzian tales : electronic products, aesthetic experience, and critical design|date=2005|publisher=MIT Press|isbn=0-262-04232-0|edition=[2005 ed.]|location=Cambridge, Mass.|oclc=61115612}}</ref> Dit maak die deur oop vir ontwerpers om [[Toekomsstudies|moontlike toekomste te verbeel]].
James Auger beweer dat spekulatiewe ontwerp "ingeligte, [[Hipotese|hipotetiese]] ekstrapolasies van 'n opkomende [[tegnologie]] se ontwikkeling kombineer met 'n diepgaande oorweging van die [[Kultuur|kulturele landskap]] waarin dit ontplooi kan word, om te spekuleer oor toekomstige produkte, stelsels en dienste".<ref name=":3">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2013-03-01|title=Speculative design: crafting the speculation|url=https://doi.org/10.1080/14626268.2013.767276|journal=Digital Creativity|volume=24|issue=1|pages=11–35|doi=10.1080/14626268.2013.767276|s2cid=8044296 |issn=1462-6268|url-access=subscription}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers ontwikkel alternatiewe hede om te vra hoekom dinge is soos hulle is, sodat hulle die toekoms kan projekteer. James Auger verduidelik dat hierdie alternatiewe hede radikale ingrypings kan maak in die huidige praktyke en ontwikkelende tegnologieë<ref name=":3"/> deur verskillende ideologieë en praktyke toe te pas.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp beklemtoon die "[[Filosofie|filosofiese]] ondersoek na tegnologiese toepassing"; dit is geneig om die bespreking oor tegnologie verder as die kundiges na 'n breë bevolking van die gehoor te neem.<ref name=":3" /> Die gevolglike artefakte lyk dikwels subversief en oneerbiedig van aard; hulle lyk anders vir die publiek, en dit is die sleutel agter die aanvang van besprekings en die stimulering van vrae.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp kan onderskei word van ontwerp wat binne kommersiële grense opereer waar die doel van ontwerp winsgewendheid is. Spekulatiewe ontwerp is 'n verkennende ontwerpgenre en 'n Navorsing deur Ontwerp (N&O) benadering.<ref>{{Cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Research in art and design|date=1993|publisher=Royal College of Art|others=Royal College of Art|isbn=1-874175-55-1|location=London|oclc=48866129}}</ref>
==Oorsprong en vroeë pogings==
Anti-ontwerp en Italiaanse radikale ontwerp kan as voorouers van spekulatiewe ontwerp beskou word.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die formaat van spekulatiewe ontwerp soos ons dit vandag ken, is egter afgelei van die kritiese ontwerppraktyk. Beide is verbind en gebruik soortgelyke benaderings. Dunne en Raby het kritiese ontwerp beskryf as 'n praktyk wat "spekulatiewe ontwerpvoorstelle gebruik om eng aannames, vooropgestelde idees en gegewens oor die rol wat produkte in die alledaagse lewe speel, uit te daag". Kritiese ontwerp is 'n vorm van ontwerp wat ontwerpinstrumente en -prosesse gebruik, nie om 'n probleem op te los nie, maar om die grense en parameters van 'n probleem vanuit 'n kritiese oogpunt te heroorweeg. Dunne en Raby het die term verder verduidelik in hul boek ''Design Noir: The Secret Life of Electronic Objects'', as "In plaas daarvan om te dink aan voorkoms, gebruikersvriendelikheid of korporatiewe identiteit, kan industriële ontwerpers ontwerpvoorstelle ontwikkel wat konvensionele waardes uitdaag".
Die verhouding tussen spekulatiewe ontwerp en kritiese ontwerp kan gesien word uit Matt Malpass se identifisering van die huidige kontemporêre ontwerppraktyke in drie klassifikasies; die eerste is assosiatiewe ontwerp, die tweede is spekulatiewe ontwerp, en die derde is kritiese ontwerp.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp is 'n vorm van kritiese ontwerp wat gemoeid is met toekomstige voorstelle. Dit ondersoek toekomstige scenario's om die vraag van "wat as?" te vra.
Sommige pogings van die Italiaanse radikale ontwerp kan as spekulatiewe ontwerp beskou word. Ettore Sottsass het byvoorbeeld in 1973 aan "Die planeet as 'n fees" gewerk.<ref>{{Cite journal|last=Ettore Sottsass|first=Jr.|date=1973|title=The Planet as a Festival|url=https://www.jstor.org/stable/4090787|journal=Design Quarterly|issue=89|pages=7–16|doi=10.2307/4090787|jstor=4090787 |issn=0011-9415|url-access=subscription}}</ref> Spekulatiewe ontwerp is geïnspireer deur die houding en posisie van die Italiaanse radikale ontwerp,<ref name=":0" /> maar boots nie noodwendig die formaat en motiverings daarvan na nie.<ref name=":0" />
==Motivering==
Spekulatiewe ontwerp poog om [[kapitalisme|kapitalisties]]-gedrewe ontwerprigtings te trotseer en hul negatiewe impak op ontwerppraktyk te vertoon. Dunne en Raby merk op dat hiperkommersialisering van ontwerp gedurende die 1980's hierdie praktyk gedryf het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ontwerpers het gesukkel om 'n sosiale model te vind om mee buite die kapitalistiese ekonomie te pas. Na die finansiële ineenstorting van 2008 is die belangstelling om ander alternatiewe vir die huidige ontwerpmodelle te vind egter aangewakker. In hierdie sin is die rol van ontwerp om 'n katalisator te wees in die vervaardiging van alternatiewe visies eerder as om die bron van visie self te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Jakobsone|first=Liene|date=2017-07-28|title=Critical design as approach to next thinking|journal=The Design Journal|volume=20|issue=sup1|pages=S4253–S4262|doi=10.1080/14606925.2017.1352923|issn=1460-6925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mazé|first1=Ramia|last2=Redström|first2=Johan|date=2009|title=Difficult Forms: Critical practices of design and research|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:ri:diva-23540|journal=Research Design Journal|volume=1|pages=28–39}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers se motivering is om 'n standpunt of houding teenoor die huidige ontwerppraktyk in te neem en alternatiewe voor te stel.<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite book|last=Tharp|first=Bruce M.|title=Discursive design : critical, speculative, and alternative things|date=2018|others=Stephanie Tharp|isbn=978-0-262-03898-0|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=1029073813}}</ref> Ontwerpers kan verskillende standpunte hê oor hoe hulle 'n ontwerpidee of fokuspunt sou aanbied. Bruce en Stephanie Tharp identifiseer die verskillende posisies wat ontwerpers teenoor hul projekte kan inneem; dit kan wees: verklarend, suggestief, nuuskierig, fasiliterend en ontwrigtend.<ref name=":7" />
Auger brei hierdie bespreking uit deur te verduidelik wat spekulatiewe ontwerp behoort te doen deur aspekte daarvoor te noem:
#"Rangskik opkomende (nog nie beskikbare) tegnologiese 'elemente' om toekomstige produkte en artefakte te hipoteseer, of
#pas alternatiewe planne, motiverings of ideologieë toe op diegene wat tans tegnologiese ontwikkeling dryf om nuwe rangskikkings van bestaande elemente te fasiliteer, en
#ontwikkel nuwe perspektiewe op groot stelsels."<ref name=":8">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2014|title=Why Heart Attacks Could Be a Thing of the Past|url=https://tijdschriftkunstlicht.nl/35-speculari-why-heart-attacks-could-be-a-thing-of-the-past-james-auger/|journal=Kunstlicht|volume=35 SPECULARI|pages=37–59}}</ref>
Met die oog op:
#" Om te vra ‘wat is 'n beter toekoms (of hede)?’
# Om 'n beter begrip te genereer van die potensiële implikasies van 'n spesifieke (ontwrigtende) tegnologie in verskeie kontekste en op verskeie skale – met 'n besondere fokus op die alledaagse lewe.
# Om ontwerp ‘stroomop’ te beweeg – om nie bloot tegnologie aan die einde van die tegnologiese reis te verpak nie, maar om daardie reis van sy ontstaan af te beïnvloed en te beïnvloed."<ref name=":8" />
==In teorie==
Spekulatiewe ontwerp steun op spekulasie en voorstelle; die waarde daarvan kom van spekulasie oor toekomstige scenario's waar ontwerp in 'n spesifieke konteks gebruik word om 'n idee of 'n debat te vertoon.<ref name=":1" /> Die belangrikste doel van spekulatiewe ontwerp is om verandering te bewerkstellig eerder as om by die status quo te konformeer. Volgens Johannessen, Keitsch en Pettersen kan die veranderingsaspekte in drie elemente verdeel word:
*Politieke en sosiale verandering,
*Produkwaarde en gebruikerservaringverandering
*[[Estetika]]<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Johannessen |first1=Leon Karlsen |last2=Keitsch |first2=Martina Maria |last3=Pettersen |first3=Ida Nilstad |date=Julie 2019 |title=Speculative and Critical Design — Features, Methods, and Practices |url=https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-international-conference-on-engineering-design/article/speculative-and-critical-design-features-methods-and-practices/4733BA2190580053A945BAFFF3C3495C |journal=Proceedings of the Design Society: International Conference on Engineering Design |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1623–1632 |doi=10.1017/dsi.2019.168 |issn=2220-4342 |s2cid=201145881 |hdl-access=free |hdl=11250/2638109}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers stel nie voor wat 'n verkieslike toekoms is nie; hulle laat die samelewing besluit wat 'n verkieslike toekoms vir hulle is, terwyl regstellende ontwerp, regering en nywerhede eintlik oor hul verkieslike toekoms besluit en dit skep.<ref name=":0" /> Dit moedig die gehoor aan om hul verkieslike toekoms voor te stel wat geen direkte relevansie het met vandag se perspektief van hoe die toekoms behoort te wees nie, en dit verhoog die bewustheid van die samelewing oor hoe hulle hul keuses vir die toekoms kan beïnvloed;<ref name=":6" /> die logika van die 'wette' van die toekoms impliseer dat as ons na iets streef, ons dit uiteindelik in werklikheid kan omskep, selfs al lyk dit nou ongelooflik.<ref>{{Cite journal|last=Voros|first=Joseph|date=2001|title=A Primer on Futures Studies, Foresight and the Use of Scenarios|url=https://www.downloadmaghaleh.com/wp-content/uploads/edd/maghaleh/1398/13260.pdf|journal=Prospect: The Foresight Bulletin|issue=6}}</ref>
Spekulatiewe ontwerp ontketen die debat oor die aksies wat ons vandag (in die hede) neem wat toekomstige gebeure bou. Dit moedig gebruikers aan om die verandering van vandag te wees. Dit bevraagteken tegnologie in vroeë stadiums; dit is gemoeid met die domestisering van tegnologie en stroomop-betrokkenheid. Dit stel maatskaplike en etiese implikasies om hulle te ondervra. Dit bevraagteken die rol van industriële en produkontwerp in die lewering van nuwe wetenskap en tegnologie.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp as 'n filiaal van kritiese ontwerp is gebou op die fundamentele [[Frankfurt Skool]] van kritiek. Daarom is [[kritiese denke]] 'n noodsaaklike aspek van spekulatiewe ontwerp.<ref name=":9">{{Cite book|last=Mitrovic|first=Ivica|date=2015|title=Introduction to Speculative Design Practice – Eutropia, a Case Study|url=https://www.researchgate.net/publication/276917770 |editor=Ivica Mitrovic |editor2=Marko Golub |editor3=Oleg Šuran |publisher=Croatian Designers Association, Arts Academy / University of Split|edition=1.0 |isbn=978-953-6778-10-2}}</ref> Die kritiek van norme, waardes en waarom ons ontwerp, is wat spekulatiewe ontwerpers motiveer.
Ontwerp is van nature 'n toekomsgerigte praktyk.<ref>{{Cite book|last=Lindley|first=Joseph|title=11th EAD Conference Proceedings: The Value of Design Research |chapter=A Pragmatics Framework for Design Fiction |date=2016-07-05 |chapter-url=http://ead.yasar.edu.tr/sites/default/files/EAD11_Lindley_Pragmatics%20Framework.pdf |publisher=Sheffield Hallam University|doi=10.7190/ead/2015/69|doi-broken-date=23 Februarie 2026 |isbn=978-1-84387-393-8|s2cid=146901197 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Simon|first=Herbert A.|title=The sciences of the artificial|date=1969|publisher=[M.I.T. Press]|isbn=0-262-19051-6|location=[Cambridge]|oclc=4087}}</ref> Die probleem lê egter daarin dat die oorgrote meerderheid ontwerpers geneig is om by tegnologiese vooruitgang te bly sonder om dit te bevraagteken of die implikasies van sulke tegnologie te bevraagteken.<ref name=":6" /> 'n Voorbeeld hiervan is die wydverspreide aanvaarding van [[sosiale media]] en hoe dit die samelewing beïnvloed het (byvoorbeeld die sosiale dilemma).
Ontwerpers probeer in hierdie geval nie die toekoms verander nie, maar pas eerder hul ontwerp aan by wat hulle as 'n waarskynlike toekoms kan sien. In hierdie sin sien hulle dit as iets wat hulle nie kan verander nie. In hierdie konteks poog spekulatiewe ontwerp om verandering te beïnvloed deur vrae te opper en debatte uit te lok deur ontwerpte voorwerpe te implementeer. Spekulatiewe ontwerp gebruik voorwerpe of prototipes wat implisiete betekenisse oor komplekse sosiale en tegnologiese kwessies impliseer.
Om die verskille tussen bevestigende ontwerp en spekulatiewe ontwerp uit te lig, het Dunne en Raby die A/B-manifes bekendgestel om hul betekenisse te kontrasteer en uit te lig wat dit beteken om krities of spekulatief in ontwerp te wees.<ref name=":0" />
=== A/B-manifes ===
Die ''A/B-manifes'' kontrasteer twee benaderings tot ontwerp: 'n bevestigende (A) en 'n kritiese (B) benadering.<ref>Anthony Dunne en Fiona Raby. ''Speculative Everything: Design, Fiction, and Social Dreaming''. MIT Press, 2013.</ref>
{| class="wikitable"
! A
! B
|-
| '''Bevestigend'''
| '''Krities'''
|-
| Probleemoplossing
| Probleemidentifisering
|-
| Verskaf antwoorde
| Stel vrae
|-
| Ontwerp vir produksie
| Ontwerp vir debat
|-
| Ontwerp as oplossing
| Ontwerp as medium
|-
| In diens van die nywerheid
| In diens van die samelewing
|-
| Fiktiewe funksies
| Funksionele fiksies
|-
| Vir hoe die wêreld is
| Vir hoe die wêreld kan wees
|-
| Verander die wêreld om by ons te pas
| Verander ons om by die wêreld te pas
|-
| Wetenskapfiksie
| Sosiale fiksie
|-
| Toekomste
| Parallelle wêrelde
|-
| Die "werklike" werklikheid
| Die "onwerklike" werklikheid
|-
| Narratiewe van produksie
| Narratiewe van verbruik
|-
| Toepassings
| Implikasies
|-
| Pret
| Humor
|-
| Innovasie
| Provokasie
|-
| Konsepontwerp
| Konseptuele ontwerp
|-
| Verbruiker
| Burger
|-
| Laat ons koop
| Laat ons dink
|-
| Ergonomie
| Retoriek
|-
| Gebruikersvriendelikheid
| Etiek
|-
| Proses
| Outeurskap
|}
==In praktyk==
Spekulatiewe ontwerp kan gesien word as 'n houding, standpunt of posisie in plaas van 'n proses of [[metodologie]].
Taktieke, metodes en strategieë vir spekulatiewe ontwerp het wye variasie. Dit hang af van die ontwerper se bedoeling en die noukeurige bestuur van die uitkoms van die ontwerpprojek.<ref name=":9" />
Spekulatiewe ontwerp benodig 'n "perseptuele brug" tussen wat die gehoor as hul werklikheid identifiseer en die fiktiewe elemente in die spekulatiewe konsep.<ref name=":3" />
Taktieke en strategieë van spekulatiewe ontwerp:
*''Reductio Ad Absurdum''<ref name=":0" />
*Teenfaktuele feite<ref name=":0" />
*Dubbelsinnigheid<ref name=":1" />
*[[Satire]]<ref name=":1" />
en die uitkoms van spekulatiewe ontwerp kan 'n projek wees in die vorm van:
*Para-funksionele prototipes<ref name=":1" />
*Post-optimale prototipes<ref name=":1" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ontwerp]]
[[Kategorie:Toekomsstudies]]
lwfxsofeai8jwqpmpq5j33vgwvqky9x
2910810
2910809
2026-06-11T18:17:50Z
Sobaka
328
bywerk
2910810
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Spekulatiewe ontwerp.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van spekulatiewe ontwerp.]]
'''Spekulatiewe ontwerp''' is 'n [[ontwerp]]praktyk wat gemoeid is met toekomstige ontwerpvoorstelle van 'n kritiese aard. Die term is gewild gemaak deur Anthony Dunne en Fiona Raby as 'n filiaal van kritiese ontwerp. Die doel is nie om kommersieel gedrewe ontwerpvoorstelle aan te bied nie, maar om voorstelle te [[ontwerp]] wat belangrike kwessies identifiseer en debatteer wat in die toekoms kan gebeur.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Speculative everything : design, fiction, and social dreaming|date=2013|others=Fiona Raby|isbn=978-0-262-31850-1|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=865508664}}</ref> Spekulatiewe ontwerp het te doen met toekomstige gevolge en implikasies van die verhouding tussen [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[mens]]e. Dit problematiseer hierdie verhouding deur uitdagende toekomstige ontwerpscenario's voor te stel waar tegnologie- en ontwerpimplikasies beklemtoon word.<ref name=":1">{{Cite book|last=Malpass|first=Matthew|title=Critical design in context : history, theory, and practices|date=2017|isbn=978-1-4725-7517-3|location=London|oclc=952854981}}</ref> Hierdie ontwerpvoorstelle is bedoel om debatte oor die [[toekoms]] te ontketen eerder as om produkte te bemark.<ref name=":2">{{Cite book|last1=Coulton|first1=Paul|last2=Burnett|first2=Dan|last3=Gradinar|first3=Adrian|title=DRS2016: Future-Focused Thinking |chapter=Games as Speculative Design: Allowing Players to Consider Alternate Presents and Plausible Features |date=2016-06-17 |url=https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2016/researchpapers/2 |volume=4 |doi=10.21606/drs.2016.15|isbn=9781912294046 |s2cid=53632887 }}</ref>
==Definisie==
Dunne en Raby, die navorsers wat die term spekulatiewe ontwerp geskep het, beskryf dit as:
“’n aktiwiteit waar spekulasie net so goed is soos [[kennis]], waar [[Toekomsstudies|futuristiese]] en alternatiewe scenario's idees oordra, en waar die doel is om die implikasies van “verstandlose” besluite vir die mensdom te beklemtoon.”
— Anthony Dunne en Fiona Raby
Spekulatiewe ontwerp word gebruik om vooropgestelde idees uit te daag, vrae te opper en debat uit te lok.<ref name=":4">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Hertzian tales : electronic products, aesthetic experience, and critical design|date=2005|publisher=MIT Press|isbn=0-262-04232-0|edition=[2005 ed.]|location=Cambridge, Mass.|oclc=61115612}}</ref> Dit maak die deur oop vir ontwerpers om [[Toekomsstudies|moontlike toekomste te verbeel]].
James Auger beweer dat spekulatiewe ontwerp "ingeligte, [[Hipotese|hipotetiese]] ekstrapolasies van 'n opkomende [[tegnologie]] se ontwikkeling kombineer met 'n diepgaande oorweging van die [[Kultuur|kulturele landskap]] waarin dit ontplooi kan word, om te spekuleer oor toekomstige produkte, stelsels en dienste".<ref name=":3">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2013-03-01|title=Speculative design: crafting the speculation|url=https://doi.org/10.1080/14626268.2013.767276|journal=Digital Creativity|volume=24|issue=1|pages=11–35|doi=10.1080/14626268.2013.767276|s2cid=8044296 |issn=1462-6268|url-access=subscription}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers ontwikkel alternatiewe hede om te vra hoekom dinge is soos hulle is, sodat hulle die toekoms kan projekteer. James Auger verduidelik dat hierdie alternatiewe hede radikale ingrypings kan maak in die huidige praktyke en ontwikkelende tegnologieë<ref name=":3"/> deur verskillende ideologieë en praktyke toe te pas.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp beklemtoon die "[[Filosofie|filosofiese]] ondersoek na tegnologiese toepassing"; dit is geneig om die bespreking oor tegnologie verder as die kundiges na 'n breë bevolking van die gehoor te neem.<ref name=":3" /> Die gevolglike artefakte lyk dikwels subversief en oneerbiedig van aard; hulle lyk anders vir die publiek, en dit is die sleutel agter die aanvang van besprekings en die stimulering van vrae.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp kan onderskei word van ontwerp wat binne kommersiële grense opereer waar die doel van ontwerp winsgewendheid is. Spekulatiewe ontwerp is 'n verkennende ontwerpgenre en 'n Navorsing deur Ontwerp (N&O) benadering.<ref>{{Cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Research in art and design|date=1993|publisher=Royal College of Art|others=Royal College of Art|isbn=1-874175-55-1|location=London|oclc=48866129}}</ref>
==Oorsprong en vroeë pogings==
Anti-ontwerp en Italiaanse radikale ontwerp kan as voorouers van spekulatiewe ontwerp beskou word.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die formaat van spekulatiewe ontwerp soos ons dit vandag ken, is egter afgelei van die kritiese ontwerppraktyk. Beide is verbind en gebruik soortgelyke benaderings. Dunne en Raby het kritiese ontwerp beskryf as 'n praktyk wat "spekulatiewe ontwerpvoorstelle gebruik om eng aannames, vooropgestelde idees en gegewens oor die rol wat produkte in die alledaagse lewe speel, uit te daag". Kritiese ontwerp is 'n vorm van ontwerp wat ontwerpinstrumente en -prosesse gebruik, nie om 'n probleem op te los nie, maar om die grense en parameters van 'n probleem vanuit 'n kritiese oogpunt te heroorweeg. Dunne en Raby het die term verder verduidelik in hul boek ''Design Noir: The Secret Life of Electronic Objects'', as "In plaas daarvan om te dink aan voorkoms, gebruikersvriendelikheid of korporatiewe identiteit, kan industriële ontwerpers ontwerpvoorstelle ontwikkel wat konvensionele waardes uitdaag".
Die verhouding tussen spekulatiewe ontwerp en kritiese ontwerp kan gesien word uit Matt Malpass se identifisering van die huidige kontemporêre ontwerppraktyke in drie klassifikasies; die eerste is assosiatiewe ontwerp, die tweede is spekulatiewe ontwerp, en die derde is kritiese ontwerp.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp is 'n vorm van kritiese ontwerp wat gemoeid is met toekomstige voorstelle. Dit ondersoek toekomstige scenario's om die vraag van "wat as?" te vra.
Sommige pogings van die Italiaanse radikale ontwerp kan as spekulatiewe ontwerp beskou word. Ettore Sottsass het byvoorbeeld in 1973 aan "Die planeet as 'n fees" gewerk.<ref>{{Cite journal|last=Ettore Sottsass|first=Jr.|date=1973|title=The Planet as a Festival|url=https://www.jstor.org/stable/4090787|journal=Design Quarterly|issue=89|pages=7–16|doi=10.2307/4090787|jstor=4090787 |issn=0011-9415|url-access=subscription}}</ref> Spekulatiewe ontwerp is geïnspireer deur die houding en posisie van die Italiaanse radikale ontwerp,<ref name=":0" /> maar boots nie noodwendig die formaat en motiverings daarvan na nie.<ref name=":0" />
==Motivering==
Spekulatiewe ontwerp poog om [[kapitalisme|kapitalisties]]-gedrewe ontwerprigtings te trotseer en hul negatiewe impak op ontwerppraktyk te vertoon. Dunne en Raby merk op dat hiperkommersialisering van ontwerp gedurende die 1980's hierdie praktyk gedryf het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ontwerpers het gesukkel om 'n sosiale model te vind om mee buite die kapitalistiese ekonomie te pas. Na die finansiële ineenstorting van 2008 is die belangstelling om ander alternatiewe vir die huidige ontwerpmodelle te vind egter aangewakker. In hierdie sin is die rol van ontwerp om 'n katalisator te wees in die vervaardiging van alternatiewe visies eerder as om die bron van visie self te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Jakobsone|first=Liene|date=2017-07-28|title=Critical design as approach to next thinking|journal=The Design Journal|volume=20|issue=sup1|pages=S4253–S4262|doi=10.1080/14606925.2017.1352923|issn=1460-6925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mazé|first1=Ramia|last2=Redström|first2=Johan|date=2009|title=Difficult Forms: Critical practices of design and research|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:ri:diva-23540|journal=Research Design Journal|volume=1|pages=28–39}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers se motivering is om 'n standpunt of houding teenoor die huidige ontwerppraktyk in te neem en alternatiewe voor te stel.<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite book|last=Tharp|first=Bruce M.|title=Discursive design : critical, speculative, and alternative things|date=2018|others=Stephanie Tharp|isbn=978-0-262-03898-0|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=1029073813}}</ref> Ontwerpers kan verskillende standpunte hê oor hoe hulle 'n ontwerpidee of fokuspunt sou aanbied. Bruce en Stephanie Tharp identifiseer die verskillende posisies wat ontwerpers teenoor hul projekte kan inneem; dit kan wees: verklarend, suggestief, nuuskierig, fasiliterend en ontwrigtend.<ref name=":7" />
Auger brei hierdie bespreking uit deur te verduidelik wat spekulatiewe ontwerp behoort te doen deur aspekte daarvoor te noem:
#"Rangskik opkomende (nog nie beskikbare) tegnologiese 'elemente' om toekomstige produkte en artefakte te hipoteseer, of
#pas alternatiewe planne, motiverings of ideologieë toe op diegene wat tans tegnologiese ontwikkeling dryf om nuwe rangskikkings van bestaande elemente te fasiliteer, en
#ontwikkel nuwe perspektiewe op groot stelsels."<ref name=":8">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2014|title=Why Heart Attacks Could Be a Thing of the Past|url=https://tijdschriftkunstlicht.nl/35-speculari-why-heart-attacks-could-be-a-thing-of-the-past-james-auger/|journal=Kunstlicht|volume=35 SPECULARI|pages=37–59}}</ref>
Met die oog op:
#" Om te vra ‘wat is 'n beter toekoms (of hede)?’
# Om 'n beter begrip te genereer van die potensiële implikasies van 'n spesifieke (ontwrigtende) tegnologie in verskeie kontekste en op verskeie skale – met 'n besondere fokus op die alledaagse lewe.
# Om ontwerp ‘stroomop’ te beweeg – om nie bloot tegnologie aan die einde van die tegnologiese reis te verpak nie, maar om daardie reis van sy ontstaan af te beïnvloed en te beïnvloed."<ref name=":8" />
==In teorie==
Spekulatiewe ontwerp steun op spekulasie en voorstelle; die waarde daarvan kom van spekulasie oor toekomstige scenario's waar ontwerp in 'n spesifieke konteks gebruik word om 'n idee of 'n debat te vertoon.<ref name=":1" /> Die belangrikste doel van spekulatiewe ontwerp is om verandering te bewerkstellig eerder as om by die status quo te konformeer. Volgens Johannessen, Keitsch en Pettersen kan die veranderingsaspekte in drie elemente verdeel word:
*Politieke en sosiale verandering,
*Produkwaarde en gebruikerservaringverandering
*[[Estetika]]<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Johannessen |first1=Leon Karlsen |last2=Keitsch |first2=Martina Maria |last3=Pettersen |first3=Ida Nilstad |date=Julie 2019 |title=Speculative and Critical Design — Features, Methods, and Practices |url=https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-international-conference-on-engineering-design/article/speculative-and-critical-design-features-methods-and-practices/4733BA2190580053A945BAFFF3C3495C |journal=Proceedings of the Design Society: International Conference on Engineering Design |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1623–1632 |doi=10.1017/dsi.2019.168 |issn=2220-4342 |s2cid=201145881 |hdl-access=free |hdl=11250/2638109}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers stel nie voor wat 'n verkieslike toekoms is nie; hulle laat die samelewing besluit wat 'n verkieslike toekoms vir hulle is, terwyl regstellende ontwerp, regering en nywerhede eintlik oor hul verkieslike toekoms besluit en dit skep.<ref name=":0" /> Dit moedig die gehoor aan om hul verkieslike toekoms voor te stel wat geen direkte relevansie het met vandag se perspektief van hoe die toekoms behoort te wees nie, en dit verhoog die bewustheid van die samelewing oor hoe hulle hul keuses vir die toekoms kan beïnvloed;<ref name=":6" /> die logika van die 'wette' van die toekoms impliseer dat as ons na iets streef, ons dit uiteindelik in werklikheid kan omskep, selfs al lyk dit nou ongelooflik.<ref>{{Cite journal|last=Voros|first=Joseph|date=2001|title=A Primer on Futures Studies, Foresight and the Use of Scenarios|url=https://www.downloadmaghaleh.com/wp-content/uploads/edd/maghaleh/1398/13260.pdf|journal=Prospect: The Foresight Bulletin|issue=6}}</ref>
Spekulatiewe ontwerp ontketen die debat oor die aksies wat ons vandag (in die hede) neem wat toekomstige gebeure bou. Dit moedig gebruikers aan om die verandering van vandag te wees. Dit bevraagteken tegnologie in vroeë stadiums; dit is gemoeid met die domestisering van tegnologie en stroomop-betrokkenheid. Dit stel maatskaplike en etiese implikasies om hulle te ondervra. Dit bevraagteken die rol van industriële en produkontwerp in die lewering van nuwe wetenskap en tegnologie.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp as 'n filiaal van kritiese ontwerp is gebou op die fundamentele [[Frankfurt Skool]] van kritiek. Daarom is [[kritiese denke]] 'n noodsaaklike aspek van spekulatiewe ontwerp.<ref name=":9">{{Cite book|last=Mitrovic|first=Ivica|date=2015|title=Introduction to Speculative Design Practice – Eutropia, a Case Study|url=https://www.researchgate.net/publication/276917770 |editor=Ivica Mitrovic |editor2=Marko Golub |editor3=Oleg Šuran |publisher=Croatian Designers Association, Arts Academy / University of Split|edition=1.0 |isbn=978-953-6778-10-2}}</ref> Die kritiek van norme, waardes en waarom ons ontwerp, is wat spekulatiewe ontwerpers motiveer.
Ontwerp is van nature 'n toekomsgerigte praktyk.<ref>{{Cite book|last=Lindley|first=Joseph|title=11th EAD Conference Proceedings: The Value of Design Research |chapter=A Pragmatics Framework for Design Fiction |date=2016-07-05 |chapter-url=http://ead.yasar.edu.tr/sites/default/files/EAD11_Lindley_Pragmatics%20Framework.pdf |publisher=Sheffield Hallam University|doi=10.7190/ead/2015/69|doi-broken-date=23 Februarie 2026 |isbn=978-1-84387-393-8|s2cid=146901197 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Simon|first=Herbert A.|title=The sciences of the artificial|date=1969|publisher=[M.I.T. Press]|isbn=0-262-19051-6|location=[Cambridge]|oclc=4087}}</ref> Die probleem lê egter daarin dat die oorgrote meerderheid ontwerpers geneig is om by tegnologiese vooruitgang te bly sonder om dit te bevraagteken of die implikasies van sulke tegnologie te bevraagteken.<ref name=":6" /> 'n Voorbeeld hiervan is die wydverspreide aanvaarding van [[sosiale media]] en hoe dit die samelewing beïnvloed het (byvoorbeeld die sosiale dilemma).
Ontwerpers probeer in hierdie geval nie die toekoms verander nie, maar pas eerder hul ontwerp aan by wat hulle as 'n waarskynlike toekoms kan sien. In hierdie sin sien hulle dit as iets wat hulle nie kan verander nie. In hierdie konteks poog spekulatiewe ontwerp om verandering te beïnvloed deur vrae te opper en debatte uit te lok deur ontwerpte voorwerpe te implementeer. Spekulatiewe ontwerp gebruik voorwerpe of prototipes wat implisiete betekenisse oor komplekse sosiale en tegnologiese kwessies impliseer.
Om die verskille tussen bevestigende ontwerp en spekulatiewe ontwerp uit te lig, het Dunne en Raby die A/B-manifes bekendgestel om hul betekenisse te kontrasteer en uit te lig wat dit beteken om krities of spekulatief in ontwerp te wees.<ref name=":0" />
=== A/B-manifes ===
Die ''A/B-manifes'' kontrasteer twee benaderings tot ontwerp: 'n bevestigende (A) en 'n kritiese (B) benadering.<ref>Anthony Dunne en Fiona Raby. ''Speculative Everything: Design, Fiction, and Social Dreaming''. MIT Press, 2013.</ref>
{| class="wikitable"
! A
! B
|-
| '''Bevestigend'''
| '''Krities'''
|-
| Probleemoplossing
| Probleemidentifisering
|-
| Verskaf antwoorde
| Stel vrae
|-
| Ontwerp vir produksie
| Ontwerp vir debat
|-
| Ontwerp as oplossing
| Ontwerp as medium
|-
| In diens van die nywerheid
| In diens van die samelewing
|-
| Fiktiewe funksies
| Funksionele fiksies
|-
| Vir hoe die wêreld is
| Vir hoe die wêreld kan wees
|-
| Verander die wêreld om by ons te pas
| Verander ons om by die wêreld te pas
|-
| Wetenskapfiksie
| Sosiale fiksie
|-
| Toekomste
| Parallelle wêrelde
|-
| Die "werklike" werklikheid
| Die "onwerklike" werklikheid
|-
| Narratiewe van produksie
| Narratiewe van verbruik
|-
| Toepassings
| Implikasies
|-
| Pret
| Humor
|-
| Innovasie
| Provokasie
|-
| Konsepontwerp
| Konseptuele ontwerp
|-
| Verbruiker
| Burger
|-
| Laat ons koop
| Laat ons dink
|-
| Ergonomie
| Retoriek
|-
| Gebruikersvriendelikheid
| Etiek
|-
| Proses
| Outeurskap
|}
==In praktyk==
Spekulatiewe ontwerp kan gesien word as 'n houding, standpunt of posisie in plaas van 'n proses of [[metodologie]].
Taktieke, metodes en strategieë vir spekulatiewe ontwerp het wye variasie. Dit hang af van die ontwerper se bedoeling en die noukeurige bestuur van die uitkoms van die ontwerpprojek.<ref name=":9" />
Spekulatiewe ontwerp benodig 'n "perseptuele brug" tussen wat die gehoor as hul werklikheid identifiseer en die fiktiewe elemente in die spekulatiewe konsep.<ref name=":3" />
Taktieke en strategieë van spekulatiewe ontwerp:
*''Reductio Ad Absurdum''<ref name=":0" />
*Teenfaktuele feite<ref name=":0" />
*Dubbelsinnigheid<ref name=":1" />
*[[Satire]]<ref name=":1" />
en die uitkoms van spekulatiewe ontwerp kan 'n projek wees in die vorm van:
*Para-funksionele prototipes<ref name=":1" />
*Post-optimale prototipes<ref name=":1" />
==Aangrensende praktyke==
Spekulatiewe ontwerp het baie aangrensende praktyke, insluitend kritiese ontwerp, diskursiewe ontwerp,<ref name=":7" /> en ontwerpfiksie. Hulle deel soortgelyke motiverings, maar verskillende doeleindes of teikengebiede.
==Kritiek==
Die belangrikste kritiek op kritiese en spekulatiewe ontwerp sou gebaseer wees op die begrip dat ontwerp nie funksioneel of nuttig is nie, en dus nie as ontwerp beskou kan word nie. Die gronde vir kritiek is gebou op die basiese begrip van ontwerp as 'n probleemoplossingsaktiwiteit. In teenstelling hiermee, is spekulatiewe ontwerp gemoeid met probleemvind. Dit skep nie funksionele voorwerpe aan die einde nie, maar problematiseer eerder 'n kwessie of sosiale implikasie.<ref>{{Cite journal|title=Politics of Designing Visions of the Future * Journal of Futures Studies|url=https://jfsdigital.org/articles-and-essays/vol-23-no-3-march-2019/politics-of-designing-visions-of-the-future/|access-date=2021-06-19|journal=Journal of Futures Studies|year=2019 |volume=23 |issue=3 |language=en-US|doi=10.6531/jfs.201903_23(3).0003|author1=Ramia Mazé |s2cid=150775427 }}</ref><ref name=":1" />
Ander kritiek gerig op spekulatiewe ontwerp wys daarop dat wat sommige as [[Distopie|distopiese]] toekoms sou voorstel, ooreenstem met die werklike toestande van mensegroepe wat vreemd is aan die ontwerpers. Kritici soos Luiza Prado de O. Martins beskou die praktyk as 'n nis wat slegs in hoogs intellektuele plekke soos MOMA en V&A Museum aangebied word.<ref>{{cite web |last1=Prado de O. Martins |first1=Luiza |title=Questioning the "Critical" in Speculative and Critical Design |url=https://medium.com/a-parede/questioning-the-critical-in-speculative-critical-design-5a355cac2ca4 |website=Medium |date=31 Augustus 2017 |access-date=20 Junie 2023}}</ref><ref name=":6" />
Nog 'n kritiek op spekulatiewe ontwerp is verspreiding en refleksie. Die formaat en plekke waar spekulatiewe ontwerpvoorstelle aangebied word, impliseer nie 'n metodologiese benadering om met die gehoor en die breër samelewing te skakel nie. Dit is wat Bruce en Stephanie Tharp "'n boodskap in 'n bottel" noem, 'n vergelyking wat argumenteer teen sommige ontwerpe se onvermoë om hul grense te oorskry.<ref name=":7" /><ref>{{Cite journal|last=Tonkinwise|first=Cameron|date=2015|title=Design Fictions About Critical Design|url=https://modesofcriticism.org/design-fictions-about-critical-design/|journal=Modes of Criticism}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ontwerp]]
[[Kategorie:Toekomsstudies]]
bgccd9r2klx6w7cn6rkcbhdit9xc3gd
2910811
2910810
2026-06-11T18:18:29Z
Sobaka
328
opruim
2910811
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Spekulatiewe ontwerp.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van spekulatiewe ontwerp.]]
'''Spekulatiewe ontwerp''' is 'n [[ontwerp]]praktyk wat gemoeid is met toekomstige ontwerpvoorstelle van 'n kritiese aard. Die term is gewild gemaak deur Anthony Dunne en Fiona Raby as 'n filiaal van kritiese ontwerp. Die doel is nie om kommersieel gedrewe ontwerpvoorstelle aan te bied nie, maar om voorstelle te [[ontwerp]] wat belangrike kwessies identifiseer en debatteer wat in die toekoms kan gebeur.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Speculative everything : design, fiction, and social dreaming|date=2013|others=Fiona Raby|isbn=978-0-262-31850-1|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=865508664}}</ref> Spekulatiewe ontwerp het te doen met toekomstige gevolge en implikasies van die verhouding tussen [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[mens]]e. Dit problematiseer hierdie verhouding deur uitdagende toekomstige ontwerpscenario's voor te stel waar tegnologie- en ontwerpimplikasies beklemtoon word.<ref name=":1">{{Cite book|last=Malpass|first=Matthew|title=Critical design in context : history, theory, and practices|date=2017|isbn=978-1-4725-7517-3|location=London|oclc=952854981}}</ref> Hierdie ontwerpvoorstelle is bedoel om debatte oor die [[toekoms]] te ontketen eerder as om produkte te bemark.<ref name=":2">{{Cite book|last1=Coulton|first1=Paul|last2=Burnett|first2=Dan|last3=Gradinar|first3=Adrian|title=DRS2016: Future-Focused Thinking |chapter=Games as Speculative Design: Allowing Players to Consider Alternate Presents and Plausible Features |date=2016-06-17 |url=https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2016/researchpapers/2 |volume=4 |doi=10.21606/drs.2016.15|isbn=9781912294046 |s2cid=53632887 }}</ref>
==Definisie==
Dunne en Raby, die navorsers wat die term spekulatiewe ontwerp geskep het, beskryf dit as:
“’n aktiwiteit waar spekulasie net so goed is soos [[kennis]], waar [[Toekomsstudies|futuristiese]] en alternatiewe scenario's idees oordra, en waar die doel is om die implikasies van “verstandlose” besluite vir die mensdom te beklemtoon.”
— Anthony Dunne en Fiona Raby
Spekulatiewe ontwerp word gebruik om vooropgestelde idees uit te daag, vrae te opper en debat uit te lok.<ref name=":4">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Hertzian tales : electronic products, aesthetic experience, and critical design|date=2005|publisher=MIT Press|isbn=0-262-04232-0|edition=[2005 ed.]|location=Cambridge, Mass.|oclc=61115612}}</ref> Dit maak die deur oop vir ontwerpers om [[Toekomsstudies|moontlike toekomste te verbeel]].
James Auger beweer dat spekulatiewe ontwerp "ingeligte, [[Hipotese|hipotetiese]] ekstrapolasies van 'n opkomende [[tegnologie]] se ontwikkeling kombineer met 'n diepgaande oorweging van die [[Kultuur|kulturele landskap]] waarin dit ontplooi kan word, om te spekuleer oor toekomstige produkte, stelsels en dienste".<ref name=":3">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2013-03-01|title=Speculative design: crafting the speculation|url=https://doi.org/10.1080/14626268.2013.767276|journal=Digital Creativity|volume=24|issue=1|pages=11–35|doi=10.1080/14626268.2013.767276|s2cid=8044296 |issn=1462-6268|url-access=subscription}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers ontwikkel alternatiewe hede om te vra hoekom dinge is soos hulle is, sodat hulle die toekoms kan projekteer. James Auger verduidelik dat hierdie alternatiewe hede radikale ingrypings kan maak in die huidige praktyke en ontwikkelende tegnologieë<ref name=":3"/> deur verskillende ideologieë en praktyke toe te pas.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp beklemtoon die "[[Filosofie|filosofiese]] ondersoek na tegnologiese toepassing"; dit is geneig om die bespreking oor tegnologie verder as die kundiges na 'n breë bevolking van die gehoor te neem.<ref name=":3" /> Die gevolglike artefakte lyk dikwels subversief en oneerbiedig van aard; hulle lyk anders vir die publiek, en dit is die sleutel agter die aanvang van besprekings en die stimulering van vrae.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp kan onderskei word van ontwerp wat binne kommersiële grense opereer waar die doel van ontwerp winsgewendheid is. Spekulatiewe ontwerp is 'n verkennende ontwerpgenre en 'n Navorsing deur Ontwerp (N&O) benadering.<ref>{{Cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Research in art and design|date=1993|publisher=Royal College of Art|others=Royal College of Art|isbn=1-874175-55-1|location=London|oclc=48866129}}</ref>
==Oorsprong en vroeë pogings==
Anti-ontwerp en Italiaanse radikale ontwerp kan as voorouers van spekulatiewe ontwerp beskou word.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die formaat van spekulatiewe ontwerp soos ons dit vandag ken, is egter afgelei van die kritiese ontwerppraktyk. Beide is verbind en gebruik soortgelyke benaderings. Dunne en Raby het kritiese ontwerp beskryf as 'n praktyk wat "spekulatiewe ontwerpvoorstelle gebruik om eng aannames, vooropgestelde idees en gegewens oor die rol wat produkte in die alledaagse lewe speel, uit te daag". Kritiese ontwerp is 'n vorm van ontwerp wat ontwerpinstrumente en -prosesse gebruik, nie om 'n probleem op te los nie, maar om die grense en parameters van 'n probleem vanuit 'n kritiese oogpunt te heroorweeg. Dunne en Raby het die term verder verduidelik in hul boek ''Design Noir: The Secret Life of Electronic Objects'', as "In plaas daarvan om te dink aan voorkoms, gebruikersvriendelikheid of korporatiewe identiteit, kan industriële ontwerpers ontwerpvoorstelle ontwikkel wat konvensionele waardes uitdaag".
Die verhouding tussen spekulatiewe ontwerp en kritiese ontwerp kan gesien word uit Matt Malpass se identifisering van die huidige kontemporêre ontwerppraktyke in drie klassifikasies; die eerste is assosiatiewe ontwerp, die tweede is spekulatiewe ontwerp, en die derde is kritiese ontwerp.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp is 'n vorm van kritiese ontwerp wat gemoeid is met toekomstige voorstelle. Dit ondersoek toekomstige scenario's om die vraag van "wat as?" te vra.
Sommige pogings van die Italiaanse radikale ontwerp kan as spekulatiewe ontwerp beskou word. Ettore Sottsass het byvoorbeeld in 1973 aan "Die planeet as 'n fees" gewerk.<ref>{{Cite journal|last=Ettore Sottsass|first=Jr.|date=1973|title=The Planet as a Festival|url=https://www.jstor.org/stable/4090787|journal=Design Quarterly|issue=89|pages=7–16|doi=10.2307/4090787|jstor=4090787 |issn=0011-9415|url-access=subscription}}</ref> Spekulatiewe ontwerp is geïnspireer deur die houding en posisie van die Italiaanse radikale ontwerp,<ref name=":0" /> maar boots nie noodwendig die formaat en motiverings daarvan na nie.<ref name=":0" />
==Motivering==
Spekulatiewe ontwerp poog om [[kapitalisme|kapitalisties]]-gedrewe ontwerprigtings te trotseer en hul negatiewe impak op ontwerppraktyk te vertoon. Dunne en Raby merk op dat hiperkommersialisering van ontwerp gedurende die 1980's hierdie praktyk gedryf het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ontwerpers het gesukkel om 'n sosiale model te vind om mee buite die kapitalistiese ekonomie te pas. Na die finansiële ineenstorting van 2008 is die belangstelling om ander alternatiewe vir die huidige ontwerpmodelle te vind egter aangewakker. In hierdie sin is die rol van ontwerp om 'n katalisator te wees in die vervaardiging van alternatiewe visies eerder as om die bron van visie self te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Jakobsone|first=Liene|date=2017-07-28|title=Critical design as approach to next thinking|journal=The Design Journal|volume=20|issue=sup1|pages=S4253–S4262|doi=10.1080/14606925.2017.1352923|issn=1460-6925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mazé|first1=Ramia|last2=Redström|first2=Johan|date=2009|title=Difficult Forms: Critical practices of design and research|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:ri:diva-23540|journal=Research Design Journal|volume=1|pages=28–39}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers se motivering is om 'n standpunt of houding teenoor die huidige ontwerppraktyk in te neem en alternatiewe voor te stel.<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite book|last=Tharp|first=Bruce M.|title=Discursive design : critical, speculative, and alternative things|date=2018|others=Stephanie Tharp|isbn=978-0-262-03898-0|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=1029073813}}</ref> Ontwerpers kan verskillende standpunte hê oor hoe hulle 'n ontwerpidee of fokuspunt sou aanbied. Bruce en Stephanie Tharp identifiseer die verskillende posisies wat ontwerpers teenoor hul projekte kan inneem; dit kan wees: verklarend, suggestief, nuuskierig, fasiliterend en ontwrigtend.<ref name=":7" />
Auger brei hierdie bespreking uit deur te verduidelik wat spekulatiewe ontwerp behoort te doen deur aspekte daarvoor te noem:
#"Rangskik opkomende (nog nie beskikbare) tegnologiese 'elemente' om toekomstige produkte en artefakte te hipoteseer, of
#pas alternatiewe planne, motiverings of ideologieë toe op diegene wat tans tegnologiese ontwikkeling dryf om nuwe rangskikkings van bestaande elemente te fasiliteer, en
#ontwikkel nuwe perspektiewe op groot stelsels."<ref name=":8">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2014|title=Why Heart Attacks Could Be a Thing of the Past|url=https://tijdschriftkunstlicht.nl/35-speculari-why-heart-attacks-could-be-a-thing-of-the-past-james-auger/|journal=Kunstlicht|volume=35 SPECULARI|pages=37–59}}</ref>
Met die oog op:
#" Om te vra ‘wat is 'n beter toekoms (of hede)?’
# Om 'n beter begrip te genereer van die potensiële implikasies van 'n spesifieke (ontwrigtende) tegnologie in verskeie kontekste en op verskeie skale – met 'n besondere fokus op die alledaagse lewe.
# Om ontwerp ‘stroomop’ te beweeg – om nie bloot tegnologie aan die einde van die tegnologiese reis te verpak nie, maar om daardie reis van sy ontstaan af te beïnvloed en te beïnvloed."<ref name=":8" />
==In teorie==
Spekulatiewe ontwerp steun op spekulasie en voorstelle; die waarde daarvan kom van spekulasie oor toekomstige scenario's waar ontwerp in 'n spesifieke konteks gebruik word om 'n idee of 'n debat te vertoon.<ref name=":1" /> Die belangrikste doel van spekulatiewe ontwerp is om verandering te bewerkstellig eerder as om by die status quo te konformeer. Volgens Johannessen, Keitsch en Pettersen kan die veranderingsaspekte in drie elemente verdeel word:
*Politieke en sosiale verandering,
*Produkwaarde en gebruikerservaringverandering
*[[Estetika]]<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Johannessen |first1=Leon Karlsen |last2=Keitsch |first2=Martina Maria |last3=Pettersen |first3=Ida Nilstad |date=Julie 2019 |title=Speculative and Critical Design — Features, Methods, and Practices |url=https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-international-conference-on-engineering-design/article/speculative-and-critical-design-features-methods-and-practices/4733BA2190580053A945BAFFF3C3495C |journal=Proceedings of the Design Society: International Conference on Engineering Design |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1623–1632 |doi=10.1017/dsi.2019.168 |issn=2220-4342 |s2cid=201145881 |hdl-access=free |hdl=11250/2638109}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers stel nie voor wat 'n verkieslike toekoms is nie; hulle laat die samelewing besluit wat 'n verkieslike toekoms vir hulle is, terwyl regstellende ontwerp, regering en nywerhede eintlik oor hul verkieslike toekoms besluit en dit skep.<ref name=":0" /> Dit moedig die gehoor aan om hul verkieslike toekoms voor te stel wat geen direkte relevansie het met vandag se perspektief van hoe die toekoms behoort te wees nie, en dit verhoog die bewustheid van die samelewing oor hoe hulle hul keuses vir die toekoms kan beïnvloed;<ref name=":6" /> die logika van die 'wette' van die toekoms impliseer dat as ons na iets streef, ons dit uiteindelik in werklikheid kan omskep, selfs al lyk dit nou ongelooflik.<ref>{{Cite journal|last=Voros|first=Joseph|date=2001|title=A Primer on Futures Studies, Foresight and the Use of Scenarios|url=https://www.downloadmaghaleh.com/wp-content/uploads/edd/maghaleh/1398/13260.pdf|journal=Prospect: The Foresight Bulletin|issue=6}}</ref>
Spekulatiewe ontwerp ontketen die debat oor die aksies wat ons vandag (in die hede) neem wat toekomstige gebeure bou. Dit moedig gebruikers aan om die verandering van vandag te wees. Dit bevraagteken tegnologie in vroeë stadiums; dit is gemoeid met die domestisering van tegnologie en stroomop-betrokkenheid. Dit stel maatskaplike en etiese implikasies om hulle te ondervra. Dit bevraagteken die rol van industriële en produkontwerp in die lewering van nuwe wetenskap en tegnologie.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp as 'n filiaal van kritiese ontwerp is gebou op die fundamentele [[Frankfurt Skool]] van kritiek. Daarom is [[kritiese denke]] 'n noodsaaklike aspek van spekulatiewe ontwerp.<ref name=":9">{{Cite book|last=Mitrovic|first=Ivica|date=2015|title=Introduction to Speculative Design Practice – Eutropia, a Case Study|url=https://www.researchgate.net/publication/276917770 |editor=Ivica Mitrovic |editor2=Marko Golub |editor3=Oleg Šuran |publisher=Croatian Designers Association, Arts Academy / University of Split|edition=1.0 |isbn=978-953-6778-10-2}}</ref> Die kritiek van norme, waardes en waarom ons ontwerp, is wat spekulatiewe ontwerpers motiveer.
Ontwerp is van nature 'n toekomsgerigte praktyk.<ref>{{Cite book|last=Lindley|first=Joseph|title=11th EAD Conference Proceedings: The Value of Design Research |chapter=A Pragmatics Framework for Design Fiction |date=2016-07-05 |chapter-url=http://ead.yasar.edu.tr/sites/default/files/EAD11_Lindley_Pragmatics%20Framework.pdf |publisher=Sheffield Hallam University|doi=10.7190/ead/2015/69|doi-broken-date=23 Februarie 2026 |isbn=978-1-84387-393-8|s2cid=146901197 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Simon|first=Herbert A.|title=The sciences of the artificial|date=1969|publisher=[M.I.T. Press]|isbn=0-262-19051-6|location=[Cambridge]|oclc=4087}}</ref> Die probleem lê egter daarin dat die oorgrote meerderheid ontwerpers geneig is om by tegnologiese vooruitgang te bly sonder om dit te bevraagteken of die implikasies van sulke tegnologie te bevraagteken.<ref name=":6" /> 'n Voorbeeld hiervan is die wydverspreide aanvaarding van [[sosiale media]] en hoe dit die samelewing beïnvloed het (byvoorbeeld die sosiale dilemma).
Ontwerpers probeer in hierdie geval nie die toekoms verander nie, maar pas eerder hul ontwerp aan by wat hulle as 'n waarskynlike toekoms kan sien. In hierdie sin sien hulle dit as iets wat hulle nie kan verander nie. In hierdie konteks poog spekulatiewe ontwerp om verandering te beïnvloed deur vrae te opper en debatte uit te lok deur ontwerpte voorwerpe te implementeer. Spekulatiewe ontwerp gebruik voorwerpe of prototipes wat implisiete betekenisse oor komplekse sosiale en tegnologiese kwessies impliseer.
Om die verskille tussen bevestigende ontwerp en spekulatiewe ontwerp uit te lig, het Dunne en Raby die A/B-manifes bekendgestel om hul betekenisse te kontrasteer en uit te lig wat dit beteken om krities of spekulatief in ontwerp te wees.<ref name=":0" />
=== A/B-manifes ===
Die ''A/B-manifes'' kontrasteer twee benaderings tot ontwerp: 'n bevestigende (A) en 'n kritiese (B) benadering.<ref>Anthony Dunne en Fiona Raby. ''Speculative Everything: Design, Fiction, and Social Dreaming''. MIT Press, 2013.</ref>
{| class="wikitable"
! A
! B
|-
| '''Bevestigend'''
| '''Krities'''
|-
| Probleemoplossing
| Probleemidentifisering
|-
| Verskaf antwoorde
| Stel vrae
|-
| Ontwerp vir produksie
| Ontwerp vir debat
|-
| Ontwerp as oplossing
| Ontwerp as medium
|-
| In diens van die nywerheid
| In diens van die samelewing
|-
| Fiktiewe funksies
| Funksionele fiksies
|-
| Vir hoe die wêreld is
| Vir hoe die wêreld kan wees
|-
| Verander die wêreld om by ons te pas
| Verander ons om by die wêreld te pas
|-
| Wetenskapfiksie
| Sosiale fiksie
|-
| Toekomste
| Parallelle wêrelde
|-
| Die "werklike" werklikheid
| Die "onwerklike" werklikheid
|-
| Narratiewe van produksie
| Narratiewe van verbruik
|-
| Toepassings
| Implikasies
|-
| Pret
| Humor
|-
| Innovasie
| Provokasie
|-
| Konsepontwerp
| Konseptuele ontwerp
|-
| Verbruiker
| Burger
|-
| Laat ons koop
| Laat ons dink
|-
| Ergonomie
| Retoriek
|-
| Gebruikersvriendelikheid
| Etiek
|-
| Proses
| Outeurskap
|}
==In praktyk==
Spekulatiewe ontwerp kan gesien word as 'n houding, standpunt of posisie in plaas van 'n proses of [[metodologie]].
Taktieke, metodes en strategieë vir spekulatiewe ontwerp het wye variasie. Dit hang af van die ontwerper se bedoeling en die noukeurige bestuur van die uitkoms van die ontwerpprojek.<ref name=":9" />
Spekulatiewe ontwerp benodig 'n "perseptuele brug" tussen wat die gehoor as hul werklikheid identifiseer en die fiktiewe elemente in die spekulatiewe konsep.<ref name=":3" />
Taktieke en strategieë van spekulatiewe ontwerp:
*''Reductio Ad Absurdum''<ref name=":0" />
*Teenfaktuele feite<ref name=":0" />
*Dubbelsinnigheid<ref name=":1" />
*[[Satire]]<ref name=":1" />
en die uitkoms van spekulatiewe ontwerp kan 'n projek wees in die vorm van:
*Para-funksionele prototipes<ref name=":1" />
*Post-optimale prototipes<ref name=":1" />
==Aangrensende praktyke==
Spekulatiewe ontwerp het baie aangrensende praktyke, insluitend kritiese ontwerp, diskursiewe ontwerp,<ref name=":7" /> en ontwerpfiksie. Hulle deel soortgelyke motiverings, maar verskillende doeleindes of teikengebiede.
==Kritiek==
Die belangrikste kritiek op kritiese en spekulatiewe ontwerp sou gebaseer wees op die begrip dat ontwerp nie funksioneel of nuttig is nie, en dus nie as ontwerp beskou kan word nie. Die gronde vir kritiek is gebou op die basiese begrip van ontwerp as 'n probleemoplossingsaktiwiteit. In teenstelling hiermee, is spekulatiewe ontwerp gemoeid met probleemvind. Dit skep nie funksionele voorwerpe aan die einde nie, maar problematiseer eerder 'n kwessie of sosiale implikasie.<ref>{{Cite journal|title=Politics of Designing Visions of the Future * Journal of Futures Studies|url=https://jfsdigital.org/articles-and-essays/vol-23-no-3-march-2019/politics-of-designing-visions-of-the-future/|access-date=2021-06-19|journal=Journal of Futures Studies|year=2019 |volume=23 |issue=3 |language=en-US|doi=10.6531/jfs.201903_23(3).0003|author1=Ramia Mazé |s2cid=150775427 }}</ref><ref name=":1" />
Ander kritiek gerig op spekulatiewe ontwerp wys daarop dat wat sommige as [[Distopie|distopiese]] toekoms sou voorstel, ooreenstem met die werklike toestande van mensegroepe wat vreemd is aan die ontwerpers. Kritici soos Luiza Prado de O. Martins beskou die praktyk as 'n nis wat slegs in hoogs intellektuele plekke soos MOMA en V&A Museum aangebied word.<ref>{{cite web |last1=Prado de O. Martins |first1=Luiza |title=Questioning the "Critical" in Speculative and Critical Design |url=https://medium.com/a-parede/questioning-the-critical-in-speculative-critical-design-5a355cac2ca4 |website=Medium |date=31 Augustus 2017 |access-date=20 Junie 2023}}</ref><ref name=":6" />
Nog 'n kritiek op spekulatiewe ontwerp is verspreiding en refleksie. Die formaat en plekke waar spekulatiewe ontwerpvoorstelle aangebied word, impliseer nie 'n metodologiese benadering om met die gehoor en die breër samelewing te skakel nie. Dit is wat Bruce en Stephanie Tharp "'n boodskap in 'n bottel" noem, 'n vergelyking wat argumenteer teen sommige ontwerpe se onvermoë om hul grense te oorskry.<ref name=":7" /><ref>{{Cite journal|last=Tonkinwise|first=Cameron|date=2015|title=Design Fictions About Critical Design|url=https://modesofcriticism.org/design-fictions-about-critical-design/|journal=Modes of Criticism}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ontwerp]]
[[Kategorie:Toekomsstudies]]
ha7aa9yiaiiovllca4epfy5xv9tupps
2910841
2910811
2026-06-12T07:57:46Z
Rooiratel
90342
2910841
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Spekulatiewe ontwerp.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van spekulatiewe ontwerp.]]
'''Spekulatiewe ontwerp''' is 'n [[ontwerp]]praktyk wat gemoeid is met toekomstige ontwerpvoorstelle van 'n kritiese aard. Die term is gewild gemaak deur Anthony Dunne en Fiona Raby as 'n filiaal van kritiese ontwerp. Die doel is nie om kommersieel gedrewe ontwerpvoorstelle aan te bied nie, maar om voorstelle te [[ontwerp]] wat belangrike kwessies identifiseer en debatteer wat in die toekoms kan gebeur.<ref name=":0">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Speculative everything : design, fiction, and social dreaming|date=2013|others=Fiona Raby|isbn=978-0-262-31850-1|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=865508664}}</ref> Spekulatiewe ontwerp het te doen met toekomstige gevolge en implikasies van die verhouding tussen [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[mens]]e. Dit problematiseer hierdie verhouding deur uitdagende toekomstige ontwerpscenario's voor te stel waar tegnologie- en ontwerpimplikasies beklemtoon word.<ref name=":1">{{Cite book|last=Malpass|first=Matthew|title=Critical design in context : history, theory, and practices|date=2017|isbn=978-1-4725-7517-3|location=London|oclc=952854981}}</ref> Hierdie ontwerpvoorstelle is bedoel om debatte oor die [[toekoms]] te ontketen eerder as om produkte te bemark.<ref name=":2">{{Cite book|last1=Coulton|first1=Paul|last2=Burnett|first2=Dan|last3=Gradinar|first3=Adrian|title=DRS2016: Future-Focused Thinking |chapter=Games as Speculative Design: Allowing Players to Consider Alternate Presents and Plausible Features |date=2016-06-17 |url=https://dl.designresearchsociety.org/drs-conference-papers/drs2016/researchpapers/2 |volume=4 |doi=10.21606/drs.2016.15|isbn=9781912294046 |s2cid=53632887 }}</ref>
==Definisie==
Dunne en Raby, die navorsers wat die term spekulatiewe ontwerp geskep het, beskryf dit as:
“’n aktiwiteit waar spekulasie net so goed is soos [[kennis]], waar [[Toekomsstudies|futuristiese]] en alternatiewe scenario's idees oordra, en waar die doel is om die implikasies van “verstandlose” besluite vir die mensdom te beklemtoon.”
— Anthony Dunne en Fiona Raby
Spekulatiewe ontwerp word gebruik om vooropgestelde idees uit te daag, vrae te opper en debat uit te lok.<ref name=":4">{{Cite book|last=Dunne|first=Anthony|title=Hertzian tales : electronic products, aesthetic experience, and critical design|date=2005|publisher=MIT Press|isbn=0-262-04232-0|edition=[2005 ed.]|location=Cambridge, Mass.|oclc=61115612}}</ref> Dit maak die deur oop vir ontwerpers om [[Toekomsstudies|moontlike toekomste te verbeel]].
James Auger beweer dat spekulatiewe ontwerp "ingeligte, [[Hipotese|hipotetiese]] ekstrapolasies van 'n opkomende [[tegnologie]] se ontwikkeling kombineer met 'n diepgaande oorweging van die [[Kultuur|kulturele landskap]] waarin dit ontplooi kan word, om te spekuleer oor toekomstige produkte, stelsels en dienste".<ref name=":3">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2013-03-01|title=Speculative design: crafting the speculation|url=https://doi.org/10.1080/14626268.2013.767276|journal=Digital Creativity|volume=24|issue=1|pages=11–35|doi=10.1080/14626268.2013.767276|s2cid=8044296 |issn=1462-6268|url-access=subscription}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers ontwikkel alternatiewe hede om te vra hoekom dinge is soos hulle is, sodat hulle die toekoms kan projekteer. James Auger verduidelik dat hierdie alternatiewe hede radikale ingrypings kan maak in die huidige praktyke en ontwikkelende tegnologieë<ref name=":3"/> deur verskillende ideologieë en praktyke toe te pas.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp beklemtoon die "[[Filosofie|filosofiese]] ondersoek na tegnologiese toepassing"; dit is geneig om die bespreking oor tegnologie verder as die kundiges na 'n breë bevolking van die gehoor te neem.<ref name=":3" /> Die gevolglike artefakte lyk dikwels subversief en oneerbiedig van aard; hulle lyk anders vir die publiek, en dit is die sleutel agter die aanvang van besprekings en die stimulering van vrae.<ref name=":2" />
Spekulatiewe ontwerp kan onderskei word van ontwerp wat binne kommersiële grense opereer waar die doel van ontwerp winsgewendheid is. Spekulatiewe ontwerp is 'n verkennende ontwerpgenre en 'n Navorsing deur Ontwerp (N&O) benadering.<ref>{{Cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Research in art and design|date=1993|publisher=Royal College of Art|others=Royal College of Art|isbn=1-874175-55-1|location=London|oclc=48866129}}</ref>
==Oorsprong en vroeë pogings==
Anti-ontwerp en Italiaanse radikale ontwerp kan as voorouers van spekulatiewe ontwerp beskou word.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die formaat van spekulatiewe ontwerp soos ons dit vandag ken, is egter afgelei van die kritiese ontwerppraktyk. Beide is verbind en gebruik soortgelyke benaderings. Dunne en Raby het kritiese ontwerp beskryf as 'n praktyk wat "spekulatiewe ontwerpvoorstelle gebruik om eng aannames, vooropgestelde idees en gegewens oor die rol wat produkte in die alledaagse lewe speel, uit te daag". Kritiese ontwerp is 'n vorm van ontwerp wat ontwerpinstrumente en -prosesse gebruik, nie om 'n probleem op te los nie, maar om die grense en parameters van 'n probleem vanuit 'n kritiese oogpunt te heroorweeg. Dunne en Raby het die term verder verduidelik in hul boek ''Design Noir: The Secret Life of Electronic Objects'', as "In plaas daarvan om te dink aan voorkoms, gebruikersvriendelikheid of korporatiewe identiteit, kan industriële ontwerpers ontwerpvoorstelle ontwikkel wat konvensionele waardes uitdaag".
Die verhouding tussen spekulatiewe ontwerp en kritiese ontwerp kan gesien word uit Matt Malpass se identifisering van die huidige kontemporêre ontwerppraktyke in drie klassifikasies; die eerste is assosiatiewe ontwerp, die tweede is spekulatiewe ontwerp, en die derde is kritiese ontwerp.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp is 'n vorm van kritiese ontwerp wat gemoeid is met toekomstige voorstelle. Dit ondersoek toekomstige scenario's om die vraag van "wat as?" te vra.
Sommige pogings van die Italiaanse radikale ontwerp kan as spekulatiewe ontwerp beskou word. Ettore Sottsass het byvoorbeeld in 1973 aan "Die planeet as 'n fees" gewerk.<ref>{{Cite journal|last=Ettore Sottsass|first=Jr.|date=1973|title=The Planet as a Festival|url=https://www.jstor.org/stable/4090787|journal=Design Quarterly|issue=89|pages=7–16|doi=10.2307/4090787|jstor=4090787 |issn=0011-9415|url-access=subscription}}</ref> Spekulatiewe ontwerp is geïnspireer deur die houding en posisie van die Italiaanse radikale ontwerp,<ref name=":0" /> maar boots nie noodwendig die formaat en motiverings daarvan na nie.<ref name=":0" />
==Motivering==
Spekulatiewe ontwerp poog om [[kapitalisme|kapitalisties]]-gedrewe ontwerprigtings te trotseer en hul negatiewe impak op ontwerppraktyk te vertoon. Dunne en Raby merk op dat hiperkommersialisering van ontwerp gedurende die 1980's hierdie praktyk gedryf het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ontwerpers het gesukkel om 'n sosiale model te vind om mee buite die kapitalistiese ekonomie te pas. Na die finansiële ineenstorting van 2008 is die belangstelling om ander alternatiewe vir die huidige ontwerpmodelle te vind egter aangewakker. In hierdie sin is die rol van ontwerp om 'n katalisator te wees in die vervaardiging van alternatiewe visies eerder as om die bron van visie self te wees.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Jakobsone|first=Liene|date=2017-07-28|title=Critical design as approach to next thinking|journal=The Design Journal|volume=20|issue=sup1|pages=S4253–S4262|doi=10.1080/14606925.2017.1352923|issn=1460-6925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mazé|first1=Ramia|last2=Redström|first2=Johan|date=2009|title=Difficult Forms: Critical practices of design and research|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:ri:diva-23540|journal=Research Design Journal|volume=1|pages=28–39}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers se motivering is om 'n standpunt of houding teenoor die huidige ontwerppraktyk in te neem en alternatiewe voor te stel.<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite book|last=Tharp|first=Bruce M.|title=Discursive design : critical, speculative, and alternative things|date=2018|others=Stephanie Tharp|isbn=978-0-262-03898-0|location=Cambridge, Massachusetts|oclc=1029073813}}</ref> Ontwerpers kan verskillende standpunte hê oor hoe hulle 'n ontwerpidee of fokuspunt sou aanbied. Bruce en Stephanie Tharp identifiseer die verskillende posisies wat ontwerpers teenoor hul projekte kan inneem; dit kan wees: verklarend, suggestief, nuuskierig, fasiliterend en ontwrigtend.<ref name=":7" />
Auger brei hierdie bespreking uit deur te verduidelik wat spekulatiewe ontwerp behoort te doen deur aspekte daarvoor te noem:
#"Rangskik opkomende (nog nie beskikbare) tegnologiese 'elemente' om toekomstige produkte en artefakte te hipoteseer, of
#pas alternatiewe planne, motiverings of ideologieë toe op diegene wat tans tegnologiese ontwikkeling dryf om nuwe rangskikkings van bestaande elemente te fasiliteer, en
#ontwikkel nuwe perspektiewe op groot stelsels."<ref name=":8">{{Cite journal|last=Auger|first=James|date=2014|title=Why Heart Attacks Could Be a Thing of the Past|url=https://tijdschriftkunstlicht.nl/35-speculari-why-heart-attacks-could-be-a-thing-of-the-past-james-auger/|journal=Kunstlicht|volume=35 SPECULARI|pages=37–59}}</ref>
Met die oog op:
#" Om te vra ‘wat is 'n beter toekoms (of hede)?’
# Om 'n beter begrip te genereer van die potensiële implikasies van 'n spesifieke (ontwrigtende) tegnologie in verskeie kontekste en op verskeie skale – met 'n besondere fokus op die alledaagse lewe.
# Om ontwerp ‘stroomop’ te beweeg – om nie bloot tegnologie aan die einde van die tegnologiese reis te verpak nie, maar om daardie reis van sy ontstaan af te beïnvloed en te beïnvloed."<ref name=":8" />
==In teorie==
Spekulatiewe ontwerp steun op spekulasie en voorstelle; die waarde daarvan kom van spekulasie oor toekomstige scenario's waar ontwerp in 'n spesifieke konteks gebruik word om 'n idee of 'n debat te vertoon.<ref name=":1" /> Die belangrikste doel van spekulatiewe ontwerp is om verandering te bewerkstellig eerder as om by die status quo te konformeer. Volgens Johannessen, Keitsch en Pettersen kan die veranderingsaspekte in drie elemente verdeel word:
*Politieke en sosiale verandering,
*Produkwaarde en gebruikerservaringverandering
*[[Estetika]]<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Johannessen |first1=Leon Karlsen |last2=Keitsch |first2=Martina Maria |last3=Pettersen |first3=Ida Nilstad |date=Julie 2019 |title=Speculative and Critical Design — Features, Methods, and Practices |url=https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-international-conference-on-engineering-design/article/speculative-and-critical-design-features-methods-and-practices/4733BA2190580053A945BAFFF3C3495C |journal=Proceedings of the Design Society: International Conference on Engineering Design |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1623–1632 |doi=10.1017/dsi.2019.168 |issn=2220-4342 |s2cid=201145881 |hdl-access=free |hdl=11250/2638109}}</ref>
Spekulatiewe ontwerpers stel nie voor wat 'n verkieslike toekoms is nie; hulle laat die samelewing besluit wat 'n verkieslike toekoms vir hulle is, terwyl regstellende ontwerp, regering en nywerhede eintlik oor hul verkieslike toekoms besluit en dit skep.<ref name=":0" /> Dit moedig die gehoor aan om hul verkieslike toekoms voor te stel wat geen direkte relevansie het met vandag se perspektief van hoe die toekoms behoort te wees nie, en dit verhoog die bewustheid van die samelewing oor hoe hulle hul keuses vir die toekoms kan beïnvloed;<ref name=":6" /> die logika van die 'wette' van die toekoms impliseer dat as ons na iets streef, ons dit uiteindelik in werklikheid kan omskep, selfs al lyk dit nou ongelooflik.<ref>{{Cite journal|last=Voros|first=Joseph|date=2001|title=A Primer on Futures Studies, Foresight and the Use of Scenarios|url=https://www.downloadmaghaleh.com/wp-content/uploads/edd/maghaleh/1398/13260.pdf|journal=Prospect: The Foresight Bulletin|issue=6}}</ref>
Spekulatiewe ontwerp ontketen die debat oor die aksies wat ons vandag (in die hede) neem wat toekomstige gebeure bou. Dit moedig gebruikers aan om die verandering van vandag te wees. Dit bevraagteken tegnologie in vroeë stadiums; dit is gemoeid met die domestisering van tegnologie en stroomop-betrokkenheid. Dit stel maatskaplike en etiese implikasies om hulle te ondervra. Dit bevraagteken die rol van industriële en produkontwerp in die lewering van nuwe wetenskap en tegnologie.<ref name=":1" /> Spekulatiewe ontwerp as 'n filiaal van kritiese ontwerp is gebou op die fundamentele [[Frankfurt Skool]] van kritiek. Daarom is [[kritiese denke]] 'n noodsaaklike aspek van spekulatiewe ontwerp.<ref name=":9">{{Cite book|last=Mitrovic|first=Ivica|date=2015|title=Introduction to Speculative Design Practice – Eutropia, a Case Study|url=https://www.researchgate.net/publication/276917770 |editor=Ivica Mitrovic |editor2=Marko Golub |editor3=Oleg Šuran |publisher=Croatian Designers Association, Arts Academy / University of Split|edition=1.0 |isbn=978-953-6778-10-2}}</ref> Die kritiek van norme, waardes en waarom ons ontwerp, is wat spekulatiewe ontwerpers motiveer.
Ontwerp is van nature 'n toekomsgerigte praktyk.<ref>{{Cite book|last=Lindley|first=Joseph|title=11th EAD Conference Proceedings: The Value of Design Research |chapter=A Pragmatics Framework for Design Fiction |date=2016-07-05 |chapter-url=http://ead.yasar.edu.tr/sites/default/files/EAD11_Lindley_Pragmatics%20Framework.pdf |publisher=Sheffield Hallam University|doi=10.7190/ead/2015/69|doi-broken-date=23 Februarie 2026 |isbn=978-1-84387-393-8|s2cid=146901197 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Simon|first=Herbert A.|title=The sciences of the artificial|date=1969|publisher=[M.I.T. Press]|isbn=0-262-19051-6|location=[Cambridge]|oclc=4087}}</ref> Die probleem lê egter daarin dat die oorgrote meerderheid ontwerpers geneig is om by tegnologiese vooruitgang te bly sonder om dit te bevraagteken of die implikasies van sulke tegnologie te bevraagteken.<ref name=":6" /> 'n Voorbeeld hiervan is die wydverspreide aanvaarding van [[sosiale media]] en hoe dit die samelewing beïnvloed het (byvoorbeeld die sosiale dilemma).
Ontwerpers probeer in hierdie geval nie die toekoms verander nie, maar pas eerder hul ontwerp aan by wat hulle as 'n waarskynlike toekoms kan sien. In hierdie sin sien hulle dit as iets wat hulle nie kan verander nie. In hierdie konteks poog spekulatiewe ontwerp om verandering te beïnvloed deur vrae te opper en debatte uit te lok deur ontwerpte voorwerpe te implementeer. Spekulatiewe ontwerp gebruik voorwerpe of prototipes wat implisiete betekenisse oor komplekse sosiale en tegnologiese kwessies impliseer.
Om die verskille tussen bevestigende ontwerp en spekulatiewe ontwerp uit te lig, het Dunne en Raby die A/B-manifes bekendgestel om hul betekenisse te kontrasteer en uit te lig wat dit beteken om krities of spekulatief in ontwerp te wees.<ref name=":0" />
=== A/B-manifes ===
Die ''A/B-manifes'' kontrasteer twee benaderings tot ontwerp: 'n bevestigende (A) en 'n kritiese (B) benadering.<ref>Anthony Dunne en Fiona Raby. ''Speculative Everything: Design, Fiction, and Social Dreaming''. MIT Press, 2013.</ref>
{| class="wikitable"
! A
! B
|-
| '''Bevestigend'''
| '''Krities'''
|-
| Probleemoplossing
| Probleemidentifisering
|-
| Verskaf antwoorde
| Stel vrae
|-
| Ontwerp vir produksie
| Ontwerp vir debat
|-
| Ontwerp as oplossing
| Ontwerp as medium
|-
| In diens van die nywerheid
| In diens van die samelewing
|-
| Fiktiewe funksies
| Funksionele fiksies
|-
| Vir hoe die wêreld is
| Vir hoe die wêreld kan wees
|-
| Verander die wêreld om by ons te pas
| Verander ons om by die wêreld te pas
|-
| Wetenskapfiksie
| Sosiale fiksie
|-
| Toekomste
| Parallelle wêrelde
|-
| Die "werklike" werklikheid
| Die "onwerklike" werklikheid
|-
| Narratiewe van produksie
| Narratiewe van verbruik
|-
| Toepassings
| Implikasies
|-
| Pret
| Humor
|-
| Innovasie
| Provokasie
|-
| Konsepontwerp
| Konseptuele ontwerp
|-
| Verbruiker
| Burger
|-
| Laat ons koop
| Laat ons dink
|-
| Ergonomie
| Retoriek
|-
| Gebruikersvriendelikheid
| Etiek
|-
| Proses
| Outeurskap
|}
==In praktyk==
Spekulatiewe ontwerp kan gesien word as 'n houding, standpunt of posisie in plaas van 'n proses of [[metodologie]].
Taktieke, metodes en strategieë vir spekulatiewe ontwerp het wye variasie. Dit hang af van die ontwerper se bedoeling en die noukeurige bestuur van die uitkoms van die ontwerpprojek.<ref name=":9" />
Spekulatiewe ontwerp benodig 'n "perseptuele brug" tussen wat die gehoor as hul werklikheid identifiseer en die fiktiewe elemente in die spekulatiewe konsep.<ref name=":3" />
Taktieke en strategieë van spekulatiewe ontwerp:
*''Reductio Ad Absurdum''<ref name=":0" />
*Teenfaktuele feite<ref name=":0" />
*Dubbelsinnigheid<ref name=":1" />
*[[Satire]]<ref name=":1" />
en die uitkoms van spekulatiewe ontwerp kan 'n projek wees in die vorm van:
*Para-funksionele prototipes<ref name=":1" />
*Post-optimale prototipes<ref name=":1" />
==Aangrensende praktyke==
Spekulatiewe ontwerp het baie aangrensende praktyke, insluitend kritiese ontwerp, diskursiewe ontwerp,<ref name=":7" /> en ontwerpfiksie. Hulle deel soortgelyke motiverings, maar verskillende doeleindes of teikengebiede.
==Kritiek==
Die belangrikste kritiek op kritiese en spekulatiewe ontwerp sou gebaseer wees op die begrip dat ontwerp nie funksioneel of nuttig is nie, en dus nie as ontwerp beskou kan word nie. Die gronde vir kritiek is gebou op die basiese begrip van ontwerp as 'n probleemoplossingsaktiwiteit. In teenstelling hiermee, is spekulatiewe ontwerp gemoeid met probleemvind. Dit skep nie funksionele voorwerpe aan die einde nie, maar problematiseer eerder 'n kwessie of sosiale implikasie.<ref>{{Cite journal|title=Politics of Designing Visions of the Future * Journal of Futures Studies|url=https://jfsdigital.org/articles-and-essays/vol-23-no-3-march-2019/politics-of-designing-visions-of-the-future/|access-date=2021-06-19|journal=Journal of Futures Studies|year=2019 |volume=23 |issue=3 |language=en-US|doi=10.6531/jfs.201903_23(3).0003|author1=Ramia Mazé |s2cid=150775427 }}</ref><ref name=":1" />
Ander kritiek gerig op spekulatiewe ontwerp wys daarop dat wat sommige as [[Distopie|distopiese]] toekoms sou voorstel, ooreenstem met die werklike toestande van mensegroepe wat vreemd is aan die ontwerpers. Kritici soos Luiza Prado de O. Martins beskou die praktyk as 'n nis wat slegs in hoogs intellektuele plekke soos MOMA en V&A Museum aangebied word.<ref>{{cite web |last1=Prado de O. Martins |first1=Luiza |title=Questioning the "Critical" in Speculative and Critical Design |url=https://medium.com/a-parede/questioning-the-critical-in-speculative-critical-design-5a355cac2ca4 |website=Medium |date=31 Augustus 2017 |access-date=20 Junie 2023}}</ref><ref name=":6" />
Nog 'n kritiek op spekulatiewe ontwerp is verspreiding en refleksie. Die formaat en plekke waar spekulatiewe ontwerpvoorstelle aangebied word, impliseer nie 'n metodologiese benadering om met die gehoor en die breër samelewing te skakel nie. Dit is wat Bruce en Stephanie Tharp "'n boodskap in 'n bottel" noem, 'n vergelyking wat argumenteer teen sommige ontwerpe se onvermoë om hul grense te oorskry.<ref name=":7" /><ref>{{Cite journal|last=Tonkinwise|first=Cameron|date=2015|title=Design Fictions About Critical Design|url=https://modesofcriticism.org/design-fictions-about-critical-design/|journal=Modes of Criticism}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ontwerp]]
[[Kategorie:Toekomsstudies]]
9laa1h5d4nxvkmnsodq8kzqdbjom7g0
Bespreking:Spekulatiewe ontwerp
1
462525
2910773
2026-06-11T14:43:57Z
Sobaka
328
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
2910773
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Lessertia pauciflora
0
462526
2910781
2026-06-11T17:23:03Z
Oesjaar
7467
Nuwe spesie met foto's.
2910781
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name =
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = pauciflora
| authority = Harv., (1862)
| synonyms =* ''Coluteastrum pauciflorum'' <small>(Harv.) Kuntze</small>
}}
'''''Lessertia pauciflora''''' is 'n [[meerjarige plant]] wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Kenia]], [[Lesotho]], [[Namibië]], [[Tanzanië]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[[Limpopo]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor.
== Infraspesies ==
Die spesie het twee infraspesies:
* ''Lessertia pauciflora var. pauciflora''
* ''Lessertia pauciflora var. schlechteri'' <small>(Bolus) Harv.</small>
== Galery ==
<gallery>
Lessertia capensis 1DS-II 2-4102.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4104.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4105.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4106.jpg
</gallery>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-37 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502668-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4f119752-812d-4777-b4cc-bd5ac8c2c535 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|pauciflora]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Lesotho]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Zimbabwe]]
bcsnmppkacwjoi08rfhvrqy7mji3tw3
2910782
2910781
2026-06-11T17:23:24Z
Oesjaar
7467
Ai!
2910782
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name =
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = pauciflora
| authority = Harv., (1862)
| synonyms =* ''Coluteastrum pauciflorum'' <small>(Harv.) Kuntze</small>
}}
'''''Lessertia pauciflora''''' is 'n [[meerjarige plant]] wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Kenia]], [[Lesotho]], [[Namibië]], [[Tanzanië]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Limpopo]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor.
== Infraspesies ==
Die spesie het twee infraspesies:
* ''Lessertia pauciflora var. pauciflora''
* ''Lessertia pauciflora var. schlechteri'' <small>(Bolus) Harv.</small>
== Galery ==
<gallery>
Lessertia capensis 1DS-II 2-4102.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4104.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4105.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4106.jpg
</gallery>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-37 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502668-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4f119752-812d-4777-b4cc-bd5ac8c2c535 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|pauciflora]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Lesotho]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Zimbabwe]]
dtpc2lco99i83pgg1b8xru8ol4seudo
2910784
2910782
2026-06-11T17:25:57Z
Oesjaar
7467
Dit moet die koue wees!
2910784
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name =
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = pauciflora
| authority = Harv., (1862)
| synonyms =* ''Coluteastrum pauciflorum'' <small>(Harv.) Kuntze</small>
}}
'''''Lessertia pauciflora''''' is 'n [[meerjarige plant]] wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Kenia]], [[Lesotho]], [[Namibië]], [[Tanzanië]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Limpopo]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor.
== Infraspesies ==
Die spesie het twee infraspesies:
* ''Lessertia pauciflora var. pauciflora''
* ''Lessertia pauciflora var. schlechteri'' <small>(Bolus) Harv.</small>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-37 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502668-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4f119752-812d-4777-b4cc-bd5ac8c2c535 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|pauciflora]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Lesotho]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Zimbabwe]]
5p18gqcokiqvar1sa24qtxj0ied4iw5
2910785
2910784
2026-06-11T17:29:47Z
Oesjaar
7467
/* Infraspesies */ Skakel
2910785
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name =
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = pauciflora
| authority = Harv., (1862)
| synonyms =* ''Coluteastrum pauciflorum'' <small>(Harv.) Kuntze</small>
}}
'''''Lessertia pauciflora''''' is 'n [[meerjarige plant]] wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Kenia]], [[Lesotho]], [[Namibië]], [[Tanzanië]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Limpopo]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor.
== Infraspesies ==
Die spesie het twee infraspesies:
* ''Lessertia pauciflora var. pauciflora''
* ''Lessertia pauciflora var. schlechteri'' <small>([[Harry Bolus|Bolus]]) Harv.</small>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-37 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502668-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4f119752-812d-4777-b4cc-bd5ac8c2c535 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|pauciflora]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Lesotho]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Zimbabwe]]
p59387cxcemufx4imivmjptj1fq8znq
Bespreking:Lessertia pauciflora
1
462527
2910783
2026-06-11T17:24:34Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910783
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Lessertia capensis
0
462528
2910788
2026-06-11T17:40:29Z
Oesjaar
7467
Nuwe spesie met foto's.
2910788
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name = Harslagbossie
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = capensis
| authority = ([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Druce, (1917)
| synonyms =
* ''Colutea pubescens'' <small>[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small>
* ''Coluteastrum capense'' <small>(P.J.Bergius) Kuntze</small>
* ''Coluteastrum pubescens'' <small>(Thunb.) Kuntze</small>
* ''Galega striata'' <small>Thunb.</small>
* ''Lessertia astragalina'' <small>[[Carl Meissner|Meisn.]]</small>
* ''Lessertia pubescens'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''Lessertia pulchra'' <small>Sims</small>
* ''Lessertia venusta'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small>
* ''Orobus capensis'' <small>(P.J.Bergius) Spreng.</small>
* ''Tephrosia striata'' <small>(Thunb.) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small>
* ''Vicia capensis'' <small>P.J.Bergius</small>
}}
Die '''harslagbossie''' (''Lessertia capensis'') is 'n klein [[struik]] wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], van [[Tulbagh]] tot by [[Hangklip]], voor. Die spesie blom in Augustus.
== Galery ==
<gallery>
Lessertia capensis 1DS-II 2-4102.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4104.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4105.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4106.jpg
</gallery>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-11 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502683-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/68e1c502-166f-4b57-99db-299407867d71 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|capensis]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
68uwu6l5kop84f1qwgae2e0ss371r0p
2910790
2910788
2026-06-11T17:40:52Z
Oesjaar
7467
Ai!
2910790
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name = Harslagbossie
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = capensis
| authority = ([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Druce, (1917)
| synonyms =
* ''Colutea pubescens'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small>
* ''Coluteastrum capense'' <small>(P.J.Bergius) Kuntze</small>
* ''Coluteastrum pubescens'' <small>(Thunb.) Kuntze</small>
* ''Galega striata'' <small>Thunb.</small>
* ''Lessertia astragalina'' <small>[[Carl Meissner|Meisn.]]</small>
* ''Lessertia pubescens'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''Lessertia pulchra'' <small>Sims</small>
* ''Lessertia venusta'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small>
* ''Orobus capensis'' <small>(P.J.Bergius) Spreng.</small>
* ''Tephrosia striata'' <small>(Thunb.) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small>
* ''Vicia capensis'' <small>P.J.Bergius</small>
}}
Die '''harslagbossie''' (''Lessertia capensis'') is 'n klein [[struik]] wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], van [[Tulbagh]] tot by [[Hangklip]], voor. Die spesie blom in Augustus.
== Galery ==
<gallery>
Lessertia capensis 1DS-II 2-4102.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4104.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4105.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4106.jpg
</gallery>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-11 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502683-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/68e1c502-166f-4b57-99db-299407867d71 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|capensis]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
dvgcbmvy1e40x8pjjjxhhfwqbsy1kdf
2910791
2910790
2026-06-11T17:42:16Z
Oesjaar
7467
/* Bronnelys */ Ai!
2910791
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name = Harslagbossie
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = capensis
| authority = ([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Druce, (1917)
| synonyms =
* ''Colutea pubescens'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small>
* ''Coluteastrum capense'' <small>(P.J.Bergius) Kuntze</small>
* ''Coluteastrum pubescens'' <small>(Thunb.) Kuntze</small>
* ''Galega striata'' <small>Thunb.</small>
* ''Lessertia astragalina'' <small>[[Carl Meissner|Meisn.]]</small>
* ''Lessertia pubescens'' <small>(Thunb.) DC.</small>
* ''Lessertia pulchra'' <small>Sims</small>
* ''Lessertia venusta'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small>
* ''Orobus capensis'' <small>(P.J.Bergius) Spreng.</small>
* ''Tephrosia striata'' <small>(Thunb.) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small>
* ''Vicia capensis'' <small>P.J.Bergius</small>
}}
Die '''harslagbossie''' (''Lessertia capensis'') is 'n klein [[struik]] wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], van [[Tulbagh]] tot by [[Hangklip]], voor. Die spesie blom in Augustus.
== Galery ==
<gallery>
Lessertia capensis 1DS-II 2-4102.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4104.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4105.jpg
Lessertia capensis 1DS-II 2-4106.jpg
</gallery>
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-11 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502628-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/68e1c502-166f-4b57-99db-299407867d71 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|capensis]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
8vxxenhwoyo9u99tjmbtst3k0waa68w
Bespreking:Lessertia capensis
1
462529
2910792
2026-06-11T17:42:55Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910792
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Harslagbossie
0
462530
2910793
2026-06-11T17:43:56Z
Oesjaar
7467
Aanstuur
2910793
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Lessertia capensis]]
6gbk2dwaaalcbziyb8cyvolf8og250f
Bespreking:Harslagbossie
1
462531
2910794
2026-06-11T17:44:15Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910794
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Psycho
1
462532
2910812
2026-06-11T18:26:24Z
Sobaka
328
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
2910812
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Ina Boudier-Bakker
0
462533
2910827
2026-06-12T00:22:15Z
HermanvanAswegen988
200973
Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Outeur | naam = Klaziena Boudier-Bakker | beeld = Ina Boudier-Bakker (1960).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Ina Boudier-Bakker (1960) | pseudoniem = | beter-bekend-as = | bynaam = | geboortedatum = [[15 April]] [[1875]] | geboorteplek = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | sterfdatum = [[26 Desember]] [[1966]] | sterfplek = [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]], Utrech...'
2910827
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Klaziena Boudier-Bakker
| beeld = Ina Boudier-Bakker (1960).jpg
| beeldbeskrywing =
| onderskrif = Ina Boudier-Bakker (1960)
| pseudoniem =
| beter-bekend-as =
| bynaam =
| geboortedatum = [[15 April]] [[1875]]
| geboorteplek = [[Amsterdam]], [[Nederland]]
| sterfdatum = [[26 Desember]] [[1966]]
| sterfplek = [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]], [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]], [[Nederland]]
| nasionaliteit = [[Nederland]]s
| beroep = [[skrywer|Skryfster]]
| jare-aktief =
| genre =
| stroming =
| invloede =
| bekende_werke = ''Armoede'' (1909), ''De straat'' (1924) en ''De klop op de deur'' (1930)
| uitgewer =
| onderskeiding =
| handtekening =
| webwerf =
}}
'''Klaziena (Ina) Boudier-Bakker''' ([[15 April]] [[1875]], [[Amsterdam]] – [[26 Desember]] [[1966]], [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]]) was 'n [[Nederlanders|Nederlandse]] [[skrywer|skryfster]] van [[roman]]s. Haar bekendste werke is ''Armoede'' uit 1909 en ''De klop op de deur'' uit 1930.
== Lewensloop ==
Klaziena Bakker was die oudste kind van Frederik Bakker en Aleida Emilia Holm. Haar ouers was welgesteld, en sy word groot in 'n gegoede milieu te Amsterdam. Twee jonger broertjies is op 'n jong leeftyd oorlede. Op laerskool raak sy bevriend met die latere kunstenares Cornelia Scheltema Beduin (1876-1938), wat haar hartsvriendin sou bly. Sy het die Meisies Hoërskool aan die Keizersgracht in Amsterdam bygewoon en daarna die Onderwyssertifikaat vir Primêre Onderwys verwerf. Op haar vader se versoek het sy [[Nederlands]] begin studeer, wat sy na 'n jaar gestaak het. Sy het ook sanglesse geneem en, op 'n ietwat later ouderdom, 'n musiekdiploma in sang verwerf. Na haar vader se dood het sy haar in 1897 aan haar skryfwerk begin wy.<ref>[https://atria.nl/nieuws-publicaties/bijzondere-vrouwen/bekende-vrouwen/ina-boudier-bakker-biografie/ Ina Boudier-Bakker – biografie], op ''artia.nl'', 25 Januarie, 2019. [https://web.archive.org/web/20230323151319/https://atria.nl/nieuws-publicaties/bijzondere-vrouwen/bekende-vrouwen/ina-boudier-bakker-biografie/ Geargiveer] op 23 Maart 2023.</ref>
[[Lêer:Ina Boudier-Bakker wedding picture.png|duimnael|links|Die troufoto van Ina Boudier-Bakker en Henry Boudier]]
In 1902 tree Ina Bakker op haar 27ste verjaarsdag met Henry Boudier in die huwelik. Hy was direkteur van die PTT (die Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie [tot 1928 bekend as die Staatsbedrijf der Posterijen en Telegrafie]). Vanweë die aard van sy werk verhuis hulle reëlmatig; so woon hulle in [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]], Vianen, Aerdenhout en [[Groningen (munisipaliteit)|Groningen]]. In 1929 keer hulle weer terug na Utrecht.
In 1902 skryf sy haar debuutwerk, die [[novelle]] ''Machten'', maar sy verower egter haar plek tussen die vooraanstaande Nederlandse outeurs met haar roman ''Armoede'', wat sy tussen die jare 1907 en 1909 in Utrecht skryf. Daar skryf sy ook in 1930 haar bekendste boek, ''De klop op de deur'', wat in 1970 verwerk word vir televisie (die gelyknamige televisiereeks van 1970-1971). Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] lê sy elke daad van terreur vas in verse, wat sy net na die oorlog voordra in die Pieterskerk in Utrecht.
Na die oorlog word haar lewe oorheers deur die siektetoestande van haar man en haarself, en sy uiteindelike afsterwe in 1952. Desondanks skryf sy nog 'n aantal werke, waaronder ''Finale'' (1957), wat 'n groot sukses was. Ina se oeuvre word in 1963 bekroon met die Tollensprijs.
[[Lêer:Plaquette Ina Boudier-Bakker, Vianen.jpg|duimnael|links|'n Gedenkplaat met die portret en profiel van Ina Boudier-Bakker, Voorstraat 16, Vianen. Opskrif: Hier woonde Ina Boudier-Bakker van 1917 - 1922. Geplaatst t.g.v. de 100e geboortedag 15 april 1975 van Ina Boudier-Bakker, zij woonde vijf jaar op deze plaats. Kunstenaar: J.M. Dielissen]]
Enkele jare voor haar dood vernoem die munisipaliteit van Utrecht 'n straat na haar. Ina Boudier-Bakkerlaan is tans veral bekend vanweë die gelyknamige studentewoonstelkompleks (die IBB). Die Hogeschool voor de Kunsten Utrecht is ook geleë aan Ina Boudier-Bakkerlaan, wat plaaslik bekend staan as die IBB<ref>{{Cite web|url=https://www.hku.nl/contact-en-locaties/locatie-ibb-laan|title=HKU-Locatie IBB-laan|access-date=22 November 2021|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122170958/https://www.hku.nl/contact-en-locaties/locatie-ibb-laan|archive-date=2021-11-22}}</ref>. Ook Zutphen en Goes beskik oor 'n Ina Boudier-Bakkerlaan.
== Werk ==
Indien haar omvangryke oeuvre binne 'n beweging of stroming ingedeel sou moes word, sou dit sekerlik die oneerbiedige etiket van "sitkamerrealisme" of "damesroman" ontvang. Laasgenoemde karakterisering is deur die kritikus [[Menno ter Braak]] bekendgestel vir boeke wat tydens die skemerjare van naturalisme gepubliseer is, en tipies deur vroulike outeurs geskryf is. In hierdie boeke is die mees uitgesproke naturalistiese kenmerke so afgewater dat wat oorbly 'n oor die algemeen maklik-leesbare, realistiese verhaal oor die hoogte- en laagtepunte van 'n gesin is. Baie aandag is gegee aan uitgebreide gedetailleerde beskrywings en sielkundige afwykings. Gegewe haar bynaam "Koningin van die Nederlandse damesroman", was Ina Boudier-Bakker 'n soort meesteres op hierdie gebied.
Alhoewel sy wyd gelees was, het kritici nie altyd die publiek se waardering gedeel nie. Dit was veral die geval na die Eerste Wêreldoorlog, en was in pas met die afname in die reputasie van vroueromans. Die Forum-groep het veral heftig gereageer op "huiskamerromans", waarvan Boudier-Bakker se werk 'n voorbeeld is. Oor ''De klop op de deur'' verskyn byvoorbeeld in 1934 in die Mei-nommer van ''De Gemeenschap'' in die satiriese rubriek "Hagel" -as grap te midde van ander boektitelgrappe- die sogenaamde "zeer korte recensie" (wat dit egter nie was nie!): "Niet open doen!", bygedra deur 'n sekere 'V.D.E." (vrywel seker die Amsterdamse drukker en kultuurman Herman van den Eerenbeemt).<ref>https://archief.amsterdam/inventarissen/overzicht/30600.nl.html. [https://web.archive.org/web/20180621194322/https://archief.amsterdam/inventarissen/overzicht/30600.nl.html Geargiveer] op 21 Junie 2018.</ref><ref>Niels Bokhove, "Waar komt 'Niet opendoen!' vandaan? De mythe rond Ina Boudier-Bakkers ''De klop op de deur''", ''[http://www.salonsaffier.nl/De+Utrechtse+Boekhouder.php?nav=9 De Utrechtse Boekhouder]'' 6 (2016) 2, p. 29. Helaas is die teks in "De Gemeenschap" vanweë outeursreg nie beskikbaar nie in [https://www.dbnl.org/tekst/_gem001193401_01/ DBNL.] [https://web.archive.org/web/20230524213455/https://www.dbnl.org/tekst/_gem001193401_01/ Geargiveer] op 24 Mei 2023.</ref> Menno ter Braak het homself sterk gedistansieer van "de gemoedelijke huiskamer van de psychologische roman". Boonop het hy Ina Boudier-Bakker se reputasie aangeval deur haar in 1935 op subtiele wyse van plagiaat te beskuldig in haar roman "Vrouw Jacob", maar haar onbesonne reaksie hierop het sake vir haarself net vererger. ''De klop op de deur'' het egter onverminderd gewild gebly by die publiek. Dit blyk nie net uit die voorgenoemde Nederlandse televisiereeks nie, maar ook uit talle herdrukke daarvan in die 21ste eeu.
Waardering vir haar werk in die moderne tyd is uiteenlopend van aard. Haar novelle ''De Straat'' het onder andere sy reputasie behou. Herdrukke van ''Armoede'' en ''Finale'' aan die begin van de 21ste eeu is deur sommige geprys.<ref>https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Bakker. [https://web.archive.org/web/20230127150041/https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Bakker Geargiveer] op 27 Januarie 2023.</ref> 'n Hedendaagse literatuurhistorikus kwalifiseer dit egter as "ewe oorvloedig as eenvormig".<ref>[https://www.digibron.nl/search/detail/012df66e1464a5dffe38c39a/de-romans-van-ina-boudier-bakker De romans van Ina Boudier-Bakker], ''Reformatorisch Dagblad'' (2 Januarie 1992)</ref>
In 2013 het dit bekend geword dat die oorlogsdagboek van Ina Boudier-Bakker, wat in 1975 onder die titel ''Met de tanden op elkaar'' die lig gesien het, vervalsings bevat. Die persoon wat die dagboek laat uitgee het, Hans Edinga (skuilnaam vir Hans Heidstra), het na eie goeddunke sinne bygevoeg of verwyder. Die persoon wat die vervalsings aan die lig gebring het, is die historikus Rémon van Gemeren. Hy het die inleiding tot die nuwe uitgawe van die oorlogsdagboek geskryf, wat die titel ''Zo doods en stil en donker'' gekry het.<ref>[https://www.nieuws030.nl/columns/terlingen-nieuws-uit-2013/ Jim Terlingen, "Nieuws (uit 2013)"] Nieuws030 (14 Augustus 2019). [https://web.archive.org/web/20230422142704/https://www.nieuws030.nl/columns/terlingen-nieuws-uit-2013/ Geargiveer] op 22 April 2023.</ref>
== Bibliografie ==
[[Lêer:BoudierBakkerIsraels.jpg|duimnael|Ina Boudier-Bakker <br>(deur Isaac Israëls) ]]
* "Najaar", ''Nederland'' (1899) Junie (debuutwerk)
* "Avond", ''Van eigen bodem'' (byblad van ''Elseviers Geïllustreerd Maandschrift'') (1899) Aug.
* ''Oom Sam's misrekening'' (Onder die skuilnaam I. B.) (reeks ''Voor den coupé'') (Bruna, 1899)
* ''Van Amsterdam naar Londen''. (onder die skuilnaam I. B.) (reeks ''Voor den coupé'') (Bruna, 1900) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:025222000 (Digitale weergawe)]
* ''Machten'' (novelle) (1902). Bevat: 1. De fabriek. 2. Angst. 3. Jetje. 4. Het allerhoogste. 5. Moeder [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFKB02:000035223 (Digitale weergawe)]
* ''Het beloofde land'' (roman) (1903) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFKB02:000035220 (Digitale weergawe)]
* ''Verleden''. Drama in 3 bedrijven (1903) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB31:023574000 (Digitale weergawe]
* ''Wat komen zal''] (roman) (1904) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMUBL07:000000822 (Digitale weergawe)] In groot letters gedruk (1984) {{ISBN|978-90-364-0730-4}}
* ''Kinderen'' (novelle, onder andere "Inkt" en "Pa's kinderen") (1905) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFKB02:000034943 (Digitale weergawe)]
* ''Grenzen'' (roman) (1907) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFUBA02:000009312 (Digitale weergawe)]
* ''Zorgen'' (novellen) (1907) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:024488000 (Digitale weergawe)]
* ''Het hoogste recht''. Tooneelspel in 4 bedrijven (1907) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFUBA02:000009554 (Digitale weergawe)]
* ''Armoede'' (familieroman) (1909) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFKB02:000035541 (Digitale weergawe)]
** 1: ''Keizersgracht''. In groot letters gedruk (1984)
** 2: ''Hogher-Heyden''. In groot letters gedruk (1984)
** 3: ''Einde en nieuw begin''. In groot letters gedruk (1984)
* ''Een dorre plant'' (1909, herdr. 2002) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMSFUBA02:000013532 (Digitale weergawe)]
* ''Bloesem'' (novelle) (1912) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18:009070000 (Digitale weergawe)]
* ''Novellen voor de jeugd'' (1913)
* ''De ongeweten dingen'' (novelle) (1915). Bevat: Hagar; De andere weg; Een pleit; Eerste avontuur; Slachtoffer; Een leugen [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB21:046532000 (Digitale weergawe)]
* Het spiegeltje'' (roman) (1917) ''[https://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=boud007spie01 (Digitale weergawe)]
* ''Aan den overkant'' (roman) (1920) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02B:000000252 (Digitale weergawe)]
* ''De moderne vrouw en haar tekort'' (brosjure) (1921) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:100002465 (Digitale weergawe)]
* ''In de engte'' (novelle) (1922). Bevat: Parasiet. Een vriendschap. Uitdag. Het bezit. De moeder [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02A:000030967 (Digitale weergawe)]
* ''Blijde geboorte''. Een bundel Kerstvertellingen (1923) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000119886 (Digitale weergawe)]
* ''De straat'' (roman) (1924, herdr. 2000) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB21:043024000 (Digitale weergawe)] In groot letters gedruk (1976)
* ''De moeders'' (novelle) (1925) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000118844 (Digitale weergawe)]
* ''Dans'' (novelle) (1926) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000121583 (Digitale weergawe)]
* ''Springvloed''. Tooneelspel in drie bedrijven met een voorspel (1926) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000118287 (Digitale weergawe)]
* ''Twee voeten'' (roman) (1928) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:023808000 (Digitale weergawe)]
* ''Tooverlantaarn'' (novellen) (1928/29) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:016174000 (Digitale weergawe)]
* ''De klop op de deur''. Amsterdamsche familieroman (1930) [https://www.dbnl.org/tekst/boud007klop01_01/ (Digitale weergawe)]
* ''De wekker'' (ca. 1930) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB24:065343000 (Digitale weergawe)]
* ''De verschijningen der menschenziel in het sprookje'' (1932) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18:002772000 (Digitale weergawe)]
* ''Het kind in den strijd met leugen en vrees'' (1932)
* ''Saraï'' (1933)
* ''Vrouw Jacob'' (roman) (1935) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB05:000031082 (Digitale weergawe)]
* ''Paul'' (1936) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB06:000002866 (Digitale weergawe)]
* ''Ester''. Toneelspel in vijf bedrijven (1938) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB06:000005048 (Digitale weergawe)]
* ''Aan den grooten weg'' (1939) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB06:000003361 (Digitale weergawe)]
* ''Bloei. Een boek voor meisjes''. Proza en poëzie van Ina Boudier-Bakker ... et al. (193?) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18:001732000 (Digitale weergawe)]
* ''Dierentuin'' (1941) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18B:052713000 (Digitale weergawe)]
* ''Geeft Acht!''. Oorlogsverzen uit de jaren 1940-45 (1945) [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB28:005172000 (Digitale weergawe)]
* ''Goud uit stro. Amsterdamse gezinsroman uit de jaren 1830-31'' (1950)
* ''Heiligdom van 't hart'' (1951). Bevat: Aan den overkant (1920); Twee voeten (1928); De moeders (1925); Paul (1937)
* ''De wekker'' (1952). Bevat: Als de hoge vloed komt. Riket. Blauwbaard
* ''Vier grote Oranjes. Een karakterschets'' (1954)
* ''Kleine kruisvaart'' (1954)
* ''Altijd elders'' (1956)
* ''Finale'' (1957, herdr. 2001) In groot letters gedruk (1971)
* ''Een vriendschap'' (1957)
* ''De eeuwige andere'' (1959)
* ''Momenten'' (1961)
* ''Honger'' (1962)
* ''Boeket uit het werk van Ina Boudier-Bakker'' (bloemlesing) (1965). Bevat: Het spiegeltje. 1917; De oudste. 1905; Aan de overkant. 1920; Hagar. 1915; De straat. 1924; Kleine kruisvaart. 1954
* ''Uit de kartonnen doos'' (1967). Bevat: 1. Zijn principe. 2. Najaar. 3. Avond. 4. Ouderdom. 5. Zondag. 6. Binnenhuisje. 7. De Berendsen. 8. Kerstspel. 9. Zijn glorie. 10. Toverlantaarn. 11. Marietje. 12. Het bedrog. 13. Het handschoentje. 14. Van Amsterdam naar Londen
* ''Met de tanden op elkaar. Dagboeknotities '40-'45'', samesteller Hans Edinga (1975) {{ISBN|90-6091-159-8}}; nuwe uitgawe: ''Zo doods en stil en donker. Oorlogsdagboek 1940-1945'', samesteller Rémon van Gemeren (2013) {{ISBN|978-94-6153-279-4}}
* ''Ontmoeting - verhalen, gekozen door Gé Vaartjes'' (2016) {{ISBN|978-94-6338-109-3}}
== Vertalings ==
* ''In een Oosterschen rozentuin'']. Deventer: Kluwer, 1932. Vertaling van: ''In an Eastern rosegarden'' deur Hazrat Inayat Khan [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB05:000036440 (Digitale weergawe)]
* ''Andersen''. Baarn: Hollandia, 1940. Vertaling deur die skryfster uit die deur Andersen self versorgde Duitse uitgawe van sy werke
== Literatuur ==
* Roza de Guchtenaere. [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18A:021635000 ''Over Ina Boudier Bakker's De moderne vrouw en haar tekort'']. Amsterdam: L.J. Veen, 1926
* Johan Tersteeg. ''Ina Boudier-Bakker, 1875-1950''. Amsterdam: P.N. van Kampen en Zoon, 1950. Uitg. t.g.v. de 75ste verjaardag van Ina Boudier-Bakker
* ''Ina Boudier-Bakker tachtig jaar. Een album amicorum''. Amsterdam: P.N. van Kampen en Zoon, 1955
* J.E.A. Kiers. ''Ina Boudier-Bakker''. Amsterdam: Stichting IVIO, 1967
* [[Elize Botha|Botha, Elize]], ''By die dood van Ina Boudier-Bakker'', in [[C.J.M. Nienaber|Nienaber, C.J.M.]], ''Dames XVII - vertellinge van vroue, versamel deur C. J. M. Nienaber'' 1969 Human & Rousseau Uitgewers
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronnelys ==
* J.H. Rössing. [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMUBL07:000000696 ''Ina Boudier-Bakker'']. Amsterdam: L.J. Veen, 1904
* P.H. Ritter jnr., [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000119898 ''Het huis eener kunstenares'']. Amsterdam: Querido, 1926.
* P.H. Ritter jr., ''De vertelster weerspiegeld.'' Leven en werken van Ina Boudier-Bakker. Amsterdam: Ned. Keurboekerij, 1931.
* Hans Edinga, ''Tien huizen, duizend levens.'' Het leven van Ina Boudier-Bakker. Amsterdam: Van Kampen, 1969.
* Gé Vaartjes, "Een literaire rel uit 1935. Ina Boudier-Bakker en 'Vrouw Jacob'", ''Literatuur'' 2 (1985) 1 (Jan.-Feb.), pp. 35-42.
== Eksterne skakels ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=g1GqCwGf1wM Van Rossem Vertelt: Ina Boudier-Bakker]
{{commonscat}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Boudier-Bakker, Ina}}
[[Kategorie:Nederlandse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1875]]
[[Kategorie:Sterftes in 1966]]
ibzdxde1h2kj60fz9nh0aq27eviyep9
Bradley Cross
0
462534
2910839
2026-06-12T06:37:21Z
~2026-34662-08
209247
Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Bradley Cross | image = | full_name = Bradley Paul Cross | birth_date = {{Birth date and age|2001|1|30|df=y}} | birth_place = [[Kemptonpark]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] | height = 1,75 m<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Squad List |publisher=[[FIFA]] |date=2 June 2026 |access-date=2 June 2026}}</ref> | position = Linksagter | currentclub = Ka...'
2910839
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Bradley Cross
| image =
| full_name = Bradley Paul Cross
| birth_date = {{Birth date and age|2001|1|30|df=y}}
| birth_place = [[Kemptonpark]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]
| height = 1,75 m<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Squad List |publisher=[[FIFA]] |date=2 June 2026 |access-date=2 June 2026}}</ref>
| position = Linksagter
| currentclub = [[Kaizer Chiefs]]
| clubnumber = 48
| youthyears1 =
| youthclubs1 = Olympia Bedfordview
| youthyears2 = {{0|0000}}–2018
| youthclubs2 = [[Mpumalanga Black Aces F.C.|Mpumalanga Black Aces]]
| youthyears3 = 2018–2020
| youthclubs3 = [[Bidvest Wits F.C.|Bidvest Wits]]
| youthyears4 = 2018–2020
| youthclubs4 = → [[FC Schalke 04|Schalke 04]] (leen)
| youthyears5 = 2020–2022
| youthclubs5 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]]
| years1 = 2020–2022
| clubs1 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]]
| caps1 = 0
| goals1 = 0
| years2 = 2023
| clubs2 = [[Maritzburg United F.C.|Maritzburg United]]
| caps2 = 16
| goals2 = 1
| years3 = 2023–2024
| clubs3 = [[Lamontville Golden Arrows F.C.|Golden Arrows]]
| caps3 = 21
| goals3 = 0
| years4 = 2024–
| clubs4 = [[Kaizer Chiefs]]
| goals4 = 0
| caps4 = 40
| nationalyears1 =
| nationalteam1 = [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan|Suid-Afrika o/20]]
| nationalcaps1 =
| nationalgoals1 =
| nationalyears2 =
| nationalteam2 = Suid-Afrika o/23
| nationalcaps2 =
| nationalgoals2 =
| nationalyears3 = 2023–
| nationalteam3 = [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]]
| nationalcaps3 = 1
| nationalgoals3 = 0
| club-update = 23 Mei 2026
| nationalteam-update = 29 Mei 2026
}}
'''Bradley Paul Cross''' (gebore 30 Januarie 2001) is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as linksagter vir [[Kaizer Chiefs]] en die [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrikaanse nasionale span]] speel.
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{Suid-Afrikaanse-sokkerspeler-saadjie}}
{{Portaalbalk|Sokker|Sport|Suid-Afrika}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Cross, Bradley}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 2001]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
j0mercx1o3udk9wye538hpsckr4mtj8
Bespreking:Ina Boudier-Bakker
1
462535
2910840
2026-06-12T07:22:57Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910840
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Lessertia diffusa
0
462536
2910843
2026-06-12T08:00:32Z
Oesjaar
7467
Nuwe spesie met foto.
2910843
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name = Dou-Gansiebos
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = diffusa
| authority = [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1812)
| synonyms =* ''Coluteastrum dubium'' <small>([[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]) Kuntze</small>
* ''Galega dubia'' <small>Jacq.</small>
* ''Lessertia dubia'' <small>(Jacq.) Druce</small>
* ''Tephrosia dubia'' <small>Pers.</small>
}}
Die '''dou-gansiebos'' (''Lessertia diffusa'') is 'n meerjarige plant wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van Julie tot Oktober.
Die spesie staan ook as ''dou-ertjiebos'', ''klappertjie'', ''klein-jantjie-bêrend'' en ''kloekie'' bekend.
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-16 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502634-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0b9d8cce-6703-4050-a75e-034a2c569daf Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|diffusa]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
tm4y5frivyfz2ed5rfdgged53ofpz74
2910844
2910843
2026-06-12T08:00:44Z
Oesjaar
7467
Ai!
2910844
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name = Dou-Gansiebos
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = diffusa
| authority = [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1812)
| synonyms =* ''Coluteastrum dubium'' <small>([[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]) Kuntze</small>
* ''Galega dubia'' <small>Jacq.</small>
* ''Lessertia dubia'' <small>(Jacq.) Druce</small>
* ''Tephrosia dubia'' <small>Pers.</small>
}}
Die '''dou-gansiebos''' (''Lessertia diffusa'') is 'n meerjarige plant wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van Julie tot Oktober.
Die spesie staan ook as ''dou-ertjiebos'', ''klappertjie'', ''klein-jantjie-bêrend'' en ''kloekie'' bekend.
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-16 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502634-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0b9d8cce-6703-4050-a75e-034a2c569daf Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|diffusa]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
houwyp1tbjbvi2vwu7dnv0pao9v1puq
Dou-Gansiebos
0
462537
2910845
2026-06-12T08:03:28Z
Oesjaar
7467
Aanstuur
2910845
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Lessertia diffusa]]
owtbfc6rao72r10vv720eo3rv2w1t6s
Bespreking:Lessertia diffusa
1
462538
2910846
2026-06-12T08:04:05Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910846
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Roland en Leta Hill Trust
0
462539
2910861
2026-06-12T08:32:16Z
AFM
21229
Nuwe bladsy geskep met 'Die '''Roland en Leta Hill Trust''' is ‘n Suid-Afrikaanse filantropiese instansie werksaam in die [[Wes-Kaap]]. Die vernaamste doelstellings van die organisasie is om *die oprigting, instandhouding, verbetering van openbare parke en natuurreservate en veral die beskerming van die natuurlike voëllewe finansieel te steun *openbare biblioteke, museums en soorteglyke plekke met opvoedkundige doelstellings by die aankoop van kunswerke, [[Africana]], antieke en ander...'
2910861
wikitext
text/x-wiki
Die '''Roland en Leta Hill Trust''' is ‘n Suid-Afrikaanse filantropiese instansie werksaam in die [[Wes-Kaap]].
Die vernaamste doelstellings van die organisasie is om
*die oprigting, instandhouding, verbetering van openbare parke en natuurreservate en veral die beskerming van die natuurlike voëllewe finansieel te steun
*openbare biblioteke, museums en soorteglyke plekke met opvoedkundige doelstellings by die aankoop van kunswerke, [[Africana]], antieke en ander artikels van historiese of kulturele belang te subsidieer
*by te dra tot die behoud en restourasie van geboue van geskiedkundige belang vir die nageslag.
==Bibliografie==
*[[Die Burger]], 16 Januarie 2026
*https://www.vassa.org.za/wp-content/uploads/2019/06/VASSA-ExhibitSouvenir-download.pdf
[[Kategorie: Suid-Afrikaanse organisasies]]
[[Kategorie: Organisasies sonder winsoogmerk]]
[[Kategorie: Kultuur in Suid-Afrika]]
[[Kategorie: Geboue en strukture in Suid-Afrika]]
0xc1g65up265vajvrpdwjmldvck168b
Antiqua et nova
0
462540
2910885
2026-06-12T09:56:49Z
Sobaka
328
Begin nuwe artikel
2910885
wikitext
text/x-wiki
'''''Antiqua et nova''''' ([[Latyn]] vir 'Antiek en nuut') is 'n leerstelling nota van die [[Katolieke Kerk]] wat in Januarie 2025 deur die Dikasterie vir die Leer van die Geloof en die Dikasterie vir Kultuur en Onderwys uitgegee is. Dit spreek die "verhouding tussen [[kunsmatige intelligensie]] [KI] en [[Mens|menslike]] [[intelligensie]]" aan en bied refleksies oor die "antropologiese en [[Etiek|etiese]] uitdagings wat deur KI veroorsaak word".<ref name=VN>{{Cite news|url=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2025-01/new-vatican-document-examines-potential-and-risks-of-ai.html|title=New Vatican document examines potential and risks of AI |date=28 Januarie 2025|website=Vatican News|last=Cernuzio |first=Salvatore}}</ref><ref name=AmericaMag>{{Cite news|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2025/01/28/vatican-artificial-intelligence-document-249797|title=New Vatican document on A.I. warns against 'creating a substitute for God'|date=28 Januarie 2025|website=America|last=O'Connell|first=Gerard}}</ref><ref name=NYT>{{cite news |last1=Povoledo |first1=Elisabetta |title=Vatican Warns About the Risks of Artificial Intelligence |url=https://www.nytimes.com/2025/01/28/world/europe/vatican-artificial-intelligence-warning.html |access-date=28 Januarie 2025 |work=The New York Times |date=28 Januarie 2025}}</ref>
==Agtergrond==
Met die aansienlike toename in die verspreiding en gebruik van [[groot taalmodel]]le soos [[ChatGPT]], het [[Pous Franciskus]] kommer uitgespreek oor 'n "tegnokratiese" toekoms en deursigtigheid in die ontwikkeling van verdere kunsmatige intelligensietegnologieë tydens die 2024 [[Groep van Sewe|G7]]-beraad.<ref>{{cite news |last1=McLellan |first1=Justin |title=AI: Pope expresses concern over 'technocratic' future|url=https://www.usccb.org/news/2024/ai-pope-expresses-concern-over-technocratic-future |access-date=28 Januarie 2025 |publisher=United States Conference of Catholic Bishops |agency=Catholic News Service |date=25 Junie 2024 |language=en}}</ref> Hy het ook die onderwerp aangespreek in sy ensikliek ''Dilexit nos''. van Oktober 2024.<ref>{{cite news |last1=Ayers |first1=Emma |title=Pope Francis targets AI in new encyclical |url=https://www.washingtontimes.com/news/2024/oct/25/pope-francis-targets-ai-new-encyclical/ |access-date=28 Januarie 2025 |work=The Washington Times |date=25 Oktober 2024 |archive-date=27 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241027141126/https://www.washingtontimes.com/news/2024/oct/25/pope-francis-targets-ai-new-encyclical/ |url-status=live }}</ref> Die Vatikaanstad het op 1 Januarie 2025 wette oor die gebruik van KI uitgevaardig.<ref>{{cite news |last1=Mares |first1=Courtney |title=A look at Vatican City's new artificial intelligence law |url=https://www.catholicnewsagency.com/news/261551/a-look-at-vatican-citys-new-artificial-intelligence-law |access-date=28 Januarie 2025 |work=Catholic News Agency |date=14 Januarie 2025 |language=en}}</ref>
Op 14 Januarie 2025 het Pous Franciskus met Kardinaal Víctor Manuel Fernández, prefek van die Dikasterie vir die Leer van die Geloof, vergader en die konsepdokument van ''Antiqua et nova'' goedgekeur.<ref name=AmericaMag/><ref name=Reg/><ref>{{cite web |title=Antiqua et nova. Note on the Relationship Between Artificial Intelligence and Human Intelligence |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_en.html |website=www.vatican.va |publisher=Holy See |access-date=28 Januarie 2025 |archive-date=28 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128081954/https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_en.html |url-status=live }}</ref> Die volgende dag het Fernández die hangende publikasie van 'n dokument oor KI aangekondig wat op 28 Januarie 2025 vrygestel is.<ref name=AmericaMag/><ref name=Reg>{{cite news |last1=Pentin |first1=Edward |title=Cardinal Fernández: New AI Document Expected Soon, 'Other Works in Progress' |url=https://www.ncregister.com/news/cardinal-fernandez-ai-document-pentin |access-date=28 Januarie 2025 |work=National Catholic Reporter |date=16 Januarie 2025 |language=en}}</ref>
==Opsomming==
''Antiqua et nova'' is 'n 30-bladsy lange dokument wat bekend staan as 'n nota. Die dokument se naam is afgelei van die eerste woorde in [[Latyn]], wat ooreenstem met "antiek en nuut" in die Engelse weergawe.<ref name=AmericaMag/> Die dokument, in 117 paragrawe, spreek uitdagings en geleenthede in KI aan op die gebied van [[onderwys]], [[ekonomie]], [[werk]], [[gesondheid]], verhoudings en [[oorlog]].<ref name=VN/>
Die nota vestig die aandag op werkers wat "ontskool" raak en meer onerhewig word aan harde, herhalende arbeid en toesig. Dit waarsku ook teen studente wat nie kritiese denkvaardighede ontwikkel nie, terwyl dit versigtig daarop let dat die omsigtige gebruik van KI kan help om onmiddellike kritiek te lewer.<ref name=VN/> Wat oorlog betref, verklaar die nota "ernstige etiese kommer" oor [[dodelike outonome wapenstelsel]]s sonder direkte menslike ingryping of beheer. Dit vestig ook die aandag op omgewingsbekommernisse oor die gebruik van water en energie wat nodig is om die nodige hardeware vir KI te laat loop.<ref name=VN/><ref name=AmericaMag/><ref name=NYT/> Die dokument spreek ernstige kommer uit oor [[Diepfop|diep vervalsings en valse inligting]] wat deur KI gegenereer word, sowel as verdere privaatheidskwessies rondom toesig en die uitspreek van gewetensake aan [[Kletsbot|kletsmodelle]].<ref name=VN/> Dit waarsku teen 'n tegnokratiese beheer van die samelewing, met groot maatskappye wat beduidende sosiale en politieke invloed uitoefen wat in staat is om gewetes en demokratiese prosesse te manipuleer.<ref name=AmericaMag/>
Die dokument kom tot die gevolgtrekking dat kunsmatige intelligensie slegs gebruik moet word om menslike intelligensie aan te vul eerder as om dit te vervang, aangesien 'n plaasvervanger die mensdom sou verslaaf en as 'n "plaasvervanger vir [[God]]" sou dien.<ref name=VN/><ref name=AmericaMag/>
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Rooms-Katolieke Kerk]]
[[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]]
4h38cdsn03omwy4dlbghlpakb180zva
2910887
2910885
2026-06-12T09:59:39Z
Sobaka
328
sien ook
2910887
wikitext
text/x-wiki
'''''Antiqua et nova''''' ([[Latyn]] vir 'Antiek en nuut') is 'n leerstelling nota van die [[Katolieke Kerk]] wat in Januarie 2025 deur die Dikasterie vir die Leer van die Geloof en die Dikasterie vir Kultuur en Onderwys uitgegee is. Dit spreek die "verhouding tussen [[kunsmatige intelligensie]] [KI] en [[Mens|menslike]] [[intelligensie]]" aan en bied refleksies oor die "antropologiese en [[Etiek|etiese]] uitdagings wat deur KI veroorsaak word".<ref name=VN>{{Cite news|url=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2025-01/new-vatican-document-examines-potential-and-risks-of-ai.html|title=New Vatican document examines potential and risks of AI |date=28 Januarie 2025|website=Vatican News|last=Cernuzio |first=Salvatore}}</ref><ref name=AmericaMag>{{Cite news|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2025/01/28/vatican-artificial-intelligence-document-249797|title=New Vatican document on A.I. warns against 'creating a substitute for God'|date=28 Januarie 2025|website=America|last=O'Connell|first=Gerard}}</ref><ref name=NYT>{{cite news |last1=Povoledo |first1=Elisabetta |title=Vatican Warns About the Risks of Artificial Intelligence |url=https://www.nytimes.com/2025/01/28/world/europe/vatican-artificial-intelligence-warning.html |access-date=28 Januarie 2025 |work=The New York Times |date=28 Januarie 2025}}</ref>
==Agtergrond==
Met die aansienlike toename in die verspreiding en gebruik van [[groot taalmodel]]le soos [[ChatGPT]], het [[Pous Franciskus]] kommer uitgespreek oor 'n "tegnokratiese" toekoms en deursigtigheid in die ontwikkeling van verdere kunsmatige intelligensietegnologieë tydens die 2024 [[Groep van Sewe|G7]]-beraad.<ref>{{cite news |last1=McLellan |first1=Justin |title=AI: Pope expresses concern over 'technocratic' future|url=https://www.usccb.org/news/2024/ai-pope-expresses-concern-over-technocratic-future |access-date=28 Januarie 2025 |publisher=United States Conference of Catholic Bishops |agency=Catholic News Service |date=25 Junie 2024 |language=en}}</ref> Hy het ook die onderwerp aangespreek in sy ensikliek ''Dilexit nos''. van Oktober 2024.<ref>{{cite news |last1=Ayers |first1=Emma |title=Pope Francis targets AI in new encyclical |url=https://www.washingtontimes.com/news/2024/oct/25/pope-francis-targets-ai-new-encyclical/ |access-date=28 Januarie 2025 |work=The Washington Times |date=25 Oktober 2024 |archive-date=27 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241027141126/https://www.washingtontimes.com/news/2024/oct/25/pope-francis-targets-ai-new-encyclical/ |url-status=live }}</ref> Die Vatikaanstad het op 1 Januarie 2025 wette oor die gebruik van KI uitgevaardig.<ref>{{cite news |last1=Mares |first1=Courtney |title=A look at Vatican City's new artificial intelligence law |url=https://www.catholicnewsagency.com/news/261551/a-look-at-vatican-citys-new-artificial-intelligence-law |access-date=28 Januarie 2025 |work=Catholic News Agency |date=14 Januarie 2025 |language=en}}</ref>
Op 14 Januarie 2025 het Pous Franciskus met Kardinaal Víctor Manuel Fernández, prefek van die Dikasterie vir die Leer van die Geloof, vergader en die konsepdokument van ''Antiqua et nova'' goedgekeur.<ref name=AmericaMag/><ref name=Reg/><ref>{{cite web |title=Antiqua et nova. Note on the Relationship Between Artificial Intelligence and Human Intelligence |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_en.html |website=www.vatican.va |publisher=Holy See |access-date=28 Januarie 2025 |archive-date=28 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128081954/https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_en.html |url-status=live }}</ref> Die volgende dag het Fernández die hangende publikasie van 'n dokument oor KI aangekondig wat op 28 Januarie 2025 vrygestel is.<ref name=AmericaMag/><ref name=Reg>{{cite news |last1=Pentin |first1=Edward |title=Cardinal Fernández: New AI Document Expected Soon, 'Other Works in Progress' |url=https://www.ncregister.com/news/cardinal-fernandez-ai-document-pentin |access-date=28 Januarie 2025 |work=National Catholic Reporter |date=16 Januarie 2025 |language=en}}</ref>
==Opsomming==
''Antiqua et nova'' is 'n 30-bladsy lange dokument wat bekend staan as 'n nota. Die dokument se naam is afgelei van die eerste woorde in [[Latyn]], wat ooreenstem met "antiek en nuut" in die Engelse weergawe.<ref name=AmericaMag/> Die dokument, in 117 paragrawe, spreek uitdagings en geleenthede in KI aan op die gebied van [[onderwys]], [[ekonomie]], [[werk]], [[gesondheid]], verhoudings en [[oorlog]].<ref name=VN/>
Die nota vestig die aandag op werkers wat "ontskool" raak en meer onerhewig word aan harde, herhalende arbeid en toesig. Dit waarsku ook teen studente wat nie kritiese denkvaardighede ontwikkel nie, terwyl dit versigtig daarop let dat die omsigtige gebruik van KI kan help om onmiddellike kritiek te lewer.<ref name=VN/> Wat oorlog betref, verklaar die nota "ernstige etiese kommer" oor [[dodelike outonome wapenstelsel]]s sonder direkte menslike ingryping of beheer. Dit vestig ook die aandag op omgewingsbekommernisse oor die gebruik van water en energie wat nodig is om die nodige hardeware vir KI te laat loop.<ref name=VN/><ref name=AmericaMag/><ref name=NYT/> Die dokument spreek ernstige kommer uit oor [[Diepfop|diep vervalsings en valse inligting]] wat deur KI gegenereer word, sowel as verdere privaatheidskwessies rondom toesig en die uitspreek van gewetensake aan [[Kletsbot|kletsmodelle]].<ref name=VN/> Dit waarsku teen 'n tegnokratiese beheer van die samelewing, met groot maatskappye wat beduidende sosiale en politieke invloed uitoefen wat in staat is om gewetes en demokratiese prosesse te manipuleer.<ref name=AmericaMag/>
Die dokument kom tot die gevolgtrekking dat kunsmatige intelligensie slegs gebruik moet word om menslike intelligensie aan te vul eerder as om dit te vervang, aangesien 'n plaasvervanger die mensdom sou verslaaf en as 'n "plaasvervanger vir [[God]]" sou dien.<ref name=VN/><ref name=AmericaMag/>
==Sien ook==
* ''[[Magnifica Humanitas]]''
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Rooms-Katolieke Kerk]]
[[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]]
r5fllbnqyot8pc03mym2h6076lfe3wb
2910888
2910887
2026-06-12T10:00:43Z
Sobaka
328
kursief
2910888
wikitext
text/x-wiki
{{TITELAANSIG|''Antiqua et nova''}}
'''''Antiqua et nova''''' ([[Latyn]] vir 'Antiek en nuut') is 'n leerstelling nota van die [[Katolieke Kerk]] wat in Januarie 2025 deur die Dikasterie vir die Leer van die Geloof en die Dikasterie vir Kultuur en Onderwys uitgegee is. Dit spreek die "verhouding tussen [[kunsmatige intelligensie]] [KI] en [[Mens|menslike]] [[intelligensie]]" aan en bied refleksies oor die "antropologiese en [[Etiek|etiese]] uitdagings wat deur KI veroorsaak word".<ref name=VN>{{Cite news|url=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2025-01/new-vatican-document-examines-potential-and-risks-of-ai.html|title=New Vatican document examines potential and risks of AI |date=28 Januarie 2025|website=Vatican News|last=Cernuzio |first=Salvatore}}</ref><ref name=AmericaMag>{{Cite news|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2025/01/28/vatican-artificial-intelligence-document-249797|title=New Vatican document on A.I. warns against 'creating a substitute for God'|date=28 Januarie 2025|website=America|last=O'Connell|first=Gerard}}</ref><ref name=NYT>{{cite news |last1=Povoledo |first1=Elisabetta |title=Vatican Warns About the Risks of Artificial Intelligence |url=https://www.nytimes.com/2025/01/28/world/europe/vatican-artificial-intelligence-warning.html |access-date=28 Januarie 2025 |work=The New York Times |date=28 Januarie 2025}}</ref>
==Agtergrond==
Met die aansienlike toename in die verspreiding en gebruik van [[groot taalmodel]]le soos [[ChatGPT]], het [[Pous Franciskus]] kommer uitgespreek oor 'n "tegnokratiese" toekoms en deursigtigheid in die ontwikkeling van verdere kunsmatige intelligensietegnologieë tydens die 2024 [[Groep van Sewe|G7]]-beraad.<ref>{{cite news |last1=McLellan |first1=Justin |title=AI: Pope expresses concern over 'technocratic' future|url=https://www.usccb.org/news/2024/ai-pope-expresses-concern-over-technocratic-future |access-date=28 Januarie 2025 |publisher=United States Conference of Catholic Bishops |agency=Catholic News Service |date=25 Junie 2024 |language=en}}</ref> Hy het ook die onderwerp aangespreek in sy ensikliek ''Dilexit nos''. van Oktober 2024.<ref>{{cite news |last1=Ayers |first1=Emma |title=Pope Francis targets AI in new encyclical |url=https://www.washingtontimes.com/news/2024/oct/25/pope-francis-targets-ai-new-encyclical/ |access-date=28 Januarie 2025 |work=The Washington Times |date=25 Oktober 2024 |archive-date=27 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241027141126/https://www.washingtontimes.com/news/2024/oct/25/pope-francis-targets-ai-new-encyclical/ |url-status=live }}</ref> Die Vatikaanstad het op 1 Januarie 2025 wette oor die gebruik van KI uitgevaardig.<ref>{{cite news |last1=Mares |first1=Courtney |title=A look at Vatican City's new artificial intelligence law |url=https://www.catholicnewsagency.com/news/261551/a-look-at-vatican-citys-new-artificial-intelligence-law |access-date=28 Januarie 2025 |work=Catholic News Agency |date=14 Januarie 2025 |language=en}}</ref>
Op 14 Januarie 2025 het Pous Franciskus met Kardinaal Víctor Manuel Fernández, prefek van die Dikasterie vir die Leer van die Geloof, vergader en die konsepdokument van ''Antiqua et nova'' goedgekeur.<ref name=AmericaMag/><ref name=Reg/><ref>{{cite web |title=Antiqua et nova. Note on the Relationship Between Artificial Intelligence and Human Intelligence |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_en.html |website=www.vatican.va |publisher=Holy See |access-date=28 Januarie 2025 |archive-date=28 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128081954/https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_en.html |url-status=live }}</ref> Die volgende dag het Fernández die hangende publikasie van 'n dokument oor KI aangekondig wat op 28 Januarie 2025 vrygestel is.<ref name=AmericaMag/><ref name=Reg>{{cite news |last1=Pentin |first1=Edward |title=Cardinal Fernández: New AI Document Expected Soon, 'Other Works in Progress' |url=https://www.ncregister.com/news/cardinal-fernandez-ai-document-pentin |access-date=28 Januarie 2025 |work=National Catholic Reporter |date=16 Januarie 2025 |language=en}}</ref>
==Opsomming==
''Antiqua et nova'' is 'n 30-bladsy lange dokument wat bekend staan as 'n nota. Die dokument se naam is afgelei van die eerste woorde in [[Latyn]], wat ooreenstem met "antiek en nuut" in die Engelse weergawe.<ref name=AmericaMag/> Die dokument, in 117 paragrawe, spreek uitdagings en geleenthede in KI aan op die gebied van [[onderwys]], [[ekonomie]], [[werk]], [[gesondheid]], verhoudings en [[oorlog]].<ref name=VN/>
Die nota vestig die aandag op werkers wat "ontskool" raak en meer onerhewig word aan harde, herhalende arbeid en toesig. Dit waarsku ook teen studente wat nie kritiese denkvaardighede ontwikkel nie, terwyl dit versigtig daarop let dat die omsigtige gebruik van KI kan help om onmiddellike kritiek te lewer.<ref name=VN/> Wat oorlog betref, verklaar die nota "ernstige etiese kommer" oor [[dodelike outonome wapenstelsel]]s sonder direkte menslike ingryping of beheer. Dit vestig ook die aandag op omgewingsbekommernisse oor die gebruik van water en energie wat nodig is om die nodige hardeware vir KI te laat loop.<ref name=VN/><ref name=AmericaMag/><ref name=NYT/> Die dokument spreek ernstige kommer uit oor [[Diepfop|diep vervalsings en valse inligting]] wat deur KI gegenereer word, sowel as verdere privaatheidskwessies rondom toesig en die uitspreek van gewetensake aan [[Kletsbot|kletsmodelle]].<ref name=VN/> Dit waarsku teen 'n tegnokratiese beheer van die samelewing, met groot maatskappye wat beduidende sosiale en politieke invloed uitoefen wat in staat is om gewetes en demokratiese prosesse te manipuleer.<ref name=AmericaMag/>
Die dokument kom tot die gevolgtrekking dat kunsmatige intelligensie slegs gebruik moet word om menslike intelligensie aan te vul eerder as om dit te vervang, aangesien 'n plaasvervanger die mensdom sou verslaaf en as 'n "plaasvervanger vir [[God]]" sou dien.<ref name=VN/><ref name=AmericaMag/>
==Sien ook==
* ''[[Magnifica Humanitas]]''
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Rooms-Katolieke Kerk]]
[[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]]
n8ye6nhu22mftovxdr9ila6hvhm0h1s
2910889
2910888
2026-06-12T10:04:04Z
Sobaka
328
Beeld
2910889
wikitext
text/x-wiki
{{TITELAANSIG|''Antiqua et nova''}}
[[Lêer:Emblem of the Papacy SE.svg|duimnael|Embleem van die Pousdom: Drievoudige Tiara en Sleutels.]]
'''''Antiqua et nova''''' ([[Latyn]] vir 'Antiek en nuut') is 'n leerstelling nota van die [[Katolieke Kerk]] wat in Januarie 2025 deur die Dikasterie vir die Leer van die Geloof en die Dikasterie vir Kultuur en Onderwys uitgegee is. Dit spreek die "verhouding tussen [[kunsmatige intelligensie]] [KI] en [[Mens|menslike]] [[intelligensie]]" aan en bied refleksies oor die "antropologiese en [[Etiek|etiese]] uitdagings wat deur KI veroorsaak word".<ref name=VN>{{Cite news|url=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2025-01/new-vatican-document-examines-potential-and-risks-of-ai.html|title=New Vatican document examines potential and risks of AI |date=28 Januarie 2025|website=Vatican News|last=Cernuzio |first=Salvatore}}</ref><ref name=AmericaMag>{{Cite news|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2025/01/28/vatican-artificial-intelligence-document-249797|title=New Vatican document on A.I. warns against 'creating a substitute for God'|date=28 Januarie 2025|website=America|last=O'Connell|first=Gerard}}</ref><ref name=NYT>{{cite news |last1=Povoledo |first1=Elisabetta |title=Vatican Warns About the Risks of Artificial Intelligence |url=https://www.nytimes.com/2025/01/28/world/europe/vatican-artificial-intelligence-warning.html |access-date=28 Januarie 2025 |work=The New York Times |date=28 Januarie 2025}}</ref>
==Agtergrond==
Met die aansienlike toename in die verspreiding en gebruik van [[groot taalmodel]]le soos [[ChatGPT]], het [[Pous Franciskus]] kommer uitgespreek oor 'n "tegnokratiese" toekoms en deursigtigheid in die ontwikkeling van verdere kunsmatige intelligensietegnologieë tydens die 2024 [[Groep van Sewe|G7]]-beraad.<ref>{{cite news |last1=McLellan |first1=Justin |title=AI: Pope expresses concern over 'technocratic' future|url=https://www.usccb.org/news/2024/ai-pope-expresses-concern-over-technocratic-future |access-date=28 Januarie 2025 |publisher=United States Conference of Catholic Bishops |agency=Catholic News Service |date=25 Junie 2024 |language=en}}</ref> Hy het ook die onderwerp aangespreek in sy ensikliek ''Dilexit nos''. van Oktober 2024.<ref>{{cite news |last1=Ayers |first1=Emma |title=Pope Francis targets AI in new encyclical |url=https://www.washingtontimes.com/news/2024/oct/25/pope-francis-targets-ai-new-encyclical/ |access-date=28 Januarie 2025 |work=The Washington Times |date=25 Oktober 2024 |archive-date=27 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241027141126/https://www.washingtontimes.com/news/2024/oct/25/pope-francis-targets-ai-new-encyclical/ |url-status=live }}</ref> Die Vatikaanstad het op 1 Januarie 2025 wette oor die gebruik van KI uitgevaardig.<ref>{{cite news |last1=Mares |first1=Courtney |title=A look at Vatican City's new artificial intelligence law |url=https://www.catholicnewsagency.com/news/261551/a-look-at-vatican-citys-new-artificial-intelligence-law |access-date=28 Januarie 2025 |work=Catholic News Agency |date=14 Januarie 2025 |language=en}}</ref>
Op 14 Januarie 2025 het Pous Franciskus met Kardinaal Víctor Manuel Fernández, prefek van die Dikasterie vir die Leer van die Geloof, vergader en die konsepdokument van ''Antiqua et nova'' goedgekeur.<ref name=AmericaMag/><ref name=Reg/><ref>{{cite web |title=Antiqua et nova. Note on the Relationship Between Artificial Intelligence and Human Intelligence |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_en.html |website=www.vatican.va |publisher=Holy See |access-date=28 Januarie 2025 |archive-date=28 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128081954/https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_en.html |url-status=live }}</ref> Die volgende dag het Fernández die hangende publikasie van 'n dokument oor KI aangekondig wat op 28 Januarie 2025 vrygestel is.<ref name=AmericaMag/><ref name=Reg>{{cite news |last1=Pentin |first1=Edward |title=Cardinal Fernández: New AI Document Expected Soon, 'Other Works in Progress' |url=https://www.ncregister.com/news/cardinal-fernandez-ai-document-pentin |access-date=28 Januarie 2025 |work=National Catholic Reporter |date=16 Januarie 2025 |language=en}}</ref>
==Opsomming==
''Antiqua et nova'' is 'n 30-bladsy lange dokument wat bekend staan as 'n nota. Die dokument se naam is afgelei van die eerste woorde in [[Latyn]], wat ooreenstem met "antiek en nuut" in die Engelse weergawe.<ref name=AmericaMag/> Die dokument, in 117 paragrawe, spreek uitdagings en geleenthede in KI aan op die gebied van [[onderwys]], [[ekonomie]], [[werk]], [[gesondheid]], verhoudings en [[oorlog]].<ref name=VN/>
Die nota vestig die aandag op werkers wat "ontskool" raak en meer onerhewig word aan harde, herhalende arbeid en toesig. Dit waarsku ook teen studente wat nie kritiese denkvaardighede ontwikkel nie, terwyl dit versigtig daarop let dat die omsigtige gebruik van KI kan help om onmiddellike kritiek te lewer.<ref name=VN/> Wat oorlog betref, verklaar die nota "ernstige etiese kommer" oor [[dodelike outonome wapenstelsel]]s sonder direkte menslike ingryping of beheer. Dit vestig ook die aandag op omgewingsbekommernisse oor die gebruik van water en energie wat nodig is om die nodige hardeware vir KI te laat loop.<ref name=VN/><ref name=AmericaMag/><ref name=NYT/> Die dokument spreek ernstige kommer uit oor [[Diepfop|diep vervalsings en valse inligting]] wat deur KI gegenereer word, sowel as verdere privaatheidskwessies rondom toesig en die uitspreek van gewetensake aan [[Kletsbot|kletsmodelle]].<ref name=VN/> Dit waarsku teen 'n tegnokratiese beheer van die samelewing, met groot maatskappye wat beduidende sosiale en politieke invloed uitoefen wat in staat is om gewetes en demokratiese prosesse te manipuleer.<ref name=AmericaMag/>
Die dokument kom tot die gevolgtrekking dat kunsmatige intelligensie slegs gebruik moet word om menslike intelligensie aan te vul eerder as om dit te vervang, aangesien 'n plaasvervanger die mensdom sou verslaaf en as 'n "plaasvervanger vir [[God]]" sou dien.<ref name=VN/><ref name=AmericaMag/>
==Sien ook==
* ''[[Magnifica Humanitas]]''
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Rooms-Katolieke Kerk]]
[[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]]
fyp0liocjzkz43n5t5uakc2awfhqp0f
Bespreking:Antiqua et nova
1
462541
2910886
2026-06-12T09:58:13Z
Sobaka
328
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
2910886
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Gebruikerbespreking:~2026-34523-08
3
462542
2910892
2026-06-12T10:16:43Z
OutoModerator
183924
Kennisgewing van outomatiese terugrol op [[Moslem]]
2910892
wikitext
text/x-wiki
== Junie 2026 : OutoModerator het jou wysiging teruggerol ==
Hallo! Ek is [[User:OutoModerator|OutoModerator]], 'n outomatiese stelsel wat 'n [[Masjienleer|masjienleermodel]] gebruik om potensiële slegte wysigings te identifiseer en terug te rol om te verseker dat Wikipedia vertroubaar en betroubaar bly. Ongelukkig het ek een van jou [[Special:Diff/2910891|onlangse wysigings]] teruggestel na [[Moslem]].
* Omdat die model wat ek gebruik nie perfek is nie, rol dit soms goeie wysigings terug. As jy glo dat die verandering wat jy gemaak het konstruktief was, [[//af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe?action=edit§ion=new&nosummary=true&preload=Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe/Preload&preloadparams%5B%5D=2910890&preloadparams%5B%5D=Moslem|rapporteer dit asseblief hier]].
* [[:mw:Moderator Tools/Automoderator|Leer meer]] oor my sagteware.
[[Gebruiker:OutoModerator|OutoModerator]] ([[Gebruikerbespreking:OutoModerator|kontak]]) 10:16, 12 Junie 2026 (UTC)
224mwcifl0q10hlrpk2fe9175oz0x0d
Lessertia miniata
0
462543
2910893
2026-06-12T10:26:15Z
Oesjaar
7467
Nuwe spesie met foto.
2910893
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| name =
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN2.3
| genus = Lessertia (plant)
| species = miniata
| authority = [[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]], (1938)
| synonyms =* ''Lessertia muricata'' <small>T.M.Salter</small>
}}
'''''Lessertia miniata''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die ''Fabaceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor.
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=269-32 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502660-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/94648415-d0a9-453f-9d05-ffa87a707534 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Lessertia (plant)|miniata]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
rlwoskw4aqybu9cwaallf9kjhpj6moh
Bespreking:Lessertia miniata
1
462544
2910894
2026-06-12T10:27:40Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910894
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Portchie
0
462545
2910910
2026-06-12T11:05:20Z
Sobaka
328
Begin nuwe artikel
2910910
wikitext
text/x-wiki
'''Portchie''' (gebore '''Jan Hendrik Viljoen'''; [[23 November]] [[1963]] – [[12 Junie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse [[Skilderkuns|skilder]], [[beeldhouer]] en [[entrepreneur]]. Hy was een van Suid-Afrika se bekendste kontemporêre kunstenaars en het internasionale erkenning verwerf vir sy kleurvolle, optimistiese kunswerke waarin die alledaagse lewe, landskappe en mense uitgebeeld word. Sy werke word gekenmerk deur helder kleure, vereenvoudigde vorms en die gereelde gebruik van blou bome as motief.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Vroeë lewe ==
Portchie is op 23 November 1963 gebore en het op die Vrystaatse dorp [[Tweeling, Vrystaat|Tweeling]] grootgeword. Hy het in 1981 aan die [[Paul Roos Gimnasium]] op [[Stellenbosch]] gematrikuleer. Voordat hy 'n voltydse kunstenaar geword het, was hy as vervoerekonoom werksaam.<ref>{{cite web |url=https://www.mutualart.com/Artist/Portchie/FE0009FC05C27224/Biography |title=Portchie Biography |publisher=MutualArt |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Loopbaan ==
Portchie het in die vroeë 1990's begin skilder nadat twee vriende hom genooi het om 'n ateljee met hulle te deel. Sy eerste groot solo-uitstalling was 'n sukses en het hom aangemoedig om 'n voltydse kunstenaar te word.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
In 1995 het hy die Red Teapot Gallery op Stellenbosch gestig, wat as kunsgalery en kreatiewe sentrum ontwikkel het. Sy werke is wyd in Suid-Afrika en oorsee uitgestal, met talle solo- en groepuitstallings in onder meer die [[Verenigde Koninkryk]].<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Portchie se kunswerke beeld dikwels kinders wat speel, fietsryers, blommerangskikkings en rustige landskappe uit. Sy styl kombineer elemente van [[impressionisme]], [[ekspressionisme]] en [[naïewe kuns]]. Volgens die kunstenaar simboliseer sy kenmerkende blou bome die lig wat deur die blare filtreer en die krag van die natuur.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Gedurende sy loopbaan is meer as 18 000 oorspronklike skilderye en meer as een miljoen afdrukke van sy werke wêreldwyd verkoop.<ref>{{cite news |url=https://capeargus.co.za/weekend-argus/news/2022-08-20-artist-portchie-makes-history-using-nfts/ |title=Artist Portchie makes history using NFTs |publisher=Cape Argus |date=20 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== NFT-projek ==
In 2022 het Portchie die eerste Suid-Afrikaanse kunstenaar geword om 'n versameling generatiewe kuns as [[nie-vervangbare tekens]] (NFT's) bekend te stel. Die projek, ''Cycling by the Riverside'', het 1 000 unieke digitale kunswerke ingesluit.<ref>{{cite news |url=https://www.thesouthafrican.com/culture/art-artists/portchie-becomes-first-sa-artist-launch-nft-art-collection/ |title=Portchie becomes first SA artist to launch NFT art collection |publisher=The South African |date=22 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Persoonlike lewe ==
Portchie het hom op Stellenbosch gevestig, waar hy sy ateljee en galery bedryf het. Hy was ook betrokke by verskeie gemeenskaps- en liefdadigheidsinisiatiewe.<ref>{{cite web |url=https://www.korwater.com/blogs/spotlight/portchie |title=Portchie |publisher=Kor Water |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Afsterwe ==
Portchie is op 12 Junie 2026 oorlede. Sy afsterwe is deur familielede bekend gemaak en is wyd in Suid-Afrikaanse media berig.<ref>{{cite web |url=https://www.rosestad.co.za/post/die-bekende-kunstenaar-portchie-is-oorlede |title=Die bekende kunstenaar Portchie is oorlede |publisher=Rosestad Nuus |date=12 Junie 2026 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Nalatenskap ==
Portchie word as een van Suid-Afrika se mees kommersieel suksesvolle kontemporêre kunstenaars beskou. Sy kenmerkende gebruik van kleur en sy uitbeelding van vreugdevolle alledaagse tonele het sy werk maklik herkenbaar gemaak en gewild onder versamelaars in Suid-Afrika en internasionaal.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{Amptelike webwerf|https://portchie.com}}
p19rsvhes8b9p0m10zylbvv60k6p63a
2910914
2910910
2026-06-12T11:09:34Z
Sobaka
328
/* NFT-projek */ skakel
2910914
wikitext
text/x-wiki
'''Portchie''' (gebore '''Jan Hendrik Viljoen'''; [[23 November]] [[1963]] – [[12 Junie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse [[Skilderkuns|skilder]], [[beeldhouer]] en [[entrepreneur]]. Hy was een van Suid-Afrika se bekendste kontemporêre kunstenaars en het internasionale erkenning verwerf vir sy kleurvolle, optimistiese kunswerke waarin die alledaagse lewe, landskappe en mense uitgebeeld word. Sy werke word gekenmerk deur helder kleure, vereenvoudigde vorms en die gereelde gebruik van blou bome as motief.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Vroeë lewe ==
Portchie is op 23 November 1963 gebore en het op die Vrystaatse dorp [[Tweeling, Vrystaat|Tweeling]] grootgeword. Hy het in 1981 aan die [[Paul Roos Gimnasium]] op [[Stellenbosch]] gematrikuleer. Voordat hy 'n voltydse kunstenaar geword het, was hy as vervoerekonoom werksaam.<ref>{{cite web |url=https://www.mutualart.com/Artist/Portchie/FE0009FC05C27224/Biography |title=Portchie Biography |publisher=MutualArt |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Loopbaan ==
Portchie het in die vroeë 1990's begin skilder nadat twee vriende hom genooi het om 'n ateljee met hulle te deel. Sy eerste groot solo-uitstalling was 'n sukses en het hom aangemoedig om 'n voltydse kunstenaar te word.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
In 1995 het hy die Red Teapot Gallery op Stellenbosch gestig, wat as kunsgalery en kreatiewe sentrum ontwikkel het. Sy werke is wyd in Suid-Afrika en oorsee uitgestal, met talle solo- en groepuitstallings in onder meer die [[Verenigde Koninkryk]].<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Portchie se kunswerke beeld dikwels kinders wat speel, fietsryers, blommerangskikkings en rustige landskappe uit. Sy styl kombineer elemente van [[impressionisme]], [[ekspressionisme]] en [[naïewe kuns]]. Volgens die kunstenaar simboliseer sy kenmerkende blou bome die lig wat deur die blare filtreer en die krag van die natuur.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Gedurende sy loopbaan is meer as 18 000 oorspronklike skilderye en meer as een miljoen afdrukke van sy werke wêreldwyd verkoop.<ref>{{cite news |url=https://capeargus.co.za/weekend-argus/news/2022-08-20-artist-portchie-makes-history-using-nfts/ |title=Artist Portchie makes history using NFTs |publisher=Cape Argus |date=20 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== NFT-projek ==
In 2022 het Portchie die eerste Suid-Afrikaanse kunstenaar geword om 'n versameling generatiewe kuns as [[nieverwisselbare item]] (NFT's) bekend te stel. Die projek, ''Cycling by the Riverside'', het 1 000 unieke digitale kunswerke ingesluit.<ref>{{cite news |url=https://www.thesouthafrican.com/culture/art-artists/portchie-becomes-first-sa-artist-launch-nft-art-collection/ |title=Portchie becomes first SA artist to launch NFT art collection |publisher=The South African |date=22 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Persoonlike lewe ==
Portchie het hom op Stellenbosch gevestig, waar hy sy ateljee en galery bedryf het. Hy was ook betrokke by verskeie gemeenskaps- en liefdadigheidsinisiatiewe.<ref>{{cite web |url=https://www.korwater.com/blogs/spotlight/portchie |title=Portchie |publisher=Kor Water |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Afsterwe ==
Portchie is op 12 Junie 2026 oorlede. Sy afsterwe is deur familielede bekend gemaak en is wyd in Suid-Afrikaanse media berig.<ref>{{cite web |url=https://www.rosestad.co.za/post/die-bekende-kunstenaar-portchie-is-oorlede |title=Die bekende kunstenaar Portchie is oorlede |publisher=Rosestad Nuus |date=12 Junie 2026 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Nalatenskap ==
Portchie word as een van Suid-Afrika se mees kommersieel suksesvolle kontemporêre kunstenaars beskou. Sy kenmerkende gebruik van kleur en sy uitbeelding van vreugdevolle alledaagse tonele het sy werk maklik herkenbaar gemaak en gewild onder versamelaars in Suid-Afrika en internasionaal.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{Amptelike webwerf|https://portchie.com}}
rgf563f6wpla9uc6slq77dlieps9ny3
2910918
2910914
2026-06-12T11:25:55Z
Sobaka
328
Kategorie
2910918
wikitext
text/x-wiki
'''Portchie''' (gebore '''Jan Hendrik Viljoen'''; [[23 November]] [[1963]] – [[12 Junie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse [[Skilderkuns|skilder]], [[beeldhouer]] en [[entrepreneur]]. Hy was een van Suid-Afrika se bekendste kontemporêre kunstenaars en het internasionale erkenning verwerf vir sy kleurvolle, optimistiese kunswerke waarin die alledaagse lewe, landskappe en mense uitgebeeld word. Sy werke word gekenmerk deur helder kleure, vereenvoudigde vorms en die gereelde gebruik van blou bome as motief.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Vroeë lewe ==
Portchie is op 23 November 1963 gebore en het op die Vrystaatse dorp [[Tweeling, Vrystaat|Tweeling]] grootgeword. Hy het in 1981 aan die [[Paul Roos Gimnasium]] op [[Stellenbosch]] gematrikuleer. Voordat hy 'n voltydse kunstenaar geword het, was hy as vervoerekonoom werksaam.<ref>{{cite web |url=https://www.mutualart.com/Artist/Portchie/FE0009FC05C27224/Biography |title=Portchie Biography |publisher=MutualArt |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Loopbaan ==
Portchie het in die vroeë 1990's begin skilder nadat twee vriende hom genooi het om 'n ateljee met hulle te deel. Sy eerste groot solo-uitstalling was 'n sukses en het hom aangemoedig om 'n voltydse kunstenaar te word.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
In 1995 het hy die Red Teapot Gallery op Stellenbosch gestig, wat as kunsgalery en kreatiewe sentrum ontwikkel het. Sy werke is wyd in Suid-Afrika en oorsee uitgestal, met talle solo- en groepuitstallings in onder meer die [[Verenigde Koninkryk]].<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Portchie se kunswerke beeld dikwels kinders wat speel, fietsryers, blommerangskikkings en rustige landskappe uit. Sy styl kombineer elemente van [[impressionisme]], [[ekspressionisme]] en [[naïewe kuns]]. Volgens die kunstenaar simboliseer sy kenmerkende blou bome die lig wat deur die blare filtreer en die krag van die natuur.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Gedurende sy loopbaan is meer as 18 000 oorspronklike skilderye en meer as een miljoen afdrukke van sy werke wêreldwyd verkoop.<ref>{{cite news |url=https://capeargus.co.za/weekend-argus/news/2022-08-20-artist-portchie-makes-history-using-nfts/ |title=Artist Portchie makes history using NFTs |publisher=Cape Argus |date=20 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== NFT-projek ==
In 2022 het Portchie die eerste Suid-Afrikaanse kunstenaar geword om 'n versameling generatiewe kuns as [[nieverwisselbare item]] (NFT's) bekend te stel. Die projek, ''Cycling by the Riverside'', het 1 000 unieke digitale kunswerke ingesluit.<ref>{{cite news |url=https://www.thesouthafrican.com/culture/art-artists/portchie-becomes-first-sa-artist-launch-nft-art-collection/ |title=Portchie becomes first SA artist to launch NFT art collection |publisher=The South African |date=22 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Persoonlike lewe ==
Portchie het hom op Stellenbosch gevestig, waar hy sy ateljee en galery bedryf het. Hy was ook betrokke by verskeie gemeenskaps- en liefdadigheidsinisiatiewe.<ref>{{cite web |url=https://www.korwater.com/blogs/spotlight/portchie |title=Portchie |publisher=Kor Water |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Afsterwe ==
Portchie is op 12 Junie 2026 oorlede. Sy afsterwe is deur familielede bekend gemaak en is wyd in Suid-Afrikaanse media berig.<ref>{{cite web |url=https://www.rosestad.co.za/post/die-bekende-kunstenaar-portchie-is-oorlede |title=Die bekende kunstenaar Portchie is oorlede |publisher=Rosestad Nuus |date=12 Junie 2026 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Nalatenskap ==
Portchie word as een van Suid-Afrika se mees kommersieel suksesvolle kontemporêre kunstenaars beskou. Sy kenmerkende gebruik van kleur en sy uitbeelding van vreugdevolle alledaagse tonele het sy werk maklik herkenbaar gemaak en gewild onder versamelaars in Suid-Afrika en internasionaal.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{Amptelike webwerf|https://portchie.com}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT: Viljoen, Jan Hendrik}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skilders]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
[[Kategorie:Sterftes in 2026]]
3vb3fh8pqkyiqmdb3snow879np2qv5j
2910920
2910918
2026-06-12T11:34:47Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910920
wikitext
text/x-wiki
'''Portchie''' (gebore '''Jan Hendrik Viljoen'''; [[23 November]] [[1963]] – [[12 Junie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse [[Skilderkuns|skilder]], [[beeldhouer]] en [[entrepreneur]]. Hy was een van Suid-Afrika se bekendste kontemporêre kunstenaars en het internasionale erkenning verwerf vir sy kleurvolle, optimistiese kunswerke waarin die alledaagse lewe, landskappe en mense uitgebeeld word. Sy werke word gekenmerk deur helder kleure, vereenvoudigde vorms en die gereelde gebruik van blou bome as motief.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Vroeë lewe ==
Portchie is op 23 November 1963 gebore en het op die Vrystaatse dorp [[Tweeling, Vrystaat|Tweeling]] grootgeword. Hy het in 1981 aan die [[Paul Roos Gimnasium]] op [[Stellenbosch]] gematrikuleer. Voordat hy 'n voltydse kunstenaar geword het, was hy as vervoerekonoom werksaam.<ref>{{cite web |url=https://www.mutualart.com/Artist/Portchie/FE0009FC05C27224/Biography |title=Portchie Biography |publisher=MutualArt |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Loopbaan ==
Portchie het in die vroeë 1990's begin skilder nadat twee vriende hom genooi het om 'n ateljee met hulle te deel. Sy eerste groot solo-uitstalling was 'n sukses en het hom aangemoedig om 'n voltydse kunstenaar te word.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
In 1995 het hy die Red Teapot Gallery op Stellenbosch gestig, wat as kunsgalery en kreatiewe sentrum ontwikkel het. Sy werke is wyd in Suid-Afrika en oorsee uitgestal, met talle solo- en groepuitstallings in onder meer die [[Verenigde Koninkryk]].<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Portchie se kunswerke beeld dikwels kinders wat speel, fietsryers, blommerangskikkings en rustige landskappe uit. Sy styl kombineer elemente van [[impressionisme]], [[ekspressionisme]] en [[naïewe kuns]]. Volgens die kunstenaar simboliseer sy kenmerkende blou bome die lig wat deur die blare filtreer en die krag van die natuur.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Gedurende sy loopbaan is meer as 18 000 oorspronklike skilderye en meer as een miljoen afdrukke van sy werke wêreldwyd verkoop.<ref>{{cite news |url=https://capeargus.co.za/weekend-argus/news/2022-08-20-artist-portchie-makes-history-using-nfts/ |title=Artist Portchie makes history using NFTs |publisher=Cape Argus |date=20 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== NFT-projek ==
In 2022 het Portchie die eerste Suid-Afrikaanse kunstenaar geword om 'n versameling generatiewe kuns as [[nieverwisselbare item]] (NFT's) bekend te stel. Die projek, ''Cycling by the Riverside'', het 1 000 unieke digitale kunswerke ingesluit.<ref>{{cite news |url=https://www.thesouthafrican.com/culture/art-artists/portchie-becomes-first-sa-artist-launch-nft-art-collection/ |title=Portchie becomes first SA artist to launch NFT art collection |publisher=The South African |date=22 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Persoonlike lewe ==
Portchie het hom op Stellenbosch gevestig, waar hy sy ateljee en galery bedryf het. Hy was ook betrokke by verskeie gemeenskaps- en liefdadigheidsinisiatiewe.<ref>{{cite web |url=https://www.korwater.com/blogs/spotlight/portchie |title=Portchie |publisher=Kor Water |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Afsterwe ==
Portchie is op 12 Junie 2026 oorlede. Sy afsterwe is deur familielede bekend gemaak en is wyd in Suid-Afrikaanse media berig.<ref>{{cite web |url=https://www.rosestad.co.za/post/die-bekende-kunstenaar-portchie-is-oorlede |title=Die bekende kunstenaar Portchie is oorlede |publisher=Rosestad Nuus |date=12 Junie 2026 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Nalatenskap ==
Portchie word as een van Suid-Afrika se mees kommersieel suksesvolle kontemporêre kunstenaars beskou. Sy kenmerkende gebruik van kleur en sy uitbeelding van vreugdevolle alledaagse tonele het sy werk maklik herkenbaar gemaak en gewild onder versamelaars in Suid-Afrika en internasionaal.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{Amptelike webwerf|https://portchie.com}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT: Viljoen, Jan Hendrik}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skilders]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
[[Kategorie:Sterftes in 2026]]
bt1cuj0qeskrjk4otohhswat3x5a5me
2910922
2910920
2026-06-12T11:35:59Z
Sobaka
328
Inligtingskas
2910922
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Portchie
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Jan Hendrik Viljoen
| geboortedatum = [[23 November]] [[1963]]
| geboorteplek = [[Pretoria]]
| sterfdatum = {{SDEO|1963|11|23|2026|06|12}}
| sterfteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]]
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}}
| beroep = skilder van kleurvolle, optimistiese kunswerke waarin die alledaagse lewe, landskappe en mense uitgebeeld word
| ander =
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| religie =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Portchie''' (gebore '''Jan Hendrik Viljoen'''; [[23 November]] [[1963]] – [[12 Junie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse [[Skilderkuns|skilder]], [[beeldhouer]] en [[entrepreneur]]. Hy was een van Suid-Afrika se bekendste kontemporêre kunstenaars en het internasionale erkenning verwerf vir sy kleurvolle, optimistiese kunswerke waarin die alledaagse lewe, landskappe en mense uitgebeeld word. Sy werke word gekenmerk deur helder kleure, vereenvoudigde vorms en die gereelde gebruik van blou bome as motief.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Vroeë lewe ==
Portchie is op 23 November 1963 gebore en het op die Vrystaatse dorp [[Tweeling, Vrystaat|Tweeling]] grootgeword. Hy het in 1981 aan die [[Paul Roos Gimnasium]] op [[Stellenbosch]] gematrikuleer. Voordat hy 'n voltydse kunstenaar geword het, was hy as vervoerekonoom werksaam.<ref>{{cite web |url=https://www.mutualart.com/Artist/Portchie/FE0009FC05C27224/Biography |title=Portchie Biography |publisher=MutualArt |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Loopbaan ==
Portchie het in die vroeë 1990's begin skilder nadat twee vriende hom genooi het om 'n ateljee met hulle te deel. Sy eerste groot solo-uitstalling was 'n sukses en het hom aangemoedig om 'n voltydse kunstenaar te word.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
In 1995 het hy die Red Teapot Gallery op Stellenbosch gestig, wat as kunsgalery en kreatiewe sentrum ontwikkel het. Sy werke is wyd in Suid-Afrika en oorsee uitgestal, met talle solo- en groepuitstallings in onder meer die [[Verenigde Koninkryk]].<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Portchie se kunswerke beeld dikwels kinders wat speel, fietsryers, blommerangskikkings en rustige landskappe uit. Sy styl kombineer elemente van [[impressionisme]], [[ekspressionisme]] en [[naïewe kuns]]. Volgens die kunstenaar simboliseer sy kenmerkende blou bome die lig wat deur die blare filtreer en die krag van die natuur.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Gedurende sy loopbaan is meer as 18 000 oorspronklike skilderye en meer as een miljoen afdrukke van sy werke wêreldwyd verkoop.<ref>{{cite news |url=https://capeargus.co.za/weekend-argus/news/2022-08-20-artist-portchie-makes-history-using-nfts/ |title=Artist Portchie makes history using NFTs |publisher=Cape Argus |date=20 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== NFT-projek ==
In 2022 het Portchie die eerste Suid-Afrikaanse kunstenaar geword om 'n versameling generatiewe kuns as [[nieverwisselbare item]] (NFT's) bekend te stel. Die projek, ''Cycling by the Riverside'', het 1 000 unieke digitale kunswerke ingesluit.<ref>{{cite news |url=https://www.thesouthafrican.com/culture/art-artists/portchie-becomes-first-sa-artist-launch-nft-art-collection/ |title=Portchie becomes first SA artist to launch NFT art collection |publisher=The South African |date=22 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Persoonlike lewe ==
Portchie het hom op Stellenbosch gevestig, waar hy sy ateljee en galery bedryf het. Hy was ook betrokke by verskeie gemeenskaps- en liefdadigheidsinisiatiewe.<ref>{{cite web |url=https://www.korwater.com/blogs/spotlight/portchie |title=Portchie |publisher=Kor Water |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Afsterwe ==
Portchie is op 12 Junie 2026 oorlede. Sy afsterwe is deur familielede bekend gemaak en is wyd in Suid-Afrikaanse media berig.<ref>{{cite web |url=https://www.rosestad.co.za/post/die-bekende-kunstenaar-portchie-is-oorlede |title=Die bekende kunstenaar Portchie is oorlede |publisher=Rosestad Nuus |date=12 Junie 2026 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Nalatenskap ==
Portchie word as een van Suid-Afrika se mees kommersieel suksesvolle kontemporêre kunstenaars beskou. Sy kenmerkende gebruik van kleur en sy uitbeelding van vreugdevolle alledaagse tonele het sy werk maklik herkenbaar gemaak en gewild onder versamelaars in Suid-Afrika en internasionaal.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{Amptelike webwerf|https://portchie.com}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT: Viljoen, Jan Hendrik}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skilders]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
[[Kategorie:Sterftes in 2026]]
9tc5u7nznq6w92a1eqxsu9ej2ix18mx
2910933
2910922
2026-06-12T11:48:12Z
Rooiratel
90342
2910933
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Portchie
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Jan Hendrik Viljoen
| geboortedatum = [[23 November]] [[1963]]
| geboorteplek = [[Pretoria]]
| sterfdatum = {{SDEO|1963|11|23|2026|06|12}}
| sterfteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]]
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}}
| beroep = skilder van kleurvolle, optimistiese kunswerke waarin die alledaagse lewe, landskappe en mense uitgebeeld word
| ander =
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| religie =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Portchie''' (gebore '''Jan Hendrik Viljoen'''; [[23 November]] [[1963]] – [[12 Junie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse [[Skilderkuns|skilder]], [[beeldhouer]] en [[entrepreneur]]. Hy was een van Suid-Afrika se bekendste kontemporêre kunstenaars en het internasionale erkenning verwerf vir sy kleurvolle, optimistiese kunswerke waarin die alledaagse lewe, landskappe en mense uitgebeeld word. Sy werke word gekenmerk deur helder kleure, vereenvoudigde vorms en die gereelde gebruik van blou bome as motief.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Vroeë lewe ==
Portchie is op 23 November 1963 gebore en het op die Vrystaatse dorp [[Tweeling, Vrystaat|Tweeling]] grootgeword. Hy het in 1981 aan die [[Paul Roos Gimnasium]] op [[Stellenbosch]] gematrikuleer. Voordat hy 'n voltydse kunstenaar geword het, was hy as vervoerekonoom werksaam.<ref>{{cite web |url=https://www.mutualart.com/Artist/Portchie/FE0009FC05C27224/Biography |title=Portchie Biography |publisher=MutualArt |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Loopbaan ==
Portchie het in die vroeë 1990's begin skilder nadat twee vriende hom genooi het om 'n ateljee met hulle te deel. Sy eerste groot solo-uitstalling was 'n sukses en het hom aangemoedig om 'n voltydse kunstenaar te word.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
In 1995 het hy die Red Teapot Gallery op Stellenbosch gestig, wat as kunsgalery en kreatiewe sentrum ontwikkel het. Sy werke is wyd in Suid-Afrika en oorsee uitgestal, met talle solo- en groepuitstallings in onder meer die [[Verenigde Koninkryk]].<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Portchie se kunswerke beeld dikwels kinders wat speel, fietsryers, blommerangskikkings en rustige landskappe uit. Sy styl kombineer elemente van [[impressionisme]], [[ekspressionisme]] en [[naïewe kuns]]. Volgens die kunstenaar simboliseer sy kenmerkende blou bome die lig wat deur die blare filtreer en die krag van die natuur.<ref>{{cite web |url=https://www.crouseart.co.za/artists/sculptures/portchie/ |title=Portchie |publisher=Crouse Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
Gedurende sy loopbaan is meer as 18 000 oorspronklike skilderye en meer as een miljoen afdrukke van sy werke wêreldwyd verkoop.<ref>{{cite news |url=https://capeargus.co.za/weekend-argus/news/2022-08-20-artist-portchie-makes-history-using-nfts/ |title=Artist Portchie makes history using NFTs |publisher=Cape Argus |date=20 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== NFT-projek ==
In 2022 het Portchie die eerste Suid-Afrikaanse kunstenaar geword om 'n versameling generatiewe kuns as [[nieverwisselbare item]] (NFT's) bekend te stel. Die projek, ''Cycling by the Riverside'', het 1 000 unieke digitale kunswerke ingesluit.<ref>{{cite news |url=https://www.thesouthafrican.com/culture/art-artists/portchie-becomes-first-sa-artist-launch-nft-art-collection/ |title=Portchie becomes first SA artist to launch NFT art collection |publisher=The South African |date=22 Augustus 2022 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Persoonlike lewe ==
Portchie het hom op Stellenbosch gevestig, waar hy sy ateljee en galery bedryf het. Hy was ook betrokke by verskeie gemeenskaps- en liefdadigheidsinisiatiewe.<ref>{{cite web |url=https://www.korwater.com/blogs/spotlight/portchie |title=Portchie |publisher=Kor Water |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Afsterwe ==
Portchie is op 12 Junie 2026 oorlede. Sy afsterwe is deur familielede bekend gemaak en is wyd in Suid-Afrikaanse media berig.<ref>{{cite web |url=https://www.rosestad.co.za/post/die-bekende-kunstenaar-portchie-is-oorlede |title=Die bekende kunstenaar Portchie is oorlede |publisher=Rosestad Nuus |date=12 Junie 2026 |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Nalatenskap ==
Portchie word as een van Suid-Afrika se mees kommersieel suksesvolle kontemporêre kunstenaars beskou. Sy kenmerkende gebruik van kleur en sy uitbeelding van vreugdevolle alledaagse tonele het sy werk maklik herkenbaar gemaak en gewild onder versamelaars in Suid-Afrika en internasionaal.<ref>{{cite web |url=https://aliceart.co.za/artists/portchie/ |title=Portchie |publisher=Alice Art Gallery |access-date=12 Junie 2026}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{Amptelike webwerf|https://portchie.com}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT: Viljoen, Jan Hendrik}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skilders]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1963]]
[[Kategorie:Sterftes in 2026]]
i5weovu0wpkrlhpenxricbflnprqdzb
Bespreking:Portchie
1
462546
2910913
2026-06-12T11:07:53Z
Sobaka
328
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
2910913
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Xiphotheca tecta
1
462547
2910926
2026-06-12T11:46:39Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910926
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Xiphotheca canescens
1
462548
2910928
2026-06-12T11:46:57Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910928
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Xiphotheca cordifolia
1
462549
2910929
2026-06-12T11:47:13Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910929
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Xiphotheca elliptica
1
462550
2910930
2026-06-12T11:47:29Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910930
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Xiphotheca fruticosa
1
462551
2910931
2026-06-12T11:48:04Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910931
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Xiphotheca guthriei
1
462552
2910934
2026-06-12T11:48:28Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910934
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Xiphotheca lanceolata
1
462553
2910935
2026-06-12T11:48:45Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910935
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Xiphotheca phylicoides
1
462554
2910936
2026-06-12T11:49:00Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910936
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Xiphotheca reflexa
1
462555
2910937
2026-06-12T11:49:16Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910937
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Xiphotheca rosmarinifolia
1
462556
2910938
2026-06-12T11:49:33Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910938
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Bespreking:Wiborgiella argentea
1
462557
2910940
2026-06-12T11:58:44Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2910940
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv