Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 60 2912743 2900829 2026-06-20T18:08:22Z BurgertB 2401 Skakel 2912743 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Bondsrepubliek Duitsland |volle_naam = <small>''Bundesrepublik Deutschland'' ([[Duits]])</small> |algemene_naam = Duitsland |beeld_vlag = Flag of Germany.svg |beeld_wapen = Coat of Arms of Germany.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Germany.svg |leuse = ''[[Deutschlandlied|Einigkeit und Recht und Freiheit]]''<br /><small>''([[Duits]] vir: "Eenheid én geregtigheid én vryheid")''</small> |volkslied = Die derde strofe van die ''[[Deutschlandlied]]''<br /><div class="center">[[Lêer:National anthem of Germany - U.S. Army 1st Armored Division Band.ogg]]</div> |amptelike_tale = [[Duits]]{{smallsup|1}} |hoofstad = [[Berlyn]] {{Koördinate|52|31|N|13|23|O}} |latd = 52 |latm = 31 |latNS = N |longd = 13 |longm = 23 |longEW = O |grootste_stad = [[Berlyn]] |regeringsvorm = [[Federale republiek|Federale parlementêre<br />grondwetlike republiek]] |leiertitels = <br />• [[President van Duitsland|President]]<br />• [[Eerste minister|Kanselier]]<br />• President van die Bundestag<br />• President van die Bundesrat |leiername = [[Frank-Walter Steinmeier]]<br />[[Friedrich Merz]]<br />[[Julia Klöckner]]<ref>{{de}} [https://www.bundestag.de/services/glossar/glossar/B/bt_praes-245366 bundestag.de]</ref><br />[[Anke Rehlinger]]<ref>{{de}} [https://www.bundesrat.de/DE/bundesrat/praesidium/praesident/praesident-node.html bundesrat.de]</ref> |oppervlak_rang = 64^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 357&nbsp;700<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Branchen-Unternehmen/Landwirtschaft-Forstwirtschaft-Fischerei/Flaechennutzung/_inhalt.html |title=Flächennutzung |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |date=24 Oktober 2024 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |oppervlakmi² = 138&nbsp;109 |persent_water = 1,27 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |bevolking_skatting = 84&nbsp;746&nbsp;132<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/liste-zensus-geschlecht-staatsangehoerigkeit.html#1346466 |title=Bevölkerung nach Nationalität und Geschlecht 2024 |publisher=Statistische Ämter des Bundes und der Länder |date=30 September 2024 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 19^de |bevolking_sensus = 82&nbsp;720&nbsp;048<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.zensus2022.de/static/Zensus_Veroeffentlichung/Regionaltabelle_Bevoelkerung.xlsx |title=Bevölkerung – Zensus 2022 |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2022 |bevolkingsdigtheid = 237 |bevolkingsdigtheidmi² = 614 |bevolkingsdigtheidrang = 58^ste |BBP_PPP = $6&nbsp;161&nbsp;miljard<ref name="imf2">{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=134,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Germany |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 6^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $72&nbsp;599<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 22^ste |BBP = $4&nbsp;745&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 3^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $55&nbsp;911<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 17^de |onafhanklikheidstipe = Stigting van |onafhanklikheidsgebeure = • [[Heilige Romeinse Ryk]]<br />• [[Duitse Bond]]<br />• [[Duitse Keiserryk]]<br />• [[Republiek van Weimar]]<br />• [[Nazi-Duitsland]]<br />• [[Wes-Duitsland|Bondsrepubliek Duitsland]]<br />• [[Duitse Demokratiese Republiek]]<br />• [[Duitse hereniging|Hereniging]] |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[2 Februarie]] [[962]]<br />[[8 Junie]] [[1815]]<br />[[18 Januarie]] [[1871]]<br />[[9 November]] [[1918]]<br />[[30 Januarie]] [[1933]]<br />[[23 Mei]] [[1949]]<br />[[7 Oktober]] [[1949]]<br />[[3 Oktober]] [[1990]] |MOI = {{wins}} 0,950<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |MOI_rang = 7^de |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 29,5<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Euro]] (EUR) |geldeenheid_kode = € |land_kode = DE |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.de]] [http://www.deutschland.de/ www.deutschland.de] |skakelkode = 49 |voetskrif = 1. [[Deens]], [[Nederduits]], [[Sorbies]], [[Roma]] en [[Fries]] word amptelik erken en as minderheidstale beskerm deur die [[Europese Verdrag vir Streek- of Minderheidstale|ECRML]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://blogs.loc.gov/law/2018/09/the-protection-of-minority-and-regional-languages-in-germany/ |title=The Protection of Minority and Regional Languages in Germany |publisher=Library of Congress |author=Jenny Gesley |date=26 September 2018 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref><br /><div class="center">Portaal [[Lêer:Portal.svg|20px]] [[Portaal:Europa|Europa]]</div> }} '''Duitsland''' ([[Duits]]: ''Deutschland'', [ˈdɔʏtʃlant], {{Audio|De-Deutschland.ogg|luister}}), amptelik die '''Bondsrepubliek Duitsland''' (in [[Afrikaans]] dikwels ook '''Federale Republiek Duitsland''' genoem; Duits: ''Bundesrepublik Deutschland'', [ˈbundəsʁepuˌbliːk ˈdɔjtʃlant], {{Audio|De-Bundesrepublik Deutschland.ogg|luister}}), is in die sentrum van [[Europa]] geleë en vervul in baie opsigte 'n brugfunksie tussen [[Wes-Europa]] en die lande van [[Sentraal-Europa|Sentraal]]- en [[Oos-Europa]]. [[Lêer:Brandenburger Tor abends.jpg|duimnael|links|Die [[Brandenburgse Poort]] in die hoofstad [[Berlyn]], simbool van die herenigde Duitsland]] Die land word in die noorde begrens deur die [[Noordsee]], [[Denemarke]] en die [[Oossee]], in die ooste deur [[Pole]] en [[Tsjeggië]], in die suide deur [[Oostenryk]] en [[Switserland]], en in die weste deur [[Frankryk]], [[Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]]. Geen ander land in die Europese Unie het meer buurlande as Duitsland nie.<ref>{{de}} [https://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/de/rubriken/auf-einen-blick/geografie-klima ''Tatsachen über Deutschland: Geografie & Klima. Besoek op 29 Mei 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190607211705/https://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/de/rubriken/auf-einen-blick/geografie-klima |date=7 Junie 2019}}</ref> As 'n geografies uiteenlopende land het Duitsland 'n groot verskeidenheid landskappe wat van die kusgebiede langs die Noord- en Oossee en die uitgestrekte vlaktes van [[Noord-Duitsland]] oor die berglandskappe van Sentraal- en Suid-Duitsland tot die [[Alpe]] in die uiterste suide strek. Vyf groot rivierstelsels – dié van [[Ryn]], [[Donau]], [[Elbe]], [[Main]] en [[Weser]] – kom in die land voor en word deur kanale met mekaar en die Europese netwerk van waterweë verbind. Die [[Duitse Keiserryk]] is as 'n nasiestaat verenig tydens die [[Frans-Duitse Oorlog]] in 1871. Die huidige Duitsland is 'n demokratiese, parlementêre en federale republiek wat uit 16 [[Deelstate van Duitsland|deelstate]] bestaan. Die deelstate kan in sekere sfere, soos onderwys, onafhanklik van die federasie optree. Duitsland is, net soos baie ander Europese lande, 'n sosiale welvaartstaat, wat in sy binnelandse ekonomiese beleid die beginsels van 'n [[sosiale markekonomie]] toepas, en ook een van die liberalste lande ter wêreld waar groot waarde aan omgewingsbewaring en die bestryding van [[xenofobie]] geheg word. Nogtans weeg behoudende waardes steeds swaar in Duitsland wat vanweë sy ryk kulturele, filosofiese en literêre erfenis ook as die "land van digters en denkers" bekendstaan. Ou tradisies word met trots bewaar en gewaardeer, net soos harde werk, juistheid en fiskale verantwoordelikheid.<ref>{{en}} ''Fodor's Germany''. Kindle-eBoek-uitgawe. New York: Fodor's Travel Publications 2014, pos. 109</ref> Die Bondsrepubliek Duitsland is 'n lid van die [[Verenigde Nasies]], [[NAVO]], die [[Groep van Agt|G8]]- en die [[G4-nasies]], asook 'n stigterslid van die [[Europese Unie]]. Duitsland, wat sedert die 1990's meer as drie miljoen immigrante uit Oos-Europa ontvang het, het tans die grootste bevolking van enige EU-lidstaat. As een van die wêreld se voorste nywerheidslande, wat hom op meganiese ingenieurswese en masjienbou, voertuie, chemiese produkte en huishoudelike goedere toespits, is Duitsland die grootste ekonomie in Europa en die vierde grootste ter wêreld. Sy ekonomiese en politieke gewig stel die land in staat om sy beleid van fiskale soberheid ook op Europese vlak toe te pas. == Etimologie == Die [[Duits]]e term ''Deutschland'', oorspronklik ''diutisciu land'' ("die Duitse lande") is ontleen aan ''deutsch'' (vergelyk ''Dutch''), afgelei van die [[Ou Hoogduits]]e ''diutisc'', "van die volk" (van ''diot'' of ''diota'', "volk"), wat oorspronklik gebruik is om die taal van die gemeensame volk van [[Latyn]] en sy [[Romaanse tale|Romaanse nasate]] te onderskei. Dit is op sy beurt ontleen aan die [[Protogermaans]]e ''þiudiskaz'', "van die volk" (sien ook die Latinisering ''Theodiscus''), ontleen aan ''þeudō'', met sy oorsprong in die [[Proto-Indo-Europees|Proto-Indo-Europese]] *''tewtéh₂-'' "volk", waarvan die woord ''[[Teutone]]'' ook afgelei is.<ref>{{de}} {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA523 |title=Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II |last1=Lloyd |first1=Albert L. |last2=Lühr |first2=Rosemarie |last3=Springer |first3=Otto |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |year=1998 |isbn=978-3-525-20768-0 |pages=699–704 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911012455/https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA523 |archive-date=11 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{de}} {{cite book |last1=Lloyd |first1=Albert L. |title=Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II |year=1998 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-20768-0 |pages=685–686 |url=https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA516 |last2=Lühr |first2=Rosemarie |last3=Springer |first3=Otto |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150916000730/https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA516 |archive-date=16 September 2015}}</ref> == Geografie == <!-- {{Hoofartikel|Geografie van Duitsland}} --> [[Lêer:Germany Blue Marble May 2004.png|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Duitsland]] [[Lêer:Schwarzwaldschnee.jpg|duimnael|Die [[Swartwoud]] in die winter, met die Franse [[Vogese]]-bergreeks in die agtergrond]] [[Lêer:BrockenTopFromWest.jpg|duimnael|Die Harz-gebergte se hoogste bergpiek, die [[Brocken]], in die [[winter]]]] [[Lêer:Deutschland topo.jpg|duimnael|links|Topografiese kaart van Duitsland]] [[Lêer:Hohentwiel-luftbild.jpg|duimnael|Die kasteel Hohentwiel het op een van die gedoofde vulkaankeëls van Hegau ontstaan]] Duitsland strek van die kusgebiede langs die Noord- en Oossee tot by die Sentraal-Alpe in die suide (waarvan egter net 'n klein gedeelte op Duitse grondgebied lê). In noord-suidelike rigting strek die Duitse staatsgebied oor 'n afstand van 876&nbsp;km, in wes-oostelike rigting oor 640&nbsp;km. Die land word dikwels as die hartland van Europa beskryf en grens aan nege buurlande: Denemarke in die noorde; Nederland, België, Luxemburg en Frankryk in die weste; Oostenryk en Switserland in die suide; en Pole en Tsjeggië in die ooste. Duitsland se internasionale grense loop oor 'n totale afstand van 3&nbsp;786&nbsp;km. Die langste gemeenskaplike grens is dié met Oostenryk wat oor 'n afstand van 817&nbsp;km strek (die Bodenmeer is hierby nie ingereken nie).<ref>{{de}} Statistisches Bundesamt: ''Statistisches Jahrbuch 2016. Deutschland und Internationales''. Wiesbaden 2016, bl. 20</ref> Die Noord- en Oossee vorm 'n natuurlike grenslyn in die noorde. In noord-suidelike rigting is daar vier groot geografiese landskappe, wat veral volgens hulle hoogte van mekaar verskil. Die noorde van Duitsland word oorheers deur die Noord-Duitse Vlakte, wat tydens die [[ystydperk]]e gevorm is. Die sentrale gedeelte van die land is gekenmerk deur beboste bergreekse, die sogenaamde ''Mittelgebirge'' ("Middelgebergtes"). Daar is verskillende tipes van landskappe, onder andere: * die gebied van die Mecklenburgse Mere in die noordoostelike vlakte, wat deur gletserpuine gevorm is; * die blokberge van die [[Harz]], wat nog voor die Alpe ontstaan het; * die beboste bergreekse van die ''Schwarzwald'' ([[Swartwoud]]) en Böhmerwald, wat net soos die Franse [[Vogese]] deur opwaartse geologiese bewegings gevorm is; * bekkens van sedimentêre gesteentes soos in die [[Swabiese Alb]] (''Schwäbische Alb''), 'n hoogplato wat as gevolg van erosie gevorm is en nou bo-oor die [[Neckar]]vallei met 'n maksimale hoogte van 869 meter verrys; * geologies jonge bekkens soos die vlaktes van die Ryn tussen die Switserse stad [[Basel]] en [[Mainz]] in [[Rynland-Palts]], wat in seismiese opsig nog baie aktief is; en * vulkaniese bergreekse soos die [[Vogelsberg]] (773 meter) in [[Hesse]], die [[Vulkaan-Eifel]] in Rynland-Palts en die [[Hegau]] en [[Kaiserstuhl]] in [[Baden-Württemberg]] wat almal deur [[aardbeweging]]s, vulkaniese aktiwiteite en uitbarstings gevorm is. Duitsland word lankal nie meer deur aktiewe vulkanisme geraak nie. Aangesien Duitsland heeltemal op die [[Eurasiese Plaat]] lê, kom sterk aardbewings normaalweg nie voor nie. Nogtans word die Rynbreuk in Noordryn-Wesfale, veral in die omgewing van [[Keulen]], as 'n gebied beskou waar 'n groot aardbewing moontlik tot ernstige rampe en lewensverlies kan lei. Hierdie bergreekse gaan in die mees suidelike deelstate Baden-Württemberg en [[Beiere]] geleidelik oor na die Alpynse voetheuwels, 'n landskap wat ook hoofsaaklik teen die einde van die laaste ystydperk gevorm is en gekenmerk word deur gletserpuine, vlaktes en 'n aantal mere soos die [[Bodenmeer]] met 'n oppervlakte van 538 vierkante kilometer. Die hoogste bergpiek in die Alpe van Suid-Beiere is die [[Zugspitze]] met 2&nbsp;962 meter. Die Alpe is die enigste hooggebergte waaraan Duitsland 'n aandeel het. Nogtans is daar 'n aantal bergreekse met bergpieke wat hoogtes van meer as 1&nbsp;000 meter bereik, soos die Swartwoud met die [[Feldberg (Swartwoud)|Feldberg]] (1&nbsp;493 meter bo seevlak), die Beierse Woud met die Groot Arber (''Großer Arber'', 1&nbsp;456 meter), die Ertsgebergte, die Fichtelgebergte, die Swabiese Gebergte en die Harzgebergte, wat danksy sy geïsoleerde noordelike ligging 'n uitsondering vorm. Die Harz bereik met die [[Brocken]] 'n hoogte van 1&nbsp;142 meter bo seevlak. Noord van die Middelgebergtes is daar net enkele formasies met 'n hoogte van meer as 100 meter, soos die [[Fläming]] in die deelstaat [[Brandenburg]] (200 meter). === Eilande === [[Lêer:Keitum Wattenmeer.jpg|duimnael|Die [[Waddesee]] naby Keitum op die eiland [[Sylt]]]] Duitsland beskik oor 'n relatief groot aantal eilande wat in die Noordsee meesal as eilandkettings net voor die kuslyn lê. Die twee groot eilandgroepe van die Noordsee is die [[Noord-Friese Eilande|Noord]]- en [[Oos-Friese Eilande]]. Die Noord-Friese Eilande, waaronder [[Sylt]], Föhr, [[Amrum]] en Pellworm, asook die klein Halligen-eilandjies, maak deel uit van [[Sleeswyk-Holstein]], die noordelikste deelstaat. Die eilande was oorspronklik deel van die vasteland, maar is as gevolg van geologiese aktiwiteite van die vasteland afgesny, nádat die gebiede daartussen gedaal het en oorvloed is. Die Noord-Friese Eilande lê langs die kuslyn van die deelstaat [[Nedersakse]] en is geleidelik uit sandbanke gevorm. Die eilande in die Oossee maak deel uit van die sogenaamde strandmeerkus. Hulle word deur groter oppervlaktes gekenmerk; die grootstes van hierdie eilande is [[Rügen]] en [[Usedom]]. Die uiterste oostelike deel van Usedom behoort tot Pole. Die grootste eilande in die binneland is die "blomme-eiland" [[Mainau]], [[Lindau]] en die kloostereiland [[Reichenau (eiland)|Reichenau]] in die [[Bodenmeer]] en Herrenchiemsee in die Chiemmeer. === Mere === [[Lêer:Vereister Koenigssee Richtung Sueden.jpg|duimnael|Die bevrore Koningmeer (Königssee) in Beiere]] Die mere in Duitsland is grotendeels as gevolg van die laaste ystydperk gevorm, toe voormalige gletservalleie met water opgevul is. Die meeste van die groter mere is dus in gebiede geleë wat vroeër deur binnelandse ysmassa's bedek was, of in die voorland van die gletsers, veral in Mecklenburg en die Alpevoorland. Die grootste meer waaraan Duitsland 'n aandeel het, is die Bodenmeer (Duits: ''Bodensee'') naby die grens met Switserland en Oostenryk. Die grootste meer wat in sy geheel in Duitsland lê, is die Müritz met 'n oppervlak van 117 vierkante kilometer, wat deel uitmaak van die Mecklenburgse Mereplato. Die grootste mere na die Bodenmeer en Müritz is die Chiemmeer (Beiere, 80 vierkante kilometer), die Schwerinse Meer (Mecklenburg-Voorpommere, 61 vierkante kilometer), die Starnbergse Meer (Beiere, 56 vierkante kilometer), die Ammermeer (Beiere, 46,6 vierkante kilometer), die Plauer Meer (Mecklenburg-Voorpommere, 38,7 vierkante kilometer), die Kummerowse Meer (Mecklenburg-Voorpommere, 32 vierkante kilometer), die Steinhuder Meer (Nedersakse, 29,12 vierkante kilometer), en die Groot Plönse Meer (Sleeswyk-Holstein, 29 vierkante kilometer). === Riviere === [[Lêer:5 56 49 am .....a ship.jpg|duimnael|Mis hang oor die ''Saarschleife'', 'n rivierkronkel in [[Saarland]]]] Die ses groot rivierstelsels van Duitsland is Ryn, Donau, Elbe, Oder, Weser en [[Eems]]. In hidrografiese opsig behoort die suide van Duitsland tot die Donau se dreineringsgebied – Europa se grootste rivier na die Russiese [[Wolga]] met 'n lengte van meer as 2&nbsp;800 kilometer (waarvan 647 kilometer op Duitse staatsgebied) wat in die Swartsee uitmond. Groot dele van die Oos-Holsteinse Heuwel- en Mereland noord en noordoos van die Mecklenburgse Mereplato maak deel uit van die Oossee se hidrografiese gebied. Alle ander streke word deur die Ryn, Eems, Weser en Elbe gedreineer wat in die Noordsee uitmond. Met 'n lengte van 865&nbsp;km is die Ryn die langste rivier in Duitsland. Die Europese Waterskeiding loop oos van die Rynvallei oor die hoofkam van die Swartwoud en volg daarna die Swabiese en Frankiese Gebergtes. Van die Ryn se totale lengte van 1&nbsp;320 kilometer loop 865 kilometer deur Duitsland. Die rivier speel 'n belangrike rol in die kulturele geskiedenis van die land en sy mites en legendes, maar vervul daarnaas ook 'n ekonomiese funksie as een van die besigste waterweë in Europa. Die Elbe ontspring in die [[Reusegebergte]], digby die Pools-Tsjeggiese grens en mond na sowat 1&nbsp;165 kilometer, waarvan 725 in Duitsland, naby die hawestad [[Cuxhaven]] in die Noordsee. Sy belangrikste takriviere is die [[Saale]] en die [[Havel]]. Die Oder vorm saam met die Neisse Duitsland se grensrivier met Pole, terwyl die Weser se stroomgebied heeltemal in Duitsland lê. Die Eemsrivier vloei deur die uiterste noordweste van Duitsland. == Klimaat == [[Lêer:Funtensee.jpg|duimnael|Die Funtenmeer in Beiere. Hier is op 24 Desember 2001 'n temperatuur van -45,9&nbsp;°C gemeet, wat toe die laagste temperatuur was wat ooit in Duitsland gemeet is]] Die grootste deel van Duitsland lê in die gematigde klimaatsone van Sentraal-Europa wat deur westelike winde oorheers en deur wisselvallige weerstoestande gekenmerk word. Die westelike winde, wat vanuit die Atlantiese Oseaan oor Duitsland waai, bring dwarsdeur die jaar reën. Die jaarlikse reënval beloop tussen minder as 500 tot 700&nbsp;mm in die Noord-Duitse Vlakte, tussen 700 en meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm in die Middelgebergtes en tot meer as 2&nbsp;000&nbsp;mm in die Alpe. Die klimaat word daarnaas ook deur die warm [[Golfstroom]] beïnvloed. Die noordweste en noorde van Duitsland word deur 'n seeklimaat <!--aldus Pharos die korrekte term vir maritime climate--->met reënval dwarsdeur die jaar gekenmerk. Die [[winter]]s is relatief sag en matig, terwyl die [[somer]]s eerder koel is, alhoewel somertemperature ook in die noorde soms dae lank bo 28&nbsp;°C kan styg. Die gemiddelde temperature is: ''[[Hamburg]]: Januarie – 0,3&nbsp;°C / Julie – 17,1&nbsp;°C; [[Essen, Duitsland|Essen]]: Januarie – 1,5&nbsp;°C / Julie – 17,5&nbsp;°C.'' Oos-Duitsland is in klimatiese opsig 'n oorgangsgebied: weerstoestande het dikwels kenmerke van 'n vastelandsklimaat, met strawwe koue winters en baie warm somers. Gebiede soos die deelstaat Brandenburg en [[Berlyn]] kry soms baie min reën in die somer. Die gemiddelde temperature is: ''Berlyn: Januarie – -0,9&nbsp;°C / Julie – 18,6&nbsp;°C. ''Die sentrale en suidelike gebiede van Duitsland is 'n oorgangsgebied van 'n gematigde seeklimaat na 'n vastelandsklimaat. Die Rynvallei is egter een van die warmste gebiede in die land: die gemiddelde jaarlikse temperatuur in die suidweste van Baden-Württemberg is 11&nbsp;°C. Baie warm somers met temperature van meer as 30&nbsp;°C tree gereeld op. Gemiddelde temperature: ''[[München]]: Januarie – -2,2&nbsp;°C / Julie – 17,6&nbsp;°C; [[Freiburg im Breisgau|Freiburg]]: Januarie – 1,2&nbsp;°C / Julie – 19,4&nbsp;°C.'' Tot en met 1988 was die gemiddelde jaarlikse temperatuur in Duitsland 8,8&nbsp;°C. As gevolg van die [[aardverwarming]] het dit in die volgende dekades merkbaar gestyg en in 2000 reeds 9,9&nbsp;°C bereik. Veral die somers het warmer geword. Die hoogste temperatuur, wat sedert 1881 – die jaar waarin met landswye weerkundige metings begin is – aangeteken is, was 40,3&nbsp;°C op 5 Julie 2015 in Kitzingen, Beiere.<ref>{{de}} [http://www.huffingtonpost.de/2015/07/06/heute-morgen-wissen_n_7733164.html?utm_hp_ref=germany&ir=Germany ''www.huffingtonpost.de, 6 Julie 2015'']</ref> == Politiek == {{Hoofartikel|Politiek van Duitsland}} === Staatsorganisasie === [[Lêer:Frank-Walter Steinmeier - 2018 (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die huidige Bondspresident [[Frank-Walter Steinmeier]]]] [[Lêer:Reichstag building Berlin view from west before sunset.jpg|duimnael|Die Berlynse [[Reichstag (gebou)|''Reichstags''-gebou]], setel van die nasionale parlement, die ''Bundestag'']] [[Lêer:JKH-19 Artikel.jpg|duimnael|Die regtelike en politieke bedeling van die Bondsrepubliek Duitsland is in die ''Grundgesetz'' ("grondwet") geformuleer. Die eerste 19 artikels, waarin fundamentele regte verskans is, is in glaspanele voor die Jakob-Kaiser-huis, 'n kantoorgebou van die Duitse parlement te Berlyn, ingegraveer]] [[Lêer:2025-02-23 Bundestagswahl – Wahlabend CDU by Sandro Halank–084.jpg|duimnael|links|upright|Die huidige Bondskanselier [[Friedrich Merz]]]] Volgens die artikel 20 van die Duitse Grondwet (''Grundgesetz'') is die Bondsrepubliek Duitsland 'n [[Demokrasie|demokratiese]], federale en sosiale regstaat. Sy [[hoofstad]] en regeringsetel is [[Berlyn]]. Duitsland is in administratiewe opsig verdeel in 16 [[Deelstate van Duitsland|deelstate]] (''Bundesländer''), wat gedeeltelik selfregerend is. Vyf van die deelstate is verder verdeel in 22 administratiewe distrikte (''Regierungsbezirke''). Die Bondspresident (''Bundespräsident'') fungeer as die [[staatshoof]] en verteenwoordiger van die [[republiek]] op internasionale vlak. Hy oefen egter geen politieke mag uit nie. Die president van die parlement (''Bundestagspräsident''), die Bondskanselier (''Bundeskanzler'') en die president van die Federale Raad van die deelstate (''Bundesratspräsident'', wat ook as visestaatshoof fungeer) volg as ampsdraers in die rangorde. Die Bondskanselier is die regeringshoof en bepaal die grondbeginsels van die regering se binne- en buitelandse beleid. In ooreenstemming met die federale staatsbestel beskik ook die deelstate oor hulle eie uitvoerende, wetgewende en regsprekende gesag. Die ''Bundesrat'' (Raad van die Deelstate, letterlik "Bondsraad") het net soos die ''Bundestag'', die nasionale parlement, uitvoerende bevoegdhede. Besluite oor voorgestelde nasionale wetgewing word deur albei kamers gemeenskaplik geneem. Wetsontwerpe van die nasionale parlement wat die regte van die deelstate sou raak, moet deur die ''Bundesrat'' goedgekeur word. Die Duitse Grondwet mag, met die uitsondering van die artikels oor fundamentele [[menseregte]], met 'n tweederdes-meerderheid in albei kamers gewysig word. Die parlemente van die deelstate besluit oor die plaaslike wetgewing: die [[onderwys]], [[polisie]] en ander belangrike instellings word deur die deelstate beheer. Die politieke partye het 'n groot invloed op die wetgewing, en ofskoon die afgevaardigdes nie gedwing mag word om teen hulle gewetens op te tree nie, word die meeste wetsontwerpe deur die parlementslede van die meerderheidsparty gemeenskaplik goedgekeur om die doelwitte van dié party te verwesenlik. Op nasionale vlak vorm die federale regering onder die leiding van die Bondskanselier die uitvoerende gesag, terwyl die deelstate regerings onder die leiding van 'n [[eerste minister]] het. Die stadstate Berlyn, [[Hamburg]] en [[Vrye Hansestad Bremen|Bremen]] het Regerende Burgemeesters as hulle regeringshoofde. Die administrasies van die deelstate word deur ministers beheer. Die Konstitusionele Hof (''Bundesverfassungsgericht'') in [[Karlsruhe]] het die hoogste gesag oor die grondwet. Die hoogste nasionale geregshowe is die Federale Geregshof (''Bundesgerichtshof'') in Karlsruhe en [[Leipzig]], die Federale Administratiewe Gereg (''Bundesverwaltungsgericht'', wat regsake in verband met die administrasies hanteer) in Leipzig en die Geregshof van Finansies in [[München]]. Die meeste regsake word deur die deelstate beheer, terwyl die nasionale geregshowe as appélhowe dien. == Deelstate == {{Hoofartikel|Deelstate van Duitsland}} [[Lêer:Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg|duimnael|Die 16 deelstate van Duitsland]] {| class="wikitable" !colspan=3|[[Afrikaans|In Afrikaans]] !colspan=2|[[Duits|Auf Deutsch (In Duits)]] |- !colspan=2|[[Deelstate van Duitsland|Die deelstate van Duitsland]] !! [[Hoofstad]] !! [[:de:Land (Deutschland)|Bundesland]] !! Hauptstadt |- |'''1'''|| [[Baden-Württemberg]]||[[Stuttgart]]||Baden-Württemberg||Stuttgart |- |'''2'''|| [[Beiere|(Vrystaat) Beiere]]||[[München]]||(Freistaat) Bayern||München |- |'''3'''|| [[Berlyn]]||[[Berlyn]]||Berlin||Berlin |- |'''4'''|| [[Brandenburg]]||[[Potsdam]]||Brandenburg||Potsdam |- |'''5'''|| [[Vrye Hansestad Bremen|(Vrye Hansestad) Bremen]]||[[Bremen]]||(Freie Hansestadt) Bremen||Bremen |- |'''6'''|| [[Hamburg|(Vrye en Hansestad) Hamburg]]||[[Hamburg]]||(Freie und Hansestadt) Hamburg||Hamburg |- |'''7'''|| [[Hesse]]||[[Wiesbaden]]||Hessen||Wiesbaden |- |'''8'''|| [[Mecklenburg-Voorpommere|Mecklenburg-<br />Voorpommere]]||[[Schwerin]]||Mecklenburg-<br />Vorpommern||Schwerin |- |'''9'''|| [[Nedersakse]]||[[Hannover]]||Niedersachsen||Hannover |- |'''10'''|| [[Noordryn-Wesfale]]||[[Düsseldorf]]||Nordrhein-Westfalen||Düsseldorf |- |'''11'''|| [[Rynland-Palts]]||[[Mainz]]||Rheinland-Pfalz||Mainz |- |'''12'''|| [[Saarland]]||[[Saarbrücken]]||Saarland||Saarbrücken |- |'''13'''|| [[Sakse|(Vrystaat) Sakse]]||[[Dresden]]||(Freistaat) Sachsen||Dresden |- |'''14'''|| [[Sakse-Anhalt]]||[[Maagdenburg]]||Sachsen-Anhalt||Magdeburg |- |'''15'''|| [[Sleeswyk-Holstein]]||[[Kiel, Duitsland|Kiel]]||Schleswig-Holstein||Kiel |- |'''16'''|| [[Thüringen|(Vrystaat) Thüringen]]||[[Erfurt]]||(Freistaat) Thüringen||Erfurt |} == Geskiedenis == <!-- {{Hoofartikel|Geskiedenis van Duitsland}} --> === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Nebra Scheibe.jpg|duimnael|Die [[Hemelskyf van Nebra]]]] Die oudste nedersettings in die gebied van die huidige Duitsland het 700&nbsp;000 tot 500&nbsp;000 jare gelede ontstaan. Die ''[[Neanderdaller|Homo sapiens neanderthalensis]]'', wat nou verwant is aan die huidige [[mens]], is na die Neanderthal naby die stad Mettmann genoem. Die Neanderthal-mense is sowat 40&nbsp;000 jare gelede deur die huidige mens, die ''Homo sapiens sapiens'', verdring. Akkerbou, veeteelt en permanente nedersettings het in die Laat [[Steentydperk]] ontwikkel. Belangrike argeologiese vondse uit hierdie periode, soos die [[Hemelskyf van Nebra]], dui daarop dat die beskawings teen hierdie tyd kultureel al hoogs ontwikkel was en kennis van [[sterrekunde]] gehad het. Die eerste verwysings na die [[Kelte|Keltiese]] en [[Germane|Germaanse]] stamme in Duitsland is van [[Antieke Griekeland|Griekse]] en [[Antieke Rome|Romeinse]] oorsprong. Omtrent 500&nbsp;v.C. het Keltiese stamme die suidelike Duitsland oorheers, terwyl die Germane hulle in die noorde gevestig het. Oor die eeue heen het die Germaanse stamme suidwaarts begin trek. In die 1ste&nbsp;eeu&nbsp;n.C. het die Germane al die Donau bereik, wat destyds die grenslyn tussen die Germaanse en Keltiese gebiede gevorm het. Keltiese leenwoorde en plekname is deur die Germane oorgeneem. === Romeinse tydperk === {{Hoofartikel|Romeinse Ryk}} [[Lêer:Augusta Treverorum.jpg|duimnael|links|'n Model van die keiserlike stad [[Augusta Treverorum]]]] [[Lêer:Ancient Germania - New York, Harper and Brothers 1849.jpg|duimnael|Germanië gedurende die Romeinse tyd (Foto van die kaart dateer uit die 19de eeu)]] Vanaf 50&nbsp;v.C. het die Romeine na Germanië begin kom. [[Julius Caesar]] (100–44&nbsp;v.C.) het met sy soldate die gebied wes van die Ryn verower. Vanaf hierdie punt in die geskiedenis is die gebied wat vandag Duitsland heet vir 400 jare in twee gedeel: die weste was deel van die magtige Romeinse Ryk, en die ander kant van die Ryn is deur die "Barbare" geregeer — soos die Romeine die destydse Germaanse stamme genoem het.<ref>{{de}} Christian Deick. ''Deutsche Geschichte — Von den Anfängen bis zur Gegenwart.'' 2005. Ravensburger Buchverlag.</ref> Germaanse krygers onder die bevel van die Cheruskiese stamhoof Arminius laat die Romeinse troepe van die legaat Publius Quinctilius Varus in 9 n.C. 'n verpletterende neerlaag in die [[slag by die Teutoburgerwoud]] (wat eintlik naby Kalkriese plaasgevind het) ly. Die Romeinse keiser [[Augustus Octavianus]] sien van sy planne af om die noordoostelike grenslyn van die Romeinse Ryk vanuit die Ryn na die Elbe te verskuif. In die Romeinse gebiede van Germanië ontwikkel 'n bloeiende Germaans-Romaanse kultuur. Stede soos Keulen (wat destyds as Colonia Claudia Ara Agrippinensium bekend staan) ontwikkel tot ekonomiese sentrums met enkele tienduisend inwoners. Keulen self word die hoofkwartier van die Romeinse glasbedryf in [[Germania Inferior|Laer-Germanië]]. [[Augusta Treverorum]], die huidige [[Trier]], word in 293 die keiserlike hoofkwartier van Constantius Chlorus, een van die vier keisers van die Romeinse tetrargie. Tot by die begin van die Germaanse volksverhuising bly Trier een van die belangrikste keiserlike stede in die Romeinse Ryk. Omtrent 400 bereik die volksverhuising die gebied van die huidige Duitsland. Keulen word in 455 deur die Franke verower en word later deel van die [[Frankiese Ryk]] van koning [[Clovis I]]. Met sy doop volgens die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] ritus en die aanvaarding van [[Latyn]] as liturgiese [[taal]] van die kerk word Clovis in 499 een van die grondleggers van die [[Christendom|Christelike]] Westerse beskawing. === Etnogenese: die ingewikkelde proses van volkswording === [[Lêer:Frankish Empire 481 to 814-af.svg|duimnael|Die veranderende strekking van die [[Frankiese Ryk]] van 481 tot 814]] [[Lêer:Treaty of Verdun.svg|duimnael|Verdeling van die [[Frankiese Ryk]] in Wes-, Midde- en Oos-Frankeland volgens die Verdrag van Verdun in 843]] [[Lêer:DeutschesSprachgebiet962.png|duimnael|Die verspreiding van Duitse dialekte in die Heilige Romeinse Ryk omstreeks 962. Soos sy naam reeds aandui, is hierdie ryk nie as 'n nasionale Duitse staat beskou nie]] Die 19de eeuse Duitse geskiedskrywing het 'n eensydige beeld van die vroeë Duitse volkswording voorgehou waarvolgens groot dele van die Romeinse Ryk deur Germaanse stamme verower is wat later die [[Frankiese Ryk]] sou stig. In 843 is daardie ryk in 'n [[Frans]]- en 'n Duitssprekende deel (Frankryk en Duitsland) verdeel, en voortaan het die Duitse nasie as 'n volk van Germaanse afkoms bestaan. Min aandag is aan die feit geskenk dat 'n groot persentasie Duitssprekendes in werklikheid van [[Romaanse tale|Romaanse]], Keltiese en [[Slawiërs|Slawiese]] afkoms is.<ref>{{de}} Manfred Jehle, Erich Hafner, Lothar Kölm, Michael Schippan en Alfred S. Wunsch: ''Die Deutschen. Geschichte und Tradition''. Keulen: Lingen 2012, bl. 138</ref> Terwyl volgens genetiese ontledings sowat 50 persent van Duitsers aan moederskant van Germaanse herkoms is, het 45 persent van alle manlike Duitsers Keltiese voorvaders.<ref>{{de}} [http://naryore.eu/norico/45-prozent-der-deutschen-haben-genetisch-gesehen-keltische-wurzeln/ ''Norico – Norisches Kulturmagazin: 45 Prozent der Deutschen haben genetisch gesehen keltische Wurzeln. Besoek op 7 Desember 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218213737/http://naryore.eu/norico/45-prozent-der-deutschen-haben-genetisch-gesehen-keltische-wurzeln/ |date=18 Desember 2017}}</ref> Dikwels is die oorspronklik Keltiese bevolking van Suid- en Wes-Duitsland, wat nou verwant aan die [[Gallië]]rs was en handels- en kulturele bande met die [[Etruskers]] in [[Italië]] gehandhaaf het, die Romaanse bevolking in die vroeëre Romeinse provinsies van Duitsland en die Slawiërs, wat gebiede oos van die Elberivier en in Bo- en Sentraal-Franke bewoon het, as deel van 'n gemeenskaplike "[[Indo-Europese tale|Indo-Europese beskawing]]" beskou. Die Britse rassis Houston Stewart Chamberlain (1855–1927), wat met sy werke ook aanklank by Duitse Nasionaalsosialiste gevind het, het na die "Slawokeltogermane" as die "oerstof" van die Europese geskiedenis verwys.<ref>{{de}} Manfred Jehle e.a. (2012), bl. 138</ref> Die Nasionaalsosialistiese propaganda het 'n nuwe rassistiese mite geskep waarin "Germanedom" en "Duitsdom", die Germaanse en die Duitse volkskarakter as een en dieselfde ding beskryf is. Slawiese volke is as minderwaardig geag en hul bydrae tot die Duitse beskawing ontken. Sodoende het die Nasionaalsosialistiese bewindhebbers [[volksmoord]] en die verowering van Slawiese lande in Oos-Europa probeer regverdig. Duitssprekendes in die ooste van Europa moes uiteindelik in 1945 duur betaal vir dié onmenslike rasse-ideologie en is self uit hul geboortelande verdryf. Geskiedkundiges en argeoloë het lankal die bewys gelewer dat die hipotese van 'n Germaans-Duitse kontinuïteit 'n moderne konstruksie is wat min ooreenstemming met historiese feite toon. Die vroeg-middeleeuse koninkryke, wat ná die val van die [[Wes-Romeinse Ryk|Wes-Romeinse keiserdom]] deur [[Franke]], Oos- en [[Wes-Gote]], [[Alamanne]], Beiers en Thüringers gestig is, kan nòg volgens hul eie beskouing en waarneming nòg vanuit 'n historiese perspektief as "Duits" bestempel word nie. Hierdie verskillende stamme het hulself ook nie as deel van 'n groter volk beskou nie. Eers in die 19de eeu het [[Martin Luther]] se [[Bybel]]vertaling met sy verwysing na die "Twaalf stamme van die kinders van Israel" die aanleiding vir die herdefinisie van 'n stam as deel van 'n groter nasie gegee. As politieke term is die "Duitse volk" in analogie met die Franse konsep van 'n ''Peuple français'' ("Franse volk") en die ''Nation française'' ("Franse nasie") tydens die [[Franse Rewolusie]] gebruik.<ref>{{de}} Manfred Jehle e.a. (2012), bl. 140</ref> Die sambreelterm "[[Duitsers]]" dateer nogtans uit 'n vroeë historiese periode. Die Oudhoogduitse ''diot'' as etimologiese wortel van "Duits" is in die betekenis van "volk" of "gewone mense" gebruik. ''Diet''- of ''Diot''-paaie was byvoorbeeld die roetes wat deur 'n plaaslike bevolking op pad na kerke, begraafplase of algemene vergaderings gebruik is. Die Keltiese ''teut'' het dieselfde etimologiese oorsprong en betekenis. Die ''Teutone'', wat deur die Romeine in 113 v.C. as 'n skrikwekkende bedreiging ervaar is, is volgens die Gallies-Keltiese term vir 'n groter groep mense genoem. Vanaf die [[middeleeue]] is 'n onderskeiding tussen die volkstaal of ''lingua theodisca'' en die taal van geleerdes, Latyn, gemaak. Die oudste historiese dokument, waarin ''theodiscus'' voorkom, dateer van 786 en verwys na [[Engeland]] en die [[Engels|Engelse taal]]. In die Frankiese Ryk was die ''theodisca lingua'' die algemene verkeerstaal in Wes- en Bo-Franke wat onder meer vir onderhandelinge gebruik is. [[Karel die Grote]] se kleinseuns, Lodewyk en Karel, het hul politieke alliansie teen hul broer Lothar in hul plegtige "Straatsburgse Ede" amptelik in albei tale gesluit – Romaans of Latyn (''Romana lingua'') en Duits (''Teudisca lingua'') – sodat ook die gewone soldate in hul leërs die inhoud en doelwit van die ooreenkoms kon verstaan. Ook in die 9de eeu was daar blykbaar nog geen sambreelterm vir die verskillende stamme nie. Biskop Frechulf van Lisieux († omstreeks 850) het in 'n dokument, wat omstreeks 830 geskryf is, na Franke en Gote as ''nationes Theodiscae'' verwys – stamme wat die (nie-Latynse) volkstaal gebesig het. Die Romeinse sambreelterm ''Germani'', soos gebruik deur Caesar en [[Tacitus]], is nie gebruik om na hierdie etniese groepe te verwys nie. Die eerste belangrike etniese onderskeiding was dié tussen bewoners aan die linker- en die regteroewer van die Ryn nadat die Frankiese Ryk in 843 in 'n westelike en 'n oostelike ryk verdeel is. Bewoners van die Oos-Frankiese Ryk is ''Transrhenenses'' genoem – "mense van anderkant die Ryn". In Italië is 'n onderskeiding gemaak tussen inheemses en ''Teutisci'', die [[Langobarde]] wat 'n Germaanse dialek of ''theodisca lingua'' gepraat het. Vanaf die 10de eeu is in Italië na Germaanssprekendes naas ''Teutonici'' ook as ''Saxones'' of Saksers verwys – blykbaar omdat die Ottoniese konings en hul begeleiers uit Sakse afkomstig was. Opvallend genoeg was daar ook in die vroeë middeleeue nog geen gevoel van etniese samehorigheid nie en is etniese terme uit die buiteland, die Romaanse wêreld, oorgeneem. Die taalgrens tussen [[Nedersaksies|Noord- of Platduitse]] dialekte en [[Hoogduits]] in die suide kon moontlik tot 'n kulturele en selfs nasionale grens ontwikkel het. Dit was Karel die Grote wat die verskillende onafhanklike Germaanse stamme in 'n gemeenskaplike ryk verenig het – dikwels met geweld, soos in die geval van die Saksers – en sodoende die politieke basis vir die 10de eeuse koninkryk geskep het waarin ses stamme – Alamanne, Beiers, [[Friese]], Franke, Saksers en Thüringers – saamgesluit het. 'n Nasionale identiteit het eers later gaandeweg ontwikkel. Die beginpunt van hierdie proses was die bedreiging deur [[Hongare|Hongaarse]] aanvalle wat net deur 'n gemeenskaplike poging van alle stamhertogdomme afgeweer kon word. So was die [[Italianers]] eeue lank die enigstes wat van "Duitsers" gepraat het. Dit is 'n bewys vir die destyds oorheersende kulturele invloed van die Romaanse wêreld dat die "Duitsers" uiteindelik hierdie Italiaanse term as leenwoord oorgeneem het om na hulself te verwys. Die werklike etnogenese van die Duitse volk, die volkswording, het egter nie voor die 19de eeu plaasgevind nie. In die eeue voor die ontwaking van 'n nasionale Duitse bewussyn het die bewoners van die oorspronklike stamhertogdomme gaandeweg hul eie streeksgebonde identiteit ontwikkel. So was ook die [[Duitse Keiserryk]], wat in 1871 formeel geproklameer is, volgens sy grondwet 'n federasie van Duitse koninkryke, hertogdomme en ander politieke entiteite onder die bewind van 'n gemeenskaplike keiser. === Middeleeue === {{Hoofartikel|Heilige Romeinse Ryk}} ==== Politieke raamwerk ==== [[Lêer:Balduineum Wahl Heinrich VII.jpg|duimnael|Die keurvorste van die [[Heilige Romeinse Ryk]]. Perkament uit die jaar 1341]] Vir die grootste deel van sy geskiedenis was Duitsland geen eenheidstaat nie, maar 'n losse verbond van territoriale state binne die Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie. Die term "Duits" was eers vanaf die 8ste eeu gebruiklik en het na die volkstaal verwys wat in die oostelike deel van die Frankiese Ryk gebesig is – in teenstelling met Latyn, die taal van geleerdes. Ná die afsterwe van Karel die Grote in 814 langs die taalgrens tussen vroeë Middeleeuse Frans en Oudhoogduits uitmekaargebreek. 'n Gevoel van samehorigheid is in die oostelike gebiede langsamerhand geskep met taal as die verenigende band – na die gebied, waar Duits as omgangstaal gebesig is, is algemeen verwys as "Duitsland". Grense kon nie maklik vasgestel word nie. Terwyl die Romaans-Germaanse taalgrens in die weste al vroeg begin stabiliseer het, het die migrasie van Duitssprekende setlaars na gebiede in die ooste eers in die 14de eeu tot stilstand gekom. In baie streke het Duits- en Slawiessprekendes vermeng of eeue lank naas mekaar geleef. Retrospektief word die ampsaanvaarding van Konrad I as koning in 911 as die oorgangspunt van die Oos-Frankiese na 'n Duitse ryk of ''regnum Teutonicum'' beskou. Nogtans was Konrad se amptelike titel, analoog met sy herkoms, aanvanklik "Frankiese koning" en later "Romeinse koning". Die ryk is vanaf die 11de eeu "Romeinse Ryk" genoem, sedert die 13de eeu "Heilige Romeinse Ryk", en eers vanaf die 15de eeu was die verwysing na 'n "Duitse nasie" gebruiklik. Die koning in hierdie ryk is deur die hoë adel verkies. Met enkele uitsonderings was die meeste monarge verwant met hul voorgangers. 'n Verdere kenmerk was die mobiliteit van ryk en koning – in die Middeleeue was daar nog geen enkele Duitse hoofstad nie. 'n Algemene ryksbelasting was eweneens onbekend; in plaas daarvan het sogenaamde "Ryksgoedere" – landerye, geboue, finansiële regte en die politieke gesag wat daaraan verbonde was – 'n inkomste aan die koning verskaf. Die koning is deur sy onderdane beskou as 'n heerser wat gebonde was aan oorgelewerde volkswette en die toestemming van hoë adellikes. Sy bevoegdhede het wetgewing, belasting, regspraak, militêre opperbevel en kerklike gesag ingesluit. Daarnaas het die koning in hoogste instansie oor regtelike en politieke geskille beslis. Met die sogenaamde [[Goue Bul]] het keiser Karel IV in 1356 die belangrikste Duitse grondwet van die Middeleeue verkondig waarin die prosedures vir die verkiesing en bekroning van die keisers van die Heilige Romeinse Ryk vasgestel is en wat sy geldigheid eers met die ontbinding van die Ryk in 1806 verloor het. Koning Otto I het homself in 962 in Rome tot keiser laat kroon. Aan die keiserlike gesag, wat ook deur sy opvolgers uitgeoefen is, was volgens die destydse ideaal die hele [[Awendland]] onderworpe. Die politieke werklikheid het anders gelyk. Omrede konings vir hul kroning as keisers na Rome moes reis, het hulle steeds pogings onderneem om oor Italië te heers. Hendrik IV was die eerste koning wat homself – ná 'n dispuut oor die benoeming van biskoppe (die sogenaamde Investituurstryd) – aan die pous in Rome se gesag moes onderwerp – met merkwaardige simboliek. In 1077 het Hendrik kaalvoet in die sneeu by Canossa voor [[pous Gregorius VII]] boete gedoen. As politieke rolspelers is pous en koning vervolgens op dieselfde voet geplaas. Ondanks alle formele gesag het tydens die heerskappy van die volgende heerserdinastie, die Staufers, 'n proses van territoriale opsplitsing begin waartydens geestelike en wêreldlike vorste hul politieke status tot dié van half-outonome landshere kon verhef. Terwyl ander lande in Wes-Europa tot nasionale state met sentralistiese gesag begin ontwikkel het, was in Duitsland uiteenlopende politieke kragte werksaam. So kon 'n Duitse eenheidstaat eers eeue later, in 1871, tot stand kom.<ref>{{de}} [https://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/de/rubriken/geschichte/die-weimarer-republik#background-page-9 ''Tatsachen über Deutschland – Geschichte: Mittelalter. Besoek op 11 Julie 2017''] {{dooie skakel}}</ref> ==== Klimatologiese, ekonomiese en demografiese konteks ==== Tegnologiese vooruitgang in die Europese landbousektor het gepaard gegaan met gunstige klimatiese invloedfaktore. Die Middeleeuse Warmperiode of Klimaatoptimum het danksy stygende temperature opbrengste verder vergroot en die gehalte van oeste verbeter. 'n Lang tydperk van bevolkingsgroei het die uitbreiding van bewoonde gebiede en die stigting van nuwe nedersettings noodsaaklik gemaak. Boerderybedrywighede rondom bestaande nedersettings is uitgebrei. So is bosgebiede in landbougrond omgeskep en moerasse drooggelê. Die grootskaalse kolonisasie van streke in Oos-Europa deur Duitse setlaars, waartydens nuwe nedersettings in Slawiese gebiede oos van die Elberivier gestig is, val in hierdie fase. Heersers het stede toenemend as 'n belangrike bron van inkomste beskou en vanaf die vroeë 12de eeu aktief bygedra tot die stigting van nuwe nedersettings waaraan besondere voorregte toegeken is.<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/apuz/260058/kleine-geschichte-der-europaeischen-stadt?p=0 ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb) – Dieter Schott: Kleine Geschichte der europäischen Stadt. Besoek op 12 Augustus 2018'']</ref> === Reformasie en Dertigjarige Oorlog === {{Hoofartikel|Protestantse Hervorming|Dertigjarige Oorlog}} [[Lêer:Holy Roman Empire 1648.svg|duimnael|Die Heilige Romeinse Ryk ná die [[Dertigjarige Oorlog]] in 1648]] Onder die heerskappy van [[Maksimiliaan I]], wat tussen 1509 en 1519 as keiser van die Heilige Romeinse Ryk regeer, begin die Huis [[Habsburg]] 'n oorheersende politieke rol in Europa speel. Alhoewel Maksimiliaan dikwels "die laaste ridder" genoem word, stel die hoogs opgeleide keiser belang in wetenskap en kuns en staan onder die invloed van die [[humanisme]] en [[renaissance]]. Nogtans bly die politieke strukture van die Ryk ingewikkeld. Die Augustynse monnik Martin Luther, wat sedert 1517 net die wantoestande in die Rooms-Katolieke Kerk wil keer, maak deur middel van nuwe media soos pamflette en gedrukte boeke sy oortuigings in die hele land bekend. Uiteindelik lui hy die reformasie in Duitsland in. Hy vertaal die Bybel in Duits en skep sodoende 'n Duitse standaardtaal op basis van die [[Middelduits]]e dialekte. Die politieke en godsdienstige spannings in Duitsland ontvlam in 1618 in die Dertigjarige Oorlog. Duitsland word die slagveld van die Europese moondhede soos Frankryk en [[Swede]], wat aan die kant van die Duitse [[Protestantisme|Protestantse]] heersers teen die keiserlike Katoliek-gesinde magte optree. Die oorlogshandelinge en daarmee gepaardgaande gruweldade en hongersnode lei tot 'n ongekende verlies aan menselewens. Meer as een derde van die Duitse bevolking sterf in die oorlog, wat eers in 1648 met die [[Vrede van Münster|Vredesluiting]] van [[Münster]] tot 'n einde kom. === Tydperk tot die Franse Rewolusie === [[Lêer:HRR 1789.png|duimnael|Die Heilige Romeinse Ryk voor die [[Franse Rewolusie]] in 1789]] Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] maak in 1685 namens sy skoonsuster Elisabeth Charlotte van die Palts aanspraak op die gebied Palts, 'n welvarende streek langs die Ryn, met die stad [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] as een van sy sentrums. In die Negejarige Oorlog, wat as gevolg uitbreek, word die gebied, een van die welvarendste in Duitsland, verwoes. Ondanks die verwoestings, wat deur die Dertigjarige Oorlog, die Negejarige Oorlog en die Spaanse Opvolgingsoorlog in Duitsland aangerig is, herstel die ryk en belef 'n nuwe ekonomiese en kulturele bloeitydperk. Op politieke gebied kan daar egter geen sprake van vernuwing wees nie. Ook [[Pruise]], wat tot een van die belangrikste deelstate van die Heilige Romeinse Ryk ontwikkel, bly onder sy verligte, maar outeritêre koning [[Frederik II van Pruise|Frederik die Grote]] (1740 tot 1786) 'n absolutistiese monargie. Die magsstryd tussen Pruise en Oostenryk begin die Heilige Romeinse Ryk heeltemal verlam. === Tydperk tussen 1789 en 1871 === [[Lêer:Maerz1848 berlin.jpg|duimnael|links|Die rewolusionêre onluste in Maart 1848: Straatversperrings in Berlyn]] Ná die Franse Rewolusie van 1789 begin Frankryk onder die heerskappy van [[Napoleon Bonaparte]] sy magsgebied in Europa uitbrei. Onder die Franse invloed word die Heilige Romeinse Ryk in 1806 ontbind, terwyl Pruise danksy politieke hervormings tot 'n moderne staat ontwikkel. In die Duitse Bevrydingsoorloë ly Napoleon 'n nederlaag, maar die vereniging van die verskillende Duitse state misluk. Omtrent 1830 neem die industrialisering van Duitsland 'n aanvang. Die verarming van talle werkers as gevolg van die toenemende meganisering van verskillende bedrywe en herhaalde misoeste lei tot politieke onluste. Nadat die owerhede onder meer in Pruise nie instem tot hervormings nie, breek in Maart 1848 opstande uit wat talle menselewens eis. Die Duitse vorste verset hulle egter teen die burgerlike rewolusie en die konstitusionele grondwet wat deur liberale voorgestel word, kom nie tot stand nie. Gedurende die vyftigerjare emigreer baie Duitsers na oorsese lande, veral na die [[Verenigde State]]. Desondanks ontwikkel die Duitstalige Sentraal-Europa danksy sy gevorderde ekonomie en tegnologieë tot een van die belangrikste gebiede ter wêreld. Onder die indruk van die maatskaplike ellende skryf [[Karl Marx]] sy "Kritiek op die politieke ekonomie". In Pruise gebruik die kanselier [[Otto von Bismarck]] internasionale spannings om Pruise se politieke hegemonie in Duitsland te bevorder. === Duitse Keiserryk (1871–1918) === {{Hoofartikel|Unifikasie van Duitsland|Duitse Keiserryk|Eerste Wêreldoorlog}} [[Lêer:Wernerprokla.jpg|duimnael|links|Die stigting van die Duitse Keiserryk in die kasteel van Versailles]] [[Lêer:Deutsches Reich (1871-1918)-de.svg|duimnael|Die Duitse Keiserryk tussen 1871 en 1918]] Franse provokasies gee die aanleiding tot die [[Frans-Duitse Oorlog]] in 1870. Ná die Franse nederlaag gryp Bismarck die kans om 'n Duitse keiserryk onder die heerskappy van Pruise se koning [[Wilhelm I van Duitsland|Wilhelm I]] te stig. Die skadevergoeding wat Frankryk moet betaal, bevorder die ekonomiese oplewing in Duitsland. Die binnelandse beleid word deur die stryd teen die invloed van die Rooms-Katolieke Kerk en die [[Sosiaal-Demokratiese Party]] gekenmerk. In die magstryd met ander Europese lande besluit Duitsland om sy eie [[Duitse koloniale ryk|koloniale ryk]] te stig, onder meer in [[Afrika]] en die Suidsee. Die Eerste Wêreldoorlog breek in 1914 as gevolg van die onrus in die Balkan en die ingewikkelde alliansies tussen die groot mondhede uit. Die Duitse planne, om eers Frankryk en daarna [[Rusland]] neer te werp, misluk. Duitse troepe word in 'n langdurige oorlog aan twee fronte verwikkel. Die Duitse nederlaag maak in 1918 ook 'n einde aan die monargiese stelsel wat deur 'n republikeinse staatsvorm vervang word. === Republiek van Weimar (1918–1933) === {{Hoofartikel|Republiek van Weimar}} [[Lêer:German losses after WWI.svg|duimnael|links|Duitsland ná die Eerste Wêreldoorlog in 1918]] [[Lêer:Karte des Deutschen Reiches, Weimarer Republik-Drittes Reich 1919–1937.svg|duimnael|Die Duitse Ryk tussen 1919 en 1937]] Volgens die [[Verdrag van Versailles|Vredesverdrag van Versailles]], waarin die Duitsers alle skuld vir die Groot Oorlog moes aanvaar, was die Duitse Ryk verplig om oorlogsreparasies aan die [[Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog|geallieerde moondhede]] te betaal – 'n klousule wat deur baie as 'n vernedering ervaar is en 'n swaar las op die na-oorlogse ekonomie geplaas het. Toe die Duitse Ryk sy skuld wanbetaal het, het Frankryk en België nie geskroom om dele van die land se vernaamste nywerheidsgebiede, veral die [[Ruhrgebied]] met sy [[steenkool]]-mynboubedryf en swaar nywerhede, te beset nie om betaling af te dwing. Uit ekonomiese nood – naas reparasies moes ook salarisse en lone in die openbare sektor betaal word – het die Duitse regering hom na die drukpers gewend om op groot skaal nuwe geld te skep. Die gevolg was 'n hiperinflasie wat ongekende afmetings aangeneem het. Toe in November 1923 'n nuwe geldeenheid, die ''Rentenmark'', ingevoer is om die ou "Papiermark" te vervang, was die wisselkoers 1:1 biljoen. Die politieke situasie het eers ná jare se onluste en die invoering van die Rentenmark begin stabiliseer. Die kulturele lewe het 'n bloeitydperk tydens die sogenaamde "Goue twintigerjare" beleef, 'n periode van relatiewe politieke en ekonomiese stabiliteit wat in 1923 begin het en tot 'n groot mate deur buitelandse, veral Amerikaanse, lenings gefinansieer is. Ekonomiese en politieke toestande het met die [[Groot Depressie]] in 1929 weer dramaties begin versleg nadat Amerikaanse beleggers kredietlyne opgeskort en groot bedrae kapitaal aan die land onttrek het. Radikale groeperings soos die [[Moskou]]-gesinde Kommunistiese Party van Duitsland (KPD) en die [[fascisme|fascistiese]] [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]] (NSDAP) het die demokratiese stelsel van die republiek ernstig begin ondermyn. Die deflasionêre ekonomiese beleid van die kanselier Brüning het die ekonomiese krisis vererger en die werkloosheidsyfer in Januarie 1932 tot meer as ses miljoen laat styg. === "Derde Ryk" (1933–1945) === {{Hoofartikel|Nazi-Duitsland|Tweede Wêreldoorlog}} [[Lêer:Mussolini&Hitler1.gif|duimnael|links|300px|[[Adolf Hitler]] en die [[Italië|Italiaanse]] ''Duce'' ("leier") [[Benito Mussolini]]]] [[Lêer:Deutschesreich1939.png|duimnael|Die "Derde Ryk" in 1939]] Op 30 Januarie 1933 word die leier van die NSDAP, [[Adolf Hitler]], tot Rykskanselier van Duitsland benoem. Die verregse politici van die Duits-Nasionale Volksparty (DNVP) slaag nie daarin om Hitler en sy party in die gemeenskaplike koalisieregering "in bedwang te hou" nie, soos hulle oorspronklik beplan het. Binne enkele maande verseker Hitler sy ongedeelde mag, veral danksy die gewelddadige optrede van sy SA-groepering teen opposisiepartye. [[Jode|Joodse]] burgers en teenstanders word vervolg en vermoor. Hitler en sy party oorheers Duitsland in 'n soort "populêre diktatuur" – die groot massa van die bevolking steun die bewind, terwyl andersdenkendes brutaal onderdruk word. Hitler forseer die bewapening en militarisering van Duitsland. Duitstalige gebiede soos Oostenryk ("[[Anschluss]]") en die Sudete-gebied in Tsjeggië word by die Duitse Ryk ingelyf. Ná 'n geheime ooreenkoms met die [[Sowjetunie|Sowjetiese]] diktator [[Josef Stalin|Stalin]] in die laat somer van 1939 beplan Hitler 'n [[Inval van Pole|aanvalsoorlog teen Pole]]. Op 23 Augustus val Duitse troepe Pole aan. Ná sy oorwinning oor Frankryk in 1940 geniet Hitler die gewildheid van die massas. Nogtans is hy van voorneme om die Duitse ryksgebied in die ooste uit te brei en Stalin uit te skakel. Gevolglik beveel hy op 22 Junie 1941 om die Sowjetunie aan te val. Tog sedert die jaar 1942 word die Duitse ryksgebied in toenemende mate deur die oorlog geraak: Britse bomwerpers verwoes Duitse stede soos Keulen en [[Lübeck]]. 'n Poging van Duitse offisiere om Hitler deur middel van 'n sluipmoord uit te skakel misluk op 20 Julie 1944. Ná hierdie datum eis die oorlogshandelinge en bombardemente die lewens van meer Duitse soldate en burgerlikes as in die eerste vyf jare van die Tweede Wêreldoorlog. Danksy die oormag van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerde]] troepe ly Duitsland uiteindelik 'n verpletterende neerlaag. Hitler pleeg op 30 April 1945 selfmoord in Berlyn. Russiese, Amerikaanse, Britse en Franse troepe beset Duitsland en ook die Duitse hoofstad word in vier besettingsones opgedeel. === Naoorlogse tydperk === {{Hoofartikel|Koue Oorlog}} [[Lêer:Map-Germany-1947.svg|duimnael|Duitsland ná die Tweede Wêreldoorlog in 1947]] In die Sowjetse sone word die Sosiaal-Demokratiese Party (SPD) in 1946 gedwing om met die Kommuniste (KPD) saam te smelt. Die gebied trek ook geen voordeel uit die Amerikaanse Marshall-plan nie, wat deur middel van krediete en ekonomiese hulp die heropbou van die oorlogsverwoeste Europa moontlik maak. Stalin reageer op die monetêre hervorming in die drie westelike besettingsones en die invoering van die Deutsche Mark (DM) as nuwe geldeenheid in 1948 met 'n blokkade van die westelike sones van Berlyn. Die geallieerde magte, waaronder ook die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]], vervoer tydens die sogenaamde [[Berlynse Lugbrug]] alle invoere vir [[Wes-Berlyn]] met vliegtuie na die stad. Stalin ly 'n politieke nederlaag en staak die blokkade in die volgende jaar. === Twee Duitse state === {{Hoofartikel|Duitse Demokratiese Republiek|Wes-Duitsland}} [[Lêer:Berlinermauer.jpg|duimnael|links|Die Berlynse Muur in 1986]] Alle politieke pogings om Duitsland te herenig, misluk, aangesien Stalin nie daarin slaag om 'n neutrale Duitse staat in die lewe te roep nie en in 1949 word twee Duitse state gestig: Die Bondsrepubliek Duitsland (BRD) as 'n Westerse demokrasie en die [[Duitse Demokratiese Republiek]] (DDR) as 'n Sosialistiese staat. Die laaste Duitse krygsgevangenes word eers in 1956 deur die Sowjetunie vrygelaat. 'n Reusestroom vlugtelinge na Wes-Duitsland bedreig die politieke en ekonomiese stabiliteit van die DDR. In 1961 laat die DDR-regering die [[Berlynse Muur]] oprig. Vanaf 1965 is die Duits-Duitse grenslyn met mynvelde en 'n grensdraad versterk. Vanaf 1966 vorm die Sosiaaldemokrate vir die eerste keer 'n koalisieregering met die Christelike Demokrate en vanaf 1969 met die liberale party FDP. 'n Beleid van vreedsame toenadering tussen Wes-Duitsland en die Oosbloklande en politieke hervormings in Wes-Duitsland kenmerk hierdie tydperk. In die DDR volg [[Erich Honecker]] in 1971 [[Walter Ulbricht]] as staats- en partyleier op. Anders as verwag volg hy geen liberale beleid nie en die staat versnel die nasionalisering van die laaste vrye ondernemings. In die Bondsrepubliek Duitsland word die voorsitter van die Christelik-Demokratiese Unie, Helmut Kohl, ná 'n [[mosie van wantroue]] in 1982 bondskanselier as opvolger van [[Helmut Schmidt]] (SPD). === Krisis van die DDR en die Duitse hereniging === [[Lêer:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|duimnael|Die val van die Berlynse Muur in 1989]] Sedert 1987 groei die invloed van die opposisie binne-in die DDR, na die opposisie deur die Sowjetse [[perestroika]]-beleid aangemoedig word om meer demokratiese regte op te eis. Twee jaar later ruk die situasie in die land onder die indruk van massabetogings hand uit. Die staatsparty SED raak ontslae van Erich Honecker, maar slaag nie daarin om sy magsposisie te bewaar nie. Op 9 November 1989 word die Berlynse Muur geopen en in 1990 vind die eerste vrye verkiesing in die DDR plaas. Die DDR-parlement, die ''Volkskammer'', besluit om by die Bondsrepubliek Duitsland aan te sluit. Die twee Duitse state word op 3 Oktober 1990 herenig en Berlyn word ná 45 jaar weer die hoofstad van die hele Duitsland. == Ekonomie == <!-- {{Hoofartikel|Ekonomie van Duitsland}} --> [[Lêer:Frankfurt Am Main-Stadtansicht von der Deutschherrnbruecke am fruehen Abend-20110808.jpg|duimnael|[[Frankfurt am Main|Frankfurt]] in die metropolitaanse gebied van Ryn-Main is die finansiële sentrum van Duitsland]] [[Lêer:Conglomerado BMW, Múnich, Alemania 2012-04-28, DD 02.JPG|duimnael|Die hoofkwartier van die motorvervaardiger [[BMW]], sy hoofaanleg en die BMW Wêreld-gebou in [[München]]]] [[Lêer:Remscheid - Kreuzbergstraße - Wandbild Bollmann 02 ies.jpg|duimnael|Advertensie vir ''Made in Germany'' in [[Remscheid]]]] Duitsland is tans die grootste ekonomie in Europa en die vierde grootste ter wêreld ná die Verenigde State, [[Volksrepubliek China|China]] en [[Japan]]. Die land is volgens amptelike statistieke tans ook die grootste uitvoerder ter wêreld voor die Volksrepubliek China en die Verenigde State. In 2016 is goedere ter waarde van €1,2 biljoen uit- en goedere ter waarde van €950 miljard ingevoer. Die handelsoorskot het op €250 miljard te staan gekom.<ref>{{de}} [http://www.msn.com/de-de/finanzen/top-stories/der-r%C3%A4tselhafte-lauf-des-exportgiganten-deutschland/ar-BBzw0yZ?ocid=spartanntp ''Die Welt, 7 April 2017: Der rätselhafte Lauf des Exportgiganten Deutschland. Besoek op 13 April 2017'']</ref> Duitsland se belangrikste handelsvennote is Frankryk, die Verenigde State, die [[Verenigde Koninkryk]], [[Nederland]] en Sjina. Duitsland word sedert die einde van die 19de eeu steeds as een van die leidende nywerheidslande beskou. Die belangrikste nywerhede is motorvervaardiging, elektrotegniese produkte, masjienbou en chemie. Nogtans het die aandeel werknemers in die nywerheidsektor tussen 1970 en 2004 van 46 tot 26 persent gedaal, terwyl die aandeel werknemers in die dienstesektor verdubbel het en nou 71 persent (of 27 miljoen) bedra. Die tersiêre sektor se bydrae tot die BGP beloop tans meer as 70 persent. Ondanks die sukses op die uitvoermarkte het Duitsland tydelik moeilike ekonomiese vraagstukke in die gesig gestaar. So was die besparingspeil in die verlede redelik hoog in vergelyking met ander ontwikkelde lande, terwyl die binnelandse verbruik relatief swak gebly het. As gevolg het die land teen die begin van die 21ste eeu gebuk gegaan onder 'n hoë werkloosheidsyfer van omtrent tien persent, die hoë koste van die sosiale welvaartstelsel, 'n baie hoë staatskuld en deflasionêre tendense op die goedere- en arbeidsmarkte. Lone en salarisse het ondanks die verhoogde produktiwiteit in die afgelope jare nouliks gestyg. Die ekonomiese situasie in Oos-Duitsland was besonder kommerwekkend; hier ontbreek ná die omverwerping van die sosialistiese stelsel die industriële en tersiêre infrastruktuur, wat tot grootskaalse binnelandse migrasie na die westelike deelstate gelei het. === Groeikoers van die bruto binnelandse produk 2007–2024 in persent === {| border="0" cellpadding="3" cellspacing="3" style="margin-left:1em" ! 2007 ! 2008 ! 2009 ! 2010 ! 2011 ! 2012 ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 ! 2020 ! 2021 ! 2022 ! 2023 ! 2024 |---- |- bgcolor="lightblue" | '''+3,3''' | '''+1,1''' | '''-5,6''' | '''+4,1''' | '''+3,7''' | '''+0,5''' | '''+0,5''' | '''+2,2''' | '''+1,7''' | '''+2,2''' | '''+2,2''' | '''+1,5''' | '''+0,6''' | '''-3,8''' | '''+1,8''' | '''+3,2''' | '''-0,3''' | '''-0,2''' |} <small>''Bron: [https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2112/umfrage/veraenderung-des-bruttoinlandprodukts-im-vergleich-zum-vorjahr/ Statistisches Bundesamt: Veränderung des Bruttoinlandsprodukts (BIP) gegenüber dem Vorjahr. Besoek op 6 Mei 2025]''</small> === Konjunktuur (2012) === {| class="wikitable" |---- |- | Bruto binnelandse produk (BBP) | € 2&nbsp;600 miljard |---- |- | BBP per capita | € 32&nbsp;281 |---- |- |Bydraes tot BBP |Dienste 52,5%, Nywerhede 30,5%, Handel 16,0%, Landbou 1,0% |---- |- |Groeikoers |0,7% |---- |- |Inflasiekoers |2,0% |---- |- |Uitvoere |€ 1&nbsp;097 miljard |---- |- |Invoere |€ 909 miljard |} <small>''Bron:'' [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Business-location-germany/general-overview,t=wirtschaftsstruktur--konjunktur,did=325410.html ''Germany Trade & Invest (GTAI): Standort Deutschland – Kurzer Überblick''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151214195718/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Business-location-germany/general-overview,t=wirtschaftsstruktur--konjunktur,did=325410.html |date=14 Desember 2015}}</small> === Ekonomiese struktuur (2012) === {| class="wikitable" |---- |- | Ondernemings | 3,9 miljoen |---- |- | Persentasie klein en middelslagondernemings (KMO) | 99,6% |---- |- |Omset van alle ondernemings (2010) |€ 5&nbsp;440 miljard |---- |- |Aandeel van KMO |37,1% |---- |- |Werknemers (2011) |27,0 miljoen |---- |- |Persentasie werknemers in KMO |79,2% |} <small>''Bron:'' [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Business-location-germany/general-overview,t=wirtschaftsstruktur--konjunktur,did=325410.html ''Germany Trade & Invest (GTAI): Standort Deutschland – Kurzer Überblick''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151214195718/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Business-location-germany/general-overview,t=wirtschaftsstruktur--konjunktur,did=325410.html |date=14 Desember 2015}}</small> === Renaissance van die nywerheidsektor === [[Lêer:Dresden-Glaeserner-Manu-nig.jpg|duimnael|Volkswagen se ''Gläserne Manufaktur'', 'n deurskynende motorvervaardigingsaanleg, in Dresden]] [[Lêer:Roboterarbeitsplatz Fenstermontage Gläserne Manufaktur.jpg|duimnael|'n Nywerheidsrobot monteer vensters vir Volkswagen se e-Golf]] Een van die mees noemenswaardige kenmerke van Duitsland se nuwe ekonomiese opswaai in die vroeë 21ste eeu is die oplewing van die nywerheidsektor. Sy aandeel aan die bruto geografiese produk van die land het tussen 2003 en 2007 van 24,4 tot 25,6 persent toegeneem.<ref>{{de}} Reiermann, Christian: ''Überraschende Renaissance''. In: Der Spiegel, nommer 7, 11 Februarie 2008, bl. 67</ref> Terwyl die nywerheidsektor in die meeste geïndustrialiseerde lande al dekades lank gekrimp het sodat hulle ekonomieë tot dienste-ekonomieë begin verander het, skep die sekondêre sektor, wat sonder die boubedryf slegs 14 persent van Duitsland se werknemers in diens het, tans 'n derde van alle nuwe werkgeleenthede. Die industriële sektor word in teenstelling met die dienstesektor deur relatief hoë lone en salarisse gekenmerk.<ref>{{de}} Reiermann (2008), bl. 67</ref> Die persentasie uitvoere het in die periode tussen 1994 en 2006 van 28,3 tot 42,3 persent gestyg. Veral Oos-Duitsland se nywerhede groei tans vinnig en lewer sowat elf persent van die totale nywerheidsproduksie op. In 2011 en 2012 was daar weer 'n merkwaardige toename in die getal werkgeleenthede in die nywerheidsektor wat einde September 2012 5,3 miljoen werknemers in diens gehad het. Die sterkste groei is in masjienbou (+3,6 persent) en by vervaardigers van metaalprodukte (+2,9 persent) aangeteken.<ref>{{de}} [http://www.handelsblatt.com/economy-business-und-finance-mehr-beschaeftigte-in-deutscher-industrie/7387084.html ''Mehr Beschäftigte in deutscher Industrie''. In: ''handelsblatt.com'', 14 November 2012]</ref> Ook in die volgende jare het die land sy status as nywerheidsreus met sukses verdedig. Die aantal ekonomies aktiewe persone het in 2015 met 43 miljoen die hoogste vlak ooit in die geskiedenis van die Federale Republiek van Duitsland bereik, terwyl ook alle ander ekonomiese aanwysers uiters belowend was. Vir 2016 en 2017 word met 1,5 persent weer 'n ekonomiese groeikoers bo die gemiddelde van alle EU-lidstate verwag. Lone en salarisse het aansienlik gestyg, terwyl werkloosheidsyfers in baie landsdele merkbaar gedaal en die privaat verbruik verder aangewakker het. Ontleders verwys na twee sentrale ekonomiese faktore by Duitsland se ekonomiese suksesverhaal. So het die land, wat tradisioneel een van die grootste uitvoerders is, sy aandeel op die wêreldmarkte ondanks die Volksrepubliek van Sjina se dinamiese groei sedert die middel van die 1990's feitlik gehandhaaf – dit het in 2015 byna elf persent van die globale uitvoere beloop, 'n daling van slegs twee persent sedert die massiewe toename van Chinese uitvoere omstreeks 1995. Die buitelandse handel het in 2014 en 2015 nuwe rekordvlakke bereik. In 2015 is goedere ter waarde van 1,196 biljoen € uitgevoer ('n styging van 6,4 persent teenoor die vorige jaar), terwyl invoere met 4,2 persent toegeneem het tot 948 miljard €. Die handelsoorskot was 247,8 miljard €.<ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/wirtschaft/unternehmen/exporte-in-deutschland-steigen-auf-rekordhoch-a-1076354.html ''www.spiegel.de, 9 Februarie 2016: Stabile Konjunktur: Rekordjahr für Deutschlands Exporteure. Besoek op 9 Februarie 2016'']</ref> Met 'n bydrae van 23 persent tot die bruto waardeskepping het Duitsland daarnaas 'n redelik sterk nywerheidsbasis wat ongeveer dubbel so groot is as dié van ander nywerheidslande soos die Verenigde Koninkryk, die Verenigde State of Frankryk. Dit is nou verweef met die inheemse dienstesektor en fungeer sodoende regstreeks en indirek as 'n aandrywer van ekonomiese groei.<ref>{{de}} [http://www.welt.de/wirtschaft/article151712908/Deutschland-steht-vor-seinem-letzten-goldenen-Jahrzehnt.html ''www.welt.de, 1 Februarie 2016: Deutschland steht vor einem goldenen Jahrzehnt. Besoek op 2 Februarie 2016'']</ref> === Landbou, bosbou en vissery === {{Sienook|Wynbou in Duitsland}} Die bydrae van die landbou, bosbou en vissery tot die bruto geografiese produk het in 2003 tot 1,1 persent gedaal. Nogtans is Duitsland ten opsigte van die voedselproduksie byna selfversorgend: Naastenby negentig persent van die benodigde agrariese produkte word plaaslik verbou. Duitsland is die derde grootste agrariese produsent in die Europese Unie ná Frankryk en Italië. === Inligtingstegnologie === [[Lêer:SAP CeBit 2010.jpg|duimnael|SAP se stalletjie tydens die ''CeBIT''-handelskou vir inligtingstegnologie in [[Hannover]], Nedersakse]] Die inligtingstegnologiebedryf is een van die mees dinamiese en innovatiewe sektore in die Duitse ekonomie. Met 'n jaarlikse omset van 222 miljard € dra die bedryf 4,5 persent tot die bruto-waardeskepping (meer as masjienbou) en het met 843&nbsp;000 werknemers meer personeel in diens as die motorbedryf.<ref>{{de}} [http://www.dradio.de/dlf/sendungen/wirtschaftundgesellschaft/1920954/ ''"Hohe Wachstumspotenziale" für deutsche IT-Branche.'' In: ''dradio.de'', 13 November 2012]</ref> Bekende inheemse ondernemings sluit ''[[SAP (maatskappy)|SAP]]'', 'n globale rolspeler wat kommersiële sagteware betref, asook ''Software AG'', ''Datev'' en ''IMC'' in. In 'n hoogs geïndustrialiseerde omgewing soos Duitsland spits plaaslike IT-ondernemings hulle veral op dienste en ingebedde stelsels toe wat in reële gebruiksgoedere soos motors en elektroniese toestelle benodig word. Die integrasie van nywerhede, energie en inligtingstegnologie tot intelligente netwerke word as 'n uitdaging vir die toekoms beskou wat groot potensiaal vir ekonomiese groei inhou. Duitsland is die grootste afsetmark vir sagteware in Europa met 'n aandeel van 24,5 persent (volgens waarde) – voor die Verenigde Koninkryk (17,3 persent) en Frankryk (15,6 persent). Duitsland se ekonomie en nywerheidsektor word deur klein en middelslagondernemings oorheers, waaronder baie hoogs gespesialiseerde en uitvoergerigte maatskappye (sogenaamde ''hidden champions'') wat die vraag na gesofistikeerde sagteware-oplossings dryf en 'n belangrike klantesegment vir sagteware-vervaardigers verteenwoordig.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Industries/Information-technologies/software.html ''GTAI: Standort Deutschland – Industrien: Software-Branche. Besoek op 4 Julie 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160802212132/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Invest/Industries/Information-technologies/software.html |date= 2 Augustus 2016}}</ref> == Demografie == === Bevolkingsdigtheid en verstedeliking === [[Lêer:Karlsruher Stadtansicht.jpg|duimnael|Karlsruhe is 'n tipiese voorbeeld van 'n stadsontwerp uit die Baroktydperk. Die strate beweeg vanaf die graaflike slot as sentrale punt radiaal uitwaarts. Kopergravure deur Heinrich Schwarz, 1721]] Met 'n oppervlakte van 357&nbsp;588 vierkante kilometer en meer as 83 miljoen inwoners behoort die Bondsrepubliek Duitsland tot die mees digsbevolkte lande ter wêreld. Sy bevolking is tans ook die grootste van alle lidstate van die [[Europese Unie]]. Dit is oneweredig oor die land versprei, en naas die stadstate [[Berlyn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]] het die deelstaat Noordryn-Wesfale die grootste bevolkingsdigtheid. Die Oos-Duitse deelstate word – met uitsondering van [[Sakse]] – deur 'n duidelik laer bevolkingsdigtheid gekenmerk. Die nywerheidstreke van die [[Ruhrgebied]], [[Halle, Sakse-Anhalt|Halle]]-Leipzig en [[Chemnitz]]-[[Zwickau]] was die eerste gebiede waar groot bevolkingskonsentrasies ontstaan het. Later het streke soos die Ryn-Neckar- en Ryn-Main-gebied, die Saarland, en die metropolitaanse gebiede van [[Hannover]] ([[Nedersakse]]), [[Neurenberg]], [[München]], [[Stuttgart]] en [[Dresden]] 'n vinnige bevolkingsaanwas getoon. Die vyf grootste metropolitaanse gebiede is Ryn-Roer met 11,8 miljoen inwoners, Ryn-Main (5,8 miljoen), Berlyn (4,3 miljoen), Hamburg (3,3 miljoen) en [[Stuttgart]] (2,3 miljoen). Tans is Berlyn die grootste stedelike nedersetting met meer as 3,4 miljoen inwoners. Daarnaas het drie ander stede, Hamburg, München en Keulen, 'n bevolking van meer as een miljoen. Daar is altesaam meer as 80 stede met meer as 100&nbsp;000 inwoners wat in Duitse statistieke as sogenaamde ''Großstädte'' ("groot stede") geklassifiseer word. Die ontwikkeling van stede het reeds in die Romeinse tydperk 'n aanvang geneem. In hierdie periode het nedersettings soos [[Keulen]], [[Bonn]], [[Trier]], [[Augsburg]] en ander ontstaan. Middeleeuse stede is dikwels naby die setels van biskoppe gestig, soos byvoorbeeld [[Würzburg]], [[Hildesheim]] en [[Maagdenburg]], of het rondom keiserlike [[palts]]e begin ontwikkel, soos byvoorbeeld Aachen ([[Aken]]), Goslar en Quedlinburg. Vanaf die 11de eeu is nuwe stedelike nedersettings volgens doelgerig ontwerpte plattegronde veral in die suide van Duitsland gevestig. Daarnaas is ook nedersettings, wat gedurende die Duitse uitbreiding na die oostelike Sentraal-Europa gestig is, stelselmatig aangelê. In die Baroktydperk het heersers hul setels tot pragtige hoofstede uitgebou, waaronder Dresden, Karlsruhe en [[Mannheim]]. Die Tweede Wêreldoorlog en die verwoestings, wat daarmee gepaard gegaan het, het net soos die verstedelikingsproses van metropolitaanse gebiede in die tweede helfte van die 20ste eeu die voorkoms van talle stede omvorm. === Huidige demografiese tendense === [[Lêer:Population of German territories 1800 - 2000.JPG|duimnael|Duitsland se bevolkingsgroei (1800–2000)]] [[Lêer:De wanderung.svg|duimnael|Die jaarlikse immigrasiesyfers in die tydperk sedert 1991]] [[Lêer:Population Development Germany.svg|duimnael|Geboortes (groen) en sterfgevalle (blou) in Duitsland tussen 1950 en 2020]] Van die 83 miljoen inwoners (soos op 31 Desember 2018) in 40,7 miljoen huishoudings is 42 miljoen vroulik en 41 miljoen manlik. Die persentasie buitelanders het 12,2 persent beloop. Die Duitse bevolking van 72,9 miljoen sluit sewe miljoen immigrante van Duitse afkoms in, wat veral uit die Russiese Federasie, Pole en ander Oos-Europese lande na Duitsland gekom het (altesaam 4,2 miljoen mense in die tydperk tussen 1950 en 2002), of immigrante van dwarsoor die wêreld wat ingeburger is. In 2012 is meer as 112&nbsp;300 buitelanders ingeburger – 'n styging van 5,2 persent teenoor die vorige jaar. {{Sienook|Christendom in Duitsland}} Van die inwoners was in 2010 24,6 miljoen (of 30,2 persent van die totale bevolking) Rooms-Katolieke, 24,2 miljoen Protestante (oorwegend [[Lutheranisme|Lutherane]]), 3,2 miljoen [[Islam|Moslems]] (waarvan 732&nbsp;000 met Duitse burgerskap), 200&nbsp;000 [[Boeddhisme|Boeddhiste]] en 102&nbsp;000 Jode. Die [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] Metropolie van Duitsland het sowat 500&nbsp;000 lede. Die buitelandse bevolking het in 2014 gestyg tot 8,15 miljoen, van wie 6,4 miljoen uit Europa. Die grootste groepe buitelanders in 2014 was [[Turke]] (1,53 miljoen), burgers van ander lande van die Europese Unie (altesaam 3,7 miljoen, waarvan 0,7 miljoen [[Pole (volk)|Pole]], 0,6 miljoen Italianers, 0,4 miljoen [[Roemene]], 0,3 miljoen [[Grieke]] en 0,3 miljoen [[Kroate]]) en immigrante uit die voormalige [[Joego-Slawië]] en Rusland.<ref>{{de}} [https://www.destatis.de/DE/Publikationen/StatistischesJahrbuch/Bevoelkerung.pdf?__blob=publicationFile Statistisches Bundesamt: Statistisches Jahrbuch 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151113214052/https://www.destatis.de/DE/Publikationen/StatistischesJahrbuch/Bevoelkerung.pdf?__blob=publicationFile |date=13 November 2015}}</ref> Die aantal Britse burgers is in 2015 op 106&nbsp;000 beraam.<ref>{{de}} [http://www.boersennews.de/nachrichten/artikel/brexit--mehr-briten-wollen-deutsche-staatsbuergerschaft/488286265?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=AdRom_8_pri_2016-KW27-FaW_NLAktive|New_09.07.2016 boersennews.de, 4 Julie 2016: BREXIT: Mehr Briten wollen deutsche Staatsbürgerschaft. Besoek op 10 Julie 2016] {{dooie skakel}}</ref> Die sowat 60&nbsp;000 [[Sorbe]] (of Wende) in die deelstate Brandenburg en Sakse, 10&nbsp;000 Friese in Noordfriesland en op die eiland [[Helgoland]], 2&nbsp;000 Friese in die Saterland-streek geniet net soos sowat 50&nbsp;000 [[Roma|Sinti en Roma]] kulturele en politieke beskerming as nasionale minderhede. Die natuurlike bevolkingsaanwas bly negatief, met 682&nbsp;000 geboortes teenoor 894&nbsp;000 sterfgevalle in 2013. In 2011 het die aantal geboortes tot slegs 668&nbsp;000 gedaal, die laagste ooit sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog en slegs die helfte van die geboortesyfer wat in 1964 aangeteken is toe daar in die Bondsrepubliek Duitsland en die Duitse Demokratiese Republiek altesaam 1,357 miljoen geboortes geregistreer is. Die geboortesyfer van net 8,5 per 1&nbsp;000 inwoners is nou die laagste in Europa en vergelyk baie ongunstig met lande soos Frankryk (12,7) en die Verenigde Koninkryk (12,0). Vroue met kinders ervaar nog steeds baie nadele in die beroepslewe en baie egpare vrees dat hulle moontlik nie meer kinders kan bekostig nie. In 2006 is 124&nbsp;830 buitelanders ingeburger.<ref>{{de}} Statistisches Bundesamt, 23 Julie 2007</ref> Die aantal buitelanders wat 'n Duitse paspoort ontvang het, het vir die eerste keer in vyf jaar weer toegeneem. In 2005 is slegs 117&nbsp;250 buitelanders ingeburger, in vergelyking met slegs 72&nbsp;000 in 1995 en 'n rekordgetal van 186&nbsp;700 in 2000. In 2006 is twee derdes van die aansoekers (83&nbsp;390 mense) ingeburger nadat hulle aan die voorvereiste van ten minste agt jaar verblyf voldoen en oor 'n geldige permanente verblyfpermit beskik het. Buitelandse eggenote en kinders wat reeds in Duitsland woon word na 'n korter wagtyd ingeburger (16&nbsp;570 in 2006). 'n Derde belangrike kategorie is buitelanders wat volgens 'n besluit van Duitse owerhede ingeburger word (6&nbsp;440 in 2006) of as gevolg van skadeloosstelling Duitse burgerskap ontvang (5&nbsp;140 in 2006). Van die buitelanders wat in 2006 ingeburger is, het sowat 33&nbsp;000 of 26,8 persent uit [[Turkye]] gekom, 12&nbsp;600 uit [[Serwië]], [[Montenegro]] of die voormalige Joego-Slawië, 6&nbsp;940 uit Pole en 4&nbsp;690 uit die Russiese Federasie. Die aantal immigrante uit [[Israel]] wat Duitse burgerskap ontvang het, het in 2006 met 50,2 persent die meeste toegeneem. Aangesien die laaste sensus in die Duitse Demokratiese Republiek in 1983 en in die vroeëre Bondsrepubliek Duitsland (Wes-Duitsland) in 1987 plaasgevind het, het presiese statistieke gegewens eers weer met die gesamentlike Europese sensus van die jaar 2010/11 beskikbaar geword. Volgens die sensus, wat op 31 Mei 2013 gepubliseer is, het Duitsland 'n amptelike bevolking van 80&nbsp;327&nbsp;900 op 31 Desember 2011 gehad.<ref>{{de}} [https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/VorlBevoelkerungsfortschreibung5124103119004.pdf?__blob=publicationFile Statistisches Bundesamt: ''Bevölkerung und Erwerbstätigkeit''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131115093023/https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/VorlBevoelkerungsfortschreibung5124103119004.pdf?__blob=publicationFile |date=15 November 2013}}, besoek op 3 Junie 2013.</ref> === Immigrasie en emigrasie === [[Lêer:Map foreign nationals germany 2016.png|duimnael|Herkoms van buitelandse burgers in Duitsland in 2016]] In 2012 het volgens voorlopige amptelike statistieke 1&nbsp;081&nbsp;000 (2013: 1&nbsp;226&nbsp;500) immigrante na Duitsland gekom, 'n styging van 13 persent of 123&nbsp;000 persone teenoor die vorige jaar. 712&nbsp;000 (2013: 798&nbsp;000) inwoners het geëmigreer, 'n styging van 5 persent of 33&nbsp;000 persone.<ref>{{de}} [https://www.destatis.de/DE/PresseService/Presse/Pressemitteilungen/2013/05/PD13_156_12711.html ''destatis – persmededelings: Weiterhin hohe Zuwanderung nach Deutschland im Jahr 2012''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131115193849/https://www.destatis.de/DE/PresseService/Presse/Pressemitteilungen/2013/05/PD13_156_12711.html |date=15 November 2013}}</ref> Van die immigrante was 966&nbsp;000 buitelanders (+15%) en 115&nbsp;000 Duitsers wat uit die buiteland na Duitsland teruggekeer het. Die meeste immigrante was uit lidstate van die Europese Unie afkomstig. Opvallend was die sterk toename in immigrasie uit Suid-Europa, veral EU-lande wat deur die finansiële en skuldkrisis geraak word. So het die getal immigrante uit [[Griekeland]] met 10&nbsp;000, dié uit [[Spanje]] met 9&nbsp;000 of 45 persent en dié uit [[Portugal]] met 4&nbsp;000 gestyg. Van die emigrante, wat in 2012 geregistreer is, was 579&nbsp;000 buitelanders en 133&nbsp;000 Duitsers. Die amptelike statistieke maak geen verskil tussen tydelike en permanente immigrante en emigrante. {| class="wikitable" |+Immigrasie en emigrasie in 2013 !Land van herkoms !Aantal immigrante !Bestemming !Aantal emigrante |- !Pole |197&nbsp;000 |'''Pole''' |125&nbsp;000 |- !Roemenië |135&nbsp;000 |'''Roemenië''' |86&nbsp;000 |- !Italië |61&nbsp;000 |'''Bulgarye''' |39&nbsp;000 |- !Bulgarye |59&nbsp;000 |'''Hongarye''' |35&nbsp;000 |- !Hongarye |59&nbsp;000 |'''Turkye''' |34&nbsp;000 |} <small>''Bron: Statistisches Jahrbuch 2015''</small> Tussen 1996 en 2013 het die meeste imigrante uit Pole gekom. In 2013 het sowat 189&nbsp;000 Poolse burgers hulle in Duitsland gevestig, terwyl die getal inwoners met uitsluitlik Poolse burgerskap gestyg het tot 609&nbsp;855.<ref>{{de}} ''Zahl der Woche''. In: ''Das Parlament'', 11 Augustus 2014, bl. 1</ref> {| class="wikitable" |+Die gewildste bestemmings van Duitse emigrante in 2013 !Bestemming !Aantal emigrante |- !Switserland |21&nbsp;435 |- !Verenigde State |13&nbsp;532 |- !Oostenryk |11&nbsp;222 |- !Verenigde Koninkryk |8&nbsp;155 |- !Pole |6&nbsp;616 |- !Frankryk |6&nbsp;327 |- !Turkye |6&nbsp;162 |- !Spanje |5&nbsp;975 |- !Australië |3&nbsp;319 |- !Nederland |3&nbsp;193 |} <small>''Bron: Statistisches Jahrbuch 2015''</small> Volgens amptelike statistieke het 1&nbsp;071 Duitsers in 2014 na [[Suid-Afrika]] geëmigreer, terwyl 1&nbsp;144 vanuit die Kaap na Duitsland teruggekeer het. Tussen 2005 en 2014 het 10&nbsp;943 Duitsers hulle in Suid-Afrika gevestig, terwyl 10&nbsp;337 na Duitsland teruggekeer het.<ref>{{de}} [http://auswandern-info.com/suedafrika.html auswandern-info.com: Südafrika. Besoek op 27 Desember 2015]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Inburgerings === Volgens die ''Statistisches Bundesamt'' is in 2016 met byna 110&nbsp;400 persone 2,6% meer buitelanders Duitse burgerskap verwerf as in 2015. Hierdie groei – die eerste sedert 2014 – word toegeskryf aan die merkbaar groter getal Britse inwoners wat hulle permanent in die land gevestig het en – ná die Verenigde Koninkryk se besluit om sy lidmaatskap in die Europese Unie te beëindig – wettige verblyfstatus wil kry. Die aantal Turke, aan wie Duitse burgerskap toegeken is, het – net soos in die vorige jare – weer 'n noemenswaardige afname getoon. Die gemiddelde ouderdom van ingeburgerdes was 33 jaar, die gemiddelde verblyftydperk in Duitsland was 17 jaar. Die meeste ingeburgerde persone was afkomstig uit Europese lande (waaronder 29 persent uit EU-lidlande). {| class="wikitable" |+Inburgerings volgens land van herkoms in 2016<ref>{{de}} [https://www.welt.de/politik/deutschland/article165477997/Deutsche-Bevoelkerung-erstmals-seit-1990-juenger-geworden.html ''www.welt.de, 13 Junie 2017: Deutsche Bevölkerung erstmals seit 1990 jünger geworden. Besoek op 13 Junie 2017'']</ref> !Land !Getal ingeburgerde persone !Verandering teenoor 2015 |- !Turkye |16&nbsp;290 | -17,3% |- !Pole |6&nbsp;632 | +11,3% |- !Oekraïne |4&nbsp;048 | -2,9% |- !Kosovo |3&nbsp;966 | +3,8% |- !Roemenië |3&nbsp;828 | +27,6% |- !Italië |3&nbsp;597 | +5,6% |- !Irak |3&nbsp;553 | +3,0% |- !Griekeland |3&nbsp;444 | +12,6% |- !Kroasië |2&nbsp;985 | -10,3% |- !Verenigde Koninkryk |2&nbsp;865 | +360,6% |} === Lewenstandaard === In 2010 het die gemiddelde maandelikse besteebare inkomste van Duitse huishoudings 2&nbsp;981&nbsp;€ (41&nbsp;510 ZAR) beloop.<ref>{{de}} [https://www.destatis.de/DE/Publikationen/StatistischesJahrbuch/GesellschaftundStaat/GesellschaftundStaat.pdf?__blob=publicationFile ''destatis.de: Statistisches Jahrbuch 2012'', bl.170. Besoek op 28 Augustus 2013. Wisselkoers €/ZAR soos op 27 Augustus 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121115000109/https://www.destatis.de/DE/Publikationen/StatistischesJahrbuch/GesellschaftundStaat/GesellschaftundStaat.pdf?__blob=publicationFile |date=15 November 2012}}</ref> Tegelykertyd is in 2009 'n sesde van die bevolking deur armoede bedreig. Van die totale uitgawes van privaat huishoudings is in 2010 34 persent aan behuising en renovasie, 14 persent aan kos en tabak, 14 persent aan vervoer, 11 persent vir kultuur en vryetydaktiwiteite, vyf persent aan klerasie en skoene, en 22 persent aan ander uitgawes bestee. 77 persent van die huishoudings het in 2011 oor 'n motor, 96,2 persent oor 'n televisietoestel, 88,1 persent oor 'n [[kamera]], 82 persent oor 'n [[rekenaar]], 75,9 persent oor internettoegang, 90 persent oor 'n [[selfoon]], 99,1 persent oor 'n koelkas en 95 persent oor 'n [[wasmasjien]] beskik. 42 persent van die huishoudings het televisiekanale per satelliet ontvang, 46,4 persent per kabeltelevisie en 24,6 persent per [[digitale terrestriële televisie]]. In 2013 het 48 persent van alle Duitse huishoudings oor huiseiendom of grondbesit beskik.<ref>{{de}} ''Statistisches Jahrbuch 2016'', bl. 151</ref> == Taal == === Status === [[Lêer:Martin Luther, 1529.jpg|duimnael|[[Martin Luther]], die Duitse reformator en hervormer van die Duitse taal, in 1529]] [[Duits]] is die amps- en mees gebruikte taal in Duitsland en word ook as standaardtaal in die media gebruik. In die noorde van Duitsland, veral in die gebied tussen Hannover en [[Kassel]], het die standaardskryftaal lankal die plaaslike [[Nederduits]]e dialekte as omgangstaal vervang. Dialekte is egter veral in Suid-Duitsland nog steeds die mees gebruiklike omgangstale. [[Martin Luther]] se Bybelvertaling het in die 16de eeu 'n belangrike rol by die uitbreiding van die huidige Nieuhoogduitse standaardtaal gespeel. In 1781 het Johann Christoph Adelung die eerste groot woordeboek van die Duitse taal uitgegee. Die gebroeders Jacob en Wilhelm Grimm het in 1852 met die samestelling van die grootste Duitse woordeboek ooit begin wat eers in 1961 voltooi is en tans bewerk word. Die huidige Duitse spelling is tydens die 19de eeu vasgelê en steun veral op die ''Ortografiese Woordeboek van die Duitse Taal (Orthographisches Wörterbuch der deutschen Sprache)'' van Konrad Duden wat in 1880 verskyn het. Die laaste spellinghervorming in die Duitse taalgebied, wat ook [[Oostenryk]], Alemanniese [[Switserland]] en [[Liechtenstein]] insluit, is in 1996 deurgevoer. === Duits in die buiteland === [[Lêer:Windhoek-Goethe Institut.jpg|duimnael|links|Die ''Goethe-Zentrum'' in [[Windhoek]]]] Duits was vroeër 'n verkeerstaal in Middel-Europa, Oos-Europa en [[Skandinawië]] en het ook 'n tyd lank 'n belangrike rol as internasionale wetenskapstaal gespeel. Dit is nog steeds die mees gesproke moedertaal in die Europese Unie en die tweede belangrikste vreemde taal in die Europese onderwysstelsels na Engels. Duits is ook wêreldwyd die derde belangrikste vreemde taal in die onderwys en die tweede belangrikste taal van die internet, waar sowat agt persent van alle bladsye in Duits verskyn (teenoor sowat vyftig persent in Engels). Naas diplomatieke betrekkinge met die buiteland val ook Duitse kultuur- en onderwysbeleid onder die Departement van Buitelandse Sake. Die bevordering van Duits op internasionale vlak staan sentraal in dié beleid. Tans is 15,4 miljoen mense besig om Duits aan te leer. Duitsonderwys in die buiteland word onder meer aangebied deur die [[Goethe Instituut]], 140 Duitse skole asook byna 2&nbsp;000 ander skole wêreldwyd met intensiewe onderwys in Duits. Hierdie skole beskik oor hul eie kommunikasienetwerk, ''Schulen: Partner der Zukunft'', kort ''PASCH'' genoem.<ref>{{de}} [https://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/de/jugend/willkommen/deutsch-lernen-im-partnerschulnetzwerk ''Tatsachen über Deutschland: Deutsch lernen im Partnerschaftsnetzwerk. Besoek op 29 Mei 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200512075012/https://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/de/jugend/willkommen/deutsch-lernen-im-partnerschulnetzwerk |date=12 Mei 2020}}</ref> Die belangrikste buitelandse tale in die Duitse onderwysstelsel is Engels, [[Frans]], [[Russies]], [[Spaans]] en Latyn. In Noordryn-Wesfale word ook [[Nederlands]] as tweede taal aangebied. === Minderheids- en immigrantetale === [[Lêer:Budyšin – měšćanska tafla (2021).jpg|duimnael|Tweetalige padteken in [[Bautzen]]. Bo is Duits en onder is [[Opper-Sorbies]]]] Duitsland erken ook die tale van etniese minderhede soos [[Deens]], [[Fries]] en [[Sorbies]] as amptelike tale, alhoewel geen van hierdie minderheidstale meer as 100&nbsp;000 sprekers het nie. Ander plaaslike minderheidstale soos [[Moeselromaans]] (uitgestorwe in die 11de eeu), [[Polabies]] (uitgestorwe in die 18de eeu) en [[Jiddisj]] word nie meer gepraat nie. Groot immigrantegroepe soos [[Russe]] (die aantal Russiessprekendes, onder wie [[Ruslandduitsers]], word op sowat vier miljoen beraam wat van Russies die tweede grootste taal na Duits maak) en Turke gebruik dikwels hulle eie tale: in groot stede soos Berlyn beskik hierdie immigrante oor hul eie infrastruktuur wat ook dagblaaie insluit. Die plaaslike advertensiebedryf gebruik dikwels die [[Turks]]e taal en sekere amptelike kennisgewings verskyn ook in Turks. == Kuns en kultuur == {{Hoofartikel|Kultuur van Duitsland}} === Literatuur === [[Lêer:Grimm.jpg|duimnael|links|Dubbelportret van die broers Wilhelm Grimm (links) en Jacob Grimm deur Elisabeth Maria Anna Jerichau-Baumann, 1855]] [[Lêer:Goethe Schiller Weimar.jpg|duimnael|Standbeeld van [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] en [[Friedrich Schiller|Schiller]] by die Deutsches Nationaltheater und Staatskapelle Weimar]] Duitsland het 'n baie groot bydrae tot die wêreld se kulturele erfenis gelewer en die land word dikwels ook die "land van digters en denkers" genoem. Reeds in die Oud- en Middelhoogduitse tydperk ontstaan 'n literatuur van eersterangse gehalte en Middeleeuse digters soos Walther von der Vogelweide en Wolfram von Eschenbach behoort tot die belangrikstes in Europa. Die Nibelungenlied, wat deur 'n onbekende outeur geskryf is, en die sprokies van die [[Broers Grimm]] is literêre werke van wêreldfaam. Die Bybelvertaling van Martin Luther staan aan die beginpunt van die moderne Nieuhoogduitse standaardtaal wat in die 16de eeu die verskillende Neder- en Hoogduitse dialekte as skryftaal begin vervang het. Bekende Duitse skrywers tot by die 19de en vroeë 20ste eeu sluit [[Gotthold Ephraim Lessing]], [[Johann Wolfgang von Goethe]], [[Friedrich Schiller]], [[Heinrich von Kleist]], [[E.T.A. Hoffmann]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Heinrich Heine]], [[Annette von Droste-Hülshoff]], [[Theodor Fontane]] en [[Rainer Maria Rilke]] in. 20ste eeuse wenners van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] is [[Thomas Mann]], [[Hermann Hesse]], [[Heinrich Böll]] en [[Günter Grass]]. [[Bertolt Brecht]] oorheers tydens die vyftigerjare die Duitse toneelkuns. === Filosofie === Die filosofie is deur Duitse wysgere soos [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Immanuel Kant]], [[Johann Gottfried von Herder]], [[Moses Mendelssohn]], [[Novalis]] (bydraes tot die filosofie van die romantiese literêre beweging), [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Karl Marx]], [[Friedrich Engels]], [[Ludwig Feuerbach]], [[Arthur Schopenhauer]], [[Albert Schweitzer]], [[Friedrich Nietzsche]], [[Edmund Husserl]], [[Eduard von Hartmann]], [[Karl Jaspers]], [[Rosa Luxemburg]], [[Martin Heidegger]], [[Hannah Arendt]], [[Hans-Georg Gadamer]] en [[Jürgen Habermas]] verryk, terwyl [[Ferdinand Tönnies]], [[Georg Simmel]], [[Max Weber]], [[Max Horkheimer]], [[Theodor W. Adorno]] en [[Niklas Luhmann]] groot bydraes op die gebied van die sosiologie gelewer het. === Musiek === [[Lêer:Semperoper Dresden.jpg|duimnael|Die Semperoper in Dresden]] Ten opsigte van die musiek het Duitse en Duitstalige komponiste en dirigente soos [[Johann Sebastian Bach]], [[Wolfgang Amadeus Mozart]], [[Georg Friedrich Händel]], [[Georg Philipp Telemann]], [[Heinrich Schütz]], [[Ludwig van Beethoven]], [[Felix Mendelssohn|Felix Mendelssohn Bartholdy]], [[Engelbert Humperdinck (komponis)|Engelbert Humperdinck]], [[Otto Nicolai]], [[Gustav Albert Lortzing]], [[Johannes Brahms]], [[Robert Schumann]], [[Richard Wagner]], [[Johann Pachelbel]], [[Jacques Offenbach]], [[Wilhelm Furtwängler]], [[Hanns Eisler]], [[Max Reger]], [[Johann Strauss]], [[Paul Hindemith]], [[Carl Orff]], [[Karlheinz Stockhausen]], [[Hans-Werner Henze]] en [[Helmut Lachenmann]] wêreldwye bekendheid verwerf. === Perswese === [[Lêer:Deutsche Welle.jpg|duimnael|links|Hoofkantoor van die internasionale televisie- en radiokanaal ''Deutsche Welle'' in Bonn]] Met sy groot verskeidenheid dag- en weekblaaie, wat as gedrukte media, aanlyn-uitgawes in die internet en as digitale uigawes vir e-boeklesers, tabletrekenaars en ander toestelle versprei word, is Duitsland die grootste mark vir dagblaaie in Europa en die vyfde grootste wêreldwyd. In 2016 is op elke verskyningsdag 16,08 miljoen dag- en byna 5 miljoen week- en Sondagblaaie verkoop. Die belangrikste nasionale koerante is die poniedagblad ''Bild'', die ''[[Süddeutsche Zeitung]]'', die ''Frankfurter Allgemeine Zeitung'', die ''Frankfurter Rundschau'', ''Die Welt'', Handelsblatt en die weekblad ''Die Zeit''. Die belangrikste nuustydskrifte, wat weekliks uitgegee word, is ''Der Spiegel'', ''Focus'' en ''Stern''. Sowat 44,6 miljoen Duitsers lees volgens navorsing deur die media-analise-instituut ''Verbrauchs- und Medienanalyse (VuMA)'' meerdere kere per week in 'n dagblad. Nogtans bly die verkoopte sirkulasie daal. In 2016 is 15,3 miljoen eksemplare verkoop.<ref>{{de}} [https://de.statista.com/themen/176/zeitung/ ''statista – Das Statistik-Portal: Statistiken zum Thema Zeitung. Besoek op 21 Junie 2017'']</ref> Saam met die drukoplae toon ook die totale inkomste van dagblaaie – sowat €7,65 miljard in 2015 – 'n afwaartse neiging. Veral die inkomste uit advertensies het merkbaar afgeneem. Om dié ontwikkeling teen te werk, word onder meer in digitale uitgawes belê en digitale aanlyn-inhoud agter betaalmure geplaas om inkomste uit digitale verspreidingskanale te genereer. == Argitektuur == [[Lêer:Trier Porta Nigra BW 1.JPG|duimnael|Die [[Porta Nigra]] in Trier]] [[Lêer:Mittelrhein Burg Katz.jpg|duimnael|Die kasteel Katz langs die Middelryn]] Duitsland pronk met 'n ryk en veelvuldige argitektuurgeskiedenis wat nou verweef is met dié van sy Europese buurlande. Aan die beginpunt van die argitektoniese ontwikkeling het die boukuns van die Romeinse antieke oudheid gestaan waarvan baie bouwerke soos die stadspoort [[Porta Nigra]] in Trier bewaar gebly het. Omtrent 1030 is die voor-Romaanse boustyle verder ontwikkel tot die Romaanse styl. Tweehonderd jaar later is die [[Gotiese argitektuur|Gotiese boustyl]] vanuit Frankryk oorgeneem waarvan die katedraal van Keulen en die Liewe-Vroukerk in Trier pragtige voorbeelde is. Omtrent 1520 begin die Italiaanse Renaissance sy invloed op die Duitse argitektuur uitoefen, alhoewel daar min bouwerke in 'n suiwer Renaissance-styl ontwerp is. Die raadsaal van Augsburg (Beiere) is een van die bekendste voorbeelde. Ook die barok-boustyl is taamlik laat (omtrent 1650) in Duitsland ingevoer. Een van die leidende barok-argitekte was Balthasar Neumann wat onder meer die Wies-kerk en die slot van Ludwigsburg (tans Baden-Württemberg) ontwerp het. Die Klassisistiese styltydperk begin in Duitsland omtrent 1770 en lewer onder meer bekende bouwerke in die huidige hoofstad Berlyn soos die Altes Museum (Ou Museum), die [[Charlottenburg-kasteel]] en die [[Brandenburgse Poort]] op. Ook tydens die Historisme, 'n styltydperk wat tussen 1840 en 1900 toonaangewend was, het bekende bouwerke soos die [[Neuschwanstein-kasteel|kasteel Neuschwanstein]] in Beiere en die [[Berlynse Domkerk]] ontstaan. In die vroeë 20ste eeu het Duitse argitekte 'n leidende rol by die ontwikkeling van die klassieke moderne boustyl gespeel. [[Walter Gropius]], [[Ludwig Mies van der Rohe]] en die [[Bauhaus]] in [[Dessau-Roßlau]] (Sakse) oefen nog steeds 'n belangrike invloed op die moderne internasionale argitektuur uit. Met die monumentale argitektuur van die Nasionaal-Sosialisme, waarvan die argitek [[Albert Speer]] die belangrikste verteenwoordiger was, het die ontwikkeling van die boukuns tot stilstand gekom. Die grootheidswaan van Adolf Hitler en Albert Speer het onder meer die ombou van Berlyn tot 'n wêreldhoofstad met die naam ''Germania'' behels. Die jare van heropbou ná die Tweede Wêreldoorlog is deur pragmatisme oorheers, en Duitse argitekte het net geleidelik begin om weer uitdrukking te gee aan kenmerkende nuwe style. Die stadion, wat vir die [[Olimpiese Somerspele 1972]] in München opgerig is, was een van die indrukwekkendste projekte van die moderne Duitse argitektuur. In die laaste dekades het ook Duitse argitekte begin om projekte dwarsoor die wêreld aan te pak. Konstruksies en ontwerpe het opnuut wêreldgehalte bereik, alhoewel die argitektoniese ontwikkelings nie meer deur Duitse argitekte oorheers word nie. Nogtans is daar Duitse boorling-argitekte soos [[Helmut Jahn]] (tans [[Chicago]]) wat 'n leidende rol in die internasionale boukuns speel en ook projekte in Suid-Afrikaanse stede soos [[Johannesburg]] en [[Durban]] ontwerp het. == Sport == [[Lêer:Germany lifts the 2014 FIFA World Cup.jpg|duimnael|links|Die [[Duitse nasionale sokkerspan]] ná hul oorwinning oor [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014-wêreldbekereindwedstryd]] in [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] ([[Estádio do Maracanã|Maracanã-stadion]])]] [[Lêer:Olympiastadion Muenchen.jpg|duimnael|Die Olimpiese Stadion in München, opgerig vir die [[Olimpiese Somerspele 1972]], later ook tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974]] ingespan]] [[Lêer:Germany vs Belgium rugby match.jpg|duimnael|links|[[Rugby]]wedstryd tussen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] op 29 April 2006 in [[Hannover]]]] [[Lêer:Deutsche Cricket-Nationalmannschaft in Österreich 2012.JPG|duimnael|Die [[Duitse nasionale krieketspan]] in Seebarn, Oostenryk, op 5 Mei 2012]] [[Sokker]] is die gewildste sportsoort in Duitsland. Sowat 170&nbsp;000 sokkerspanne met meer as ses miljoen aktiewe lede is georganiseer in die [[Duitse sokkerbond]] (''Deutscher Fußball-Bund'', ''DFB''), wat ook twee keer as gasheer van die [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]] opgetree het (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]). Die [[UEFA Europa-beker]] is ook twee keer in Duitsland beslis (in 1988 en 2024). Die [[Duitse nasionale sokkerspan]] het tot dusver vier [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie gewen (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]] in [[Switserland]], 1974 in Wes-Duitsland, [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]] in [[Italië]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]] in [[Brasilië]]), asook drie keer die UEFA Europa-beker (in 1972, 1980 en 1996). Die Duitse topliga, die [[Bundesliga]], het in die 2005/2006-seisoen die eerste sokkerliga ter wêreld geword wat 'n gemiddelde bywoningsyfer van meer as 40&nbsp;000 mense per wedstryd kon trek. Benede die Bundesliga is die [[2. Bundesliga]], gevolg deur die [[3. Liga]], twee [[Regionalliga]]s en plaaslike [[Oberliga]]s. Die DFB is die grootste en suksesvolste sportorganisasie ter wêreld en die 2006-Wêreldbekertoernooi in Duitsland is deur die destydse president van die FIFA, [[Sepp Blatter]], as die beste ooit beskryf. Die toernooi is geesdriftig deur die plaaslike bevolking gesteun en die [[vlag van Duitsland]] is wyd vertoon. In voorbereiding op dié toernooi het Duitsland die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2005]] aangebied. Die nasionale sokkerspan het ook die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017]] in Rusland gewen, dit was egter die laaste toernooi van sy soort. In vrouesokker behoort Duitsland ook tot die beste spanne wêreldwyd en hulle het reeds twee [[vrouesokkerwêreldbeker]]toernooie beklink (in [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]] en [[Vrouesokkerwêreldbeker 2007|2007]]) en die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011|2011-toernooi]] aangebied. Ander gewilde sportsoorte is [[handbal]] en [[korfbal]], alhoewel hulle nie dieselfde aandag in die media geniet as sokker en byvoorbeeld [[Formule Een]]-motorwedrenne, [[yshokkie]], [[tennis]] en [[fietsry|fietswedrenne]] nie. Van die bekendste Duitse tennisspelers sluit in [[Boris Becker]], [[Julia Görges]] en [[Steffi Graf]]. [[Rugby]] word sedert 1850 in Duitsland gespeel en die [[Duitse Rugbybond]] (DRV) is in 1900 gestig. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in [[Parys]] het die [[Duitse nasionale rugbyspan]] die silwermedalje gewen. Duitsland het tot dusver nog nie vir 'n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer nie en hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander ontluikende rugbyspanne mee.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.rugby-verband.de/verband/geschichte/ |website=Rugby-Verband.de |title=Geschichte |publisher=[[Duitse Rugbybond]] |accessdate=17 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613165942/https://www.rugby-verband.de/verband/geschichte/ |archive-date=13 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarteenoor het die [[Duitse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]] vir twee [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer (in [[Vrouerugbywêreldbeker 1998|1998]] en [[Vrouerugbywêreldbeker 2002|2002]]). [[Krieket]] word sedert 1858 in Duitsland gespeel, nadat emigrante uit [[Engeland]] en die Verenigde State die eerste krieketklubs in Berlyn gestig het. Die [[Duitse Krieketbond]] (DCB) is in 1988 gestig en hulle bestuur die [[Duitse nasionale krieketspan]]. Duitse krieket toon tans 'n sterk groei en opswaai, veral te danke aan asielsoekers uit krieketspelende lande soos [[Afghanistan]] en [[Pakistan]], wat hul sport en ywer saambring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-36461853 |title=Cricket-loving Asian migrants take game to Germany |publisher=[[BBC]] |author=Jenny Hill |date=7 Junie 2016 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/tim-wigmore-on-afghan-refugees-and-their-involvement-in-cricket-in-germany-1020047 |title=How Afghanistan is bringing cricket to Germany |publisher=ESPNcricinfo |author=Tim Wigmore |date=27 Mei 2016 |accessdate=6 Mei 2025}}</ref> Duitse stede het twee keer as gasheerland van die [[Olimpiese Somerspele]] opgetree: Berlyn in [[Olimpiese Somerspele 1936|1936]] en München in [[Olimpiese Somerspele 1972|1972]]. [[Garmisch-Partenkirchen]] het die [[Olimpiese Winterspele 1936]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Clay Large |title=Nazi Games: The Olympics of 1936. |publisher=W. W. Norton & Company |year=2007 |isbn=978-0-393-05884-0 |pages=136}}</ref> Duitsland beskik ook oor talle bekende wintersportsterre wat gereeld medaljes by die [[Olimpiese Winterspele]], asook Europese en Wêreldkampioenskappe wen. Duitsland is een van die leidende lande in motorwedrenne en behels bekende vervaardigers soos [[BMW]] en [[Mercedes-Benz]]. Die renjaer [[Michael Schumacher]] het verskeie rekords opgestel en die Formule Een-wêreldkampioenskap sewe keer gewen, meer as enige ander renjaer. [[Sebastian Vettel]] behoort ook tot die beste vyf renjaers ooit en [[Nico Rosberg]] behoort ook tot die Formule Een-wenners. Die [[Duitse Grand Prix]] word óf op die [[Hockenheimring]] óf op die [[Nürburgring]] beslis. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Germany|title=Germany|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=6 Mei 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany/|title=Germany|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=6 Mei 2025}} == Eksterne skakels == ; Wiki-webtuistes ---- {{CommonsKategorie|Germany|Duitsland}} {{Wikt|Duitsland}} * {{en}} {{Wikivoyage|Germany|Duitsland}} ; Algemene inligting ---- * {{en}} [http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/en/ ''Germany at a glance – Feite oor Duitsland''] * {{en}} [http://www.deutschland.de/ ''Deutschland.de – Your link to Germany''] ; Geskiedenis ---- * {{de}} [http://www.dhm.de/lemo/ Die virtuele aanlyn-museum van die ''Deutsches Historisches Museum'' en die ''Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland''] ; Kultuur ---- * {{en}} [https://www.goethe.de/en/index.html ''Goethe-Institut''] ; Statistieke ---- * {{de}} [http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/ ''Statistisches Bundesamt Deutschland: Amptelike statistieke''] ; Klimaat ---- * {{de}} [https://www.dwd.de/DE/leistungen/klimadatendeutschland/klimadatendeutschland.html?nn=499004 ''DWD – Klimadaten Deutschland''] ; Grondwet en staatsorganisasie ---- * {{de}} [https://www.bundestag.de/gg ''Grundgesetz der Bundesrepublik Deutschland / Grondwet van die Bondsrepubliek van Duitsland''] * {{en}} [https://www.btg-bestellservice.de/se/index.php?sid=164ed98ccb88ac6b0af099234b42baf0&navi=1&subnavi=50&anr=80201000 '' Grondwet | Basic Law – Aflaaibare Engelse weergawe''] ; Nuusmedia ---- * {{de}} [http://www.dw-world.de/ ''Deutsche Welle – Internasionale nuus uit Duitsland, radio en TV-diens''] ; Duitse ambassades ---- * {{en}} [http://www.pretoria.diplo.de/ ''Duitse Ambassade in Suid-Afrika''] * {{en}} [https://windhuk.diplo.de/na-en ''Duitse Ambassade in Namibië''] ; Inligting vir buitelandse gekwalifiseerdes en voornemende studente ---- * {{en}} [https://www.make-it-in-germany.com/en/ ''Make it in Germany – Working, studying, living in Germany''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Duitsland}} | Noord = {{vlagland|Denemarke}} | Noordoos = [[Oossee]] • {{vlagland|Swede}} | Oos = {{vlagland|Pole}} • {{vlagland|Tsjeggië}} | Suidoos = {{vlagland|Oostenryk}} | Suid = {{vlagland|Switserland}} • {{vlagland|Oostenryk}} | Suidwes = {{vlagland|Frankryk}} | Wes = {{vlagland|Nederland}} • {{vlagland|België}} • {{vlagland|Luxemburg}} | Noordwes = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} • [[Noordsee]] }} {{Lande van Europa}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{G7}} {{G20}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Duitsland| ]] 6w827zgtnjiqtlwd3fyykl63uo6oa7y 0 287 2912714 2909933 2026-06-20T14:28:35Z Jcb 223 2912714 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Suid-Afrika |volle_naam = <small>Republiek van Suid-Afrika ([[Afrikaans]])<br /> Republic of South Africa ([[Engels]])<br /> Rephaboliki ya Afrika-Borwa ([[Noord-Sotho (taal)|Noord-Sotho]])<br /> IRiphabliki yeSewula Afrika ([[Suid-Ndebele]])<br /> Rephaboliki ya Afrika Borwa ([[Suid-Sotho]])<br /> IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika ([[Swazi]])<br /> Riphabliki ra Afrika Dzonga ([[Tsonga]])<br /> Rephaboliki ya Aforika Borwa ([[Tswana]])<br /> Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe ([[Venda (taal)|Venda]])<br /> IRiphabliki yaseMzantsi Afrika ([[Xhosa]])<br /> IRiphabliki yaseNingizimu Afrika ([[Zoeloe]])<br /> ''(al elf name is amptelik)''</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.constitutionalcourt.org.za/site/theconstitution/thetext.htm |title=The Constitution |publisher=[[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika]] |accessdate=31 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731185940/http://www.constitutionalcourt.org.za/site/theconstitution/thetext.htm |archive-date=31 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |algemene_naam = Suid-Afrika |beeld_vlag = Flag of South Africa.svg |beeld_wapen = Wapen van Suid-Afrika.png |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Location South Africa AU Africa.svg |leuse = ''!ke e: ǀxarra ǁke''<br /><small>''([[ǀXam]] vir: "Verskillende mense verenig")''</small> |volkslied = ''[[Nasionale lied van Suid-Afrika]]''<br /><center>[[Lêer:South African national anthem.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Afrikaans]], [[Engels]], [[Noord-Sotho (taal)|Noord-Sotho]], [[Suid-Ndebele]], [[Suid-Sotho]], [[Swazi]], [[Tsonga]], [[Tswana]], [[Venda (taal)|Venda]], [[Xhosa]], [[Zoeloe]] en [[Gebaretaal]]<ref name="news24">{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/sign-language-officially-becomes-sas-12th-official-language-20230719 |title=Sign language officially becomes SA's 12th official language |publisher=[[Nuus24]] |author=Alex Patrick, Cebelihle Bhengu |date=19 Julie 2023 |accessdate=2 Julie 2024}}</ref> |hoofstad = [[Kaapstad]] (wetgewend)<ref name="South Africa at a glance">{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.za/about-sa/south-africa-glance |title=South Africa at a glance |publisher=[[Regering van Suid-Afrika]] |accessdate=26 Mei 2020}}</ref><br />[[Pretoria]] (administratief)<ref name="South Africa at a glance" /><br />[[Bloemfontein]] (geregtelik)<ref name="South Africa at a glance" /> |latd = 33 |latm = 55 |latNS = S |longd = 18 |longm = 25 |longEW = O |grootste_stad = [[Johannesburg]] <small>(2006)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |title=Principal Agglomerations of the World |publisher=Citypopulation.de |accessdate=2 Julie 2024}}</ref> {{Koördinate|26|12|S|28|2|O}} |regeringsvorm = Unitêre grondwetlike<br />parlementêre [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President van Suid-Afrika|President]]<br />• [[Adjunkpresident van Suid-Afrika|Adjunkpresident]]<br />• [[Nasionale Raad van Provinsies|Voorsitter van die NRP]]<br />• [[Speaker van die Nasionale Vergadering|Speaker van die NV]]<br />• [[Hoofregter van Suid-Afrika|Hoofregter]] |leiername = [[Cyril Ramaphosa]]<br />[[Paul Mashatile]]<br />[[Refilwe Mtsweni-Tsipane]]<br />[[Thoko Didiza]]<br />[[Mandisa Maya]] |oppervlak_rang = 24^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 1&nbsp;220&nbsp;813<ref name="South Africa at a glance" /> |oppervlakmi² = 471&nbsp;359 |persent_water = 0,380 |bevolking_skatting = 59&nbsp;620&nbsp;000<ref name="South Africa at a glance" /> |bevolking_skatting_jaar = 2023 |bevolking_rang = 25^ste |bevolking_sensus = 62&nbsp;027&nbsp;503<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.za/sites/default/files/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf |title=Census 2022 |publisher=[[Regering van Suid-Afrika]] |date=10 Oktober 2023 |accessdate=2 Julie 2024}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2022 |bevolkingsdigtheid = 48,8 |bevolkingsdigtheidmi² = 126,5 |bevolkingsdigtheidrang = 169^ste |BBP_PPP = $1&nbsp;026&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=199,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=South Africa |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2024 |accessdate=2 Julie 2024}}</ref> |BBP_PPP_rang = 32^ste |BBP_PPP_jaar = 2024 |BBP_PPP_per_kapita = $16&nbsp;424<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 95^ste |BBP = $373,233&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 38^ste |BBP_jaar = 2024 |BBP_per_kapita = $5&nbsp;975<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 98^ste |onafhanklikheidstipe = • [[Unie van Suid-Afrika]]<br />• [[Statuut van Westminster 1931|Statuut van Westminster]]<br />• Republiek<br />• [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|Demokratisering]]<br />• [[Grondwet van Suid-Afrika|Huidige grondwet]] |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van die [[Verenigde Koninkryk]]<br />[[31 Mei]] [[1910]]<br />[[11 Desember]] [[1931]]<br />[[31 Mei]] [[1961]]<br />[[27 April]] [[1994]]<br />[[4 Februarie]] [[1997]] |MOI = {{wins}} 0,717<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=2 Julie 2024}}</ref> |MOI_rang = 110^de |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 63<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=ZA |title=Gini Index – South Africa |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=2 Julie 2024}}</ref> |Gini_rang = 2^de |Gini_jaar = 2014 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|baie hoog}} |geldeenheid = [[Suid-Afrikaanse rand|Rand]] |geldeenheid_kode = ZAR |land_kode = ZA |tydsone = [[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utc_afwyking = [[UTC+02:00|+2]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.za]] |skakelkode = 27 |voetskrif = '''&sup1;''''n klein aantal Suid-Afrikaners gebruik die naam '''[[Azanië]]''' eerder as 'Suid-Afrika', wat hulle verwerp weens die koloniale oorsprong daarvan. Hulle is meestal lede van partye wat vanuit 'n [[Afrosentrisme|Afrosentriese]] tradisie kom, soos die ''[[Pan Africanist Congress]] of Azania'', en groepe wat uit skeurings daarvan ontstaan het, soos die ''[[Pan Africanist Congress of Azania]] (AZAPO)''. }} '''Suid-Afrika''', amptelik die '''Republiek van Suid-Afrika''', is 'n [[republiek]] aan die suidpunt van [[Afrika]]. Dit grens in die noorde aan [[Namibië]] (1&nbsp;005&nbsp;km [[Grens tussen Suid-Afrika en Namibië|grens]]), [[Botswana]] (1&nbsp;969&nbsp;km [[Grens tussen Suid-Afrika en Botswana|grens]]) en [[Zimbabwe]] (230&nbsp;km [[Grens tussen Suid-Afrika en Zimbabwe|grens]]), en in die noordooste aan [[Mosambiek]] (496&nbsp;km [[Grens tussen Suid-Afrika en Mosambiek|grens]]) en [[Eswatini]] (438&nbsp;km [[Grens tussen Suid-Afrika en Eswatini|grens]]). [[Lesotho]] (1&nbsp;106&nbsp;km [[Grens tussen Suid-Afrika en Lesotho|grens]]) vorm 'n [[enklawe]] binne die grense van Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |title=South Africa |publisher=The World Factbook |author=[[Central Intelligence Agency]] |date=2 Maart 2023 |accessdate=29 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042951/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |df=dmy-all |archive-date=10 Januarie 2021 }}</ref> [[Lêer:Composite satellite image of South Africa in November 2002.jpg|duimnael|links|Saamgestelde [[Nasa]]-satellietbeeld van Suid-Afrika, geneem in November 2002]] Suid-Afrika is een van die mees etnies diverse lande in Afrika. Die land het meer [[Europa|Europese]] immigrante ontvang as enige ander land in Afrika en het die hoogste bevolking van Europese, Indiese en gemengde afkoms. Rasse- en etniese stryd was nog altyd 'n groot deel van die geskiedenis en politiek van die land. 'n Ander belangrike faktor in die ontwikkeling van die land is die ryk mineraalbronne waaroor die land beskik. [[Ekonomie van Suid-Afrika|Die land se ekonomie]] is die grootste en mees ontwikkelde op die kontinent met moderne [[infrastruktuur]] oor die hele land. Suid-Afrika is 'n lidland van die [[Afrika-unie]], [[Gemeenskaplike Monetêre Gebied]], [[Suider-Afrikaanse Doeane-unie]], [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]], [[Britse Statebond]] en die [[Verenigde Nasies]]. Daarbenewens is Suid-Afrika die enigste Afrikaland van die [[Groep van 20]] en het in 2010 by BRIC aangesluit, wat vervolgens [[BRICS]] geword het. Rassekonflik tussen die wit minderheid en die swart meerderheid het die Suid-Afrikaanse geskiedenis en politiek lank oorheers. Die tema het 'n hoogtepunt bereik met die [[apartheid]]sbewind tussen 1948 en die negentien-negentigs. Nadat die [[Nasionale Party]] na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|verkiesing van 1948]] aan bewind gekom het, is verskeie stelsels ingestel gegrond op eie rasse-ontwikkeling. Wette wat suiwer op eie rasse-ontwikkeling gegrond is, is vanaf 1990 afgeskaf na 'n lang en soms gewelddadige stryd teen apartheid waarin [[swart mense]] die leiding geneem het. [[Blanke Suid-Afrikaners|Wit]], [[Bruin mense|Bruin]] en [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Indiër-Suid-Afrikaners]] het egter ook deelgeneem en buitelandse druk was 'n belangrike faktor in die uiteindelike aftakeling van apartheid. Die dramatiese verandering in die politieke stelsel is egter op die ou einde op wonderbaarlike wyse relatief vreedsaam bewerkstellig. Suid-Afrika is een van die min lande in Afrika (en die res van die ontwikkelende lande) wat nie 'n staatsgreep ondergaan het nie. Die [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig|veelpartysamesprekings]], waarvolgens die ''nuwe Suid-Afrika'' in plek gestel is, het gelei tot die ontwikkeling van die [[Grondwet van Suid-Afrika]] met stewige beskerming van [[menseregte]]. Vandag word daar gereeld na Suid-Afrika as die ''Reënboognasie'' verwys – 'n term wat aanvanklik deur Aartsbiskop [[Desmond Tutu]] bedink is en later op uitgebrei is deur die toenmalige president [[Nelson Mandela]] – as 'n metafoor vir die land se nuutgevonde multikulturele diversiteit na die beëindiging van die skeiding wat deur die apartheidsideologie meegebring is. Suid-Afrika is die eerste, en sover enigste, land wat [[kernwapen]]s ontwikkel het en daarna vrywillig sy hele kernwapenprogram ontbind het. == Naam == Suid-Afrika het [[Tale in Suid-Afrika|twaalf amptelike tale]], met slegs [[Zimbabwe]], [[Bolivië]] en [[Meksiko]] wat meer het. As gevolg hiervan is daar elf amptelike name vir dié land. Sewe nieamptelike tale word ook erken: [[Fanagalo]], Lobedu, [[Noord-Ndebele]], Phuthi, Khoe, [[Nama]] en San. Die naam "Suid-Afrika" is afgelei van dié land se geografiese ligging aan die suidelike punt van Afrika. By sy vorming is dié land in [[Engels]] ''[[Unie van Suid-Afrika|Union of South Africa]]'' genoem, wat sy oorsprong uit die eenwording van vier voorheen afsonderlike [[Britse Ryk|Britse kolonies]] weerspieël. Sedert die Republiekwording in 1961 is die respektiewelik die Afrikaanse en Engelse langname ''Republiek van Suid-Afrika'' en ''Republic of South Africa'' gebruik, met RSA as amptelike afkorting. Sedert 1994 het die RSA in elkeen van sy elf amptelike tale 'n amptelike naam. ''Mzansi'', afgelei van die [[Xhosa]]-naamwoord ''umzantsi'', letterlik "suide", is 'n algemene naam vir Suid-Afrika,<ref>{{en}} {{cite book|editor-first1=Sarah|editor-first2=Achille|last=Livermon|first=Xavier|title=Johannesburg: The Elusive Metropolis|chapter=Sounds in the City|year=2008|publisher=Duke University Press|location=Durham|isbn=978-0-8223-8121-1|page=283|url=https://books.google.de/books?id=hNONyzwm420C&redir_esc=y|quote=''Mzansi'' is another black urban vernacular term popular with the youth and standing for South Africa.|editor-last=Nuttall|editor2-last=Mbembé}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |title=Mzansi DiToloki |url=http://www.deafsa.co.za/mzansi_ditoloki/ |publisher=Deaf Federation of South Africa |accessdate=15 Januarie 2014 |quote=uMzantsi in Xhosa means 'south', Mzansi means this country, South Africa |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009113606/http://www.deafsa.co.za/mzansi_ditoloki/ |archive-date=9 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> terwyl sommige Pan-Afrikanistiese politieke partye die naam "[[Azanië]]" gebruik.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.voanews.com/a/south-african-party-says-call-it-azania/1855679.html |title=South African Party Says Call Their Country ‘Azania’ |last=Taylor |first=Darren |newspaper=VOA |accessdate=21 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321203007/https://www.voanews.com/a/south-african-party-says-call-it-azania/1855679.html |archive-date=21 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Suid-Afrika}} === Prehistoriese geskiedenis === [[Lêer:San Painting, Ukalamba Drakensberge 1.JPG|duimnael|links|Rotstekeninge van die San in die [[Drakensberge]]]] [[Lêer:Maropeng visitor centre, Cradle of Humankind, South Africa.jpg|duimnael|Vooraansig van die Maropeng-sentrum by die [[Wieg van die Mensdom]]]] [[Lêer:MapungubweHill.jpg|duimnael|Die Mapungubweberg, waar die hoofstad van die voormalige Koninkryk van Mapungubwe geleë was]] Suid-Afrika het een van die oudste [[argeologie]]se terreine in Afrika. Uitgebreide [[fossiel]]oorblyfsels by die [[Sterkfontein]]-, [[Kromdraai-fossielterrein|Kromdraai]]- en Makapansgatgrotte dui aan dat verskeie lede van ''[[Australopithecus]]'' in Suid-Afrika gewoon het vanaf ongeveer drie miljoen jaar gelede. Hulle is gevolg deur verskeie ''[[Homo]]''-spesies insluitend ''[[Homo habilis]]'', ''[[Homo erectus]]'' en die moderne mens, ''[[Homo sapiens]]''. Bantoe ystergebruikende landbouers en veewagters het teen die 4de- of 5de eeu suid oor die [[Limpopo (rivier)|Limpoporivier]] in hedendaagse Suid-Afrika in beweeg (die Bantoe-uitbreiding). Hulle het stadig verder suid getrek, waar die vroegste ystergieterye in die hedendaagse [[KwaZulu-Natal]]provinsie uit ongeveer 1050 gedateer word. Die mees suidelike groep was die [[Xhosas]] wat tot by die [[Groot-Visrivier]] getrek het, wat vandag in die [[Oos-Kaap]]provinsie lê. Die [[ystertydperk]]groepe het vroeëre jagter-versamelaargroepe verplaas soos hulle suid getrek het. === Vroeë Europese kontak === {{Hoofartikel|Europese verkenning van Suid-Afrika}} [[Lêer:ZA-WC-mosselbay-diazm-2.jpg|duimnael|Replika van Dias se karveel in Mosselbaai]] [[Bartholomeus Dias|Dias]] het op 12 Maart 1488 'n 2 meter hoë [[padrão]] naby die monding van die [[Boesmansrivier (Oos-Kaap)|Rio do Infante]] te [[Kwaaihoek]] op die kruin van strandduin geplant. Dit was die verste punt van hierdie Portugese ontdekkingsreis wat namens die [[Johan II van Portugal|Portugese hof]] onderneem is. Met die terugtog is 'n tweede klipkruis op 6 Junie by [[Kaap die Goeie Hoop|Cabo de Boa Esperanza]]<!--nie reeds Cabo Tormentoso nie--> geplant. Met sy reis vanaf 1497 het [[Vasco da Gama|da Gama]] op 7 November by [[St. Helenabaai]] en op 25 November by São Brás (d.i. [[Mosselbaai]]) aangedoen. Op 25 Desember vaar hy langs die [[Pondoland]]se of [[KwaZulu-Natal|Natalse]] kus en noem dit Terra do Natal. Op 24 Mei 1500 het Dias se skip vergaan voor hy weer om die Kaap kon vaar. Met Pedro de Ataíde (in [[Pedro Álvares Cabral|Cabral]] se vloot) se terugkeer het hy Dias se dood bekend gemaak deur 'n brief by die [[Mosselbaai|Poskantoorboom]] agter te laat, waar dit meer as 'n jaar later deur João da Nova gevind is. In 1503 het [[Antonio de Saldanha|Saldanha]] in [[Tafelbaai]] geland en selfs [[Tafelberg]] uitgeklim. Op 28 Februarie 1510 het [[Francisco de Almeida|Almeida]] en 65 van sy manskappe egter in Tafelbaai voor die aanslag van 'n [[Khoikhoi]]stam gesneuwel, en in 1525 word [[Robbeneiland]] as Portugese gevangenis gebruik. In 1552 het Portugese skeepsmanne aan die ooskus (huidige KwaZulu-Natal) gestrand, en hul dagboeke getuig van 'n groot Bantoesprekende bevolking. Op 25 Maart 1593 het die Santo Alberto op die [[Wildekus]] gestrand en 125 Portugese en 160 slawe het 'n oorlewingstog aangepak. Op hul binnelandse roete het hulle einde-April die sneeubedekte [[Drakensberge]] opgemerk, en in Julie 1595 het die oorlewendes Delagoabaai bereik. In 1594 het die Nederlander [[Cornelius Houtman|Houtman]] na die Ooste vertrek, nadat die seeroete aan hom bekend geword het. Ook die Britte was gou op die toneel, en in 1615 reeds word hulle gevangenes op Robbeneiland aangehou. In 1616 het [[Dirk Hartog|Hartog]] by die Kaap aangedoen net voor sy ontdekking van Australië en [[Adam Willaerts|Willaerts]] se skildery van 1636 toon die oorlogskip Amsterdam en ander Nederlandse skepe in Tafelbaai geanker. Op 22 Maart 1647 het die Haarlem in Tafelbaai gestrand, en etlike Nederlandse matrose moes in tente binne 'n fort op 'n strandduin agterbly. Die fort het hulle Sandenburgh genoem, en 'n positiewe verslag is oor hul verblyf en hulle suksesvolle aanplantings gelewer. Die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|VOC]] is hierin aangemoedig om die Kaap as halfweghawe te oorweeg, en [[Jan van Riebeeck]], wat die Kaap reeds in die Haerlem besoek het, sou ook hierdie verslag onder oë kry en repliek daarop lewer. In 1648 het van Riebeeck weereens in Tafelbaai aan land gegaan toe hy aan boord van 'n Nederlandse vloot uit [[Batavië]] arriveer. Hy het die skiereiland tot in [[Houtbaai]] verken, en twee jaar later het die VOC amptelik besluit om 'n halfwegstasie aan die Kaap de Goede Hoop te vestig. === Nederlanders en Xhosas in die Kaap === {{Hoofartikel|Nederlandse Kaapkolonie|Kaapse grensoorloë}} [[Lêer:Charles Bell - Jan van Riebeeck se aankoms aan die Kaap.jpg|duimnael|Skildery wat Jan van Riebeeck se aankoms in die Kaap uitbeeld]] Die geskrewe geskiedenis van Suid-Afrika begin op 6 April 1652 toe 'n verversingstasie by die [[Kaap die Goeie Hoop]] deur [[Jan van Riebeeck]] namens die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] gevestig is. Wat hulle hier gevind het was geen universiteite, geen biblioteke, geen tegnologie en geen kultuur. Hulle het 'n mensdom hier ontmoet genaamd die Koi San, wat op die brink van die oermens gevestig was. Dié antieke mensdom het op daardie stadium nog nie eers die wiel ontdek nie. In die Kaap was geen sien van enige ander beskawings behalwe die Koi San. Vir die grootste deel van die 17de en 18de eeue was die vestiging, wat stadig aan die uitbrei was, 'n [[Nederland]]se besitting. Die [[Pioniers (1652–1820)|Nederlandse setlaars]] het uiteindelik naby die Visrivier met die [[Xhosas]], wat besig was om in 'n suidwestelike rigting uit te brei, in aanraking gekom. Ook hulle was 'n baie primitiewe en selde beskaafde nomadiese trekvolk wat in hulle beslag geen form van ontwikkeling of tegnologie gehad het, behalwe die vorm van ystertydperk tipe assegaaie nie. Ook hulle het nog nie die wiel uitgevind nie en was afhanklik van die spies en die assegaai op oorlewing. 'n Reeks oorloë, wat as die [[Kaapse grensoorloë]] bekend staan, het hierop gevolg. Die oorloë is meestal deur botsende belange veroorsaak en veediefstal. Om arbeidstekorte in die Kaap te verlig, is [[slawerny|slawe]] uit [[Indonesië]], [[Madagaskar]], en Indië deur die Nederlandse owerheid ingevoer. Die meeste afstammelinge van dié slawe, wat gereeld met Nederlandse setlaars getrou het, is later saam met die oorblyfsels van die oorspronklike [[Khoikhoi]] as "Kaapse Kleurlinge" en "[[Kaapse Maleiers]]" geklassifiseer. Hierdie twee groepe verteenwoordig sowat vyftig persent van die bevolking van die provinsie [[Wes-Kaap]]. Die Europese immigrante uit Nederland is onder meer aangevul deur [[Duitsers]] en [[Franse]] [[Hugenoot|Hugenote]]. === Britse kolonie === {{Hoofartikel|Kaapkolonie}} [[Lêer:Cape Colony00.jpg|duimnael|links|Kaart van die Kaapkolonie in 1809]] [[Lêer:Storming the Cape 1806.jpg|duimnael|Die [[Slag van Blaauwberg]] op 8 Januarie 1806]] [[Lêer:Langlaagte.jpg|duimnael|Die eerste [[goud]]myne in Johannesburg]] [[Verenigde Koninkryk|Groot-Brittanje]] neem die Kaap die Goeie Hoop in 1797 vir die eerste keer tydens die Vierde Engelse-Nederlandse oorlog in besit. Nederland is in 1795 deur die Franse weermag onder die leierskap van [[Napoleon Bonaparte]] oorwin. Brittanje wou verhoed dat die Kaap in Franse hande val en die Britse weermag, onder Generaal Sir [[James Henry Craig]] vaar na Kaapstad om die kolonie te beskerm namens die Stadhouer [[Prins Willem V van Oranje]]. Die goewerneur van Kaapstad weier aanvanklik om enige instruksies van die prins te gehoorsaam, maar na die Britte gedreig het om kragdadig op te tree, stem hy in. In Februarie 1803 lei die [[Vrede van Amiens]] daartoe dat die kolonie weer onder Nederlandse beheer kom in die vorm van die [[Bataafse Republiek]]. Ná oorlog weer uitbreek, word 'n Britse mag weereens na die Kaap gestuur en na 'n slag in Januarie 1806 op die strande van Tafelbaai gee die Nederlandse vesting van die Kasteel oor aan die Britte onder Sir [[David Baird]], en die Britte annekseer die [[Kaapkolonie]] in 1806. Die Britte sit die oorlog teen die Xhosas voort en stoot die oostelike grens ooswaarts tot by 'n lyn van [[fort]]e, wat langs die Visrivier opgerig is, en konsolideer die gebied deur [[1820-Setlaars|Britse Setlaars]] aan te moedig om hulle in dié gebied te vestig. As gevolg van druk deur afskaffingsverenigings in Brittanje, beëindig die Britse parlement sy wêreldwye slawehandel in 1806 en skaf slawerny in al sy kolonies af in 1833. Die voortslepende grensoorloë, ongelukkigheid met die wyse waarop slawerny afgeskaf is en ander verskille met die Britse owerheid lei daartoe dat 'n gedeelte van die Nederlandssprekende bevolking as deel van die [[Groot Trek]] verder in die binneland in trek buite Britse beheer. Die groep, wat eers as [[Voortrekkers]] en later as [[Boere]] bekend sou staan, kom in teenstand met swart stamme soos die [[Zoeloes]]. Hulle vestig 'n reeks [[Boererepubliek]]e, waarvan die [[Transvaal|Zuid-Afrikaansche Republiek]] en [[Oranje-Vrystaat]] die belangrikste is. === Eerste en Tweede Vryheidsoorloë === {{Hoofartikel|Eerste Vryheidsoorlog|Tweede Vryheidsoorlog}} [[Lêer:Boers at Spion Kop, 1900 - Project Gutenberg eText 16462.jpg|duimnael|Boere by Spioenkop in 1900]] Die ontdekking van [[diamant]]e in 1867 en [[goud]] in 1886 het ekonomiese groei en immigrasie aangemoedig wat tot verdere onderdrukking van die plaaslike bevolking gelei het. Die Boere weer Britse indringing in die [[Eerste Vryheidsoorlog]] (1880–1881) suksesvol af deur taktiek wat baie meer gepas tot plaaslike toestande is, te gebruik. Die Boere het byvoorbeeld kakiekleure gedra wat dieselfde kleur as die veld was terwyl die Britte helderrooi baadjies gedra het wat hulle maklike teikens vir die Boereskerpskutters gemaak het. Die Britte keer ondanks teenstand deur die Liberale Party in die Britse Parlement in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902) in groter getalle terug. Ondanks aanvanklike suksesse en verbete weerstand deur die Boere, oorweldig die Britse magte die Boere as gevolg van hulle getalleoorwig en beter toevoerlyne. Nadat die Boere tot [[guerilla-oorlogvoering]] oorgaan, slaag die Britte eers daarin om die Boere tot oorgawe te dwing toe hulle die [[geskroeide aarde beleid]] en gepaardgaande [[konsentrasiekamp]]e gebruik om dit vir die Boere onmoontlik te maak om verder te veg. Met die [[Verdrag van Vereeniging]] word volle heerskappy oor die Suid-Afrikaanse republieke aan Brittanje gegee. Die Britse regering kom ooreen om die £3&nbsp;000&nbsp;000 oorlogskuld van die Boereregerings oor te neem. === Unie van Suid-Afrika === {{Hoofartikel|Unie van Suid-Afrika}} [[Lêer:Kaart van die provinsies van Suid-Afrika 1910-1976 met Afrikaanse byskrifte.svg|duimnael|Die vier provinsies van die destydse Unie van Suid-Afrika]] Na vier jaar van onderhandelinge is die Unie van Suid-Afrika geskep uit die [[Kaapkolonie|Kaap]]- en [[Natalkolonie]]s en die [[Oranje-Vrystaat]] en [[Zuid-Afrikaansche Republiek|Transvaalse Republieke]] op 31 Mei 1910, presies agt jaar na die einde van die Tweede Vryheidsoorlog. Die nuut geskepte Unie van Suid-Afrika was 'n Britse dominium. In 1934 smelt die [[Suid-Afrikaanse Party]] en die Nasionale Party saam om die [[Verenigde Party]] te vorm, wat versoening tussen Afrikaners en Engelssprekende blankes nagestreef het. Dit skeur egter in 1939 oor die Unie se deelname aan die [[Tweede Wêreldoorlog]] as 'n bondgenoot van die [[Verenigde Koninkryk]]. Die Nasionale Party het met [[Nazi-Duitsland]] gesimpatiseer omdat baie [[Boere]] dit nie goed gedink het om die Kakies te ondersteun na wat hulle als aan die Boere volk gedoen het nie. === Bosoorlog 1966–1989 === {{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse Grensoorlog}} Geskiedenis omtrent hierdie oorlog is 'n baie omstrede onderwerp in Suid-Afrika en word inligting oor veldslae, oorwinnings, helde en nederlae tot nog toe nie aan die wye publiek bekend gemaak nie. === Apartheid en die Nuwe Suid-Afrika === {{Hoofartikel|Apartheid}} [[Lêer:Bantustans in South Africa.svg|duimnael|links|Kaart van voormalige [[Bantoestan]]s in Suid-Afrika]] [[Lêer:Apartheid.jpg|duimnael|'n Kennisgewing in die [[apartheid]]sera]] [[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Gevangenisgeboue op [[Robbeneiland]], met die [[Tafelberg]] in die agtergrond]] In 1948 verslaan die Nasionale Party die Verenigde Party van genl. [[Jan Christian Smuts]] in die algemene verkiesing en mettertyd word 'n reeks strawwe afsonderingswette ingestel om die apartheidsbeleid te implementeer. Onder apartheid, is mense van verskillende rasse geskei en is swart mense stemreg binne die "wit Suid-Afrika" ontsê. Implementering van die beleid veroorsaak oneindige leed aan miljoene Suid-Afrikaners deur gedwonge verskuiwings, beperkings op beweging, indiensneming en gewelddadige onderdrukking van die stryd teen apartheid. Apartheid knou ook die ekonomiese vooruitgang van veral swart Suid-Afrikaners. Terwyl die wit minderheid van die hoogste lewenstandaarde in Afrika geniet het, in baie opsigte soortgelyk aan die in die "eerste wêreld" se westerse lande, is die swart meerderheid agtergelaat in terme van byna elke moontlike meetbare standaard, insluitend inkomste, opvoeding, behuising, en lewensverwagting. Apartheid het al hoe meer omstrede geword in die internasionale arena wat tot sanksies en onttrekking van beleggings gelei het, wat gepaard gegaan het met al hoe erger onluste. Die spanning het 'n hoogtepunt bereik in 1984–85 toe die regering met al hoe strawwer teenmaatreëls reageer. Dit het weer gelei tot feller weerstand van [[anti-apartheidbeweging]]s (veral die [[African National Congress]]). Weerstandsbewegings soos MK onder leiding van Nelson Mandela self het talle mense vermoor. Die land is geruk deur die kombinasie van internasionale boikotte en ekonomiese sanksies, stakings, optogte, betogings, en sabotasie. In 1990 doen die Nasionale Partyregering die eerste stappe tot 'n onderhandelde skikking toe dit die ANC en ander politieke organisasies ontban en ANC-leier Nelson Mandela na 27 jaar in die tronk vrylaat. Die tronk waaruit hy vrygelaat is, was nie die sel op Robbeneiland nie, maar die [[Victor Verster-gevangenis]] buite [[Paarl]]. Apartheidwetgewing is geleidelik geskrap en die eerste veelrassige verkiesing is in 1994 gehou. Die ANC het met 'n oorweldigende meerderheid gewen en is steeds aan bewind. Korrupsie en wanbesteding van staatsfondse en belastingbetalers se geld was nog nooit in die geskiedenis van Suid-Afrika so erg nie. Ten spyte van die beëindiging van Apartheid leef miljoene swart Suid-Afrikaners, maar ook honderdduisende blankes steeds in armoede. Terwyl swart armoede gereeld toegeskryf word aan die nalatingskap van apartheid, skenk min waarnemers aandag aan die feit dat Suid-Afrika se ekonomiese en politieke raamwerk nooit dié van 'n moderne welvaartstaat gevolg het nie, maar dat dit eerder op 'n neoliberale vryemarkekonomie berus wat aan markkragte en globalisering blootgestel is. Al is daar ook druk op die huidige regering om dienslewering op te knap en sosiale vraagstukke aan te spreek en is baie vordering gemaak wat betref behuising, elektrisiteitsvoorsiening en toegang tot water, sal miljoene armes, wat nie by die vereistes van 'n geglobaliseerde ekonomie kan aanpas nie, die verloorders wees. So word na raming reeds 400&nbsp;000 blanke Suid-Afrikaners in krotbuurte en plakkerskampe gehuisves.<ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/magazine-22554709 ''BBC News Magazine, 19 Mei 2013: Do white people have a future in South Africa?'']</ref> Terwyl die ANC-regering hom tot die bou van 'n nierassige samelewing verbind het, word sy strategie in hierdie verband – die beleid van swart ekonomiese bemagtiging – dikwels bevraagteken. Terwyl hierdie beleid die vorming van 'n groeiende swart bourgeoisie en middelklas bevorder en versnel het, lewer ander sosiale groepe kritiek op die newe-effekte van dié beleid – [[nepotisme]], die akkumulasie van kapitaal in min swart hande, groeiende ongelykheid en inkomstegaping binne die swart gemeenskappe, en voortgesette diskriminasie teen blanke werknemers waardeur die ekonomie en die hele samelewing ook dekades ná die einde van apartheid volgens rasselyne georganiseer word.<ref>{{en}} Okechukwu C. Iheduru: ''Black economic power and nation-building in post-apartheid South Africa''. In: ''The Journal of Modern African Studies'', jaargang 42, nommer 1, Maart 2004, bl. 1–30</ref> Tydens die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024-verkiesing]] het die ANC vir die eerste keer sedert 1994 nie meer 'n volstrekte meerderheid behaal nie en was vervolgens op koalisievennote aangewese. Voor die verkiesing het Ramaphosa se voorganger Zuma by die nuwe [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] aangesluit, wat tydens die verkiesing die derde meeste stemme op hom verenig het. Ramaphosa het ná die verkiesing 'n [[nasionale eenheidsregering]] gevorm met die [[Demokratiese Alliansie]], die [[Inkatha-Vryheidsparty]] en ander kleiner partye.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africanews.com/2024/07/01/south-africas-president-ramaphosa-unveils-new-cabinet/ |title=South Africa's President Ramaphosa unveils new cabinet |publisher=Africanews |date=1 Julie 2024 |accessdate=2 Julie 2024}}</ref> == Politiek == [[Lêer:Pretoria CBD1.jpg|duimnael|links|Die stadskern van Pretoria, die administratiewe hoofstad van Suid-Afrika, soos vanaf [[Lukasrand]] gesien, 2006]] [[Lêer:Houses of Parliament (Cape Town).jpg|duimnael|Gebou van die [[Parlement van Suid-Afrika|Parlement]] in Kaapstad, setel van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en die [[Nasionale Raad van Provinsies]]]] [[Lêer:High Court, Bloemfontein, South Africa.JPG|duimnael|Die [[Appèlhof van Suid-Afrika]] in Bloemfontein]] Suid-Afrika het 'n [[Parlement van Suid-Afrika|tweekamerparlement]] wat bestaan uit 'n [[Nasionale Raad van Provinsies]] (of hoërhuis) met 90 lede en 'n [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] (of laerhuis) met 400 lede. Lede van die laerhuis word volgens proporsionele verteenwoordiging verkies: helfte van die lede word direk verkies op grond van nasionale lyste en die ander helfte word verkies uit provinsiale lyste. Tien lede word verkies om elke provinsie in die Nasionale Raad van Provinsies te verteenwoordig, ongeag die bevolkingsgrootte van die provinsie. Verkiesings vir beide kamers word elke vyf jaar gehou. Die regering word in die laerhuis gevorm en die leier van die meerderheidsparty in die Nasionale Vergadering is die President. Tans word Suid-Afrikaanse politiek oorheers deur die [[African National Congress]] (ANC) wat 40,18% van die stemme in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] ontvang het, gevolg deur die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) wat 21,81% van die stemme ontvang het. Die derde party is die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) wat 14,58% van die stemme ontvang het, gevolg deur die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF) met 9,52%. Die voorheen dominante [[Nuwe Nasionale Party]] (NNP), waarvan die voorganger, die Nasionale Party, apartheid aanvanklik ingestel het, het na 1994 spoedig steun verloor en het op 9 April 2005 gestem om finaal te ontbind. Die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|munisipale verkiesing van 2016]] het 'n groot skuif in die land se politiek gewys, waar die heersende ANC-party sy meerderheid verloor het en klein partye soos die EFF en IVP groot minderhede behaal het. Sedertdien word [[Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Johannesburg]] ([[Mpho Phalatse]]) en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Tshwane]] (Randall Williams) saam met [[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad]] (sedert 2006) en die Wes-Kaap (sedert 2009), deur die DA of DA-koalisies regeer. === Politieke partye in die parlement sedert 2024 === [[Lêer:National Assembly of South Africa 2007.jpg|duimnael|Raadsaal van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]]]] [[Lêer:2024 South African National Assembly.svg|duimnael|Setels in die Nasionale vergadering na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024-verkiesing]] volgens aantal setels: {{columns-list|2| {{sleutel|#006600|[[African National Congress|ANC]]: 159}} {{sleutel|#005BA6|[[Demokratiese Alliansie|DA]]: 87}} {{sleutel|#56AA48|[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]: 58}} {{sleutel|#852A2A|[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EFF]]: 39}} {{sleutel|#FD0000|[[Inkatha-Vryheidsparty|IVP]]: 17}} {{sleutel|#378D34|[[Patriotic Alliance|PA]]: 9}} {{sleutel|#05B615|[[ActionSA]]: 6}} {{sleutel|#FF6600|[[Vryheidsfront Plus|VF+]]: 6}} {{sleutel|#B40B2D|[[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]]: 3}} {{sleutel|#FFB300|[[United Democratic Movement|UDM]]: 3}} {{sleutel|#1B8C66|[[Al Jama-ah]]: 2}} {{sleutel|#00A7E6|[[African Transformation Movement|ATM]]: 2}} {{sleutel|#E7B04A|[[Build One South Africa|BOSA]]: 2}} {{sleutel|#000000|[[National Coloured Congress|CCC]]: 2}} {{sleutel|#0336D8|[[RISE Mzansi]]: 2}} {{sleutel|#EA6500|[[GOOD]]: 1}} {{sleutel|#008718|[[Pan Africanist Congress of Azania|PAC]]: 1}} {{sleutel|#363362|[[United Africans Transformation|UAT]]: 1}} }}]] * [[African National Congress]] (159) * [[Demokratiese Alliansie]] (87) * [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] (58) * [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (39) * [[Inkatha-Vryheidsparty]] (17) * [[Patriotic Alliance]] (9) * [[Vryheidsfront Plus]] (6) * [[ActionSA]] (6) * [[Afrika Christen Demokratiese Party]] (3) * [[United Democratic Movement]] (3) * [[African Transformation Movement]] (2) * [[Al Jama-ah]] (2) * [[Build One South Africa|BOSA]] (2) * [[RISE Mzansi]] (2) * [[National Coloured Congress|CCC]] (2) * [[GOOD]] (1) * [[United Africans Transformation|UAT]] (1) * [[Pan Africanist Congress of Azania|Pan Africanist Congress]] (1) === Politieke ontwikkeling === [[Lêer:Uniegebou.jpg|duimnael|links|Die [[Uniegebou]] in Pretoria, setel van die [[Regering van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse regering]]]] [[Lêer:ConstitutionalCourtofSouthAfrica-entrance-20070622.jpg|duimnael|Die [[Grondwetlike Hof van Suid-Afrika]] in Johannesburg]] Ondanks alle retoriek van 'n "reënboognasie" weerspieël verkiesingsresultate in Suid-Afrika steeds die demografiese verdeling van sy bevolking. Swart kiesers het 'n sterk neiging om vir die ANC te stem, blankes en bruines steun die DA, die OD word merendeels deur die minderheidsgroepe (bruines, blankes, Indiërs) verkies. Nasionale verkiesings het sodoende die karakter van 'n etniese sensus.<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/gesellschaft/sport/fussball-wm-2010/64167/anc-forever?p=0 ''bpb – Helga Dickow: ANC forever? Innenpolitische Entwicklungen und Parteien in Südafrika. Besoek op 18 Junie 2013'']</ref> 'n Hoë persentasie stemburgers uit minderheidsgroepe is veronseker en bly buite stemming in verkiesings. Diegene, wat wél hul stemme uitbring, stem volgens rasionale oorwegings – en verkies diegene politieke leiers waarvan verwag kan word dat hulle hul eie etniese groep min of meer sal bevoordeel. Al word 'n sodanige indruk deur verkiesingsresultate geskep, vorm swart kiesers allesbehalwe 'n monolitiese blok. Verskille tussen armes en welvarendes het groter geword in die nuwe Suid-Afrika, en dit is tot dusver veral 'n klein, alhoewel groeiende, swart middelklas wat die meeste ekonomiese voordeel uit die nuwe bedeling kan trek. Hulle was die teikengroep vir die nuwe swart opposisieparty COPE wat dan ook min stemme in landelike omgewings of benadeelde woonbuurte getrek het. Binne- en buitelandse waarnemers verwys na die gevare wat die oorheersende posisie van die regerende ANC vir Suid-Afrika se demokratiese stelsel kan inhou. Tans vind ideologiese debatte eerder plaas tussen die verskillende politieke vleuels van dié party as tussen regerings- en opposisiepartye. Maar Suid-Afrika is nie die enigste demokrasie wat dekades lank deur 'n dominante meerderheidsparty geregeer is nie. Lande soos Indië (dekades lank oorheers deur die Kongresparty), Japan (oorheers deur die Liberaaldemokratiese Party) of Italië (wat lange jare deur die dominante Democrazia Cristiana geregeer is) het dieselfde politieke pad geloop voordat opposisiepartye 'n oorwinning behaal het. Die stabiliteit van dié lande se demokratiese bedeling is nooit in twyfel getrek nie. Tans word Suid-Afrika se onafhanklike regstelsel as 'n waarborg vir 'n demokratiese toekoms beskou waarin die skeiding van magte in dié Afrikaland verskans sal bly. === Buitelandse betrekkinge === {{Hoofartikel|Buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika|Lys van diplomatieke missies in Suid-Afrika|Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika}} [[Lêer:Diplomatic missions of South Africa.png|duimnael|links|Plekke oor die wêreld heen waar Suid-Afrika ambassadeurs of hoëkommissarisse het]] [[Lêer:Indian High Commission in Pretoria.JPG|duimnael|Indië se Hoë Kommissie in Pretoria]] [[Lêer:Joint photo session before the start of the 2016 BRICS summit in Goa.jpg|duimnael|Deelnemers aan die 8ste [[BRICS]]-spitsberaad in [[Goa]], Indië, in 2016. Van links na regs: President [[Michel Temer]] (Brasilië), president [[Wladimir Poetin]] (Russiese Federasie), premier [[Narendra Modi]] (Indië), president [[Xi Jinping]] (Volksrepubliek China) en president [[Jacob Zuma]]]] Suid-Afrika is 'n streeksmoondheid in [[Afrika suid van die Sahara]] wat in baie opsigte 'n baanbrekerrol speel en as voorbeeld vir ander Afrikalande kan dien. Ná dekades van internasionale isolasie gedurende die apartheidjare het die buitelandse beleid onder president Nelson Mandela (1994–1999) nog in 'n fase van heroriëntasie en versigtige hertoetreding tot die internasionale gemeenskap geval. Mandela se opvolger, [[Thabo Mbeki]] (1999–2008), het gedurende sy ampstermyn reeds die kans vir die herdefinisie van Suid-Afrika se buitelandse beleid gesien wat volgens hom op twee pilare gerus het – die voortsetting van strategiese samewerking met die Noorde, maar as gelykwaardige vennoot, en die uitbreiding van koöperasie met die Suide. Sentraal in die konsep van Suid-Suid-samewerking het die uitbou van bestaande multinasionale instellings op die Afrikavasteland gestaan (die sogenaamde "[[Afrika Renaissance]]"), waaronder die [[Afrika-unie]] (AU) en die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SADC), en die sogenaamde "skoenlapper-strategie" gestaan waarvolgens die samewerking met [[Asië]] en [[Latyns-Amerika]] uitgebou is, met Afrika in die sentrum.<ref name="rennkamp">{{de}} Britta Rennkamp: ''Außenpolitik und gesellschaftliche Entwicklung in Südafrika und Brasilien''. In: ''APuZ. Aus Politik und Zeitgeschichte''. Jaargang 63, nommer 50–51/2013, 2 Desember 2013, bl. 41</ref> Vanweë Mbeki se agterlike beleid ten opsigte van kwelvrae soos [[Vigs]] – hy het onder meer enige samehang tussen die [[MIV]]-virus en Vigs ontken – het sy internasionale reputasie egter heelwat skade gely.<ref name="rennkamp" /> Gedurende die presidentskap van [[Jacob Zuma]] het Suid-Afrika se buitelandse beleid steeds op die samewerking met ander ontluikende lande gefokus, maar hoe meer aandag aan binnelandse kwessies geskenk word, hoe meer het die Zuma-regering wegbeweeg van die vorige konsep van "presidensiële diplomasie". 'n Kernbeleid in die vroeë 21ste eeu is die samewerking met [[Brasilië]], Indië, [[Volksrepubliek China]] en [[Rusland]] binne die sogenaamde [[BRICS]]-groep van ontluikende ekonomieë nadat Suid-Afrika in 2010 uitgenooi is om tot die destydse BRIC-groep toe te tree. Ten spyte van Suid-Afrika se relatief klein ekonomie is daar tydens die jaarlikse BRICS-spitsberade konsensus met die groter lidlande oor 'n verskeidenheid politieke kwessies bereik. Met die BRICS-spitsberaad van 2013, wat in die Suid-Afrikaanse hawestad Durban gehou is, het die BRICS-groep se rol as ekonomiese belangegroep sterker na vore getree. In die eThekwini-verklaring het die staats- en regeringshoofde vier hoofdoelwitte geformuleer: die beplande daarstelling van 'n gemeenskaplike BRICS-ontwikkelingsbank, die daarstelling van 'n fonds vir onverwagte uitgawes (''Contingent Reserve Agreement, CRA''), die daarstelling van 'n sakeraad vir ondernemings en handel (''Business Council'') en die daarstelling van 'n raad wat die samewerking tussen dinkskrums uit die vyf BRICS-lande sal koördineer. Die Suid-Afrikaanse regering pleit vir die reg op [[selfbeskikking]] van beide die [[Sahrawis]] in die deur [[Marokko]] opgeëiste en deels besette [[Wes-Sahara]] as [[Arabiese Demokratiese Republiek Sahara]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201901210558.html |title=Western Sahara: Algeria and South Africa Renew Their Support to Saharawi People Right to Self-Determination and Freedom |publisher=allafrica.com |date=15 Januarie 2019 |accessdate=30 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321203005/https://allafrica.com/stories/201901210558.html |archive-date=21 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die [[Palestyne]] in die deur [[Israel]] opgeëiste en deels besette [[Palestynse Grondgebiede]] as [[Staat Palestina]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201811300320.html |title=South Africa: SA Reiterates Palestine Support |publisher=allafrica.com |date=29 November 2018 |accessdate=30 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321203025/https://allafrica.com/stories/201811300320.html |archive-date=21 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Provinsies == {{Hoofartikel|Provinsies van Suid-Afrika}} [[Lêer:Kaart van Suid-Afrika met Afrikaanse byskrifte.svg|duimnael|Die nege provinsies van Suid-Afrika]] Suid-Afrika het tot 1994 uit slegs vier provinsies bestaan: [[Transvaal]], [[Oranje-Vrystaat]], [[Natal]] en die [[Kaapprovinsie]]. Sedert die totstandkoming van die volskaalse demokratiese Suid-Afrika in 1994, is die land verdeel in nege provinsies (die provinsie se [[ISO 3166-2:ZA|ISO 3166:2 afkorting]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/newsletter_i-9.pdf |title=Changes in the list of subdivision names and code elements |publisher=[[ISO|Internasionale Standaardeorganisasie, (ISO)]] |date=28 November 2007 |accessdate=2 Junie 2025}}</ref> en hoofstad volg in hakies op die provinsie se naam): * [[Gauteng]] (ZA-GP, [[Johannesburg]]) * [[KwaZulu-Natal]] (ZA-KZN, [[Pietermaritzburg]]) * [[Limpopo]] (ZA-LP, [[Polokwane]]) * [[Mpumalanga]] (ZA-MP, [[Nelspruit]]) * [[Noord-Kaap]] (ZA-NC, [[Kimberley]]) * [[Noordwes]] (ZA-NW, [[Mahikeng]]) * [[Oos-Kaap]] (ZA-EC, [[Bhisho]]) * [[Vrystaat]] (ZA-FS, [[Bloemfontein]]) * [[Wes-Kaap]] (ZA-WC, [[Kaapstad]]) == Geografie == {{Hoofartikel|Geografie van Suid-Afrika}} [[Lêer:Namaqua park flowers pompes a eau.jpg|duimnael|links|Windpomp in Namakwaland (Noord-Kaap)]] [[Lêer:Kaart Suid-Afrika.png|duimnael|Kaart van Suid-Afrika]] [[Lêer:Upland South Africa Savanna.jpg|duimnael|links|Bosveld van die [[KwaZulu-Natal Middeland]] naby Pietermaritzburg]] [[Lêer:South Africa map of Köppen climate classification.svg|duimnael|Klimaatsones in Suid-Afrika volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Suid-Afrika is aan die heel suidelikste deel van Afrika geleë met 'n lang kuslyn van meer as 2&nbsp;500&nbsp;kilometer (1&nbsp;550&nbsp;myl) wat oor twee oseane strek (die [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] en [[Indiese Oseaan|Indiese]]). Suid-Afrika het 'n groot verskeidenheid klimaatsones, van die woestyntoestande in die [[Kalahari]] naby [[Namibië]] tot welige subtropiese klimaat langs die grens met [[Mosambiek]]. Dit rys vinnig oor 'n bergagtige platorand tot die binnelandse plato wat as die hoëveld bekend staan. Selfs al word Suid-Afrika as semi-droog beskou, is daar aansienlike wisseling in klimaat sowel as topografie. Ondanks sy ligging in die subtropiese klimaatsone word groot dele van die land danksy die invloed van die oseane en die feit dat die sentrale gebiede meer as 1&nbsp;000 meter bo [[seevlak]] geleë is eerder deur 'n gematigde en sonnige klimaat gekenmerk. Pretoria se gemiddelde jaarlikse temperatuur is net 0,5&nbsp;°C hoër as dié van Kaapstad. Kaapstad se gemiddelde 8,6 daaglikse sonskynure vergelyk baie gunstig met byvoorbeeld die [[Spanje|Spaanse]] hoofstad [[Madrid]] (7,9 ure) en die [[Italië|Italiaanse]] hoofstad [[Rome]] (6,5 ure). Die Suid-Afrikaanse binneland wissel van die bergagtige en yl bevolkte [[Karoo]] tot [[grasveld|gras-]] en [[bosveld]] in die noordelike dele van die land. Die ooste van die land lê in die somerreënstreek – die oostelike kuslyn kry heelwat reën en is amper tropies in aard. Die heel suidwestelike gedeelte van die land is weer mediterreens met nat winters en warm, droë somers. Die suidwestelike gebiede van die Wes-Kaap produseer die meeste van [[Suid-Afrikaanse wyn|Suid-Afrika se wyn]]. Dit word gekenmerk deur wind, wat die grootste deel van die jaar met tussenposes in Maart en April waai. Kaapstad staan veral bekend vir sy suidoosterwind. Die felheid van die winde het die vaart om die kus van die Kaap van Goeie Hoop in die verlede lewensgevaarlik vir seevaarders gemaak en baie skipbreuke is daardeur veroorsaak. Effens verder oos aan die suidkus van die land, waar reënval in die vorm van kort buie meer gereeld deur die jaar is, word die [[Tuinroete]] aangetref, wat bestaan uit 'n beeldskone groen landskap. == Plant- en dierelewe == [[Lêer:Fynbos.jpg|duimnael|links|Fynbos, 'n plantkoninkryk uniek aan Suid-Afrika word naby [[Kaapstad]] aangetref]] Suid-Afrika het meer as 20&nbsp;000 verskillende inheemse plante, of omtrent 10% van alle spesies op aarde, wat beteken dat dit baie ryk aan [[biodiversiteit]] is. Suid-Afrika se mees algemene [[bioom]] is [[grasveld]], veral op die Hoëveld waar die plantegroei oorheers word deur verskillende grasse, lae struike en doringbome, hoofsaaklik [[kameeldoring]] en witdoring. Plantegroei is selfs yler in die noordweste as gevolg van die lae reënval. Dáár kom verskeie vetplantspesies voor wat water stoor soos [[aalwyn]]e en [[Naboom|nabome]] in die baie warm en droë Namakwaland. Die gras- en doringsavanne verander stadig in bosveld in die noordooste van die land met digter plantegroei. Daar is ook 'n beduidende hoeveelheid [[kremetartboom|kremetartbome]] in die gebied naby die noordelike punt van die [[Krugerwildtuin]]. == Ekonomie == {{Hoofartikel|Ekonomie van Suid-Afrika|Politieke ekonomie van Suid-Afrika|Geskiedenis van die ekonomiese ontwikkeling van Suid-Afrika}} [[Lêer:Johannesburg Stock Exchange.jpg|duimnael|Die Johannesburgse Aandelebeurs is die grootste aandelebeurs in [[Afrika]]]] Suid-Afrika se nywerheidsektor is die grootste en belangrikste op die vasteland van Afrika, en met sy rykdom minerale is die republiek ook een van die wêreld se voorste mynboulande. Nogtans het die land nooit daarin geslaag om tot 'n nywerheidsland te ontwikkel nie – 'n feit wat deur sommige deskundiges aan Suid-Afrika se vroeëre beleid van Apartheid toegeskryf word.<ref>{{de}} [http://liportal.inwent.org/suedafrika/wirtschaft-entwicklung.html ''liportal.inwent.org: Suid-Afrika – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091031142327/http://liportal.inwent.org/suedafrika/wirtschaft-entwicklung.html |date=31 Oktober 2009 }}</ref> Een van die grootste uitdagings vir die land bly dan ook om die swart bevolking te leer dat deur hard te werk, die regverdige verdeling van rykdom en hulpbronne dan moontlik is. Die algemene verstaan van die begrip van regverdige verdeling van rykdom en hulpbronne word deur politieke figure soos Julius Malema verdraai deur om sy ondersteuners te vertel dat 'n mens nie nodig het om hard te werk nie. Hy glo sy ondersteuners is geregtig op grond en rykdom sonder om 'n vinger te lig. === Mynbou === {{Hoofartikel|Mynbedryf van Suid-Afrika}} [[Lêer:South Africa-Cullinan Premier Mine01.jpg|duimnael|links|Die Premier-diamantmyn, Cullinan, Gauteng, Suid-Afrika]] Suid-Afrika beskik oor die wêreld se grootste reserwes goud en [[platinum]], asook reuse-reserwes van ander metale en minerale soos [[chroom]], [[mangaan]], [[steenkool]] en ystererts. Die enigste belangrike natuurlike hulpbronne, wat nie plaaslik voorkom nie, is [[bauxiet]] en ru-olie. Jaarliks word minerale en metale ter waarde van sowat 700 miljard ZAR gemyn wat grotendeels uitgevoer word. Die mynbousektor lewer 'n baie groot persentasie van die land se uitvoere en dra tussen sewe en agt persent tot Suid-Afrika se bruto geografiese produk (BGP) by. Terwyl die ontginning van goud ondanks gevorderde tegnologieë sy tradisioneel leidende rol geleidelik verloor, word platinum, steenkool en ystererts steeds belangriker. Suid-Afrika lewer tans byna 80 persent van die platinum op die wêreldmark op. In die vroeë 21ste eeu het kragtekorte die mynboubedryf belemmer en produksie met tot twintig persent verminder. === Landbou === {{Hoofartikel|Landbou in Suid-Afrika}} [[Lêer:Gauteng-Sheep Farming-001.jpg|duimnael|'n Skaapplaas in [[Gauteng]]]] Naas mynbouprodukte bly die uitvoergerigte landbou die tweede belangrikste verskaffer van buitelandse valuta vir die land. Dit lewer sowat drie persent van die BGP op. Veral Suid-Afrikaanse wyn, vrugte en groente is gewild op oorsese markte. Danksy gunstige klimaattoestande trek veral die provinsie Wes-Kaap voordeel uit die – in vergelyking met die Noordelike Halfrond – teenoorgestelde seisoene. Verskeie produkte kan sodoende langer na Europese bestemmings gelewer word. Landbou in die res van die land word egter deur swak grondgehalte, watertekorte en grondeise gestrem. === Wynbou === [[Lêer:Vignes palissées à Stellenbosch.jpg|duimnael|links|Wingerd in Stellenbosch]] [[Lêer:Harvest Parade 2014 121.jpg|duimnael|Die Stellenbosse Oesparade in 2014]] Volgens historiese oorlewering is die eerste wyn aan die Kaap reeds op 2 Februarie 1659 gekelder.<ref>{{de}} Suid-Afrikaanse Toerismeraad: ''Südafrika. Rebe, Wein und Jahrgang''. Brosjure (1984), bl. 4</ref> Maar dit was veral Franse Hugenote-vlugtelinge uit tradisionele Franse wynboustreke wat in 1688 gevorderde kennis en tegnologie van wynbou na Suid-Afrika gebring het. Hul besonderse wynvermoëns en -geheime het verseker dat duursame wyn aan die Kaap geproduseer is, wat onontbeerlik was vir verbygaande skepe. Hierdie geheimenisse van wynvervaardiging is oor generasies heen binne families bewaar wat van Hugenote-immigrante die leidende wynprodusente gemaak het.<ref>{{af}} [http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0041-47512011000300005 '''n Ongelyke oes: die Franse Hugenote en die vroeë Kaapse wynbedryf''. In: ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', volume 51, nommer 3, Pretoria 2011]{{dooie skakel}}</ref> In die laat 18de eeu het die wynmaker Hendrik Cloete internasionale erkenning vir sy rooi en wit-dessertwyne gekry wat op die landgoed Constantia naby Kaapstad geproduseer is. Die deurbraak vir droë witwyne het in 1957 gekom toe op die wyngoed Twee Jonge Gezellen vir die eerste keer koue fermentasie toegepas is.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1993/09/22/16/6.html ''Die Burger, 22 September 1993: Twee Jonge Gezellen-wyne uniek. Besoek op 5 April 2016'']</ref> Hierdie proses van gekontroleerde fermentasie is oorbodig in Europa waar die stoor van wyne in ondergrondse kelders en koeler temperature in die najaar, wanneer druiwe geoes word, wyn van hoë gehalte waarborg. Om die fermentasieproses te optimaliseer en tot twee of drie weke te verleng, word jong witwyne aan die Kaap tot 15&nbsp;°C verkoel. Suid-Afrika is met 2,7 persent van die jaarlikse produksie, wat gelykstaan aan 730 miljoen liter, tans die negende grootste wynprodusent ter wêreld en die vierde grootste buite Europa. Sowat 4&nbsp;450 wynprodusente is in die land geregistreer. Die gewildste soorte vir die internasionale mark is [[Chenin Blanc]] en [[Cabernet Sauvignon]]. Danksy die toenemende internasionale gewildheid van Suid-Afrikaanse wyne het die uitvoersyfers sedert die jare negentig skerp gestyg en in 2010 reeds byna 400&nbsp;miljoen&nbsp;liter beloop (teenoor 'n skrale 25&nbsp;miljoen in 1991). So het Suid-Afrikaanse wynuitvoerders byvoorbeeld in 2009 op die Britse mark by hul Franse eweknieë verbygesteek en van die RSA die vierde grootste verskaffer van wyn gemaak.<ref>{{en}} [http://www.southafrica.info/business/trade/export/ukwine-290310.htm#.UavTnduiN8w ''www.southafrica.info: SA overtakes France in UK wine sales, 29 Maart 2010''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140802081300/http://www.southafrica.info/business/trade/export/ukwine-290310.htm#.UavTnduiN8w |date= 2 Augustus 2014 }}</ref> {{Sienook|Suid-Afrikaanse wyn|Lys van wynkelders in Suid-Afrika}} === Verwerkende nywerhede === [[Lêer:Graaff Fruit-Ceres packing.jpg|duimnael|Werkers verpak pere vir uitvoer in die [[Ceres]]-vallei]] Net soos Suid-Afrika se mynbou- en landbousektor is ook die land se verwerkende nywerhede sedert 1994 aan skerp internasionale mededinging en aanhoudende prysdruk op die wêreldmark blootgestel. Die plaaslike verwerking en veredeling van die land se minerale-skatte, swaar nywerhede en vervaardiging van masjiene het steeds belangriker geword. Die sterk groei in 'n aantal nywerheidsektore soos die boubedryf word deur die binnelandse vraag gedryf. Die tweede grootste nywerheidsbedryf met 'n lang tradisie van plaaslike vervaardiging is die motorbedryf. Groot Duitse produsente soos [[BMW]] en [[Volkswagen]] het 'n beduidende persentasie van hul vervaardigingskapasiteite na Suid-Afrika uitgeplaas en produseer hier ook vir oorsese markte. Nogtans het die bedryf 'n sterk sikliese karakter – weens dalende vraag van oorsese ekonomieë is produksie in 2008 en 2009 merkbaar verminder. Ander belangrike nywerheidsektore sluit chemie, inligtings- en kommunikasietegnologie asook tekstiele in. === Energiebedryf === Suid-Afrika se energiebedryf beleef in die vroeë 21ste eeu ingrypende strukturele verandering. Dit dra tans reeds sowat 15 persent tot die BGP by en sal as gevolg van stygende binnelandse vraag verdere groei toon. Om in die land se toekomstige kragbehoeftes te kan voorsien, sal nuwe kragsentrales opgerig moet word. Die nasionale energieverskaffer Eskom sal danksy 'n lening van die [[Wêreldbank]] byna vier miljard VSA-$ in sy Medupi-projek belê, tog bly hierdie konvensionele termiese kragsentrale by Suid-Afrikaanse en buitelandse nie-regeringsorganisasies omstrede. Kritici wys op die hoë koolstofdioksied-emissies van steenkoolkragsentrales. === Infrastruktuur === [[Lêer:Gautrain-rail reserve-Midrand-001.jpg|duimnael|links|Die Gautrein se dubbelspoorlyn in Midrand]] [[Lêer:Map of the National Roads of South Africa with labels.svg|duimnael|Kaart van Suid-Afrika se [[Nasionale paaie in Suid-Afrika|Nasionale Padstelsel]]]] Sedert 1994 met die oorgaan na 'n demokrasie en ook die oorgaan tot 'n vryemark stelsel, het die Suid-Afrikaanse infrastruktuur tot 'n hewige stilstand gekom. Waar daar voor 1994 nog stelselmatig aan die infrastruktuur gewerk is as gevolg van die feit dat die spoorweë, paaie en publieke vervoer aan staatbeheer onderworpe was, het die ANC as nuwe regerende party 'n liberale ekonomiese beleid gevolg en hierdie instansies geprivatiseer. Die uitbrei van infrastruktuur en die onderhoud van die alreeds bestaande infrastruktuur is vervolgens onder meer as gevolg van korrupsie tot 'n halt geruk het. Sedert 1994 is baie selde aandag aan nuwe infrastruktuurprojekte geskenk. As gevolg hiervan het die spoorlynstelsel, wat nog in 1992 as die rugstring van die Suid-Afrikaanse ekonomie bestempel is, agteruit beweeg en het die spoorlyn al hoe gevaarliker geword. Dit het beteken dat 'n groot persentasie van die spoorlynvragte deur besighede van die spoorlyne af verwyder is, en eerder aan die privaatsektor se transportryers en vervoermaatskappye oorgelaat is. Dit het opsig self ook 'n groter druk op die land se paaie geplaas, en met die instandhouding van die paaie wat sedert 1994 agteruit gegaan het, het dit beteken dat die land se paaie vandag as van die slegstes in die wêreld beskou word. Die eerste werklike poging van die nuwe bedeling om 'n plan te maak ten opsigte van infrastruktuur, is met die koms van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] onderneem. 'n Oormaat toeriste is verwag, en dus het die regerende party dit goed gedink om die wol oor almal die wêreld heen se oë te trek met die bou van snelweë en 'n passasierstreinstelsel genaamd die [[Gautrein]]. Daar is met mooi praat en beloftes aan die bevolking van Suid-Afrika vertel dat die opgradering van die infrastruktuur meestal vir die koms van toeriste sou wees met die aanbied van die Sokker-Wêreldbekertoernooi. Dit was nie die geval nie en het die regering dit goed gedink om al die kostes wat hulle aangegaan het met 'n elektroniese tolstelsel genaamd [[E-tol]] op te maak. Dit het eers na die tyd aan die lig gekom dat dit die regering se plan van die begin af was om die tolstelsel te gebruik om hulself en hul pensioenfonds aan te vul en te verryk. Dus betaal Suid-Afrikaners vandag 'n duur prys vir 'n elitegroep se voordele en vryheid. === Toerisme === [[Lêer:Pafuri Gate (North Entrance Kruger Park).jpg|duimnael|Die [[Krugerwildtuin]] se ingang]] Volgens 'n ondersoek, wat deur ''Standard Bank'' gedoen is, is [[toerisme]] tans een van die belangrikste [[Verskaffer (ekonomie)|verskaffers]] van buitelandse valuta vir die land, met 'n inkomste van R53,9&nbsp;miljard in 2003 (of sewe persent van die bruto binnelandse produk) – nog voor die goudmynbou, wat R35,3&nbsp;miljard verdien het. Volgens die voormalige minister van toerisme, [[Marthinus van Schalkwyk]], het die aantal buitelandse toeriste wat Suid-Afrika in 2009 besoek het, eksponensieel gegroei tot meer as 9,9 miljoen. Die toerismesektor se direkte en indirekte bydrae tot die ekonomie het tussen 1994 en 2009 byna verdubbel – van 4,9 tot 7,9 persent of ZAR 89,4 miljard.<ref>{{af}} [http://www.nuus24.com/Reis/Nuus/Kortbroek-Toeriste-stroom-na-Suid-Afrika-20100930 ''nuus24.com – Kortbroek: Toeriste stroom na Suid-Afrika. (Besoek op 30 September 2010)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101003210419/http://www.nuus24.com/Reis/Nuus/Kortbroek-Toeriste-stroom-na-Suid-Afrika-20100930 |date= 3 Oktober 2010 }}</ref> {{Sienook|Toerismesyfers van Suid-Afrika}} == Vervoer == === Lugvervoer === [[Lêer:Ekurhuleni Aerotropolis.jpg|duimnael|Die Internasionale Oliver Tambo-lughawe is die besigste in Afrika]] Suid-Afrika se besigste lughawe is die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] naby Johannesburg, gevolg deur die [[Kaapstad Internasionale Lughawe]] naby Kaapstad. [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]], Suid-Afrika se staatslugredery, bied internasionale verbindings na en van hierdie twee lughawens. Daarbenewens bied ook ander groot internasionale lugrederye soos [[British Airways]], [[KLM]], [[Lufthansa]]/[[Swiss International Air Lines|Swiss]], [[IBERIA]] en [[Air France]] daaglikse vlugte na Johannesburg of Kaapstad. Vir binnelandse vlugte in Suid-Afrika of vlugte na buurlande is daar verskeie lugrederye soos [[Airlink]], [[Comair]], [[Kulula.com]], [[Mango (lugredery)|Mango]], [[Air Namibia]], [[Safair]] en [[South African Express]]. Kleiner lughawens in Suid-Afrika sluit in [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]] by Bloemfontein, [[Koning Shaka Internasionale Lughawe]] by Durban, [[Kruger Mpumalanga Internasionale Lughawe]], [[Oos-Londenlughawe]], [[Polokwane Internasionale Lughawe]] en [[Port Elizabeth-lughawe]]. === Spoorvervoer === {{Hoofartikel|Spoorvervoer in Suid-Afrika}} [[Lêer:South Africa rail network map with cities.svg|duimnael|links|Die Suid-Afrikaanse spoornetwerk]] [[Lêer:Shosholoza Meyl roete 2012.svg|duimnael|Spoornetwerk van die Shosholoza Meyl]] [[Lêer:Kalk Bay Station 3.jpg|duimnael|'n [[Metrorail]]-trein verlaat die [[Kalkbaai]]-stasie op pad na [[Kaapstad]]]] Die diamant-, goud- en steenkoolmynbedryf in Suid-Afrika was van die begin af op spoorlyne aangewese om mynbouprodukte, wat vir uitvoer na oorsese bestemmings bestem was, na die land se seehawens te vervoer. Om koste te bespaar, het die Britse koloniale bewindhebbers spoorlyne nie volgens die Europese standaardspoorwydte van 4 voet 8,5 duim laat bou nie, maar in die smaller spoorwydte van 1067 millimeter wat oorspronklik deur die [[Noorweë|Noorse]] ingenieur Carl Abraham Pihl ontwikkel en waarna volgens sy inisiale aanvanklik as CAP-spoorwydte verwys is. Dié spoorwydte is wêreldwyd op nuwe spoorlyne toegepas, maar dit het veral in Suid-Afrika algemeen gebruiklik geword. Hier het mense ook gaandeweg hul eie etimologie vir dié spoorwydte ontwikkel en dit "Kaapspoor" begin noem.<ref>{{de}} Michael Dörflinger: ''Das große Buch der Lokomotiven. Illustrierte Technikgeschichte mit den besten Modellen der Welt.'' Zug (sonder jaargetal): Planet Medien AG, bl. 70</ref> Kaapstad is deur die Britse kolonialis Cecil John Rhodes as die beginpunt van 'n beplande [[Kaap-tot-Kairo-spoorlyn|spoorverbinding]] tussen die Kaap en [[Kairo]] aangewys wat egter nooit verwesenlik is nie. Die eerste Suid-Afrikaanse stoomtrein het op 26 Junie 1860 tussen Durban en Durban-Punt geloop. Hierdie eerste amptelike treinrit in die land oor 'n afstand van 3,2&nbsp;km het slegs sowat vyf minute geneem, maar was die beginpunt vir die bou van 'n uitgebreide spoorwegnetwerk. 'n Tweede spoorwegverbinding tussen Kaapstad en Eersterivier is op 13 Februarie 1862 amptelik geopen.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/dated-event/first-railway-line-south-africa-between-durban-and-point-officially-opened ''South African History Online: 26 June, 1860 – The first railway line in South Africa, between Durban and the Point, is officially opened. Besoek op 28 Desember 2014'']</ref> Die vinnige ontwikkeling van Suid-Afrika se mynboubedryf het die bou van steeds meer spoorlyne noodsaaklik gemaak, waaronder die Kaapse hoofspoorlyn tussen De Aar en Kimberley. Die [[stoomlokomotief|stoomlokomotiewe]] op Suid-Afrikaanse spoorweë is aanvanklik in Engelse en Skotse fabrieke vervaardig. Eers vanaf die 1920's is hulle ook uit ander lande ingevoer. Een van die belangrikste reekse was [[Klas 19-stoomlokomotief|Klas 19D-lokomotiewe]] wat vanaf 1936 deur die Duitse vervaardigers Krupp en Borsig verskaf is. Hierdie 2’D1’-lokomotiewe, waarvan sommige ook ná die Tweede Wêreldoorlog deur Britse fabrieke volgens die Duitse ontwerpe gebou is, het hoofsaaklik goederetreine getrek. Om ook gebiede, wat anderkant uitgestrekte woestyne geleë was, vir spoorvervoer te ontsluit, was een van die grootste uitdagings. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Duitse ingenieurs vir die steppegebiede van die suidelike [[Sowjetunie]] sogenaamde kondenswaterlokomotiewe ontwikkel wat die grootste deel van hul stoomketelwater vir herhaalde gebruik kon herwin. Die waterverbruik kon sodoende aansienlik verminder word en het hierdie tipe lokomotiewe uiters geskik vir spoorvervoer in droë streke gemaak. Weens die hoër onderhoudkoste is kondenswaterlokomotiewe selde gebruik, maar die Suid-Afrikaanse Spoorweë het besluit om die nuwe tegnologie op sy lyne in te span. [[Klas 25-stoomlokomotief|Klas 25-kondenswaterlokomotiewe]] vir die plaaslike mark is deur [[North British Locomotive Company]] (NBL) in [[Glasgow]] en Henschel in [[Kassel]], [[Duitsland]], vervaardig. Een van hulle, Henschel se ''Red Devil'', is tans die sterkste smalspoorlokomotief ter wêreld.<ref>{{de}} Dörflinger, bl. 71</ref> 'n Tweede belangrike ontwerp vir gebruik op Suid-Afrikaanse spoorweë was [[Garratt-stoomlokomotief|Garratt-stoomlokomotiewe]] met twee dryfwiele waardeur die las op die draaionderdele beter verdeel kon word. Kenmerkend vir dié lokomotiewe was die groot stoomwaterketel op die voorste dryfwiel. 'n Belangrike reeks was [[Suid-Afrikaanse Klas NG G13 2-6-2+2-6-2|Klas NGG 13-lokomotiewe]] wat in 1927 en 1928 deur Hanomag in [[Hannover]], Duitsland, vervaardig is. Aangesien steenkool as brandstof hier volop en goedkoop was, was Suid-Afrika een van die laaste lande wat stoomlokomotiewe buite diens gestel het. == Misdaad == [[Lêer:Hi-jacking hot spot.JPG|duimnael|links|'n Straatbord naby Witbank waarsku teen motorkapers op die N4-snelweg]] [[Lêer:Plaas-Moored.jpg|duimnael|Naasbestaandes plant kruise vir slagoffers van [[Plaasmoorde in Suid-Afrika|plaasaanvalle]]]] [[Lêer:People's March Anti Xenophobia.jpg|duimnael|'n Protesoptog teen xenofobie in April 2015 in Jeppestraat ("Klein-Ethiopië"), Johannesburg]] Naas die vigs-epidemie word [[misdaad]] in Suid-Afrika as 'n nasionale krisis beskou. Gepaardgaande met hierdie misdaad syfer kan 'n geweldige moord syfer en verkragtings syfer ook gevind word. Die moord op Afrikaners en [[plaasmoorde]] word ten sterkste deur die huidige regering ontken, maar is 'n werklikheid en 'n grootskaalse probleem wat gekoppel word aan [[volksuitwissing]] (Eng.: ''Genocide''). Suid-Afrika is een van vyf lande wêreldwyd waar georganiseerde misdaad 'n negatiewe effek op die ekonomie het en hoë ekstra koste veroorsaak. Volgens 'n ondersoek van 1997 deur die Duitse Handelskamer het sowat 15 persent van die ondernemings wat deelgeneem het, nuwe beleggings weens die hoë misdaadsyfers gestaak. Meer as tweederdes het gekla oor inbrake en motordiefstalle. Misdaad word volgens die ondersoek deur Duitse bestuurders en hulle gesinne ook as 'n persoonlike bedreiging beskou. Oor 'n gemiddelde tydsduur van sowat 18 maande word elkeen van hulle of 'n familielid die slagoffer van 'n misdaad. Twintig persent van die ondernemings het in die twee jaar voor die ondersoek medewerkers as gevolg van moord verloor. By 47 persent van die ondernemings het bestuurders of hooggekwalifiseerdes die land weens die misdaadprobleem verlaat. In 1995 was die moordsyfer in Suid-Afrika reeds van die hoogste ter wêreld – daar is gemiddeld twee mense per uur vermoor. Die provinsies Gauteng en Wes-Kaap word die meeste geraak; na Johannesburg is in dié verband in 1998 in 'n spesiale uitgawe van die Duitse tydskrif "DEG aktuell" selfs as die "wêreld se moordhoofstad van die jaar 1997" verwys. Die Amerikaanse Departement van Buitelandse Sake waarsku VSA-burgers dat Suid-Afrika 'n swak rekord vir misdaadbekamping het.<ref name="mg">{{en}} [https://www.osac.gov/Reports/report.cfm?contentID=61632 Overseas Security Advisory Council: South Africa 2007 Crime & Safety Report]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 22 Februarie 2007</ref> Die situasie het blykbaar sedert 2006 verder versleg, aangesien buitelanders nou ook in welvarende voorstede deur kriminele bendes bedreig word. In Februarie 2007 het ses Amerikaanse diplomate in Pretoria die slagoffers van 'n gewapende roof geword, en nuusberigte staaf dat buitelandse diplomate se vrees vir misdaad ná 'n reeks soortgelyke voorvalle steeds groter word. Dwelmhandel vier sedert die einde van die apartheid eweneens hoogty in die land, wat vroeër danksy sy isolasie nouliks deur hierdie probleem geraak is. Kaapstad dien nou naas [[Lagos]] in Nigerië as een van die Suid-Amerikaanse en Asiatiese kartelle se hoofinvoerhawe vir dwelmmiddels in Afrika. Suid-Afrika is een van die belangrikste lande vir die internasionale dwelmhandel en het ook die grootste produsent van dagga geword. Dagga ter waarde van 45 miljard rand is hier reeds in 1994 op 83&nbsp;000 hektaar verbou. As gevolg van politiese steunwerwing, het sekere politieke figure ook geweldmisdaad aangeblaas ter ondersteuning van hulle politiese ideale. Hierdie geweldmisdaad word veral teen sagte teikens soos plaasbewoners gepleeg. Veral [[Plaasmoorde in Suid-Afrika|plaasmoorde]], die afmaai en vermoor van meestal wit plaaseienaars en hul gesinne, trek die aandag van Suid-Afrikaanse en internasionale media. Sommige van die slagoffers van plaasmoorde is nog kinders en sommige is bejaarde mense wat in hul eie kapasiteit geen bedreiging vir misdadigers kan inhou nie en as weerloos bestempel word. Politici van die regerende ANC ontken die verskynsel en maak dit af as bog. Hulle verwys na plaasmoorde, wat deur baie Afrikaners as volksmoord bestempel word, as net deel van die algemene misdaadstatistiek en weier om enige aandag daaraan te skenk. As gevolg hiervan is geen werklike statistiek daaroor beskikbaar nie, alhoewel sekere privaat instansies probeer om die syfers en getalle op te neem. Die werklike syfers van rasgebaseerde moorde in stedelike gebiede is nog minder duidelik.<ref name="Plaasmoorde">{{af}} [https://www.beeld.com/nuus/2013-06-18-plaasmoorde-hartseer-erger], besoek op 18 Junie 2013</ref> == Demografie == {{Hoofartikel|Demografie van Suid-Afrika}} === Groei van die blanke bevolking === [[Lêer:South Africa - population migrations.svg|duimnael|links|Migrasies wat die moderne Reënboognasie gevorm het]] [[Lêer:South Africa dominant population group map.svg|duimnael|Dominante bevolkingsgroepe in Suid-Afrika {{columns-list|2| {{sleutel|#fb8072|[[Swart mense|Swartes]]}} {{sleutel|#8dd3c7|[[Bruin mense|Bruines]]}} {{sleutel|#80b1d3|[[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiërs]]}} {{sleutel|#ffffb3|[[Blanke Suid-Afrikaners|Blankes]]}}}} {{sleutel|#bebada|Geen dominante nie}}]] Suid-Afrika se blanke bevolking is die enigste etniese groep waarvan die demografiese groei vanaf die middel van die 17de eeu deur amptelike sensusse en ander statistieke gedokumenteer is. Die eerste landswye sensus volgens moderne metodes het egter eers in 1904 plaasgevind sodat vroeëre statistieke nie altyd as akkuraat beskou kan word nie. Die eerste bevolkingsopname is in 1658 deur die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] (VOIK) gedoen, ses jaar nadat Kaapstad as verversingspos vir VOIK-skepe op pad na Oos-Indië gestig is. Die blanke bevolking het destyds slegs 166 beloop. As aandelemaatskappy het die VOIK uitsluitlik in die winsgewendheid van sy onderneming belang gestel, en daar kon dus geen sprake wees van doelgerigte kolonisasie nie. So het die blanke bevolking teen 'n baie stadige koers gegroei. Teen die begin van die 18de eeu was daar 1&nbsp;300 Europese setlaars aan die Kaap, en toe in 1731 'n bevolkingsopname gedoen is, het die blanke bevolking op 1&nbsp;544 gestaan. Dit het verder gegroei tot 10&nbsp;000 in 1778 en sowat 22&nbsp;000 teen die einde van die eeu.<ref>{{en}} N. Worden e.a.: ''Cape Town: the making of a city''. Kaapstad: David Philip 1998, bl. 26 en 50</ref> In 1855 was daar 155&nbsp;000 blanke Suid-Afrikaners, en eers daarna het groter getalle immigrante na die Britse Kaapkolonie en die Boererepublieke gestroom nadat diamante en goud ontdek is. So het die getal blanke inwoners in 1891 620&nbsp;000, in 1904 reeds meer as 1,1 miljoen en in 1913, toe die eerste nasionale volkstelling gehou is, 1,3 miljoen beloop. In 1938 was 'n vyfde van die totale blanke bevolking, wat destyds op 2,1 miljoen beraam is, in die buiteland gebore. Die bydrae van internasionale migrasie, hoofsaaklik uit Europa, tot die groei van Suid-Afrika se blanke bevolking was aansienlik, veral in die tydperk ná die Tweede Wêreldoorlog. Gedurende die ekonomiese opbloei van die 1960's het die invloei van migrante merkbaar toegeen en in 1976 sy hoogtepunt bereik. Maar ook die getal emigrante het sedert 1945 merkbaar toegeneem. Tussen 1924 en 1990 het 1,86 miljoen blankes hulle in die land gevestig en 530&nbsp;000 geëmigreer; die migrasiewins was dus 1,33 miljoen.<ref>WP Mostert, BE Hofmeyer en JS Oosthuizen: ''Demografie. Handboek vir die Suid-Afrikaanse student''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing 1997, bl. 210</ref> === Britse immigrasie === ==== Vroeë kolonisasieprojekte ==== [[Lêer:Eastern Frontier, Cape of Good Hope, ca 1835.png|duimnael|Die ligging van plase in die Oos-Kaapse Albany-distrik waarop 1820-Setlaars geboer het]] [[Lêer:Thomas Baines - The British Settlers of 1820 Landing in Algoa Bay - 1853.png|duimnael|"Die Britse setlaars van 1820 land in Algoabaai", deur Thomas Baines, 1853]] [[Lêer:PMB Town Hall.JPG|duimnael|Victoriaanse boukuns in Suid-Afrika: die Raadsaal in [[Pietermaritzburg]], KwaZulu-Natal]] In die vroeë 19de eeu is Britse immigrasie na Suid-Afrika grotendeels deur die Britse regering of weldadigheidsorganisasies bevorder en gefinansier. Nadat die Kaapkolonie in 1806 onder Britse bewind gekom het, is drie klein privaat kolonisasieprojekte van stapel gestuur wat die vestiging van immigrante georganiseer het. Die belangrikste hiervan was dié van 196 arm en werklose leerjongens wat in 1817 onder leiding van ene [[Benjamin Moodie]] vanuit Leith in Skotland vertrek het om 'n nuwe heenkome aan die Kaap te vind. Die meeste van hulle was meganici of ongeskoolde werkers wat kontrakte aangegaan het om in Suid-Afrika te werk. Ná hul aankoms het die meeste van hierdie immigrante egter hul kontrakte verbreek en ander, meer lukratiewe werkgeleenthede aanvaar. Die kolonisasieprojek was onsuksesvol, en Moodie het bankrot gespeel.<ref>{{en}} William E. Van Vugt en G. Daan Cloete: ''Race and Reconciliation in South Africa. A Multicultural Dialogue in Comparative Perspective''. Lanham, Maryland: Lexington Books 2000, bl. 22–23</ref> ==== Die 1820-Setlaars ==== {{Hoofartikel|1820-Setlaars}} Die Britse regering het sy houding teenoor die vestiging van Britse setlaars vanaf 1819 om strategiese redes verander. Die Kaapkolonie, wat die Verenigde Koninkryk van Nederland oorgeneem het, was immers merendeels deur [[inheemse volke]] bewoon, en ter stabilisering van die Britse bewind was dit raadsaam om die kolonie deur middel van blanke immigrasie te ontwikkel en uit te brei en so sterk moontlik te angliseer. In 1820 het die regering 'n bedrag van £50&nbsp;000 beskikbaar gestel om sowat 5&nbsp;000 Britse setlaars – wat later as 1820-Setlaars bekend sou staan – in die Albany-gebied naby [[Algoabaai]], nie ver van die huidige [[Port Elizabeth]] nie, te vestig. Protestants-Christelike etiek en liberale houdings het by die projek hul invloed laat geld. So het die setlaars vrye landbougrond ontvang, maar hul kontrakte was aan sekere voorwaardes gebonde. Hulle is verbied om slawe aan te hou of om inboorlinge in diens te neem. Anders sou hulle hul grond weer kwytraak. Die owerheid het sowat 90&nbsp;000 aansoeke van voornemende emigrante ontvang. ==== Sosiale agtergrond ==== Vir Britse emigrante in dié tyd sou Noord-Amerika 'n meer gewilde bestemming gewees het. Alhoewel die beroepsagtergrond en -ervaring van die 5&nbsp;000 suksesvolle aansoekers op die oog af met dié van tipiese emigrante op pad na die Verenigde State ooreengekom het – sowat veertig persent was voorheen in die landboubedryf werksaam, 'n derde was opgeleide ambagsmanne of meganici, 'n tiende was in die handel werksaam en die res ander geskooldes, was daar 'n groot verskil: die meeste van hulle was werkloos of het hulle om ander redes in 'n moeilike situasie bevind. Emigrasie na 'n oorsese bestemming was dus 'n uitweg. Maar aangesien hulle nie oor die nodige finansiële middele vir emigrasie beskik het nie, was hulle aangewese op staatsubsidies. Historici het na die feit verwys dat 'n relatief groot persentasie van hierdie vroeë Britse immigrante uit ekonomies benadeelde streke in Engeland gekom het – anders as voornemende immigrante wat die VSA as bestemming gekies het. Hulle het dikwels uit graafskappe gekom waar nywerhede gefloreer en hoë lone betaal is. Nogtans was 'n groot persentasie van vroeë Britse immigrante in Suid-Afrika geletterd, in teenstelling met inheemses, en die stigting van skole, biblioteke en 'n vrye pers aan die Kaap was, net soos die verbeterde onderwys vir inheemses, aan hulle invloed te danke. Onafhanklike, selfstandige denke is deur hulle net soos die konsep van selfregering bevorder, en dit was Britse setlaars wat 'n stedelike en kommersiële beskawing na die binneland van Suider-Afrika gebring het. Die 1820-Setlaars was om verskillende redes nie suksesvol as boere nie. Hulle het nie oor die nodige landboukennis beskik nie, min van die grond wat aan hulle gegee is was werklik geskik vir boerdery, en hul plase met 'n oppervlak van gewoonlik slegs eenhonderd akkers was nie groot genoeg om 'n hele gesin te voed nie. So het baie verstedelik om in hul vroeëre beroepe te werk. Hul bydrae tot die ekonomiese ontwikkeling van die Oos-Kaap was uiteindelik groter as beplan en het die basis vir die wol- en ander florerende uitvoergerigte bedrywe geskep. Hulle het hul misnoeë oor outokratiese bewindhebbers met koloniste in Noord-Amerika gedeel en was vasbeslote om vir hul regte te baklei. Toe die kaptein van 'n Britse skip met Ierse gevangenes aan boord in 1848 in die Kaap wou aandoen, het Britse setlaars en Afrikaners saamgespan om die skip af te wys. Suid-Afrika het sodoende nooit as strafkolonie gedien nie. In 1853 het die Kaapkolonie 'n grondwet gekry wat voorsiening vir verteenwoordigende selfregering gemaak het. Ten spyte van hul relatief klein getal het Britse immigrante beslissende invloed op die Suid-Afrikaanse samelewing uitgeoefen. In die dekades tot 1840 het die meeste Britse immigrante hul vaart na Suid-Afrika self betaal, maar slegs enkele honderd het jaarliks na die Kaap vertrek. Die oorgrote meerderheid emigrante het hulle in Noord-Amerika gevestig. Eers met die [[Groot Ierse Hongersnood|Groot Hongersnood in Ierland]] het die getal Britse immigrante in Suid-Afrika toegeneem. Volgens die ''Colonial Land and Emigration Commission Reports'' vir 1851 het nogtans vir elke Brit, wat hom in Suid-Afrika gevestig het, vier na Australië en Nieu-Seeland vertrek, sewe na Brits-Noord-Amerika (tans Kanada), en 49 na die Verenigde State.<ref name="Van Vugt/Cloete 2000, bl. 25">{{en}} Van Vugt/Cloete (2000), bl. 25</ref> ==== Nuwe emigrasiepatrone ==== Tussen 1825 en 1845 het Britse immigrante geen finansiële steun van regeringskant of privaat liggame ontvang nie. Amptelike rekords vir dié periode gee 'n totaal van 5&nbsp;345 immigrante uit Groot-Brittanje en Ierland. Daar word geen verskil gemaak tussen Engelse, Skotse, Walliese en Ierse immigrante nie.<ref>{{en}} Van Vugt/Cloete (2000), bl. 34</ref> Teen die middel van die 19de eeu het emigrasiepatrone met betrekking tot Suid-Afrika ingrypend verander. Net soos die 1820-Setlaars het baie van die emigrante in dié periode staatsubsidies ontvang, hoofsaaklik om die Britse Ryk te stabiliseer en uit te bou, terwyl ander deur kapitaliste ondersteun is wat finansiële voordeel uit die ekonomiese ontwikkeling van die Kaapkolonie kon trek. So het in die periode tussen 1847 en 1866 byna 11&nbsp;000 Engelse, Skotse en Walliese immigrante danksy regeringsubsidies in Suid-Afrika aangekom om hulle in die Kaapkolonie of in Natal te vestig, terwyl ander met behulp van privaat immigrasieskema's 'n nuwe tuiste in die land gevind het. ==== Immigrasie na Natal ==== [[Lêer:West Street, Durban - ca. 1900.jpg|duimnael|West Street, Durban, omstreeks 1900]] [[Lêer:COLLECTIE TROPENMUSEUM De City Hall in Durban TMnr 20014807.jpg|duimnael|Vir die ontwerp van Durban se stadhuis het ''Belfast City Hall'' in [[Noord-Ierland]] as voorbeeld gedien]] Nadat Natal in 1843 tot Britse kolonie verklaar is, was die plaaslike immigrasiebeleid weer eens daarop gemik om die Britse bewind te stabiliseer en te verhoed dat die gebied tot "'n kolonie van inboorlinge sou degenereer", soos die destydse goewerneur Sir P. Maitland dit gestel het.<ref name="Van Vugt/Cloete 2000, bl. 25" /> Ooreenkomstig die koloniale regering se beleid is 'n aantal immigrasieskema's in werking gestel waarvolgens Britse immigrante finansiële steun ontvang het. Tussen 1849 en 1852 het byna 5&nbsp;000 Engelse en Skotse immigrante in Natal aangekom. Baie van hulle is met beloftes van vrye grond en 'n aangename lewe in 'n "land van melk en heuning" na die kolonie gelok. Sowat twee derdes van die Natalse [[Byrne-Setlaars|immigrante]] het onder leiding van Joseph Charles Byrne na die kolonie gekom. Byrne, die seun van 'n Ierse veehandelaar wat tydelik na Australië geëmigreer en op sy terugvaart na Groot-Brittanje in Kaapstad aangekom het, het daar sakemanne ontmoet wat van voorneme was om Natal ekonomies te ontwikkel. Terug in Engeland, het Byrne 'n fortuin met spekulatiewe transaksies verdien en kennis gemaak met sakelui in die skeepvaartbedryf wat dieselfde belang in die ontwikkeling van Natal gestel het. Byrne het 'n ooreenkoms met die Britse ''Colonial Office'' aangegaan waarvolgens hy die vervoer van Britse emigrante na Natal sou reël. Mits die setlaars met sukses op plase in Natal gevestig sou word, sou die ''Colonial Office'' sy koste vergoed. Vir Byrne was dit duidelik dat die kolonie slegs deur boere met kapitaal en ambagsmanne ontwikkel kon word, en so het hy 'n aansoekprosedure ontwikkel wat daarop gemik was om boere, plaaswerkers en ambagsmanne te werf. Die aansoeke, wat ontvang is, het uiteindelik van stedelike fabriekarbeiders, dagloner en klerke gekom wat hulle as landboukundiges voorgegee het – moontlik het slegs een persent van die applikante werklik oor die nodige kennis en ervaring vir suksesvolle boerdery beskik. Daarbenewens was die grond, wat in Natal aan voornemende boere beskikbaar gestel is, nie geskik vir kleinboere nie. So het Byrne sy belegging van £14&nbsp;000 kwytgeraak en moes bankrot speel. Die immigrante was beter daaraan toe. Sowat 1&nbsp;000 van hulle het in 1852 na Australië vertrek nadat daar goud ontdek is. Die res het uit Byrne se skema bedank en hulle in die nuut ontwikkelende stedelike nedersettings, veral Durban, gevestig waar hulle hul oorspronklike beroepe weer uitgeoefen of werk in ander bedrywe gevind het. Net soos die 1820-Setlaars het ook die Natalse immigrante uiteindelik grootliks bygedra tot die ontwikkeling van die kolonie, al was dit op 'n heel ander manier as beplan. Sommige het selfs aktief aan die politieke lewe deelgeneem, maar in 'n omgewing waar daar geen Afrikaners was nie, was hulle ook nie genoodsaak om kragte met bruines of swartes saam te snoer om 'n teengewig teen 'n Afrikanermeerderheid te vorm nie. So het hulle die liberale houding, wat kenmerkend vir die Kaapse samelewing was, laat vaar en 'n beleid van wit bevoorregting en rasseskeiding ingestel. Daardie beleid was gedeeltelik ook die gevolg van ekonomiese en politieke druk wat deur vroeëre Britse immigrante uitgeoefen is. Baie van hulle het hulle in die Oos-Kaap as suksesvolle skaapboere, wolprodusente en handelaars bekwaam en het nou daarop aangedring dat hulle weivelde in rigting van Ciskei uitgebrei moes word. ==== Immigrasie van vroue ==== Daar was ook suksesvolle pogings om arm jong vroue in Suid-Afrika te vestig. So het byvoorbeeld vroulike huisbediendes finansiële steun ontvang om die tekort aan vroue in Suid-Afrika effens te probeer verlig. In 1857 het sowat 1&nbsp;000 Ierse vroue in Suid-Afrika aangekom.<ref>{{de}} Ulrike Kirchberger: ''Aspekte deutsch-britischer Expansion. Die Überseeinteressen der deutschen Migranten in Großbritannien in der Mitte des 19. Jahrhunderts''. Stuttgart: Franz Steiner Verlag 1999, bl. 80</ref> Ander skema's, soos dié wat deur die ''Female Middle Class Emigration Society'' van stapel gestuur is, het die immigrasie van gekwalifiseerde en gesofistikeerde vroue bevorder wat as sendelinge en onderwysers gewerk het en 'n waardevolle bydrae tot die opvoeding van inheemses gelewer en op politieke en sosiale hervorming aangedring het. ==== Laat 19de eeuse immigrasie ==== [[Lêer:Gold Reef City 002.jpg|duimnael|Die sitkamer van 'n vroeë 20ste eeuse huis waarin mynwerkers gevestig is.<br /><small>Gold Reef City, Johannesburg</small>]] In die 1870's en 1880's het jaarliks duisende Britte na Suid-Afrika geëmigreer, waarby immigrasieskema's steeds 'n belangruike rol gespeel het. In die dekade tussen 1873 en 1883 het byvoorbeeld 22&nbsp;300 Britse immigrante finansiële steun ontvang. Die koloniale owerheid aan die Kaap het hiervoor 'n kwartmiljoen pond beskikbaar gestel. Van die laat 19de eeuse immigrante was kunshandwerkers en ambagsmanne wat as gevolg van ekonomiese depressie en meganisering in die Verenigde Koninkryk na die buiteland uitgewyk het, spoorwegarbeiders, ongeskoolde werkers en gekwalifiseerdes uit die mynboubedryf. In 1891 het Suid-Afrika se Britsgebore bevolking op 188&nbsp;000 gestaan. Migrasiesyfers in [[Cornwall]] was die hoogstes in die Verenigde Koninkryk, veral in 'n tyd toe die Corniese tin- en mangaanmyne uitgeput was. Cornwallisers was meestal bereid om te migreer indien mynbouaktiwiteite elders werkgeleenthede vir hulle kon bied, en so het baie van hulle ook in Suid-Afrika aangekom. Die eerste Corniese immigrante was steengroefwerkers wat saam met die 1820-Setlaars na die Kaap geëmigreer het en stene vir die eerste permanente geboue ontgin het. Toe die Britse koloniale grens in 1847 tot by die Oranjerivier geskuif is, het Corniese mynwerkers, wat in Engels dikwels ''Cousin Jacks'' genoem word, met die ontginning van kopermyne in Namakwaland begin. In 1854 en 1855 het koperontginning in Suid-Afrika 'n nuwe hoogtepunt bereik, en dit was veral Corniese immigrante wat in die vraag na gekwalifiseerde mynbouwerkers voorsien het. Omstreeks 1900 was 'n kwart van die blanke mynwerkers aan die Witwatersrand Corniese immigrante. Die meeste van hulle het as ongetroude mans na die Kaap gekom, en 'n relatief groot persentasie het vanweë die skaarste aan Corniese vroue met inheemse swartes getrou. Corniese immigrante het hul spore in die bou- en [[Suid-Afrikaanse kookkuns|kookkuns]] gelaat, en daar is tans nog meer as honderd plekname van Corniese oorsprong in Suid-Afrika. Britse mynbouwerkers het daarnaas ook hul tradisionele vakbondstrukture na die land gebring. Die verdraagsaamheid van Corniese immigrante teenoor swart Suid-Afrikaners het onder meer uit godsdienstige tradisies voortgespruit. So was baie van hulle Wesleyaanse Metodiste wat 'n matigende invloed op die ruwe leefwyse in Suid-Afrikaanse mynbougemeenskappe uitgeoefen het. Hoë misdaadsyfers en drankmisbruik was die knellendste vraagstukke. Corniese immigrante het kerkgemeentes en krieketspanne gestig waarby, soos in die geval van Namakwaland, ook swart spelers welkom was. ==== Sosiale gaping ==== [[Lêer:Boerfamily1886.jpg|duimnael|Wit armoede: 'n Afrikanergesin in 1886]] [[Lêer:SouthAfricaTownship1989.jpg|duimnael|Kinders in 'n [[township]] naby Kaapstad in 1989]] Die unieke geologie van Suid-Afrika het die sosiale gaping tussen hoogs gekwalifiseerde mynboudeskundiges en ongeskoolde werkers nog versterk. Die land se laegraadse goud- en ertsneerslae lê diep sodat die plaaslike mynboubedryf op ingenieurs en kapitaal aangewese is. Die Britse immigrante, wat poste in die bedryf gevul het, net soos dié in ander sektore soos handel en finansies, het 'n elite gevorm. Mynbou-ondernemings se aggressiewe uitbreiding was een van die beslissende faktore wat die ontstaan van 'n rasgebaseerde, ongelyke arbeidsmark met wetlike en sosiale benadeling vir swartes bevorder het.<ref>{{en}} Van Vugt/Cloete (2000), bl. 31–32</ref> Maar ook Afrikaners is deur die vestiging van 'n mynboubedryf en die toenemende industrialisasie geraak. Groot getalle arm blankes het na die stede gestroom waar veelrassige krotbuurte ontstaan het. Vanaf die 1880's tot in die laat 1930's het 'n reeks natuurrampe, oorloë en ekonomiese agteruitgang tienduisende Afrikaanssprekendes in grootskeepse armoede gedompel. Terwyl die getal armblankes in amptelike statistieke op meer as 121&nbsp;000 beraam is, het omstreeks 1924 reeds 'n kwart van die Afrikanerbevolking in die armblanke-kategorie geval. Die situasie het dramaties versleg met die ekonomiese insinkings van die Groot Depressie waartydens 'n derde van alle Afrikaners, sowat 300&nbsp;000 mense, as armlastig beskou is.<ref>{{af}} Edward-John Bottomley: ''Armblankes''. e-Boek//Kindle-uitgawe. Kaapstad: Tafelberg, pos. 60</ref> Vir die koloniale owerheid – en latere blanke Suid-Afrikaanse regerings – was wit armoede 'n besondere probleem wat wit aansien kon bedreig. Deur middel van rasseskeiding, waarby benadeelde blankes in die volgende dekades in wit enklawes van armoede en in werkskeppingskemas van staatsondernemings en nywerhede in staatsbesit weggesteek is, is die vraagstuk opgelos totdat dit in 1994 skielik weer opgeduik het. Die Tweede Suid-Afrikaanse Oorlog het potensiële immigrante afgeskrik sodat min Britte hulle in die laaste jare van die 19de eeu aan die Kaap gevestig het. Die Britse besluit om Afrikanervroue en -kinders as 'n soort gyselaars in konsentrasiekampe aan te hou, het net soos die Afrikaners se guerilla-oorlogtaktiek verbittering veroorsaak. Uiteindelik was blanke politieke eenheid, en die stabiliteit wat dit vir die Britse Ryk in Suider-Afrika sou verseker, vir die Britse ''Colonial Office'' meer belangrik as die politieke regte van swart en bruin Suid-Afrikaners. Toe die land in 1910 selfregering as Unie van Suid-Afrika gekry het en 'n einde aan politieke inmenging uit Londen gemaak is, is die weg gebaan vir 'n politieke stelsel wat dekades lank op rasseskeiding berus het. Nog voor die Uniewording het Groot-Brittanje pogings onderneem om meer Britse immigrante as boere na die Suid-Afrikaanse platteland te bring. Een doelwit was om die kloof tussen die twee wit bevolkingsgroepe te oorbrug, 'n ander was die bestryding van Afrikanernasionalisme deur anglisering. Die skema is uiteindelik gestaak aangesien ander oorsese bestemmings soos Kanada en Australië met hul eie skema's vir Britse immigrante meer aanloklik was. Die hoeveelheid geskikte landbougrond in Suid-Afrika was beperk, en die nuut ontwikkelende nywerheidsektor was danksy die beskikbaarheid van swart mannekrag nie aangewese op groot getalle immigrante nie. Britse immigrasie was dus beperk. In 1910 het 8&nbsp;314 Britse immigrante in Suid-Afrika aangekom, in 1913 (een van min jare in dié tyd met uitvoerige statistieke) het 14&nbsp;251 nuwe aankomelinge hulle in die land gevestig, waarvan 10&nbsp;009 Britte.<ref>{{en}} Stephen Constantine (red.): ''Emigrants and Empire. British Settlement in the Dominions Between the Wars''. Manchester: Manchester University Press 1990, bl. 174</ref> Maar ook in die volgende dekades het Britte hulle in Suid-Afrika gevestig, en immigrasiesyfers het in die tyd ná die Tweede Wêreldoorlog selfs gestyg. Tradisioneel is Britse immigrante en hul nakomelinge as meer liberaal gesind beskou as Afrikaners, tog is hierdie soort stereotipes in die nuwe Suid-Afrika afgebreek. Die aantal Britse migrante in Suid-Afrika is in 2015 op 318&nbsp;000 beraam.<ref>{{en}} [http://www.bbc.com/news/uk-politics-eu-referendum-36560519 ''BBC News, 17 Junie 2016: Reality Check: Which EU countries have the most UK citizens? Besoek op 19 Junie 2016'']</ref> === Duitse immigrasie === [[Lêer:Natal 1910 BomannMuseum@20150903.JPG|duimnael|links|'n Kaart van die Hermannsburgse sending in Natal]] [[Lêer:Martin Melck House, Strand Street.jpg|duimnael|[[Martin Melck Huis|Martin Melck-huis]] in Strandstraat, Kaapstad, met versierings van [[Anton Anreith]]]] [[Lêer:German colonial claims in South Africa 1880s.jpg|duimnael|Afrika suid van die ewenaar, met politieke grense van die 1880's. Die Berlynse Koloniale Konferensie van 1884 was verantwoordelik vir die onderlinge afbakening en beslissing van koloniale gebiedsaansprake]] Volgens skeepslyste was sowat veertig persent van die eerste setlaars aan die Kaap Duitsers wat in diens van die Verenigde Oos-Indiese Kompanie (VOIK) op Nederlandse skepe gevaar het. Volgens 'n verordening van die VOIK, wat in 1657 uitgereik is, is slegs [[Nederlanders]] en Duitsers in diens geneem. Gewoonlik was Duitse bemanningslede op VOIK-skepe van Nederduitse afkoms en het sodoende min moeite ondervind om Nederlands aan te leer. Vyf van die eerste vryburgers aan die Kaap, wat in 1657 uit hul diens by die VOIK getree het om hulle as boere te vestig, was van Duitse afkoms. Steeds meer Duitse immigrante het na die Kaap gestroom en, weens die gebrek aan Duitse vroue, dikwels met Nederlandse, Franse of slawevroue uit Afrika en Asië getrou. Duitse huursoldate en ander personeel in diens van die VOIK was, anders as die breë massa in hul tyd, meestal geletterd. Baie van hulle het weens die moeilike ekonomiese situasie in Duitsland ná die einde van die [[Dertigjarige Oorlog]] na Nederland geëmigreer. So verskyn op VOIK-lyste onder meer seuns van dominees en amptenare, adellikes en sakelui, en selfs akademici soos wiskundiges, landopmeters en botanici.<ref>{{de}} Dieter en Elke Losskarn: ''Südafrika''. Ostfildern: Dumont 2006, bl. 40</ref> Die eerste wetenskaplike publikasies oor Suid-Afrika se natuurlewe en ander onderwerpe is deur Duitse navorsers geskryf wat verskeie kere verkenningstogte in die binneland van Suid-Afrika onderneem het. Die eerste Khoi-woordeboek is in die vroeë 1660's deur 'n boorling van [[Hannover]], Georg Friedrich Wende, saamgestel. Naas Franse Hugenote het Duitse immigrante 'n belangrike rol by die vestiging van die wynboubedryf aan die Kaap gespeel. Een van hulle, Henning Hüsing, het sy loopbaan as arm soldaat by die VOIK en veewagter begin. As vryburger was hy een van vyf boere wat hulle as veetelers bekwaam en vleis aan die VOIK verskaf het. As een van die welvarendste burgers aan die Kaap het Hüsing later groot graanvelde aangelê en raadslid in Stellenbosch geword waar hy herehuise soos [[Meerlust]] en ander woongeboue laat bou het. Volgens oorlewerings het hy meer as 100&nbsp;000 wingerdstokke geplant. 'n Ander wynboer was Carl Georg Wieser, 'n boorling van [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]], wat ná sy loopbaan as soldaat in 1731 met 'n Kaapstadse vrou getrou en later die Constantia-wyngoed gekoop het. Suksesvolle huwelike het van [[Martin Melck]], 'n boorling van [[Oos-Pruise]], die welvarendste man aan die 18de eeuse Kaap gemaak. Baie wynboere het hulle wonings deur Duitse boumeesters laat bou. Die bekendste van hulle was [[Anton Anreith]] (1754–1822), 'n boorling van [[Freiburg im Breisgau]], wat sy kunsvolle gewels en houtsnywerk in Constantia en Kaapstad (soos die leeue waarmee die kansel van die Lutherse kerk versier is) geskep het. Ander domeine van Duitse immigrante was gesondheidsdienste en politiek. In die Nederlandse tyd het sowat vyftig Duitse geneeskundiges aan die Kaap gepraktiseer. Jan van Riebeeck se opvolger as kommandeur was Zacharias Wagenaar (Wagner), 'n boorling van [[Dresden]]. Maar dit was ook Duitsers wat dikwels protes teen VOIK-besluite aangeteken het. Boeregesinne van Duitse afkoms soos die Bothas, Pretoriuse en Albrechts was in die geledere van die eerste groep van die Groot Trek. Die tweede groep is aangevoer deur Johannes van Rensburg, 'n boorling van Rendsburg in [[Sleeswyk-Holstein]]. Die derde Boereleier, Andries Hendrik Potgieter, het sy wortels in [[Osnabrück]] gehad. 'n Voorouer van [[Paul Kruger]], die latere president van die Zuid-Afrikaansche Republiek (Transvaal), Jacob(us) Kruger (ook Cruger of Krüger gespel), is in 1690 in [[Prignitz]], 'n streek in [[Brandenburg]] gebore en het in 1713 as soldaat in diens van die VOIK getree. Tussen 1848 en 1858 het groot getalle Duitse immigrante hulle in die Oos-Kaap, veral rondom Oos-Londen, gevestig – in 'n gebied wat deur die Britse koloniale owerheid as 'n soort buffersone tussen blanke gebiede en die Xhosa-stamland geskep is. Sowat 4&nbsp;000 Duitse setlaars het hier 'n nuwe tuiste gevind nadat hulle gratis seevervoer en finansiële steun ontvang het. Die Duitse invloed is steeds sterk, sowel op ekonomiese asook kulturele gebied. Suid-Afrika is daarnaas 'n gewilde reisbestemming vir Duitse toeriste asook die gewildste bestemming vir Duitse emigrante op die vasteland van Afrika. Volgens amptelike Duitse statistieke het in 2013 1&nbsp;100 Duitsers na Suid-Afrika geëmigreer, terwyl 1&nbsp;102 na hul geboorteland teruggekeer het.<ref>{{de}} [http://auswandern-info.com/suedafrika.html ''Auswandern nach Südafrika aktuell. Besoek op 2 Junie 2015''] {{dooie skakel}}</ref> In 2018 het 798 Duitsers hulle in Suid-Afrika gevestig, terwyl 1&nbsp;216 burgers met 'n Duitse paspoort na Duitsland teruggekeer het. In die dekade tussen 2008 en 2017 het altesaam 10&nbsp;375 Duitsers hulle volgens amptelike statistieke hier gevestig, terwyl 11&nbsp;195 na Duitsland verhuis het.<ref>{{de}} [https://auswandern-info.com/suedafrika ''auswandern-info.com: Auswandern nach Südafrika aktuell – Infos zur Einwanderung. Besoek op 20 November 2019'']</ref> {{Sienook|Duitsers in Natal}} === Noorse immigrasie === 'n Dertigtal Noorse gesinne uit Ålesund het op 29 Augustus 1882 in Natal aangekom. Voor 1880 het Noorse emigrante hulle merendeels in die Verenigde State gevestig, maar danksy die persartikels van 'n Noorse sendeling in Zululand, ene kaptein Landmark, het voornemende Noorse emigrante belang daarin gestel om 'n nuwe tuiste in Natal te vind. Hul vaart na Natal is onder meer deur die Regering van Natal se agente in Londen gereël. Nakomelinge van die Noorse immigrante het die ''Norwegian Settlers Association of Marburg'' gestig.<ref>{{en}} [http://www.norsettler.co.za/history.htm ''www.norsettler.co.za: How it began. Besoek op 17 Maart 2016'']</ref> === Joodse immigrasie === {{Hoofartikel|Jode in Suid-Afrika}} [[Lêer:Helen Suzman.jpg|duimnael|Helen Suzman in 1959]] Al het die eerste Joodse immigrante hulle reeds in die 17de eeu aan die Kaap gevestig, kon daar eers met die grootskaalse immigrasie van Russies-Litause [[Jode]] vanaf die 1880's sprake van 'n georganiseerde Joodse gemeentelewe in Suid-Afrika wees. Omstreeks 1880 is die plaaslike Joodse bevolking op sowat 4&nbsp;000 beraam, met 40&nbsp;000 nuwe aankomelinge in die volgende drie dekades. Gedurende die 1930's was Suid-Afrika 'n toevlugsoord vir Joodse vlugtelinge uit die Duitse Ryk. So het die Joodse bevolking gegroei tot 90&nbsp;000 in 1936 en 115&nbsp;000&nbsp; in 1960.<ref name="Brenner">{{de}} {{cite book |last=Brenner |first= Michael |title=Kleine jüdische Geschichte|year=2008 |page=341, 342|publisher= C.H. Beck/Bundeszentrale für politische Bildung|location= München en Bonn}}</ref> In die ou bedeling het Joodse burgers dieselfde bevoorregte status geniet soos ander blankes, ondanks anti-semitiese tendense in bepaalde nasionalistiese Afrikanerkringe, so in die verregse vleuel van die regerende Nasionale Party. Die anti-semitiese rassisme in dele van Europa, wat sy hoogtepunt in die stelselmatige [[Sjoa|Sjoa-volksmoord]] deur die Nasionaal-Sosialistiese Duitse bewind tydens die Tweede Wêreldoorlog gevind het, was vir baie Suid-Afrikaanse Jode rede genoeg om openlik weerstand te bied teen die beleid van rasseskeiding. So het 'n relatief groot persentasie Joodse Suid-Afrikaners by die anti-Apartheid-beweging aangesluit, onder wie die skryweres en wenner van die [[Nobelprys vir Letterkunde]], [[Nadine Gordimer]], die politikus [[Helen Suzman]] wat jare lank, tussen 1961 en 1974, die enigste afgevaardigde van die [[Progressiewe Party]] in die Suid-Afrikaanse parlement was, en [[Joe Slovo]], 'n kommunistiese stryder wat – ná meer as twintig jaar in ballingskap – na Suid-Afrika teruggekeer het as een van min blanke leiersfigure in die African National Congress.<ref name="Brenner" /> Ander Joodse burgers het die NP-bewind gesteun. Opvallend was die groot persentasie aanhangers van Sionisme wat nou betrekkinge met Israel gehandhaaf het – meer as in enige ander land. So het Suid-Afrika voor 1994 steeds goeie betrekkinge met Israel onderhou, ondanks dié land se afkeuring van Pretoria se rassebeleid. Ná die eerste demokratiese verkiesing in 1994 het baie Joodse inwoners by die groot golf van blanke emigrante aangesluit.<ref name="Brenner" /> === Immigrasiebeleid voor 1994 === [[Lêer:The National Archives UK - CO 1069-1-9.jpg|duimnael|Februarie 1960: die Britse premier Harold Macmillan bring 'n amptelike besoek aan Suid-Afrika en lewer sy befaamde "Wind-van-verandering"-toespraak in die Suid-Afrikaanse parlement. Desondanks stroom duisende Britse immigrante na die Kaap<br /><small>The National Archives UK</small>]] Saam met die implementering van die Apartheids-wetgewing, waarvolgens die toegang van swart Suid-Afrikaners tot die arbeidsmark in 'n toenemende mate gereguleer en beperk is, net soos die vrye beweging van swart werknemers, en met die oog op die beplande uiteindelike ontneming van Suid-Afrikaanse burgerskap van swart inwoners in die laaste stadium van die Apartheidstelsel, was daar 'n dringende behoefte om die getalle van gekwalifiseerde blankes te verhoog. In 1958 het die Viljoen-kommissie, wat die toekomstige ontwikkeling van Suid-Afrika se nywerheidsektor ondersoek het, in sy verslag bevind dat die heersende groeikoers van die ekonomie net volgehou kon word met die werwing van jaarliks sowat 25&nbsp;000 immigrante.<ref>{{en}} Daniel Conway and Pauline Leonard: ''Migration, Space and Transnational Identities. The British in South Africa''. Basingstoke: Palgrave Macmillan 2014, bl. 39</ref> Die NP-bewind het die Suid-Afrikaanse Immigrante-organisasie (Samorgan) in die lewe geroep om blanke immigrasie te bevorder, maar hierby aanvanklik veral op Nederland en Duitsland gefokus – en nie op die Verenigde Koninkryk as die tradisioneel belangrikste land van herkoms van immigrante nie. Vir die eerste minister Hendrik F. Verwoerd, 'n immigrant van Nederlandse herkoms, was Suid-Afrika se republiekwording en onttrekking aan die Britse Gemenebes in 1960/1961 'n persoonlike triomf wat hy as een van die beslissende gebeurtenisse in die geskiedenis van die land en as die Afrikanervolk se uiteindelike onafhanklikwording van Britse kolonialisme beskou het. Gevolglik het die NP-bewind se houding teenoor Britse immigrasie ingrypend verander. Gepaardgaande met hierdie maatreëls is Engelssprekende Suid-Afrikaners stelselmatig uit die staatsburokrasie en die weermag verwyder en is die grense van kiesafdelings aangepas om meerderhede vir NP-kandidate te verseker en die Verenigde Party se politieke invloed te verminder. Verwoerd was daarvan oortuig dat Engelssprekende Suid-Afrikaners in die nuutgestigte republiek maklik aan Afrikaners geassimileer kon word en dat Britse immigrante sodoende nie meer as 'n moontlike nasionale bedreiging beskou moes word nie. Met jaarlikse groeisyfers van tussen ses en agt persent in die periode tussen 1964 en 1972 en voortgesette werkreservering, wat wit en bruin Suid-Afrikaners bevoorregte toegang tot sekere kategorieë werk gegee het, was die Suid-Afrikaanse ekonomie dringend aangewese op gekwalifiseerde immigrante. Die nuut benoemde Engelssprekende minister van immigrasie, A. E. Trollip, het dit duidelik gestel dat die ekonomie sonder immigrasie sou disintegreer. In 1961 is 'n nuwe immigrasieskema ingevoer wat voorsiening vir ruim finansiële bystand aan immigrante gemaak het, en die regering was realisties genoeg om weer op voornemende immigrante uit die Verenigde Koninkryk te fokus. Die regering se doelwit was om jaarliks sowat 30&nbsp;000 immigrante te werf. Immigrasie het inderdaad skerp toegeneem van net 9&nbsp;789 blankes in 1960 tot 48&nbsp;048 in 1966. Die staat het tagtig persent van gekwalifiseerde immigrante se reiskoste oorgeneem, ruim lenings toegestaan (wat in 1966 deur skenkings vervang is), gratis huisvesting vir 'n beperkte tydperk ná aankoms in Suid-Afrika gewaarborg en geen minimum-verblyfvereistes gestel nie. Met dié skema was die Suid-Afrikaanse regering destyds vrygewiger as byvoorbeeld Kanada of Australië. Naas sy bestaande immigrasiekantoor in [[Suid-Afrika-huis (Londen)|Suid-Afrika-huis]] op Londen se [[Trafalgarplein]] het Samorgan nuwe kantore in Cockspur-straat, Londen (in dieselfde gebou waar amptenare van die 1820 Settlers Memorial Association gesetel was), Manchester, Birmingham, Glasgow, Sheffield en Newcastle geopen. Vir voornemende Britse immigrante was die vooruitsig op 'n beter toekoms vir hul kinders in 'n opkomende land, 'n hoër lewensstandaard, die aangename klimaat en laer belastingtariewe aantreklik genoeg om immigrasiesyfers te laat styg. In die na-oorlogse periode voor die invoering van die nuwe immigrasieskema (tussen 1946 en 1961) het 115&nbsp;395 Britse burgers hulle in Suid-Afrika gevestig. In die periode tussen 1961 en 1977, toe die Europese immigrasie na die Kaap danksy die finansiële bystand van regeringskant sy hoogtepunt bereik het, het dié getal toegeneem tot 243&nbsp;000. Nettomigrasie het vanaf die 1960's tot en met 1975 jaarliks tussen 20&nbsp;000 en 35&nbsp;000 beloop. Immigrasie het met 46 persent byna die helfte bygedra tot die blanke bevolkingsgroei in dié tydperk. === Onlangse bevolkingsopnames === [[Lêer:South-africa-demography.svg|duimnael|Ontwikkeling van Suid-Afrika se bevolking]] In Julie 2017 is die bevolking van Suid-Afrika deur Statistieke Suid-Afrika op 56&nbsp;520&nbsp;000 geskat. Dit verteenwoordig 'n styging van meer as 1,5 miljoen sedert die middel van 2015 toe dit op 54&nbsp;956&nbsp;900 beraam is, onder wie 44&nbsp;228&nbsp;000 swartes (80,5 persent van die totale bevolking), 4&nbsp;832&nbsp;900 bruinmense (8,8 persent), 4&nbsp;534&nbsp;000 blankes (8,3 persent) en 1&nbsp;362&nbsp;000 Asiërs (2,5 persent) was. Van die totale bevolking was 28&nbsp;900&nbsp;000 mense vroulik en 27&nbsp;600&nbsp;000 manlik.<ref>{{en}} [http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022015.pdf ''Statistieke Suid-Afrika – Mid-year population estimates 2015'']</ref> Teen die middel van 2017 is die swart bevolking op 45&nbsp;656&nbsp;400 of 80,8 persent van die totale bevolking beraam. 4&nbsp;962&nbsp;900 was bruin Suid-Afrikaners (8,8 persent), 4&nbsp;493&nbsp;500 blankes (8,0 persent) en 1&nbsp;409&nbsp;100 Asiërs (2,5 persent).<ref>{{en}} [http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022017.pdf ''Stats SA: Mid-year population estimates 2017. Besoek op 31 Julie 2017'']</ref> In die sensus van 9 Oktober 2011 het 41 miljoen Suid-Afrikaners hulself as swart beskryf, 4,62 miljoen as bruin, 4,59 miljoen as wit en 1,3 miljoen as Indiërs of ander Asiërs. 0,3 miljoen mense het hulself as "ander" beskryf – 'n kategorie wat ook mense insluit wat volgens sensusbeamptes weier om hulself in terme van ras of etniese groep te beskryf. Die totale bevolking het op die dag van die sensus 51,8 miljoen beloop. Die aantal ekonomiese immigrante, wat onwettiglik in die land bly, word op tussen drie en vier miljoen beraam.<ref>{{af}} [http://www.nuus24.com/Suid-Afrika/Nuus/Ses-buitelanders-vas-vir-vals-paspoorte-20100625 ''nuus24.com: Ses buitelanders vas vir vals paspoorte, 25 Junie 2010''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100709032257/http://www.nuus24.com/Suid-Afrika/Nuus/Ses-buitelanders-vas-vir-vals-paspoorte-20100625 |date= 9 Julie 2010 }}</ref> === Godsdiens === {{Hoofartikel|Boeddhisme in Suid-Afrika|Godsdiens in Suid-Afrika|Islam in Suid-Afrika|Jode in Suid-Afrika}} [[Lêer:Groote Kerk Adderley Street Cape Town - Frontal view.JPG|duimnael|Die Groote Kerk in Kaapstad is die oudste bestaande kerk in Suider-Afrika]] Omtrent 63% van Suid-Afrikaners is religieus.<ref>{{en}} http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Fewer-religious-people-in-SA-survey-20120810 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191009125315/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Fewer-religious-people-in-SA-survey-20120810 |date= 9 Oktober 2019 }}</ref> Die grootste godsdiens is die [[Christendom]] met sowat 80% van die totale bevolking in 2001, gevolg deur 15% ongebonde, 1,5% [[Moslem]]s, 1,2% [[Hindoeïsme|Hindoes]], 0,3% tradisionele Afrika-godsdienste en 0,2% Jode. Ondanks 'n meerderheid aan Christene is daar nie een dominante denominasie nie. Belangrike Christelike kerke sluit in die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (7,1%), die Nederduits Gereformeerde kerke ([[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] en [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] met 6,7%) en die [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika]] (3,8%). Volgens die sensus van 1991 was blanke Suid-Afrikaners hoofsaaklik Protestants (70 persent), Rooms-Katoliek of Grieks-Ortodoks (7 persent) of Joods (1 persent). 21 persent het nie aan enige godsdiens of kerk behoort nie of wou gedurende die sensus geen inligting omtrent hul geloofsoortuiging verstrek nie.<ref>WP Mostert, BE Hofmeyer en JS Oosthuizen (1997), bl. 129-130</ref> [[Lêer:South Africa-Ladysmith-Sufi Mosque-01.jpg|duimnael|links|Soefi-[[Moskee]] in [[Ladysmith]], KwaZulu-Natal]] Die [[Islam]] het Suid-Afrika in drie fases bereik. Die eerste het met die aankoms van die Nederlandse koloniste in die 17de eeu begin. Die eerste Moslems is as slawe deur die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie uit die [[Maleise argipel]] aan die Kaap gebring en was die voorouers van die Kaapse Maleiers. Die tweede was die immigrasie van Indiërs uit [[Brits-Indië]] ná die [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]], waar hulle in die Britse suikerplantasies gewerk het. Sowat 176&nbsp;000 Indiërs van alle gelowe is ná Natal gebring, waarvan 7–10% Moslems. Die derde fase het met die einde van Apartheid begin, nadat Moslems uit Afrika en Indië ná Suid-Afrika begin migreer. Die meeste Moslems is Soenniete, gevolg deur Ahmadi, veral in Kaapstad.<ref>{{en}} {{cite book |url=https://books.google.co.uk/books?id=eR019JqPbBkC&pg=PA104&dq&hl=en&sa=X&ei=ibqJU8mLNYO7PeKPgfgK&ved=0CEUQ6AEwBA#v=onepage&q&f=false | title=Islamic Resurgence in South Africa: The Muslim Youth Movement | author=Abdulkader Tayob | page=104 | accessdate=21 Maart 2019}}</ref> [[Lêer:Old Sinagogue, Pretoria.JPG|duimnael|Die [[Sinagoge, Paul Krugerstraat|Sinagoge in Paul Krugerstraat]], Pretoria]] In Suid-Afrika leef sowat 70&nbsp;000 Jode, die grootste groep in Afrika. Die eerste Jode het tydens die Britse Kaapkolonie in die 19de eeu ná Suid-Afrika gekom. Tydens die apartheidsbewind het Suid-Afrikaanse Jode 'n belangrike rol in die Anti-apartheidsbeweging gespeel, terwyl ander hulself vir nou bande tussen Suid-Afrika en Israel beywer het.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1162378307806&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |title=P.W. Botha felt Israel had betrayed him |accessdate=2 November 2006 |publisher=Jerusalem Post |date=2 November 2006 |archive-date= 6 Julie 2013 |archive-url=https://archive.is/20130706010337/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1162378307806&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |url-status=dead }}</ref> Suid-Afrika se 550&nbsp;000 Hindoes vorm die tweede grootste Hindoebevolking in Afrika ná dié van [[Mauritius]], waarvan die meeste in die provinsie KwaZulu-Natal leef.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51496.htm |title=South Africa – Section I. Religious Demography |publisher=U.S. Department of State |accessdate=21 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502215032/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51496.htm |archive-date=2 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die meeste Hindoes is nakomelinge van Indiërs wat uit Brits-Indië ná KwaZulu-Natal geneem is om daar te werk. Suid-Afrika beskik moontlik oor die grootste bevolking aan Boeddhiste in Afrika, waarvan die meeste van Asiatiese afkoms is. === Internasionale net-migrasie === Die blanke bevolking het as gevolg van laer geboortesyfers en migrasie na oorsese bestemmings sedert 1986 merkbaar afgeneem. {| class="wikitable" ! Periode !! Afrikane !! Indiërs/Asiate !! Blankes |- | 1986–2000 || 828&nbsp;750 || 14&nbsp;476 || -304&nbsp;512 |- | 2001–2005 || 561&nbsp;398 || 23&nbsp;335 || -133&nbsp;782 |- | 2006–2011 || 673&nbsp;706 || 34&nbsp;689 || -112&nbsp;046 |- | 2011–2015 || 779&nbsp;593 || 40&nbsp;929 || -95&nbsp;158 |} === Verstedeliking === [[Lêer:Johannesburg CBD.jpg|duimnael|Johannesburg is die grootste stedelike sentrum van Suid-Afrika]] In 2000 was 95 persent van die Blanke en Asiatiese, 79 persent van die [[Bruin mense|Bruin]] en 41 persent van die Swart bevolking verstedelik. Die persentasie van die totale bevolking, wat in stedelike nedersettings woon, het tussen 2005 en 2015 gestyg van 59,5 tot 64,8 persent.<ref>{{en}} [https://www.statista.com/statistics/455931/urbanization-in-south-africa/ ''statista – The Statistics Portal: South Africa: Urbanization from 2005 to 2015. Besoek op 8 Oktober 2017'']</ref> Behuisingstekorte en onvoldoende infrastruktuur is veral in die metropolitaanse gebiede 'n groot probleem, en as gevolg daarvan word veral die randgebiede van stede deur informele woonstrukture soos plakkerskampe gekenmerk. Die boubedryf is tans nie in staat om in die groeiende aanvraag na behuising te voorsien nie. Swart stedelike gebiede soos Soweto ly onder oorbevolking; in hierdie stad woon nog steeds tussen drie en vier miljoen mense op 'n oppervlakte van net 130 vierkante kilometer. Tradisioneel-blanke woongebiede van die middel- en opperklas is minder geraak deur die sosiale veranderings ná die einde van die geografiese rasseskeiding. Die ou stelsel van "groepsgebiede" word hier grotendeels nog bewaar, aangesien net 'n minderheid van Swartes huispryse en huurgelde in hierdie gebiede kan bekostig. Die klein getalle nie-blanke bewoners, wat na die eertydse blanke woongebiede verhuis, kan maklik geïntegreer word. Die verstedelikingsproses van die swart bevolking sal ook in die vroeë dekades van die 21ste eeu voortgaan, terwyl die landelike bevolking met tussen vyf en tien persent sal krimp. === Uitdagings vir plattelandse gemeenskappe === [[Lêer:Map of the metropolitan municipalities of South Africa (2016).svg|duimnael|Kaart van die agt Suid-Afrikaanse [[Metropolitaanse munisipaliteit]]e in 2016]] [[Lêer:SouthAfricaFieldwork21989.jpg|duimnael|Suid-Afrikaanse plaaswerkers in 1989]] Nedersettings op die platteland staar, net soos hul eweknieë elders op aarde, ernstige uitdagings in die gesig. Volgens die sensus van 2011 word 61 persent van die Suid-Afrikaanse bevolking in nedersettings buite die munisipale grense van metropolitaanse gebiede gehuisves. Terwyl die vyf grootste metropolitaanse gebiede die ekonomie oorheers en meer as die helfte van die bruto toegevoegde waarde genereer, is die ekonomiese agteruitgang van groot dele van die platteland reeds in akademiese ondersoeke van die 1980's beskryf. Dit geld ook vir streke met 'n groeiende bevolking.<ref>{{en}} Ronnie Donaldson: ''Small Town Tourism in South Africa''. Cham: Springer International Publishing 2018, bl. 3</ref> Die agteruitgang van plattelandse nedersettings het menigvuldige oorsake: * Oorspronklik welvarende mynbounedersettings – soos dié in KwaZulu-Natal se steenkoolstreke – het as gevolg van veranderende vraag ekonomiese agteruitgang ervaar. Dieselfde geld vir nedersettings waar ekonomiese vooruitgang op vervoerinfrastruktuur soos spoorweë gesteun het. * Met die afname in tradisionele landbou-aktiwiteite het baie landelike nedersettings hul oorspronklike rol as plaaslike kleinhandel- en dienstespilpunte kwytgeraak. * Die beskikbaarheid van meer gevorderde vervoergeriewe, wat toegang tot verder af geleë streekspilpunte vergemaklik, en veranderende strukture in die kleinhandelbedryf het eweneens bygedra tot die agteruitgang van kleiner dorpe wat as diensverskaffers vir die landbousektor gedien het. * Die samesmelting van nedersettings tot nuwe, groter administratiewe eenhede het baie dorpe van hul vroeëre plaaslike regerings beroof, terwyl die nuwe munisipaliteite weens 'n gebrek aan fondse en behoorlik opgeleide personeel nie in staat is om benodigde munisipale dienste te verskaf nie. * Daarnaas het groter nedersettings, wat reeds voor die ANC-owerheid se munisipale hervormings bestaan het, hul dienste- en ander sektore uitgebrei tot 'n punt waar hulle groter geografiese streke kan bedien en sodoende die ekonomiese funksies van omliggende kleiner sentrums maklik absorbeer.<ref>{{en}} Donaldson (2018), bl. 4</ref> {{Sienook|Lys van dorpe in Suid-Afrika}} === Sosiale struktuur === Suid-Afrika bly 'n land wat langs ras-, etniese-, taal-, godsdiens- en klaslyne, maar ook langs die lyn tussen sentrum en periferie verdeel is. Die plaaslike historiese ontwikkeling het van die Suid-Afrikaanse samelewing 'n soort rasgebaseerde kastestelsel gemaak – ras en velkleur het daarin meer betekenis gekry as klas, taal en ander sosiale kriteria.<ref>{{de}} [http://liportal.inwent.org/suedafrika/gesellschaft.html#c1608 ''liportal.inwent.org: Suid-Afrika – Samelewing en kultuur'']</ref> === Engels in Suid-Afrika === [[Lêer:South Africa 2011 English speakers proportion map.svg|duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Engelstaliges in 2011 {{columns-list|2| {{sleutel|#EDF8E9|0–20%}} {{sleutel|#BAE4B3|20–40%}} {{sleutel|#74C476|40–60%}} {{sleutel|#31A354|60–80%}} {{sleutel|#006D2C|80–100%}}}}]] [[Lêer:South Africa 2011 English speakers density map.svg|duimnael|Geografiese verspreiding van Engels in Suid-Afrika volgens bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011 {{columns-list|2| {{sleutel|#ffffcc|&lt;1/km²}} {{sleutel|#ffeda0|1–3/km²}} {{sleutel|#fed976|3–10/km²}} {{sleutel|#feb24c|10–30/km²}} {{sleutel|#fd8d3c|30–100/km²}} {{sleutel|#fc4e2a|100–300/km²}} {{sleutel|#e31a1c|300–1000/km²}} {{sleutel|#bc0026|1000–3000/km²}} {{sleutel|#800026|&gt;3000/km²}}}}]] Terwyl Suid-Afrika algemeen as 'n multikulturele, veelrassige en veeltalige staat beskryf word, het Engels – ongeag sy relatief klein demografiese basis van ongeveer drie miljoen moedertaalsprekers en sy beperkte geografiese verspreiding – tans die status van 'n [[lingua franca]] in die meeste openbare domeine, waaronder politiek en ekonomie. Hoe meer dit as 'n taal van hoër status waargeneem word, hoe meer vind taalverskuiwing plaas. Daarnaas word dit ter wille van kostebesparing (vertalings in die ander tien ampstale geniet lae prioriteit as beskikbare finansiële middele beperk is) en om praktiese redes (daar word veronderstel dat die meeste Suid-Afrikaners Engels min of meer magtig as) bo Suid-Afrika se ander tale verkies, ongeag die feit dat die regering homself tot veeltaligheid verbind het. So word die aktiewe gebruik van Afrikaans toenemend beperk tot die gesinsdomein, opvoedkundige instellings wat die beginsel van moedertaalonderwys volg, die Afrikaanse kultuurbedryf en Afrikaanse media. Van alle openbare domeine is godsdiens die minste geraak deur taalverskuiwing na Engels. In sy gesproke vorm toon Engels in Suid-Afrika dieselfde dinamiese ontwikkeling soos in ander Afrikalande waar Engels as oorkoepelende taal dien. Naas Engels as tweede taal, soos dit deur baie swart Suid-Afrikaners gebesig word, vorm Britse immigrante, wat hul streeksgebonde moedertaalvariëteit van Engels na die Kaap saamgebring het, en vastelandse Europese en Asiatiese immigrante, wat deur Britse Engelssprekendes geassimileer is, die demografiese basis van Suid-Afrikaanse Engels. Net soos in ander Britse kolonies is Engels aanvanklik deur soldate en amptenare aan die Kaap ingevoer. Hulle is opgevolg deur sendelinge, setlaars en fortuinsoekers.<ref>{{en}} [http://public.oed.com/aspects-of-english/english-in-use/south-african-english/ ''Oxford English Dictionary: South African English. Besoek op 16 Maart 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316120134/http://public.oed.com/aspects-of-english/english-in-use/south-african-english/ |date=16 Maart 2016 }}</ref> Met die stigting van Engelse nedersettings in die Oos-Kaap vanaf 1820 en in Natal (1841–51) asook die diamantstormloop van Kimberley en die goudstormloop aan die Witwatersrand het Engels posgevat as een van die tale van Suider-Afrika. Die vroegste variëteit van Engels was dié van Suidoos-Engeland se laer klasse wat deur die eerste Britse immigrante, onder wie die 1820-setlaars, gepraat is en vanweë vergelykbare immigrasiepatrone baie ooreenkomste, veral ten opsigte van uitspraakgewoontes, met Australiese Engels toon sodat daar dikwels na 'n gemeenskaplike variëteit van Suidelike Halfrond-Engels verwys word.<ref>{{de}} Gerhard Leitner: ''Weltsprache Englisch. Vom angelsächsischen Dialekt zur globalen Lingua franca''. München: C. H. Beck 2009, bl. 214</ref> 'n Tweede golf van Engelssprekende setlaars het tussen die 1840's en laat 1860's in Suid-Afrika aangekom. Hul sosiale, kulturele en geografiese agtergrond het merkbaar verskil van dié van vroeëre immigrante. So was die meeste setlaars in dié periode afkomstig uit die middelklas van die ''Midlands'' van Sentraal-Engeland en die noorde van Engeland en hulle vestigingsgebied hoofsaaklik beperk tot Natal. Naas die breë werkersklasaksent van die Kaap is sodoende 'n tweede variëteit van Engels in Suid-Afrika gevestig wat as meer respektabel geag is. Anders as byvoorbeld in Australië het die verskillende variëteite in Suid-Afrika min neiging getoon om met mekaar te vermeng. Die derde golf van immigrante uit Europa, Australië en die Verenigde State, wat ná die ontdekking van diamante en goud na Suid-Afrika gestroom het, het Engels as algemene omgangstaal van stedelike omgewings en die sakesektor gevestig en sodoende ook taalverskuiwing van Afrikaans na Engels in groter omvang tot gevolg gehad. Die status en rol van Engels is van begin af bepaal deur politieke omstandighede. Engels was in die 19de eeu die taal van die bewindhebbers wat in 1822 Nederlands as ampstaal van die Kaapkolonie vervang het. Die bevordering van Afrikaans was een van die hoofdoelwitte van 20ste eeuse Afrikaner-nasionaliste wat ná die regeringsoorname deur die Nasionale Party (NP) in 1948 verwesenlik is deur die verdringing van Engels op regerings- en administratiewe vlak, binne die polisie en die weermag. Nogtans het Engels sy oorheersende rol in die sakelewe en die tersiêre onderwys gedurende die NP-bewind, wat tot 1994 sou voortduur, nooit ingeboet nie. Dit was ook die taal wat deur die African National Congress en ander swart bevrydingsbewegings vir hul kommunikasie met sowel sprekers van Suid-Afrika se ander inheemse tale asook die buitewêreld gekies is – 'n keuse wat nog verstewig is deur die feit dat baie ANC-lede hul ballingskap in Engelssprekende omgewings soos die Verenigde Koninkryk deurgebring het. === Taalbeleid === {{Hoofartikel|Tale in Suid-Afrika}} [[Lêer:South Africa 2011 dominant language map.svg|duimnael|'n Kaart wat die meerderheidstale in Suid-Afrikaanse aandui {{columns-list|2| {{sleutel|#8dd3c7|[[Afrikaans]]}} {{sleutel|#ffffb3|[[Engels]]}} {{sleutel|#bebada|[[Suid-Ndebele]]}} {{sleutel|#fb8072|[[Xhosa]]}} {{sleutel|#80b1d3|[[Zoeloe]]}} {{sleutel|#fdb462|[[Noord-Sotho (taal)|Noord-Sotho]]}} {{sleutel|#b3de69|[[Suid-Sotho]]}} {{sleutel|#fccde5|[[Tswana]]}} {{sleutel|#bc80bd|[[Swazi]]}} {{sleutel|#ccebc5|[[Venda (taal)|Venda]]}} {{sleutel|#ffed6f|[[Tsonga]]}} {{sleutel|#d0d0d0|Geen}}}}]] Gedurende die Britse koloniale bewind in Suid-Afrika is Afrikaans as die sentrale element van Afrikaneridentiteit beskou. Die Britse beleid van assimilasie was dus hoofsaaklik daarop gemik om Afrikaans deur Engels te vervang – 'n doelwit wat, gegewe die beperkte hulpbronne, onmoontlik geblyk het om te bereik. 'n Verslag oor die onderwysstelsel het in 1901 getoon dat die status van Afrikaans en Nederlands as omgangstaal onaanvegbaar was.<ref>{{en}} Jon Orman: ''Language Policy and Nation-Building in Post-Apartheid South Africa''. Springer Science + Business Media B.V. 2008, bl. 84</ref> Maar ook swart Suid-Afrikaners was teikens van die Britse beleid van taalkundige en kulturele assimilasie. Veral Engelsmedium-sendingskole het 'n belangrike bydrae gelewer om Britse invloed nie net op godsdienstige en ekonomiese gebied te versterk nie, maar ook om 'n hele kulturele konteks te skep waarin Engelse gedagtes, tradisies en waardes kon floreer en waarin vroue en mans met 'n uitstekende taalvaardigheid in Engels opgevoed is. Hierdie beleid het steeds uitwerkings op Suid-Afrika se politieke, kulturele en sosiale lewe waar 'n klein geangliseerde swart elite taalvaardigheid in Engels as paspoort vir opwaartse sosiale en ekonomiese mobiliteit beskou. Die gaping tussen hierdie elitêre swart minderheidsbewind en die groot onderdrukte massa het groter geword en sal deur die volgende generasies nie maklik oorbrug kan word nie.<ref>{{en}} Orman (2008), bl. 84</ref> Volgens sy [[Grondwet van Suid-Afrika|1996-grondwet]] het Suid-Afrika elf [[Amptelike taal|amptelike tale]]: [[Afrikaans]], [[Engels]], [[Noord-Sotho (taal)|Noord-Sotho]], [[Suid-Ndebele]], [[Suid-Sotho]], [[Swazi]], [[Tsonga]], [[Tswana]], [[Venda (taal)|Venda]], [[Xhosa]] en [[Zoeloe]].<ref name="Grondwet">{{af}} {{cite web |url=https://www.justice.gov.za/constitution/SAConstitution-web-afr.pdf |title=Die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1996 |publisher=[[Regering van Suid-Afrika]] |accessdate=7 Februarie 2025}}</ref> In 2023 het die [[Gebaretaal]] Suid-Afrika se twaalfde ampstaal geword.<ref name="news24" /> Volgens die grondwet moet die ampstale gelyk en billik behandel word. Die [[Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad]] het die grondwetlike mandaat om die ampstale se ontwikkeling en gebruik te bevorder. Dieselfde geld vir die [[Khoisan-tale|Khoisan]]- en [[Nama]]-tale asook die Gebaretaal. Die Suid-Afrikaanse grondwet erken daarnaas ook [[Duits]], [[Grieks]], [[Goedjarati]], [[Hindi]], [[Portugees]], [[Tamil]], [[Telugu]] en [[Oerdoe]] as tale van gemeenskappe asook [[Arabies]], [[Hebreeus]] en [[Sanskrit]] as godsdienstale. Die Taalraad het die grondwetlike mandaat, respek vir dié tale te bevorder en te verseker.<ref name="Grondwet" /> == Onderwys == {{Hoofartikel|Onderwys in Suid-Afrika}} === Opvoedkundige beleid === [[Lêer:Die skip University of pretoria.JPG|duimnael|"[[Administrasiegebou UP|Die skip]]", 'n administratiewe gebou van die [[Universiteit van Pretoria]] (UP)]] Die herorganisasie van Suid-Afrika se onderwysstelsel en sy nasionale opvoedkundige beleid word deur die ANC-regering as 'n sleuteltaak van sy kulturele beleid beskou. Die onderwysstelsel van die ou bedeling is vanweë sy rasseskeiding en die beperking van kwaliteitonderwys tot blanke leerders steeds as een van die ooglopendste kenmerke van die apartheidsteldsel ervaar.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Kultur-UndBildungspolitik.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Kulturele en opvoedkundige beleid''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724010502/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Kultur-UndBildungspolitik.html |date=24 Julie 2010 }}</ref> Suid-Afrikaanse openbare skole het hul deure eers in April 1994 vir leerders van alle bevolkingsgroepe geopen. Op hierdie datum is 'n nuwe nie-rasgebaseerde nasionale onderwysstelsel en algemene skoolplig ingevoer. Hervormings ten opsigte van kurrikula en onderwysstrukture is daarop gemik om toegang tot en beskikbaarheid van gehalte-onderwys vir alle Suid-Afrikaanse leerders te verseker. In Februarie 2010 is die Departement van Onderwys in twee nuwe departemente verdeel: die Departement van Basiese Onderwys (onderrig tot matriekvlak) en die Departement van Hoër Onderwys en Opleiding. In die praktyk word die kanse van Suid-Afrikaanse leerders en studente op gehalte-onderwys egter deur die HIV/Vigs-problematiek, skool-, universiteitslosies- en klasgelde, die tekort aan wiskunde- en natuurwetenskappe-onderwysers asook die feit dat daar min aansporing vir matrikulante is om 'n onderwyskwalifikasie te behaal, ondermyn. Die veeltaligheid van Suid-Afrika word van regeringskant in beginsel erken, met slagspreuke soos "Eenheid in verskeidenheid", en naas die elf amptelike word ook dertien vreemde tale bevorder. === Hoër onderwys === [[Lêer:Mitchells-plain-schoolkids.jpg|duimnael|Skoolkinders in [[Mitchells Plein]]]] Met die Wet op Hoër Onderwys het die regering in 1997 begin om die Suid-Afrikaanse universiteitstelsel te transformeer. Die aantal tersiêre instellings (waaronder universiteite en tegnikons) is in 2004 en 2005 verminder van 36 tot 21, onder meer om die ou skeiding tussen "blanke" en "nie-blanke" instellings uit te wis. Hierdie ingewikkelde proses sal nie oor die kort termyn afgesluit kan wees nie, en verskeie kwessies wat steeds bestaan – onder meer bekommernis oor Afrikaans se toekomstige rol as wetenskapstaal – het net soos die gebrek aan finansiële hulpbronne tot studenteproteste gelei. == Boukuns == === Kaap-Hollandse boustyl === [[Lêer:Reinet House Graaff Reinet-001.jpg|duimnael|links|Die Reinethuis in [[Graaff-Reinet]] met neo-klassieke driehoekige Rhône-gewel]] [[Lêer:Old house in Tulbagh.jpg|duimnael|Wittedrif-herehuis in Tulbagh met oorspronklike barokgewel (Joostenberg-Languedoc-styl), maklik herkenbaar aan sy sagte kurwes]] Die Kaap-Hollandse boustyl is vanaf die laat 17de eeu in Kaapstad en omgewing ontwikkel. Sy mees uitstaande kenmerk, die sentrale voorgewel oor die ingang, is aan [[Amsterdam]] se gegewelde huise ontleen. Daar is egter ook Franse en Maleise invloed as voorbeeld gedien het, het vakmanne uit die Ooste, wat as slawe na die Kaap geneem is, hul invloed by die ontwikkeling van 'n eie Kaapse boukuns gespeel. Ewe belangrik was die beperkings wat boumeesters aan die Kaap opgelê is – deur klimaatsomstandighede en die gebrek aan tradisionele Europese boumateriale. Kaap-Hollandse huise het simmetriese fasades, dik, witgekalkte mure en grasrietdakke gehad waarby die twee laasgenoemdes geskikte teenvoeters teen temperatuurskommelinge was. Die vroegste Kaapse gewels was sogenaamde solder- of skaapboudgewels. Hulle is opgevolg deur sogenaamde Joostenberg-gewels wat veral gewild was in die tydperk tussen 1780 en 1800 en verder onderverdeel kan word in Klipheuwel- en Languedoc-styl. Die derde styl het die baroktradisie voortgesit, maar in plaas van sagte kurwes is die voorkeur aan neo-klassieke stylelemente gegee, gewoonlik driehoekige pedimente met pleisterwerkkruike aan weerskante. Hierdie gewels word deur argitektuurhistorici as Rhône-gewels beskryf. Gewels was geen suiwer versierings nie. 'n Klein venster in die solder het daglig binnegelaat, terwyl bewoners teen reënwater beskerm is wat van die grasdak af op die stoep kon afdrup. Omrede rietdakke vinnig aan die brand kon raak, het gewels vlugtende bewoners ook teen brandende [[Elegia tectorum|dekriet]] beskerm. Gewels het mettertyd statussimbole en dus hoër, swieriger en kronkelend geword. Dikwels is hulle van gevormde omlystings voorsien (as sogenaamde holbolgewels), terwyl die voorkant met figure verfraai is. Gewilde motiewe was diere, blomme, vrugte, harte of sterre. Die vroegste omlystings en versierings word as die werk van Oosterse slawe beskou. Wit gewels het mooi gekontrasteer met rietdakke. === 19de eeuse koloniale boukuns === [[Lêer:Paleis van Justitie, noordekant, Pretoria.jpg|duimnael|Die [[Paleis van Justisie, Pretoria|Paleis van Justisie]] in Pretoria]] Met die Britse bewind aan die Kaap en in Natal het koloniale Victoriaanse boukuns ingang tot Suid-Afrika gevind. Kunsvolle openbare geboue soos Pietermaritzburg se stadsaal weerspieël die ambisies van 'n nuwe Engelssprekende burgerklas. Ook in die onafhanklike Afrikanerrepublieke Transvaal en Oranje-Vrystaat het boumeesters die voorkeur gegee aan massiewe, statige geboue soos dié wat rondom Pretoria se Kerkplein en langs Bloemfontein se Brandstraat ontstaan het – in 'n styl wat as Eklektiese Wilhelmiense boukuns beskryf word. Groeiende ekonomiese welvaart in Johannesburg is in die vroeë 20ste eeu weerspieël in Edwardiaanse, Georgiaanse en neoklassieke ontwerpe. 'n Eie Suid-Afrikaanse vormtaal, waarin Britse periodestyle met die plaaslike landskap en inheemse boumateriale versmelt, is deur Sir Herbert Baker ontwikkel. Sy belangrikste werk, die Uniegebou in Pretoria, word onder Suid-Afrika se mees elegante ontwerpe gereken. === 20ste eeuse style === Vir hul ontwerpe in stedelike omgewings het Suid-Afrikaanse argitekte Europese en Amerikaanse style toegepas. So het in die 1930's [[Art Deco]]-geboue in Kaapstad, Durban en Johannesburg ontstaan. Maar reeds laat in dié dekade het radikale nuwe gedagtes hul invloed laat geld. Modernistiese boukuns, ook bekend as [[Internasionale Styl]], wat in Europa met meesters soos [[Le Corbusier]] en [[Ludwig Mies van der Rohe]] verbind is, is deur geesdriftige argitekte, wat hul opleiding aan die Universiteit van die Witwatersrand gevolg het, ook in Suid-Afrika ingevoer. Noemenswaardig was die bydraes van [[Rex Distin Martienssen]] en die sogenaamde [[Transvaal-groep]]. Martienssen se streng modernisme is vanaf die laat 1940's deur Transvaalse argitekte soos Norman Hansen en Roy Kantorowich nuut gedefinieer en versag. In Suid-Afrika se metropole was argitekte in pas met die nuutste strominge in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. In Johannesburg, of "Manhattan van die Veld", soos dit soms genoem is, het ook ander tendense soos [[Oscar Niemeyer]] se [[Brasilië|Brasiliaanse]] modernisme hul invloed laat geld, so in die voorstad [[Hillbrow]] wat – nadat hoogtebeperkings op geboue opgehef is – vanaf die 1950's tot 'n [[wolkekrabber]]buurt gegroei het.<ref>{{en}} Philip Harrison: ''Arts & Culture''. Kenilworth: Spearhead / New Africa Books 2005, bl. 25</ref> == Kultuur == === Kuns === [[Lêer:Thomas Baines Baobab.jpg|duimnael|Thomas Baines: Kremetartboom]] Die Suid-Afrikaanse kunstradisie kan as die oudste in die menslike geskiedenis beskryf word – die [[rotskuns]] van inheemse San of Boesmans het 'n ononderbroke tradisie wat tot in prehistoriese tye terugstrek en tot in die 19de eeu gedokumenteer kan word. Hul skilderye en rotstekeninge kan op meer as 3&nbsp;000 plekke in die land aangetref word.<ref>{{de}} Johannes Haape (red.): ''Südafrika''. München: APA Publications 1997, bl. 89</ref> Houtsnykuns, pêrelwerk, mandjiewerk en pottebakkery is al eeue lank kenmerkend vir Suid-Afrikaanse kunshandwerk wat in baie landsdele steeds beoefen word. Tans word dikwels ook moderne materiale soos kunsvesels gebruik. Europese ontdekkingsreisigers en geograwe het Westerse invloede na Suid-Afrika gebring. Skilders soos [[John Thomas Baines|Thomas Baines]] (1820–1875), [[Frederick Timpson l'Ons]] (1802–1887) en [[Thomas Bowler]] (1812–1869) is bekende verteenwoordigers van Suid-Afrika se vroeë moderne skilderkuns wat homself veral op landskapskilderye toegespits het. Hierdie tradisie is voortgesit deur skilders soos [[Frans Oerder]] (1867–1944) en [[Pieter Wenning]] (1873–1921) wat hul opleiding in Nederland ontvang en groot invloed op skilders soos [[Jan Volschenk|J.E.A. Volschenk]] (1853–1936) en [[Hugo Naudé]] (1869–1938) uitgeoefen het. Ander bekende Suid-Afrikaanse landskapskilders sluit [[Jacobus Hendrik Pierneef]] (1886–1957) en lede van die [[Die Everard-groep|Everard-groep]] in. === Musiek === ==== Europese en Afrika-erfenis ==== [[Lêer:Sontonga.jpg|duimnael|upright|[[Enoch Sontonga]], die komponis van [[Nkosi Sikelel' iAfrika]]]] Blanke Suid-Afrikaners put uit die bronne van Europese musikale tradisies en het 'n hoogs gesofistikeerde musikale kultuur in die land gevestig wat vakkennis, besondere vaardighede en 'n musikale opleiding aan die kant van die luisteraar vereis. 'n Tiental departemente aan universiteite bied professionele akademiese opleiding vir musikale kunstenaars, komponiste en onderwysers aan. 'n Tweede komponent naas Europese tradisies, wat na die Kaap oorgeplant is, is musiektradisies wat in die San-beskawing en in swart gemeenskappe ontwikkel is. Afrikamusiek is dikwels vol energie en passie en vereis aktiewe deelname om 'n gemeenskaplike belewenis te kan wees. Die San het 'n soort boog as musiekinstrument gebruik. Volgens oorlewerings is die [[Portugal|Portugese]] ontdekkingsreisiger Vasco da Gama deur die inheemse Khoi-khoi met 'n soort fluitkonsert verwelkom toe hy in 1497 naby die huidige Mosselbaai voet aan wal gesit het. Waarskynlik is destyds 'n melodie met vier tone op vier fluite gespeel – 'n musikale beginsel wat vandag nog steeds deur die Venda in die noorde van die land toegepas word, al gebruik hulle 'n groter aantal fluitspelers wat almal byna, maar nie presies dieselfde toonhoogte speel nie. Die resultaat is 'n konglomeraat van klein toonverskille rondom vier basistone. ==== Die musiek van Kaapse Maleiers en bruin Afrikane ==== [[Lêer:Malay Choir Competition.jpg|duimnael|'n Koorkompetisie van [[Kaapse Maleiers]]]] Toe Maleisiese slawe uit die Nederlandse besittings in Oos-Indië na die Kaap oorgeplant is, is die kulturele spektrum van die land deur 'n baie musikale etniese groep verryk. Dikwels het Nederlandse base hul Maleisiese slawe gedwing om 'n musikale bydrae tot plegtige bankette te lewer. Asiatiese invloede kan maklik in die musiekstyle van Kaapse Maleiers herken word – in ritmiese instrumente soos draagbare tromme, die rebana-tamboeryn en die tipiese sangstyl met "karienkels" of stemglydings rondom bepaalde melodietone. Tradisionele sangvorme uit Oos-Indië is deur die eeue bewaar, soms met 'n godsdienstige agtergrond. Maar ook twee eeue van slawerny word weerspieël. Kaapse Maleiers en bruin Afrikane het daarnaas musiekstyle ontwikkel wat ten opsigte van die taal by die inheemse Afrikaanse musiektradisies gereken kan word en sy besondere karakter aan improvisasies, dinamiese ritmes en die oorheersende banjo-klanke te danke het. [[Ghomma]]- of piekniekliedere val in hierdie kategorie. ==== Afrikaanse volksmusiek ==== Die tradisionele Afrikaner-dansmusiek sluit laat 19de eeuse balsaal-styldanse in wat by Europeërs dwarsoor die wêreld gewild was. In Suid-Afrika was dit veral wals (wat, soos die meeste ander genoemde danse, heel waarskynlik deur Britse militêre orkeste aan die Kaap ingevoer is), polkas, settees (ook gespel as setees in Afrikaans) en masurka (in Kaapstad gedans sedert 1848), maar ook danse soos kadriel (''quadrille''), ''cotillions'' en kontradanse. Die 19de eeuse kadriel het in Ierland bekend gestaan as ''set dance'', ''[[square dance]]'' in die Verenigde State en as ''quadrille'' in Engeland en Australië.<ref>Dan M. Worrall: ''The Anglo-German Concertina. A Social History''. Volume 2. Third edition. Fulshear, TX: Concertina Press 2010, bl. 18</ref> Trekklavier en konsertina was die gewildste musiekinstrumente vir die blanke Afrikaanssprekende bevolking. Afrikaanse volks- of boeremusiek – 'n term wat eers in die vroeë 20ste eeu gebruiklik geraak en hoofsaaklik na dansmusiek verwys het – het sy oorsprong in skuurpartytjies. Nuwe instrumente soos banjo of kitaar het bygedra tot dié musiek se besonderse karakter, terwyl omstreeks 1930 die vastrap as nuwe plaaslike dansstyl in die mode was. Tiekiedraai was een van die gewildste (en vinnigste) danse waarby paartjies in die rondte gedraai het – in 'n spasie wat so groot was soos 'n tiekie.<ref>''Alles oor Suid-Afrika; Ons Land, sy Mense, Geskiedenis, Kulture, Ekonomie en Natuurlewe'' Sewende uitgawe. Kaapstad: Struik Lifestyle 2013, bl. 59</ref> ==== Moderne musiekstyle ==== [[Lêer:Drum Struck Gumboots.jpg|duimnael|Swart Suid-Afrikaners se waterstewel- of ''gumboot''-dans is in die mynwerkerskampe van die land gebore, met kunstige uitdrukkings en polsende ritmes]] Die kulturele veelsydigheid van Suid-Afrika word weerspieël in 'n groot verskeidenheid moderne musiekstyle. Suid-Afrikaanse musikante het oorsese musiekstyle soos [[jazz]], rhythm & blues, Christelike gospelliedere en disco-musiek oorgeneem, maar ook hul eie musikale tradisies ontwikkel waarin hulle hul lewensgevoel vertolk het. 'n Spesifieke vorm van protes- en vryheidsliedere liedere het in die konteks van diskriminasie en apartheid ontstaan, en dit was nie beperk tot swart etniese groepe nie. Ook Afrikaanse musikante – veral die sogenaamde Voëlvrybeweging – het in die 1980's hul misnoeë oor die apartheidsbewind met musiek laat blyk.<ref>{{af}} [http://m.news24.com/beeld/By/Nuus/Skiet-die-vul-iets-hier-in-20110218 Albert Grundlingh: ''Skiet die (vul hier iets in...)''. In: ''Beeld'', 19 Februarie 2011]</ref> Huidige Afrikaanse [[protesmusiek]] behandel politieke en kulturele ontworteling, misdaad en korrupsie. Moderne Afro-popmusiek – 'n mengsel van stedelike en elektroniese ritmes – het as dansmusiek ook by gehore buite Suid-Afrika aanklank gevind. Groepe soos ''Malaika'' en ''Mafikizolo'' het oorsee sukses behaal, net soos ''[[Freshlyground]]'' wat in 2006 'n MTV-Award ontvang het. Suid-Afrikaanse beatmusiek word veral deur ''[[kwaito]]'' verteenwoordig, 'n musiekstyl wat invloede van house-musiek, rhythm & blues, hip hop en tradisionele swart musiek toon. Swart woonbuurte was die bakermat van kwaito waarin swart jongmense van hul droom sing dat hulle eendag 'n musikale loopbaan sal begin wat hulle in staat stel om 'n nuwe lewe buite hul krotbuurt te begin. Bekende sterre soos [[Brenda Fassie]], Dantai en TKZee het kwaito tot spreekbuis van Suid-Afrika se swart jeug gemaak en ook in Europa en Amerika sukses behaal. === Rolprentbedryf === [[Lêer:AIRSCREEN Africa.jpg|duimnael|Opelug-bioskoop in Johannesburg]] Die eerste weeklikse nuusbulletin, wat plaaslik vervaardig en in rolprentteaters vertoon is, het gedurende die Anglo-Boereoorlog (1899–1902) ontstaan. Hierdie weeklikse nuusoorsig is vervolgens meer as ses dekades lank in Suid-Afrikaanse bioskope aangebied. Die [[Suid-Afrikaanse filmbedryf|plaaslike vervaardiging van rolprente]] het in 1916 begin toe [[Isidore W. Schlesinger]] sy [[Killarney-ateljee|Killarney-filmateljee]] in Johannesburg gevestig het. Tussen 1916 en 1922 is altesaam 42 rolprente in dié ateljee vervaardig, maar die beperkte toegang tot die internasionale mark gedurende die 1920's het nadelige invloed op die bedryf gehad. Dit het eers weer in die 1950's 'n oplewing getoon met die nuwe belangstelling van Afrikaanse rolprentmakers. Gedurende die 1980's het die Suid-Afrikaanse regering belastingvoordele aan internasionale vervaardigers verskaf wat rolprente plaaslik geskiet het.<ref>{{en}} [http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/ArtsCulture-SAYB1516_0.pdf ''South Africa Yearbook 2015/16: Arts and Culture. Besoek op 17 Januarie 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170108183548/http://www.gcis.gov.za/sites/www.gcis.gov.za/files/docs/resourcecentre/yearbook/ArtsCulture-SAYB1516_0.pdf |date= 8 Januarie 2017 }}</ref> === Mode === [[Lêer:Abigail Keats Autumn winter 2010 3.JPG|duimnael|links|upright|Abigail Keats: herfs-&nbsp;/wintermodeversameling 2010<br /><small>Sandton Convention Centre, Johannesburg</small>]] [[Lêer:Abigail Keats photo.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaanse mode-ontwerper [[Abigail Keats]]]] [[Lêer:Suzaan in her Johannesburg Studio.jpg|duimnael|Die Johannesburgse mode-ontwerper [[Suzaan Heyns]] in haar ateljee]] Ontwerpers soos Gavin Rajah en Jenni Button en etikette soos ''Stoned Cherrie'' en ''Sun Goddess'' het Suid-Afrika op die internasionale kaart van [[mode]] geplaas. Kaapstad en Johannesburg is die land se leidende modesentrums vanwaar plaaslike mode-etikette en -ontwerpers ook na Europese markte begin uitvoer het en hul verskyning op Paryse en Londense modeskoue gemaak het. Johannesburg is sedert 1997 die gasheerstad vir die ''Sanlam SA Modeweek'' wat jaarliks in April (lente- en somerreekse) en in Oktober (herfs- en wintermodeversamelings) gehou word. 'n Tweede skou, die Joburg-modeweek, vind jaaliks in laat Augustus plaas. Die Goudstad se modebedryf is in die sogenaamde Modedistrik gekonsentreer waar meer as 100 modeondernemings – van tekstielprodusente tot top-ontwerpers – hul fabrieke en ateljees gevestig het. Die modewinkelsentrum ''Fashion Kapitol'' fungeer met 'n dertigtal boetieke as die Modedistrik se middelpunt. Hier word ook gereeld modeskoue gehou. Kaapstad is die gasheerstad vir die internasionaal belangrikste modeskou in Afrika, die Kaapstad Modeweek, wat jaarliks vroeg in Augustus plaasvind en meer as 30&nbsp;000 besoekers, mediaverslaggewers en inkopers lok. === Sport === [[Lêer:Toutrek.jpg|duimnael|Toutrek, 'n tradisionele Afrikanersport, tydens 'n Afrikanersportfees in Namibië]] Suid-Afrika se gewildste [[sport]]soorte is [[krieket]], [[rugby]] en [[sokker]].<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.southafrica.info/about/sport/sportsa.htm|title=Sport in South Africa|publisher=SouthAfrica.info|accessdate=21 September 2016|archive-date=29 Junie 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100629152527/http://www.southafrica.info/about/sport/sportsa.htm|url-status=dead}}</ref> Ander sporte met 'n belangrike ondersteuning is [[swem]], [[atletiek]], [[gholf]], [[boks]], [[tennis]], [[netbal]] en [[veldhokkie]]. Sportsoorte wat in Suid-Afrika ontstaan het sluit in [[jukskei]], [[musangwe]], [[ringbal]], [[stokgevegte]] en [[spinning]] ('n soort fietstrap). Die Suid-Afrikaanse sport is onder toesig van die Minister van Sport, Kuns & Kultuur, tans [[Nathi Mthethwa]] ([[ANC|African National Congress]]). Die nasionale beheerliggaam vir alle sport in Suid-Afrika is die [[Suid-Afrikaanse Sportkonfederasie en Olimpiese Komitee]] (SASKOK). {{Sien ook|Suid-Afrika op die Olimpiese Spele}} ==== Krieket ==== [[Lêer:South African Cricket team 2008.jpg|duimnael|links|Die Suid-Afrikaanse [[Proteas]] in 2008]] Krieket is tradisioneel die sport van die [[Anglo-Afrikane]] en die [[Indiese Suid-Afrikaners]], maar word vandag deur mense van al die [[etniese groep]]e beoefen. Suid-Afrika se nasionale krieketspan staan bekend as die [[Proteas]] en neem as volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aan [[toetskrieket]] sowel as [[Internasionale eendagwedstryd]]e (EDIs) en [[Twintig20]] (T20Is) deel. Suid-Afrika het sedert [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] vir elke [[krieketwêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer en reeds vyf keer die halfeindrondte gehaal (in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] en [[Krieketwêreldbeker 2023|2023]]), maar kon dié toernooi tot op hede nie wen nie. Tydens die [[Kampioenetrofee 1998]] kon Suid-Afrika sy eerste vername internasionale kriekettitel inpalm en by die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het die Proteas vir die eerste keer die eindstryd van ’n krieket- of [[T20I-wêreldbeker]]toernooi vir mans gehaal. In Junie 2025 het Suid-Afrika in die eindstryd van die [[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|derde Wêreldtoetskampioenskap]] [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] met vyf paaltjies verslaan en sodoende sy tweede IKR-titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2023-2025-1345943/australia-vs-south-africa-final-1449769/match-report-4 |title=Markram delivers WTC glory to end South Africa's history of heartbreak |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=14 Junie 2025 |accessdate=15 Junie 2025}}</ref> Suid-Afrika het in [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] saam met Kenia en Zimbabwe as gasheer van die krieketwêreldbeker opgetree, wat deur Australië gewen is. Daarbenewens was Suid-Afrika gasheer van die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]], die [[T20I-wêreldbeker 2007]], die [[Kampioenetrofee 2009]] en die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023]], waartydens die [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|nasionale vrouekrieketspan]] die eerste Suid-Afrikaanse span geword het wat 'n wêreldbekereindstryd gehaal het. In November 2021 is Suid-Afrika saam met Namibië en Zimbabwe as medegasheer vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=2 Julie 2024}}</ref> Tydens beide die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] het die nasionale vrouekrieketspan hul prestasie herhaal en telkens in die eindstryd verskyn. ==== Rugby ==== [[Lêer:Springbok parade.jpg|duimnael|Die [[Springbokke]] nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2007]] gewen het]] Rugby is histories veral gewild onder persone van Afrikaanse afkoms. Suid-Afrika se nasionale rugbyspan staan bekend as die [[Springbokke]] en het sedert 1995 aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en reeds 'n rekord van vier keer gewen (in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] op eie bodem, [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] in [[Frankryk]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] in [[Japan]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] in Frankryk). Suid-Afrika is een van die sterkste rugbyspanne en neem gereeld aan toernooie soos [[die Rugbykampioenskap]] (saam met [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]] en [[All Blacks|Nieu-Seeland]]) deel. Voorheen het Suid-Afrikaanse rugbyspanne met spanne uit [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] asook een span elk van [[Argentinië]] en [[Japan]] die jaarlikse [[Superrugby]]-toernooi uitgespook. Die Suid-Afrikaanse [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] kon hierdie toernooi tot op hede drie keer wen. Sedert die 2021-’22-seisoen ding vier Suid-Afrikaanse spanne, die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]], [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]], [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] en [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]], met spanne uit Ierland, Italië, Skotland en Wallis in die [[Verenigde Rugbykampioenskap]]-kompetisie (voorheen die Pro14) mee. Met hul eerste deelname het die Stormers met die titel weggestap. Die [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]] neem ook gereeld aan [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie deel en hul beste prestasie tot dusver was die kwarteindrondte in [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|2025]]. Die tweede nasionale rugbyspan staan bekend as die [[Opkomende Springbokke]] en word saamgestel uit spelers wat nog nie vir die Springbokke uitgedraf het nie. Die [[Junior Bokke]] is Suid-Afrika se nasionale onder-20 rugbyspan en neem sedert 2008 aan Wêreldrugby se [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap|o/20-kampioenskap]] deel. Die nasionale [[sewesrugby]]span word die [[Blitsbokke]] genoem en verteenwoordig Suid-Afrika tydens die Wêreldrugby Sewesreeks, die Sewesrugbywêreldbeker, die [[Olimpiese Somerspele]] en die [[Statebondspele]]. ==== Sokker ==== [[Lêer:Southafrica soccerteam.PNG|duimnael|links|[[Bafana-Bafana]] tydens 'n opwarmingswedstryd in 2008]] Sokker is Suid-Afrika se gewildste sportsoort, veral onder swart mense. Die hoogste sokkerafdeling is die [[Premiersokkerliga]] en bekende sokkerspanne sluit in [[Mamelodi Sundowns]], [[Orlando Pirates FC]] en [[Kaizer Chiefs]]. Suid-Afrika se nasionale sokkerspan staan bekend as [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Bafana-Bafana]], terwyl die vrouesokkerspan [[Banyana-Banyana]] genoem word. Bafana-Bafana het tot op hede aan drie [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie deelgeneem (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]), maar kon nie een keer tot die uitklopfase deurdring nie. Suid-Afrika self het die Sokker-Wêreldbekertoernooi van 2010 aangebied, wat deur [[Spanje]] gewen is. In voorbereiding op dié toernooi het Suid-Afrika die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009]] aangebied. [[CAF]] se [[Afrikanasiesbeker]] het Suid-Afrika twee keer aangebied, in [[Afrikanasiesbeker 1996|1996]] en in [[Afrikanasiesbeker 2013|2013]] en een keer gewen, in 1996. In vergelyking met die mansspan is die vrouespan meer suksesvol en hulle kon die Afrikanasiesbeker 2022 wen. ==== Branderplankry ==== [[Lêer:JBay-BillabongPro-001.JPG|duimnael|Strandaktiwiteite tydens die Vereniging van Beroepsbranderplankryers (ASP) se jaarlikse "Billabong Pro" in Jeffreysbaai, Oos-Kaap]] Branderplankry het in die jare ná die Eerste Wêreldoorlog in Suid-Afrika posgevat. Soos elders op aarde is aanvanklik baie lang en swaar borde van hout gebruik wat beweeglikheid beperk het. Met die beskikbaarheid van smaller en ligter borde het 'n verskeidenheid nuwe branderplankstyle ontwikkel. Suid-Afrika het wêreldkampioene soos Shaun Thomson en Jordy Smith voortgebring. In [[Jeffreysbaai]] naby Gqeberha word jaarliks 'n Billabong Pro-byeenkoms aangebied waarby in sommige jare ook vroue in 'n eie afdeling deelgeneem het. Ander Billabong Pro-wedstryde, wat deur die Australiese branderplankpak-vervaardiger Billabong geborg word, is of word op North Shore, Oahu (Amerikaanse deelstaat Hawaii), in Queensland, Australië en op Tahiti gehou. Op Jeffreysbaai word die klemtoon eerder op gehaltegolwe gelê as op beach break-skoue soos byvoorbeeld in die Kaliforniese Huntington Beach en Rio de Janeiro. In 1983 is ''The Jeffreys Bay Country Feeling Surf Classic'' gevestig.<ref>{{en}} Matt Warshaw: ''The Encyclopedia of Surfing''. Orlando • Austin • New York • San Diego • Toronto • London: Harvest/Harcourt Inc. 2005, bl. 62</ref> === Vakansiedae === {{Hoofartikel|Lys van openbare vakansiedae in Suid-Afrika}} [[Lêer:Cilliers-gelofte, 1938-film, Die bou van 'n nasie.jpg||duimnael|Uitbeelding van Cilliers se voordrag van die gelofte in die rolprent [[Bou van ’n Nasie]]]] [[Lêer:Stephanie Traynor SA Freedom Day.jpg|duimnael|Suid-Afrika se [[Vryheidsdag]] word in Londen gevier]] {|border="2" align="center" cellpadding="2" cellspacing="1" class="wikitable" |- bgcolor=#eeeeee !Datum !Naam !Opmerkings |- |[[1 Januarie]] |[[Nuwejaarsdag]] |Eerste dag van die jaar. |- |[[21 Maart]] |[[Menseregtedag]] |Ter nagedagtenis aan die [[Sharpeville-slagting]] in 1960. |- | |[[Goeie Vrydag]] |Vrydag voor [[Paasfees]]. |- | |[[Gesinsdag]] |Maandag ná Paasfees. |- |[[27 April]] |[[Vryheidsdag]] |Herdenking van [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste demokratiese verkiesing in 1994]]. |- |[[1 Mei]] |[[Werkersdag]] |Solidariteit met die internasionale arbeidersbewegings. |- |[[16 Junie]] |[[Jeugdag]] |Die dag van die [[Soweto-opstand]] in 1976. |- |[[9 Augustus]] |[[Nasionale Vrouedag]] |In herinnering aan die nasionale optog van vroue op hierdie dag in 1956. |- |[[24 September]] |[[Erfenisdag (Suid-Afrika)|Erfenisdag]] |Voorheen Shakadag. |- |[[16 Desember]] |[[Geloftedag]] |Voorheen Geloftedag of Dingaansdag. |- |[[25 Desember]] |[[Kersfees|Kersdag]] |Die Geboortedag van [[Jesus van Nasaret|Jesus]]. |- |[[26 Desember]] |[[Welwillendheidsdag]] |Dag ná Kersdag. |} == Simbole == {{Suid-Afrika Simbole}} == Sien ook == ; Posgeskiedenis * [[Posseëls en posgeskiedenis van die Kaap die Goeie Hoop]] * [[Posseëls en posgeskiedenis van Natal]] * [[Posseëls en posgeskiedenis van die Oranje-Vrystaat]] * [[Posseëls en posgeskiedenis van Transvaal]] ; Suid-Afrikaanse lyste * [[Lys van jare in Suid-Afrika]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse komponiste]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse kunstenaars]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse politici]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse skrywers]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/South-Africa|title=South Africa|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2 Julie 2024}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/|title=South Africa|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=2 Julie 2024}} ; Misdaad * {{de}} Brandt, H.: ''Leben mit dem Verbrechen''. In: DEG aktuell, Sonderausgabe 1/1998, S. 16–18 * {{de}} FAZ, DEG, Afrika-Verein, Safri, Deloitte & Touche: ''Investitionsführer Südliches Afrika''. Frankfurt am Main 2000: F.A.Z-Institut für Management-, Markt- und Medieninformationen GmbH * {{de}} Ulrich Jürgens: ''Alte und neue Disparitäten in Südafrika''. In: Geographie und Schule, vol. 21, nommer 121, bladsye 20–29 * {{en}} Daniel D. Ntanda Nsereko: ''When Crime Crosses Borders. A Southern African Perspective''. In: Journal of African Law, Vol. 41, nommer 2 (1997), bladsye 192–200 * {{en}} Martin Pabst: ''Südafrika''. München 1997: C.H. Beck * {{en}} SADC/EU (uitgewers): ''Regional Conference on Illicit Cross-Border Drug Trafficking'' (1995) == Eksterne skakels == ; Wiki-webtuistes ---- {{CommonsKategorie|South Africa|Suid-Afrika}} {{Wikt|Suid-Afrika}} {{Wikinews-kategorie|Suid-Afrika}} ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|South_Africa|Suid-Afrika}} ; Suid-Afrikaanse regering ---- * {{en}} [http://www.gov.za/ Regering van Suid-Afrika] * {{en}} [http://www.thepresidency.gov.za/ Presidentskap van Suid-Afrika] ; Inligting oor Suid-Afrika ---- * {{en}} [https://www.brandsouthafrica.com/ ''Brand South Africa''] ; Betrekkinge met die Verenigde Koninkryk ---- * {{en}} [https://www.gov.uk/world/south-africa/news ''Gov.uk: South Africa and the UK''] ; Betrekkinge met die Verenigde State | U.S. Relations With South Africa ---- * {{en}} [https://www.state.gov/u-s-relations-with-south-africa/ ''U.S. Department of State: U.S. Relations With South Africa''] * {{en}} [https://history.state.gov/countries/south-africa ''Office of the Historian: A Guide to the United States’ History of Recognition, Diplomatic, and Consular Relations, by Country, since 1776: South Africa''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Suid-Afrika}} | Noord = {{vlagland|Botswana}} | Noordoos = {{vlagland|Zimbabwe}} • {{vlagland|Mosambiek}}<br />{{vlagland|eSwatini}} | Oos = [[Indiese Oseaan]] | Suidoos = [[Indiese Oseaan]] | Suid = [[Indiese Oseaan]] | Suidwes = {{vlagland|Tristan da Cunha}} • [[Atlantiese Oseaan]] | Wes = {{vlagland|Namibië}}<br />[[Atlantiese Oseaan]] | Noordwes = {{vlagland|Namibië}} }} {{Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap}} {{Lande van Afrika}} {{G20}} {{Artikels oor Suid-Afrika}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrika| ]] [[Kategorie:Britse Statebond]] [[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]] 6ioao25e1wrlbtpncf6c9d1qtnft8hg 0 4373 2912744 2836425 2026-06-20T18:11:30Z BurgertB 2401 Skakel 2912744 wikitext text/x-wiki :''Hierdie bladsy verwys na die Aarde se Maan. Vir ander mane in die Sonnestelsel, sien [[natuurlike satelliet]].'' {{Inligtingskas Planeet | bgcolour=#FFFFC0 | name = Maan | symbol = [[Lêer:Moon decrescent symbol (bold).svg|24px|alt=☾|Die astronomiese simbool vir die Maan.]] | image = [[Lêer:Moon merged small.jpg|240px|Die Maan.]] | caption = Die Maan, soos gesien vanaf die [[Aarde]] op 7 Oktober 2006. | discovery = | discovery_ref = | discoverer = | discovered = | discovery_method = | mpc_name = | alt_names = | mp_category = | orbit_ref = | epoch = | aphelion = | perihelion = | periapsis = | apoapsis = | semimajor = 384&nbsp;399&nbsp;km<br />0,00257&nbsp;AE<ref name="W06">{{cite journal|last = Wieczorek|first = M.|title = The constitution and structure of the lunar interior|journal = Reviews in Mineralogy and Geochemistry|volume = 60|issue = 1|pages = 221–364|year = 2006|doi = 10.2138/rmg.2006.60.3| issn = 1529-6466 }}</ref> | mean_orbit_radius = | eccentricity = 0,0549 | period = 27 dae, 7 uur, 43,7 min<ref name="W06" /> | synodic_period = | avg_speed = 1,022&nbsp;km/s | mean_anomaly = | inclination = 5,145° (tot die [[ekliptika]])<br />tussen 18.29° en 28.58° (tot die Aarde se [[ewenaar]])<ref name="W06" /> | asc_node = | long_periastron = | time_periastron = | satellite_of = Die [[Aarde]] | satellites = | physical_characteristics = yes | flattening = | minorplanet = | dimensions = | equatorial_radius = 1&nbsp;738,14&nbsp;km<br />(0,273 Aardes)<ref name="NSSDC">{{cite web |last=Williams |first=Dr. David R. |title=Moon Fact Sheet |publisher=[[NASA]] (National Space Science Data Center) |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/moonfact.html |date=2 Februarie 2006 |access-date=31 Desember 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521064556/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/moonfact.html |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | polar_radius = 1&nbsp;735,97&nbsp;km <br />(0,273 Aardes)<ref name="NSSDC" /> | mean_radius = 1&nbsp;737,103&nbsp;km <br />(0,273 Aardes)<ref name="W06" /><ref name="NSSDC" /> | surface_area = 3,793×10⁷ km²<br />(ongeveer 38 miljoen km²)<br />(0,074 Aardes) | volume = 2,1958×1010 km³<br />(0,020 Aardes) | mass = 7,3477×10²² kg<br />(0,0123 Aardes)<ref name="W06" /> | density = 3&nbsp;346,4&nbsp;kg/m³<ref name="W06" /> | surface_grav = 1,622&nbsp;m/s²<br />(0,1654&nbsp;g) | escape_velocity = 2,38&nbsp;km/s | sidereal_day = 27,321 582 dae | rot_velocity = 4,627&nbsp;m/s <br />(by die ewenaar) | axial_tilt = 1,5424° (tot die elliptika) | right_asc_north_pole = | declination = | pole_ecliptic_lat = | pole_ecliptic_lon = | albedo = | single_temperature = | temperatures = yes | temp_name1 = Ewenaar | min_temp_1 = 100 [[Kelvin|K]] | mean_temp_1 = 220 K | max_temp_1 = 390 K | temp_name2 = 85°N<ref name="Vasavada1999">{{cite journal|author=A.R. Vasavada, D.A. Paige, and S.E. Wood |journal=Icarus |title= Near-Surface Temperatures on Mercury and the Moon and the Stability of Polar Ice Deposits |volume=141|issue=2 |page=179 |year=1999 |bibcode=1999Icar..141..179V |doi= 10.1006/icar.1999.6175}}</ref> | min_temp_2 = 70 K | mean_temp_2 = 130 K | max_temp_2 = 230 K | spectral_type = | magnitude = -2,5 tot -12,9 <br />-12,74 (gemiddelde volmaan)<ref name="NSSDC" /> | abs_magnitude = | angular_size = 29,3 tot 34,1 [[Boogminuut|boogminute]]<ref name="NSSDC" /> | adjectives = | atmosphere = | surface_pressure = 140 kPa | atmosphere_composition = 25% [[Helium]]<br />25% [[Neon]]<br />23% [[Waterstof]]<br />20% [[Argon]]<br /><1% [[Metaan]]<br /><1% [[Ammoniak]]<br /><1% [[Koolstofdioksied]] }} Die '''Maan''' is die enigste [[natuurlike satelliet]] van die [[Aarde]]. Sy deursnee is ’n kwart van die Aarde s’n (vergelykbaar met die deursnee van [[Australië]])<ref>{{cite web|url=https://theconversation.com/how-big-is-the-moon-let-me-compare-118840|date=18 Julie 2019|access-date=15 November 2020|title=How big is the Moon?|author=Jonti Horner|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107223707/http://theconversation.com/how-big-is-the-moon-let-me-compare-118840|url-status=live}}</ref> en dit is dus die grootste [[natuurlike satelliet]] in die [[Sonnestelsel]] in vergelyking met die grootte van sy [[planeet]]. Die Maan is die vyfde grootste natuurlike satelliet in die Sonnestelsel, ná [[Ganumedes (maan)|Ganumedes]], [[Kallisto (maan)|Kallisto]] en [[Io (maan)|Io]] ([[Jupiter]]) en [[Titaan (maan)|Titaan]] ([[Saturnus]]). Dit het geen ander amptelike naam as "die Maan" nie, alhoewel dit soms '''Luna''' ([[Latyn]] vir "maan") genoem word om dit te onderskei van die algemene term "maan". Luna (soms ook [[Diana (mitologie)|Diana]]) is die Romeinse godin van die maan, [[dier]]e en [[jag]]. Haar [[Sterrekundige simbool|tradisionele simbool]] is die groeiende of halfmaan. [[Lêer:Earth Moon comparision sketch.svg|duimnael|links|180px|’n Vergelyking van die Maan en die Aarde se grootte.]] Die Maan het nie ’n beduidende [[atmosfeer]], [[hidrosfeer]] of [[magneetveld]] nie en die [[swaartekrag]] op sy oppervlak is omtrent ’n sesde van dié op Aarde (0,1654&nbsp;g). Die gebrek aan ’n atmosfeer verseker ook dat die Maan se oppervlak in sy oorspronklike toestand bewaar bly. Waterys is in die permanente skadu's van [[krater]]s naby die suidpool aanwesig.<ref>{{cite web |url=http://www.thestar.com/news/sciencetech/science/article/725497--nasa-lots-of-water-on-the-moon |title=NASA: 'lots of water' on the moon |access-date=24 Maart 2010 |format=html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806101215/http://www.thestar.com/news/sciencetech/science/article/725497--nasa-lots-of-water-on-the-moon |archive-date=6 Augustus 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Maan se gemiddelde afstand van die Aarde af is 384&nbsp;400&nbsp;[[kilometer|km]], wat sowat 30 keer die Aarde se deursnee is. Die verste afstand wat dit bereik, is sowat 407&nbsp;000&nbsp;km en een van die kortste afstande – soos bereik in [[2005]] en [[2007]] – is 357&nbsp;290&nbsp;km. Die kortste afstand wat ooit gemeet is, is 356&nbsp;000&nbsp;km. Weens die kleiner afstand lyk die skyf van die [[volmaan]] net so groot soos dié van die groter, maar verder geleë [[Son]] (sy afstand van die Aarde is 150&nbsp;miljoen&nbsp;km). Hierdie toevallige ooreenkoms het tot die gesamentlike verering van die Maan en Son in baie kulture gelei; dit beteken egter ook dat die Maan vir ’n aardse waarnemer die sonskyf tydens ’n algehele [[sonsverduistering]] heeltemal kan bedek. Die Maan se [[wentelbaan]] om die Aarde het ’n [[Maanmaand#Sideriese maand|sideriese tydperk]] van 27,3 dae en ’n [[Maanmaand#Sinodiese maand|sinodiese tydperk]] van 29,5 dae. Die Aarde en Maan is deur hulle wedersydse swaartekrag in ’n [[sinchroniese rotasie]]; dit beteken die Maan se rotasie om sy eie as duur net so lank as die sinodiese tydperk en daarom is net die een kant van die Maan altyd na die Aarde gedraai. Tog is 59% van die totale oppervlak van die Maan van die Aarde af sigbaar vanweë wisselings in perspektief (sy [[librasie]]).<ref>{{cite web |url=https://www-istp.gsfc.nasa.gov/stargaze/Smoon4.htm |title=Libration of the Moon |last=Stern |first=David |date=30 Maart 2014 |website=Nasa |access-date=11 Februarie 2020 |archive-date=22 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522153419/https://www-istp.gsfc.nasa.gov/stargaze/Smoon4.htm |url-status=live }}</ref> Aangesien die Aarde se massa sowat 81 keer so groot as dié van die Maan is, lê die twee liggame se [[massamiddelpunt]] sowat 1&nbsp;700&nbsp;km onder die Aarde se oppervlak. Die swaartekraginvloed van die Maan veroorsaak die Aarde se [[gety]]e en beïnvloed die lengte van ’n dag op Aarde. Die kant van die Maan wat na die Aarde gedraai is, word gekenmerk deur donker [[Vulkaan|vulkaniese]] [[Maansee|marias]] (seë), wat die ruimtes vul tussen die helder antieke hooglande en prominente impakkraters. Die Maan se oppervlak weerkaats redelik min [[lig]]; omtrent dieselfde as uitgetrapte [[teer]]. Omdat dit direkte [[sonlig]] weerkaats, kontrasteer dit egter teen die relatief donker naglug en het dit ’n groot skynbare grootte wanneer dit van die Aarde af gesien word. Dit is dus die helderste voorwerp in die lug naas die Son. Die eerste mensgemaakte voorwerp wat die Maan bereik het, was die [[Sowjetunie]] se onbemande [[Loena-ruimteprogram|Loena&nbsp;2]] in 1959; dit is gevolg deur die eerste suksesvolle sagte landing deur Loena&nbsp;9 in 1966. Die eerste suksesvolle bemande [[ruimtetuig]] wat op die Maan geland het, was die [[VSA]] se [[Apollo&nbsp;11]]; in die [[Apollo-program]] het ses bemande landings tussen 1969 en 1972 plaasgevind. Dié en ander, onbemande tuie het maanrotse na die Aarde teruggebring wat in besonderhede bestudeer is om ’n begrip te ontwikkel van die Maan se oorsprong, interne struktuur en daaropvolgende geskiedenis; die algemeens aanvaarde hipotese is dat die Maan sowat 4,51&nbsp;miljard jaar gelede, kort ná die Aarde, gevorm het uit die puin van ’n [[Reuse-impakhipotese|reusebotsing]] tussen ons planeet en ’n hipotetiese voorwerp omtrent so groot soos [[Mars]] met die naam [[Theia (planeet)|Theia]]. == Ontstaan == Wetenskaplikes het tans geen eenparige verklaring vir die oorsprong van die Maan nie. Sommige deskundiges beweer die Maan is uit die vroeë Aarde geskeur, toe dit nog uit gedeeltelik gesmelte gesteentes bestaan het. Die bekken van die [[Stille Oseaan]] (Pasifiese bekken) word volgens hierdie teorie as die oorspronggebied van die Maan beskou – hierdie verklaring word gesteun deur die feit dat die samestelling van die Maan min of meer met dié van die [[aardkors]] - en [[Aardmantel|mantelgesteentes]] ooreenstem. Die Pasifiese bekken het egter eerder deur die verskuiwing van die Aarde se landmassas ontstaan. [[Lêer:Big Splash V1.0.gif|duimnael|regs|220px|Die animasie wys die ontstaan van die Maan volgens die "botsingshipotese".]] Volgens 'n tweede teorie word die Maan beskou as 'n klein planeet wat lank gelede deur die Aarde aangetrek en in ’n wentelbaan vasgevang is. Tog sou die Maan se wentelbaan dan eerder ellipties moes wees en nie kringvormig nie. Dit is ook twyfelagtig of 'n groot satelliet soos die Maan werklik deur 'n planeet vasgevang sou kon word. 'n Derde hipotese stel voor die Maan is baie vroeg van die vinnig roterende Aarde geskei deur 'n soort "pirouette-effek". 'n Vierde verklaring is dat die Aarde en die Maan gelyktydig uit 'n oerwolk ontwikkel het en gevolglik as 'n dubbelplaneetstelsel beskou moet word. 'n Vyfde en deesdae die algemeens aanvaarde teorie is die botsingshipotese: dat die Maan uit ’n botsing tussen die jong Aarde en ’n planeet omtrent so groot soos [[Mars]] ontstaan het. Daarvolgens het die planeet, wat [[Theia (planeet)|Theia]] genoem word, die Aarde skrams getref<ref name="ReuferMeier2012">{{cite journal |last1=Reufer |first1=Andreas |last2=Meier |first2=Matthias M. M. |last3=Benz |first3=Willy |last4=Wieler |first4=Rainer |title=A hit-and-run giant impact scenario |journal=Icarus |volume=221 |issue=1 |year=2012 |pages=296–299 |doi=10.1016/j.icarus.2012.07.021 |bibcode=2012Icar..221..296R |arxiv = 1207.5224 }}</ref> en stukke lawa van albei vormende planete die lug ingeskiet. Dié stukke het afgekoel en óf een Maan gevorm óf twee liggame wat eindelik versmelt het om die Maan te vorm.<ref name="JutziAsphaug2011">{{cite journal |last1=Jutzi |first1=M. |last2=Asphaug |first2=E. |title=Forming the lunar farside highlands by accretion of a companion moon |journal=Nature |volume=476 |issue=7358 |year=2011 |pages=69–72 |doi=10.1038/nature10289 |pmid=21814278 |bibcode = 2011Natur.476...69J }}</ref> Dit word deesdae as onwaarskynlik beskou dat die Aarde en Maan gelyktydig uit dieselfde gas- en stofwolke gevorm is. Hoewel 'n aantal elemente soos aluminium, kalsium, silikoon, yster, suurstof, titaan en magnesium op albei voorkom, wyk die verhoudings sterk van mekaar af en is daar opvallend min koolstof en yster op die maan. Die lae digtheid van die Maan – slegs 60% van dié van die Aarde – word aan hierdie afwykende samestelling toegeskryf. Die ouderdom van gesteentes wat deur ruimtevaarders Aarde toe gebring is, is volgens [[Radiokoolstofdatering|radioaktiewe datering]] bepaal. Die jongste gesteente is basaltiese rots uit die maria, wat sowat 3,1&nbsp;miljard jare gelede ontstaan het, terwyl die oudste monsters uit die hooglandgebiede sowat 4,6&nbsp;miljard jare oud is – omtrent so oud soos die Aarde. === Ontleding van gesteentemonsters === Gedurende die landing van [[Apollo 11]] is net sowat 21&nbsp;kg maangesteentes vir wetenskaplike ontleding ingesamel, maar die vyf volgende landings het altesaam 382&nbsp;kg opgelewer. Tydens die laaste landing, van [[Apollo 17]] in Desember 1972, het die eerste wetenskaplike op die maan, die geoloog [[Harrison Schmitt]], 110&nbsp;kg maangesteentes versamel.<ref>Althaus, Tilmann: ''382 Kilo für 25 Milliarden Dollar''. In: Berliner Morgenpost, 20 Julie 1999</ref> [[Lêer:Moon orange volcanic glass.jpg|duimnael|links|220px|Hierdie oranjekleurige glasfragmente van vermoedelik vulkaniese oorsprong is tydens die Apollo 17-missie naby 'n maankrater ontdek.]] Meer as die helfte van die gesteentemonsters word tans in lugdigte houers op 'n [[Nasa]]-terrein in [[Houston]] bewaar om deur toekomstige generasies navorsers met nuwe ontledingsmetodes bestudeer te word. Nogtans het die monsters, wat reeds ondersoek is, verrassende resultate opgelewer. Die gesteente se ouderdom – soos hier bo beskryf – maak van die materiaal "bewysstukke" uit die ontstaantydperk van ons Sonnestelsel. Op die Aarde is daar geen soortgelyke ou gesteentemateriaal meer te vinde nie – as gevolg van verwering en die bestendige vorming van nuwe gesteentes het dit lankal verdwyn. Die Maan word dus deur wetenskaplikes as 'n "geologiese museum" beskou. Die jonger gesteentemonsters is in die Maan se donker gebiede ingesamel – die maria wat selfs van die Aarde af met die blote oog sigbaar is en gedurende die Apollo-sendings as reusagtige impakkraters van [[asteroïde]]s en [[komete]] geïdentifiseer is. Hierdie kraters is later weer deur vulkaniese basaltlawa uit die Maan se binneste opgevul om die huidige donker maria met hul opvallend gladde oppervlakke te vorm. Die Maan se basaltlawa verskil hoegenaamd nie van soortgelyke aardse gesteentes nie. Die ouer gesteentemonsters uit die helder gebiede van die Maan dui daarop dat die Maan tydens sy vroeë geskiedenis sowat 4,5&nbsp;miljard jare gelede deur baie hoë temperature gekenmerk is en vervolgens vinnig afgekoel het. Kort ná sy ontstaan het hy dus reeds oor 'n soliede kors van helder minerale beskik. Hierdie kors is op die lange duur deur 'n groot aantal asteroïde- en komeetbotsings tot die huidige lewelose oppervlak omskep wat met rotse en klippe besaai lê. Volgens die chemies-mineralogiese ontleding van die gesteentemonsters was daar nooit groot hoeveelhede water en gasse op die Maan nie – sodoende het die Aarde se satelliet ook nooit oor 'n atmosfeer beskik nie. 'n Nuwe, onbekende mineraal – 'n oksied van yster, magnesium en titaan wat ter ere van die eerste mense op die maan, [[Neil Armstrong|Armstrong]], [[Buzz Aldrin|Aldrin]] en [[Michael Collins|Collins]], "armacoliet" gedoop is – is later ook op die Aarde gevind. Die ontleding het aanleiding tot die botsingshipotese gegee. ==Interne struktuur== Die Maan is ’n [[Planeetdifferensiasie|gedifferensieerde]] liggaam. Dit beteken nes by die Aarde kan ’n geochemies afsonderlike [[Aardkors|kors]], [[Aardmantel|mantel]] en [[Aardkern|kern]] onderskei word. Dit is die tweede digste natuurlike satelliet in die Sonnestelsel, naas [[Io (maan)|Io]].<ref name="Schubert2004" /> Dit het egter ’n klein binnekern met ’n [[radius]] van tot net 240&nbsp;km wat solied en [[yster]]ryk is, en ’n vloeibare buitekern wat hoofsaaklik uit vloeibare yster bestaan met ’n radius van rofweg 300&nbsp;km. Om die kern is ’n gedeeltelik gesmelte grenslaag met ’n radius van omtrent 500&nbsp;km.<ref>{{cite web |last1=Brown |first1=D. |last2=Anderson |first2=J. |website=Nasa |url=http://www.nasa.gov/topics/moonmars/features/lunar_core.html |title=NASA Research Team Reveals Moon Has Earth-Like Core |publisher=Nasa |date=6 Januarie 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111112210/http://www.nasa.gov/topics/moonmars/features/lunar_core.html |archive-date=11 Januarie 2012 }}</ref><ref name="Weber2011">{{cite journal |last1=Weber |first1=R.C. |last2=Lin |first2=P.-Y. |last3=Garnero |first3=E.J. |last4=Williams |first4=Q. |last5=Lognonne |first5=P. |title=Seismic Detection of the Lunar Core |journal=Science |volume=331 |issue=6015 |date=21 Januarie 2011 |pages=309–312 |url=http://www.earth.northwestern.edu/people/seth/351/lunarcore.2011.pdf |doi=10.1126/science.1199375 |pmid=21212323 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015035756/http://www.earth.northwestern.edu/people/seth/351/lunarcore.2011.pdf |archive-date=15 Oktober 2015 |bibcode=2011Sci...331..309W|s2cid=206530647 |access-date= 10 April 2017}}</ref> Hierdie struktuur het vermoedelik ontwikkel deur die [[kristalopbreking]] van ’n globale oseaan van [[magma]] kort ná die Maan se vorming 4,5&nbsp;miljard jaar gelede.<ref>{{cite journal |doi=10.1038/ngeo417 |title=Timing of crystallization of the lunar magma ocean constrained by the oldest zircon |date=2009 |last1=Nemchin |first1=A. |last2=Timms |first2=N. |last3=Pidgeon |first3=R. |last4=Geisler |first4=T. |last5=Reddy |first5=S. |last6=Meyer |first6=C. |journal=Nature Geoscience |volume=2 |issue=2 |pages=133–136 |bibcode=2009NatGe...2..133N |hdl=20.500.11937/44375|hdl-access=free }}</ref> Nadat sowat driekwart van die magma-oseaan gekristalliseer het, het minerale met ’n laer digtheid gevorm en na bo gedryf om ’n kors te vorm.<ref name="S06" /> Dié kors bevat meer yster as die Aarde s’n<ref name="W06" /> en is sowat 50 km dik.<ref name="W06" /> === Samestelling van kors === Ten opsigte van sy samestelling lyk die Maan se kors baie soos dié van aardse basalt. Dit bestaan uit aluminiumsilikate en kalsium-, yster-, magnesium- en ander metaaloksiede asook niemetale en gasse. {| class="wikitable float-left" style="width:35%“ |-- ! colspan="8" style="background-color:Khaki;" | Samestelling van die Maan se kors |-- | [[Suurstof]] || align="right" | 43 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Titaan (element)|Titaan]] || 2 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Swawel]] || 0,1 % |-- | [[Silikon]] || align="right" | 21 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Nikkel]] || 0,6 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Fosfor]] || 0,05 % |-- | [[Aluminium]] || align="right" | 10 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Natrium]] || 0,3 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Koolstof]] || 0,01 % |-- | [[Kalsium]] || align="right" | 9 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Chroom]] || 0,2 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Stikstof]] || 0,01 % |-- | [[Yster]] || align="right" | 9 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Kalium]] || 0,1 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Waterstof]] || 0,005 % |-- | [[Magnesium]] || align="right" | 5 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Mangaan]] || 0,1 % || style="background-color:Gainsboro;" | &nbsp; || [[Helium]] || 0,002 % |-- |} ==Fisiese eienskappe== ===Oppervlak=== Anders as die Aarde het die Maan feitlik geen magneetveld of atmosfeer wat as ’n soort beskerming teen kosmiese deeltjies en sonstraling kan dien nie; sy geskroeide oppervlak is gevolglik met kraters besaai. Die oppervlak is hoofsaaklik bedek met fyn korreltjies glasagtige, verharde basalt, obsidiaan en ander gesteentes. {{Multibeeld |wydte=135 |align=center |header=Die Maan |beeld1=LRO WAC Nearside Mosaic.jpg |onderskrif1=Die voorkant. |beeld2=Moon Farside LRO.jpg |onderskrif2=Die agterkant. |beeld3=LRO WAC North Pole Mosaic (PIA14024).jpg |onderskrif3=Die noordpool. |beeld4=LRO WAC South Pole Mosaic.jpg |onderskrif4=Die suidpool. }} ====Topografie==== Die Maan se sigbaarste topografiese eienskap is die reusagtige Suidpool-Aitkenbekken aan die agterkant wat sowat 2&nbsp;240&nbsp;km breed is; dit is die grootste krater op die Maan en die tweede grootste bevestigde impakkrater in die Sonnestelsel.<ref name="Spudis1994">{{cite journal |doi=10.1126/science.266.5192.1848 |last=Spudis |first=Paul D. |author2=Reisse, Robert A. |author3=Gillis, Jeffrey J. |date=1994 |title=Ancient Multiring Basins on the Moon Revealed by Clementine Laser Altimetry |journal=Science |volume=266 |issue=5192 |pages=1848–1851 |bibcode=1994Sci...266.1848S |pmid=17737079|s2cid=41861312 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1029/97GL01718 |first1=C.M. |last1=Pieters |first2=S. |last2=Tompkins |first3=J.W. |last3=Head |first4=P.C. |last4=Hess |title=Mineralogy of the Mafic Anomaly in the South Pole‐Aitken Basin: Implications for excavation of the lunar mantle |journal=Geophysical Research Letters |volume=24 |issue=15 |pages=1903–1906 |date=1997 |bibcode=1997GeoRL..24.1903P |hdl=2060/19980018038|hdl-access=free }}</ref> Teen 13 km diep is sy bodem die laagste punt op die oppervlak.<ref name="Spudis1994" /><ref>{{cite journal |url=http://www.psrd.hawaii.edu/July98/spa.html |title=The Biggest Hole in the Solar System |page=20 |last=Taylor |first=G.J. |date=17 Julie 1998 |journal=Planetary Science Research Discoveries |access-date=12 April 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070820042129/http://www.psrd.hawaii.edu/July98/spa.html |archive-date=20 Augustus 2007 |bibcode=1998psrd.reptE..20T}}</ref> Die hoogste punte op die oppervlak is reg noordoos daarvan, en daar is al voorgestel dit is verdik deur die skuins vormingsimpak wat die Suidpool-Aitkenbekken veroorsaak het.<ref>{{cite journal |last=Schultz |first=P.H. |date=March 1997 |page=1259 |volume=28 |title=Forming the south-pole Aitken basin – The extreme games |journal=Conference Paper, 28th Annual Lunar and Planetary Science Conference |bibcode=1997LPI....28.1259S}}</ref> Ander groot impakkraters soos die maria Imbrium, Serenitatis, Crisium, Smythii en Orientale is ook baie diep en het hoë rande.<ref name="Spudis1994" /> Die oppervlak aan die Maan se agterkant is gemiddeld sowat 1,9&nbsp;km hoër as dié aan die voorkant.<ref name="W06" /> [[Beeld:Near and far sides of Moon, small geological map.jpg|thumb|Geologiese verskynsels op die Maan (voorkant met die noordpool links; agterkant met die suidpool regs.]] [[Beeld:MoonTopoLOLA.png|thumb|Topografie van die Maan.]] [[Beeld:Moon_elevation_2.stl|thumb|STL-3D-model van die Maan met ’n oordrywing van 10× van die hoogtes.]] Die ontdekking van [[Geologiese breuke|breukkranse]] deur die Lunar Reconnaissance Orbiter dui daarop dat die Maan in die afgelope miljard jaar gekrimp het, met sowat 90&nbsp;m.<ref>{{cite web |publisher=NASA |title=NASA's LRO Reveals 'Incredible Shrinking Moon' |date=19 Augustus 2010 |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/LRO/news/shrinking-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821124252/http://www.nasa.gov/mission_pages/LRO/news/shrinking-moon.html |archive-date=21 Augustus 2010}}</ref> Soortgelyke krimpingsverskynsels kom op [[Mercurius]] voor. In die onlangse bestudering van meer as 12&nbsp;000 foto's wat die Orbiter geneem het, is waargeneem Mare Frigoris naby die noordpool, ’n groot bekken wat as geologies onaktief beskou is, is besig om te kraak en skuif. Omdat die Maan nie [[Plaattektoniek|tektoniese plate]] het nie, geskied sy tektoniese aktiwiteit langsaam en ontwikkel krake namate dit oor die jare hitte verloor.<ref>{{Cite journal |last1=Watters |first1=Thomas R. |last2=Weber |first2=Renee C. |last3=Collins |first3=Geoffrey C. |last4=Howley |first4=Ian J. |last5=Schmerr |first5=Nicholas C. |last6=Johnson |first6=Catherine L. |date=June 2019 |title=Shallow seismic activity and young thrust faults on the Moon |journal=Nature Geoscience|publication-date=13 Mei 2019 |volume=12 |issue=6 |pages=411–417 |doi=10.1038/s41561-019-0362-2 |bibcode=2019NatGe..12..411W |s2cid=182137223 |issn=1752-0894 }}</ref> ====Vulkaniese verskynsels==== Die donker en relatief plat maanvlaktes, wat duidelik met die blote oog gesien kan word, word "maria" ([[Latyn]] vir "seë"; [[enkelvoud]]: "mare") genoem omdat eens geglo is hulle is vol [[water]];<ref>{{cite book |author=Wlasuk, Peter |title=Observing the Moon |url=https://books.google.com/books?id=TWtLIOlPwS4C |date=2000 |publisher=Springer |isbn=978-1-85233-193-1 |page=19}}</ref> dit is nou bekend dat hulle groot poele verharde, antieke [[lawa|basaltlawa]] is. Hoewel soortgelyk aan basalte op Aarde, bevat maanbasalte meer [[yster]] en geen [[Mineraal|minerale]] wat deur water verander is nie.<ref>{{cite web |url=http://www.psrd.hawaii.edu/April04/lunarAnorthosites.html |title=The Oldest Moon Rocks |last=Norman |first=M. |work=Planetary Science Research Discoveries |publisher=Hawai'i Institute of Geophysics and Planetology |date=21 April 2004 |access-date=12 April 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070418152325/http://www.psrd.hawaii.edu/April04/lunarAnorthosites.html |archive-date=18 April 2007}}</ref> Die meeste van dié lawa het in die laagtes ingevloei wat met impakkraters verbind word. Verskeie [[geologiese provinsie]]s wat [[Vulkaan#Skildvulkane|skildvulkane]] bevat, word binne-in die maria aan die Maan se voorkant aangetref.<ref>{{cite journal |last=Head |first=L.W.J.W. |title=Lunar Gruithuisen and Mairan domes: Rheology and mode of emplacement |journal=Journal of Geophysical Research |date=2003 |volume=108 |url=http://www.agu.org/pubs/crossref/2003/2002JE001909.shtml |access-date=12 April 2007 |issue=E2 |doi=10.1029/2002JE001909 |page=5012 |bibcode=2003JGRE..108.5012W |citeseerx=10.1.1.654.9619 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312071105/http://www.agu.org/pubs/crossref/2003/2002JE001909.shtml |archive-date=12 Maart 2007}}</ref> [[Beeld:14284-Moon-Maskelyne-LRO-20141012.jpg|thumb|200px|links|Getuienis van vulkanisme toe die Maan nog jonk was.]] [[Beeld:Moon names.svg|thumb|Die voorkant van die maan met groot maria en kraters aangedui.]] Feitlik al die maria is aan die voorkant van die Maan; dit bedek sowat 31% van die oppervlak daar,<ref name="worldbook">{{cite web |last=Spudis |first=P.D. |date=2004 |url=http://www.nasa.gov/worldbook/moon_worldbook.html |title=Moon |publisher=World Book Online Reference Center, Nasa |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703162844/http://www.nasa.gov/worldbook/moon_worldbook.html |archive-date=3 Julie 2013 |access-date=12 April 2007}}</ref> in vergelyking met 2% aan die agterkant.<ref>{{cite journal |last1=Gillis |first1=J.J. |last2=Spudis |first2=P.D. |title=The Composition and Geologic Setting of Lunar Far Side Maria |journal=Lunar and Planetary Science |date=1996 |volume=27 |page=413 |bibcode=1996LPI....27..413G}}</ref> Dit is vermoedelik vanweë die konsentrasie van hitteproduserende elemente onder die kors aan die voorkant, soos gesien met [[gammastraal]][[spektroskopie]], wat kon veroorsaak het dat die onderliggende [[mantel]] warm geword, gedeeltelik gesmelt, na die oppervlak gestyg en uitgebars het.<ref name="S06">{{cite journal |last1=Shearer |first1=Charles K. |last2=Hess |first2=Paul C. |last3=Wieczorek |first3=Mark A. |last4=Pritchard |first4=Matt E. |last5=Parmentier |first5=E. Mark |last6=Borg |first6=Lars E. |last7=Longhi |first7=John |last8=Elkins-Tanton |first8=Linda T. |last9=Neal |first9=Clive R. |last10=Antonenko |first10=Irene |last11=Canup |first11=Robin M. |last12=Halliday |first12=Alex N. |last13=Grove |first13=Tim L. |last14=Hager |first14=Bradford H. |last15=Lee |first15=D.-C. |last16=Wiechert |first16=Uwe |title=Thermal and magmatic evolution of the Moon |journal=Reviews in Mineralogy and Geochemistry |volume=60 |issue=1 |pages=365–518 |date=2006 |doi=10.2138/rmg.2006.60.4 |bibcode=2006RvMG...60..365S |s2cid=129184748 |url=https://semanticscholar.org/paper/70117035856f362a55fd592b49e6d35b8fe2c3f9 |access-date=2 Desember 2019 |archive-date=19 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819021945/https://www.semanticscholar.org/paper/Thermal-and-Magmatic-Evolution-of-the-Moon-Shearer-Hess/70117035856f362a55fd592b49e6d35b8fe2c3f9 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/281/5382/1484 |title=Global Elemental Maps of the Moon: The Lunar Prospector Gamma-Ray Spectrometer |author=Lawrence |journal=Science |volume=281 |issue=5382 |pages=1484–1489 |doi=10.1126/science.281.5382.1484 |date=11 Augustus 1998 |access-date=29 Augustus 2009 |pmid=9727970 |bibcode=1998Sci...281.1484L |author2=D.J. |display-authors=2 |last3=Barraclough |first3=BL |last4=Binder |first4=AB |last5=Elphic |first5=RC |last6=Maurice |first6=S |last7=Thomsen |first7=DR |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090516065007/http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/281/5382/1484 |archive-date=16 Mei 2009|doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |url=http://www.psrd.hawaii.edu/Aug00/newMoon.html |title=A New Moon for the Twenty-First Century |page=41 |last=Taylor |first=G.J. |journal=Planetary Science Research Discoveries |date=31 Augustus 2000 |access-date=12 April 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301074958/http://www.psrd.hawaii.edu/Aug00/newMoon.html |archive-date=1 Maart 2012 |bibcode=2000psrd.reptE..41T}}</ref> Die meeste van die Maan se mare-basalte het in die Imbriese Periode, 3-3,5&nbsp;miljard jaar gelede, uitgebars, hoewel met radiometings vasgestel is sommige is tot 4,2&nbsp;miljard jaar oud.<ref name="Papike">{{cite journal |last=Papike |first=J. |author2=Ryder, G. |author3=Shearer, C. |title=Lunar Samples |journal=Reviews in Mineralogy and Geochemistry |volume=36 |pages=5.1–5.234 |date=1998}}</ref> In 2006 het ’n studie van die Ina-krater getoon geriffelde, redelik stofvrye verskynsels vanweë die gebrek aan [[erosie]] deur invallende puin, is blykbaar net 2&nbsp;miljoen jaar oud.<ref name=Berardelli>{{cite journal |url=http://news.sciencemag.org/2006/11/long-live-moon |title=Long Live the Moon! |journal=Science |date=9 November 2006 |author=Phil Berardelli |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141018153016/http://news.sciencemag.org/2006/11/long-live-moon |archive-date=18 Oktober 2014 |access-date=14 Oktober 2014 }}</ref> Maanskuddings en gasvrystellings dui ook op ’n mate van voortgesette maanaktiwiteit.<ref name=Berardelli /> In 2014 het [[Nasa]] aangekondig daar is "wydverspreide getuienis van vulkanisme toe die Maan jonk was" op 70 onreëlmatige mare-kolle wat deur die Lunar Reconnaissance Orbiter geïdentifiseer is; daarvan was sommige jonger as 50 miljoen jaar. Dit hou die moontlikheid in van ’n veel warmer maanmantel as wat voorheen aanvaar is, ten minste aan die voorkant waar die diep kors aansienlik warmer is vanweë die groter konsentrasie van [[Radioaktiwiteit|radioaktiewe]] elemente.<ref>{{cite web |url=http://news.discovery.com/space/imps-reveal-volcanoes-erupted-recently-on-the-moon-141014.htm |title=Volcanoes Erupted 'Recently' on the Moon |publisher=Discovery News |date=14 Oktober 2014 |author=Jason Major |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016190653/http://news.discovery.com/space/imps-reveal-volcanoes-erupted-recently-on-the-moon-141014.htm |archive-date=16 Oktober 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nasa.gov/press/2014/october/nasa-mission-finds-widespread-evidence-of-young-lunar-volcanism/#.VDxNw0t3uxo |title=NASA Mission Finds Widespread Evidence of Young Lunar Volcanism |publisher=NASA |date=12 Oktober 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103095208/http://www.nasa.gov/press/2014/october/nasa-mission-finds-widespread-evidence-of-young-lunar-volcanism/#.VDxNw0t3uxo |archive-date=3 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite journal |url=http://news.sciencemag.org/space/2014/10/recent-volcanic-eruptions-moon |title=Recent volcanic eruptions on the moon |journal=Science |date=12 Oktober 2014 |author=Eric Hand |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014092239/http://news.sciencemag.org/space/2014/10/recent-volcanic-eruptions-moon |archive-date=14 Oktober 2014}}</ref> Kort tevore is bewyse gelewer van basaltiese vulkanisme van 2-10&nbsp;miljoen jaar jonger in die krater Lowell<ref>{{cite journal |last1=Srivastava |first1=N. |last2=Gupta |first2=R.P. |year=2013 |title=Young viscous flows in the Lowell crater of Orientale basin, Moon: Impact melts or volcanic eruptions? |journal=Planetary and Space Science |volume=87 |pages=37–45 |doi=10.1016/j.pss.2013.09.001 |bibcode=2013P&SS...87...37S}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Gupta |first1=R.P. |last2=Srivastava |first2=N. |last3=Tiwari |first3=R.K. |year=2014 |title=Evidences of relatively new volcanic flows on the Moon |journal=Current Science |volume=107 |issue=3 |pages=454–460}}</ref> in die mare Orientale, wat in die oorgangsone tussen die voor- en agterkant van die Maan lê. ’n Aanvanklik warmer mantel en/of plaaslike verryking van hitteproduserende elemente in die mantel kon verantwoordelik gewees het vir verlengde aktiwiteit ook aan die agterkant in die mare Orientale.<ref>{{cite journal |last1=Whitten |first1=J. |year=2011 |title=Lunar mare deposits associated with the Orientale impact basin: New insights into mineralogy, history, mode of emplacement, and relation to Orientale Basin evolution from Moon Mineralogy Mapper (M3) data from Chandrayaan-1 |url=https://semanticscholar.org/paper/8ec5da6de2647d62ef26cd2fe1e7012224b1585f |journal=Journal of Geophysical Research |volume=116 |page=E00G09 |doi=10.1029/2010JE003736 |bibcode=2011JGRE..116.0G09W |s2cid=7234547 |access-date=2 Desember 2019 |archive-date=19 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819021909/https://www.semanticscholar.org/paper/Lunar-mare-deposits-associated-with-the-Orientale-Whitten-Head/8ec5da6de2647d62ef26cd2fe1e7012224b1585f |url-status=live |doi-access=free }}</ref> Die ligter streke van die Maan word terrae, of hooglande, genoem omdat hulle hoër as die meeste maria is. Hulle dateer van 4,4&nbsp;miljard jaar gelede.<ref name="Papike" /><ref name="Hiesinger">{{cite journal |last=Hiesinger |first=H. |author2=Head, J.W. |author3=Wolf, U. |author4=Jaumanm, R. |author5=Neukum, G. |title=Ages and stratigraphy of mare basalts in Oceanus Procellarum, Mare Numbium, Mare Cognitum, and Mare Insularum |journal=Journal of Geophysical Research |volume=108 |issue=E7 |page=1029 |date=2003 |doi=10.1029/2002JE001985 |bibcode=2003JGRE..108.5065H |s2cid=9570915 |url=https://semanticscholar.org/paper/73004a464fb36e7552d06d3ea4376e5f1c362dca |access-date=2 Desember 2019 |archive-date=19 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819021946/https://www.semanticscholar.org/paper/Ages-and-stratigraphy-of-mare-basalts-in-Oceanus-Hiesinger-Head/73004a464fb36e7552d06d3ea4376e5f1c362dca |url-status=live |doi-access=free }}</ref> In teenstelling met berge op die Aarde, is geen van dié op die Maan sover bekend deur tektoniese aktiwiteit gevorm nie.<ref>{{cite web |last=Munsell |first=K. |publisher=NASA |work=Solar System Exploration |title=Majestic Mountains |url=http://sse.jpl.nasa.gov/educ/themes/display.cfm?Item=mountains |date=4 Desember 2006 |access-date=12 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080917055643/http://sse.jpl.nasa.gov/educ/themes/display.cfm?Item=mountains |archive-date=17 September 2008}}</ref> Die konsentrasie van maria aan die voorkant van die Maan weerspieël waarskynlik die aansienlik dikker kors van die hooglande aan die agterkant, wat gevorm kon gewees het in ’n botsing teen ’n stadige spoed teen ’n tweede maan van die Aarde ’n paar tienmiljoene jare ná hulle vorming.<ref>{{cite journal |author=Richard Lovett |url=http://www.nature.com/news/2011/110803/full/news.2011.456.html#B1 |title=Early Earth may have had two moons: Nature News |journal=Nature |access-date=1 November 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103145236/http://www.nature.com/news/2011/110803/full/news.2011.456.html#B1 |archive-date=3 November 2012 |doi=10.1038/news.2011.456 |year=2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://theconversation.edu.au/was-our-two-faced-moon-in-a-small-collision-2659 |title=Was our two-faced moon in a small collision? |publisher=Theconversation.edu.au |access-date=1 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130004522/http://theconversation.edu.au/was-our-two-faced-moon-in-a-small-collision-2659 |archive-date=30 Januarie 2013 }}</ref> ====Impakkraters==== [[Lêer:Moon-craters.jpg|duimnael|links|200px|Die krater Daidalos.]] Die ander groot geologiese proses wat die Maan se oppervlak beïnvloed het, is die vorming van impakkraters<ref>{{cite book |last=Melosh |first=H. J. |title=Impact cratering: A geologic process |date=1989 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-504284-9}}</ref> toe [[asteroïde]]s en [[komete]] teen die oppervlak gebots het. Daar is na raming sowat 300&nbsp;000 kraters wat breër as 1&nbsp;km is net aan die voorkant van die Maan.<ref>{{cite web |title=Moon Facts |url=http://planck.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31412 |work=SMART-1 |publisher=European Space Agency |date=2010 |access-date=12 Mei 2010 |archive-date=17 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120317004513/http://planck.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31412 |url-status=dead }}</ref> Die Maan se geologiese tydskaal is gebaseer op die prominentste impakvoorvalle, insluitende die Nectaris, Laer Imbrium en Orientale – strukture wat gekenmerk word deur veelvoudige ringe opgeligte materiaal tussen honderde en duisende kilometers breed.<ref name="geologic">{{cite book |first=Don |last=Wilhelms |date=1987 |title=Geologic History of the Moon |publisher=U.S. Geological Survey |chapter-url=http://ser.sese.asu.edu/GHM/ghm_07txt.pdf |chapter=Relative Ages |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611054723/http://ser.sese.asu.edu/GHM/ghm_07txt.pdf |archive-date=11 Junie 2010 |access-date=4 April 2010 }}</ref> Die gebrek aan ’n beduidende atmosfeer en weer- en onlangse geologiese prosesse beteken baie van dié kraters bly goed behoue. Hoewel net ’n paar bekkens met veelvoudige ringe definitief gedateer is, is hulle nuttig om relatiewe tydperke daar te stel. Omdat impakkraters teen ’n feitlik konstante tempo vermeerder, kan die getal kraters per eenheidsoppervlak getel word om die ouderdom van die oppervlak te bepaal.<ref name="geologic" /> Die radiometriese ouderdomme van rotse wat deur ’n impak gesmelt is en wat gedurende die Apollo-sendings versamel is, is tussen 3,8 en 4,1&nbsp;miljard jaar: Dit is gebruik om ’n [[Groot Bombardement|groot bombardement]] van impakte voor te stel.<ref>{{cite journal |last1=Hartmann |first1=William K. |last2=Quantin |first2=Cathy |last3=Mangold |first3=Nicolas |date=2007 |volume=186 |issue=1 |pages=11–23 |journal=Icarus |title=Possible long-term decline in impact rates: 2. Lunar impact-melt data regarding impact history |doi=10.1016/j.icarus.2006.09.009 |bibcode=2007Icar..186...11H}}</ref> Op die Maan se oppervlak lê ’n laag deeltjies wat deur impakte veroorsaak is en oor die jare verder opgebreek het, bekend as [[regoliet]]. Die fyner regoliet, die maangrond van silikondioksiedglas, het ’n tekstuur soortgelyk aan dié van [[sneeu]] en die reuk van gebruikte [[buskruit]].<ref>{{cite web |date=30 Januarie 2006 |access-date=15 Maart 2010 |url=https://science.nasa.gov/headlines/y2006/30jan_smellofmoondust.htm |title=The Smell of Moondust |publisher=Nasa |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308112332/http://science.nasa.gov/headlines/y2006/30jan_smellofmoondust.htm |archive-date=8 Maart 2010}}</ref> Die regoliet van ouer oppervlakke is gewoonlik dikker as dié van jonger oppervlakke; dit wissel in dikte van 10-20&nbsp;km op die hooglande tot 3-5&nbsp;km in die maria.<ref>{{cite book |last=Heiken |first=G. |editor1-last=Vaniman |editor1-first=D. |editor2-last=French |editor2-first=B. |title=Lunar Sourcebook, a user's guide to the Moon |date=1991 |publisher=Cambridge University Press |location=New York |isbn=978-0-521-33444-0 |page=[https://archive.org/details/lunarsourcebooku0000unse/page/736 736] |url=https://archive.org/details/lunarsourcebooku0000unse/page/736 |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=17 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617181609/https://archive.org/details/lunarsourcebooku0000unse/page/736 |url-status=live }}</ref> Onder die fyn regoliet is die "megaregoliet", ’n laag fyn opgebreekte bodemrots van baie kilometers dik.<ref>{{cite journal |last=Rasmussen |first=K.L. |author2=Warren, P.H. |title=Megaregolith thickness, heat flow, and the bulk composition of the Moon |journal=Nature |date=1985 |volume=313 |issue=5998 |pages=121–124 |bibcode=1985Natur.313..121R |doi=10.1038/313121a0|s2cid=4245137 }}</ref> ====Teenwoordigheid van water==== Vloeibare water kan nie op die maanoppervlak voortbestaan nie. Wanneer water aan sonstraling blootgestel word, ontbind dit vinnig deur ’n proses bekend as [[fotolise]] en raak dit in die ruimte verlore. Sedert die 1960's het wetenskaplikes egter geteoretiseer dat waterys óf agtergelaat kan word deur komete wat teen die Maan bots óf vervaardig kan word deur die reaksie van [[suurstof]]ryke maanrotse en [[waterstof]] van die [[sonwind]] wat spore van water by een van die pole kan agterlaat in koue kraters wat permanent in skaduwees lê.<ref name="Margot1999" /><ref> {{cite journal |first=William R. |last=Ward |title=Past Orientation of the Lunar Spin Axis |journal=Science |date=1 Augustus 1975 |volume=189 |issue=4200 |pages=377–379 |doi=10.1126/science.189.4200.377 |pmid=17840827 |bibcode=1975Sci...189..377W|s2cid=21185695 }}</ref> Volgens [[rekenaar]]simulasies kan tot 14&nbsp;000&nbsp;km² van die oppervlak in permanente skadu's lê.<ref name="M03" /> Die teenwoordigheid van bruikbare hoeveelhede water is ’n belangrike faktor in die moontlike kostedoeltreffende omskepping van die Maan in ’n bewoonbare gebied; die vervoer van water van die Aarde af sal te duur wees.<ref name="seedhouse2009" /> In die jare sedertdien is tekens van water wel op die maanoppervlak ontdek.<ref name="moonwater_18032010" /> In 1994 het ’n radareksperiment deur die Clementine-ruimtetuig die bestaan aangedui van klein, bevrore kolle water naby die oppervlak. Latere radarwaarnemings het egter daarop gedui dit kan rotse wees wat uit jong impakkraters geskiet is.<ref>{{cite web |last=Spudis |first=P. |title=Ice on the Moon |url=http://www.thespacereview.com/article/740/1 |publisher=The Space Review |date=6 November 2006 |access-date=12 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222083000/http://www.thespacereview.com/article/740/1 |archive-date=22 Februarie 2007 }}</ref> In 1998 het die neutronspektrometer aan boord van die Lunar Prospector-ruimtetuig gewys hoë konsentrasies waterstof is teenwoordig in die boonste meter regoliet naby die poolstreke.<ref name="Feldman1998" /> Stukkies vulkaniese lawa wat aan boord van [[Apollo 15]] teruggebring is Aarde toe, het klein hoeveelhede water in hulle binnekant bevat.<ref name="Saal2008" /> Die Chandrayaan-1-ruimtetuig van 2008 het sedertdien die bestaan van oppervlakwaterys bevestig. Die spektrometer wat gebruik is, het [[absorpsielyn]]e wat algemeen van waterstof is, in weerkaatste sonlig ontdek en dit het bewyse gelewer van groot hoeveelhede waterys op die oppervlak. Die konsentrasies is moontlik tot 1&nbsp;000 dele per miljoen.<ref name="Pieters2009" /> Die indirekte beligting van streke in die skadu het in 2018 bevestig daar is waterys binne ’n breedteligging van 20° van albei pole.<ref>{{cite journal |title=Direct evidence of surface exposed water ice in the lunar polar regions |first1=Shuai |last1=Li |first2=Paul G. |last2=Lucey |first3=Ralph E. |last3=Milliken |first4=Paul O. |last4=Hayne |first5=Elizabeth |last5=Fisher |first6=Jean-Pierre |last6=Williams |first7=Dana M. |last7=Hurley |first8=Richard C. |last8=Elphic |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=115 |issue=36 |pages=8907–8912 |date=Augustus 2018 |doi=10.1073/pnas.1802345115 |pmid=30126996 |pmc=6130389|bibcode=2018PNAS..115.8907L }}</ref> In 2009 het LCROSS ’n voorwerp van 2&nbsp;300&nbsp;kg teen ’n poolkrater laat bots wat permanent in die skadu lê en minstens 100&nbsp;kg water ontdek in ’n pluim materiaal wat opgeskiet het.<ref name="Planetary" /><ref name="Colaprete" /> Ontledings van die bevindings van die Moon Mineralogy Mapper (M3) het in Augustus 2018 vir die eerste keer "definitiewe bewyse" van waterys op die maanoppervlak onthul.<ref name=":1">{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-45251370 |title=Water ice 'detected on Moon's surface' |last=Rincon |first=Paul |date=21 Augustus 2018 |work=BBC News |access-date=21 Augustus 2018 |archive-date=21 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180821151638/https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-45251370 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.scientificamerican.com/article/beyond-the-shadow-of-a-doubt-water-ice-exists-on-the-moon/ |title=Beyond the Shadow of a Doubt, Water Ice Exists on the Moon |last=David |first=Leonard |work=Scientific American |access-date=21 Augustus 2018 |archive-date=21 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180821125629/https://www.scientificamerican.com/article/beyond-the-shadow-of-a-doubt-water-ice-exists-on-the-moon/ |url-status=live }}</ref> Die ysneerslae is by die noord- én suidpool ontdek, hoewel dit volopper is in die suide, waar water vasgevang is in kraters en skeure wat permanent in die skadu is en dus teen die Son beskut is.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> In Oktober 2020 het sterrekundiges die waarneming aangekondig van molekulêre water op die sonverligte maanoppervlak deur verskeie onafhanklike ruimtetuie, insluitende die [[SOFIA|Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy]] (SOFIA).<ref name="NA-20201026">{{cite journal |author=Honniball, C.I. |display-authors=et al. |title=Molecular water detected on the sunlit Moon by SOFIA |url=https://www.nature.com/articles/s41550-020-01222-x |date=26 Oktober 2020 |journal=Nature Astronomy |doi=10.1038/s41550-020-01222-x |bibcode=2020NatAs.tmp..222H |access-date=26 Oktober 2020 |archive-date=27 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027143615/https://www.nature.com/articles/s41550-020-01222-x |url-status=live }}</ref><ref name="NA-20201026poh">{{cite journal |author=Hayne, P.O. |display-authors=et al. |title=Micro cold traps on the Moon |url=https://www.nature.com/articles/s41550-020-1198-9 |date=26 Oktober 2020 |journal=Nature Astronomy |doi=10.1038/s41550-020-1198-9 |arxiv=2005.05369 |bibcode=2020NatAs.tmp..221H |s2cid=218595642 |access-date=26 Oktober 2020 |archive-date=27 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027143618/https://www.nature.com/articles/s41550-020-1198-9 |url-status=live }}</ref> ===Swaarteveld=== [[Beeld:GRAIL's gravity map of the moon.jpg|thumb|’n Swaartekragkaart van die Maan.]] Die [[Swaartekrag|swaarteveld]] van die Maan is gemeet deur die [[Doppler-effek|Doppler-verskuiwings]] van radioseine te bestudeer wat deur ruimtetuie om die Maan uitgestuur is. Die belangrikste swaartekrageienskappe van die Maan is [[massakonsentrasie (sterrekunde)|maskons]], groot positiewe swaartekragafwykings wat verbind word met sommige van die reusagtige impakkraters. Die afwykings word deels veroorsaak deur digte mare-basaltlawavloei wat dié bekkens vul.<ref>{{cite journal |last=Muller |first=P. |author2=Sjogren, W. |title=Mascons: lunar mass concentrations |journal=Science |volume=161 |pages=680–684 |date=1968 |doi=10.1126/science.161.3842.680 |pmid=17801458 |issue=3842 |bibcode=1968Sci...161..680M|s2cid=40110502 }}</ref><ref>{{cite journal |journal=Science |author=Richard A. Kerr |title=The Mystery of Our Moon's Gravitational Bumps Solved? |volume=340 |issue=6129 |pages=138–139 |date=12 April 2013 |doi=10.1126/science.340.6129.138-a |pmid=23580504}}</ref> Dit het ’n groot invloed op die wentelbaan van ruimtetuie om die Maan. Daar is ’n paar raaisels: Lawavloei alleen kan nie al die swaartekragverskynsels verduidelik nie, en daar is van die maskons wat nie met mare-vulkanisme verband hou nie.<ref>{{cite journal |last=Konopliv |first=A. |author2=Asmar, S. |author3=Carranza, E. |author4=Sjogren, W. |author5=Yuan, D. |title=Recent gravity models as a result of the Lunar Prospector mission |journal=Icarus |volume=50 |issue=1 |pages=1–18 |date=2001 |doi=10.1006/icar.2000.6573 |bibcode=2001Icar..150....1K |url=http://techreports.jpl.nasa.gov/2000/00-1301.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041113045200/http://techreports.jpl.nasa.gov/2000/00-1301.pdf |archive-date=13 November 2004 |citeseerx=10.1.1.18.1930}}</ref> ===Magneetveld=== Die Maan het ’n eksterne [[magneetveld]] van gewoonlik minder as 0,2&nbsp;[[Tesla (eenheid)|nanoteslas]],<ref name= "Mighani2020">{{cite journal|last1= Mighani|first1= S.|last2= Wang|first2= H.|last3= Shuster|first3= D.L.|last4= Borlina|first4= C.S.|last5= Nichols|first5= C.I.O.|last6= Weiss|first6= B.P.|title= The end of the lunar dynamo|journal= Science Advances|volume= 6|issue= 1|year= 2020|pages= eaax0883|doi= 10.1126/sciadv.aax0883|pmid= 31911941|pmc= 6938704|bibcode= 2020SciA....6..883M}}</ref> of minder as ’n honderdduisendste van die Aarde se magneetveld. Die Maan het nie op die oomblik ’n dipolêre magneetveld nie en het net korsmagnetisering wat waarskynlik baie lank gelede ontstaan het.<ref name="GB2009" /><ref>{{cite web |url=http://lunar.arc.nasa.gov/results/magelres.htm |publisher=Lunar Prospector (Nasa) |title=Magnetometer / Electron Reflectometer Results |date=2001 |access-date=17 Maart 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527121330/http://lunar.arc.nasa.gov/results/magelres.htm |archive-date=27 Mei 2010}}</ref> Vroeg in sy geskiedenis, sowat 4&nbsp;miljard jaar gelede, het sy magneetveld waarskynlik met dié van die Aarde vandag ooreengestem.<ref name= "Mighani2020" /> Hierdie vroeë veld het moontlik verdwyn nadat die Maan se kern heeltemal gekristalliseer het.<ref name= "Mighani2020" /> ===Atmosfeer=== [[Beeld:Apollo 17 twilight ray sketch.jpg|thumb|240px|’n Skets deur die bemanning van [[Apollo 17]].]] Die Maan se [[atmosfeer]] is so dun, dit is feitlik ’n [[vakuum]]; dit het ’n totale massa van minder as 10&nbsp;ton.<ref>{{cite book |editor=Richard D. Johnson & Charles Holbrow |last=Globus |first=Ruth |title=Space Settlements: A Design Study |chapter=Chapter 5, Appendix J: Impact Upon Lunar Atmosphere |publisher=NASA |chapter-url=http://settlement.arc.nasa.gov/75SummerStudy/5appendJ.html |date=1977 |access-date=17 Maart 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100531205037/http://settlement.arc.nasa.gov/75SummerStudy/5appendJ.html |archive-date=31 Mei 2010 }}</ref> Die oppervlakdruk van hierdie klein massa is sowat 0,3&nbsp;[[Pascal (eenheid)|nPa]]; dit wissel na gelang van die tyd van die dag. Die bronne daarvan sluit in [[ontgassing]] en [[verstuiwing]], ’n gevolg van die bombardement van die oppervlak deur sonwind-ione.<ref name="L06" /><ref>{{cite journal |last=Crotts |first=Arlin P.S. |title=Lunar Outgassing, Transient Phenomena and The Return to The Moon, I: Existing Data |date=2008 |url=http://www.astro.columbia.edu/~arlin/TLP/paper1.pdf |bibcode=2008ApJ...687..692C |volume=687 |issue=1 |pages=692–705 |journal=The Astrophysical Journal |doi=10.1086/591634 |arxiv=0706.3949 |s2cid=16821394 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220081142/http://www.astro.columbia.edu/~arlin/TLP/paper1.pdf |archive-date=20 Februarie 2009 |access-date=29 September 2009 }}</ref> [[Element]]e wat waargeneem word, sluit in [[natrium]] en [[kalium]], wat deur verstuiwing voortgebring word (dit word ook in die atmosfeer van [[Mercurius]] en [[Io (maan)|Io]]) aangetref); [[helium-4]] en [[neon]]<ref name="NASA-20150817">{{cite web |last=Steigerwald |first=William |title=NASA's LADEE Spacecraft Finds Neon in Lunar Atmosphere |url=http://www.nasa.gov/content/goddard/ladee-lunar-neon |date=17 Augustus 2015 |work=Nasa |access-date=18 Augustus 2015 |archive-date=19 Augustus 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150819035151/http://www.nasa.gov/content/goddard/ladee-lunar-neon/ |url-status=live }}</ref> van die sonwind; en [[Argon|argon-40]], [[Radon|radon-222]] en [[polonium|polonium-210]] vanweë ontgassing nadat dit deur [[Radioaktiwiteit|radioaktiewe verval]] in die kors en mantel geskep is.<ref name="Stern1999" /><ref>{{cite journal |last=Lawson |first=S. |author2=Feldman, W. |author3=Lawrence, D. |author4=Moore, K. |author5=Elphic, R. |author6=Belian, R. |title=Recent outgassing from the lunar surface: the Lunar Prospector alpha particle spectrometer |journal=Journal of Geophysical Research |volume=110 |issue=E9 |page=1029 |date=2005 |doi=10.1029/2005JE002433 |bibcode=2005JGRE..11009009L|doi-access=free }}</ref> Die afwesigheid van neutrale atome en molekules soos dié van [[suurstof]], [[stikstof]], [[koolstof]], [[waterstof]] en [[magnesium]], wat in die regoliet teenwoordig is, word nie verstaan nie.<ref name="Stern1999" /> [[Waterdamp]] is deur [[Chandrayaan-1]] waargeneem en wissel volgens breedtegraad, met ’n maksimum by ~60-70&nbsp;grade; dit word waarskynlik geskep deur die [[sublimasie]] van waterys in die regoliet.<ref name="Sridharan2010" /> Dié gasse keer óf terug na die regoliet vanweë die Maan se swaartekrag óf raak in die ruimte verlore vanweë sonstralingsdruk of, as hulle geïoniseer is, vanweë die sonwind se magneetveld wat hulle wegvoer.<ref name="Stern1999" /> ====Stof==== ’n Permanente, asimmetriese stofwolk kom om die Maan voor; dit word geskep deur klein deeltjies afkomstig van [[komete]]. Sowat 5&nbsp;ton komeetdeeltjies tref die Maan se oppervlak na raming elke 24 uur en skiet maanstof die lug in. Die stof bly sowat 10 minute bo die Maan – dit duur 5 minute om op te styg en 5 minute om weer terug te val. Gemiddeld 120&nbsp;kg stof is bo die Maan teenwoordig en styg tot 100&nbsp;km bo die oppervlak. Die hoeveelheid stofdeeltjies bereik ’n hoogtepunt tydens die [[meteoorreën]]s [[Geminides]], [[Quadrantides]], [[Taurides|Noordelike Taurides]] en Omicron Centaurides, wanneer die Aarde (en die Maan) deur komeetpuin beweeg. Die wolk is asimmetries; dit is digter naby die grens tussen die Maan se dag- en nagkant.<ref>{{cite web |title=Lopsided Cloud of Dust Discovered Around the Moon |url=http://news.nationalgeographic.com/2015/06/150617-moon-dust-cloud-comet-space |website=National Geographic News |access-date=20 Junie 2015 |first1=Nadia |last1=Drake |first2=National Geographic PUBLISHED June |last2=17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619052915/http://news.nationalgeographic.com/2015/06/150617-moon-dust-cloud-comet-space/ |archive-date=19 Junie 2015 |date=17 Junie 2015}}</ref><ref>{{Cite journal |title=A permanent, asymmetric dust cloud around the Moon |journal=Nature |date=18 Junie 2015 |pages=324–326 |volume=522 |issue=7556 |doi=10.1038/nature14479 |first1=M. |last1=Horányi |first2=J.R. |last2=Szalay |first3=S. |last3=Kempf |first4=J. |last4=Schmidt |first5=E. |last5=Grün |first6=R. |last6=Srama |first7=Z. |last7=Sternovsky |bibcode=2015Natur.522..324H |pmid=26085272|s2cid=4453018 }}</ref> ’n Vroeëre, digter atmosfeer wat gevorm het uit gas wat tydens vulkaanuitbarstings uitgewerp is, is deur die sonwind weggevoer en het in die ruimte verdwyn.<ref>{{cite web|url=http://time.com/4974580/nasa-moon-had-atmosphere-volcanoes|title=NASA: The Moon Once Had an Atmosphere That Faded Away|publisher=Time|access-date=14 October 2017|archive-date=14 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014001807/http://time.com/4974580/nasa-moon-had-atmosphere-volcanoes/|url-status=live}}</ref> ===Rotasie=== Die Maan draai om sy eie as. Omdat een so ’n omwenteling net so lank duur as wat dit die Maan neem om sy wentelbaan om die Aarde te voltooi, is die Maan in ’n [[sinchroniese rotasie]] om die Aarde en wys dieselfde kant van die Maan altyd na die Aarde. Die rotasietydperk wissel na gelang van die verwysingsraamwerk. Daar is sideriese rotasietydperke (of die sideriese dag, met betrekking tot die [[ster]]re) en sinodiese rotasietydperke (of die [[sinodiese dag]], met betrekking tot die Son). ’n Maan-dag is ’n sinodiese dag. Vanweë die sinchroniese rotasie stem die sideriese en sinodiese rotasietydperke ooreen met sideriese en sinodiese omwentelingstydperke (onderskeidelik 27,3 en 29,5 aarddae).<ref name="Day">{{cite web|url=https://www.universetoday.com/20524/how-long-is-a-day-on-the-moon-1/|date=10 Julie 2017|author=Matt Williams|title=How Long is a Day on the Moon?|access-date=5 Desember 2020}}</ref> ====Verskillende maande==== {| class="wikitable" |----- ! style="background:#efefef;" | Naam ! style="background:#efefef;" | Waarde (dae) ! style="background:#efefef;" | Definisie |- | Sideriese maand || {{val|27.321662}} || Met verwysing na vergeleë sterre (13,368 746 34 maande per omwenteling om die Son) |- | Sinodiese maand || {{val|29.530589}} ||Met verwysing na die Son (fases van die Maan, 12,368 746 34 maande per omwenteling om die Son) |- | Tropiese maand || {{val|27.321582}} || Met verwysing na die [[dag-en-nag-ewening]] |- | Anomalistiese maand || {{val|27.554550}} || Met verwysing na die [[perigeum]] |- | Nodiese (drakoniese) maand || {{val|27.212221}} || Met verwysing na die [[maanknoop]] |} ===Seisoene=== Die Maan se [[ashelling]] met betekking tot die [[sonnebaan]] is net 1,5424°,<ref name="SolarViews" /> baie minder as die Aarde se 23,44°. Daarom wissel die Maan se sonskyn baie minder per seisoen en speel topografiese detail ’n belangrike rol.<ref name="bbc" /> Uit foto's wat in 1994 deur die tuig Clementine geneem is, blyk dit vier bergstreke aan die rand van die krater Peary by die noordpool kan die hele dag verlig bly, wat beteken die Son skyn permanent daar. Geen sulke eienskappe kom by die suidpool voor nie. Net so is daar dele onder in baie kraters by die pole wat permanent in die skaduwee is,<ref name="M03" /> en hierdie kraters van voortdurende donkerte is uiters koud. Die Lunar Reconnaissance Orbiter het die laagte somertemperature in kraters by die suidpool gemeet teen 35&nbsp;[[Kelvin|K]] ({{nowrap|-238 °C}})<ref>{{cite web |date=17 September 2009 |url=http://www.diviner.ucla.edu/blog/?p=123 |title=Diviner News |publisher=UCLA |access-date=17 Maart 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100307031354/http://www.diviner.ucla.edu/blog/?p=123 |archive-date=7 Maart 2010}}</ref> en net 26&nbsp;K ({{nowrap|-247 °C}}) naby die [[Sonstilstand|wintersonstilstand]] in die noordpoolkrater Hermite. Dit is die koudste temperatuur wat nog deur ’n ruimtetuig in die Sonnestelsel gemeet is, selfs kouer as op [[Pluto]] se oppervlak.<ref name="bbc" /> Temperature op die Maan sal dus grootliks wissel tussen verligte en skaduryke dele.<ref>{{cite web |url=http://planetfacts.org/temperature-on-the-moon/ |title=Temperature on the Moon – Surface Temperature of the Moon – PlanetFacts.org |first=Jake |last=Rocheleau |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150527194737/http://planetfacts.org/temperature-on-the-moon/ |archive-date=27 Mei 2015 |date=21 Mei 2012}}</ref> ==Aarde-Maanstelsel== <gallery mode="packed" heights="100px"> Beeld:Earth-moon-to-scale.svg|’n Skaalmodel van die Aarde-Maanstelsel; groottes en afstande is volgens skaal. </gallery> {{wide image|Moon_distance_range_to_scale.svg|800px|<center>Die minimum, gemiddelde en maksimum afstande van die Maan vanaf die Aarde, met sy hoekdeursnee soos van die Aarde se oppervlak af gesien; volgens skaal.</center>}} ===Wentelbaan=== [[Beeld:Animation of Moon orbit around Earth.gif|thumb|’n Animasie van die Maan se wentelbaan om die Aarde van 2018 tot 2027.<br />{{legend0|magenta|Maan}}{{·}}{{legend0|RoyalBlue|Aarde}}]] [[Beeld:Earth-Moon.svg|thumb|Die Aarde-Maanstelsel (skematies).]] [[Beeld:Dscovrepicmoontransitfull.gif|thumb|Die DSCOVR-satelliet se uitsig op die Maan wat voor die Aarde verbybeweeg.]] Die Maan voltooi elke sowat 27,3&nbsp;dae ’n volle wentelbaan om die Aarde met betrekking tot die vaste sterre (sy sideriese tydperk). Omdat die Aarde terselfdertyd in ’n wentelbaan om die Son beweeg, duur dit effens langer voordat dieselfde [[maanfase]] na die Aarde wys – sowat 29,5&nbsp;dae (sy sinodiese tydperk).<ref name="worldbook"/> Anders as die meeste ander satelliete, is die vlak van die Maan se wentelbaan nader aan die sonnebaanvlak as aan die Aarde se ewenaarvlak. Die Maan se wentelbaan word op baie klein, komplekse en interaktiewe maniere effens deur die Son en die Aarde versteur. So roteer die Maan se wentelbaanvlak geleidelik elke 18,61 jaar,<ref>{{cite journal |authors=Haigh, I. D.; Eliot, M.; Pattiaratchi, C. |year=2011 |title=Global influences of the 18.61 year nodal cycle and 8.85 year cycle of lunar perigee on high tidal levels |journal=J. Geophys. Res. |volume=116 |issue=C6 |pages=C06025 |doi=10.1029/2010JC006645 |bibcode=2011JGRC..116.6025H |url=https://api.research-repository.uwa.edu.au/files/3380567/A0059.pdf |access-date=24 September 2019 |archive-date=12 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212170314/https://api.research-repository.uwa.edu.au/files/3380567/A0059.pdf |url-status=live }}</ref> en dit beïnvloed ander aspekte van die Maan se beweging. ===Relatiewe grootte=== Die Maan is ’n buitengewoon groot natuurlike satelliet in verhouding met die Aarde: Sy deursnee is meer as ’n kwart van die Aarde s’n en sy massa 1/81ste van dié van die Aarde.<ref name="worldbook" /> Dit is die grootste satelliet in die Sonnestelsel in verhouding met sy planeet, hoewel [[Charon (maan)|Charon]] groter is in verhouding met die grootte van die [[dwergplaneet]] [[Pluto]], teen 1/9de van Pluto se massa.<ref group="nota">Met 27% van die deursnee en 60% van die digtheid van die Aarde, het die Maan 'n massa van 1,23% van die Aarde s'n. Charon is groter met betrekking tot Pluto, maar Pluto word nou as 'n dwergplaneet beskou.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.planetary.org/explore/topics/pluto/ |title=Space Topics: Pluto and Charon |publisher=The Planetary Society |access-date=6 April 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218223842/http://www.planetary.org/explore/topics/pluto/ |archive-date=18 Februarie 2012}}</ref> Die Aarde en Maan se [[barisentrum]], of gemeenskaplike massamiddelpunt, lê 1&nbsp;700&nbsp;km (sowat ’n kwart van die Aarde se radius) onder die Aarde se oppervlak. Die Aarde draai een keer in ’n sideriese maand om die Aarde-Maanbarisentrum, met 1/81ste van die spoed van die Maan, of sowat 12,5&nbsp;m per sekonde. Dié beweging word gesuperimponeer op die veel groter wentelbaan van die Aarde om die Son teen ’n snelheid van omtrent 30&nbsp;km per sekonde. Die oppervlakte van die Maan is effens kleiner as die gesamentlike oppervlakte van [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]]. ===Voorkoms van die Aarde af=== [[Beeld:Supermoon Nov-14-2016-minneapolis.jpg|thumb|Op 14 November 2016 was die [[supermaan]] 356&nbsp;511&nbsp;km van die middelpunt van die Aarde af,<ref>{{cite web |url=http://sivertimes.com/super-moon-exceptional-brightest-moon-in-the-sky-of-normandy-Monday-November-14/1872 |title="Super Moon" exceptional. Brightest moon in the sky of Normandy, Monday, November 14 - The Siver Times |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114232404/http://sivertimes.com/super-moon-exceptional-brightest-moon-in-the-sky-of-normandy-monday-november-14/1872 |archive-date=14 November 2016 |date=12 November 2016}}</ref> die naaste sedert 26 Januarie 1948. Dit sal nie weer nader wees voor 25 November 2034 nie.<ref>{{cite web |url=http://astrobob.areavoices.com/2016/11/10/moongazers-delight-biggest-supermoon-in-decades-looms-large-sunday-night/ |title=Moongazers Delight – Biggest Supermoon in Decades Looms Large Sunday Night |date=10 November 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114170208/http://astrobob.areavoices.com/2016/11/10/moongazers-delight-biggest-supermoon-in-decades-looms-large-sunday-night/ |archive-date=14 November 2016 |access-date=5 Maart 2017 }}</ref>]] Die Maan is in ’n [[Sinchroniese rotasie]] om die Aarde; dit draai om sy eie as in dieselfde tyd as wat dit om die Aarde wentel. Dit lei daartoe dat dieselfde kant van die Maan altyd na die Aarde wys. Vanweë die uitwerking van [[librasie]] kan sowat 59% van die Maan se oppervlak in werklikheid van die Aarde af gesien word. Die "agterkant" van die Maan word dikwels die "donker kant" genoem, maar dit kry net soveel sonskyn as die "voorkant"; dit is elke 29,5 aarddae ten volle verlig. Tydens [[donkermaan]] is die voorkant donker.<ref>{{cite web |title=Dark Side of the Moon |author=Phil Plait |publisher=Bad Astronomy: Misconceptions |url=http://www.badastronomy.com/bad/misc/dark_side.html |access-date=15 Februarie 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412192834/http://www.badastronomy.com/bad/misc/dark_side.html |archive-date=12 April 2010}}</ref> [[Beeld:Trifecta Morning Mountain Moonset 01-31-2018.jpg|thumb|links|280px|’n Volmaan lyk soos ’n halfmaan tydens ’n maansverduistering terwyl die Maan in [[Kalifornië]] ondergaan (Januarie 2018).]] Die Maan het aanvanklik vinniger gedraai, maar sy rotasie het vroeg in sy geskiedenis verlangsaam en dit het in ’n sinchroniese rotasie gegaan vanweë die [[wrywing]]seffekte wat verbind word met [[gety]]vervormings deur die Aarde.<ref>{{cite journal |last=Alexander |first=M.E. |title=The Weak Friction Approximation and Tidal Evolution in Close Binary Systems |journal=Astrophysics and Space Science |date=1973 |volume=23 |issue=2 |pages=459–508 |bibcode=1973Ap&SS..23..459A |doi=10.1007/BF00645172|s2cid=122918899 }}</ref> Mettertyd is die energie van die Maan se rotasie om sy as in hitte omgesit, totdat daar geen rotasie van die Maan relatief tot die Aarde was nie. In 2016 het planetêre wetenskaplikes in data wat lank tevore op [[Nasa]] se Lunar Prospector-sending ingesamel is, twee waterstofryke streke (mees waarskynlik voormalige waterys) aan teenoorgestelde kant van die Maan ontdek. Hierdie twee kolle was vermoedelik die Maan se pole miljarde jare gelede voordat dit in ’n sinchroniese rotasie gegaan het.<ref>{{cite news |title=Moon used to spin 'on different axis' |publisher=BBC |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-35883576 |access-date=23 Maart 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323203442/http://www.bbc.com/news/science-environment-35883576 |archive-date=23 Maart 2016 |work=BBC News |date=23 Maart 2016}}</ref> Die Maan het ’n besonder lae [[albedo]] en weerkaats net effens meer lig as uitgetrapte teer. Desondanks is dit die helderste voorwerp in die naglug naas die Son.<ref name="worldbook" /><ref group="nota">Die Son se [[skynbare magnitude]] is -26,7, terwyl die volmaan s'n -12,7 is.</ref> Dit is deels vanweë die [[Seeligereffek]]; die Maan is met kwartmaan net 1/10de so helder as met [[volmaan]].<ref name="Moon" /> Die Maan lyk ook helderder omdat die agtergrond so donker is. Dit lyk ook groter wanneer dit naby die horison is, maar dit is ’n blote sielkundige effek, bekend as die [[maanillusie]], wat in die 7de eeu&nbsp;v.C. al die eerste keer beskryf is.<ref>{{cite book |last=Hershenson |first=Maurice |title=The Moon illusion |date=1989 |publisher=Routledge |isbn=978-0-8058-0121-7 |page=5}}</ref> Die volmaan se hoekdeursnee is (gemiddeld) sowat 0,52° in die lug, rofweg dieselfde as die skynbare grootte van die Son. Die Maan se hoogste posisie met [[kulminasie]] wissel na gelang van die [[maanfase]] en tyd van die jaar. Die volmaan is die hoogste in die lug tydens die [[winter]] (vir albei halfrondes). Die oriëntasie van die sirkelmaan hang ook af van die breedteligging van die plek van waarneming; ’n waarnemer in die [[trope]] kan ’n glimlagvormige sekelmaan sien (met die punte wat boontoe wys).<ref>{{cite web |url=http://curious.astro.cornell.edu/our-solar-system/46-our-solar-system/the-moon/observing-the-moon/124-is-the-moon-seen-as-a-crescent-and-not-a-boat-all-over-the-world-is-the-same-phase-of-the-moon-visible-from-the-northern-and-southern-hemispheres-advanced |publisher=Curious About Astronomy |title=Is the Moon seen as a crescent (and not a "boat") all over the world? |date=18 Oktober 2002 |first=K. |last=Spekkens |access-date=28 September 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016011356/http://curious.astro.cornell.edu/our-solar-system/46-our-solar-system/the-moon/observing-the-moon/124-is-the-moon-seen-as-a-crescent-and-not-a-boat-all-over-the-world-is-the-same-phase-of-the-moon-visible-from-the-northern-and-southern-hemispheres-advanced |archive-date=16 Oktober 2015}}</ref> By die [[Noordpool]] en die [[Suidpool]] is die maan twee weke lank in elke 27,3 dae sigbaar. Die Maan se afstand van die Aarde af wissel van omtrent 356&nbsp;400&nbsp;km tot 406&nbsp;700&nbsp;km tydens onderskeidelik [[perigeum]] (naaste afstand) en [[apogeum]] (verste afstand). Op 14 November 2016 was dit die naaste aan die Aarde tydens volmaan sedert 1948 – 14% nader as sy verste posisie tydens apogeum.<ref>{{cite web |url=http://www.space.com/34515-supermoon-guide.html |title=Supermoon November 2016 |date=13 November 2016 |access-date=14 November 2016 |publisher=Space.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114220725/http://www.space.com/34515-supermoon-guide.html |archive-date=14 November 2016}}</ref> Daar was histories omstredenheid oor of verskynsels op die Maan se oppervlak mettertyd verander. Vandag word baie van dié bewerings as ’n illusie beskou omdat die Maan onder verskillende lig- en sigtoestande gesien word en weens swak tekeninge. Ontgassing kom egter wel voor en kan lei tot klein veranderings in die voorkoms van die Maan. Onlangs is voorgestel ’n streek van sowat 3&nbsp;km breed is verander deur ’n gasvrystellingsvoorval sowat ’n miljoen jaar gelede.<ref>{{cite journal |url=http://www.psrd.hawaii.edu/Nov06/MoonGas.html |last=Taylor |first=G.J. |title=Recent Gas Escape from the Moon |page=110 |journal=Planetary Science Research Discoveries |date=8 November 2006 |access-date=4 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070304055515/http://www.psrd.hawaii.edu/Nov06/MoonGas.html |archive-date=4 Maart 2007 |bibcode=2006psrd.reptE.110T }}</ref><ref>{{cite journal |last=Schultz |first=P.H. |author2=Staid, M.I. |author3=Pieters, C.M. |date=2006 |title=Lunar activity from recent gas release |journal=Nature |volume=444 |pages=184–186 |doi=10.1038/nature05303 |pmid=17093445 |issue=7116 |bibcode=2006Natur.444..184S|s2cid=7679109 }}</ref> Die Maan se voorkoms kan verder deur die [[aardatmosfeer]] beïnvloed word. Algemene optiese verskynsels is die haloring van 22° wat gevorm word wanneer die maanlig deur yskristalle in hoë wolke gebreek word, asook kleiner koronaringe wanneer die Maan deur dun wolke skyn.<ref>{{cite web |url=http://ww2010.atmos.uiuc.edu/%28Gh%29/guides/mtr/opt/ice/halo/22.rxml |title=22 Degree Halo: a ring of light 22 degrees from the sun or moon |publisher=Department of Atmospheric Sciences, University of Illinois at Urbana–Champaign |access-date=13 April 2010 |archive-date=5 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100405070654/http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/opt/ice/halo/22.rxml |url-status=live }}</ref> [[Beeld:Moon_phases_en.jpg|500px|thumb|center|Die maandelikse veranderings in die hoek tussen die rigting van die sonlig, soos van die Aarde af gesien, en die gevolglike fases van die Maan, soos uit die [[Noordelike Halfrond]] gesien. In die [[Suidelike Halfrond]] is die verligte deel van die Maan aan die teenoorgestelde kant. (Afstande is nie volgens skaal nie.]] Die verligte deel van die sigbare sfeer (graad van verligting) word bepaal deur <math>(1-\cos e)/2=\sin^2(e/2)</math>, waar <math>e</math> die [[elongasie (sterrekunde)|elongasie]] is (dus die hoek tussen die Maan, die waarnemer op Aarde en die Son). ===Getykragte=== Die [[swaartekrag]]aantrekking wat twee massas op mekaar uitoefen, neem omgekeerd eweredig af met die [[Vierkantswortel|vierkantsgetal]] van die afstand tussen die massas. Daarom veroorsaak die effens groter aantrekking wat die Maan op die kant van die Aarde uitoefen wat nader aan hom is, [[gety]]kragte. Dié kragte beïnvloed beide die [[Aardkors|kors]] en [[Oseaan|oseane]] van die Aarde. Die duidelikste invloed van getykragte is die twee uitdyings in die Aarde se oseane, een aan die kant wat na die Maan wys en die ander een aan die teenoorgestelde kant. Dit veroorsaak hoër seevlakke bekend as [[Gety|oseaangetye]].<ref name="Lambeck1977" /> Terwyl die Aarde om sy [[Draaias|as]] draai, bly een van die uitdyings (hoogwater) "onder" die Maan, terwyl die ander een aan die ander kant van die Aarde bly. Die gevolg is dat dit twee keer in 24 uur hoogwater en twee keer laagwater is.<ref name="Lambeck1977" /> Omdat die Maan in dieselfde rigting om die Aarde wentel as waarin die Aarde draai, kom hoogwater sowat elke 12 uur en 25 minute voor; die 25 minute is vanweë die Maan se wenteling in sy baan. Die Son het dieselfde uitwerking op die Aarde, maar sy getykragte is net 40% so sterk soos die Maan s’n; die Son en Maan se heen-en-weer-spel is verantwoordelik vir spring- en dooigety.<ref name="Lambeck1977" /> {{Multibeeld | wydte = 180 | voetskrif = <center>’n Animasie van die Maan soos dit in ’n maand deur sy fases beweeg, soos in 2007 gesien. Die oënskynlike skommeling van die Maan is bekend as [[librasie]]. Die oënskynlike verandering in grootte is vanweë die [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van die Maan se wentelbaan.</center> | beeld1 = South-Lunar libration with phase Oct 2007 (continuous loop).gif | onderskrif1 = Suidelike Halfrond. | beeld2 = Lunar libration with phase Oct 2007 (continuous loop).gif‎ | onderskrif2 = Noordelike Halfrond. }} Die Maan het ook ’n invloed op die Aarde se soliede dele; dit veroorsaak ’n uitbulting van die soliede deel van die Aarde die naaste aan die Maan, en dit dien as ’n [[wringkrag]] in die teenoorgestelde rigting as die Aarde se rotasie. Dit "dreineer" die Aarde se rotasie van [[hoekmomentum]] en [[kinetiese energie]] en verlangsaam die Aarde se rotasie.<ref name="Lambeck1977" /><ref name="touma1994" /> Dié hoekmomentum van die Aarde wat verlore gaan, word na die Maan oorgedra in ’n proses wat as getyversnelling bekend is, en dit plaas die Maan in ’n wyer wentelbaan. Dit laat op sy beurt die Maan stadiger om die Aarde wentel. Die afstand tussen die Aarde en die Maan is dus stadig aan die toeneem en gevolglik draai die Aarde al hoe stadiger.<ref name="touma1994" /> Die Maan se afstand neem elke jaar met sowat 38&nbsp;mm toe<ref>{{cite journal |last=Chapront |first=J. |author2=Chapront-Touzé, M. |author3=Francou, G. |date=2002 |title=A new determination of lunar orbital parameters, precession constant and tidal acceleration from LLR measurements |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=387 |issue=2 |pages=700–709 |doi=10.1051/0004-6361:20020420 |bibcode=2002A&A...387..700C |s2cid=55131241 |url=http://pdfs.semanticscholar.org/d5ac/4307c52565ac12a075b283b52e07165b60ed.pdf |access-date=12 April 2020 |archive-date=12 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412142547/http://pdfs.semanticscholar.org/d5ac/4307c52565ac12a075b283b52e07165b60ed.pdf |url-status=live }}</ref> (rofweg die spoed waarteen menslike vingernaels groei).<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-12311119 |title=Why the Moon is getting further away from Earth |newspaper=BBC News |date=1 Februarie 2011 |access-date=18 September 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925185706/http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-12311119 |archive-date=25 September 2015}}</ref> [[Atoomhorlosie]]s wys ook die aarddag neem elke jaar met sowat 15&nbsp;[[Sekonde|mikrosekondes]] toe,<ref>{{cite web |last=Ray |first=R. |date=15 Mei 2001 |url=http://bowie.gsfc.nasa.gov/ggfc/tides/intro.html |title=Ocean Tides and the Earth's Rotation |publisher=IERS Special Bureau for Tides |access-date=17 Maart 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327084125/http://bowie.gsfc.nasa.gov/ggfc/tides/intro.html |archive-date=27 Maart 2010 }}</ref> en dit laat die tempo toeneem waarteen [[Coordinated Universal Time|UTC]] met skrikkelsekondes aangepas word. As dié toestand nie versteur sou word nie, sou getyweerstand voortduur totdat die Aarde se rotasie en die wenteltydperk van die Maan dieselfde is, wat sou meebring dat die Maan altyd op dieselfde plek op Aarde gesien word, soos tans die geval is met [[Pluto]] en sy maan [[Charon (maan)|Charon]]. Die Son sal egter lank voor dan ’n [[rooireus]]ester word en die Aarde-Maanstelsel verslind.<ref>{{cite book |author=Murray, C.D. |author2=Dermott, Stanley F. |title=Solar System Dynamics |date=1999 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-57295-8 |page=184}}</ref><ref>{{cite book |last=Dickinson |first=Terence |title=From the Big Bang to Planet X |date=1993 |publisher=Camden House |location=Camden East, Ontario |isbn=978-0-921820-71-0 |pages=79–81}} </ref> Op ’n soortgelyke manier ondervind die Maan se oppervlak getye van sowat 10&nbsp;cm in omvang oor 27&nbsp;dae. Dit het twee komponente: ’n vaste komponent wat deur die Aarde veroorsaak word omdat hulle in ’n [[sinchroniese rotasie]] is, en ’n wisselende komponent deur die Son.<ref name="touma1994"/> Die komponent wat deur die Aarde veroorsaak word, is vanweë [[librasie]] – ’n gevolg van die Maan se [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|baaneksentrisiteit]] (as die Maan se wentelbaan presies rond was, sou daar net songetye gewees het).<ref name="touma1994" /> Librasie verander ook die hoek waarteen die Maan gesien word, met die gevolg dat sowat 59% van die oppervlak mettertyd van die Aarde af gesien kan word.<ref name="worldbook" /> Die opbouende stres vanweë dié getykragte vooroorsaak [[Aardbewing|maanbewings]]. Hulle is minder algemeen en swakker as dié op Aarde, maar kan tot ’n uur duur – aansienlik langer as op Aarde – vanweë die afwesigheid van [[water]] om die seismiese vibrasies te demp. Die bestaan van maanbewings was ’n verrassende ontdekking as gevolg van [[Seismologie|seismometers]] wat van 1969 tot 1972 deur [[Apollo-program|Apollo]]-ruimtevaarders op die Maan geplaas is.<ref>{{cite journal |last1=Latham |first1=Gary |date=1972 |last2=Ewing |first2=Maurice |last3=Dorman |first3=James |last4=Lammlein |first4=David |last5=Press |first5=Frank |last6=Toksőz |first6=Naft |last7=Sutton |first7=George |last8=Duennebier |first8=Fred |last9=Nakamura |first9=Yosio |title=Moonquakes and lunar tectonism |journal=Earth, Moon, and Planets |volume=4 |issue=3–4 |pages=373–382 |doi=10.1007/BF00562004 |bibcode=1972Moon....4..373L|s2cid=120692155 }}</ref> Volgens onlangse navorsing kan die Maan se invloed op die Aarde bydra tot die handhawing van die Aarde se [[magneetveld]].<ref>{{cite web|url=https://www.skyatnightmagazine.com/news/is-the-moon-maintaining-earths-magnetism/|title=Is the Moon maintaining Earth's magnetism?|date=31 Maart 2018|author=Iain Todd|website=BBC Sky at Night Magazine|access-date=16 November 2020|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922194637/https://www.skyatnightmagazine.com/news/is-the-moon-maintaining-earths-magnetism/|url-status=live}}</ref> === Verduisterings === [[Lêer:Solar eclipse 1999 4 NR.jpg|duimnael|Die sonsverduistering van 1999.]] Verduisterings kan slegs plaasvind wanneer die Son, Maan en Aarde presies in ’n reguit lyn lê (’n verskynsel wat "[[sisigie]]" genoem word). ’n [[Sonsverduistering]] vind met [[donkermaan]] plaas, wanneer die Maan reg tussen die Son en Aarde lê. In teenstelling hiermee vind ’n [[maansverduistering]] tydens [[volmaan]] plaas, wanneer die Aarde tussen die Son en Maan lê. [[Lêer:Maan verduistering 2025.jpg|duimnael|Die begin van 'n algehele maansverduistering in 2025, vanaf Suid Afrika.]] Die skynbare groottes van die Maan en Son is rofweg dieselfde; albei is sowat ’n halwe graad breed. Die Son is baie groter as die Maan, maar vanweë sy veel groter afstand lyk hulle van die Aarde af min of meer ewe groot. Die wisselings in skynbare grootte vanweë hulle wentelbane wat nie rond is nie, is ook byna dieselfde, hoewel hulle in verskillende siklusse voorkom. Dit maak beide ’n algehele verduistering (wanneer die Maan groter as die Son lyk) en ’n ringverduistering (wanneer die Maan kleiner lyk) moontlik.<ref>{{cite web |first=F. |last=Espenak |date=2000 |url=http://www.mreclipse.com/Special/SEprimer.html |title=Solar Eclipses for Beginners |publisher=MrEclip |access-date=17 Maart 2010 |archive-date=24 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524172606/http://www.mreclipse.com/Special/SEprimer.html |url-status=dead }}</ref> In ’n algehele verduistering bedek die Maan die Son se skyf heeltemal en is net die [[Sonkorona|korona]] vir die blote oog sigbaar. Omdat die afstand tussen die Maan en die Aarde stadig aan die toeneem is,<ref name="Lambeck1977" /> neem die hoekdeursnee van die Maan af. Terselfdertyd neem die Son, wat algaande ’n rooireusester word, se skynbare deursnee in die lug toe.<ref group="nota">Die deursnee van die Son neem tans toe teen 'n tempo van sowat 5% per miljard jaar. Dit is soortgelyk aan die tempo waarteen die Maan se skynbare hoekdeursnee afneem terwyl dit verder weg van die Aarde beweeg.</ref> Die kombinasie van dié twee veranderings beteken die Maan sou honderdmiljoene jare gelede die hele Son bedek het en geen ringverduisterings sou moontlik gewees het nie. Net so sal die Maan oor honderdmiljoene jare van nou af nie meer die Son heeltemal bedek nie en geen algehele verduisterings sal moontlik wees nie.<ref name="fourmilab">{{cite web |last=Walker |first=John |url=http://www.fourmilab.ch/images/peri_apo/ |title=Moon near Perigee, Earth near Aphelion |publisher=Fourmilab |date=10 Julie 2004 |access-date=25 Desember 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131208153430/http://www.fourmilab.ch/images/peri_apo/ |archive-date=8 Desember 2013}}</ref> Omdat die Maan se wentelbaan om die Aarde sowat 5,145° (5°9') skuins lê in verhouding met die [[Sonnebaan|Aarde se wentelbaan om die Son]], kom verduisterings nie met elke donker- en volmaan voor nie. Met ’n verduistering moet die Maan naby die kruising van die twee wentelvlakke lê.<ref name="eclipse" /> Die gereelde voorkoms van die verduistering van die Son deur die Maan, asook die Maan deur die Aarde, staan bekend as die [[saros]]siklus, wat omtrent 18&nbsp;jaar duur.<ref>{{cite web|url = http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SEsaros/SEsaros.html|last = Espenak|first = F.|title = Saros Cycle|publisher = NASA|accessdate = 17 Maart 2010|archiveurl = https://archive.ph/20120524183445/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsaros/SEsaros.html|archivedate = 24 Mei 2012|url-status = live}}</ref> Omdat die Maan voortdurend ons uitsig op die uitspansel met ’n sirkelvormige gebied van 'n halwe graad breed versper,<ref>{{cite journal|title=The Square Degree as a Unit of Celestial Area|author=Guthrie, D.V. |year=1947|journal=Popular Astronomy|volume=55|pages=200–203|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1947PA.....55..200}}</ref> vind ’n verskynsel genaamd sterbedekking (of [[okkultasie]]) plaas sodra ’n helder ster of planeet agter die Maan verbybeweeg. As in gedagte gehou word dat die Son self ’n [[ster]] is, kan ’n sonsverduistering inherent as ’n okkultasie of sterbedekking beskou word. Die okkultasie van individuele sterre is nie oral op Aarde of op dieselfde tyd sigbaar nie, omdat die Maan betreklik naby aan die Aarde wentel. Vanweë die verandering wat die Maan se wentelbaan deurentyd ondergaan, word ander sterre elke jaar verduister.<ref>{{cite web|url = http://occsec.wellington.net.nz/total/totoccs.htm|title = Total Lunar Occultations|publisher = Royal Astronomical Society of New Zealand|accessdate = 17 Maart 2010|archive-date = 23 Februarie 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20100223022627/http://occsec.wellington.net.nz/total/totoccs.htm|url-status = dead}}</ref> ==Verkenning== === Vroeë verkenning === [[Beeld:Moon by Johannes hevelius 1645.PNG|thumb|’n Kaart van die Maan deur [[Johannes Hevelius]] uit sy ''Selenographia'' (1647), die eerste kaart wat die [[librasie]]sones ingesluit het.]] [[Lêer:Nebra Scheibe.jpg|duimnael|250px|Die [[Hemelskyf van Nebra]] – met afbeeldings van die vol- en sekelmaan.]] Een van die oudste moontlike uitbeeldings van die Maan is die rotstekening ''Orthostat&nbsp;47'' van sowat 5&nbsp;000 jaar gelede wat in [[Ierland]] ontdek is.<ref name="Knowth">{{cite web |url=https://www.knowth.com/lunar-maps.htm |title=Lunar maps |access-date=18 September 2019 |archive-date=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601184833/https://www.knowth.com/lunar-maps.htm |url-status=live }}</ref><ref name="spacetoday">{{cite web |url=http://www.spacetoday.org/SolSys/Earth/OldStarCharts.html |title=Carved and Drawn Prehistoric Maps of the Cosmos |publisher=Space Today |date=2006 |access-date=12 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305162253/http://www.spacetoday.org/SolSys/Earth/OldStarCharts.html |archive-date=5 Maart 2012 }}</ref> Nog ’n geskiedkundig belangrike voorstelling van die Maan en ander hemelvoorwerpe is die sogenaamde [[Hemelskyf van Nebra]] ([[Duitsland]]), ’n metaalplaat uit die [[Bronstydperk]] wat in [[1999]] ontdek is. Ook [[Stonehenge]] in [[Engeland]] dien vermoedelik as ’n soort [[sterrewag]] waarmee onder meer die wentelbaan van die Maan bepaal kan word. ’n Begrip van die maansiklusse was ’n vroeë ontwikkeling in die sterrekunde. Teen die 5de eeu&nbsp;v.C. het [[Babilon]]iese sterrekundiges die [[saros]]siklus van maansverduisterings oor 18 jaar aangeteken<ref>{{cite journal |doi=10.2307/1006543 |title=Saros Cycle Dates and Related Babylonian Astronomical Texts |first1=A. |last1=Aaboe |first2=J.P. |last2=Britton |first3=J.A. |last3=Henderson |first4=Otto |last4=Neugebauer |first5=A.J. |last5=Sachs |journal=Transactions of the American Philosophical Society |volume=81 |issue=6 |pages=1–75 |date=1991}}</ref> en [[Indië|Indiese]] sterrekundiges het die maandelikse [[Elongasie (sterrekunde)|elongasie]] van die Maan beskryf.<ref name="Sarma-Ast-Ind" /> Die [[China|Chinese]] sterrekundige Shi Shen het in die 4de eeu&nbsp;v.C. aanwysings gegee oor hoe om son- en maansverduisterings te voorspel.<ref name=Needham1986/>{{rp|page=411}} Wetenskaplikes het ook die fisiese vorm van die Maan en die oorsaak van maanlig begin verstaan. Die [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] filosoof [[Anaxagoras]] {{nowrap|(† 428 v.C.)}} het geredeneer die Maan en Son is albei reusagtige ronde rotse en dat eersgenoemde die lig van laasgenoemde weerkaats.<ref>{{cite web |last=O'Connor |first=J.J. |author2=Robertson, E.F. |date=Februarie 1999 |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Anaxagoras.html |title=Anaxagoras of Clazomenae |publisher=University of St Andrews |access-date=12 April 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112072236/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Anaxagoras.html |archive-date=12 Januarie 2012}}</ref> [[Archimedes]] (287-212&nbsp;v.C.) het ’n planetarium ontwerp wat die bewegings van die Maan en ander liggame in die Sonnestelsel kon bereken.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/07/31/science/31computer.html?hp |work=The New York Times |title=Discovering How Greeks Computed in 100 B.C. |date=31 Julie 2008 |access-date=9 Maart 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131204053238/http://www.nytimes.com/2008/07/31/science/31computer.html?hp |archive-date=4 Desember 2013}}</ref> In die 2de eeu v.C. het Seleukos van Seleukië reg geteoretiseer dat [[gety]]e veroorsaak word deur die aantrekkingskrag van die Maan en dat hulle hoogte afhang van die Maan se posisie met betrekking tot die Son.<ref>{{cite journal |first=Bartel Leendert |last=van der Waerden |date=1987 |title=The Heliocentric System in Greek, Persian and Hindu Astronomy |journal=Annals of the New York Academy of Sciences |volume=500 |issue=1 |pages=1–569 |pmid=3296915 |bibcode=1987NYASA.500....1A |doi=10.1111/j.1749-6632.1987.tb37193.x|s2cid=84491987 }}</ref> In dieselfde eeu het [[Aristarchos van Samos|Aristarchos]] die grootte en die afstand van die Maan na die Aarde uitgewerk en ’n waarde vir die afstand gekry van sowat 20 keer die [[aardradius]]. Dié berekenings is aansienlik verbeter deur [[Ptolemaeus]] (90-168&nbsp;n.C.): Sy waardes van ’n gemiddelde afstand van 59&nbsp;keer die Aarde se radius en ’n deursnee van 0,292&nbsp;keer dié van die Aarde was naby die korrekte waardes van onderskeidelik sowat 60 en 0,273.<ref>{{cite book |last=Evans |first=James |title=The History and Practice of Ancient Astronomy |date=1998 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford & New York |isbn=978-0-19-509539-5 |pages=71, 386}}</ref> In die 2de eeu n.C. het die [[Sirië|Siriese]] satirikus Lucianus die roman'' ’n Ware Verhaal'' geskryf waarin die helde na die Maan reis en die bewoners ontmoet. In 499&nbsp;n.C. het die Indiese sterrekundige [[Aryabhata]] in sy ''Aryabhatiya'' genoem weerkaatste sonlig is die rede dat die Maan skyn.<ref>{{cite web |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Aryabhata_I.html |title=Aryabhata the Elder |last1=Robertson |first1=E.F. |date=November 2000 |publisher=School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews |access-date=15 April 2010 |location=Skotland |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711055702/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Aryabhata_I.html |archive-date=11 Julie 2015}}</ref> [[Beeld:Galileo's sketches of the moon.png|thumb|links|180px|[[Galileo Galilei|Galileo]] se sketse van die Maan in ''Sidereus Nuncius''.]] Gedurende die [[Middeleeuse]], voor die ontdekking van die [[teleskoop]], is al hoe meer erken dat die Maan ’n sfeer is, maar baie het geglo sy oppervlak is "heeltemal glad".<ref>{{cite web |last=Van Helden |first=A. |date=1995 |url=http://galileo.rice.edu/sci/observations/moon.html |title=The Moon |publisher=Galileo Project |access-date=12 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040623085326/http://galileo.rice.edu/sci/observations/Moon.html |archive-date=23 Junie 2004}}</ref> In 1609 het die Italiaanse sterrekundige [[Galileo Galilei]] die Maan met ’n selfgemaakte "optiese glas", ’n soort [[teleskoop]], vanuit sy tuin in [[Padua]] bekyk. Danksy die vergroting van sy glas was hy die eerste mens wat bergagtige strukture en kraters op die oppervlak waargeneem het. Hy het die Maan weke lank bestudeer en sketse van die maanfases geteken, wat grootliks met fotografie in die 20ste eeu (1900's) ooreengestem het. Die teleskopiese [[kartering]] van die Maan het gevolg. Later in die 17de eeu het Giovanni Battista Riccioli en Francesco Maria Grimaldi die verskynsels op die Maan die name gegee wat vandag nog gebruik word. Daar is eers gedink die kraters wat eerste deur Galileo gesien is, is [[Vulkaan|vulkanies]], totdat Richard Proctor in die 1870's voorgestel het hulle is deur botsings geskep.<ref name="worldbook" /> Dié siening het al hoe gewilder geraak en gelei tot die ontwikkeling van maanstratigrafie, wat teen die 1950's ’n nuwe tak van [[astrogeologie]] geword het.<ref name="worldbook" /> In [[1665]] het [[Isaac Newton]] as 'n student van 23 jaar oud navorsing oor die Maan en sy wentelbaan gedoen. Newton het homself afgevra waarom die Maan nie sommer net van die Aarde wegbeweeg nie en oor die volgende twee dekades die raaiselagtige verskynsel ontrafel, wat hy uiteindelik met sy wette as [[swaartekrag]] beskryf het. Navorsers wat die Maan destyds met teleskope verken en donker gebiede waargeneem het, was aanvanklik daarvan oortuig dat die Maan se oppervlak met oseane bedek is. Hulle het hierdie gebiede gevolglik maria genoem (afgelei van die Latynse ''mare'', "see, oseaan"). Meer uitgebreide opnames en navorsing het egter bewys daar is geen vloeiende water op die Maan nie. === In die ruimtetydperk === [[Lêer:Mare Imbrium-Apollo17.jpg|duimnael|250px|regs|Die Mare Imbrium met die Kopernikuskrater (bo; foto geneem deur Apollo 17 van Nasa).]] Slegs twee jaar ná die begin van [[ruimtetydperk|ruimtevaarte]] het die [[Sowjetunie]] die eerste onbemande [[ruimtetuig]] lanseer om meer gegewens oor die Maan en die moontlikheid van 'n landing op die satelliet in te win. [[Lunik-sending|Loenik 1]] het 'n baan teen 'n afstand van sowat 5&nbsp;000&nbsp;km bereik. 'n Nuwe era van navorsing oor die Maan en sy oppervlak het op [[14 September]] [[1959]] met die Sowjettuig [[Lunik-sending|Loenik 2]] begin, wat soos beplan naby die krater Autolycus in die gebied van die Mare Imbrium neergestort het. Net drie weke later het die ruimtetuig [[Lunik-sending|Loenik 3]] die eerste foto's van die Maan se agterkant oor 'n afstand van sowat 60&nbsp;000&nbsp;km geneem. Die Sowjetwetenskaplikes het gebruik gemaak van die Maan se swaartekrag om Loenik 3 in sy baan te hou. Nadat etlike honderde foto's geneem is, het hulle opnuut die posisie van die tuig verander, sodat die beeldmateriaal na die Aarde gesein kon word. [[Lêer:Apollo VIII 1969 Issue-6c.jpg|duimnael|links|160px|Die [[Amerikaanse Posdiens]] het in 1968 'n spesiale posseël ter geleentheid van die beplande Apollo 8-sending in 1969 uitgereik.]] Net soos die Sowjetwetenskaplikes het die Amerikaners in [[1961]] ook met 'n navorsingsprogram oor die Maan begin. Die tuig [[Ranger-program|Ranger 7]] het in [[1964]] 17 minute lank sowat 4&nbsp;300 foto's geneem wat voorwerpe met 'n deursnee van 90&nbsp;cm duidelik sigbaar afgebeeld het. Die ruimtetuie wat later gevolg het, het aanvullende beeldmateriaal opgelewer. Die kartografiese verkenningswerk deur sowel die Sowjet- en Amerikaanse tuie, asook die [[Maanwentelprogram]]-reeks satelliete wat deur die VSA lanseer is, was 'n voorloper vir noukeurige navorsing oor die Maan en sy struktuur. Die Nasionale Ruimtevaartprogram wat die Amerikaanse president [[John F. Kennedy]] in 1961 aangekondig het, het ten doel gehad om Amerikaanse ruimtemanne op die Maan te plaas. Tien jaar later, op [[20 Julie]] [[1969]], was die Amerikaanse [[ruimtevaarder]]s van [[Apollo 11]] die eerste aardbewoners wat op die Maan geland het. Alhoewel dit opspraakwekkend was, was die bemande landing op die Maan in 'n sekere mate op propaganda in die [[ruimtewedloop]] eerder as wetenskaplike oorwegings gebaseer. Nadat die Amerikaners hulle doel bereik het om eerste op die Maan te wees, is die [[Apollo-program]] weens 'n tekort aan geld heeltemal afgeskaal. Die Sowjetunie het egter voortgegaan met die outomatiese verkenning van die maan. Die verkenningstuie van die [[Loena-ruimteprogram|Loena-reeks]] het begin om maangesteentes in te samel en terug te bring na die Aarde. Loena 17 het op [[17 November]] [[1970]] in die See van Reën (Mare Imbrium) geland, 'n donker oppervlak naby die Maan se noordpool, en sy verkenningswerk met die wêreld se eerste [[maankarretjie]], [[Loenochod-ruimteprogram|Loenochod&nbsp;1]], begin. Loenochod&nbsp;1 het oor twee televisiekameras beskik om panoramabeelde te neem, asook oor 'n teleskoop, wat die bronne van [[X-strale]] uit die [[heelal]] kon ondersoek, en 'n reflektor vir laserstrale, wat gesamentlik deur Sowjet- en Franse wetenskaplikes ontwikkel is. Loenochod&nbsp;1 was baie suksesvol en het langer gewerk as wat oorspronklik beplan is. Dit het sowat 200&nbsp;000 televisiebeelde na die Aarde gesein, navorsingswerk oor die bronne van ruimtestraling gedoen en 'n groot gedeelte van die Maan se oppervlak verken. Die tweede halfoutomatiese verkenningsvoertuig, [[Loenochod-ruimteprogram|Loenochod&nbsp;2]], het in [[Januarie]] [[1973]] op die Maan geland. ===Ná 1990=== [[Beeld:Moon Crescent - False Color Mosaic.jpg|thumb|220px|’n Kunsmatig gekleurde mosaïek wat gemaak is van ’n reeks van 53 beelde wat deur die ruimtetuig Galileo geneem is terwyl dit op 7 Desember 1992 oor die Maan se noordelike streke gevlieg het.]] Sedert die 1990's het baie ander lande by die direkte verkenning van die Maan betrokke geraak. In 1990 het [[Japan]] die derde land geword wat ’n ruimtetuig, die Hiten, in ’n wentelbaan om die Maan geplaas het. Die tuig se sender het egter buite werking geraak en verdere wetenskaplike gebruik in die wiele gery.<ref>{{cite web |title=Hiten-Hagomoro |publisher=NASA |url=http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Hiten&Display=ReadMore |access-date=29 Maart 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614115823/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Hiten&Display=ReadMore |archive-date=14 Junie 2011}}</ref> In 1994 het die VSA die Clementine, ’n gesamentlike ruimtetuig van die departement van verdediging en Nasa, in ’n wentelbaan geplaas. Die eerste realistiese topografiese kaart van die Maan is daarmee verkry, asook die eerste globale multispektrale beelde van die oppervlak.<ref>{{cite web |title=Clementine information |publisher=Nasa |date=1994 |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/cleminfo.html |access-date=29 Maart 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925095846/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/cleminfo.html |archive-date=25 September 2010}}</ref> Dit is in 1998 gevolg deur die Lunar Prospector-sending, waarvan die instrumente die teenwoordigheid van oortollige waterstof by die pole aangedui het wat waarskynlik veroorsaak word deur die teenwoordigheid van waterys in die boonste paar meter van die regoliet in kraters wat permanent in die skaduwee is.<ref>{{cite web |title=Lunar Prospector: Neutron Spectrometer |publisher=Nasa |url=http://lunar.arc.nasa.gov/results/neutron.htm |date=2001 |access-date=29 Maart 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527105801/http://lunar.arc.nasa.gov/results/neutron.htm |archive-date=27 Mei 2010}}</ref> {{multiple image |direction=vertical |align=left |width=180 |image1=Copernicus central peaks.png |image2=Ina (LRO).jpg |caption1=Copernicus se sentrale pieke, soos waargeneem deur die LRO, 2012. |caption2=Die Inaformasie, 2009. }} Die [[Europa|Europese]] SMART-1, die tweede ioonaangedrewe ruimtetuig, was van 15 November 2004 tot op 3 September 2006 in ’n wentelbaan, waarna dit teen die Maan gebots het. Dit het die eerste gedetailleerde opname gedoen van chemiese elemente op die oppervlak.<ref>{{cite web |url=http://www.esa.int/SPECIALS/SMART-1/SEMSDE1A6BD_0.html |title=SMART-1 factsheet |date=26 Februarie 2007 |publisher=European Space Agency|access-date=29 Maart 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323044139/http://www.esa.int/SPECIALS/SMART-1/SEMSDE1A6BD_0.html |archive-date=23 Maart 2010}}</ref> Die ambisieuse Chinese maanverkenningsprogram het begin met [[Chang'e 1]], wat van 5 November 2007 tot met sy beheerde maanbotsing op 1 Maart 2009 om die Maan gewentel het.<ref name="xinhua_20090301" /> Dit het ’n volle beeldkaart van die Maan geskep. [[Chang'e 2]] het in 2010 die Maan vinniger bereik, die Maan oor ’n tydperk van agt maande teen ’n hoër resolusie gekarteer en daarna op 13 Desember 2012 ’n verbyvlug van die [[asteroïde]] 4179 Toutatis voltooi voordat dit die diep ruimte ingevlieg het. Op 14 Desember 2013 het [[Chang'e 3]] ’n landingstuig na die Maan gestuur wat op sy beurt ’n verkenningstuig, Yutu, losgelaat het. Dit was die eerste sagte landing op die Maan sedert [[Loena-ruimteprogram|Loena 24]] in 1976 en die eerste verkenningstuigsending sedert Loenochod 2 in 1973. Nog ’n verkenningstuig, [[Chang'e 4]], is in 2019 gelanseer en dit was die eerste tuig wat op die "ander kant" van die Maan geland het. Tussen 4 Oktober 2007 en 10 Junie 2009 het die Japannese Selene-sending ’n wenteltuig met ’n hoëdefinisievideokamera en twee klein radiosendersatelliete om die Maan gestuur. Dit het geofisikadata van die Maan gekry en die eerste hoëdefinisievideos van buite die Aarde se wentelbaan geneem.<ref>{{cite web |url=http://www.selene.jaxa.jp/en/profile/index.htm |title=KAGUYA Mission Profile |publisher=[[JAXA]] |access-date=13 April 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100328223338/http://www.selene.jaxa.jp/en/profile/index.htm |archive-date=28 Maart 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.jaxa.jp/press/2007/11/20071107_kaguya_e.html |title=KAGUYA (SELENE) World's First Image Taking of the Moon by HDTV |date=7 November 2007 |publisher=Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA) en Japan Broadcasting Corporation (NHK) |access-date=13 April 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100316190341/http://www.jaxa.jp/press/2007/11/20071107_kaguya_e.html |archive-date=16 Maart 2010}}</ref> Indië se eerste maansending, Chandrayaan-1, het van 8 November 2008 af om die Maan gewentel totdat dit op 27 Augustus 2009 kontak verloor het. Dit het ’n chemiese, mineralogiese en geologiese kaart in hoë definisie van die oppervlak geskep en die teenwoordigheid van watermolekules in die maangrond bevestig.<ref>{{cite web |url=http://www.isro.org/Chandrayaan/htmls/mission_sequence.htm |title=Mission Sequence |date=17 November 2008 |publisher=Indian Space Research Organisation |access-date=13 April 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706225136/http://www.isro.org/chandrayaan/htmls/mission_sequence.htm |archive-date=6 Julie 2010}}</ref> Die VSA het op 18 Junie 2009 die Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO), die LCROSS-botsingstuig en ’n opvolgwaarnemingstuig gelanseer. LCROSS het sy sending voltooi deur op 9 Oktober 2009 sy beplande botsing in die krater Cabeus uit te voer,<ref>{{cite web |url=http://lcross.arc.nasa.gov/observation.htm |title=Lunar CRater Observation and Sensing Satellite (LCROSS): Strategy & Astronomer Observation Campaign |date=Oktober 2009 |publisher=Nasa |access-date=13 April 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120101191735/http://lcross.arc.nasa.gov/observation.htm |archive-date=1 Januarie 2012}}</ref> terwyl die LRO bly werk en onder meer hoëresolusiefoto's geneem het. In November 2011 het die LRO oor die groot, helder krater Aristarchus gevlieg. Nasa het op 25 Desember 2011 foto's van die krater uitgereik.<ref>{{cite news |url=http://www.nbcnews.com/id/45901428 |title=Giant moon crater revealed in spectacular up-close photos |publisher=NBC News |agency=Space.com |date=6 Januarie 2012 |access-date=22 November 2019 |archive-date=18 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318031611/http://www.nbcnews.com/id/45901428 |url-status=live }}</ref> Twee GRAIL-ruimtetuie van Nasa het omstreeks 1 Januarie 2012 om die Maan begin wentel<ref>{{cite news |url=https://phys.org/news/2011-12-twin-probes-circle-moon-gravity.html |title=Twin probes to circle moon to study gravity field |last=Chang |first=Alicia |work=Phys.org |agency=Associated Press |date=26 Desember 2011 |access-date=22 Julie 2018 |archive-date=22 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180722155828/https://phys.org/news/2011-12-twin-probes-circle-moon-gravity.html |url-status=live }}</ref> op ’n sending om meer oor die interne struktuur te wete te kom. Nasa se Lunar Atmosphere and Dust Environment Explorer (LADEE) het op 6 Oktober 2012 in ’n wentelbaan gegaan; sy doel is om die Maan se [[eksosfeer]] te bestudeer. == Wetlike status == Hoewel Amerikaanse bemanningslede en die Sowjetse [[Loena-ruimteprogram|Loena-sendings]] vlae van die twee lande op die Maan gelaat het, besit niemand enige deel van die Maan nie.<ref name="unoosa_q6">{{cite web |url=http://www.unoosa.org/oosa/en/FAQ/splawfaq.html#Q6 |title=Can any State claim a part of outer space as its own? |publisher=United Nations Office for Outer Space Affairs |access-date=28 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906054804/http://www.unoosa.org/oosa/en/FAQ/splawfaq.html |archive-date=6 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Rusland, die VSA, China en Indië het die [[Ruimteverdrag]] van 1967 onderteken<ref name="unoosa_q4">{{cite web |url=http://www.unoosa.org/oosa/en/FAQ/splawfaq.html#Q4 |title=How many States have signed and ratified the five international treaties governing outer space? |date=1 Januarie 2006 |publisher=United Nations Office for Outer Space Affairs |access-date=28 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906054804/http://www.unoosa.org/oosa/en/FAQ/splawfaq.html |archive-date=6 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat die Maan en die hele buitenste ruimte tot "die besit van die hele mensdom" verklaar.<ref name="unoosa_q6" /> Kragtens wetgewing word die Maan slegs vir vreedsame doeleindes gebruik en word die oprigting van militêre vestings en wapens van grootskaalse vernietiging verbied.<ref name="unoosa_q5">{{cite web |url=http://www.unoosa.org/oosa/en/FAQ/splawfaq.html#Q5 |title=Do the five international treaties regulate military activities in outer space? |publisher=United Nations Office for Outer Space Affairs |access-date=28 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906054804/http://www.unoosa.org/oosa/en/FAQ/splawfaq.html |archive-date=6 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1979 is ’n maanooreenkoms opgestel met die doel om die ontginning van die Maan se hulpbronne deur enige land in te perk, hoewel nie een van die ruimtevaartlande dit onderteken het nie.<ref name="unoosa_moon">{{cite web |url=http://www.unoosa.org/oosa/en/SpaceLaw/moon.html |title=Agreement Governing the Activities of States on the Moon and Other Celestial Bodies |publisher=United Nations Office for Outer Space Affairs |access-date=28 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305042739/http://www.unoosa.org/oosa/en/spacelaw/moon.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sommige mense het al daarop aanspraak gemaak dat hulle eiendom op die Maan besit, maar dit word nie as geloofwaardig beskou nie.<ref name="unoosa_q7">{{cite web |url=http://www.unoosa.org/oosa/en/FAQ/splawfaq.html#Q7 |title=The treaties control space-related activities of States. What about non-governmental entities active in outer space, like companies and even individuals? |publisher=United Nations Office for Outer Space Affairs |access-date=28 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906054804/http://www.unoosa.org/oosa/en/FAQ/splawfaq.html |archive-date=6 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="iisl_2004">{{cite web|url=http://www.iislweb.org/docs/IISL_Outer_Space_Treaty_Statement.pdf|title=Statement by the Board of Directors of the IISL On Claims to Property Rights Regarding The Moon and Other Celestial Bodies (2004)|year=2004|publisher=International Institute of Space Law|accessdate=28 Maart 2010|archive-date=22 Desember 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091222021426/http://www.iislweb.org/docs/IISL_Outer_Space_Treaty_Statement.pdf|url-status=dead}}</ref> In 2020 het die destydse Amerikaanse president [[Donald Trump]] ’n uitvoerende bevel onderteken vir Amerika se terugkeer na die Maan. Dit noem die maanooreenkoms "’n mislukte poging om vrye onderneming te beperk".<ref>{{Cite web |url=http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=55513 |title=Administration Statement on Executive Order on Encouraging International Support for the Recovery and Use of Space Resources |access-date=17 Junie 2020 |archive-date=19 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819021929/http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=55513 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/executive-order-encouraging-international-support-recovery-use-space-resources/ |title=Executive Order on Encouraging International Support for the Recovery and Use of Space Resources |access-date=17 Junie 2020 |archive-date=19 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619071734/https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/executive-order-encouraging-international-support-recovery-use-space-resources/ |url-status=live }}</ref> == Sien ook == * [[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]] * [[Lys van seë op die Maan]] * [[Maankarretjie]] * [[Maansee]] * [[Maanwentelprogram]] * [[Mense wat op die maan geloop het]] ==Notas== {{Reflist|group=nota}} ==Verwysings== {{Verwysings|25em|verwysings= <ref name="Margot1999">{{cite journal |author1=Margot, J.L. |author2=Campbell, D.B. |author3=Jurgens, R.F. |author4=Slade, M.A. |title=Topography of the Lunar Poles from Radar Interferometry: A Survey of Cold Trap Locations |journal=Science |date=4 Junie 1999 |volume=284 |issue=5420 |pages=1658–1660 |doi=10.1126/science.284.5420.1658 |pmid=10356393 |bibcode=1999Sci...284.1658M |url=http://www.astro.cornell.edu/~jlm/publications/Margot00.science284.lunarice.pdf |citeseerx=10.1.1.485.312 |access-date=25 Oktober 2017 |archive-date=11 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811165220/http://www.astro.cornell.edu/~jlm/publications/Margot00.science284.lunarice.pdf |url-status=live }}</ref> <ref name="M03">{{cite journal |url=http://www.psrd.hawaii.edu/June03/lunarShadows.html |title=The Moon's Dark, Icy Poles |page=73 |last=Martel |first=L.M.V. |journal=Planetary Science Research Discoveries |date=4 Junie 2003 |access-date=12 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301090706/http://www.psrd.hawaii.edu/June03/lunarShadows.html |archive-date=1 Maart 2012 |bibcode=2003psrd.reptE..73M }}</ref> <ref name="seedhouse2009">{{cite book |last=Seedhouse |first=Erik |title=Lunar Outpost: The Challenges of Establishing a Human Settlement on the Moon |publisher=Springer Praxis |location=Duitsland|date=2009 |series=Springer-Praxis Books in Space Exploration |page=136 |isbn=978-0-387-09746-6 |url=https://books.google.com/books?id=ZJm_i3GS4r4C&pg=PA136 |access-date=22 Augustus 2020 |archive-date=26 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201126140722/https://books.google.com/books?id=ZJm_i3GS4r4C&pg=PA136 |url-status=live }}</ref> <ref name="moonwater_18032010">{{cite web |url=https://science.nasa.gov/headlines/y2010/18mar_moonwater.htm?list940097 |archive-url=https://archive.today/20121213142650/http://science.nasa.gov/headlines/y2010/18mar_moonwater.htm?list940097 |url-status=dead |archive-date=13 Desember 2012 |title=The Multiplying Mystery of Moonwater |last=Coulter |first=Dauna |date=18 Maart 2010 |publisher=NASA |access-date=28 Maart 2010}}</ref> <ref name="Feldman1998">{{cite journal |last=Feldman |first=W.C. |author2=S. Maurice |author3=A.B. Binder |author4=B.L. Barraclough |author5=R.C. Elphic |author6=D.J. Lawrence |date=1998 |title=Fluxes of Fast and Epithermal Neutrons from Lunar Prospector: Evidence for Water Ice at the Lunar Poles |journal=Science |pmid=9727973 |volume=281 |issue=5382 |pages=1496–1500 |doi=10.1126/science.281.5382.1496 |bibcode=1998Sci...281.1496F |s2cid=9005608 |url=http://pdfs.semanticscholar.org/4625/8f69766fa764f8615e393c790dc632536e46.pdf |access-date=12 April 2020 |archive-date=23 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190223001804/http://pdfs.semanticscholar.org/4625/8f69766fa764f8615e393c790dc632536e46.pdf |url-status=live }}</ref> <ref name="Saal2008">{{cite journal |last=Saal |first=Alberto E. |author2=Hauri, Erik H. |author3=Cascio, Mauro L. |author4=van Orman, James A. |author5=Rutherford, Malcolm C. |author6=Cooper, Reid F. |date=2008 |title=Volatile content of lunar volcanic glasses and the presence of water in the Moon's interior |journal=Nature |pmid=18615079 |volume=454 |issue=7201 |pages=192–195 |doi=10.1038/nature07047 |bibcode=2008Natur.454..192S|s2cid=4394004 }}</ref> <ref name="Pieters2009">{{cite journal |doi=10.1126/science.1178658 |last1=Pieters |first1=C.M. |last2=Goswami |first2=J.N. |last3=Clark |first3=R.N. |last4=Annadurai |first4=M. |last5=Boardman |first5=J. |last6=Buratti |first6=B. |last7=Combe |first7=J.-P. |last8=Dyar |first8=M.D. |last9=Green |first9=R. |last10=Head |first10=J.W. |last11=Hibbitts |first11=C. |last12=Hicks |first12=M. |last13=Isaacson |first13=P. |last14=Klima |first14=R. |last15=Kramer |first15=G. |last16=Kumar |first16=S. |last17=Livo |first17=E. |last18=Lundeen |first18=S. |last19=Malaret |first19=E. |last20=McCord |first20=T. |last21=Mustard |first21=J. |last22=Nettles |first22=J. |last23=Petro |first23=N. |last24=Runyon |first24=C. |last25=Staid |first25=M. |last26=Sunshine |first26=J. |last27=Taylor |first27=L.A. |last28=Tompkins |first28=S. |last29=Varanasi |first29=P. |date=2009 |title=Character and Spatial Distribution of OH/H2O on the Surface of the Moon Seen by M3 on Chandrayaan-1 |journal=Science |volume=326 |issue=5952 |pages=568–572 |pmid=19779151 |bibcode=2009Sci...326..568P |s2cid=447133 |url=https://semanticscholar.org/paper/14abf2a1c10301601e0872e0105b53a4c80d7456 |access-date=2 Desember 2019 |archive-date=19 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819021949/https://www.semanticscholar.org/paper/Character-and-Spatial-Distribution-of-OH%2FH2O-on-the-Pieters-Goswami/14abf2a1c10301601e0872e0105b53a4c80d7456 |url-status=live }}</ref> <ref name="Planetary">{{cite web |url=http://planetary.org/news/2009/1113_LCROSS_Lunar_Impactor_Mission_Yes_We.html |title=LCROSS Lunar Impactor Mission: "Yes, We Found Water!" |last=Lakdawalla |first=Emily |date=13 November 2009 |publisher=The Planetary Society |access-date=13 April 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100122233405/http://www.planetary.org/news/2009/1113_LCROSS_Lunar_Impactor_Mission_Yes_We.html |archive-date=22 Januarie 2010}}</ref> <ref name="Colaprete">{{cite journal |last1=Colaprete |first1=A. |last2=Ennico |first2=K. |last3=Wooden |first3=D. |last4=Shirley |first4=M. |last5=Heldmann |first5=J. |last6=Marshall |first6=W. |last7=Sollitt |first7=L. |last8=Asphaug |first8=E. |last9=Korycansky |first9=D.| last10 = Schultz| first10 = P. |last11=Hermalyn |first11=B. |last12=Galal |first12=K. |last13=Bart |first13=G.D. |last14=Goldstein |first14=D. |last15=Summy |first15=D. |date=1–5 March 2010 |title=Water and More: An Overview of LCROSS Impact Results |journal=41st Lunar and Planetary Science Conference |volume=41 |issue=1533 |page=2335 |bibcode=2010LPI....41.2335C}}</ref> <ref name=":2">{{Cite news |url=https://www.space.com/41554-water-ice-moon-surface-confirmed.html |title=Water Ice Confirmed on the Surface of the Moon for the 1st Time! |work=Space.com |access-date=21 Augustus 2018 |archive-date=21 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180821134450/https://www.space.com/41554-water-ice-moon-surface-confirmed.html |url-status=live }}</ref> <ref name="GB2009">{{cite journal |doi=10.1126/science.1166804 |last1=Garrick-Bethell |first1=Ian |first2=iBenjamin P. |last2=Weiss |first3=David L. |last3=Shuster |first4=Jennifer |last4=Buz |date=2009 |title=Early Lunar Magnetism |journal=Science |volume=323 |issue=5912 |pages=356–359 |pmid=19150839 |bibcode=2009Sci...323..356G |s2cid=23227936 |url=https://semanticscholar.org/paper/915390eff9dc720ff678562111fb4f3c5615cd61 |access-date=2 Desember 2019 |archive-date=19 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819022005/https://www.semanticscholar.org/paper/Early-Lunar-Magnetism-Garrick-Bethell-Weiss/915390eff9dc720ff678562111fb4f3c5615cd61 |url-status=live }}</ref> <ref name="L06">{{cite journal |last1=Lucey |first1=Paul |last2=Korotev |first2=Randy L. |last3=Gillis |first3=Jeffrey J. |last4=Taylor |first4=Larry A. |last5=Lawrence |first5=David |last6=Campbell |first6=Bruce A. |last7=Elphic |first7=Rick |last8=Feldman |first8=Bill |last9=Hood |first9=Lon L.| last10 = Hunten| first10 = Donald |last11=Mendillo |first11=Michael |last12=Noble |first12=Sarah |last13=Papike |first13=James J. |last14=Reedy |first14=Robert C. |last15=Lawson |first15=Stefanie |last16=Prettyman |first16=Tom |last17=Gasnault |first17=Olivier |last18=Maurice |first18=Sylvestre |title=Understanding the lunar surface and space-Moon interactions |journal=Reviews in Mineralogy and Geochemistry |volume=60 |issue=1 |pages=83–219 |date=2006 |doi=10.2138/rmg.2006.60.2 |display-authors=2 |bibcode=2006RvMG...60...83L}}</ref> <ref name="Stern1999">{{cite journal |last=Stern |first=S.A. |title=The Lunar atmosphere: History, status, current problems, and context |journal=Reviews of Geophysics |volume=37 |date=1999 |issue=4 |pages=453–491 |doi=10.1029/1999RG900005 |bibcode=1999RvGeo..37..453S |citeseerx=10.1.1.21.9994}}</ref> <ref name="Sridharan2010">{{cite journal |author1=R. Sridharan |author2=S.M. Ahmed |author3=Tirtha Pratim Dasa |author4=P. Sreelathaa |author5=P. Pradeepkumara |author6=Neha Naika |author7=Gogulapati Supriya |date=2010 |pages=947–950 |issue=6 |volume=58 |title='Direct' evidence for water (H2O) in the sunlit lunar ambience from CHACE on MIP of Chandrayaan I |journal=Planetary and Space Science |doi=10.1016/j.pss.2010.02.013 |bibcode=2010P&SS...58..947S}}</ref> <ref name="SolarViews">Hamilton, Calvin J.; Hamilton, Rosanna L., ''The Moon'', [http://www.solarviews.com/eng/moon.htm Views of the Solar System] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160204134527/http://solarviews.com/eng/moon.htm |date=4 Februarie 2016 }}, 1995–2011.</ref> <ref name="bbc">{{cite news |title='Coldest place' found on the Moon |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/8416749.stm |first=Jonathan |last=Amos |access-date=20 Maart 2010 |date=16 Desember 2009 |archive-date=11 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811182717/http://news.bbc.co.uk/1/hi/8416749.stm |url-status=live }}</ref> <ref name="Schubert2004">{{cite book |last=Schubert |first=J. |editor=F. Bagenal |display-editors=etal |title=Jupiter: The Planet, Satellites, and Magnetosphere |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-81808-7 |pages=281–306 |chapter=Interior composition, structure, and dynamics of the Galilean satellites.}}</ref> <ref name="Moon">{{cite web |title=How Bright is the Moon? |author=Luciuk, Mike |url=http://www.asterism.org/tutorials/tut26-1.htm |publisher=Amateur Astronomers |access-date=16 Maart 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100312092655/http://www.asterism.org/tutorials/tut26-1.htm |archive-date=12 Maart 2010}}</ref> <ref name="touma1994">{{cite journal |last=Touma |first=Jihad |author2=Wisdom, Jack |date=1994 |title=Evolution of the Earth-Moon system |journal=The Astronomical Journal |volume=108 |issue=5 |pages=1943–1961 |doi=10.1086/117209 |bibcode=1994AJ....108.1943T}}</ref> <ref name="Lambeck1977">{{cite journal |doi=10.1098/rsta.1977.0159 |last=Lambeck |first=K. |date=1977 |title=Tidal Dissipation in the Oceans: Astronomical, Geophysical and Oceanographic Consequences |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A |volume=287 |issue=1347 |pages=545–594 |bibcode=1977RSPTA.287..545L|s2cid=122853694 }}</ref> <ref name="eclipse">{{cite web |last=Thieman |first=J. |author2=Keating, S. |date=2 Mei 2006 |url=http://eclipse99.nasa.gov/pages/faq.html |title=Eclipse 99, Frequently Asked Questions |publisher=NASA |access-date=12 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070211120127/http://eclipse99.nasa.gov/pages/faq.html |archive-date=11 Februarie 2007}}</ref> <ref name="Sarma-Ast-Ind">{{cite book |last=Sarma |first=K.V. |author-link=K. V. Sarma |editor=Helaine Selin |title=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |journal=Encyclopaedia of the History of Science |edition=2 |date=2008 |publisher=Springer |isbn=978-1-4020-4559-2 |pages=317–321 |contribution=Astronomy in India |bibcode=2008ehst.book.....S}}</ref> <ref name=Needham1986>{{cite book |last=Needham |first=Joseph |title=Science and Civilization in China, Volume III: Mathematics and the Sciences of the Heavens and Earth |url=https://books.google.com/books?id=jfQ9E0u4pLAC |date=1986 |publisher=Caves Books |isbn=978-0-521-05801-8 |place=Taipei |access-date=22 Augustus 2020 |archive-date=22 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622004236/https://books.google.com/books?id=jfQ9E0u4pLAC |url-status=live }}</ref> <ref name="xinhua_20090301">{{cite news |url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2009-03/01/content_7523687.htm |title=China's first lunar probe ends mission |date=1 Maart 2009<!--19:28--> |publisher=Xinhua |access-date=29 Maart 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304124614/http://www.chinadaily.com.cn/china/2009-03/01/content_7523687.htm |archive-date=4 Maart 2009}}</ref> }} == Verdere leesstof == {{refbegin|3}} * {{cite book|last = Needham|first = Joseph|year = 1986|title = Science and Civilization in China, Volume III: Mathematics and the Sciences of the Heavens and Earth|place = Taipei|publisher = Caves Books|isbn = 0-521-05801-5 |url=http://books.google.com/books?id=jfQ9E0u4pLAC}} * {{cite news |title=Revisiting the Moon |url=https://www.nytimes.com/2014/09/09/science/revisiting-the-moon.html |work=[[The New York Times]] |access-date=8 September 2014 |archive-date=8 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908072715/http://www.nytimes.com/2014/09/09/science/revisiting-the-moon.html |url-status=live }} * [http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/948_discovery_2008/page4.shtml The Moon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110311073446/http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/948_discovery_2008/page4.shtml |date=11 Maart 2011 }}. ''Discovery 2008''. BBC World Service. * {{cite book |last=Bussey |first=B. |author2=Spudis, P.D.|title=The Clementine Atlas of the Moon |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-81528-4}} * {{cite news |last=Cain |first=Fraser |title=Where does the Moon Come From? |work=Universe Today |url=http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-17-where-does-the-moon-come-from/ |access-date=1 April 2008 |archive-date=7 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307152559/http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-17-where-does-the-moon-come-from/ |url-status=live }} * {{cite web |last=Jones |first=E.M. |title=Apollo Lunar Surface Journal |publisher=Nasa |date=2006 |url=http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/alsj/ |access-date=12 April 2007 |archive-date=18 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518112906/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/alsj/ |url-status=live }} * {{cite web |title=Exploring the Moon |publisher=Lunar and Planetary Institute |url=http://www.lpi.usra.edu/expmoon/ |access-date=12 April 2007 |archive-date=18 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218225533/http://www.lpi.usra.edu/expmoon/ |url-status=live }} * {{cite book |last=Mackenzie |first=Dana |title=The Big Splat, or How Our Moon Came to Be |date=2003 |publisher=John Wiley & Sons |location=Hoboken, NJ |isbn=978-0-471-15057-2 |url=https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack |access-date=11 Junie 2019 |archive-date=17 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617181357/https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack |url-status=live }} * {{cite book |last=Moore, P. |title=On the Moon |date=2001 |publisher=Sterling Publishing Co. |location=Tucson, Arizona |isbn=978-0-304-35469-6 |url=https://archive.org/details/patrickmooreonmo00patr }} * {{cite web |title=Moon Articles |work=Planetary Science Research Discoveries |publisher=Hawai'i Institute of Geophysics and Planetology |url=http://www.psrd.hawaii.edu/Archive/Archive-Moon.html |access-date=18 November 2006 |archive-date=17 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117030432/http://www.psrd.hawaii.edu/Archive/Archive-Moon.html |url-status=live }} * {{cite book |last=Spudis |first=P.D. |title=The Once and Future Moon |date=1996 |publisher=Smithsonian Institution Press |isbn=978-1-56098-634-8 |url=https://archive.org/details/oncefuturemoon0000spud |access-date=11 Junie 2019 |archive-date=17 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617181602/https://archive.org/details/oncefuturemoon0000spud |url-status=live }} * {{cite journal |last=Wilhelms |first=D.E. |title=Geologic History of the Moon |journal=U.S. Geological Survey Professional Paper |date=1987 |volume=1348 |url=http://ser.sese.asu.edu/GHM/ |access-date=12 April 2007 |doi=10.3133/pp1348 |series=Professional Paper |doi-access=free |archive-date=23 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190223214805/http://ser.sese.asu.edu/GHM/ |url-status=live }} {{refend}} == Skakels == * [https://moon.nasa.gov/exploration/history/ ''NASA Science - Earth's Moon: Exploration''] {{CommonsKategorie-inlyn|Moon}} {{Wikt-inlyn|maan}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Moon}} {{PlaneteSon}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Maan| ]] k5ixb43011ofdjl2fflu3uw4v6xdcdh 4 5209 2912710 2912666 2026-06-20T14:14:09Z Jcb 223 /* Sciëntologie */ Antwoord 2912710 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|JMK}} baie dankie vir dié voorstel. {{Ping|BurgertB}} wat dink jy? Is "indertyd" beter as "in dié tyd" vir ou sportrekords? Ek hoor en verander graag na gelang van 'n presiese taalgebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 17 Junie 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], daar is niks verkeerd met "indertyd" nie; ek dnk net dis effens verouderd/hoogdrawend. Ek sou "in dié tyd" gebruik het. Same diff. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 14:16, 18 Junie 2026 (UTC) ::::Om dit in konteks te plaas, 'n paar jaar gelede het ek 'n Nederlandse kursus gedoen. Tydens die kursus sê die tutor vir my dat ek gebruik dikwels 'n aantal outydse uitdrukkings - ek het die Afrikaanse uitdrukking geneem en dit met behulp van Nederlandse grammatika aangepas! == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het selfs die antwoord[[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::::Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. :::::::::Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} :::::::::Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::::Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::::::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. :::::::::::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) == [[Sciëntologie]] == Waarom is hierdie bladsy beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) 0ddgzrorf6r5ra82ytarrnhbxx4pe01 2912765 2912710 2026-06-20T20:31:28Z Martinvl 12559 /* Genealogiese inligting */ Antwoord 2912765 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|JMK}} baie dankie vir dié voorstel. {{Ping|BurgertB}} wat dink jy? Is "indertyd" beter as "in dié tyd" vir ou sportrekords? Ek hoor en verander graag na gelang van 'n presiese taalgebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 17 Junie 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], daar is niks verkeerd met "indertyd" nie; ek dnk net dis effens verouderd/hoogdrawend. Ek sou "in dié tyd" gebruik het. Same diff. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 14:16, 18 Junie 2026 (UTC) ::::Om dit in konteks te plaas, 'n paar jaar gelede het ek 'n Nederlandse kursus gedoen. Tydens die kursus sê die tutor vir my dat ek gebruik dikwels 'n aantal outydse uitdrukkings - ek het die Afrikaanse uitdrukking geneem en dit met behulp van Nederlandse grammatika aangepas! == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het selfs die antwoord[[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::::Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. :::::::::Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} :::::::::Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::::Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::::::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. :::::::::::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::::::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Sciëntologie]] == Waarom is hierdie bladsy beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) ryyz8f2xu0p9ezbir4ucpbh99k9k3t0 0 7280 2912720 2730537 2026-06-20T15:05:43Z Jcb 223 2912720 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pretoria, uitsig oor middestad.jpg|duimnael|420px|Die Reserwebankgebou (heel regs op foto) in Pretoria se middestad. Die reklamebord teen die gebou adverteer banknote wat Nelson Mandela vereer.]] Die '''Suid-Afrikaanse Reserwebank''' (SARB) is die [[sentrale bank]] van [[Suid-Afrika]]. Die bank se stigting in [[1921]] - ná die [[Suid-Afrikaanse Parlement|Parlement]] se bekragtiging van die ''"Currency and Bank Act"'' van [[10 Augustus]] [[1920]] - was 'n regstreekse uitvloeisel van die finansiële ontwrigting wat deur die [[Eerste Wêreldoorlog]] meegebring is.<ref>Dannhauser, Diana: ''Simbool van ekonomiese stabiliteit''. In: Suid-Afrikaanse Panorama, volume 33, nommer 6 (Junie 1988), bl. 14</ref> Daar was destyds 'n behoefte aan 'n instelling wat die uitreiking van banknote kon beheer, die onbevredigende monetêre en belastingtoestande kon hanteer, en die groot onwettige uitstroming van [[goud]] uit Suid-Afrika kon stuit.<ref name="d16">Dannhauser (1988), bl. 16</ref> Sentrale banke het in daardie tyd slegs in die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Europa]] bestaan, en die SARB was slegs die vierde sentrale bank buite hierdie gebied, na die [[VSA]], [[Japan]] en [[Java (eiland)|Java]]. Die Suid-Afrikaanse Reserwebank se hoofkantoor is sedert 1987 in 'n [[wolkekrabber]] in [[Kerkstraat, Pretoria|Kerkstraat]] in die sakesentrum van [[Pretoria]] gehuisves. == Wetlike raamwerk en struktuur == Die Reserwebank is kragtens die Reserwebankwet van 1944, soos gewysig, sedert 1960 deur 'n raad van twaalf direkteurs bestuur, insluitende die goewerneur en drie vise-goewerneurs wat vir 'n tydperk van vyf jaar deur die Staatspresident aangestel is. Sedert 1989 vorm die Suid-Afrikaanse Reserwebankwet (Wet nommer 90 van 1989) en sedert 1996 ook artikels 223 tot 225 van die Suid-Afrikaanse Grondwet van 1996 die wetlike raamwerk van die Reserwebank.<ref>{{Cite web |url=http://www.reservebank.co.za/ |title=''Suid-Afrikaanse Reserwebank: Huidige wetlike raamwerk'' |access-date= 2 Maart 2005 |archive-date=19 Maart 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110319083724/http://www.reservebank.co.za/ |url-status=dead }}</ref> Volgens die Reserwebankwet van 1989 word Suid-Afrika se sentrale bank deur 'n raad van veertien direkteurs bestuur, insluitende die goewerneur en drie vise-goewerneurs. Drie ander direkteurs word deur die Staatspresident vir 'n tydperk van drie jaar aangestel. Die ander sewe direkteurs, waarvan een die landbousektor, twee die nywerheidsektor en vier die handels- of finansiële sektor verteenwoordig, word deur die aandeelhouers vir 'n tydperk van drie jaar verkies. Die president en die vise-president is verantwoordelik vir die daaglikse sake van die Reserwebank. Die huidige president, Lesetja Kganyago, is die tiende president wat sedert die bank se stigting in 1921 hierdie amp beklee. Sy het in November 2009 met haar amp begin. Die Reserwebank word nie deur die Suid-Afrikaanse staat besit nie. Sy kapitaal is op die [[Johannesburgse Effektebeurs]] genoteer en word gehou deur private aandeelhouers, waaronder maatskappye, instellings, individue en buitelanders.<ref name="d16" /> == Funksies == Die Reserwebank is onder meer verantwoordelik vir die bemarking van Suid-Afrika se goudproduksie en verrig daarnaas die funksies wat gewoonlik deur sentrale banke uitgevoer word, soos byvoorbeeld om: * banknote uit te reik; * as bankier vir die Suid-Afrikaanse owerheid op te tree; * as bankier vir die land se ander bankinstellings op te tree; * fasiliteite vir die verrekening en vereffening van eise van bankinstellings tussen mekaar te verskaf; * Suid-Afrika se goud- en buitelandse valutareserwes te bestuur; * as 'n "herdiskontobank" en 'n "kredietgewer van laaste instansie" op te tree; * aan opemarktransaksies in regeringseffekte en ander geldmarkpapiere deel te neem; * ekonomiese statistieke en ander inligting in te samel, te verwerk en te vertolk; * toesig te hou oor banke en bouverenigings; en * in noue samewerking met die Tesourie sy verantwoordelikheid vir die toepassing en uitvoering van breë monetêre beleid (wat op interne en eksterne monetêre bestendigheid gerig is) na te kom.<ref name="d16" /> == Internasionale Monetêre Fonds en Wêreldbank == Suid-Afrika is een van die stigterslede van die [[Internasionale Monetêre Fonds]] (IMF) en die [[Wêreldbank]] wat in 1945 gestig is. Die Suid-Afrikaanse Reserwebank het van die begin af met die Departement van Finansies saamgewerk in sy betrekkinge met hierdie internasionale instellings.<ref name="d16" /> Die president van die Reserwebank fungeer as Suid-Afrika se verteenwoordiger in die Raad van Presidente van die Wêreldbank, 'n instelling wat kapitaalvorming aanmoedig en tegniese bystand aan ontwikkelende lande verleen. Saam met ander amptenare woon die president gereeld die jaarvergaderings van die Wêreldbank en die IMF by as lede van die Suid-Afrikaanse afvaardiging. == Lys van goewerneurs == * [[William Henry Clegg]] - ''Desember [[1920]] - Desember [[1921]]'' * [[Johannes Postmus]] - ''Januarie [[1931]] - Junie [[1945]]'' * [[Michiel Hendrik de Kock]] - ''Julie [[1945]] - Junie [[1962]] * [[Gerard Rissik]] - ''Julie [[1962]] - Junie [[1967]]'' * [[Theunis Willem de Jongh]] - ''Julie [[1967]] - Desember [[1980]]'' * [[Gerhardus Petrus Christiaan de Kock]] - ''Januarie [[1981]] - Augustus [[1989]]'' * [[Christian Lodewyk Stals]] - ''Augustus [[1989]] - Augustus [[1999]]'' * [[Tito Mboweni]] - ''Augustus [[1999]] - November [[2009]]'' * [[Gill Marcus]] - ''November [[2009]] - November [[2014]]'' * [[Lesetja Kganyago]] - ''November [[2014]] - hede''<ref name="ft">{{cite web |url=https://www.ft.com/content/5c9e3aa2-a961-11e9-984c-fac8325aaa04 |title=South African central bank cuts rates as it trims GDP outlook |access-date=18 Julie 2019 |work=[[Financial Times]] |date=18 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190920064222/https://www.ft.com/content/5c9e3aa2-a961-11e9-984c-fac8325aaa04 |archive-date=20 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Sien ook == * [[Gemeenskaplike Monetêre Gebied]] * [[Suid-Afrikaanse pond]] * [[Suid-Afrikaanse rand]] * [[Lys van die hoogste geboue in Suid-Afrika]] == Eksterne skakel == * [http://www.reservebank.co.za/ Suid-Afrikaanse Reserwebank amptelike webwerf] {{Suid-Afrikaanse banke}} {{Koördinate|-25.745163|28.1960034|name=SARB hoofkantoor in Pretoria|aansig=titel}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse banke]] pytip4hna9v5uc0eczweovgrhlnmq64 0 7871 2912848 2723706 2026-06-21T11:35:36Z Aliwal2012 39067 +blou skakels 2912848 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Ayrton Senna | image = Ayrton Senna Imola 1989 Cropped.jpg | caption = Ayrton Senna by Imola in 1989 | birth_name = Ayrton Senna da Silva | birth_date = [[21 Maart]] [[1960]] | birth_place = [[São Paulo (stad)|São Paulo]] | death_date = {{SDEO|1994|5|1|1960|3|21|df=yes}} | death_place = Imola, [[Italië]] | nationality = {{vlagikoon|BRA}} [[Brasilië|Brasilianer]] | Years = 1984 - 1994 | Old Team = Toleman, [[Lotus F1-span|Lotus]], [[McLaren]], [[WilliamsF1|Williams]] | Car number = | Races = 162 | Championships = 3 | Wins = 41 | Podiums = 80 | Points = 610 | Poles = 65 | Fastest laps = 19 | First race = 1984 [[Brasiliaanse Grand Prix]] | First win = [[1985 Portugese Grand Prix]] | Last win = 1993 [[Australiese Grand Prix]] | Last race = 1994 [[San Marino Grand Prix]] | Last season = | Last position = }} '''Ayrton Senna da Silva''' ([[21 Maart]] [[1960]] - [[1 Mei]] [[1994]]), beter bekend as '''Ayrton Senna''', was 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] renjaer wat die [[Formule Een]]-wêreldkampioenskap drie keer verower het. Sy dood in 1994 word steeds deur baie Brasiliane betreur en hy bly tot vandag toe een van Formule Een se gewildste persoonlikhede, al was hy tydens sy loopbaan dikwels 'n meer omstrede karakter as wat deesdae aan hom toegedig word. == Vroeë lewe == Senna is in [[São Paulo]] gebore. As 'n seun van 'n welvarende Brasiliaanse grondeienaar, het hy vinnig 'n belangstelling in motorwedrenne ontwikkel. Hy is deur sy pa, self 'n wedrengeesdriftige, aangemoedig en het al op vierjarige ouderdom in 'n knortjor gejaag. Hy het aan die plaaslike knortjorkompetisie begin deelneem op die wettige ouderdom van 13. In [[1977]] het hy die Suid-Amerikaanse Knortjor-kampioenskap gewen en het verskeie kere die tweede plek in die wêreldkampioenskap behaal al het hy nooit gewen nie. Hy het in 1981 na [[Europa]] verhuis, waar hy aan die Britse Formule Ford 1600 kompetisie begin deelneem het en dit dan ook in daardie jaar gewen het. Hy het sy moeder se nooiensvan, Senna, aangeneem aangesien da Silva 'n uiters algemene van in Brasilië is. In [[1982]] het Senna beide die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] en [[Europa|Europese]] Formule Ford 2000-kampioenskappe gewen. In 1983 wen hy die Macau Grand Prix en oorkom sy grootste teenstander daardie jaar in die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] F3 kampioenskap wat hy wen en kry 'n plek in die Toleman-Hart-F1-span in [[1984]]. Sy talente het duidelik geblyk veral na hy goed gedoen het by die [[Monaco Grand Prix]] onder nat en moeilike omstandighede. Die volgende jaar sluit Senna hom by die Lotusspan aan en wen die [[1985 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] op 21 April 1985 by [[Estoril]], weereens onder moeilike omstandighede. == McLaren-loopbaan == In [[1988]] sluit Senna hom by die [[McLaren]]-span aan met [[Alain Prost]] as sy spanmaat. Die grondslag vir 'n hewige tweestryd tussen Senna en Prost is gelê wat uitgeloop het op 'n hele aantal wedreninsidente tussen die twee. Saam het hulle 15 van die 16 wedrenne in 1988 gewen met Senna as die uiteindelike wenner, wat hom ook sy eerste wêreldrenjaerskampioenskap besorg het. In die daaropvolgende jaar het die wedywering meer intens geword en gelei tot 'n fisiese oorlog op die renbaan en 'n sielkundige een daarvandaan. Prost het die kampioenskap gewen in 1989 na 'n berugte sperdraai-insident op Suzuka. Prost het in 1990 na Ferrari geskuif maar dit was nog het einde niet, en die wedywering het sy hoogtepunt bereik met 'n omstrede ''professionele oortreding'' aan die begin van die beslissende [[1990 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] in 1990. Die voorste wegspringplek is verkeerdelik aan die 'vuil' kant van die baan toegewys. Senna het versoek dat dit reggestel word, voor die kwalifiserende rondtes, maar na hy eerste gekwalifiseer het, moes hy tot sy ontsteltenis ontdek dat die toewysing onveranderd gebly het. Met die wegtrek het Prost eerste weggetrek maar toe hy die eerste regterhandse draai wou neem het Senna in hom vasgejaag. Telemetrie het getoon dat Senna nooit eens sy voet van die versneller afgehaal het nie. Beide die renjaers is dus uit die wedren met die gevolg dat Senna die kampioenskap gewen het, aangesien hy reeds voor was in die puntestand. Senna het later laat blyk dat dit sy manier was om Prost terug te betaal vir die voorval by die sperdraai in Suzuka die vorige jaar. Baie ondersteuners het dit as 'n opperste siniese daad beskou en is hy uit baie oorde daaroor gekritiseer. Hy is daarvan beskuldig dat hy 'n ''videospeletjiementaliteit'' van ''wen teen alle koste'' aan die sport bekend gestel het. Op die baan was Senna meedoënloos en het dikwels uiterste vasberadenheid en presisie getoon, veral tydens kwalifisering, waar hy die absolute meester was (hy het uiteindelik 'n rekord 65 voorste wegspronge behaal). In nat weer was Senna onoortreflik en het hy in [[1993]] by die [[1993 Europese Grand Prix|Europese Grand Prix]] sy vaardigheid by Donnington Park ten toon gestel deur sy opponente in nat weer in 'n minderwaardige motor te verneder. Hy het vanuit die 5de wegspringposisie weggetrek en die voortou geneem voordat die eerste rondte verby was en voor gebly om die oorwinning te behaal. Senna het ook die [[Monaco Grand Prix]] ses keer gewen en is dikwels die ''Meester van Monaco'' genoem. == Ontydige dood == [[Lêer:Ayrton Senna, Morumbi.jpg|duimnael|Ayrton Senna se graf in São Paulo.]] In [[1994]] het Senna uiteindelik die sukkelende McLaren-span verlaat om hom by die topspan van daardie tyd, [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]], aan te sluit. Hy kon nie sy eerste twee wedrenne voltooi nie, ten spyte van die feit dat hy uit die voorste plek weggespring het in beide wedrenne. Op 1 Mei 1994 neem hy aan sy derde wedren vir Williams deel, die [[San Marino Grand Prix]] in Imola. Senna het weereens voor weggespring maar sou nooit die wedren voltooi nie. Roland Ratzenberger is vroeër dieselfde naweek dood tydens 'n oefensessie en almal, insluitend Senna, was baie ontsteld daaroor. Ironies genoeg het Senna sy laaste oggend in vergaderings met mederenjaers gespandeer om veiligheid in Formule Een te bespreek. Hy het voorgeloop op die sesde rondte toe sy motor die baan by die Tamburello-draai verlaat en die betonmuur getref het. Telemetrie het getoon dat hy die baan teen 'n snelheid van 297 km/h verlaat het en dat die motor die muur teen 216 km/h getref het. Hy was 34 jaar oud toe hy oorlede is. In [[2000]] is hy postuum by die Internasionale Motorsport se Ererol ingelyf. Daar word gespekuleer dat die verlaagde banddruk in sy bande vanweë 'n veiligheidsmotorperiode in die wedren net voor die insident sy motor laer gemaak het. Dit het daartoe gelei dat sy motor se onderstel die baan getref het en veroorsaak dat sy motor se greep op die pad verswak het. Senna se poging om daarvoor te kompenseer het waarskynlik daartoe gelei dat sy motor die verkeerde rigting ingeslaan het toe die motor se greep op die pad skielik weer herstel is. Daar bestaan egter ook ander menings oor die oorsaak van die ongeluk. [[Lêer:Senna Brands 1986.jpg|duimnael|links|Ayrton Senna bestuur vir Lotus by die 1986 [[Britse Grand Prix]].]] [[Lêer:AyrtonSennasFullFaceHelmet.jpg|duimnael|Senna se veiligheidshelm]] Senna het nie van die stuurkolom se posisie gehou nie en gevra dat dit verander moes word, en baie reken dat dit hierdie gemodifiseerde stuurstang is wat gebreek het tydens die wedren. 'n Ander faktor is die Formule Een-verbod op gerekenariseerde aktiewe vering wat aan Williams die kampioenskap in die vorige jaar besorg het. Daar word beweer dat die renjaers aan die stelsel gewoond geraak het, en dus makliker foute daarsonder begaan het. Die Williams-span was vir baie jare in 'n hofstryd betrokke met Italiaanse aanklaers, weens 'n aanklag van manslag, maar hulle is uiteindelik onskuldig bevind. Die saak is egter in 2004 weer heropen. Sy dood is allerweë in Brasilië as 'n nasionale tragedie beskou. Senna is begrawe te Cemitério do Morumbi, 'n begraafplaas in sy tuisdorp [[São Paulo (stad)|São Paulo]]. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * http://www.ias.org.br {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170906131231/http://www.ias.org.br/ |date= 6 September 2017 }} * http://www.ayrton-senna.com/s-files/ * http://www.ayrton-forever.fr.st/ * [http://www.ddavid.com/formula1/ayrton-senna.htm Grand Prix History - Hall of Fame], Ayrton Senna {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Senna, Ayrton}} [[Kategorie:Brasiliaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Sterftes in 1994]] ceicz5ummuj4ji3i5od6j5p8lv0abr6 1 8304 2912837 1751190 2026-06-21T11:05:55Z Aliwal2012 39067 Vervang bladsyinhoud met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912837 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 9503 2912672 2899450 2026-06-20T12:06:35Z Aliwal2012 39067 /* Running an edit working at NWU */ 2912672 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2005-09|2005-09]] | argief2 = [[/argief2017-20|2017-20]] | argief3 = [[/argief2021|2021-2024]] }} == Running an edit working at NWU == Hi Sobaka, we're running an edit-a-thon at the North West University. I noticed you blocked some editors. Kindly lift ban (They're newbies). re-user [[Spesiaal:Bydraes/LovingYellow|LovingYellow]]. Kindly see [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/SADiLaR-Wikipedia-PanSALB/SWiP_Phase_2_-_NWU_Workshop_(2025)/students/articles/LovingYellow dashboard]. [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]] ([[Gebruikerbespreking:Bobbyshabangu|kontak]]) 13:13, 24 Julie 2025 (UTC) :Hello [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], how are you? Some of the newbies are overwriting existing articles with machine translated content. E.g. [[William Kentridge]] was reduced with '''−10 114''' to just '''835 bytes'''. Other articles ([[Leeudoringstad]]) were overwritten with poor language usage ("Mengels"). Please only let them test with new articles. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:25, 24 Julie 2025 (UTC) ::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] I'll definitely let them know to fix this. I would be super glad if you can join us by the way. [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]] ([[Gebruikerbespreking:Bobbyshabangu|kontak]]) 13:31, 24 Julie 2025 (UTC) :::Sorry [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], it's me SpesBona in Germany. ;) I protected the articles which obviously got the attraction of the newbies and were edited twice or more. All the Best with the edit-a-thon. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 24 Julie 2025 (UTC) ::::Hello [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], I am well. I lifted the block on LovingYellow. We now understand what was happening, the surge of basic articles (which obviously need much work) from a multitude of newly created users looked highly suspicious. Please just indicate in the future on the “Geselshoekie” the date that such edit-a-thon will take place, so that we give them some slack. We do sometimes experience especially foreign users spamming us with poorly translated articles. All of the best with the activities. We welcome new contributors. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:10, 24 Julie 2025 (UTC) == [[Loopbaan]] == Ek dink dit het gewerk, Sobaka. Jou artikel kry nou besoek van die Jaco Jacobs-hulle [https://pageviews.wmcloud.org/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Jaco_Jacobs|Loopbaan lyk dit] Kliek gerus die logaritmiese skaal om beter te sien wat ek bedoel. Skoolkinders, dink ek. Nog baie dankie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 09:18, 25 Augustus 2025 (UTC) :Plesier [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], ja loopbaan se lesers is nog min maar ek sien die korrelasie en dit sal seker toeneem. Nietemin dink dit is 'n belangrike onderwerp. Laat weet maar as jy ander temas idenbtifiseer. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:31, 25 Augustus 2025 (UTC) == [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] == {{Gebruikervoorblad|Suid-Afrikaanse Lugmag}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Het jy dalk tyd om ook die een of ander Suid-Afrikaanse takke by te werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:34, 26 Oktober 2025 (UTC) :Dankie Sören sal daaroor dink! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 26 Oktober 2025 (UTC) ::Geluk Sobaka! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:09, 26 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie Aliwal! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:38, 27 Oktober 2025 (UTC) == Besoeke == {{ping|Sobaka}}, seker te maak jy kyk hierna vir jou radiogespreke... [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Besoeke]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 4 November 2025 (UTC) :Maak so! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:55, 4 November 2025 (UTC) == Verwysings verander by [[Soli Philander]] == Hi Rian, ek sien jy verwyder al die http-skakels in die verwysings en vervang hulle met wat in Engels "Bare referencing" ("no linking") genoem word. Sover ek verstaan moet lg. vermy word, ten gunste van die internet-verwysings, wat elkeen direk opgespoor kan word, net deur daarop te klik. Jou kommentaar hierop? Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:48, 5 Maart 2026 (UTC) : Hi Gert. My tegniese kennis is maar beperk. Ek wou net die direkte skakels in die teks verwyder en ek dink jy het dit toe al reeds reggestel toe ek daar uitkom. Aangesien direkte skakels in die Internet met 'n spoed vergaan (skakelverortting), het ek net gedink dit sou tog goed wees om die bron tog op 'n manier in die verwysing s gedeelte te reflekteer. Wees asb vry om dit te verander volgens wat die gebruik en vereistes is, dan leer ek ook. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:57, 5 Maart 2026 (UTC) == [[Grokipedia]] == {{ping|Sobaka}}, gaan jy dit nomineer vir die voorblad? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:15, 6 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Oesjaar}}, sien daar is ekstra informasie by die Engelse weergawe ingevoeg. Sal dit oorbring en dit dan nomineer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:20, 6 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Sobaka}}, goeie stukkie werk! Dankie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:24, 6 Maart 2026 (UTC) == Inligtingskas Kriptogeldeenheid == Maak asseblief hierdie Sjabloon reg as jy kan. Dit sal baie nuttig wees: https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Inligtingskas_Kriptogeldeenheid [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 02:05, 12 Maart 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] My programmeringskennis is beperk. Het 'n "vibe"-kodering poging aangewend maar dit het nie suksesvol gelyk nie, dink @[[Gebruiker:Rooiratel]] sal kan help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:21, 12 Maart 2026 (UTC) ::Hallo julle. Die is 'n groot taak. Ek sal dit bekyk wanner ek tyd kry. ::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] sal jy dalk hierna kyk as jy voor my 'n kans kry? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:15, 12 Maart 2026 (UTC) :::Hallo, dit lyk of dit nou werk. Sien [[Sjabloon:Inligtingskas Kriptogeldeenheid/doc]]. Belangrik om te onthou is dat die Engelse [[:en:Template:Infobox]] dieselfde is as ons [[Sjabloon:Inligtingskas4]]. Ons [[Sjabloon:Inligtingskas]] is 'n ouer weergawe wat nie werk as jy inligtingskaste van enwiki hierheen kopieer nie. Dalk kan ons 'n nota hiervan iewers maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:13, 12 Maart 2026 (UTC) :::: Dankie [[Gebruiker:Pynappel]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:19, 12 Maart 2026 (UTC) == [[Georges Méliès]] == {{Gebruikervoorblad|Georges Méliès}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Die inleiding pas baie goed op ons voorblad. Ek het nog 'n bronnelys en eksterne skakels bygevoeg, dit sluit die artikel mooi en netjies af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:58, 26 April 2026 (UTC) : Dankie Sören. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:01, 26 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> 7xnjhy2mwopkpuznbebazu85tmqm38o 0 15483 2912778 2715819 2026-06-20T21:24:34Z Jcb 223 2912778 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Schwarzwald topo.jpg|duimnael|Die topografie van die Swartwoud]] [[Lêer:Relief Map of Germany, Black Forest.png|duimnael|Ligging in Duitsland]] Die '''Swartwoud''' ([[Duits]]: ''Schwarzwald'', [ˈʃvaʁt͡svalt], {{Audio|De-Schwarzwald.ogg|luister}}) is 'n groot beboste bergreeks in die deelstaat [[Baden-Württemberg]] in Suidwes-[[Duitsland]], begrens deur die [[Ryn]]vallei in die weste en suide en naby die grense van [[Frankryk]] en [[Switserland]]. Dit is die bron van beide die [[Donau]]- en [[Neckar]]-riviere.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.schwarzwald-reiseinfo.de/Schwarzwald_Wirtschaft.php |title=Die Wirtschaft im Schwarzwald: Tourismus, Holzwirtschaft und anderes |publisher=Schwarzwald Reiseinfo |accessdate=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411163913/http://www.schwarzwald-reiseinfo.de/Schwarzwald_Wirtschaft.php |archive-date=11 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.schwarzwald-tourismus.info/attraktionen/gersbacher-barockschanze-30ba878d42 |title=Gersbacher Barockschanze |publisher=Schwarzwald Tourismus |accessdate=22 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122031250/https://www.schwarzwald-tourismus.info/attraktionen/gersbacher-barockschanze-30ba878d42 |archive-date=22 Januarie 2021 |url-status=live}}</ref> Dit is die grootste van die Duitse middelgebergtes met 'n oppervlakte van sowat 6&nbsp;000&nbsp;km². In die bergreeks word die hoogste bergpieke van alle middelgebergtes in die land aangetref. Die bergreeks hou ook die rekord van bebossing – sestig persent van sy berge en heuwels is dig bebos.<ref>{{de}} Rolf Goetz: ''ADAC Reiseführer Schwarzwald''. München: ADAC Verlag 2007, bl. 6</ref> Die Romeine het die dig beboste bergreeks met sy kenmerkende donker naaldbome ''Silva Nigra'' genoem – die "Swart (of Donker) Woud", wat vir hulle onheilspellend en byna ondeurdringbaar was. Die Duitse naam ''Schwarzwald'' is vir die eerste keer in 868 in 'n dokument van die [[Switserland|Switserse]] [[klooster]] St. Gallen gebruik.<ref name="plan">{{de}} [http://www.planet-wissen.de/laender_leute/mittelgebirge/schwarzwald/index.jsp ''Planet Wissen: Schwarzwald'']</ref> Die Swartwoud is die grootste bosgebied in Duitsland en bestaan hoofsaaklik uit denne- en sparbome. Vandag is die Swartwoud een van die gewildste toeristebestemmings in Duitsland. == Geografie == [[Lêer:Hochblauen 01.JPG|duimnael|Die bergpiek Blauen naby Badenweiler]] [[Lêer:Windbuchencom.jpg|duimnael|Bome op die bergpiek Schauinsland]] [[Lêer:Black Forest- Stream (10562132523).jpg|duimnael|'n Bergstroom in die Murgvallei naby Baiersbronn]] Die Swartwoud is 'n dig beboste gebied, wat vanaf die sogenaamde "Drielandepunt" (Switserland – Frankryk – Duitsland) langs die vlaktes van die [[Ryn]] se boloop sowat 160&nbsp;km in noordelike rigting strek. Die bergreeks bereik in die suidelike gedeelte 'n wydte van tot by 60&nbsp;km, in die noorde net 30&nbsp;km. In die suidooste begin die bergreeks geleidelik oorgaan na die Baar-plato. Die noordooste word begrens deur die Swabies-Frankiese platorand, terwyl die noorde aan die berglandskap van Kraichgau grens. === Natuurlandskappe === Die Kinzig-rivier vorm die grenslyn tussen die Noordelike en die Middel-Swartwoud, terwyl die Dreisam-rivier met die Helvallei (Duits: ''Höllental'') die Middel- van die Suidelike Swartwoud skei. Die hoërgeleë suidelike gedeelte van die Middel-Swartwoud word saam met die bergpieke van die Suidelike Swartwoud ook die Hoog-Swartwoud (''Hochschwarzwald'') genoem. Hier lê bekende toeristebestemmings soos die dorp Hinterzarten en die hoogste bergpiek van die bergreeks, die [[Feldberg (Swartwoud)|Feldberg]]. === Berge === Op 'n hoogte van 1&nbsp;493&nbsp;m bo [[seevlak]] is die Feldberg in die Suidelike Swartwoud die hoogste bergpiek van die bergreeks. Die Suidelike Swartwoud is hoër geleë as die Noordelike en beskik oor 'n aantal bekende bergspitse soos Herzogenhorn (1&nbsp;415 meter) en Belchen (1&nbsp;414&nbsp;m). Die hoogste bergpiek van die Noordelike Swartwoud is die Hornisgrinde op 1&nbsp;166&nbsp;m bo seevlak. === Riviere === Die Swartwoud maak deel uit van die kontinentale waterskeiding tussen die rivierstelsels van die [[Ryn]] en die [[Donau]]. Dit is ook die brongebied van 'n aantal riviere soos die Brigach (43&nbsp;km) en die Breg (49&nbsp;km), die twee bronriviere van die Donau. Die [[Triberg-watervalle]] van die bergstroom Gutach is een van die bekendste toeristebestemmings in die Swartwoud. === Mere === Die belangrikste mere in die Swartwoud is die Glaswaldmeer, Mummelmeer, Kirnbergmeer, Feldmeer, Titimeer en Schluchmeer. 'n Aantal damme soos Schwarzenbach, Wehra, Witznau, Kleine Kinzig en Nagoldtal lewer teen spitstye ekologiese krag op. == Geologie == [[Lêer:Schwarzwald 1.jpg|duimnael|'n Tipiese landskapstoneel]] In die Later Tersiêr (die [[Paleoseen]]) – sowat 70 miljoen jaar gelede – het die Bo-Rynvallei inmekaarsak, terwyl die gesteentes aan die kante geplooi is. Die Swartwoud-bergreeks is in 'n soort golfbeweging teen verskillende hoogtes gevorm. Tussen die hoë bergpieke lê uitgestrekte, tektoniese vlaktes soos die Kinzig- en Murg-riviervalleie. Die Swartwoud bestaan uit twee geologiese eenhede: 'n Ou kristalliene basisgebergte en 'n sogenaamde deklaaggebergte van bont sandsteen. Die basisgebergte word deur gneiss-gesteentes oorheers, wat deur enkele groot granietmassa's deurspek is. As gevolg van magmatiese verskynsels het voorkomste van ertse gevorm, wat al vroeg die ontwikkeling van 'n plaaslike mynboubedryf bevorder het. Kwartsporfier en tufsteen is volop in byvoorbeeld die vlakte van [[Baden-Baden]]. === Ystydperk en vormgewing === Tydens die [[ystydperk]] van sowat 120&nbsp;000 tot 10&nbsp;000 jaar gelede het die Swartwoud sterk [[gletser|vergletser]], en baie van die Swartwoud se mere is glasiale oorblyfsels. Die ysmassas het meesal teen die noordoostelike berghellings gelê en dikwels baie lank geneem om af te smelt. == Klimaat == [[Lêer:Luftaufnahme-Feldberg-Seebuck-30122004.jpg|duimnael|links|Die [[Feldberg (Swartwoud)|Feldberg]] in die winter]] [[Lêer:Schwarzwaldschnee.jpg|duimnael|Die berg Schauinsland in die winter, met die Franse [[Vogese]]-bergreeks in [[Elsas]] teen die verre gesigseinder]] Net soos ander gebergtes word die Swartwoud deur laer temperature en hoër reënval as sy omgewing gekenmerk. Reën val in die Swartwoud enige tyd van die jaar, en ook die laer geleë gebiede en die westelike rand kry bo-gemiddelde reënval. Die Noordelike Swartwoud kry danksy die oorheersende westelike lugstromings, wat vogtige Atlantiese lugmassas na die gebied voer, sowat 2&nbsp;200&nbsp;mm reën per jaar, maar minder in die oostelike gebiede van die Middel-Swartwoud, wat 'n gemiddelde jaarlikse reënval van 750&nbsp;mm kry. Sneeuvalle kom gereeld in die winter voor. Die hoër gebiede ondervind minder temperatuurskommelings. In die somermaande kom winderige weerstoestande, wolkvorming en skielike donderbuie voor, terwyl daar danksy die hoogdrukgebiede (antisiklone) en inversies in die winter meer sonskynure is as in die laer gebiede, wat dan toe onder 'n missluier lê. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur in die aangrensende warm Rynvallei is sowat 9&nbsp;°C, maar slegs 2&nbsp;°C op die hoogste bergpieke soos die Feldberg wat in baie jare meer as 100 dae lank met 'n sneeulaag bedek is. [[Klimaatverandering|Klimaatsverandering]] met stygende temperature skep nogtans probleme in laer geleë wintersportgebiede. == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Badenweiler - Römische Badruine 02.JPG|duimnael|Die bouval van die Romeinse warmbaddens in Badenweiler]] [[Lêer:Dom zu St. Blasien.jpg|duimnael|Die katedraal van die voormalige klooster St. Blasien]] [[Lêer:Freiburg 017.650.n.jpg|duimnael|[[Freiburg im Breisgau]], die grootste stad, lê teen die voet van die Swartwoud. Die berg Schauinsland maak deel uit van die stadsgebied]] [[Lêer:Burg Hornberg (Schwarzwald) 24.jpg|duimnael|Die kasteel in Hornberg]] [[Lêer:Tracht Furtwangen 1999.jpg|duimnael|Volksdansgroep in [[Furtwangen im Schwarzwald|Furtwangen]]]] [[Lêer:Hornisgrinde Gipfel.jpg|duimnael|Die Swartwoud in die 21ste eeu: windplase en telekommunikasietorings verander die landskap. Die foto wys die hoogste bergpiek in die Noordelike Swartwoud, Hornisgrinde]] In prehistoriese tye was die Swartwoud – net soos [[Elsas]] anderkant die Ryn – 'n gebied wat deur 'n uitgebreide en digte, ondeurdringbare oerwoud bedek was. Die bergreeks het ook ná die einde van die laaste kouetydperk sowat 10&nbsp;000 jaar gelede onbewoon gebly. Net riviere het hul valleie deur die ongerepte landskap gesny. Vroeë jagters het kort roetes langs die riviere – veral die Ryn en sy sytakke – aangedurf waar hulle argeologiese spore soos pylpunte en lemme gelaat het, maar nie diep in die woudgebiede binnegedring nie. Die vroegste nedersettings van boeregemeenskappe het vanaf 4&nbsp;000 v.C. ontstaan. Keltiese setlaars het in die ystertydperk (vanaf omstreeks 800 v.C.) vanuit die noordweste uitgebrei en gebiede rondom die Swartwoud begin koloniseer. Hulle het stedelike nedersettings soos Tarodunum in die Dreisam-vallei, naby Breisach en in Burkheim naby die [[Kaiserstuhl]], in Ehrenkirchen in die Hexental ("Heksevallei") en op die Baar-plato aan die Swartwoud se oostelike rand aangelê. Die Magdalenenberg naby Villingen, 'n Keltiese grafheuwel uit die ystertydperk, getuig van hierdie vroeë beskawing. Danksy die ertsvoorrade in die Swartwoud, wat in die 5de of 4de eeu v.C. ontdek is, het Keltiese beskawing 'n gesofistikeerde ysterbedryf ontwikkel wat produkte van hoë gehalte opgelewer het. Ondanks hul eenvoudige tegniese hulpmiddels was hulle in staat om 'n mynboubedryf in die Swartwoud te vestig waarvan spore naby Sulzburg en Bollschweil ontdek is. Met die Romeinse verowering van [[Gallië]] het die agteruitgang van die Keltiese beskawing in Suid-Duitsland begin. Romeinse troepe het verder noord- en ooswaarts beweeg om ook Keltiese stamme noord van die Alpe in die huidige Switserland en uiteindelik ook in die Bo-Ryngebied en in streke rondom die Swartwoud verslaan. Die eerste kartografiese verwysing na die Swartwoud in die ''Tabula Peutingeriana'' dateer uit die 4de eeu. Die Romeine het die Swartwoud toe ''Marciana Silva'' of "Grenswoud" genoem. Daarnaas is ook die Keltiese naam – ''Abnoba'' of "Rivierwoud" ('n verwysing na die bergstreek se waterrykdom) – oorgelewer.<ref>{{de}} Albrecht Greule: ''Keltische Ortsnamen in Baden-Württemberg''. In: ''Imperium Romanum. Roms Provinzen an Neckar, Rhein und Donau''. Esslingen am Neckar: Archäologisches Landesmuseum Baden-Württemberg 2005, bl. 80</ref> Die ondeurdringbare woud en die kouer klimaat was allermins aantreklik vir setlaars uit Mediterreense lande sodat Romeinse nedersettings hoofsaaklik in die vrugbare warmer gebiede van die Rynvallei en op die oostelike vlaktes teen die voet van die Swartwoud-bergreeks ontstaan het. Die eerste Romeinse pad tussen [[Straatsburg]] en Offenburg is in 74 n.C. gebou en het deur die Kinzig-vallei na Tuttlingen geloop. Die welvarende Romeinse nedersetting ''Arae Flaviae'' (die huidige Rottweil) het in 186 Romeinse stadstatus (''municipium'') gekry. === Die Middeleeue === Die eerste bewoners van die gebied ná die ondergang van die [[Romeinse Ryk]] was [[Alemanne]] wat eers in die laer geleë valleie en later ook in die berggebiede geboer het. Ná die kerstening van die Germaanse gebiede het ook monnike hulle as kluisenaars in die byna ondeurdringbare woud gevestig, en soms het hul kluise tot [[klooster]]s ontwikkel wat na hul stigters (van wie sommige later heilig verklaar is) of ouer beskermheiliges vernoem is. Die kerk was die drywende krag agter die kolonisasie van die Swartwoud en het met sy kerk- en kloostergeboue sy voorneme bevestig om die Christelike geloof ook na die mees afgeleê streke te dra om selfs daar kunsvolle plekke van aanbidding vir gelowiges te skep.<ref>{{de}} Dina Stahn en Rainer Fieselmann: ''DuMont Bildatlas Schwarzwald – Süden''. Ostfildern: DuMont Reiseverlag 2010, bl. 8</ref> Gaandeweg is klein nedersettings naby hierdie kloosters gestig wat dieselfde naam gedra het. So is daar steeds 'n groot getal "heilige" nedersettings soos St. Georgen, St. Peter, St. Märgen en St. Blasien. Omstreeks 900 was groot dele van die Swartwoud gekoloniseer. In die vroeë Middeleeue het die ontginning van natuurlike hulpbronne begin, wat danksy die mynbou, vlotbou en glasvervaardiging sedert die 13de eeu versterk is. By die warm mineraalbaddens in Bad Liebenzell, Bad Teinach-Zavelstein en Bad Wildbad het in hierdie tydperk nedersettings ontstaan. Saam met die mynwerkers het ook koolbranders hulle in die Swartwoud begin vestig. Hout was die vernaamste energiebron in die Middeleeue, maar die temperature, wat met die verbranding van hout bereik kon word, was nie hoog genoeg vir die verwerking van metaalertse wat plaaslik ontgin is nie – [[yster]], [[silwer]] en [[koper]]. Die hout moes eers tot [[houtskool]] verkool word. Aanvanklik het koolbranders hul verbrandingsoonde digby die myne opgerig. Maar gaandeweg het hulle die woud dieper binnegedring. Hul beroep het maar lae aansien geniet, veral vanweë die eensame lewe wat hulle saam met hul gesinne gelei het, en gewoonlik is koolbranders in die Middeleeue orals as uitgestotenes behandel. Al het hulle in die dringende vraag na 'n basiese energiebron vir die metaalbedryf voorsien, is koolbranders sleg betaal. Vroue en kinders moes meewerk, en die gesinne was in die woud op sigself aangewese. Koolbrandergesinne het in eenvoudige houthutte gewoon, en sodra houtvoorrade rondom hulle woonplek uitgeput was, het hulle verder getrek.<ref>{{de}} [http://www.swr.de/swr2/schwarzwald/swr-schwarzwaldgeschichten/-/id=10744298/nid=10744298/did=10902562/16n674z/index.html ''SWR Schwarzwaldgeschichten: Köhler – Die schwarze Zunft. Besoek op 17 Maart 2013''] {{dooie skakel}}</ref> Tussen die 11de en 13de eeu het adellike heersers begin om hulle besittings in die gebied deur [[kasteel|kastele]] te beskerm. 'n Leidende rol hierby het die Zähringers gespeel – 'n Swabiese adellike gesin wat sy stamkasteel noordoos van Freiburg gehad het. Hulle was nie net die stigters van Freiburg nie, maar het ook nedersettings soos Offenburg en Villingen gevestig en as voogde oor die kloosters St. Blasien, St. Trudpert en St. Georgen geheers. === Moderne tydperk === Vanaf die middel van die 14de eeu is die verspreiding van die bevolking deur negatiewe faktore soos oorloë en die [[Swart Dood]] beïnvloed. Dorpe het ontvolk en plase het in onbruik verval. Terselfdertyd het nuwe stedelike nedersettings soos [[Freudenstadt]] (gestig deur hertog Friedrich I van Württemberg in 1599) ontstaan. Eers vanaf die 18de eeu het die bevolking so vinnig toegeneem dat nedersettings ook in minder gunstige liggings ontstaan het. Die vervoerinfrastruktuur in die Swartwoud was egter nog tot omstreeks 1900 swak ontwikkel of afwesig. So is die bergstreek ook selde deur militêre gebeure geraak. Markgraaf Lodewyk Willem van Baden-Baden (1655–1707), wat weens sy prestasies en eretoekennings in die veldtog teen die Turkse strydmag naby [[Wene]] dikwels ook "Turke-Louis" genoem word, het teen die einde van die 17de eeu talle sogenaamde barok-skanse laat oprig, wat as verdedigingslyn teen invallende Franse troepe gedien het. 'n Aantal van die historiese versterkings het veral by die [[bergpas]]se in die omgewing van die dorp Gersbach (Suidelike Swartwoud) bewaar gebly. Vanaf die vyftigerjare van die 20ste eeu het die Swartwoud die gewilde toneel van 'n groot aantal rolprente geword, en in die tagtigerjare het televisie-reekse soos ''Schwarzwaldklinik'' in Duitsland gewild geraak. Die laasgenoemde reeks is ook in [[Suid-Afrika]] gebeeldsaai. Op 26 Desember 1999 het ''Lothar'', 'n [[orkaan]] met windsnelhede van meer as 200 kilometer per uur, groot skade in die bosgebiede van Elsas en Swartwoud berokken.<ref>{{de}} [http://www.badische-zeitung.de/fotos-vor-10-jahren-fegte-orkan-lothar-ueber-den-schwarzwald ''www.badische-zeitung.de: Fotos – Vor 10 Jahren fegte Orkan Lothar über den Schwarzwald. Besoek op 19 Februarie 2014'']</ref> == Ekonomie == === Historiese ontwikkeling === [[Lêer:Clockmakers black forest.jpg|duimnael|Klokmakers in hulle werkwinkel]] [[Lêer:Coucou (1).jpg|duimnael|[[Swartwoudklok|Koekoekklokke]]]] [[Lêer:Kuckucksuhr schonach.jpg|duimnael|Die tweede grootste koekoekklok ter wêreld in Schonach is in 1980/81 deur die horlosiemaker Josef Dold en sy gesin volgens 'n skaal van 50:1 gebou<ref>{{de}} Rolf Goetz (2007), bl. 81</ref>]] In dele van die Swartwoud is vanaf die [[Steentydperk]] ertse ontgin, die Hoog-Swartwoud het egter tot in die [[Middeleeue]] 'n ongerepte en onbewoonde gebied gebly. Ou plekname soos Todtmoos (afgelei van Duits ''Tod'' "dood" en ''Moos'' "mos") verwys na die onherbergsaamheid van die barre landskap. Die kloosters was die dryfkragte agter die geleidelike kolonisasie van die hoër geleë platos. Vanaf die vroeë 12de eeu het ook die mynbou 'n nuwe bloeitydperk beleef. Tot by die einde van die Middeleeue het tussen 800 en 1&nbsp;000 mynwerkers in die Münster-vallei gebly. Die pes, die [[Duitse Boereoorlog]] (1524–1526) en die [[Dertigjarige Oorlog]] (1618–1648) het tot die agteruitgang van die mynbou gelei. Eeue lank is hout uit die Swartwoud uitgevoer wat onder meer vir die skeepsbou en in die boubedryf gebruik is. Veral [[Nederland]]ers het tussen die 17de en 19de eeu magtige boomstamme gekoop. Naas skeepsbou vir die Nederlandse Vloot het die plaaslike houtbedryf ook 'n belangrike rol in die Nederlandse boubedryf gespeel. So is [[Amsterdam]] moontlik op pale opgerig wat onder meer uit die Swartwoud ingevoer is. In die 18de eeu het veral Switserse ondernemers 'n belangrike bydrae tot die vestiging van 'n tekstielbedryf gelewer. Dit was die aansienlike waterkragpotensiaal in die Swartwoud wat beleggers na die bergreeks gelok het. Aanvanklik het hoofsaaklik katoenspinnerye ontstaan waarvan een in Hotzenwald sowat 9&nbsp;000 tuiswerkers in diens gehad het – 'n derde van die bevolking in die gebied. Twee broers uit [[Zürich]], Johann Georg en Johann Casper Bodmer, het in 1809 in die voormalige konvent van St. Blasien met die vervaardiging van katoenspin- en weefmasjiene begin, terwyl Peter en Otto Bally, ondernemers uit Schönenwerd, in 1836 'n sylintfabriek in Säckingen gevestig het. Die Groothertogdom Baden se toetreding tot die Duitse Doeaneunie in 1836 het nadelige uitwerkings op die handelsbetrekkinge met Switserland gehad. Switserse ondernemings het vervolgens meer filiale in die Swartwoud gestig wat ook pendelaars uit naburige Switserse kantonne in diens geneem het.<ref>{{de}} [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D7116.php ''Historisches Lexikon der Schweiz: Schwarzwald'']</ref> Ander tipiese nywerhede, wat in die Swartwoud ontwikkel het, was [[glas]]vervaardiging en presisie-instrumente en -toerusting. Die glasnywerhede het ook voordeel uit die plaaslike bosbedryf getrek – vir een kilogram glas is immers tussen een en twee kubieke meter hout benodig.<ref name="plan" /> Die industrialisering het in die afgeleë valleie van die bergreeks taamlik laat begin, en gedurende die lang koue winters het baie boere die beroemde koekoek- en ander [[Swartwoudklok]]ke op hulle plase vervaardig. Hierdie tuisnywerhede het die basis vir die latere ontwikkeling van die fynmeganiese en horlosies-nywerhede gevorm, met bekende ondernemings soos ''Kienzle'', ''Staiger'' en ''Junghans''. === Ontwikkeling vanaf die 20ste eeu === In die 20ste eeu het bekende vervaardigers van elektroniese verbruikersware hulle in die Swartwoud gevestig, soos byvoorbeeld ''Dual'' in St. Georgen (platespelers), ''SABA'' (radio- en televisietoestelle) en ''Becker'' (motorradios). Weens die strawwe mededinging van nywerhede in die Verre Ooste het die bedryf in die sewentigerjare 'n swaar krisis beleef. Die Swartwoud het egter steeds 'n sentrum van die metaalverwerkende nywerhede gebly en huisves tans ook 'n groeiende hoëtegnologie-sektor. In die vroeë 21ste eeu is baie bewoners van die suidelike Swartwoud oorkant die grens as pendelaars in Switserland werksaam, terwyl die Swartwoud 'n gewilde reisbestemming vir toeriste uit Noordwes-Switserland is. === Mynbou === Mynbou, wat veral op [[lood]] en [[silwer]] gefokus het, het 'n lang tradisie in die Swartwoud. So is reeds in die Steentydperk hematiet in die laer Sulzburg-vallei ontgin, terwyl die Romeine in dié vallei later silwer gemyn het. Mynaktiwiteite het hul hoogtepunt in die middeleeue bereik en welvaart aan mynbougebiede gebring. Die bedryf het daarna agteruitgegaan en in die volgende eeue heeltemal verdwyn. In die tyd van die [[Dertigjarige Oorlog]] was geen enkele myn meer in bedryf nie. Mynbouaktiwiteite is eers in die 18de eeu hervat toe groot silwer- en kobaltertsreserwes naby Wittichen en Wolfach ontdek is. Hul ontginning het tot in die vroeë 19de eeu voortgeduur. Daar is pogings vanaf staatskant en privaat entrepreneurs onderneem om ou myne in die Kinzig-vallei weer in bedryf te stel en nuut ontdekte ertsreserwes in die Münster-vallei te ontgin, maar met dié projekte is min sukses behaal. In die tweede helfte van die 19de eeu was daar geen noemenswaardige mynboubedrywighede meer in die gebied.<ref>{{de}} Helge Steen: ''Geschichte des modernen Bergbaus im Schwarzwald''. Norderstedt: Books on Demand 2004, bl. 7</ref> == Toerisme == [[Lêer:Thomashuette Kandel 01.jpg|duimnael|Die berghut ''Thomashütte'' bied 'n panoramiese uitsig oor die Feldberg]] [[Lêer:Frohsinn Donaueschingen Hansel und Gretle Narrentreffen Meßkirch 2006 3.jpg|duimnael|Swabies-Alemanniese ''[[Swabies-Alemanniese Karnaval|Fastnacht]]'' (Karnaval)]] [[Lêer:Kaltenbachsee bei Enzklösterle-Gompelscheuer.jpg|duimnael|Kaltenbach-meer naby Enzklösterle-Gompenscheuer op 'n koue winterdag]] Die genesende kwaliteite van sy mineraalbronne, sy skoon lug en romantiese landskappe was aanvanklik die belangrikste redes waarom toeriste 'n besoek aan die Swartwoud gebring het, alhoewel die getal besoekers nog relatief klein was. Die hotel ''Badischer Hof'', wat in 1801 in [[Baden-Baden]] geopen is, was die eerste groot hotel in Duitsland. Vanaf 1860 het die Badiese Swartwoudvereniging (''Badischer Schwarzwaldverein'') wandelpaaie in die bergstreek aangelê en die eerste stapkaarte vir Europese toeriste uitgegee. Maar eers toe die spoor- en padnetwerk in die gebied uitgebrei is, kon die Swartwoud vir toerisme ontsluit word. Een van die eerste bekende toeriste was die Amerikaanse skrywer [[Mark Twain]] wat in 1878 vanuit Baden-Baden vertrek het vir 'n staptoer deur die bergreeks. Die feit dat die meeste bewoners van afgeleë gebiede nog nooit met toeriste in aanraking gekom het nie, het dinge soms vir Twain bemoeilik. Maar die skrywer was nogtans gaande oor die boslandskap se stemming waaraan vir hom iets geheimsinnigs en bonatuurliks verbonde was. Toerisme, tans die belangrikste ekonomiese sektor met sowat 139&nbsp;000 werkgeleenthede, was in sy vroeë fase nog 'n ongewone fenomeen in 'n berggebied wat eeue lank deur boerderye en harde handewerk gekenmerk is. Die streek is nouliks geraak deur die nywerheidsomwenteling, en so het die ongerepte natuurskoon en skoon lug van die Swartwoud vanaf 1864 'n gewilde bestemming vir somertoeriste gemaak. Die belangstelling vir wintersport in die gebied, wat in 1891 skielik begin het, het van die Feldbergstreek ná 1900 die sentrum van wintersport in Duitsland gemaak.<ref>{{de}} Arbeitskreis Regionalgeschichte Freiburg e.V. / Rüdiger Hinz (reds.): ''Entstehung und Entwicklung des Tourismus im Schwarzwald. Das Beispiel Hochschwarzwald 1864–1914''. Freiburg: Schillinger 2011</ref> Vandag is die Suidelike Swartwoud is met 'n oppervlak van 3&nbsp;300 vierkante kilometer op een na die grootste natuurpark in Duitsland. Daar is voetslaanpaaie met 'n totale lengte van sowat 20&nbsp;000 kilometer dwarsoor die gebied. Die Swartwoud is ook 'n gewilde bestemming vir wintersport. In 2002 is 'n toerismeagentskap, die ''Schwarzwald Tourismus GmbH (STG)'', gestig om die Swartwoud as toeristebestemming op nasionale en internasionale vlak te bemark. Die klem in sy bemarkingskonsep val op ekologiese en volhoubare toerisme wat 'n omvattende natuurervaring aan besoekers bied, maar hulle ook bewus maak van die rol wat elke dier- en plantspesies in die ekosisteem speel, terwyl 'n bron van inkomste vir die plaaslike bevolking geskep word wat hoë lewensgehalte verseker en ook die nodige middele verskaf om die kulturele besonderhede van die streek te bewaar. Mobiliteit vir toeriste sonder lugbesoedeling is een van die inisiatiewe waardeur die STG sy missie beoefen. So word goedkoper treinkaartjies vir reise na die Swartwoud aangebied, terwyl besoekers in meer as 140 munisipaliteite gratis toegang tot openbare vervoer het. Fiets- en staptoere word as 'n ekologiese alternatief vir motortoerisme bemark.<ref>{{de}} [http://www.schwarzwald-tourismus.info/Service/Kontakt/Marketing-Strategie-und-Marke/Nachhaltige-Tourismusentwicklung ''Schwarzwald-Tourismusinfo: Nachhaltige Tourismusentwicklung''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141016112510/http://www.schwarzwald-tourismus.info/service/Kontakt/Marketing-Strategie-und-Marke/Nachhaltige-Tourismusentwicklung |date=16 Oktober 2014}}</ref> == Kultuur == === Tradisies, kuns en literatuur === [[Lêer:Vogtsbauernhof-Costume de Forêt-Noire.jpg|duimnael|upright|'n Bollehoed, soos dit tradisioneel deur Lutherse vroue in drie nedersettings gedra word, in die opelugmuseum Vogtsbauernhof Gutach]] Die Swartwoud is van oudsher 'n yl bevolkte gebied met 'n oorwegend landelike karakter. Daar is min stede, en die grootste deel van die bevolking word in kleiner nedersettings gehuisves. Ou tradisies word in baie dorpe bewaar en voortgesit, waaronder tradisionele kleredragte wat hoofsaaklik op feesdae gedra word. Kleredragte verskil van streek tot streek, maar dit is veral die drag van drie dorpe – Kirnbach, Reichenbach en Gutach in die Kinzig-vallei – met sy kenmerkende ''Bollenhut'' ('n hoed met opvallende wolbolle) wat vandag in Duitsland en elders met die Swartwoud verbind word. Ongetroude jong vroue dra hoede met veertien rooi bolle, terwyl dié van getroude vroue swart bolle het. In enkele nedersettings dra vroue net voor en op hul huweliksdag 'n bruidskroon, die sogenaamde ''Schäppel'', waarvan die grootstes – soos dié in St. Georgen – tot vyf kilogram swaar is. Naas die kleredragte het ook Swartwoud-plaashuise met hul groot skilddakke, [[Swartwoudkoek]] en [[Swartwoud-ham|-ham]], Swartwoudkabouters, ''Kirschwasser'' of [[kirsch]] ('n bitterige likeur wat van swart kersies gemaak word) en koekoekklokke ikoniese status as alombekende Swartwoudsimbole bereik. Reeds in die 19de en vroeë 20ste eeu het baie kunstenaars aangetrokke gevoel tot die bergreeks se natuurskoon en sy tradisies en met hul werke internasionale bekendheid aan die Swartwoud verskaf. Veral Hans Thoma, 'n boorling van [[Bernau im Schwarzwald]], en sy studie-kollega Rudolf Epp, wie se kunstenaarsloopbaan deur die Badiese groothertog Friedrich I bevorder is, het hul hele lewe lank Swartwoudtonele vir hul skilderye gebruik. Die skilder J. Metzler, 'n boorling van [[Düsseldorf]], het deur die bergreeks gereis om landskapskilderye te skep. [[Lêer:Hermann Dischler Schwarzwälder Bauernhof.jpg|duimnael|links|Hermann Dischler: 'n Sneeubedekte Swartwoudplaashuis. Olie op doek]] In Gutach het 'n kunstenaarskolonie rondom Wilhelm Hasemann (1850–1913) ontstaan wat met hul landskapskilderye en ander genremotiewe vir kunsliefhebbers en die belangstellende publiek 'n geïdealiseerde beeld van die Swartwoud gebied. Net soos die skrywer Heinrich Hansjakob, wat sy inspirasie in plaaslike tradisies gevind het, was ook Gutach se kunstenaarskolonie by 'n Badiese volksdragtebeweging betrokke. In die kunshandwerk het houtsnyers 'n prominente rol gespeel en hulle nie net tot volkskuns soos tradisionele Longinuskruise beperk nie. Uit hul geledere het beroemde beeldhouers soos Matthias Faller gekom. Die bergreeks het sy stempel ook op die literatuur afgedruk. Met Berthold Auerbach se ''Schwarzwälder Dorfgeschichten'', wat in 1843 verskyn het en in 'n verskeidenheid Europese tale vertaal is, het 'n hele literêre genre – dié van dorpstories – ontstaan. Nóg 'n bekende werk, wat in die bergreeks afspeel en ook in Afrikaans vertaal is, is Wilhelm Hauff se sprokie ''Koue hart'' wat in 1827 as deel van die verhaal ''Das Wirtshaus im Spessart'' in Hauff se ''Sprokiesalmanak'' (''Märchenalmanach auf das Jahr 1828'') gepubliseer is. In die na-oorlogse Duitsland het ''Heimatfilme'' (romantiese rolprente wat in idilliese omgewings afspeel) skare toeskouers na rolprentteaters gelok. Die rolprent ''Schwarzwaldmädel'' ("Swartwoudmeisie", 'n operette wat deur die regisseur Hans Deppe in 1950 verfilm is) was die eerste in 'n reeks van films wat vir die silwerdoek en televisie vervaardig is. Televisiereekse soos ''Der Forellenhof'' (1965), ''Die Schwarzwaldklinik'' (1980's), ''Die Fallers – Eine Schwarzwaldfamilie'' (vanaf 1994) en die dokumentêr ''Schwarzwaldhaus 1902'' het ook in die buiteland sukses behaal.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.vogtsbauernhof.de/Erleben-Sie-den-Schwarzwald-mit-allen-Sinnen/Wussten-Sie-schon/Der-Schwarzwald-im-Film |title=Der Schwarzwald im Film |publisher=Vogtsbauernhof |accessdate=12 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512204515/http://www.vogtsbauernhof.de/Erleben-Sie-den-Schwarzwald-mit-allen-Sinnen/Wussten-Sie-schon/Der-Schwarzwald-im-Film |archive-date=12 Mei 2015 |url-status=dead}}</ref> Die Swartwoud staan daarnaas bekend vir sy warm mineraalbaddens in onder meer Baden-Baden, Bad Wildbad, Bad Krozingen en Badenweiler waarvan die eers- en laasgenoemdes reeds in die Romeinse tydperk gewild geraak het. === Swartwoud en filmkuns === Op 7 September 1950 is die première van ''Schwarzwaldmädel'' ("Swartwoudmeisie") gehou, die vierde verfilming van Léon Jessel (1871–1942) se gelyknamige operette deur die regisseur Hans Deppe (1897–1969). Met hierdie eerste na-oorlogse Duitse kleurrolprent het Sonja Ziemann en Rudolf Prack, wat die hoofrolle vertolk het, skielik die gewildste liefdespaar op die silwerdoek geword. Die rolprent het sestien miljoen kykers na rolprentteaters laat stroom – 'n rekordgetal wat in die volgende vyftig jaar slegs een keer oortref sou word. Die rolprent het sy sukses aan die besondere tydsomstandighede te danke gehad. Net vyf jaar ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was Duitsers besig met die heropbou van hul land en moes nog vele ontberings verduur. In dié moeilike tyd het 'n idilliese Swartwoud-landskap, wat nouliks deur die oorlog geraak is, tydens 'n vreugdevolle lentetyd met sonneskyn en bloeiende appelbome en die uitbeelding van 'n gelukkige dorpsgemeenskap met sy vaste tradisies en gebruike vir kykers die ideaal van 'n onbesorgde lewe versinnebeeld. Die rolprent het bestaande verlangens bevredig en nuwe geskep. Naas die rolprent- het ook die toerismebedryf onmiddellik kommersiële sukses met dié verlangens behaal. ''Schwarzwaldmädel'' het legendariese status behaal met die vrolikheid van sy operetteliedjies en dansoptredes, en sy gesofistikeerde visuele styl met stadige kamerabewegings deur die berglandskap – en 'n nuwe filmgenre geskep. 'n Hele reeks van sogenaamde ''Heimatfilme'', romantiese liefdesfilms wat teen die agtergrond van berglandskappe afspeel, het in die vyftigerjare in Duitse rolprentteaters begin draai. Baie regisseurs het vir hul films weer die Swartwoud gekies – en selfs die plekke waar ''Schwarzwaldmädel'' oorspronklik geskiet is, St. Peter en St. Märgen. Die Swartwoud self is deur die nuwe medium van kleurrolprent, wat in dikwels elegante rolprentteaters vertoon is, in die loop van die 20ste eeu omgeskep en gestileer tot 'n droomwêreld en geïdealiseerde kunsmatige ruimte.<ref>{{de}} Badisches Landesmuseum Karlsruhe, Brigitte Heck (red.): ''Baden und Europa 1918 bis 2000: Führer durch die landes- und kulturgeschichtliche Abteilung''. Karlsruhe: INFO-Verlag 2004, , bl. 70-72</ref> === Swartwoud en televisie === [[Lêer:Carlsbau im Glottertal, bekannt durch die Fernsehserie Die Schwarzwaldklinik (1).jpg|duimnael|''Klinik Glotterbad'' – die fiktiewe ''Schwarzwaldklinik''. Die gebou, wat in werklikheid as ''Carlsbau'' bekend staan, dien intussen weer as kliniek nadat dit vanaf 2004 jare lank leeg gestaan het]] Tussen 22 Oktober 1985 en 1989 is ''Die Schwarzwaldklinik'' as die suksesvolste Duitse televisiereeks ooit in 72 aflewerings deur die openbare kanaal [[ZDF]] uitgesaai. Vir die reeks is twee meer ligsinnige formate met mekaar versmelt – die literêre genre van ''Arztroman'' (romantiese romans rondom geneeskundiges wat hoofsaaklik deur vroue gelees word) en dié van Amerikaanse vervolgreeks of seepopera. Daarnaas het die reeks sy inspirasie ook in die sentimentele karakter van Swartwoud- en ''Heimat''films uit die 1950's gevind. In 'n tyd, toe die Swartwoud met boomsiektes die voorblaaie gehaal het, het die romantiese klinieklewe te midde van 'n idilliese berglandskap, wat met altesaam 684 akteurs teen 'n koste van DM 235 miljoen geskiet is, weer 'n gunsteling by nasionale en internasionale gehore in meer as vyftig lande geword. Die bemarking van lisensies was deel van die konsep. So is 'n verskeidenheid aandenkings, musiekalbums, boeke, speelgoed en spelletjies verkoop. Die vroulike hoofkarakter, ''Schwester Christa'' (die verpleegster), het selfs as Barbiepop op winkelrakke beland. Uiteindelik het die kliniek, waar die reeks ontstaan het, 'n soort moderne bedevaartsoord vir aanhangers geword en bemarking van die Swartwoud as reisbestemming vergemaklik. Daar was egter ook pogings om 'n meer akkurate en outentieke beeld van die lewe in die Swartwoud te skets. Die openbare streekskanaal SWR het met ''Die Fallers – Eine Schwarzwaldfamilie'' vanaf 25 September 1994 'n familiereeks gebeeldsaai wat die veranderende lewe van 'n groot boeregesin in die Hoog-Swartwoud behandel. Die dramaturgiese struktuur het ruimte gelaat vir die persoonlike ontwikkeling van die hoofkarakters, hul wisselende interaksie met mekaar en 'n storielyn wat historiese en kulturele realiteite soos die werklike leefwêreld van Swartwoudboere nie verontagsaam nie. Die reeks is grotendeels in die SWR se rolprentateljees in Baden-Baden digitaal opgeneem, terwyl 'n egte Swartwoudplaas, wat steeds bewerk word, as coulisse gedien het. ''Die Fallers'' was die grootste sukses ooit vir die SWR wat sy programme vir kykers in die deelstate Baden-Württemberg en [[Rynland-Palts]] vervaardig. ''Schwarzwaldhaus 1902'' het 'n heel ander benadering gevolg. 'n [[Berlyn]]se gesin, wat spesifiek vir die reeks gekies is en hoegenaamd nie vertroud was met die Swartwoud, sy lewenstyl en die alledaagse lewe aan die begin van die 20ste eeu nie, het tien weke lank 'n Swartwoudplaas in die Münster-vallei met outentieke historiese gereedskappe en landboumetodes bewerk. Vir dié eksperiment het hulle vooraf in die opelugmuseum Vogtsbauernhof kennis met destydse boerderypraktyke en leefstyle asook veeteelt gemaak. Die reeks is in 2002 deur die kanaal SWR uitgesaai.<ref>{{de}} Badisches Landesmuseum Karlsruhe, Brigitte Heck (2004), bl. 73–76</ref> === Swartwoud – ontwerpkuns en popkultuur === [[Lêer:Stefan-strumbel.jpg|duimnael|links|upright|Stefan Strumbel]] [[Lêer:Lagerfeld (Strumbel) 1.jpg|duimnael|''What the fuck is Heimat?''<br />Die Duitse modeontwerper [[Karl Lagerfeld]] met een van Stefan Strumbel se koekoekklokke]] In die laat 20ste en vroeë 21ste eeu het die Swartwoud en sy simboliek ingang tot die internasionale popkultuur gevind. Stefan Strumbel (* 1979), 'n boorling van Offenburg aan die voet van die Swartwoud, het binne 'n dekade een van die bekendste jong avantgarde-kunstenaars geword wat selfs die aandag van die befaamde [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[koerant|dagblad]] ''[[New York Times]]'' getrek het – met sy nuwe interpretasie van ou Swartwoud-stereotipes. ''Heimat'' staan sentraal in sy ontwerpkuns, 'n Duitse term wat moeilik is om te vertaal en as "geboortestreek", "tuis voel" en "kulturele erfenis" omskryf kan word. Strumbel beskou ''Heimat'' as iets waaraan mense verslaaf kan raak, 'n dwelmmiddel dus – en vervreem dit op 'n ongewone manier. Die styl van sy ontwerpkuns word opgesom in sy leuse ''What the fuck is Heimat?''. So ontwerp hy grafiese kuns waarin hy Swartwoudmeisies met masjiengewere uitbeeld en Swartwoud-koekoekklokke in ''Technicolor''- en neonkleure wat hy met masjiengewere, gebeentes, handgranate en kruise versier – naas tradisionele oorgelewerde motiewe. Kunsliefhebbers betaal pryse van tussen $1&nbsp;200 en $35&nbsp;000 vir Strumbel se klokke.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.young-germany.de/topic/play/art-fashion/stefan-strumbel-pop-art-meets-tradition |title=Pop Art Meets Tradition |publisher=Young Germany |accessdate=20 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220005134/http://www.young-germany.de/topic/play/art-fashion/stefan-strumbel-pop-art-meets-tradition |archive-date=20 Februarie 2014 |url-status=dead}}</ref> Die modeontwerper Kim Schimpfle, 'n boorling van [[Freiburg im Breisgau]], vind haar inspirasies eweneens in historiese voorbeelde. Vir haar mode-etiket ''Schwarzwald Couture'' herinterpreteer sy tradisionele kleredragte uit die Swartwoud en Beierse ''dirndl''-rokke. Om elke kostuum uniek te maak, werk sy met die fotograaf Florian Richter saam. Sy gunstelingmotiewe – die donker wolke van donderbuie of missluiers oor die Swartwoud – word op Kim Schimpfle se ontwerpe gedruk.<ref>{{de}} [http://www.dw.de/designertrachten-von-schwarzwald-couture-euromaxx/av-15947008 ''Deutsche Welle: Designertrachten von Schwarzwald Couture – Euromaxx. Besoek op 19 Februarie 2014'']</ref> Die stowwe, snitte en kleure van haar ontwerpe is by moderne modestrominge aangepas. ''Artwood Black Forest'' in Gütenbach naby [[Furtwangen im Schwarzwald|Furtwangen]] is een van die jonger modeetikette uit die Swartwoud. Sy stigter, Jochen Scherzinger, het 'n akademiese graad in modeontwerp verwerf en ontwerp sedert 2012 mode wat deur die kleredrag van horlosiesmakers en klokdraers, houtkappers, timmermans, glasmakers en jagters uit die Swartwoud geïnspireer is en in tipiese Swartwoudkleure soos swart, rooi en groen aangebied word. Natuurlike vesels, katoen, wol en leer dien as materiaal vir ''Artwood'' se klere wat met Swartwoudmotiewe versier word – historiese foto's, houtsneekuns of tekeninge.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://woodz.schwarzwaelder-bote.de/von-hier/schwarzwald-baar/11119-artwood-so-sieht-mode-aus-dem-schwarzwald-aus.html |title=Artwood: So sieht Mode aus dem Schwarzwald aus |publisher=Woodz/Schwarzwälder Bote |accessdate=5 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130205091321/http://woodz.schwarzwaelder-bote.de/von-hier/schwarzwald-baar/11119-artwood-so-sieht-mode-aus-dem-schwarzwald-aus.html |archive-date=5 Februarie 2013 |url-status=dead}}</ref> === Museums === [[Lêer:Vogtsbauernhof-Ferme (2).JPG|duimnael|Die Opelugmuseum Vogtsbauernhof in Gutach]] Die Swartwoud-opelugmuseum Vogtsbauernhof in Gutach wat vyf hektaar beslaan en jaarliks sowat 300&nbsp;000 besoekers lok, gee met sy ses historiese Swartwoud-plaashuise en 'n daglonerhuis, wat uit verskillende dele van die bergreeks afkomstig en hier heropgebou is, gee met hul outentieke boustyle en meubilering 'n indruk van die 16de en 17de eeuse boerelewe in die streek. Die naamgewende ''Vogtsbauernhof'' van 1570 is die enigste plaashuis wat op sy oorspronklike plek staan. Die Duitse Klokmuseum in Furtwangen behandel die geskiedenis van klok- en horlosiemakers en die plaaslike klok- en horlosiesvervaardiging. Die tradisie van presisie-meganiese ambagte en nywerhede het in die 20ste eeu die aanleiding tot die vestiging van 'n platespeler- en hoëtroubedryf met vervaardigers van wêreldfaam soos ''Dual'' in St. Georgen en ''SABA'' in Villingen gegee. 'n Museum in St. Georgen, die ''Deutsches Phonomusem'' wat tans in die gebou van 'n voormalige afdelingswinkel gehuisves word, is aan die geskiedenis van hierdie bedryf gewy wat tans byna heeltemal verdwyn het. Sy uitstalling weerspieël die tegnologiese ontwikkeling van meganiese klankopname en -weergawe, van [[Thomas Edison]] se [[fonograaf]] van 1877 en die [[grammofoon]] tot moderne platespelers. Die meeste museumstukke is in 'n goeie werkende toestand sodat besoekers na hul klankweergawe kan luister.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.st-georgen.de/,Lde/384281.html |title=Portalseite des Deutschen Phonomuseums |publisher=St Georgen |accessdate=1 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201192144/http://www.st-georgen.de/,Lde/384281.html |archive-date=1 Februarie 2014 |url-status=dead}}</ref> Die volkskleredrag van die Swartwoud en omliggende gebiede staan sentraal in die uitstalling van die ''Schwarzwälder Trachtenmuseum'' in Haslach im Kinzigtal. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Vakliteratuur == ; Swartwoud en Romantiek ---- * {{de}} Städtische Museen Freiburg Augustinermuseum (red.): ''Unser Schwarzwald. Romantik und Wirklichkeit''. Petersberg: Imhof 2011 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Black Forest|Swartwoud}} ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Black_Forest|Swartwoud}} * {{af}} [https://archive.is/20121211045219/kyker2.wordpress.com/2009/05/17/die-swartwoud/ ''Kyker se plekkie: Die Swartwoud''] ; Museums ---- * {{de}} [http://www.vogtsbauernhof.org/ ''Die opelug-plaasmuseum Vogtsbauernhof''] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Bergreekse in Duitsland]] [[Kategorie:Swartwoud| ]] 39tef51189jg1wzjw4n8rkdo58ryrlw 0 20662 2912746 2645021 2026-06-20T18:29:29Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[File:Flag of the Tynwald (Parliament of the Isle Of Man).png]] → [[File:Tynwald flag.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 2912746 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Eiland Man |volle_naam = <small>''Isle of Man'' ([[Engels]])<br />''Ellan Vannin / Mannin'' ([[Manx-Gaelies|Manx]])</small> |algemene_naam = die Eiland Man |beeld_vlag = Flag of the Isle of Man.svg |beeld_wapen = Coat of arms of the Isle of Man.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = The Isle of Man.svg |leuse = ''Quocunque Jeceris Stabit''<ref name="govmotto">{{en}} {{cite web |url=http://www.gov.im/isleofman/facts.xml |title=Island Facts |publisher=Isle of Man Public Services (www.gov.im) |accessdate=23 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803194339/http://www.gov.im/IsleOfMan/facts.xml |archive-date=3 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><br /><small>''([[Latyn]] vir: "Waarheen jy dit gooi, sal dit staan")''</small> |volkslied = ''O Land of Our Birth'' <small>(Engels)</small><br />''Arrane Ashoonagh dy Vannin'' <small>(Manx)</small><br /><center>[[Lêer:Arrane Ashoonagh Vannin.ogg]]</center><br />''Koninklike volkslied: [[God Save the King]]''<br /><small>''(Engels vir: "God beskerm die koning")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]] (amptelik, ''de facto'')<br />[[Manx-Gaelies|Manx]] (histories en erfenis-taal)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.im/categories/home-and-neighbourhood/manx-gaelic/ |title=Isle of Man Government – Manx Gaelic |publisher=Regering van die Eiland Man |accessdate=14 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923192305/https://www.gov.im/categories/home-and-neighbourhood/manx-gaelic/ |archive-date=23 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[Douglas (Man)|Douglas]] (Doolish) {{Koördinate|54|9|N|4|29|W}} |latd = 54 |latm = 9 |latNS = N |longd = 4 |longm = 29 |longEW = W |grootste_stad = [[Douglas (Man)|Douglas]] (Doolish) |regeringsvorm = Parlementêre demokratiese<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Lys van monarge van Brittanje|Lord van Man]]<br />• Luitenant-goewerneur<br />• Uitvoerende Hoof |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[John Lorimer]]<br />[[Alfred Cannan]] |oppervlak_rang = 196^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 572 |oppervlakmi² = 221 |persent_water = 1 |bevolking_skatting = |bevolking_skatting_jaar = |bevolking_rang = – |bevolking_sensus = 84&nbsp;069<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.im/news/2022/feb/02/first-details-of-2021-census-report-published/ |title=2021 Isle of Man Census Report |publisher=Regering van die Eiland Man |accessdate=2 Februarie 2022}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 148 |bevolkingsdigtheidmi² = 383,3 |bevolkingsdigtheidrang = 78^ste |BBP_PPP = $7,43&nbsp;miljard |BBP_PPP_rang = 161^ste |BBP_PPP_jaar = 2014 |BBP_PPP_per_kapita = $84&nbsp;600 |BBP_PPP_per_kapita_rang = 9^de |BBP = $7,492&nbsp;miljard<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/country/IM |title=Isle of Man {{!}} Data |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=9 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809072052/https://data.worldbank.org/country/IM |archive-date=9 Augustus 2021 |url-status=live}}</ref> |BBP_rang = |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Noorse beheer<br />• Skotse beheer<br />• Engelse beheer<br />• [[Britse Kroongebiede|Britse Kroongebied]] |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[9de eeu]]<br />[[2 Julie]] [[1266]]<br />[[1399]]<br />[[10 Mei]] [[1765]] |MOI = 0,849<ref>{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |title=Human Development Report 2010 |publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=23 Augustus 2014 |page=143 ff. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509040732/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |MOI_rang = 14^de |MOI_jaar = 2010 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 0,41<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.poverty.org.uk/09/ |title=Income inequalities |publisher=The Poverty Site |accessdate=23 Augustus 2014 |archive-date=24 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224183348/http://www.poverty.org.uk/ |url-status=dead }}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Pond van die eiland Man]] <small>(amptelik)</small><br />[[Pond sterling]] <small>(ook gebruik)</small> |geldeenheid_kode = IMP |land_kode = IM |tydsone = GMT |utc_afwyking = [[UTC±00:00|±0]] |tydsone_somer = WEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+01:00|+1]] |internet_domein = [[.im]] |skakelkode = 44 |voetskrif = }} Die eiland '''Man''' ([[Engels]]: ''Isle of Man'' of ''Mann''; [[Manx-Gaelies]]: ''Ellan Vannin'', [ˈɛlʲən ˈvanɪn] of ''Mannin'', [ˈmanɪn]) is 'n selfregerende [[Britse Kroongebiede|Britse kroonbesitting]] (Engels: ''Crown dependency'') in die [[Ierse See]], digby die geografiese sentrum van die [[Britse Eilande]]. Naas die hoofeiland Man sluit die kroonbesitting ook die kleiner, net tydelik bewoonde eilande Calf of Man, Chicken Rock en St. Patrick's Isle in. [[Lêer:IoM.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die eiland Man]] [[Charles III]] dien as die staatshoof van die eiland en dra die historiese titel Lord of Mann. Hy word deur die destydse luitenant-generaal van Man verteenwoordig. Die regering van die [[Verenigde Koninkryk]] neem die eiland se buitelandse belange waar en is ook verantwoordelik vir sy verdediging. Die amptelike tale van Man is Manx, 'n [[Goideliese tale|Goideliese]] [[Kelties]]e taal, en Engels. Net soos die [[Kanaaleilande]] [[Jersey]] en [[Guernsey]] maak Man nie deel uit van die Verenigde Koninkryk of die [[Europese Unie]] nie. == Etimologie == [[Lêer:Douglas Isle of Man welcome sign.jpg|duimnael|links|'n Skild verskyn in Engels en Manx-Gaelies]] Die oorsprong van Man se naam is onduidelik. Die eiland staan in die plaaslike Kelties-Gaeliese taal, Manx, bekend as ''Ellan Vannin'', waarby die woord ''ellan'' "eiland" beteken. Die oudste historiese naam is ''Manu'' of ''Mana'',<ref>{{en}} Kinvig, R.H.: ''The Isle of Man. A Social, Cultural and Political History.'' 3de uitgawe. Liverpool: Liverpool University Press 1975, bl. 18</ref> waarvan die genitief ''Manann'' en uiteindelik die naam ''Mannin'' (soos in ''Ellan Mannin'' – "Eiland Man") afgelei is. Gedurende die ampstermyn van [[Julius Caesar]] as ''proconsul'' en die besoek, wat hy in die jare 55 en 54 v.C. aan Brittanje afgelê het, het hy in sy ''Commentarii de Bello Gallico'' na 'n eiland met die naam ''Mona'' verwys, wat halfpad in die see tussen Brittanje en [[Ierland]] lê.<ref>{{en}} Kinvig, R.H.: ''The Isle of Man. A Social, Cultural and Political History.'' Liverpool: Liverpool University Press 1975, bl. 18–19</ref> Alhoewel die ligging, soos deur Caesar beskryf, net op Man van toepassing kan wees, bly hierdie verwysing omstrede, aangesien die Romeine destyds ook na die Walliese eiland van [[Anglesey]] ([[Wallies]]: ''Môn'') as ''Mona'' verwys het. Daar is geen bewyse dat die Romeine ooit 'n nedersetting op die eiland gestig het nie. Nogtans is daar twee ander Romeinse verwysings na die eiland deur Plinius (''Monapia'', 77 n.C.) en Orosius (''Mevania'', 416). Ander historiese benamings van Man is ''Mön'' (in die [[Ysland]]se saga's) en die plaaslike Keltiese naam ''Maun'' (10de eeu).<ref>{{en}} Stephens, Meic: ''Linguistic minorities in Western Europe''. Llandysul: Gomer Press 1976</ref> == Geografie en klimaat == [[Lêer:Snaefell.jpg|duimnael|links|Snaefell, die hoogste bergspits op Man]] [[Lêer:IsleofManmap.png|duimnael|links|'n Kaart van die eiland Man]] [[Lêer:The Braaid - Isle of Man - kingsley - 21-APR-09.jpg|duimnael|links|Die Braaid is in die sentrum van die eiland geleë, vanaf 950 v.C. – 650 v.C.]] Die eiland Man maak deel uit van die Britse Eilande, 'n eilandgroep noord-wes van die Europese vasteland. Man lê in die Ierse See, dieselfde afstand van [[Engeland]], [[Skotland]] en [[Noord-Ierland]] af. Met 'n lengte van sowat 48 kilometer en 'n wydte van tussen 13 en 24 kilometer beslaan die eiland 'n totale oppervlakte van 572&nbsp;km² (221 vierkante myl). Sy kuslyn het 'n totale lengte van 160 kilometer. Ongeag sy klein oppervlakte behels die eiland 'n aantal verskillende landskapsvorme. Die heuwels in die noorde en suide van Man word deur 'n sentrale vallei, wat tussen Douglas en Peel geleë is, van mekaar geskei. Die verrenoorde word deur sy buitengewoon lae landskap gekenmerk, wat hoofsaaklik gedurende die [[Ystydperk]] uit afsettings van Wes-Skotland se [[gletser]]s gevorm is. Meer onlangse afsettings van ronde klippies het die strande van die eiland se mees noordelike punt, Point of Ayre, gevorm. Sulby is met 17 kilometer die langste rivier op die eiland. Sowat twee derdes van die eiland is landbougebiede, veral die vrugbare vlaktes in die noorde en suide. Langs die suidwestelike kus van Man en oorkant die see-engte van Calf Sound (Manx: ''Yn Cholloo'') lê die eiland Calf of Man, 'n voëlreservaat, met 'n oppervlakte van 2,6&nbsp;km² en 'n maksimumhoogte van 120&nbsp;meter bo [[seevlak]]. Net een van die eiland se bergpieke verrys tot 'n hoogte van meer as tweeduisend voet bo seevlak: Snaefell (621 meter of 2&nbsp;036 voet). Volgens 'n ou gesegde kan 'n mens vanuit hierdie bergspits 'n uitsig oor ses koninkryke geniet: Mann, Skotland, Engeland, [[Ierland]], [[Wallis]] en die Hemel. Man se gematigde klimaat word deur koel somers en milde winters gekenmerk. Danksy die ligging wes van [[Groot-Brittanje]] en 'n relatief groot afstand van Ierland bring die oorheersende suidwestelike winde 'n bogemiddelde jaarlikse reënval na die eiland. Die bergspits Snaefell het met sowat 1&nbsp;900 millimeter die hoogste jaarlikse neerslae. In laagliggende gebiede word jaarliks 'n gemiddelde reënval van sowat 800&nbsp;millimeter aangeteken. Temperature is oor die algemeen koel. Die hoogste temperatuur wat ooit op die eiland aangeteken is, was 28,9&nbsp;°C in Ronaldsway, 'n streek in die suide. Bewolkte toestande met 'n relatief klein aantal sonskynure is 'n tipiese verskynsel van die plaaslike weer. == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === Die eerste menslike nedersettings op die eiland het reeds sowat 10&nbsp;000 jaar gelede ontstaan. Navorsers neem aan dat die eerste Keltiese stamme op die eiland van Britoniese afkoms was, maar dat Man se vroeg-Middeleeuse bevolking veral Ierse setlaars of veroweraars was wat hulle omtrent 700 n.C. op die eiland gevestig het. Veranderings in die taal wat vir Ogham-inskrifte gebruik is, verwys na hierdie etniese invloede, en ook die plaaslike Keltiese taal is nou verwant aan dié van Ierland en Skotland. === Die Wiking-tydperk === [[Lêer:Tynwald flag.svg|duimnael|links|Die nuwe vlag van Man se parlement (een van die oudstes ter wêreld) verwys met sy goue Noorse Wikingskip na die Skandinawiese verlede van die eiland]] Gedurende die Wiking-tydperk het die suidelike Britse eilande as ''Súðreyjar'' ("Suidelike Eilande") bekend gestaan (in tenstelling met die noordelike eilandgroepe van [[Orkney]] en Shetland of ''Norðreyjar''), en sedert die laat 8ste eeu het Wikingskepe hier aangedoen. Vanweë sy strategiese ligging halfpad tussen die Keltiese Ierland en die Angel-Saksise Engeland was die eiland Man 'n geskikte basis vir rooftogte in die gebied. Volgens 'n skeepsgraf wat naby Balladoole ontdek is dateer argeoloë en geskiedkundiges die vestiging van die eerste [[Wikings|Wiking-setlaars]] op die laat 9de eeu.<ref>{{en}} Konstam, Angus: ''Die Wikinger. Geschichte, Eroberungen, Kultur''. Wene: tosa/Carl Ueberreuther 2007, bl. 142</ref> Die feit dat die eiland eers eenhonderd jaar ná sy ontdekking deur Wiking-seevaarders gekoloniseer is word deur navorsers met die algemene wettelose toestand op Man verklaar – net soos die Orkney- en ander eilande was Man aanvanklik veral 'n basis vir Wiking-seerowers wat liewer die plaaslike bevolkings beroof het as om hulle self as boere in die gebied te vestig.<ref>{{en}} Konstam (2007), bl. 142</ref> Volgens die Nordiese ''Heimskringla-Saga'' het die Noorse koning Harald I in die laaste jare van die 9de eeu 'n besoek aan Man afgelê; ná die verdrywing van wettelose Wikings het die Skandinawiese immigrasie in hierdie periode 'n aanvang geneem. == Besienswaardighede == Daar is twee militêre museums op die eiland, beide is op die Ronaldsway vliegveld geleë:<ref>https://www.manxmuseums.com/listing_page_596947.html</ref> * ''Manx Aviation & Military Museum'' * ''The Museum of the Manx Regiment'' == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Isle-of-Man|title=Isle of Man|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=14 September 2022}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/isle-of-man/|title=Isle of Man|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=14 September 2022}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Isle of Man|Eiland Man}} * {{Wikivoyage|Isle_of_Man|Eiland Man}} * {{en}} [https://www.gov.im/ Amptelike webwerf van die Eiland Man] {{Navigasie indeling Verenigde Koninkryk}} {{Keltiese gebiede in Europa}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Man (eiland)| ]] [[Kategorie:Voormalige Noorse kolonies]] qmnxtf1nj6y8ivxuljyu7kfkaky8ja4 2912753 2912746 2026-06-20T19:13:33Z Oesjaar 7467 /* Die Wiking-tydperk */ Spelfout 2912753 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Eiland Man |volle_naam = <small>''Isle of Man'' ([[Engels]])<br />''Ellan Vannin / Mannin'' ([[Manx-Gaelies|Manx]])</small> |algemene_naam = die Eiland Man |beeld_vlag = Flag of the Isle of Man.svg |beeld_wapen = Coat of arms of the Isle of Man.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = The Isle of Man.svg |leuse = ''Quocunque Jeceris Stabit''<ref name="govmotto">{{en}} {{cite web |url=http://www.gov.im/isleofman/facts.xml |title=Island Facts |publisher=Isle of Man Public Services (www.gov.im) |accessdate=23 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803194339/http://www.gov.im/IsleOfMan/facts.xml |archive-date=3 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><br /><small>''([[Latyn]] vir: "Waarheen jy dit gooi, sal dit staan")''</small> |volkslied = ''O Land of Our Birth'' <small>(Engels)</small><br />''Arrane Ashoonagh dy Vannin'' <small>(Manx)</small><br /><center>[[Lêer:Arrane Ashoonagh Vannin.ogg]]</center><br />''Koninklike volkslied: [[God Save the King]]''<br /><small>''(Engels vir: "God beskerm die koning")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]] (amptelik, ''de facto'')<br />[[Manx-Gaelies|Manx]] (histories en erfenis-taal)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.im/categories/home-and-neighbourhood/manx-gaelic/ |title=Isle of Man Government – Manx Gaelic |publisher=Regering van die Eiland Man |accessdate=14 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923192305/https://www.gov.im/categories/home-and-neighbourhood/manx-gaelic/ |archive-date=23 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[Douglas (Man)|Douglas]] (Doolish) {{Koördinate|54|9|N|4|29|W}} |latd = 54 |latm = 9 |latNS = N |longd = 4 |longm = 29 |longEW = W |grootste_stad = [[Douglas (Man)|Douglas]] (Doolish) |regeringsvorm = Parlementêre demokratiese<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Lys van monarge van Brittanje|Lord van Man]]<br />• Luitenant-goewerneur<br />• Uitvoerende Hoof |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[John Lorimer]]<br />[[Alfred Cannan]] |oppervlak_rang = 196^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 572 |oppervlakmi² = 221 |persent_water = 1 |bevolking_skatting = |bevolking_skatting_jaar = |bevolking_rang = – |bevolking_sensus = 84&nbsp;069<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.im/news/2022/feb/02/first-details-of-2021-census-report-published/ |title=2021 Isle of Man Census Report |publisher=Regering van die Eiland Man |accessdate=2 Februarie 2022}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 148 |bevolkingsdigtheidmi² = 383,3 |bevolkingsdigtheidrang = 78^ste |BBP_PPP = $7,43&nbsp;miljard |BBP_PPP_rang = 161^ste |BBP_PPP_jaar = 2014 |BBP_PPP_per_kapita = $84&nbsp;600 |BBP_PPP_per_kapita_rang = 9^de |BBP = $7,492&nbsp;miljard<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/country/IM |title=Isle of Man {{!}} Data |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=9 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809072052/https://data.worldbank.org/country/IM |archive-date=9 Augustus 2021 |url-status=live}}</ref> |BBP_rang = |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Noorse beheer<br />• Skotse beheer<br />• Engelse beheer<br />• [[Britse Kroongebiede|Britse Kroongebied]] |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[9de eeu]]<br />[[2 Julie]] [[1266]]<br />[[1399]]<br />[[10 Mei]] [[1765]] |MOI = 0,849<ref>{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |title=Human Development Report 2010 |publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=23 Augustus 2014 |page=143 ff. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509040732/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |MOI_rang = 14^de |MOI_jaar = 2010 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 0,41<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.poverty.org.uk/09/ |title=Income inequalities |publisher=The Poverty Site |accessdate=23 Augustus 2014 |archive-date=24 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224183348/http://www.poverty.org.uk/ |url-status=dead }}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Pond van die eiland Man]] <small>(amptelik)</small><br />[[Pond sterling]] <small>(ook gebruik)</small> |geldeenheid_kode = IMP |land_kode = IM |tydsone = GMT |utc_afwyking = [[UTC±00:00|±0]] |tydsone_somer = WEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+01:00|+1]] |internet_domein = [[.im]] |skakelkode = 44 |voetskrif = }} Die eiland '''Man''' ([[Engels]]: ''Isle of Man'' of ''Mann''; [[Manx-Gaelies]]: ''Ellan Vannin'', [ˈɛlʲən ˈvanɪn] of ''Mannin'', [ˈmanɪn]) is 'n selfregerende [[Britse Kroongebiede|Britse kroonbesitting]] (Engels: ''Crown dependency'') in die [[Ierse See]], digby die geografiese sentrum van die [[Britse Eilande]]. Naas die hoofeiland Man sluit die kroonbesitting ook die kleiner, net tydelik bewoonde eilande Calf of Man, Chicken Rock en St. Patrick's Isle in. [[Lêer:IoM.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die eiland Man]] [[Charles III]] dien as die staatshoof van die eiland en dra die historiese titel Lord of Mann. Hy word deur die destydse luitenant-generaal van Man verteenwoordig. Die regering van die [[Verenigde Koninkryk]] neem die eiland se buitelandse belange waar en is ook verantwoordelik vir sy verdediging. Die amptelike tale van Man is Manx, 'n [[Goideliese tale|Goideliese]] [[Kelties]]e taal, en Engels. Net soos die [[Kanaaleilande]] [[Jersey]] en [[Guernsey]] maak Man nie deel uit van die Verenigde Koninkryk of die [[Europese Unie]] nie. == Etimologie == [[Lêer:Douglas Isle of Man welcome sign.jpg|duimnael|links|'n Skild verskyn in Engels en Manx-Gaelies]] Die oorsprong van Man se naam is onduidelik. Die eiland staan in die plaaslike Kelties-Gaeliese taal, Manx, bekend as ''Ellan Vannin'', waarby die woord ''ellan'' "eiland" beteken. Die oudste historiese naam is ''Manu'' of ''Mana'',<ref>{{en}} Kinvig, R.H.: ''The Isle of Man. A Social, Cultural and Political History.'' 3de uitgawe. Liverpool: Liverpool University Press 1975, bl. 18</ref> waarvan die genitief ''Manann'' en uiteindelik die naam ''Mannin'' (soos in ''Ellan Mannin'' – "Eiland Man") afgelei is. Gedurende die ampstermyn van [[Julius Caesar]] as ''proconsul'' en die besoek, wat hy in die jare 55 en 54 v.C. aan Brittanje afgelê het, het hy in sy ''Commentarii de Bello Gallico'' na 'n eiland met die naam ''Mona'' verwys, wat halfpad in die see tussen Brittanje en [[Ierland]] lê.<ref>{{en}} Kinvig, R.H.: ''The Isle of Man. A Social, Cultural and Political History.'' Liverpool: Liverpool University Press 1975, bl. 18–19</ref> Alhoewel die ligging, soos deur Caesar beskryf, net op Man van toepassing kan wees, bly hierdie verwysing omstrede, aangesien die Romeine destyds ook na die Walliese eiland van [[Anglesey]] ([[Wallies]]: ''Môn'') as ''Mona'' verwys het. Daar is geen bewyse dat die Romeine ooit 'n nedersetting op die eiland gestig het nie. Nogtans is daar twee ander Romeinse verwysings na die eiland deur Plinius (''Monapia'', 77 n.C.) en Orosius (''Mevania'', 416). Ander historiese benamings van Man is ''Mön'' (in die [[Ysland]]se saga's) en die plaaslike Keltiese naam ''Maun'' (10de eeu).<ref>{{en}} Stephens, Meic: ''Linguistic minorities in Western Europe''. Llandysul: Gomer Press 1976</ref> == Geografie en klimaat == [[Lêer:Snaefell.jpg|duimnael|links|Snaefell, die hoogste bergspits op Man]] [[Lêer:IsleofManmap.png|duimnael|links|'n Kaart van die eiland Man]] [[Lêer:The Braaid - Isle of Man - kingsley - 21-APR-09.jpg|duimnael|links|Die Braaid is in die sentrum van die eiland geleë, vanaf 950 v.C. – 650 v.C.]] Die eiland Man maak deel uit van die Britse Eilande, 'n eilandgroep noord-wes van die Europese vasteland. Man lê in die Ierse See, dieselfde afstand van [[Engeland]], [[Skotland]] en [[Noord-Ierland]] af. Met 'n lengte van sowat 48 kilometer en 'n wydte van tussen 13 en 24 kilometer beslaan die eiland 'n totale oppervlakte van 572&nbsp;km² (221 vierkante myl). Sy kuslyn het 'n totale lengte van 160 kilometer. Ongeag sy klein oppervlakte behels die eiland 'n aantal verskillende landskapsvorme. Die heuwels in die noorde en suide van Man word deur 'n sentrale vallei, wat tussen Douglas en Peel geleë is, van mekaar geskei. Die verrenoorde word deur sy buitengewoon lae landskap gekenmerk, wat hoofsaaklik gedurende die [[Ystydperk]] uit afsettings van Wes-Skotland se [[gletser]]s gevorm is. Meer onlangse afsettings van ronde klippies het die strande van die eiland se mees noordelike punt, Point of Ayre, gevorm. Sulby is met 17 kilometer die langste rivier op die eiland. Sowat twee derdes van die eiland is landbougebiede, veral die vrugbare vlaktes in die noorde en suide. Langs die suidwestelike kus van Man en oorkant die see-engte van Calf Sound (Manx: ''Yn Cholloo'') lê die eiland Calf of Man, 'n voëlreservaat, met 'n oppervlakte van 2,6&nbsp;km² en 'n maksimumhoogte van 120&nbsp;meter bo [[seevlak]]. Net een van die eiland se bergpieke verrys tot 'n hoogte van meer as tweeduisend voet bo seevlak: Snaefell (621 meter of 2&nbsp;036 voet). Volgens 'n ou gesegde kan 'n mens vanuit hierdie bergspits 'n uitsig oor ses koninkryke geniet: Mann, Skotland, Engeland, [[Ierland]], [[Wallis]] en die Hemel. Man se gematigde klimaat word deur koel somers en milde winters gekenmerk. Danksy die ligging wes van [[Groot-Brittanje]] en 'n relatief groot afstand van Ierland bring die oorheersende suidwestelike winde 'n bogemiddelde jaarlikse reënval na die eiland. Die bergspits Snaefell het met sowat 1&nbsp;900 millimeter die hoogste jaarlikse neerslae. In laagliggende gebiede word jaarliks 'n gemiddelde reënval van sowat 800&nbsp;millimeter aangeteken. Temperature is oor die algemeen koel. Die hoogste temperatuur wat ooit op die eiland aangeteken is, was 28,9&nbsp;°C in Ronaldsway, 'n streek in die suide. Bewolkte toestande met 'n relatief klein aantal sonskynure is 'n tipiese verskynsel van die plaaslike weer. == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === Die eerste menslike nedersettings op die eiland het reeds sowat 10&nbsp;000 jaar gelede ontstaan. Navorsers neem aan dat die eerste Keltiese stamme op die eiland van Britoniese afkoms was, maar dat Man se vroeg-Middeleeuse bevolking veral Ierse setlaars of veroweraars was wat hulle omtrent 700 n.C. op die eiland gevestig het. Veranderings in die taal wat vir Ogham-inskrifte gebruik is, verwys na hierdie etniese invloede, en ook die plaaslike Keltiese taal is nou verwant aan dié van Ierland en Skotland. === Die Wiking-tydperk === [[Lêer:Tynwald flag.svg|duimnael|links|Die nuwe vlag van Man se parlement (een van die oudstes ter wêreld) verwys met sy goue Noorse Wikingskip na die Skandinawiese verlede van die eiland]] Gedurende die Wiking-tydperk het die suidelike Britse eilande as ''Súðreyjar'' ("Suidelike Eilande") bekend gestaan (in teenstelling met die noordelike eilandgroepe van [[Orkney]] en Shetland of ''Norðreyjar''), en sedert die laat 8ste eeu het Wikingskepe hier aangedoen. Vanweë sy strategiese ligging halfpad tussen die Keltiese Ierland en die Angel-Saksise Engeland was die eiland Man 'n geskikte basis vir rooftogte in die gebied. Volgens 'n skeepsgraf wat naby Balladoole ontdek is dateer argeoloë en geskiedkundiges die vestiging van die eerste [[Wikings|Wiking-setlaars]] op die laat 9de eeu.<ref>{{en}} Konstam, Angus: ''Die Wikinger. Geschichte, Eroberungen, Kultur''. Wene: tosa/Carl Ueberreuther 2007, bl. 142</ref> Die feit dat die eiland eers eenhonderd jaar ná sy ontdekking deur Wiking-seevaarders gekoloniseer is word deur navorsers met die algemene wettelose toestand op Man verklaar – net soos die Orkney- en ander eilande was Man aanvanklik veral 'n basis vir Wiking-seerowers wat liewer die plaaslike bevolkings beroof het as om hulle self as boere in die gebied te vestig.<ref>{{en}} Konstam (2007), bl. 142</ref> Volgens die Nordiese ''Heimskringla-Saga'' het die Noorse koning Harald I in die laaste jare van die 9de eeu 'n besoek aan Man afgelê; ná die verdrywing van wettelose Wikings het die Skandinawiese immigrasie in hierdie periode 'n aanvang geneem. == Besienswaardighede == Daar is twee militêre museums op die eiland, beide is op die Ronaldsway vliegveld geleë:<ref>https://www.manxmuseums.com/listing_page_596947.html</ref> * ''Manx Aviation & Military Museum'' * ''The Museum of the Manx Regiment'' == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Isle-of-Man|title=Isle of Man|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=14 September 2022}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/isle-of-man/|title=Isle of Man|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=14 September 2022}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Isle of Man|Eiland Man}} * {{Wikivoyage|Isle_of_Man|Eiland Man}} * {{en}} [https://www.gov.im/ Amptelike webwerf van die Eiland Man] {{Navigasie indeling Verenigde Koninkryk}} {{Keltiese gebiede in Europa}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Man (eiland)| ]] [[Kategorie:Voormalige Noorse kolonies]] 9fff7hrw93knlcdjxpmsh6zsgssdp2o 0 24820 2912741 2864509 2026-06-20T17:43:26Z ~2026-35991-07 209711 net 'n spelfout reggemaak. 2912741 wikitext text/x-wiki '''Etiek''' is die studie van morele waardes en gebruike uit 'n [[filosofie]]se oogpunt. Die konsepte van wat reg en verkeerd is, goed en kwaad is, en wat [[verantwoordelikheid]] beteken, word hierdeur ondersoek. == Drie tipes etiek: normatief, beskrywend en meta-eties == In die studie van etiek is dit baie belangrik om te onderskei tussen die drie maniere hoe 'n mens morele vrae kan benader: mens kan probeer vasstel en argumenteer vir hoe mens hoort te gedra ([[normatiewe etiek]]), mens kan probeer vas stel hoe verskeie mense oor die wêreld en deur die geskiedenis geglo het hulle hulself moet gedra ([[beskrywende etiek]]) of mens kan vrae vra oor die etiek self ([[meta-etiek]]). ''Normatiewe etiek'' is die veld wat die meeste aandag kry, en is moontlik die oudste veld van filosofie. [[Sokrates]], bv., het sy ondersoeke beskryf as 'n poging om 'n antwoord te gee aan die vraag: "hoe moet mens lewe?". Enige antwoord tot so 'n vraag is [[normatiwiteit|normatief]]: dit bepaal dat mens só moet maak en nie sús nie. Wanneer ookal iemand probeer vas stel of 'n aksie reg of verkeerd is, is hul besig met normatiewe etiek. Dié veld staan in dié verhouding met die ander twee rigtings: wanneer iemand vir u 'n volledige beskrywing van enige bestaande etiese gedrag gee, kan u sinvol vra 'is dié die regte manier om te gedra?', dus kan mens sien dat beskrywende etiek nie noodwendig normatiewe implikasies het nie; so ook vir meta-etiese teorieë, want mens sê bv. dat dit verkeerd is om kinders te martel of om lewende katte aan die brand te slaan sonder om enigiets te sê oor wat die oorsprong van geregtigheid is, en mens wil gewoonlik sê dat sulke askies verkeerd is watookal die regte meta-etiese storie is. ''Beskrywende etiek'' is tipies van [[antropologie]], juis omdat dit moeilik is om enige filosofiese implikasies vas te stel vanuit 'n beskrywing van die morele gelowe van 'n sekere groep mense in 'n sekere tyd en plek. Vir die meeste mense is die inhoud van die meeste etiese stelsels slegs 'n [[nuuskierigheid]]: hul is grotendeels net geïntereseerd in wat die inhoud van hul eie etiese beleid is, en dalk oor 'n paar na-verwante beleide, omdat hul slegs oor dié beleide voel dat hulle óók só moet maak. 'n Algemene teorie wat alle bestaande etiese stelsels in ag neem sou 'n meta-etiese teorie wees, omdat dit 'n storie sou wees oor wat die etiek in die algemeen is. ''Meta-etiek'' is die studie van die konsepte van etiek: dit probeer om vas te stel wat morele terme beteken, wat die rol van etiek in mense se lewens is, wat die rol van taal in [[moraliteit]] is, watse eienskappe van die wêreld is van morele belang, en ander sulke filosofiese vrae aangaande moraliteit wat nie vrae is oor wat reg of verkeerd is nie. Tipiese meta-etiese vrae is: 'is daar etiese feite?', of 'wat maak 'n lewe 'n goeie lewe om te hê?'. Terwyl verskeie filosowe, soos [[Aristoteles]], [[Kant]], en meer onlangs, [[R.M. Hare]], probeer om vanuit 'n meta-etiese teorie na 'n normatiewe teorie te beweeg, is dit nie oogeenlopend dat so 'n poging suksesvol sou wees nie. Terwyl filosowe gereeld genoeg voorbeelde uit beskrywende etiek uitwys as ondersteuning of teenvoorbeelde vir verskeie meta-etiese teorieë, werk meeste filosowe meeste van die tyd vanuit hul eie etiese agtergrond liewers as die van mense van 'n ander kultuur. == Toegepaste etiek == In ''toegepaste etiek'' word die praktiese implikasies van teoretiese etiek aangewend om vraagstukke in ons daaglikse bestaan te beantwoord. So kry ons bv mediese etiek, omgewings etiek, politiese etiek, finansiële etiek, geregtelike etiek ens. Dit is in dié veld waar mens vrae soos, 'is [[aborsie]] aanvaarbaar?', of 'hoe moet ons diere behandel?' probeer antwoord, tipies deur te bepaal hoe mens se gunsteling normatiewe teorie hierdie vrae beantwoord en dat dié antwoord beter as die ander kandidate is. ==Sien ook== * [[Tremprobleem]] {{Normdata}} [[Kategorie:Etiek]] [[Kategorie:Sosiale filosofie]] j0pipk53y6ru74nqj0aizab6yaj1dkg 0 30247 2912674 2882240 2026-06-20T12:16:07Z BurgertB 2401 Ínleiding minder verwarrend gemaak 2912674 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Belarus |volle_naam = <small>Рэспубліка Беларусь ([[Belarussies]])<br />Республика Беларусь ([[Russies]])</small> |algemene_naam = Belarus |beeld_vlag = Flag of Belarus.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Europe-Belarus.svg |leuse = |volkslied = Дзяржаўны гімн Рэспублікі Беларусь<br /><small>([[Transliterasie]]: ''Dzjarzjaoeni gimn Respoebliki Belaroes'')</small><br />Государственный гимн Республики Беларусь<br /><small>([[Transliterasie]]: ''Gosoedarstvennyy gimn Respoebliki Belaroes'')</small><br /><small>''(Belarussies vir: "Staatsvolkslied van die Republiek Belarus")''</small><center>[[Lêer:My Belarusy vocal.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Belarussies]] en [[Russies]] |hoofstad = [[Minsk]] {{Koördinate|53|55|N|27|33|O}} |latd = 53 |latm = 55 |latNS = N |longd = 27 |longm = 33 |longEW = O |grootste_stad = [[Minsk]] |regeringsvorm = Unitêre presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Aleksandr Loekasjenko]]{{smallsup|a}}<br />[[Aleksandr Toerchin]] |oppervlak_rang = 86^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 207&nbsp;600<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/|title=Belarus|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=19 Maart 2025|archive-date= 9 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 80&nbsp;155 |persent_water = 1,093 |bevolking_skatting = 9&nbsp;501&nbsp;451<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 97^ste |bevolking_sensus = 9&nbsp;413&nbsp;446 |bevolking_sensus_jaar = 2019 |bevolkingsdigtheid = 45,8 |bevolkingsdigtheidmi² = 118,5 |bevolkingsdigtheidrang = 142^ste |BBP_PPP = $305,338&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=913,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Belarus |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2025 |accessdate=19 Maart 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 73^ste |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $33&nbsp;603<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 71^ste |BBP = $76,873&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 74^ste |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $8&nbsp;460<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 82^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Kiëf-Roes]]<br />• Prinsdom Polotsk<br />• Groothertogdom Litaue<br />• [[Pools-Litause Gemenebes]]<br />• [[Russiese Ryk]]<br />• Demokratiese Republiek Belarus<br />• SSR Belarus<br />• Litauies-Wit-Russiese SSR<br />• [[Wit-Russiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Wit-Russiese SSR]]<br />• Verklaring van Soewereiniteit<br />• Onafhanklikheid verklaar<br />• Republiek Belarus<br />• Onafhanklikheid erken<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[882]]<br />[[987]]<br />ca. [[1236]]<br />[[1 Julie]] [[1596]]<br />[[1795]]<br />[[25 Maart]] [[1918]]<br />[[1 Januarie]] [[1919]]<br />[[17 Februarie]] [[1919]]<br />[[31 Julie]] [[1920]]<br />[[27 Julie]] [[1990]]<br />[[25 Augustus]] [[1991]]<br />[[19 September]] [[1991]]<br />[[26 Desember]] [[1991]]<br />[[15 Maart]] [[1994]] |MOI = {{wins}} 0,801<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=19 Maart 2025}}</ref> |MOI_rang = 69^ste |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 24,4<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BY |title=Gini Index – Belarus |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=19 Maart 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2020 |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Belarussiese roebel|Roebel]] |geldeenheid_kode = BYR |land_kode = BY |tydsone = VOT |utc_afwyking = [[UTC+03:00|+3]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+03:00|+3]] |internet_domein = [[.by]] en [[.бел]]<ref>{{be}} {{cite web |url=https://hoster.by/clients/news/1985/#.VAHIlUPjHfI |publisher=hoster.by |title=ICANN сообщает о выделении кириллического домена .БЕЛ для Республики Беларусь |accessdate=6 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106150301/https://hoster.by/clients/news/1985/ |archive-date=6 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |skakelkode = 375 |voetskrif = a. wetlikheid betwis<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/belarus-eu-rejects-lukashenko-inauguration-as-illegitimate/a-55038895/ |title=EU rejects Lukashenko inauguration as illegitimate |publisher=Deutsche Welle |date=24 September 2020 |accessdate=7 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207095441/https://www.dw.com/en/belarus-eu-rejects-lukashenko-inauguration-as-illegitimate/a-55038895 |archive-date=7 Desember 2020 |url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/84346/el-pais-interview-hrvp-borrell-%E2%80%9Clukashenko-maduro-we-do-not-recognize-him-he-must-deal-him%E2%80%9D_en |title=El Pais interview with HR/VP Borrell: "Lukashenko is like Maduro. We do not recognize him but we must deal with him" |publisher=eeas.europa.eu |date=24 Augustus 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.axios.com/us-lukashenko-president-belarus-353ed235-98f7-446f-919a-6a6cdab81975.html |title=U.S. no longer recognizes Lukashenko as legitimate president of Belarus |publisher=Axios |author=Dave Lawler |date=24 September 2020 |accessdate=19 Maart 2025 |archive-date=21 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221151140/https://www.axios.com/us-lukashenko-president-belarus-353ed235-98f7-446f-919a-6a6cdab81975.html |url-status=dead }}</ref> }} '''Belarus''' ([[Belarussies]]: Беларусь, ''Belaroes'', {{Audio|Be-Беларусь.oga|luister}}; amptelik die '''Republiek Belarus''' (Belarussies: Рэспубліка Беларусь, ''Respoeblika Belaroes'') is 'n [[landingeslote land]] in [[Oos-Europa]]. Dit was voorheen bekend as '''Wit-Rusland'''. Die land is oorwegend plat, met baie vleilande, en is landgebonde met [[Rusland]] in die noorde en ooste, [[Oekraïne]] in die suide, [[Pole]] in die weste en [[Letland]] en [[Litaue]] in die noorde. [[Minsk]] is die [[hoofstad]] en ook die grootste stad. 'n Derde van die land is bebos en [[landbou]] is een van die sterkste ekonomiese sektore.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> [[Lêer:Satellite image of Belarus in December 2002.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Belarus]] [[Lêer:Belarus-CIA WFB Map.png|duimnael|links|Kaart van Belarus]] Tot en met die 20ste eeu het die [[Belarusse]] nie 'n geleentheid gehad om 'n aparte nasionale identiteit te ontwikkel nie, siende dat die land van die hedendaagse Belarus aan verskeie ander lande behoort het. Ná die kortstondige Wit-Russiese Volksrepubliek (1918–19) het die land as die [[Wit-Russiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] deel van die [[Sowjetunie]] geword. Die finale vereniging van die verskillende dele van die land met sy moderne grense het in 1939 plaasgevind, toe grondgebied van etniese Belarusse, wat deel van Pole was, deur die Sowjetunie geannekseer en by die Wit-Russiese Sowjetrepubliek gevoeg is. Die gebied en sy nasie het grootskaalse verwoesting ervaar tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]: die land het 'n kwart van sy bevolking verloor en meer as die helfte van sy ekonomiese hulpbronne. Die land het in die jare ná die oorlog stelselmatig herstel en is een van die stigterslede van die [[Verenigde Nasies]]. Die parlement van die republiek het die soewereiniteit van Wit-Rusland op 27 Julie 1990 verklaar en, ná die [[ontbinding van die Sowjetunie]], is Wit-Rusland op 25 Augustus 1991 onafhanklik verklaar. [[Aleksandr Loekasjenko]] is sedert 1994 die land se president. Belarus is sedert 1996 besig om met Rusland te onderhandel om as 'n enkele staat, die Unie van Rusland en Belarus, te verenig. Die grootste deel van Belarus se 9,5 miljoen inwoners woon in die stedelike gebiede om Minsk en ander streekshoofstede. Die land het twee [[Amptelike taal|amptelike tale]]: Belarussies en Russies. Die land erken nie 'n staatsgeloof nie, alhoewel die [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodokse geloof]] die primêre geloof in Belarus is. == Ekonomie == [[Lêer:1997. Stamp of Belarus 0248-0251.jpg|duimnael|links|'n Reeks [[posseël]]s oor Belarussies-vervaardigde trekkers wat in 1997 deur die Belarussiese posdiens uitgereik is]] Ná sy onafhanklikwording in 1991 het Belarus net 'n kort fase van politieke en ekonomiese vryheid beleef voordat Aleksandr Loekasjenko, 'n voormalige direkteur van 'n kolchos (gemeenskapsplaas), aan bewind gekom het. As [[president]] het hy die ou stelsel van planekonomie behou – na bewering veral om te verhoed dat die Belarussiese ekonomie deur [[Oligargie|oligarge]] oorheers word. So beheer die Belarussiese staat steeds sowat 70 persent van die ekonomie, met uitsondering van enkele bedrywe soos [[telekommunikasie]] wat intussen geprivatiseer is. Tans word 55 persent van die totale nywerheidsproduksie deur slegs 55 ondernemings gelewer.<ref>{{de}} [http://www.welt.de/wirtschaft/article13558243/Das-Euro-Musterland-haengt-den-Riesen-Russland-ab.html ''Eduard Steiner: Das Euro-Musterland hängt den Riesen Russland ab. Welt Online, 22 Augustus 2011'']</ref> Belarus is steeds een van die voorste vervaardigers van [[landbou]]masjinerie in Oos-Europa wat markte in alle lande van die voormalige Sowjetunie bedien. Hierdie uitvoere het net soos goedkoop energie-invoere uit Rusland verseker dat Belarus se ekonomie aanvanklik stewig vertoon het. 'n Vyfde van alle Russiese [[gas]]- en [[ruolie]]-uitvoere na Europa word in pyplyne vervoer wat deur Belarus loop. Die ekonomiese opswaai is eers in 2007 gestuit toe Rusland sy indirekte subsidies vir brandstofuitvoere na Belarus meteens gestaak het. Prysverhogings vir gas en ruolie het Belarus in 'n ekonomiese krisis gedompel en president Loekasjenko was genoodsaak om verskeie liberale hervormings deur te voer. In 2010 is lone en pensioene ter geleentheid van die presidensiële verkiesing met tot 50 persent verhoog. Maar die Belarussiese bewind se bloedige optrede teen betogers het daartoe gelei dat die land sedertdien in politieke en ekonomiese isolasie verkeer. Die tekort op die handelsrekening is intussen op 'n ongekende hoë vlak. Die wisselkoers van die Belarussiese roebel teenoor belangrike buitelandse geldeenhede het sedert Januarie 2011 met 70 persent gedaal. Buitelandse valutareserwes het in die eerste vyf maande van 2011 met sowat 'n kwart teruggesak en die inflasiekoers is volgens amptelike skattings tussen 33 en 39 persent. Die enigste land wat tans nog bereid is om op ekonomiese gebied met Belarus saam te werk, is Rusland. Die prys wat die Loekasjenko-bewind hiervoor moet betaal, is die privatisering van Belarussiese ondernemings. So het Russiese energiereuse reeds die helfte van Belarus se pypleidingstelsel oorgeneem en stel tans ook belang in die ander vyftig persent. Belarussiese raffinaderye en die staatsonderneming ''Belaruskali'', een van die belangrikste produsente van [[kunsmis]] ter wêreld, staan eweneens bo-aan die wenslys van Russiese beleggers. == Kultuur == === Kulturele beleid === [[Lêer:Cross of Saint Euphrosyne.jpg|duimnael|links|Die Kruis van Sint Eufrosine is in 1161 ter ere van Moeder Eufrosine van die Polatsk-klooster geskep. Die middeleeuse relikwie, wat deur die Ortodokse kerke van Rusland en Belarus vereer is, het tydens die Duitse besetting in 1941 verlore gegaan. Die foto wys 'n kopie]] Kultuur geniet hoë prioriteit in Belarus. Kenmerkend van die kulturele lewe in die land is die soeke na 'n nasionale Belarussiese identiteit tussen die westelike landsdele met hul sterk Pools-katolieke en die oostelike gebiede met hul sterk Russies-ortodokse invloede.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Belarus/Kultur-UndBildungspolitik_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Belarus – Kultuur''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723015023/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Belarus/Kultur-UndBildungspolitik_node.html |date=23 Julie 2011}}</ref> Hierby speel staatsinstellings 'n leidende rol. In die jare ná die onafhanklikwording het die Belarussiese staat toenadering tot die Russiese taal en kultuur bevorder. Hierdie beleid is intussen ten gunste van Belarus se eie taal en kulturele tradisies laat vaar. So is 2011 byvoorbeeld tot die "Jaar van Belarussies" verklaar. Sowel Belarussies as [[Russies]] het die status van amptelike tale. Kulturele aktiwiteite is in die hoofstad [[Minsk]] gekonsentreer, terwyl die vyf provinsiale hoofstede 'n mindere rol in die kulturele lewe speel. Minsk het ondanks alle ekonomiese moeilikhede steeds 'n ryk kultuurlewe wat ten opsigte van klassieke kunsvorms soos [[musiek]], [[teater]] en [[ballet]] met ander metropole kan meeding. Die bewoners van landelike gebiede hou vas aan hul plaaslike tradisies. Die Departement van Kultuur probeer om die kulturele lewe te bevorder op provinsiale vlak deur inisiatiewe soos die titel "kultuurhoofstad van Belarus" wat in 2010 vir die eerste keer aan [[Polatsk]], die oudste stad van Belarus in die noorde van die land, toegeken is. Kulturele instellings uit Minsk soos die operateater, filharmonie en museums het hier opvoerings en uitstallings aangebied. In 2011 het [[Homel]], 'n stad in die suidooste wat in 1142 gestig is, vanweë sy kulturele aktiwiteite die titel "kultuurhoofstad" gedra. Homel is naas [[Oeljanofsk]] in Rusland tergelykertyd as een van twee kultuurhoofstede van die [[Gemenebes van Onafhanklike State]] in 2011 aangewys. Sowel staats- as privaat instellings in die kuns- en kultuurbedryf ondervind befondsingstekorte. Kulturele aktiwiteite – veral dié van kritiese en kreatiewe kunstenaars – word deur 'n aantal regulasies en beheermaatreëls van staatskant af belemmer. Die Departement van Kultuur het in Junie 2010 'n "Raad vir die belange van Belarusse in die buiteland" gestig waarin regeringsamptenare, burgers en Belarusse in die buiteland verteenwoordig is. Hierdie liggaam koördineer kulturele aktiwiteite in die buiteland. Daarnaas word beplan om 'n netwerk van Belarussiese kultuursentrums in buitelandse metropole soos [[Berlyn]] te skep. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Belarus|title=Belarus|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Maart 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/|title=Belarus|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=19 Maart 2025}} * {{en}} Whitaker, Joseph. (2008) Whitaker's Almanack 2008. Londen: A. & C. Black. {{ISBN|978-0-7136-8554-1}}. bl. 763. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Belarus}} * {{en}} {{Wikivoyage|Belarus}} * {{be}} {{en}} {{ru}} [http://www.president.gov.by/ Amptelike webwerf van die Belarussiese president] * {{be}} {{en}} {{ru}} [http://www.mfa.gov.by/ Amptelike webwerf van die Belarussiese departement van internasionale betrekkinge] {{Lande van Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Belarus| ]] b16uxct4qwb801nn8n55cdmavnw36ge 0 54216 2912738 2884737 2026-06-20T16:50:39Z Carsten Steger 136025 Aerial image of Pompeii and Mount Vesuvius inserted. 2912738 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wêrelderfenisgebied |naam = Argeologiese terreine van Pompeii, Herculaneum en Torre Annunziata |beeld = [[Lêer:PompeijStrasse.jpg|290px]] |beeldbyskrif = 'n Pompeiaanse straat |lande = {{vlagland|Italië}} |onderafdelings = |tipe = Kultureel |kriteria = iii, iv, v |ID = 829 |skakel = |streek = [[Europa]] |duimdrukkerkaart = Italië |duimdrukkerkaartbyskrif = Posisie van Pompeii in Italië |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |kaart_byskrif = |breedtegraad = 40 |breedtegraad_m = 45 |breedtegraad_s = 02 |breedtegraad_NS = N |lengtegraad = 14 |lengtegraad_m = 29 |lengtegraad_s = 23 |lengtegraad_OW = O |köordinate = |jaar = 1997 |sessie = 21ste |uitbreding = |bedreigd = }} [[Lêer:Vesuvius 79 AD eruption-la.svg|duimnael|links|Die vulkaanuitbarsting in 79 n.C.]] [[Lêer:Aerial image of Pompeii and Mount Vesuvius (view from the southeast).jpg|duimnael|links|Pompeii met die berg Vesuvius in die agtergrond]] '''Pompeii''' (in [[Afrikaans]] ook '''Pompeji''' gespel; [[Latyn]]s: ''Pompeii''; [[Italiaans]]: ''Pompei'') was 'n antieke Romeinse hawestad aan die [[Golf van Napels]] in [[Kampanië]] wat net soos [[Herculaneum]] en Stabiae tydens die uitbarsting van die [[vulkaan]] [[Vesuvius]] onder vulkaniese rotse en as begrawe is. Dit was in die herfs van [[79|79 n.C.]], in die tweede helfte van Oktober, tydens keiser [[Titus (Keiser)|Titus]] se bewind.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2018/oct/16/archeological-find-changes-date-of-pompeiis-destruction ''The Guardian, 16 Oktober 2018: Archaeological find changes date of Pompeii's destruction. Besoek op 7 Julie 2019'']</ref> In sy sewehonderdjarige geskiedenis is Pompeii agtereenvolgens deur Osci, [[Samniete]], [[Griekeland|Grieke]], [[Etruskers]] en Romeine bewoon wat almal hul spore hier gelaat het. Die resultate van mees onlangse navorsing dui daarop dat beide Pompeii en die nabygeleë Herculaneum oorspronklik as Etruskiese nedersettings gestig is. 'n Laag van vulkaniese as en rotse (sogenaamde lapilli), wat sowat ses meter diep is, het die ruïnestad tot sy herontdekking in die 18de eeu bedek toe dit die belangstelling van argeoloë en geskiedkundiges gewek het. As een van die bes bewaarde Romeinse ruïnestede gee Pompeii 'n goeie indruk van 'n 1ste eeuse Romeinse nedersetting en die destydse kultuur en leefstyl. Ook sy ekonomiese struktuur kan bestudeer en besigtig word. Die belangrikste aktiwiteit was die vervaardiging van ''garum'' (ook ''liquamen'' genoem), die gewilde Romeinse vissous en spesery waarvoor blouvis gepekel is, deur 'n aantal ondernemings. ''Garum'' was alomteenwoordig in die Romeinse kookkuns (soos sojasous in die moderne Asiatiese kookkuns) en is - nie noodwendig volgens die huidige smaak en eetgewoontes nie - ook by soet disse gevoeg. Van besondere belang vir argeoloë is die opeenvolging van verskillende boustyle en die gebruik van 'n verskeidenheid boumateriale. Alhoewel Pompeii se stadsuitleg en padnetwerk die klassieke Romeinse model met ''Cardines'' en ''Decumani'' volg, is daar ook belangrike elemente van voor-Romeinse Italiese boukuns en stadsbeplanning. Die historiese woonbuurte is deur 'n stadsmuur met ses poorte omring. Vir argeologiese doeleindes en besigtiging deur toeriste is die antieke Pompeii in nege ''regioni'' of streke onderverdeel - straatblokke wat deur die historiese hoofstrate begrens word. Die Argeologiese terreine van Pompeii, Herculaneum en Torre Annunziata is in 1997 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]]e gelys. == Geskiedenis == Volgens oorlewering het die Oskiërs (Osci), wat in die gebied gewoon het, voor die 6de eeu v.C. begin bou aan 'n stad wat hulle Pompeji genoem het. Dit was naby die kus en die monding van die Sarnorivier, en reg aan die voet van Vesuvius, op 'n hoogte van 40 m bo seevlak, op 'n ou lawastroom met 'n steil helling in noord-suidelike rigting geleë. Argeologiese opgrawings dui nogtans daarop dat Pompeii deur Etruskers gestig is in die 7de eeu v.C. toe die Etruskiese magsgebied in Kampanië uitgebrei is. Hierdie nedersetting het onder die invloed van nabygeleë Griekse kolonies soos Kyme (Latyn: Cumae) gestaan en uiteindelik onder die beheer van die Romeine gekom, wat in 80 v.C. 'n kolonie veteraan-soldate daar gevestig het. Dit was 'n vrugbare streek, ryk en dig bevolk. Hier was mooi bewerkte wingerde, olyfboorde en tuine, asook talle mooi villas, waar die welgestelde inwoners van Rome hul somervakansies kom deurbring het. Teen die eerste eeu n.C. was dit 'n aangename en welvarende Romeinse plesierstadjie. Op 5 Februarie 62 n.C. is die deel deur 'n hewige [[aardbewing]] geskud. Die aardbewing het aansienlike skade veroorsaak: in Pompeji het nie net die kolonnades van die forum nie, maar ook die dakke en balkonne van baie huise ingestort. Tog was dit alles maar net 'n voorspel tot 'n nog veel groter ramp wat hierdie streek sewentien jaar later sou tref. Die lewe het egter gou weer teruggekeer tot sy normale gang. Die bevolking het van die bedreiging van die natuur vergeet, en almal was vol vertroue: die boere het hulle klaargemaak vir die wynoes, die beste oes in baie jare; in die villas het die rykes hul somerdae lui omgekuier ; en in Pompeji en die omliggende stede het handelaars, seelui, slawe en swaardvegters hul daaglikse pligte gewoonweg voortgesit. AIleen die gebarste mure van party geboue en die pilare wat hier en daar nog plat op die grond gelê het, het die mense herinner aan die aard­bewing wat so lank gelede plaasgevihd het. == Die reus ontwaak == In die herfs van 79 n.C. het daar skielik 'n swart wolkie op die kruin van Vesuvius verskyn. Dit het die inwoners nie ontstel nie omdat niemand eintlik iets van die berg geweet het nie. Niemand het geweet dat Vesuvius 'n vuurspuwende berg was wat jare al besig was om onder sy geslote kraterkruin 'n skrikwekkende massa van gloeiende vuIkamese magma (gesmelte rots) en gas te versamel nie. Die klein wolkie wat nou op sy kruin ontwikkel het, en wat deur geen wind daar weggewaai kon word nie, was in werklikheid die eerste, yl rookdampe wat deur die barste in die krater ontsnap het. Die Romeinse skrywer [[Plinius die jongere]] was toevallig op daardie tydstip in die nabyheid, en het 'n ooggetuieverslag van die uitbars­ting in twee briewe aan sy vriend [[Tacitus]], die geskiedskrywer, gegee. Die wolk bo Vesuvius het gegroei en tot aansienlike hoogte gestyg. Op die middaguur van 'n herfsdag het daardie verskriklike massa ontplof; in die kruin van die berg is 'n enorme gat geruk, waardeur 'n reusagtige kolom vuur en rook die lug ingeskiet het. Met 'n dui­selingwekkende snelheid het hierdie kolom opgeklim tot 'n onge­loofiike hoogte voordat dit begin uitsprei het, byna soos die padda­stoel van hedendaagse atoombomontploffiings. Plinius het dit vergelyk met 'n baie groot denneboom wat sy takke uitsprei. 'n Groot swart wolk het Pompeji en die omliggende stede en dorpies oordek, en hoewel dit maar nog middag was, het dit nagdonker geword. Die ganse bevolking van Pompeji was op straat om na die vreemde verskynsel te kyk, maar hul nuuskierigheid het in vrees verander toe dit skielik klippe uit die wolk begin [[reën]]. Dit was klein klippies, en sponserig, net soos puimsteen. Die mense het hul koppe bedek en gehardloop om in hul huise te gaan skuil. == Die dood van 'n stad == Die geweldige uitbarsting van Vesuvius het miljoene brokstukke van rooi, gloeiende magma in 'n ononderbroke stroom hoog die lug in opgeskiet. Gedurende die vlug het hierdie gloeiende fragmente afgekoel, hard geword, en as klippe op die aarde begin neerreën. Dit was lapilli. Maar die haelbui van lapilli het aan­gehou en gou was al die binnehowe en strate daarmee gevul. Hier en daar het 'n dak begin meegee onder die steeds groeiende gewig. Die stad was nou gehul in algehele duister. Om die toestand te vererger, het 'n aantal hewige aard­skokke voorgekom, wat die dakke van Pompeji die een na die ander laat instort het. Wat die mense egter nie besef het nie, is dat daar dodelike gas­wolke oor die rand van die krater begin borrel en stadig teen die berghange afbeweeg het. Dit was [[koolstofmonoksied]] en koolstof-anhidried, dodelike gasse. Die inwoners van Pompeji het nou eindelik die erns van hul toestand besef. Baie het met moeite hul deure oopgebeur en in die strate weggevlug. Maar dit was reeds te laat. Terwyl hulle nog blindelings voortgestrompel het, is hulle deur die wolke van giftige gasse oorweldig en het verstik. Baie ander, wat in die stad gebly het, verskuil in hul huise en in kelders, het eweneens omgekom van die giftige gasse van die vulkaan. Talle ander mense is eenvoudig lewend begrawe onder die puin, want die reën van lapilli het drie dae lank ononderbroke aangehou. Toe Vesuvius uiteindelik drie dae later tot bedaring kom en die somerson weer helder oor die pragtige baai van Napels skyn, was Pompeji twintig voet onder vulkaniese puin begrawe. == Moderne opgrawings == Die stede is nie herbou nie, en in die [[Middeleeue]] het die mense selfs vergeet presies waar die ou Pompeji geleë was. Uiteindelik is dit herontdek. Die eerste opgrawings het in 1748 plaasgevind. Dit het geblyk dat Pompeji baie makliker oopgegrawe kon word as Herculaneum, en gevolglik het die argeoloë op die stad gekonsentreer. Effens meer as die helfte van Pompeji is vandag reeds oopgegrawe. Pompeji is veral van belang omdat dit een van die min stede in die wereld is wat binne 'n paar uur van lewe na dood oorgegaan het. As gevolg hiervan het alles volkome behoue gebly, anders as in 'n stad wat met verloop van jare vervalle raak. Die moderne besoeker kan 'n stad uit die 1ste eeu sien wat volledig en feitlik volkome ongeskonde bewaar is. [[Lêer:Cast sitting victim Pompeii.jpg|duimnael|Gieting van 'n sittende slagoffer van die vuurspuwende berg, Vesuvius.]] Een van die roerendste aspekte van 'n besoek aan die opgrawings by Pompeji is die gipsgietsels wat 'n presiese weergawe is van die liggame van mense wat in die groot ramp gesterf het. Die lawa en as het die liggame bedek, maar deur die loop van die eeue het hulle ontbind, sodat daar 'n holte gelaat is in die gestolde vul­kaniese as. Deur klei in hierdie holtes te giet, kan 'n gietsel van die persoon se liggaamsvorm ver­kry word. Tot op datum is veertien gietsels van menslike liggame gemaak en is meer as 3 000 geraamtes ontdek.  == Sien ook == * [[Joya de Cerén]] == Bronnelys == * Kennis, Volume 1, 1980, bl.89-91, {{ISBN|0-7981-0823-1}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Pompeii}} ;Afrikaans ---- * [http://www.mieliestronk.com/pompeji.html ''mieliestronk.com: Die laaste ure van Pompeji''] ;Media ---- * [https://www.youtube.com/watch?v=IDCVcuVR5w8 ''YouTube.com: Altair4 Multimedia Archeo3D Production - Pompei Then and Now''] {{Normdata}} [[Kategorie:Romeinse nedersettings]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Italië]] [[Kategorie:Argeologiese vindplekke]] lexnrnm2tzace71zuhsps24a9f5o6xh 0 57716 2912783 2912122 2026-06-20T21:55:27Z SpesBona 2720 Die verwysings vir punte en drieë was nie dieselfde nie (albei is intussen ongelukkig vanlyn). 2912783 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbywêreldbeker | kenteken = Rugbywêreldbeker 2015.svg | kentekengrootte = | gasheer = {{vlagland|Engeland}}<br />{{vlagland|Wallis}} | datums = 18 September – 31 Oktober | nasies = 20 (96 kwalifiseer) | kampioen = {{NZLru}} | naaswenner = {{AUSru}} | derdeplek = {{RSAru}} | wedstryde = 48 | bywoning = 2477805 | drieë = 271 | toppuntebehaler = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Nicolás Sánchez]] (97)<ref name="Most_Points">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/stats/players?metric=points&event=1238 |title=Rugby World Cup 2015: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | meeste drieë = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] (8)<ref name="Most_Tries">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/stats/players?metric=tries&event=1238 |title=Rugby World Cup 2015: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | vorige = [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] | volgende = [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] }} Die '''Rugbywêreldbeker 2015''' ([[Engels]]: ''2015 Rugby World Cup''; [[Wallies]]: ''Cwpan Rygbi’r Byd 2015'') is van 18 September tot 31 Oktober 2015 in [[Engeland]] en [[Wallis]] beslis. Dit was die agtste [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur [[Wêreldrugby]] aangebied word en die vierde in die [[Noordelike Halfrond]]. Engeland het voorheen tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999]] as medegasheer opgetree; albei toernooie is saam met die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] [[Frankryk]], [[Ierland]], [[Skotland]] en Wallis aangebied. [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2003, 2007 en 2011 het onveranderd gebly en 20 nasionale [[rugby]]spanne het aan die Rugbywêreldbeker 2015 deelgeneem: die twaalf regstreekse kwalifiseerders van die 2011-toernooi ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Springbokke|Suid-Afrika]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]), saam met die agt beste spanne van die kwalifisering ([[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]], [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]). Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis was daar geen debutante nie. Tydens die Rugbywêreldbeker 2015 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die groepfase en agt tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die kwarteindrondte gekwalifiseer, terwyl die drie beste spanne van elke groep – altesaam twaalf spanne – regstreeks vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] gekwalifiseer het. Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2015 is Nieu-Seeland, Australië, Suid-Afrika en Ierland as gunstelinge op die titel beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/2576356-rugby-world-cup-2015-odds-betting-tips-group-stage-scenarios-and-predictions |title=Rugby World Cup 2015: Odds and Group-Stage Scenarios |publisher=Bleacher Report |author=Trevor Murray |date=6 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die verdedigende kampioen Nieu-Seeland het die eindstryd op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] in [[Londen]] teen Australië met 34–17 gewen en sodoende sy derde wêreldtitel ingepalm. Daarmee het Nieu-Seeland die eerste nasionale rugbyspan geword wat die beker kon verdedig en ook vir ’n derde keer kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/31/new-zealand-australia-rugby-world-cup-final-match-report |title=New Zealand retain Rugby World Cup with ruthless display against Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarbenewens was dit die tweede eindstryd in die toernooigeskiedenis wat twee spanne van die [[Suidelike Halfrond]] gesien het, ná die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]], en die eerste halfeindrondte sonder spanne van die Noordelike Halfrond.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-world-cup-2015-rugby-championship-downs-six-nations/KKBRLAAJPRDBSQS5RPRNZ23I6U/?c_id=4&objectid=11531305 |title=Rugby World Cup 2015: Rugby Championship downs Six Nations |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 Oktober 2015 |accessdate=15 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015112717/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-world-cup-2015-rugby-championship-downs-six-nations/KKBRLAAJPRDBSQS5RPRNZ23I6U/?c_id=4&objectid=11531305 |archive-date=15 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twickenham het ná [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] die tweede rugbystadion geword wat die rugbywêreldbekereindwedstryd vir meer as een keer – ná die [[Rugbywêreldbeker 1991|1991-toernooi]] – gehuisves het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/ground/16145.html |title=Twickenham Stadium |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Suid-Afrika het in die derde en Argentinië in die vierde plek geëindig. Namibië is ná vier nederlae reeds in die groepfase uitgeskakel. Die wedstryd tussen Japan en Suid-Afrika tydens die openingsnaweek, waarin Japan die beslissende [[Drie (sport)|drie]] in [[ekstra tyd]] teen die gunsteling Suid-Afrika kon druk, word algemeen as die “grootste ontsteltenis” in die rugbygeskiedenis beskou.<ref name="RSAvJPN">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |author=Rob Stevens |date=19 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vervolgens het dié toernooi van die begin af baie media-aandag geniet. Die gasheer Engeland is ná nederlae teen Wallis en Australië reeds in die groepfase uitgeskakel; dit was die eerste keer in die toernooigeskiedenis wat ’n nominale gasheer nie tot die uitklopfase kon vorder nie. Daarbenewens was Japan, as gevolg van minder bonuspunte, die eerste span met drie oorwinnings wat nie tot die kwarteindrondte kon vorder nie.<ref name="JPNvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/11/usa-japan-rugby-world-cup-match-report |title=Japan sign off with third win of the tournament by beating the USA |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=11 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref name="JPNvVSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34492412 |title=Rugby World Cup 2015: Japan beat USA in final pool game |publisher=[[BBC]] |author=Nabil Hassan |date=11 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Met meer as vier miljard televisiekykers wêreldwyd was die Rugbywêreldbeker 2015 die mees gesiene rugbywêreldbekertoernooi in dié tyd. Altesaam is daar sowat 2,47 miljoen kaartjies vir die 48 wedstryde verkoop, waarmee elke wedstryd gemiddeld 51&nbsp;621 toeskouers gelok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/rugby-world-cup/history/rwc-2015/ |title=2015 Rugby World Cup in Review |publisher=Rugby Pass |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://pulse-static-files.s3.amazonaws.com/worldrugby/document/2016/05/24/8a6dcadc-8da6-4cc1-8d89-b324614cefa4/Rugby_World_Cup_-_Post_event_Final_Report_(low_res).pdf |title=The economic impact of Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Toewysing == [[Lêer:Rwc15 submission of interest.png|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatlande vir die Rugbywêreldbeker 2015]] Die wêreldbeheerliggaam Wêreldrugby (tot 2014: Internasionale Rugbyraad) het tot op 15 Augustus 2008 vir bode van belangstellende lande wat die Rugbywêreldbeker 2015 of Rugbywêreldbeker 2019 wou aanbied tyd gegee. Tot op hierdie datum was slegs ’n formele verklaring sonder gedetailleerde planne voldoende. ’n Rekord van tien lande het vervolgens hulle belangstelling vir een van die twee toernooie aangekondig: [[Australië]], Engeland, [[Ierland]], [[Italië]], [[Jamaika]], Japan, [[Rusland]], [[Skotland]], [[Suid-Afrika]] en [[Wallis]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7564403.stm |title=IRB confirm 2015 & 2019 host bids |publisher=[[BBC]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Van hierdie tien lande het ses hulle kandidatuur in die eerste helfte van 2009 teruggetrek. Engeland, Italië, Japan en Suid-Afrika was vervolgens die moontlike kandidaatlande; met Engeland en Japan as gunstelinge.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8126952.stm |title=England set to get 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens ’n spesiale vergadering van die Internasionale Rugbyraad wat op 28 Julie 2009 in [[Dublin]] gehou is, is die Rugbywêreldbeker 2015 aan Engeland toegeken, terwyl die Rugbywêreldbeker 2019 aan Japan toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5925771/England-to-host-2015-Rugby-World-Cup-with-Japan-chosen-for-2019.html |title=England to host 2015 Rugby World Cup with Japan chosen for 2019 |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Steve Wilson |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8170488.stm |title=England will host 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Engeland was daarmee vir die tweede keer ná [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] (nominale) gasheer van ’n rugbywêreldbekertoernooi. Die Rugbywêreldbeker 2015 het tot die [[Verenigde Koninkryk]] se “Dekade van Sport” met groot sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 2012]] en [[Paralimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]], [[Statebondspele]] 2014 in [[Glasgow]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] (wat egter aan Rusland toegewys is) en [[Krieketwêreldbeker 2019]] in Engeland en Wallis behoort.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/5926689/England-2015-will-be-best-Rugby-World-Cup-ever-says-RFU-chief-Francis-Baron.html |title=England 2015 will be best Rugby World Cup ever, says RFU chief Francis Baron |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/8881266/World-Athletics-Championships-2017-the-latest-addition-to-Britains-golden-decade-of-sport.html |title=World Athletics Championships 2017 the latest addition to Britain's golden decade of sport |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Josie Ensor |date=11 November 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/london-2012/5926942/Golden-decade-of-sport-in-Britain-starts-now.html |title=Golden decade of sport in Britain starts now |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Andrew Baker |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Naas die nominale gasheer Engeland, wat ook met sy deelname aan die kwarteindrondte van die Rugbywêreldbeker 2011 gekwalifiseer het, het ook die ander sewe deelnemers aan die kwarteindrondte en die vier derdeplek-spanne van die 2011-groepfase vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer. Vervolgens is agt van die 20 plekke van die toernooi tydens die kwalifisering uitgespeel. Die kwalifiseringstoernooi is in vyf streeksgroepe verdeel: [[Rugby Afrika|Afrika]], [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] saam met [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]], [[Asië Rugby|Asië]], [[Rugby Europa|Europa]] en [[Oseanië Rugby|Oseanië]]. Twee plekke elk is vir die nasionale spanne van die Amerikas en Europa gereserveer en een elk vir Afrika, Asië en Oseanië. Die oorblywende plek is tydens ’n interkontinentale kwalifiseringsrondte beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/49725/the-road-to-rugby-world-cup-2015 |title=The road to Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=23 Desember 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As die regstreekse klassifiseerders getel word, het 96 spanne in aanmerking gekom vir kwalifisering vir die finale toernooi in Engeland en Wallis. Die volgende spanne het regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer: Engeland as gasheer en kwarteindrondtespan 2011, Nieu-Seeland as verdedigende kampioen, Frankryk as naaswenner en Australië as derde plek in 2011, Wallis as halfeindrondtespan, die spanne van die kwarteindrondte Ierland, Suid-Afrika en Argentinië, asook die derde plekke in die groepfase Skotland, Samoa, Tonga en Italië. In Augustus 2013 het [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] as Amerikas 1 gekwalifiseer toe hulle die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] met ’n algehele telling van 40–20 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nationalpost.com/sports/canada-qualifies-for-2015-rugby-world-cup-with-win-over-u-s |title=Canada qualifies for 2015 Rugby World Cup with win over U.S. |publisher=National Post |date=24 Augustus 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Amerikas 2 is in Maart die volgende jaar gevul toe die Verenigde State [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] met ’n algehele telling van 59–40 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In dieselfde maand het [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] as Europa 1 gekwalifiseer en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] as Europa 2.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2012%2F14 |title=European Nations Cup 2012–2014 – Division 1A |publisher=rugbyarchive.net |date=2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twee maande later het [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] die enigste Asiatiese toekenning gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tokyoweekender.com/art_and_culture/entertainment-art_and_culture/sports-fitness/japan-clinches-spot-in-the-2015-rugby-world-cup/ |title=Japan Clinches Spot in the 2015 Rugby World Cup |publisher=Tokyo Weekender |author=Alec Jordan |date=27 Mei 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In Junie 2014 is [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] bevestig as as kwalifiseerder van Oseanië as Oseanië 1.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/28065735 |title=RWC 2015: Fiji face Wales & England in World Cup Pool A |publisher=[[BBC]] |date=28 Junie 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Een maand later het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] vir sy vyfde agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer toe die span die Afrikabeker met ’n beter punteverskil beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Uruguay het deur heruitdunning gekwalifiseer nadat die span [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] met ’n algehele telling van 57–49 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29585805 |title=Rugby World Cup 2015: Uruguay beat Russia in play-off to qualify |publisher=[[BBC]] |date=11 Oktober 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 20 spanne het vir die finale toernooi gekwalifiseer. Dieselfde 20 lande het ook aan die toernooi in 2003 deelgeneem. Uruguay, wat Rusland vervang het, is die enigste verandering in die 20-span-lys van die Rugbywêreldbeker 2011. [[Lêer:World Map 2015 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 96 spanne het deelgeneem. {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}} {{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}} {{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}} {{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}} {{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#f00|Gasheer}} {{sleutel|#07f|Twaalf beste spanne van die 2011-toernooi}} {{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie !Groep |- |{{ENGru}} |'''Nominale gasheer''' |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |A |- |{{ARGru}} |rowspan="11"|'''Regstreeks''' |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{AUSru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |A |- |{{FRAru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Naaswenner <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{IRLru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{ITAru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{NZLru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{SAMru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]])</small> |B |- |{{SCOru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Vierde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |B |- |{{RSAru}} |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{TGAru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{WALru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |A |- |{{FIJru}} |Oseanië 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |A |- |{{GEOru}} |Europa 1 |Vierde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{JPNru}} |Asië 1 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |B |- |{{CANru}} |Amerikas 1 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |D |- |{{NAMru}} |Afrika 1 |Vyfde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{ROMru}} |Europa 2 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{URUru}} |Uitspeelwenner |Derde |[[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |A |- |{{USAru}} |Amerikas 2 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |B |} == Stadions == [[Lêer:Old Trafford inside 20060726 1.jpg|duimnael|Anders as oorspronklik beplan kon Manchester se Old Trafford tydens die Rugbywêreldbeker 2015 nie gebruik word nie]] Ná die besluit van die Internasionale Rugbyraad op 28 Julie 2009 is die voorgestelde stadions vir die toernooi bekendgestel. Op 2 Mei 2013 is die finale plekke saam met die toernooiformaat bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2066509.html |title=RWC 2015 venues and schedule announced |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Mei 2013 |accessdate=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111033040/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2066509.html |archive-date=11 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Elf stadions is in Engeland gekies, terwyl die [[Millenium-stadion]] in Wallis geleë is. Reeds in 2011 het die IRR die gebruik van die Millenium-stadion weens sy kapasiteit en ligging goedgekeur, ondanks die feit dat dit buite die gasheerland is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/wales/rugby/story/140367.html |title=Millennium Stadium confirmed as RWC'15 venue |publisher=ESPNscrum |date=24 Mei 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Slegs twee plekke ([[Kingsholm-stadion]] en [[Sandy Park]]) is spesifiek vir rugby ontwerp; twee is nasionale rugbystadions ([[Twickenham-stadion|Twickenham]] en Millennium); twee is veeldoelig ([[Wembley-stadion|Wembley]] en [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]]) en die ander sewe is sokkerstadions.<ref name="guide">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5926074/Rugby-World-Cup-guide-to-England-2015-stadiums.html |title=Rugby World Cup: guide to England 2015 stadiums |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Voorgestelde stadions wat nie die kortlys gemaak het nie, sluit in [[Stadium of Light]] in [[Sunderland]], [[Coventry Building Society Arena|Ricoh Arena]] in [[Coventry]], das [[St. Mary’s-stadion]] in [[Southampton]], [[Pride Park-stadion]] in [[Derby, Engeland|Derby]], [[Anfield]] in [[Liverpool]] en [[Ashton Gate-stadion]] in [[Bristol]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/9595617/Rugby-World-Cup-2015-long-list-of-potential-venues-named-but-Leicesters-Welford-Road-left-out.html |titel=Rugby World Cup 2015: long list of potential venues named – but Leicester's Welford Road left out |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=8 Oktober 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In April 2013 het [[Manchester United|Manchester United FC]] uit ’n ooreenkoms onttrek dat wedstryde op [[Old Trafford]] gespeel kan word. Die rede hiervoor is dat die stadion reeds bespreek was vir [[Rugby League]]-wedstryde en die Grand Finale daarvan en dat hulle nie die speeloppervlak beskadig wil hê nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2013/apr/02/manchester-united-snub-rugby-world-cup |title=Manchester United pass up chance to host Rugby World Cup over pitch fears |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=2 April 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Met Rugby World Cup Limited wat graag wedstryde in Noordwes-Engeland wou sien, is [[Manchester City FC]] genader oor die verhuring van die [[Stad Manchester-stadion]] as plaasvervanger. Manchester City sou gasheer wou speel vir slegs een wedstryd gedurende die sokkerseisoen, twee minder as wat vir Old Trafford beplan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9970460/2015-Rugby-World-Cup-can-only-persuade-Manchester-City-to-host-one-game.html |title=2015 Rugby World Cup can only persuade Manchester City to host one game |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Ben Rumsby |date=3 April 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 2 Mei 2013 is die stadions vir die toernooi bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11082182/Rugby-World-Cup-2015-venues.html |title=Rugby World Cup 2015 venues |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=3 Junie 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twickenham was gasheer vir die eindstryd, die twee halfeindstryde, een kwarteindstryd en vier groepwedstryde, waaronder die openingswedstryd. Die Millennium-stadion het twee kwarteindstryde en ses groepwedstryde gekry en Wembley die vierde een. Die Londense Olimpiese Stadion het die bronseindstryd en vier groepwedstryde gehuisves. Al die ander stadions is vir groepwedstryde gebruik.<ref name="guide" /> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3| {{vlagikoon|Engeland}} [[Londen]], [[Groter Londen]] ! {{vlagikoon|Wallis}} [[Cardiff]], [[Wallis]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]], [[Tyne and Wear]] |- | [[Twickenham-stadion|Twickenham]] | [[Wembley-stadion|Wembley]] | [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]] | [[Millennium-stadion|Millennium]] | [[St. James’ Park]] |- | <small>{{Koördinate|51|27|22|N|0|20|30|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Twickenham-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|33|21|N|0|16|47|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Wembley-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|32|19|N|0|00|59|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Olimpiese Stadion (Londen)}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|40|N|3|11|00|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Millennium-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|54|58|32|N|1|37|18|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=St. James’ Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''82&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''90&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''54&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''74&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''52&nbsp;387''' |- | [[Lêer:Twickehnam Pitch.jpg|150px]] | [[Lêer:Wembley Stadium interior.jpg|150px]] | [[Lêer:London Olympic Stadium Interior - April 2012.jpg|150px]] | [[Lêer:Inside the Millennium Stadium, Cardiff.jpg|150px]] | [[Lêer:St James Park.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! rowspan=10 colspan=3| {{Location map+ |Engeland |float=center |width=400 |length=800 |caption= |places= {{Location map~ |Engeland |lat=51.555862 |long=-0.279561 |label=<div style="font-size:70%;">[[Wembley-stadion|Wembley]]</div>|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.555021 |long=-0.108528 |label=<div style="font-size:70%;">[[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]]</div>|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=54.975556 |long=-1.621667 |label=[[St. James’ Park]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=53.777778 |long=-1.572222 |label=[[Elland Road]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.478056 |long=-3.1825 |label=[[Millennium-stadion]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.455999 |long=-0.341585 |label=<div style="font-size:70%;">[[Twickenham-stadion|Twickenham]]</div>|position=bottom|mark=Arrows 12x12 n.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=50.7008 |long=-3.7067 |label=[[Sandy Park]]|position=bottom}} {{Location map~ |Engeland |lat=53.483056 |long=-2.200278 |label=[[Stad Manchester-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.871668 |long=-2.242778 |label=[[Kingsholm-stadion]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.009444 |long=-0.733333 |label=[[Stadion MK]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.620278 |long=-1.142222 |label=[[King Power-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=50.861822 |long=-0.083278 |label=[[Falmer-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.509167 |long=-1.884722 |label=[[Villa Park]]|position=left}} }} ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] |- | [[Stad Manchester-stadion]] | [[Villa Park]] |- | <small>{{Koördinate|53|28|59|N|2|12|1|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Stad Manchester-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|52|30|33|N|1|53|5|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Villa Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''47&nbsp;805''' | Kapasiteit: '''42&nbsp;788''' |- | [[Lêer:Eastlands East Stand.jpg|150px]] | [[Lêer:Villa Park.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Leicester]], [[Leicestershire]] |- | [[Elland Road]] | [[King Power-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|53|46|40|N|1|34|20|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Elland Road}}</small> | <small>{{Koördinate|52|37|13|N|1|8|32|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=King Power-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''37&nbsp;900''' | Kapasiteit: '''32&nbsp;262''' |- | [[Lêer:Elland Road, East Stand.jpg|150px]] | [[Lêer:The Walkers Stadium, Leicester - geograph.org.uk - 143206.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Milton Keynes]], [[Buckinghamshire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Brighton]], [[Oos-Sussex]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Gloucester]], [[Gloucestershire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Exeter]], [[Devon]] |- | [[Stadion MK]] | [[Falmer-stadion]] | [[Kingsholm-stadion]] | [[Sandy Park]] |- | <small>{{Koördinate|52|00|34|N|00|44|00|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Stadion MK}}</small> | <small>{{Koördinate|50|51|42|N|0|4|59.80|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Falmer-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|52|18|N|2|14|34|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Kingsholm-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|50|42|33.51|N|3|28|3.26|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Sandy Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''32&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''30&nbsp;750''' | Kapasiteit: '''16&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''10&nbsp;744''' |- | [[Lêer:StadiumMKEnglandU21.jpg|150px]] | [[Lêer:Falmer Stadium - League debut.jpg|150px]] | [[Lêer:Kingsholm in 2007.jpg|150px]] | [[Lêer:Sandy park stadium exeter.jpg|150px]] |}</center> == Formaat == [[Lêer:Calverley Street, Leeds (11th August 2015).jpg|duimnael|Calverley-straat in Leeds, Wes-Yorkshire, op die vooraand van die Rugbywêreldbeker 2015]] Die Rugbywêreldbeker 2015 is oor 44 dae tussen 20 verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 18 September 2015 afgeskop op Twickenham met die openingswedstryd tussen die nominale gasheer Engeland en Fidji. Die toernooi het geëindig by dieselfde stadion op 31 Oktober met die eindstryd tussen Nieu-Seeland en Australië, waartydens die All Blacks die Webb Ellis-beker verdedig het. === Kalender === Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 2015 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />September/Oktober ! scope=col |Vr<br />18 ! scope=col |Sa<br />19 ! scope=col |So<br />20 ! scope=col |Ma<br />21 ! scope=col |Di<br />22 ! scope=col |Wo<br />23 ! scope=col |Do<br />24 ! scope=col |Vr<br />25 ! scope=col |Sa<br />26 ! scope=col |So<br />27 ! scope=col |Ma<br />28 ! scope=col |Di<br />29 ! scope=col |Wo<br />30 ! scope=col |Do<br />1 ! scope=col |Vr<br />2 ! scope=col |Sa<br />3 ! scope=col |So<br />4 ! scope=col |Ma<br />5 ! scope=col |Di<br />6 ! scope=col |Wo<br />7 ! scope=col |Do<br />8 ! scope=col |Vr<br />9 ! scope=col |Sa<br />10 ! scope=col |So<br />11 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 18 -->| bgcolor=#d6325b | '''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep C <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep D <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober ! scope=col |Ma<br />12 ! scope=col |Di<br />13 ! scope=col |Wo<br />14 ! scope=col |Do<br />15 ! scope=col |Vr<br />16 ! scope=col |Sa<br />17 ! scope=col |So<br />18 ! scope=col |Ma<br />19 ! scope=col |Di<br />20 ! scope=col |Wo<br />21 ! scope=col |Do<br />22 ! scope=col |Vr<br />23 ! scope=col |Sa<br />24 ! scope=col |So<br />25 ! scope=col |Ma<br />26 ! scope=col |Di<br />27 ! scope=col |Wo<br />28 ! scope=col |Do<br />29 ! scope=col |Vr<br />30 ! scope=col |Sa<br />31 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 31 -->| bgcolor=#d6325b| '''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 18 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#3399ff| '''1''' <!-- 31 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === [[Lêer:Tate modern london 2001 02.jpg|duimnael|Die loting vir die Rugbywêreldbeker 2015 het op 3 Desember 2012 in die Londense [[Tate Modern]] plaasgevind]] Die eerste rondte, of die groepfase, het 20 lande wat in vier groepe van vyf spanne gedeel is met dieselfde formaat as wat in 2003, 2007 en 2011 gebruik is. Die loting vir die groepfase was op 3 Desember 2012, gedurende die kwalifisering, in die Londense [[Tate Modern]] waar die twaalf regstreekse kwalifiseerders in drie groepe gedeel is na aanleiding van hulle posisie op die IRR-ranglys. Die loting het plaasgevind ná die [[Noordelike Halfrond]] se [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] wat op 1 Desember klaar was en van die ranglys ná die toetsreeks gebruik gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2064446.html |title=Top four settled for RWC 2015 pool draw |publisher=rugbyworldcup.com |date=26 November 2012 |accessdate=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111034548/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2064446.html |archive-date=11 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9719286/Rugby-World-Cup-2015-draw-England-drawn-with-Wales-and-Australia-in-Group-of-death.html |title=Rugby World Cup 2015 draw: England drawn with Wales and Australia in 'Group of death' |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die loting se vroeë datum, drie jaar voor die toernooi, is gekritiseer en die wêreldbeheerliggaam het belowe om die volgende rugbywêreldbekertoernooi se loting nader aan die toernooi te laat plaasvind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/aug/18/rugby-world-cup-2019-draw |title=Rugby World Cup: draw for 2019 set to take place closer to tournament |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=18 Augustus 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die lootstelsel van vorige rugbywêreldbekertoernooie is behou met die twaalf regstreekse kwalifiseerders uit 2011 wat op die lotingsdag aan hulle onderskeie groepe toegewys is, gebaseer op hulle plek op die IRR-ranglys op 1 Desember 2012: * '''Groep 1:''' Die vier beste gekeurde spanne * '''Groep 2:''' Die vier naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 3:''' Die vier laagste regstreekse kwalifiseerders Die oorblywende twee groepe bestaan uit die agt bykomende spanne, met die toewysing in elke groep gebaseer op die vorige Rugbywêreldbekertoernooi: * '''Groep 4:''' Oseanië 1, Europa 1, Asië 1 en Amerikas 1 * '''Groep 5:''' Afrika 1, Europa 2, Amerikas 2 en uitspeelwedstrydwenner Die groepe is soos volg (in hakies is die ranglysplasing vóór die loting):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.itv.com/rugby/rugby-world-cup-2015-draw/ |title=England drawn to face Wales and Australia in pool stage |publisher=Itv.com |date=27 Mei 2011 |accessdate=13 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513091855/http://www.itv.com/rugby/rugby-world-cup-2015-draw/ |archive-date=13 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/dec/03/rugby-world-cup-draw-2015 |title=Wales make cheeky offer to host England at 2015 Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {| |- style="text-align:left" !style="width:10em"|Groep 1 !style="width:10em"|Groep 2 !style="width:10em"|Groep 3 !style="width:14em"|Groep 4 !style="width:12em"|Groep 5 |- style="vertical-align:top" |{{plainlist| * {{NZLru}} <small>(1)</small> * {{RSAru}} <small>(2)</small> * {{AUSru}} <small>(3)</small> * {{FRAru}} <small>(4)</small> }} |{{plainlist| * {{ENGru}} <small>(5)</small> * {{IRLru}} <small>(6)</small> * {{SAMru}} <small>(7)</small> * {{ARGru}} <small>(8)</small> }} |{{plainlist| * {{WALru}} <small>(9)</small> * {{ITAru}} <small>(10)</small> * {{TGAru}} <small>(11)</small> * {{SCOru}} <small>(12)</small> }} |{{plainlist| * Amerikas 1 ({{CANru}}) * Asië 1 ({{JPNru}}) * Europa 1 ({{GEOru}}) * Oseanië 1 ({{FIJru}}) }} |{{plainlist| * Afrika 1 ({{NAMru}}) * Amerikas 2 ({{USAru}}) * Europa 2 ({{ROMru}}) * Uitspeelwedstrydwenner ({{URUru}}) }} |} Ná die loting op 3 Desember 2012 lyk die groepe soos volg:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20572822 |title=Rugby World Cup: Wales, Ireland, England and Scotland learn fate |publisher=[[BBC]] |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] !width=25%|[[#Groep C|Groep C]] !width=25%|[[#Groep D|Groep D]] |- | {{AUSru}}<ref group="n" name="auto">Regstreekse kwalifiseerder (derde in hulle groep in [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]]).</ref><br /> {{ENGru}}<ref group="n" name="auto" /><ref group="n">Benewens regstreekse kwalifisering as gevolg van sy prestasie in 2011 is Engeland die gasheer en sou die land op grond daarvan gekwalifiseer het.</ref><br /> {{WALru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FIJru}}<br /> {{URUru}} | {{RSAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SAMru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SCOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{JPNru}}<br /> {{USAru}} | {{NZLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ARGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{TGAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{GEOru}}<br /> {{NAMru}} | {{FRAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{IRLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ITAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{CANru}}<br /> {{ROMru}} |} === Groepfase === [[Lêer:Cardiff Castle rugby ball 2015 RWC.jpg|duimnael|’n Reuse rugbybal, ''Match XV'' – die amptelike rugbybal van die Rugbywêreldbeker 2015 – by die Cardiff-kasteel in Wallis op die vooraand van die Rugbywêreldbeker 2015]] [[Lêer:RUGBY WORLD CUP 2015 (17844444888).jpg|duimnael|[[Land Rover]], borg van die Rugbywêreldbeker 2015, by die aanbieding van die [[Webb Ellis-beker]]]] Soos in die rugbywêreldbekertoernooie van 2003, 2007 en 2011 is die 20 spanne wat vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer het in vier groepe verdeel. Die groepe is verdeel van Groep A tot Groep D en elke groep het bestaan uit vyf spanne. Elke groep het drie regstreekse kwalifiseerders van die Rugbywêreldbeker 2011 bevat, met die ander twee plekke wat deur die kwalifiseringstelsel gevul is. Elke land het een keer teen elke ander span in sy groep gespeel: elke land het dus vier wedstryde tydens die groepfase gespeel. Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel: * vier wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * twee vir ’n gelykopuitslag; * geen vir ’n nederlaag; * Een bonuspunt vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]], of ’n nederlaag met sewe punte of minder.<ref name=rules>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/tournament-rules |title=Tournament Rules |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928072157/https://www.rugbyworldcup.com/tournament-rules |archive-date=28 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Bonuspunte wat bydra tot spanne se versamelde wedstrydpuntetelling is toegeken in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval): * ’n span druk vier of meer drieë (ongeag van die wedstryduitslag); * ’n span verloor met sewe punte (’n verdoelde drie) of minder.<ref name="rules" /> Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vyfde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne wat na die kwarteindrondte deurgedring het. As twee of meer spanne ewe veel punte behaal het, is ’n kriteriastelsel gebruik om te bepaal watter span ’n hoër rang gehad het. Die kriteriastelsel het berus op ’n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kon word nie, is die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van Wêreldrugby gehad het (soos gepubliseer op 12 Oktober 2015) die hoër rang toegeken.<ref name="rules" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit agt wedstryde bestaan het: vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers in óf die klein finale óf die eindstryd kon herontmoet het. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner was nie, is daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin geslaag het om punte aan te teken, gewen het. As daar steeds nie ’n wenner was ná 110 minute nie is die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="rules" /> === 2015-effek op 2019-kwalifisering === Soos tydens die rugbywêreldbekertoernooie van 2007 en 2011 het die beste drie spanne in elke groep regstreeks vir die volgende Rugbywêreldbeker 2019 in Japan gekwalifiseer. Hulle was Argentinië, Australië, Engeland, Frankryk, Georgië, Ierland, Italië, Japan, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. == Kaartjies en borgskappe == [[Lêer:Victoria Place - Rugby World Cup 2015 Official Store.jpg|duimnael|Amptelike 2015 Rugbywêreldbeker-winkel]] Kaartjies vir die Rugbywêreldbeker 2015 is in vyf fases verdeel. Die eerste-fase-kaartjies is op 1 Januarie 2014 vrygestel toe oorsese aanhangers die geleentheid gebied is om verskeie kaartjiepakkette aan te skaf. Op 1 Februarie 2014 is gasvryheidspakkette vrygestel. In Mei en Junie dieselfde jaar is aanhangers die geleentheid gegee om kaartjies by rugbyklubs te koop. In September 2014 is met die algemene kaartjieverkoop begin en vanaf November 2014 is in die laaste fase die oorblywende kaartjies vrygestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2069664.html |title=2.3 million tickets for Rugby World Cup 2015 |publisher=rugbyworldcup.com |date=27 November 2013 |accessdate=3 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203034714/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2069664.html |archive-date=3 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Oktober 2014 is daar aangekondig dat daar reeds 950&nbsp;000 van die 2,4 miljoen kaartjies verkoop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29736815 |title=Rugby World Cup 2015: Sales reached 950,000 in September |publisher=[[BBC]] |date=23 Oktober 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Altesaam is daar 2,47 miljoen kaartjies verkoop, wat die 2007-toernooi se 2,25 miljoen oorskry en die 2011-toernooi se 1,6 miljoen uitoorlê.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/business-34578804 |title=Rugby World Cup 2015 hailed as commercial success |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die wêreldwye vennote van die toernooi was [[Heineken]], [[Land Rover]], [[Société Générale]], [[DHL]], [[Emirates]] en [[Mastercard]], en die amptelike borge sluit in [[Coca-Cola]], [[Canon]] en [[Toshiba]].<ref name=Sponsor_Family>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/sponsor-family |title=RWC Sponsor Family |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=21 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141121073335/https://www.rugbyworldcup.com/sponsor-family |archive-date=21 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[William Gilbert (rugby)|Gilbert]] het die rugbyballe vir die toernooi verskaf en die ''Match XV''-wedstrydbal is deurgaans in die toernooi gebruik. Dit sit Gilbert se betrokkenheid by rugbywêreldbekertoernooie voort nadat die maatskappy die ''Barbarian''- (1995), ''Revolution''- (1999), ''Xact''- (2003), ''Synergie''- (2007) en ''Virtuo''-balle (2011) vir vorige toernooie verskaf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gilbertrugby.com/pages/rugbymemories |title=Gilbert Rugby Memories |publisher=Gilbert |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Saam met Gilbert was die amptelike verskaffers [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]], [[Clifford Chance]], [[Ernst & Young|EY]], [[Unilever|Dove]] en [[Duracell]].<ref name=Sponsor_Family /> == Betrokkenes == === Wedstrydbeamptes === ’n Paneel van twaalf skeidsregters, sewe lynregters en vier televisieskeidsregters is vir die groepfase ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/65914 |title=Match officials announced for Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=7 April 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ; Skeidsregters * {{vlagikoon|Engeland}} [[Wayne Barnes]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} JP Doyle <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} George Clancy <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} John Lacey <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Jérôme Garcès <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Pascal Gaüzère <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Romain Poite <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Glen Jackson <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Pollock <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Craig Joubert]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jaco Peyper]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Nigel Owens <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-2}} ; Lynregters * {{vlagikoon|Argentinië}} Federico Anselmi <small>([[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Angus Gardner <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Mathieu Raynal <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Italië}} Marius Mitrea <small>([[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Mike Fraser <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Stuart Berry]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Leighton Hodges <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> ; Televisieskeidsregters * {{vlagikoon|Australië}} George Ayoub <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Graham Hughes <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Ben Skeen <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shaun Veldsman <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> {{col-end}} === Spanne === Elke land kon 31 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 31 Augustus 2015 aan Wêreldrugby voorgelê word. Nadat die span voorgelê is, kon ’n beseerde speler vervang word, maar so ’n speler is nie toegelaat om weer by die span aan te sluit nie. Daar was ook ’n uitstaanperiode van 48 uur voordat die nuwe speler toegelaat is om die veld in te neem. Gevolglik sal ’n plaasvervanger wat op die vooraand van ’n wedstryd in die span ingeroep is, nie toegelaat word om in daardie wedstryd te speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/strict-48-hour-rule-warren-9968431 |title=The strict 48-hour rule Warren Gatland must abide by if Wales face a World Cup hooking crisis |publisher=Wales Online |author=Anthony Woolford |date=1 September 2015 |accessdate=11 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011144746/http://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/strict-48-hour-rule-warren-9968431 |archive-date=11 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die kwarteindrondte én regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2019. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Rugbywêreldbeker 2019 mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === 20 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne regstreeks vir die volgende toernooi gekwalifiseer het. ==== Groep A ==== [[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Australië klop Engeland met 33–13 op Twickenham in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{AUSru}} |4||4||0||0||141||35||+106||17||1||'''17''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{WALru}} |4||3||0||1||111||62||+49||11||1||'''13''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{ENGru}} |4||2||0||2||133||75||+58||16||3||'''11''' |- |style="text-align:left;"|{{FIJru}} |4||1||0||3||84||101||–17||10||1||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{URUru}} |4||0||0||4||30||226||–196||2||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 18 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 35–11 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14184 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Mike Brown (rugbyspeler)|Mike Brown]] (2), [[Billy Vunipola]]<br />'''Doelskoppe:''' [[George Ford]], [[Owen Farrell]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[George Ford]] (2), [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Nemani Nadolo]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nemani Nadolo]], [[Ben Volavola]]<br />'''Kaart:''' [[Nikola Matawalu]] {{Geelkaart|13|23}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 80&nbsp;015 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Mike Brown (rugbyspeler)|Mike Brown]] (Eng) | notas = [[Ben Youngs]] (Eng) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/90987 |title=Ben Youngs to win 50th cap in England's World Cup opener |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 54–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14185 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Samson Lee]], [[Cory Allen]] (3), [[Hallam Amos]], [[Gareth Davies]] (2), [[Justin Tipuric]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rhys Priestland]] (7) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Felipe Berchesi]] (3) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 71&nbsp;887 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Cory Allen]] (Wal) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275205.html |title=Wales vs. Uruguay: Weakened Wales still too strong for unknown Uruguay |publisher=ESPNscrum |date=20 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Cory Allen]] (Wal) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |title=Statsguru / Test matches / Player records / Rugby World Cup / Tries scored: greater than or equal to 3 |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103210211/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |archive-date=3 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 28–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14186 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[David Pocock]] (2), [[Sekope Kepu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Tevita Kuridrani]] {{Geelkaart|73|80+}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Ben Volavola]]<br />'''Doelskop:''' [[Nemani Nadolo]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nemani Nadolo]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Campese Ma’afu]] {{Geelkaart|30|40}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 67&nbsp;253 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[David Pocock]] (Aus) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 25–28 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14187 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Jonny May]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (5)<br />'''Skepdoel:''' [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Gareth Davies]]<br />'''Doelskop:''' [[Dan Biggar]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (7) | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 81&nbsp;129 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Biggar]] (Wal) | notas = Dit is die eerste keer sedert Frankryk se 12–17-nederlaag teen Argentinië tydens die 2007-toernooi wat die gasheer nie ’n groepwedstryd kon wen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/276185.html |title= Wounded Wales turn the tables |publisher=ESPNscrum |date=26 September 2015 |accessdate=4 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004175001/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/276185.html |archive-date=4 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 65–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14188 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sean McMahon]] (2), [[Joe Tomane]], [[Dean Mumm]], [[Henry Speight]], [[Ben McCalman]] (2), [[Drew Mitchell]] (2), [[Matt Toomua]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Quade Cooper]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Quade Cooper]] {{Geelkaart|15|25}} | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi]] | stadion = [[Villa Park]], [[Birmingham]] | bywoning = 39&nbsp;605 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Sean McMahon]] (Aus) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.'' * ''[[Diego Magno]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Drew Mitchell]] word die eerste Australiese rugbyspeler wat twaalf rugbywêreldbekerdrieë druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/27/australia-uruguay-rugby-world-cup-match-report |title=Drew Mitchell breaks Australia tries record in trouncing of Uruguay |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Uruguay is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 23–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14189 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Gareth Davies]], [[Scott Baldwin]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Vereniki Goneva]]<br />'''Doelskop:''' [[Ben Volavola]]<br />'''Strafdoele:''' [[Ben Volavola]] (2) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 71&nbsp;576 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Davies]] (Wal) | notas = [[Taulupe Faletau]] en [[Dan Lydiate]] (albei Wal), asook [[Akapusi Qera]] (Fij) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * <span style="color:red">''Fidji is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 13–33 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14190 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Anthony Watsonn]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Owen Farrell]] {{Geelkaart|71|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Bernard Foley]] (2), [[Matt Giteau]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (4) | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 81&nbsp;010 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Joe Launchbury]] (Eng) | notas = Dit is Australië se hoogste oorwinning oor Engeland in dié tyd in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/03/england-australia-rugby-world-cup-match-report |title=England put to the sword after Australia’s Bernard Foley cuts loose |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Australië en Wallis vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34413339 |title=England out of Rugby World Cup as Australia win 33–13 |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Engeland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2015/oct/04/england-crash-out-of-rugby-world-cup |title=England crash out of Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Owen Gibson |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Engeland word die eerste gasheer sedert Wallis in 1991,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3259951/THE-NUMBERS-GAME-Stuart-Lancaster-s-England-record-doesn-t-make-pretty-reading-Rugby-World-Cup-exit.html |title=THE NUMBERS GAME: Stuart Lancaster's England record doesn't make for pretty reading after the Rugby World Cup exit |publisher=[[Daily Mail]] |date=5 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-england-rankings/beale-not-foley-to-blame-for-englands-early-exit-idUKKCN0RZ1TT20151005 |title=Beale, not Foley, to blame for England's early exit? |publisher=[[Reuters]] |date=5 Oktober 2015 |accessdate=20 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020210009/https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-england-rankings/beale-not-foley-to-blame-for-englands-early-exit-idUKKCN0RZ1TT20151005 |archive-date=20 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die eerste Engelse span en die eerste voormalige kampioen wat nie tot die uitklopfase kon vorder nie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3258915/England-13-33-Wallabies-RWC-2015-Bernard-Foley-breaks-English-hearts-hosts-crash-Rugby-World-Cup.html |title=England 13–33 Australia: Bernard Foley breaks English hearts with two first-half tries as hosts are sent crashing out of the World Cup |publisher=[[Daily Mail]] |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 47–15 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14191 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]] (2), [[Nemia Kenatale]], [[Leone Nakarawa]], [[Tevita Cavubati]], [[Kini Murimurivalu]], [[Nemani Nadolo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nemani Nadolo]] (6)<br />'''Kaart:''' [[Campese Ma’afu]] {{Geelkaart|66|76}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Carlos Arboleya]], [[Agustín Ormaechea]]<br />'''Doelskop:''' [[Agustín Ormaechea]]<br />'''Strafdoel:''' [[Alejo Durán]]<br />'''Kaarte:''' [[Agustín Ormaechea]] {{Geelkaart|3|13}}, {{Rooikaart|0|66}} | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 30&nbsp;048 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Leone Nakarawa]] (Fij) | notas = [[Mario Sagario]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Agustín Ormaechea]] (Uru) ontvang in die 66ste minuut ’n rooikaart omdat hy woedend op die Fidjiaan [[Tevita Cavubati]] se drie gereageer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34440373 |title=Rugby World Cup 2015: Fiji 47–15 Uruguay |publisher=[[BBC]] |author=Jonathan Jurejko |date=6 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 15–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14192 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (5)<br />'''Kaarte:''' [[Will Genia]] {{Geelkaart|57|67}}, [[Dean Mumm]] {{Geelkaart|60|70}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Alex Cuthbert]] {{Geelkaart|77|80+}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 80&nbsp;863 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Davies]] (Wal) | notas = Sedert Wallis se 6–0-oorwinning in 1947 is dit die eerste toetswedstryd tussen Australië en Wallis waarin albei spanne nie daarin kon slaag om ’n drie te druk nie.'' * ''Sedert Ierland se 2011-oorwinning oor Australië met 15–6 is dit die eerste rugbywêreldbekerwedstryd waarin albei spanne nie ’n drie kon druk nie. }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 60–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14193 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Anthony Watson]] (2), [[Nick Easter]] (3), [[Henry Slade]], [[Jack Nowell]] (3), [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (4), [[George Ford]] | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi]]<br />'''Kaart:''' [[Santiago Vilaseca]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Stad Manchester-stadion]], [[Manchester]] | bywoning = 50&nbsp;778 | skeidsregter = Chris Pollock ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Nick Easter]] (Eng) | notas = [[Alejo Corral]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/277919.html |title=Preview: England vs. Uruguay – Lancaster loosens up as hosts bow out |publisher=ESPNscrum |author=Michael Beattie |date=9 Oktober 2015 |accessdate=2 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802045538/http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/277919.html |archive-date=2 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Nick Easter]] en [[Jack Nowell]] (albei Eng) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Nick Easter word die oudste rugbyspeler in dié tyd wat ’n internasionale driekuns kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34492568 |title=Rugby World Cup 2015: England 60–3 Uruguay |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep B ==== [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (4).jpg|duimnael|Suid-Afrika klop die VSA met 64–0 op die Olimpiese stadion in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{RSAru}} |4||3||0||1||176||56||+120||23||4||'''16''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{SCOru}} |4||3||0||1||136||93||+43||14||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{JPNru}} |4||3||0||1||98||100||–2||9||0||'''12''' |- |style="text-align:left;" |{{SAMru}} |4||1||0||3||69||124||–55||7||2||'''6''' |- |style="text-align:left;" |{{USAru}} |4||0||0||4||50||156||–106||5||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 32–34 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14194 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Francois Louw]], [[Bismarck du Plessis]], [[Lood de Jager]], [[Adriaan Strauss]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Pat Lambie]] (2), [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Pat Lambie]], [[Handré Pollard]]<br />'''Kaart:''' [[Coenie Oosthuizen]] {{Geelkaart|79|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Michael Leitch]], [[Ayumu Goromaru]], [[Karne Hesketh]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (5) | stadion = [[Falmer-stadion]], [[Brighton]] | bywoning = 29&nbsp;290 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Fumiaki Tanaka]] (JPN) | notas = [[Fumiaki Tanaka]] (JPN) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref name="RSAvJPN"/><ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275111.html |title=Japan vs South Africa: Springboks hoping to start with a bang |publisher=ESPNscrum |author=Rob Bartlett |date=18 September 2015 |accessdate=21 Januarie 2024}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste nederlaag ooit teen ’n vlak-twee-span.'' * ''Dit is Japan se tweede oorwinning oor ’n [[SANZAAR]]-span. }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 25–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14195 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tim Nanai-Williams]], [[Ofisa Treviranus]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (4), [[Michael Stanley]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Chris Wyles]], [[Chris Baumann]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (2) | stadion = [[Falmer-stadion]], [[Brighton]] | bywoning = 29&nbsp;178 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Nanai-Williams]] (Sam) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 45–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14196 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[John Hardie]], [[Mark Bennett]] (2), [[Tommy Seymour]], [[Finn Russell]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Amanaki Lelei Mafi]]<br />'''Doelskop:''' [[Ayumu Goromaru]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ayumu Goromaru]]<br />'''Kaart:''' [[Kotaro Matsushima]] {{Geelkaart|23|33}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;354 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Greig Laidlaw]] (Sko) | notas = [[Josh Strauss]] (Sko) het sy toetsdebuut gemaak. }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 46–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14197 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[JP Pietersen]] (3), [[Schalk Burger]], [[Schalk Brits]], [[Bryan Habana]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]], [[Pat Lambie]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Michael Stanley]] (2) | stadion = [[Villa Park]], [[Birmingham]] | bywoning = 39&nbsp;526 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Handré Pollard]] (RSA) | notas = [[Adriaan Strauss]] (RSA) en [[Census Johnston]] (Sam) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * ''[[George Pisi|George]], [[Ken Pisi|Ken]] en [[Tusi Pisi]] (almal Sam) word die eerste drie broers wat tydens ’n rugbywereldbekerwedstryd uitdraf.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/sep/26/south-africa-v-samoa-rugby-world-cup-2015-live |title=South Africa v Samoa: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Barry Glendenning |date=26 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[JP Pietersen]] (RSA) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 39–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14198 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tim Visser]], [[Sean Maitland]], [[WP Nel]], [[Matt Scott]], [[Duncan Weir]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Finn Russell]], [[Greig Laidlaw]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Stuart Hogg]], [[Finn Russell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Titi Lamositele]]<br />'''Doelskop:''' [[AJ MacGinty]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (3) | stadion = [[Elland Road]], [[Leeds]] | bywoning = 33&nbsp;521 | skeidsregter = Chris Pollock ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Stuart Hogg]] (Sko) | notas = <span style="color:red">Die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 5–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14200 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Paul Perez]]<br />'''Kaarte:''' [[Faifili Levave]] {{Geelkaart|16|26}}, [[Sakaria Taulafo]] {{Geelkaart|19|29}}, [[Filo Paulo]] {{Geelkaart|78|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Akihito Yamada]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (4) | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 29&nbsp;019 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Ayumu Goromaru]] (JPN) | notas = [[Atsushi Hiwasa]] (JPN) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Dit is Japan se hoogste oorwinning oor Samoa in dié tyd.'' * <span style="color:red">''Samoa is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 34–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14199 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Schalk Burger]], [[JP Pietersen]], [[Bryan Habana]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Kaart:''' [[Jannie du Plessis]] {{Geelkaart|34|44}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Tommy Seymour]]<br />'''Doelskop:''' [[Greig Laidlaw]]<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (2), [[Duncan Weir]]<br />'''Kaart:''' [[Greig Laidlaw]] {{Geelkaart|53|63}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 50&nbsp;900 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Lood de Jager]] (RSA) | notas = [[Alasdair Dickinson]] (Sko) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 64–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14202 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian de Allende]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Bryan Habana]] (3), [[Bismarck du Plessis]], [[Francois Louw]] (2), [[Jesse Kriel]], [[Lwazi Mvovo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (4), [[Morné Steyn]] (3) | wegpunte = | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 54&nbsp;658 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Damian de Allende]] (RSA) | notas = [[Rudy Paige]] (RSA) en [[Joe Taufeteʻe]] (VSA) het hulle toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Bryan Habana]] (RSA) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Bryan Habana word ná [[Jonah Lomu]] (NZL) die tweede rugbyspeler wat 15 rugbywêreldbekerdrieë druk.''<ref name="RSAvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34467962 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 64–0 USA |publisher=[[BBC]] |author=Matt Davis |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat vir die vierde keer in ’n rugbywêreldbekerwedstryd geen punte afstaan nie.''<ref name="RSAvUSA" /> * ''Dit is die Verenigde State se ergste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref name="RSAvUSA" /> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11903918/South-Africa-vs-USA-Rugby-World-Cup-live.html |title=South Africa 64 USA 0 – Springboks through to World Cup quarter-finals as Bryan Habana scores hat-trick |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Giles Mole |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 33–36 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14203 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tusi Pisi]], [[Manu Leiataua]], [[Rey Lee-Lo]], [[Motu Matu’u]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tusi Pisi]], [[Patrick Fa’apale]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Tommy Seymour]], [[John Hardie]], [[Greig Laidlaw]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Ryan Wilson]] {{Geelkaart|28|38}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 51&nbsp;982 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[John Hardie]] (Sko) | notas = [[Richie Gray]] (Sko) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Sean Lamont]] word die tweede Skotse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryde speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldscotland.com/sport/13840055.sean-lamont-far-best-scotland-rugby-team-played-not-underestimate-us/ |title=Sean Lamont: This is by far the best Scotland rugby team I've played in, do not underestimate us |publisher=The Herald |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Skotland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/rugby-union/33721776 |title=Rugby World Cup: Samoa v Scotland |publisher=[[BBC]] |authors=Mike Henson, Jonathan Jurejko |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Japan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/10/scotland-samoa-rugby-world-cup-2015-live |title=Scotland v Samoa: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{USAru-r}} | telling = 18–28 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14205 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Takudzwa Ngwenya]], [[Chris Wyles]]<br />'''Doelskop:''' [[AJ MacGinty]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Eric Fry]] {{Geelkaart|61|71}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kotaro Matsushima]], [[Yoshikazu Fujita]], [[Amanaki Lelei Mafi]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (3) | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;517 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Ayumu Goromaru]] (JPN) | notas = Japan word die eerste nie-vlak-een-span wat drie rugbywêreldbekerwedstryde kon wen.''<ref name="JPNvVSA" /> * ''Japan word ook die eerste span wat ondanks drie oorwinnings nie tot die uitklopfase kon vorder nie.<ref name="JPNvUSA" /> }} ==== Groep C ==== [[Lêer:15-09 RWC New Zealand vs Argentina 036 (21580002625).jpg|duimnael|Nieu-Seeland klop Argentinië met 26–16 op Wembley in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{NZLru}} |4||4||0||0||174||49||+125||25||3||'''19''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{ARGru}} |4||3||0||1||179||70||+109||22||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{GEOru}} |4||2||0||2||53||123||–70||5||0||'''8''' |- |style="text-align:left;" |{{TGAru}} |4||1||0||3||70||130||–60||8||2||'''6''' |- |style="text-align:left;" |{{NAMru}} |4||0||0||4||70||174||–104||8||1||'''1''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 10–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14206 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Fetu’u Vainikolo]]<br />'''Doelskop:''' [[Kurt Morath]]<br />'''Strafdoel:''' [[Kurt Morath]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mamoeka Gorgodse]], [[Giorgi Tkhilaisjwili]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Kaart:''' [[Merab Kwirikasjwili]] {{Geelkaart|73|80+}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;200 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Mamuka Gorgodze]] (Geo) | notas = [[Sjalwa Soetiasjwili]] (Geo) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Fetu’u Vainikolo]] word die eerste Tongaanse rugbyspeler wat sy 14de drie druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34302591 |title=Rugby World Cup 2015: Tonga 10–17 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Nabil Hassan |date=19 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Merab Kwirikasjwili]] word die eerste Georgiese rugbyspeler wat in sy 85ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275225.html |title=Georgia spring first surprise by taking down Tonga |publisher=ESPNscrum |date=19 September 2015 |accessdate=27 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327024632/http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275225.html |archive-date=27 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Vasil Lobzhanidse]] word op 18 jaar en 340 dae die jongste rugbyspeler in dié tyd wat tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/92527 |title=Georgia introduce young blood into team to face Tonga |publisher=rugbybworldcup.com |date=17 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 26–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14208 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Aaron Smith]], [[Sam Cane]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Carter]] (4)<br />'''Kaarte:''' [[Richie McCaw]] {{Geelkaart|30|40}}, [[Conrad Smith]] {{Geelkaart|37|47}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Guido Petti Pagadizábal]]<br />'''Doelskop:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Pablo Matera]] {{Geelkaart|10|20}} | stadion = [[Wembley-stadion|Wembley]], [[Londen]] | bywoning = 89&nbsp;019 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Brodie Retallick]] (NZL) | notas = Die gehoor van 89&nbsp;019 is die hoogste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/95779 |title=Record Rugby World Cup attendance at Wembley Stadium |publisher=rugbybworldcup.com |date=20 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland se beginspan is die mees ervare 15 spelers in dié tyd wat ’n rugbywêreldbekerwedstryd begin.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-newzealand/all-blacks-name-most-experienced-ever-xv-to-take-on-pumas-idUKKCN0RI17X20150918 |title=All Blacks name most experienced ever XV to take on Pumas |publisher=[[Reuters]] |date=18 September 2015 |accessdate=26 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526035921/https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-newzealand/all-blacks-name-most-experienced-ever-xv-to-take-on-pumas-idUKKCN0RI17X20150918 |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Nieu-Seeland versuim vir die eerste keer om ’n bonuspunt aan te teken. }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 58–14 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14209 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Victor Vito]], [[Nehe Milner-Skudder]] (2), [[Malakai Fekitoa]], [[Beauden Barrett]], [[Julian Savea]] (2), [[Ben Smith]], [[Codie Taylor]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Beauden Barrett]] (4), [[Colin Slade]]<br />'''Strafdoel:''' [[Beauden Barrett]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Johan Deysel]]<br />'''Strafdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Jaco Engels]] {{Geelkaart|57|67}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 51&nbsp;820 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Nehe Milner-Skudder]] (NZL) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.'' * ''[[Richie McCaw]] word die eerste Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 17de rugbywêreldbekerwedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/24/new-zealand-namibia-rugby-world-cup-match-report |title=New Zealand made to work for World Cup win by tough-tackling Namibia |publisher=[[The Guardian]] |author=Sean Ingle |date=24 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 54–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14211 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tomás Lavanini]], [[Tomás Cubelli]], [[Juan Imhoff]] (2), [[Santiago Cordero]] (2), [[Martín Landajo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (3), [[Marcelo Bosch]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Nicolás Sánchez]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Mamoeka Gorgodse]] {{Geelkaart|45|55}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;256 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Santiago Cordero]] (Arg) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 29 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 35–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14212 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Telusa Veainu]] (2), [[Jack Ram]] (2), [[Latiume Fosita]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Vunga Lilo]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Vunga Lilo]], [[Kurt Morath]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Johann Tromp]], [[Jacques Burger]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3) | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 10&nbsp;103 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Jack Ram]] (TGA) | notas = Tonga word die eerste span wat twee kapteins tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd benoem.'' * ''Namibië druk vir die eerste keer drie drieë tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref name="TGAvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34375765 |title=Rugby World Cup 2015: Tonga 35–21 Namibia |publisher=[[BBC]] |author=Brent Pilnick |date=29 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit was Tonga se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/tonga-claim-their-biggest-ever-rugby-world-cup-win-over-gutsy-but-winless-romania |title=Tonga claim their biggest-ever Rugby World Cup victory over gutsy but winless Romania |publisher=Planet Rugby |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Kurt Morath]] oortref [[Pierre Hola]] se vorige rekord van 317 punte en word Tonga se beste puntemaker.''<ref name="TGAvNAM" /> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 43–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14213 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Waisake Naholo]], [[Julian Savea]] (3), [[Dane Coles]], [[Kieran Read]], [[Malakai Fekitoa]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Beka Tsiklauri]]<br />'''Doelskop:''' [[Lasja Malaghoeradse]]<br />'''Strafdoel:''' [[Lasja Malaghoeradse]] | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 69&nbsp;187 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Mamuka Gorgodze]] (Geo) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/02/new-zealand-georgia-rugby-world-cup-match-report |title=New Zealand beat Georgia to reach World Cup quarter-finals |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=2 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Julian Savea]] (NZL) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34405188 |title=Rugby World Cup 2015: New Zealand 43-10 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Phil Dawkes |date=2 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Georgië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 45–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14215 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Joaquín Tuculet]], [[Juan Imhoff]], [[Nicolás Sánchez]], [[Julián Montoya]], [[Santiago Cordero]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kurt Morath]], [[Soane Tonga’uiha]]<br />'''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (2) | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 29&nbsp;124 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolás Sánchez]] (Arg) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/rugby-union/33720220 |title=Rugby World Cup: Argentina v Tonga |publisher=[[BBC]] |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Argentinië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="ARGvTGA">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/04/argentina-v-tonga-rugby-world-cup-live?filterKeyEvents=false&page=with%3Ablock-56112f23e4b02d70c46aa241 |title=Argentina v Tonga: Rugby World Cup – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Tonga is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="ARGvTGA" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NAMru-r}} | telling = 16–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14216 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Doelskop:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Strafdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3)<br />'''Kaarte:''' [[Raoul Larson]] {{Geelkaart|45|55}}, [[Aranos Coetzee]] {{Geelkaart|50|60}}, [[Renaldo Bothma]] {{Geelkaart|51|61}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mamoeka Gorgodse]], [[Lasja Malaghoeradse]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Kaart:''' [[Jaba Bregwadse]] {{Geelkaart|35|45}} | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 11&nbsp;156 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Tinus du Plessis]] (Nam) | notas = [[Alexander Todua]] (Geo) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] oortref [[Jaco Coetzee]] se vorige rekord van 335 punte en word Namibië se beste puntemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34450575 |title=Rugby World Cup 2015: Namibia 16–17 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Neil Johnston |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die defensiewe bonuspunt is Namibië se eerste bonuspunt tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11903922/Namibia-vs-Georgia-Rugby-World-Cup-live.html |title=Namibia 16 Georgia 17 – Mamuka Gorgodze leads Lelos to victory but Nambia claim first ever World Cup point |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Giles Mole |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 47–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14217 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Ben Smith]], [[Tony Woodcock]], [[Nehe Milner-Skudder]] (2), [[Sonny Bill Williams]], [[Sam Cane]], [[Ma’a Nonu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (6)<br />'''Kaart:''' [[Kieran Read]] {{Geelkaart|38|48}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Paul Ngauamo]] {{Geelkaart|70|80}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 50&nbsp;985 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Nehe Milner-Skudder]] (NZL) | notas = [[Ma’a Nonu]] word die sesde Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/09/new-zealand-v-tonga-rugby-world-cup-2015-live |title=New Zealand 47–9 Tonga: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Butler |date=9 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 64–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14218 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Juan Martín Hernández]], [[Matías Moroni]], [[Horacio Agulla]], [[Facundo Isa]], [[Lucas Noguera Paz]], [[Matías Alemanno]], [[Leonardo Senatore]], [[Julián Montoya]], [[Tomás Cubelli]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Santiago González Iglesias]] (4), [[Juan Pablo Socino]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Santiago González Iglesias]]<br />'''Kaart:''' [[Marcelo Bosch]] {{Geelkaart|53|63}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Johann Tromp]], [[JC Greyling]], [[Eugene Jantjies]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (2)<br />'''Kaarte:''' [[J. C. Greyling]] {{Geelkaart|11|21}}, [[Tinus du Plessis]] {{Geelkaart|76|80+}} | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 30&nbsp;198 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Horacio Agulla]] (Arg) | notas = [[Martín Landajo]] (ARG) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Johnny Redelinghuys]] word die eerste Namibiese rugbyspeler wat in sy 50ste toetswedstryd speel. }} ==== Groep D ==== [[Lêer:Ireland vs Canada 2015 RWC (3).jpg|duimnael|Ierland klop Kanada op die Millennium-stadion in Cardiff met 50–7]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{IRLru}} |4||4||0||0||134||35||+99||16||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{FRAru}} |4||3||0||1||120||63||+57||12||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{ITAru}} |4||2||0||2||74||88||–14||7||2||'''10''' |- |style="text-align:left;" |{{ROMru}} |4||1||0||3||60||129||–69||7||0||'''4''' |- |style="text-align:left;" |{{CANru}} |4||0||0||4||58||131||–73||7||2||'''2''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 50–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14220 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Seán O’Brien]], [[Iain Henderson]], [[Jonathan Sexton]], [[David Kearney]], [[Sean Cronin]], [[Rob Kearney]], [[Jared Payne]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Jonathan Sexton]] (3), [[Ian Madigan]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Jonathan Sexton]]<br />'''Kaart:''' [[Paul O’Connell]] {{Geelkaart|42|52}} | wegpunte = '''Drie:''' [[D.T.H. van der Merwe]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Kaart:''' [[Jamie Cudmore]] {{Geelkaart|17|27}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 68&nbsp;523 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Jonathan Sexton]] (Irl) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 32–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14221 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Rabah Slimani]], [[Nicolas Mas]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frédéric Michalak]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Frédéric Michalak]] (5), [[Scott Spedding]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Giovanbattista Venditti]]<br />'''Doelskop:''' [[Tommaso Allan]]<br />'''Strafdoel:''' [[Tommaso Allan]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 76&nbsp;232 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Louis Picamoles]] (Fra) | notas = [[Martin Castrogiovanni]] word die eerste Italiaanse rugbyspeler wat in sy 114de toetswedstryd speel. }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 38–11 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14222 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sofiane Guitoune]] (2), [[Yannick Nyanga]], [[Wesley Fofana]], [[Gaël Fickou]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Morgan Parra]] (3), [[Rory Kockott]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Morgan Parra]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Valentin Ursache]]<br />'''Strafdoele:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Paulică Ion]] {{Geelkaart|30|40}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 50&nbsp;626 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Wesley Fofana]] (Fra) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 23–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14224 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Michele Rizzo]], [[Gonzalo Garcia]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Matt Evans]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nathan Hirayama]] (2) | stadion = [[Elland Road]], [[Leeds]] | bywoning = 33&nbsp;120 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[D.T.H. van der Merwe]] (Kan) | notas = [[Mauro Bergamasco]] (Ita) word ná [[Brian Lima]] (Sam) die tweede rugbyspeler wat tydens vyf agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooie verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/26/italy-canada-rugby-world-cup-match-report |title=Italy fire up their World Cup campaign with comeback win over Canada |publisher=[[The Guardian]] |author=Gerard Meagher |date=26 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Kanada is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 44–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14225 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tommy Bowe]] (2), [[Keith Earls]] (2), [[Rob Kearney]], [[Chris Henry]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ian Madigan]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Ian Madigan]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Ovidiu Tonița]]<br />'''Doelskop:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Strafdoel:''' [[Valentin Calafeteanu]]<br />'''Kaart:''' [[Minya Csaba Gál]] {{Geelkaart|61|71}} | stadion = [[Wembley-stadion|Wembley]], [[Londen]] | bywoning = 89&nbsp;267 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Keith Earls]] (Irl) | notas = Dit was die 300ste rugbywêreldbekerwedstryd.'' * ''Die gehoor van 89&nbsp;267 is die hoogste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/101616 |title=RWC 2015 breaks another record at Wembley Stadium |publisher=rugbybworldcup.com |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34369681 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 44–10 Romania |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Roemenië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 41–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14227 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Wesley Fofana]], [[Guilhem Guirado]], [[Rabah Slimani]], [[Pascal Papé]], [[Rémy Grosso]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frédéric Michalak]] (4), [[Morgan Parra]]<br />'''Strafdoele:''' [[Frédéric Michalak]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Aaron Carpenter]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nathan Hirayama]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Nanyak Dala]] {{Geelkaart|72|80+}} | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 28&nbsp;145 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Frédéric Michalak]] (Fra) | notas = [[Remy Grosso]] maak sy toetsbuiging vir Frankryk en druk sy eerste internasionale drie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34395554 |title=Rugby World Cup 2015: France 41–18 Canada |publisher=[[BBC]] |date=1 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Frankryk vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 16–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14228 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Keith Earls]]<br />'''Doelskop:''' [[Jonathan Sexton]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonathan Sexton]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Peter O’Mahony]] {{Geelkaart|72|80+}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (3) | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 53&nbsp;187 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Iain Henderson]] (Irl) | notas = <span style="color:green">Ierland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34428715 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 16-9 Italy |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Italië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/04/ireland-v-italy-rugby-world-cup-2015-live |title=Ireland v Italy: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{CANru-r}} | telling = 15–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14229 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Jeff Hassler]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoel:''' [[Gordon McRorie]]<br />'''Kaart:''' [[Jebb Sinclair]] {{Geelkaart|72|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mihai Macovei]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Kaart:''' [[Cătălin Fercu]] {{Geelkaart|20|30}} | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 27&nbsp;153 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jeff Hassler]] (Kan) | notas = [[Mihai Lazăr]] en [[Valentin Popîrlan]] (albei Rom) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * ''Roemenië behaal die grootste terugkeer in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/277625.html |title=Vlaicu completes dramatic comeback for Romania |publisher=ESPNscrum |date=6 Oktober 2015 |accessdate=18 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191218203725/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/277625.html |archive-date=18 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 32–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14231 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Leonardo Sarto]], [[Edoardo Gori]], [[Tommaso Allan]], [[Alessandro Zanni]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Adrian Apostol]] (2), [[Valentin Popîrlan]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Kaart:''' [[Johan van Heerden]] {{Geelkaart|16|26}} | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 11&nbsp;450 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Edoardo Gori]] (Ita) | notas = [[Tudorel Bratu]] (Rom) het sy toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Andrei Rădoi]] (Rom) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 9–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14232 Verslag] | weg = {{IRLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Scott Spedding]] (2), [[Morgan Parra]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Rob Kearney]], [[Conor Murray]]<br />'''Doelskop:''' [[Ian Madigan]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonathan Sexton]] (2), [[Ian Madigan]] (2) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 72&nbsp;163 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Seán O’Brien]] (Irl) | notas = [[Louis Picamoles]] (Fra) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} === Uitklopfase === [[Lêer:Crowds along Lambton Quay watching the 2015 RWC All Blacks victory parade (Codie Taylor, Julian Savea, TJ Perenara).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2015 as die wêreldkampioen gekroon is]] {{Wedstrydskema laatste 8 | RD1 = Kwarteindrondte | RD2 = Halfeindrondte | RD3 = Eindrondte | RD1-header01 = 17 Oktober – Twickenham | RD1-team01 = '''{{RSAru}}''' | RD1-score01 = '''23''' | RD1-team02 = {{WALru}} | RD1-score02 = 19 | RD1-header02 = 17 Oktober – Millennium | RD1-team03 = '''{{NZLru}}''' | RD1-score03 = '''62''' | RD1-team04 = {{FRAru}} | RD1-score04 = 13 | RD1-header03 = 18 Oktober – Millennium | RD1-team05 = {{IRLru}} | RD1-score05 = 20 | RD1-team06 = '''{{ARGru}}''' | RD1-score06 = '''43''' | RD1-header04 = 18 Oktober – Twickenham | RD1-team07 = '''{{AUSru}}''' | RD1-score07 = '''35''' | RD1-team08 = {{SCOru}} | RD1-score08 = 34 | RD2-header01 = 24 Oktober – Twickenham | RD2-team01 = {{RSAru}} | RD2-score01 = 18 | RD2-team02 = '''{{NZLru}}''' | RD2-score02 = '''20''' | RD2-header02 = 25 Oktober – Twickenham | RD2-team03 = {{ARGru}} | RD2-score03 = 15 | RD2-team04 = '''{{AUSru}}''' | RD2-score04 = '''29''' | RD3-header01 = 31 Oktober – Twickenham | RD3-team01 = '''{{NZLru}}''' | RD3-score01 = '''34''' | RD3-team02 = {{AUSru}} | RD3-score02 = 17 | RD3-header02 = 30 Oktober – Olimpiese Stadion | RD3-team03 = '''{{RSAru}}''' | RD3-score03 = '''24''' | RD3-team04 = {{ARGru}} | RD3-score04 = 13 }} ==== Kwarteindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 23–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14226 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Fourie du Preez]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (5)<br />'''Skepdoel:''' [[Handré Pollard]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Gareth Davies]]<br />'''Doelskop:''' [[Dan Biggar]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (3)<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Biggar]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 79&nbsp;572 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Schalk Burger]] (RSA) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 62–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14230 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Brodie Retallick]], [[Nehe Milner-Skudder]], [[Julian Savea]] (3), [[Jerome Kaino]], [[Kieran Read]], [[Tawera Kerr-Barlow]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (7)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Louis Picamoles]]<br />'''Doelskop:''' [[Morgan Parra]]<br />'''Strafdoele:''' [[Scott Spedding]], [[Morgan Parra]]<br />'''Kaart:''' [[Louis Picamoles]] {{Geelkaart|47|57}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], Cardiff | bywoning = 71&nbsp;619 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Julian Savea]] (NZL) | notas = Dit is die hoogste oorwinning in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34541264 |title=Rugby World Cup: New Zealand beat France 62–13 to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland word die eerste span wat nege drieë tydens ’n uitklopwedstryd druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3277418/All-Blacks-62-13-France-Les-Bleus-given-nine-try-masterclass-champions-set-Rugby-World-Cup-semi-final-South-Africa.html |title=All Blacks 62–13 France: Les Bleus given a nine-try masterclass as champions set up Rugby World Cup semi-final with South Africa |publisher=[[Daily Mail]] |author=Matt Lawton |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Julian Savea]] (NZL) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Julian Savea word ná [[Jonah Lomu]] (albei NZL) en [[Bryan Habana]] (RSA) die derde rugbyspeler wat agt rugbywêreldbekerdrieë druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/73124508/rugby-world-cup-julian-savea-shrugs-off-jonah-lomu-comparison |title=Rugby World Cup: Julian Savea shrugs off Jonah Lomu comparison |publisher=Stuff |author=Toby Robson |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 18 Oktober 2015 | tyd = 13:00 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 20–43 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14223 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Luke Fitzgerald]], [[Jordi Murphy]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ian Madigan]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ian Madigan]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Matías Moroni]], [[Juan Imhoff]] (2), [[Joaquín Tuculet]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Ramiro Herrera]] {{Geelkaart|17|27}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], Cardiff | bywoning = 72&nbsp;316 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolás Sánchez]] (Arg) | notas = Dit is Argentinië se eerste oorwinning oor Ierland sedert hulle 30–15-oorwinning tydens die 2007-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34561309 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 20–43 Argentina |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Argentinië se hoogste oorwinning in dié tyd oor Ierland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/18/ireland-argentina-rugby-world-cup-quarter-final-joe-schmidt |title=Ireland 20–43 Argentina: how World Cup quarter-final was won and lost |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 18 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 35–34 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14219 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Adam Ashley-Cooper]], [[Drew Mitchell]] (2), [[Michael Hooper]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Peter Horne]], [[Tommy Seymour]], [[Mark Bennett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Sean Maitland]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 77&nbsp;110 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Matt Giteau]] (Aus) | notas = [[Fraser Brown]] en [[Tim Swinson]] (albei Sko) is oorspronklik in die beginspan benoem, maar nadat [[Ross Ford]] en [[Jonny Gray]] se skorsings vir drie wedstryde opgehef is, is hulle enkele minute voor afskop van die wedstryd in die beginspan benoem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/114956 |title=Ross Ford and Jonny Gray back in Scotland starting team |publisher=rugbybworldcup.com |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Matt Giteau]] en [[Stephen Moore]] word die sewende en agtste Australiese rugbyspelers onderskeidelik wat in hulle 100ste toetswedstryd speel.'' * ''Die 34 punte is die meeste wat Skotland in dié tyd teen Australië kon aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/18/australia-v-scotland-rugby-world-cup-2015-live |title=Australia v Scotland: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná die wedstryd het Wêreldrugby ’n verklaring oor skeidsregter Craig Joubert se omstrede toekenning van ’n laat strafdoel vir Australië uitgereik. Die verslag het tot die gevolgtrekking gekom dat hoewel Joubert destyds nie die televisiewedstrydbeampte kon geraadpleeg het nie, sy besluit in werklikheid verkeerd was, aangesien die herhaling gewys het dat die Australiese Nick Phipps die bal gespeel het voordat die Skot Jon Welsh dit ontvang het. Die regte oproep moes ’n skrum vir Australië vir die oorspronklike klopjag gewees het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/115761 |title=World Rugby Statement: Match officials’ performance review (Australia v Scotland) |publisher=rugbyworldcup.com |date=19 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Halfeindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 24 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 18–20 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14214 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (5), [[Patrick Lambie]]<br />'''Kaart:''' [[Bryan Habana]] {{Geelkaart|52|62}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Jerome Kaino]], [[Beauden Barrett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Kaart:''' [[Jerome Kaino]] {{Geelkaart|39|49}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;090 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Ben Smith]] (NZL) | notas = Nieu-Seeland word die eerste span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1987-, 1995- en 2011-eindstryde verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34594462 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 18–20 New Zealand |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=24 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Australië in 2003 en Engeland in 2007 word Nieu-Seeland ook die derde verdedigende kampioen wat die eindstryd haal.'' * ''[[Sonny Bill Williams]], [[Jerome Kaino]] en [[Sam Whitelock]] (almal NZL) word die eerste drie rugbyspelers wat 13 agtereenvolgende rugbywêreldbekeroorwinnings aanteken.<ref name="auto">{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/rugby-all-blacks-unchanged-final |title=Rugby: All Blacks unchanged for final |publisher=Otago Daily Times |date=30 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 15–29 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14210 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Tomás Lavanini]] {{Geelkaart|26|36}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Rob Simmons]], [[Adam Ashley-Cooper]] (3)<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Bernard Foley]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;025 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) | notas = [[Michael Hooper]] word ná slegs 3 jaar en 140 dae ná sy toetsdebuut die vinnigste rugbyspeler wat in sy 50ste wedstryd speel en ook die jongste Australiese rugbyspeler wat dié mylpaal bereik.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup/rugby-world-cup-wallabies-flanker-michael-hooper-brings-up-his-50th-test-against-argentina/news-story/3ae74012fc93bd5a67c0c144a002b9fe |title=Rugby World Cup: Wallabies flanker Michael Hooper brings up his 50th Test against Argentina |publisher=Fox Sports Australia |author=Iain Payten |date=23 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[James Slipper]] word die eerste Australiese [[stut]] wat in sy 73ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/five-key-matchups-between-the-wallabies-and-argentina-in-the-rugby-world-cup-semifinal/news-story/4528b66b17114e12d51b0767ba905f72 |title=Rugby World Cup 2015 semi-final: five key match-ups between the Wallabies and Argentina |publisher=Fox Sports |author=Christy Doran |date=25 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Ná Nieu-Seeland een dag vroeër word Australië die tweede span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1991-, 1999- en 2003-eindstryde verskyn het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34616563 |title=Rugby World Cup: Australia beat Argentina to reach final |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=25 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Bronseindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 30 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (GMT) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 24–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14204 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[JP Pietersen]], [[Eben Etzebeth]]<br />'''Doelskop:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Juan Pablo Orlandi]]<br />'''Doelskop:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoel:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Skepdoel:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Kaart:''' [[Tomás Cubelli]] {{Geelkaart|5|15}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], Londen | bywoning = 55&nbsp;925 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Damian de Allende]] (RSA) | notas = [[Patrick Lambie]] (RSA) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/Rugby/WorldCup/Habana-praises-50-Test-cap-Lambie-20151031 |title=Habana praises 50-Test cap Lambie |publisher=[[Nuus24]] |author=Garrin Lambley |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 31 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (GMT) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 34–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14201 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Nehe Milner-Skudder]], [[Ma’a Nonu]], [[Beauden Barrett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Carter]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Kaart:''' [[Ben Smith]] {{Geelkaart|52|62}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[David Pocock]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Bernard Foley]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;125 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Carter]] (NZL) | notas = Sedert die 1995-eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika is dit die tweede wat tussen twee spanne van die Suidelike Halfrond beslis is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/european-sides-on-high-alert-of-last-eight-exodus-at-rugby-world-cup-1.26066 |title=European sides on high alert of last-eight exodus at Rugby World Cup |publisher=The National |author=Geoffrey Riddle |date=16 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland word die eerste span wat sy wêreldtitel verdedig en sy derde titel inpalm.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11967573/Its-official-this-New-Zealand-side-are-the-greatest-rugby-union-team-ever.html |title=It's official – this New Zealand side are the greatest rugby union team ever |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Paul Hayward |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die eerste keer wat Nieu-Seeland die titel oorsee kon wen.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3298198/New-Zealand-34-17-Australia-Blacks-claim-record-Rugby-World-Cup-crown-tries-Nehe-Milner-Skudder-Ma-Nonu-Beauden-Barrett-settle-Southern-hemisphere-final.html |title=New Zealand 34–17 Australia: All Blacks claim record third Rugby World Cup crown as tries from Nehe Milner-Skudder, Ma’a Nonu and Beauden Barrett settle all-Southern hemisphere final |publisher=[[Daily Mail]] |author=Oliver Holt |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die 51 aangetekende punte is die meeste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekereindstryd.'' * ''[[Ben Smith]] (NZL) word die eerste rugbyspeler wat ’n geelkaart in ’n eindstryd ontvang.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup/rugby-world-cup-2023-final-south-africa-beat-new-zealand-yellow-cards-history-news-reaction-sam-cane-red-card/news-story/ce3561c1132f739aac942b0299b2cf53 |title=‘Honestly fed up’: Ex-All Blacks rage at refs after card frenzy turns RWC final ‘boring as hell’ |publisher=Fox Sports |date=29 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Sonny Bill Williams]], [[Jerome Kaino]] en [[Sam Whitelock]] (almal (NZL) word die eerste drie rugbyspelers wat 14 agtereenvolgende rugbywêreldbekeroorwinnings aanteken.''<ref name="auto" /> * ''14 Nieu-Seelandse rugbyspelers sluit by vyf Australiërs en een Suid-Afrikaner aan as tweemalige rugbywêreldbekerkampioene. Richie McCaw word die eerste kaptein wat twee rugbywêreldbekertoernooie wen.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/the-legendary-list-of-two-time-rugby-world-cup-winners |title=The LEGENDARY list of two-time Rugby World Cup winners |publisher=Planet Rugby |author=Dylan Coetzee |date=14 November 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland wen die Rugbywêreldbeker 2015 sonder ’n verlore wedstryd. }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Rugbywêreldkampioen 2015 |- |align=center|'''{{NZLru}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al 20 deelnemende nasionale rugbyspanne in die Rugbywêreldbeker 2015.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2015;spanmin1=01+Jan+2015;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |title=Rugby Union – Statsguru – Test matches – Team records |publisher=ESPNscrum |accessdate=23 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623084405/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2015;spanmin1=01+Jan+2015;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:2015 Rugby World Cup (men) results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Rugbywêreldbeker 2015: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#880|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Derde plek}} {{sleutel|#07f|Vierde plek}} {{sleutel|#0d0|Kwarteindrondte}} {{sleutel|#f55|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|Drieë !width=25|Doelskoppe !width=25|Strafdoele !width=25|Skepdoele |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{NZLru}} || C || 7 || 7 || 0 || 0 || 290 || 39 || 28 || 11 || 2 |- style="background:#880;" | 2 || style="text-align:left;"|{{AUSru}} || A || 7 || 6 || 0 || 1 || 222 || 28 || 17 || 16 || 0 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{RSAru}} || B || 7 || 5 || 0 || 2 || 241 || 26 || 15 || 25 || 2 |- style="background:#07f;" | 4 || style="text-align:left;"|{{ARGru}} || C || 7 || 4 || 0 || 3 || 250 || 27 || 23 || 21 || 2 |- | colspan="12"| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#0d0" | 5 || style="text-align:left;"|{{IRLru}} || D || 5 || 4 || 0 || 1 || 154 || 18 || 14 || 12 || 0 |- style="background:#0d0" | 6 || style="text-align:left;"|{{FRAru}} || D || 5 || 3 || 0 || 2 || 133 || 13 || 13 || 14 || 0 |- style="background:#0d0" | 7 || style="text-align:left;"|{{SCOru}} || B || 5 || 3 || 0 || 2 || 170 || 17 || 14 || 19 || 0 |- style="background:#0d0" | 8 || style="text-align:left;"|{{WALru}} || A || 5 || 3 || 0 || 2 || 130 || 12 || 11 || 15 || 1 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#f55" | 9 || style="text-align:left;"|{{JPNru}} || B || 4 || 3 || 0 || 1 || 98 || 9 || 7 || 13 || 0 |- style="background:#f55" | 10 || style="text-align:left;"|{{ENGru}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 133 || 16 || 10 || 10 || 1 |- style="background:#f55" | 11 || style="text-align:left;"|{{ITAru}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 74 || 7 || 6 || 9 || 0 |- style="background:#f55" | 12 || style="text-align:left;"|{{GEOru}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 53 || 5 || 5 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 13 || style="text-align:left;"|{{FIJru}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 84 || 10 || 8 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 14 || style="text-align:left;"|{{TGAru}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 70 || 8 || 3 || 8 || 0 |- style="background:#f55" | 15 || style="text-align:left;"|{{SAMru}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 69 || 7 || 5 || 10 || 0 |- style="background:#f55" | 16 || style="text-align:left;"|{{ROMru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 60 || 7 || 5 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 17 || style="text-align:left;"|{{NAMru}} || C || 4 || 0 || 0 || 4 || 70 || 8 || 6 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 18 || style="text-align:left;"|{{CANru}} || D || 4 || 0 || 0 || 4 || 58 || 7 || 4 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 19 || style="text-align:left;"|{{USAru}} || B || 4 || 0 || 0 || 4 || 50 || 5 || 2 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 20 || style="text-align:left;"|{{URUru}} || A || 4 || 0 || 0 || 4 || 30 || 2 || 1 || 6 || 0 |- class="sortbottom" bgcolor="#EFEFEF" style="font-weight:bold;" | || style="text-align:left;"|Algeheel || || 48 || || || || 2439 || 271 || 197 || 224 || 8 |} === Meeste punte en drieë === {| class="toptextcells" | Meeste punte aangeteken:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Punte |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Nicolás Sánchez]] | 97 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Handré Pollard]] | 93 |- |rowspan="2"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Bernard Foley]] |rowspan="2"| 82 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Dan Carter]] |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Greig Laidlaw]] | 79 |- | 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[Ayumu Goromaru]] | 58 |- | 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Dan Biggar]] | 56 |- | 8 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Italië}} [[Tommaso Allan]] | 44 |- | 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Owen Farrell]] | 43 |- | 10 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] | 40 |} | Meeste drieë gedruk:<ref name="Most_Tries" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Drieë |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] | 8 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Nehe Milner-Skudder]] | 6 |- |rowspan="4"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Bryan Habana]] |rowspan="4"| 5 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Gareth Davies]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[JP Pietersen]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Juan Imhoff]] |- |rowspan="4"| 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Adam Ashley-Cooper]] |rowspan="4"| 4 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Drew Mitchell]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Kanada}} [[D.T.H. van der Merwe]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Tommy Seymour]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Krieketwêreldbeker 2015]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Simon Barclay |title=Rugby World Cup 1987–2015: Complete Match Results & Statistics |publisher=Silverthorn Publishing |year=2015 |isbn=978-1-326-46806-4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2015 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 2015}} * {{en}} [https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview Amptelike Rugbywêreldbekerwebwerf] * {{en}} [http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/series/164205.html?template=results Volledige uitslae en statistiek] by ESPNscrum * {{en}} [https://www.espn.co.uk/rugby/table/_/league/164205/season/2015 Rugby World Cup Standings – 2015] * {{en}} [http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees Rugbywêreldbekerskeidsregters] by RugbyRefs.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401160106/http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees |date=1 April 2015}} * {{en}} {{IMDb-titel|3055036|2015 Rugby World Cup}} {{Rugbywêreldbekerstadions 2015}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Navigasie Rugbywêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 2015}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Wallis]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Engeland]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Wallis]] [[Kategorie:Rugbywêreldbeker|2015]] [[Kategorie:Sport in 2015]] tta0ig5zkzcgipf23ag3o39udoy0wk6 0 59714 2912748 2863076 2026-06-20T18:49:47Z KenntnisseSchüler 194058 2912748 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kaokolandse swartkwasmuishond | image = Galerella flavescens.jpg | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name = iucn>{{IUCN2008 | assessors = Hoffmann, M. & Rathbun, G.| year = 2008| title = Herpestes flavescens | id = 41599 | downloaded =22 Maart 2009}}</ref> | taxon = Herpestes flavescens | authority = ([[José Vicente Barbosa du Bocage|Bocage]], 1889) | range_map = Angolan Slender Mongoose area.png | range_map_caption = {{legend0|#388717|&nbsp;verspreiding}} }} Die '''Kaokolandse swartkwasmuishond''' (''Herpestes flavescens'') is 'n [[muishond]] wat onder andere in die noorde en sentraal gedeeltes van [[Namibië]] voorkom. Die muishond is verwant aan die [[swartkwasmuishond]] en was voorheen bekend as die [[subspesie]] ''Galerella sanguinea nigrata''. == Kleur en bou == Die muishond is slankgebou met 'n lang stert wat eindig in 'n swart punt. Wanneer hy beweeg word die stert in die lug opgekrul soos die van 'n [[leeu]]. Die [[soogdier]] is gespikkeld, donker rooibruin van kleur. Die mannetjie is effe groter as die wyfie. Die mannetjie kan tot 640&nbsp;gram weeg en die wyfie tot 530&nbsp;gram. == Habitat == Die muishond is 'n tipiese bosveldspesie maar kom ook voor in redelike operige dele waar daar genoeg skuiling is. == Ander feite == Hulle is daglewend en kom eers na sonop uit en is alleenlopers. Die muishond kan ook bome klim en as hy skrik versteen hy in sy spore. Hulle vreet hoofsaaklik [[termiet]]e, kewers, [[sprinkaan|sprinkane]], miere, akkedisse, [[vrug]]te en [[muis]]e. Die muishonde se natuurlike vyande is die [[rooijakkals]], [[luiperd]], [[leeu]] en [[Afrikasivet|sivet]]. Een tot twee kleintjies word vanaf [[Oktober]] tot [[Maart]] gebore en die verwagte lewensduur is ±8 jaar. == Sien ook == * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name]] * [[Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes]] == Bron == * Die Soogdiergids van Suider-Afrika. Burger Cillié. 2009. {{ISBN|978-1-875093-46-5}}. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Muishonde]] 6wnxxt6quze1tymcnldyvsmqmwdfyxd 2912749 2912748 2026-06-20T18:50:08Z KenntnisseSchüler 194058 2912749 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kaokolandse swartkwasmuishond | image = Galerella flavescens.jpg | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name = iucn>{{IUCN2008 | assessors = Hoffmann, M. & Rathbun, G.| year = 2008| title = Herpestes flavescens | id = 41599 | downloaded =22 Maart 2009}}</ref> | taxon = Herpestes flavescens | authority = ([[José Vicente Barbosa du Bocage|Bocage]], 1889) | range_map = Angolan Slender Mongoose area.png | range_map_caption = {{legend0|#388717|&nbsp;verspreiding}} }} Die '''Kaokolandse swartkwasmuishond''' (''Herpestes flavescens'') is 'n [[muishond]] wat onder andere in die noorde en sentraal gedeeltes van [[Namibië]] voorkom. Die muishond is verwant aan die [[swartkwasmuishond]] en was voorheen bekend as die [[subspesie]] ''Herpestes sanguinea nigrata''. == Kleur en bou == Die muishond is slankgebou met 'n lang stert wat eindig in 'n swart punt. Wanneer hy beweeg word die stert in die lug opgekrul soos die van 'n [[leeu]]. Die [[soogdier]] is gespikkeld, donker rooibruin van kleur. Die mannetjie is effe groter as die wyfie. Die mannetjie kan tot 640&nbsp;gram weeg en die wyfie tot 530&nbsp;gram. == Habitat == Die muishond is 'n tipiese bosveldspesie maar kom ook voor in redelike operige dele waar daar genoeg skuiling is. == Ander feite == Hulle is daglewend en kom eers na sonop uit en is alleenlopers. Die muishond kan ook bome klim en as hy skrik versteen hy in sy spore. Hulle vreet hoofsaaklik [[termiet]]e, kewers, [[sprinkaan|sprinkane]], miere, akkedisse, [[vrug]]te en [[muis]]e. Die muishonde se natuurlike vyande is die [[rooijakkals]], [[luiperd]], [[leeu]] en [[Afrikasivet|sivet]]. Een tot twee kleintjies word vanaf [[Oktober]] tot [[Maart]] gebore en die verwagte lewensduur is ±8 jaar. == Sien ook == * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name]] * [[Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes]] == Bron == * Die Soogdiergids van Suider-Afrika. Burger Cillié. 2009. {{ISBN|978-1-875093-46-5}}. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Muishonde]] 63zi2i1pshvksjg0qvf8c3mv6bxu7fp 0 61300 2912775 2835227 2026-06-20T21:22:04Z Jcb 223 2912775 wikitext text/x-wiki {{Subspesieboks |image=Felis_silvestris_cafra.jpg |image_caption = 'n Suider-Afrikaanse wildekat in die natuur, met duidelike geel spikkels. |genus=Felis |species=lybica |subspecies=cafra }} Die '''Suider-Afrikaanse wildekat''' ('''''Felis lybica cafra''''') is 'n wildekatsubspesie wat in [[Suider-Afrika|Suider-]] en [[Oos-Afrika]] woon.<ref>[http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/mammalia/carnivora/felidae/felis/index.html#silvestris www.nic.funet.fi]</ref><ref name="catsg">{{Cite journal |last=Kitchener |first=A. C. |last2=Breitenmoser-Würsten |first2=C. |last3=Eizirik |first3=E. |last4=Gentry |first4=A. |last5=Werdelin |first5=L. |last6=Wilting |first6=A. |last7=Yamaguchi |first7=N. |last8=Abramov |first8=A. V. |last9=Christiansen |first9=P. |last10=Driscoll |first10=C. |last11=Duckworth |first11=J. W. |last12=Johnson |first12=W. |last13=Luo |first13=S.-J. |last14=Meijaard |first14=E. |last15=O’Donoghue |first15=P. |date=2017 |title=A revised taxonomy of the Felidae: The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN Cat Specialist Group |url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/32616/A_revised_Felidae_Taxonomy_CatNews.pdf?sequence=1&isAllowed=y |journal=Cat News |issue=Special Issue 11 |page=19}}</ref> In 2007 is dit voorlopig erken as 'n aparte [[Subspesie|subspesies]] op grond van genetiese ontleding.<ref>{{Cite journal |last=Driscoll, C. A., Menotti-Raymond, M., Roca, A. L., Hupe, K., Johnson, W. E., Geffen, E., Harley, E., Delibes, M., Pontier, D., Kitchener, A. C., Yamaguchi, N., O’Brien, S. J., Macdonald, D. |year=2007 |title=The near eastern origin of cat domestication |journal=Science |volume=317 |issue=5837 |pages=519–523 |bibcode=2007Sci...317..519D |doi=10.1126/science.1139518 |pmc=5612713 |pmid=17600185}}</ref> Morfologiese bewyse dui daarop dat die skeiding tussen die Afrikawildekat-subspesies in Afrika plaasgevind het in die gebiede van [[Tanzanië]] en [[Mosambiek]].<ref>{{Cite journal |last=Kitchener, A. C. |last2=Rees, E. E. |name-list-style=amp |year=2009 |title=Modelling the dynamic biogeography of the wildcat: implications for taxonomy and conservation |journal=Journal of Zoology |volume=279 |issue=2 |pages=144–155 |doi=10.1111/j.1469-7998.2009.00599.x}}</ref> Dit staan ook bekend as die "boskat". == Fisieke eienskappe == Die liggaam van die Suider-Afrikaanse wildekat het vertikale strepe, en dit kan wissel van dof tot redelik afgemerk. Die stert is met swart omring en het 'n swart punt. Die ken en keel is wit en die bors is gewoonlik ligter as die res van die liggaam. Die pote is pikswart onder. Daar is twee kleurfases: steengrys met swart en witterige spikkels, en kaneelbruin met minder swart en meer vaalgeel spikkels. In voorkoms is dit baie soortgelyk aan 'n [[Kat|huiskat]], hoewel die bene proporsioneel langer is. Die mees onderskeibare kenmerk is die ryk rooibruin kleur op die agterkant van die ore, oor die maag en op die agterpote. Die liggaamslengte is 46-66,5 [[sentimeter|cm]] met 'n stert van 25-36 cm lank; die sogenaamde boskat kan 'n gewig bereik van 2,4-5,5 [[kilogram|kg]].<ref>{{Cite book |last=Skinner, J. D. |title=The mammals of the southern African sub-region |last2=Chimimba, C. T. |publisher=Cambridge University Press. |year=2005 |name-list-style=amp}}</ref> == Verspreiding en habitat == Die Suider-Afrikaanse wildekat kom wydverspreid voor in Afrika, suid van die ewenaar, maar kom nie langs die [[Namibië|Namibiese]] kus nie. Dit kom in 'n wye reeks habitatte voor wat matige skuiling bied.<ref name="Pocock">{{Cite book |last=Pocock |first=R. I. |title=Catalogue of the Genus Felis |publisher=British Museum of Natural History |year=1951 |location=Londen |pages=102–109 |chapter=''Felis lybica cafra'' |chapter-url=https://archive.org/stream/catalogueofgenus00brit#page/102/mode/2up}}</ref> == Ekologie en gedrag == Suider-Afrikaanse wildekatte is hoofsaaklik naglewend en soek bedags skuiling om te rus. Hulle is gewoonlik alleenlopend, behalwe in die geval van paring en die grootmaak van hul kleintjies, en hulle is hoogs territoriaal. Hulle is aanpasbare roofdiere, en verkies om klein [[knaagdier]]e te jag, maar kan hul dieet verander volgens seisoenale en langertermyn-prooi-oorvloed en beskikbaarheid; daar is waargeneem dat hulle op ander klein [[soogdier]]e, [[voëls]], [[reptiele]], [[amfibieë]], [[insekte]] en ander ongewerweldes prooi.<ref>{{Cite journal |last=Herbst |first=M. |last2=Mills |first2=M. G. L. |name-list-style=amp |year=2010 |title=The feeding habits of the Southern African wildcat, a facultative trophic specialist, in the southern Kalahari (Kgalagadi Transfrontier Park, South Africa/Botswana) |url=http://www.karoocats.org/application/storage/upload/herbst_feeding2010.pdf |journal=Journal of Zoology |volume=280 |issue=4 |pages=403−413 |doi=10.1111/j.1469-7998.2009.00679.x |access-date=24 Julie 2025 |archive-date= 9 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509232314/https://www.karoocats.org/application/storage/upload/herbst_feeding2010.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="zsl">https://zslpublications.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/j.1469-7998.2009.00679.x</ref> Die mees aangetekende prooi sluit in [[haas|hase]], [[Springhaas|springhase]] en groter voëls soos [[tarentaal|tarentale]].<ref name="zsl" /><ref>{{Cite book |last=Smithers, R. H. N. |title=The Mammals of Botswana |publisher=The Trustees of the National Museum of Rhodesia |year=1971 |series=Museum Memoir |volume=4}}</ref> [[Lêer:Lydekker_-_Caffre_Cat.JPG|duimnael|Lydekker - Caffre Cat - 1896 Lloyd's Natural History: "A hand-book to the Carnivora. Part 1, Cats, civets, and mungoose" by Richard Lydekker]] == Bedreiging == Die grootste bedreiging vir die oorlewing van die Suider-Afrikaanse wildekat is die neiging om met [[Kat|huiskatte]] naby menslike wonings te kruisteel. Ander bedreigings sluit in vervolging deur jagters en boere, sowel as [[habitatverlies]]. [[Lêer:Felis_lybica_cafra_Klerksdrop_1.jpg|duimnael|'n Wildekat teen sononder. Let op die kaneel kleur op die maag, wit op die ken en die pikswart pote.]] [[Lêer:Felis_lybica_cafra_close_up.jpg|duimnael|''Felis lybica cafra'' van naby. Duidelike bande oor die voorbene en bors, 'n kaneelkleurige maag en wit onder die ken.]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * Don E. Wilson & DeeAnn M. Reeder (redakteurs). [[2005]]. Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference. 3de uitgawe. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Felis silvestris cafra}} {{Wikispecies-inlyn|Felis silvestris cafra}} * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi NCBI] * [http://arctos.database.museum/name/Felis%20silvestris%20cafra Arctos Specimen Database] {{Portaalbalk|Katte}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Katagtiges]] [[Kategorie:Felidae]] o7i0s4ahnpxcdtlgbsx7vh5mox56wzr 0 63282 2912810 2596158 2026-06-21T08:03:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912810 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Bergpas | naam = Shaw se pas<br />''Shawspas'' | beeld = | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | kaart = | kaartbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | kaartonderskrif = | ligging = Tussen [[Caledon]] en [[Hermanus]] | helling = 1:17 | hoogte = 366&nbsp;m | lengte = | oppervlak = <!-- teer, gruis, grond, gras ens. --> | ingenieur = <!-- Persoon wat die pad ontwerp het --> | jaar begin = | jaar voltooi = | verbou = | bergreeks = | pad = R320 }} '''Shaw se pas''' (Shawspas) is 'n [[bergpas]] in die [[Wes-Kaap]] in die [[Kleinrivierberge]] op die [[R320 (Suid-Afrika)|R320]]-streeksroete suid van [[Caledon]] op die pad na [[Hermanus]].<ref name="mpsa" /> Die pas bereik 'n hoogte van 366m en 'n maksimum helling van 1:17. == Sien ook == * [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="mpsa">https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/194-shaws-pass-r320.html</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] he80r4ydwsxrp7t5aovkaql27jjck23 0 69263 2912703 2890110 2026-06-20T13:43:25Z BurgertB 2401 Inleiding verbeter 2912703 wikitext text/x-wiki :''Vir 'n artikel oor die sewe susters in die Griekse mitologie, sien [[Plejade (mitologie)]]'' {{Inligtingskas sterrestelsel | naam= Plejades | beeld= Pleiades large.jpg | onderskrif= ’n Foto van die Plejades van die Digitized Sky Survey.<br /> Bron: [[Nasa]]/[[Europese Ruimteagentskap|ESA]]/AURA/Caltech | soort= [[Sterreswerm|Oop sterreswerm]] | sterrebeeld= [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | messier= Messier 45 | tipe= | RK= 3^h 47^m 24^s<ref name="simbad">{{cite web |title=SIMBAD Astronomical Database |work=Results for M45 |url=http://simbad.u-strasbg.fr/Simbad |access-date=20 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523050221/http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | Dek= +24º 7'<ref name="simbad" /> | magnitude= | skynmagnitude= 1,6 | absolute magnitude= | afstand= Gemiddeld 444<ref name=vanleeuwen09>{{Cite journal|bibcode=2009A&A...497..209V |title=Parallaxes and proper motions for 20 open clusters as based on the new Hipparcos catalogue |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=497 |issue=1 |pages=209–242 |last1=Van Leeuwen |first1=F. |date=2009 |doi=10.1051/0004-6361/200811382 |arxiv = 0902.1039 |s2cid=16420237 }}</ref><ref name=majaess11>{{Cite journal|arxiv=1102.1705|last1= Majaess|first1= Daniel J.|title= Deep Infrared ZAMS Fits to Benchmark Open Clusters Hosting delta Scuti Stars|journal= Journal of the American Association of Variable Star Observers (Jaavso)|volume= 39|issue= 2|pages= 219|last2= Turner|first2= David G.|last3= Lane|first3= David J.|last4= Krajci|first4= Tom|date= 2011|bibcode= 2011JAVSO..39..219M}}</ref> | ouderdom= 100 miljoen | grootte= 110 [[boogminute]] | sterre= 500 | rooiverskuiwing= 18 x 10^-6 | kenmerke= | massa= | name= Sewe Susters, M45 }} Die '''Plejades''' (ook genoem die '''Sewe Susters''' of '''M45''') is in die [[sterrekunde]] ’n [[asterisme]] wat deur 'n oop [[sterreswerm]] gevorm word. Die sterreswerm bestaan uit warm [[Sterreklassifikasie|B-tipe]] sterre van middelmatige ouderdom in die [[sterrebeeld]] [[Bul (sterrebeeld)|Bul]]. Op 'n afstand van 444&nbsp;[[ligjare]] is dit een van die naaste sterreswerms en die naaste [[Messier-katalogus|Messiervoorwerp]] aan die [[Aarde]], en die een wat die maklikste met die blote oog gesien kan word. Dit bevat ook die refleksienewel NGC&nbsp;1432, 'n [[H&nbsp;II-gebied]].<ref>{{Cite web |title=NGC 1432 (Maia Nebula) {{!}} TheSkyLive.com |url=https://theskylive.com/sky/deepsky/ngc1432-maia-nebula-object |access-date=2022-12-10 |website=theskylive.com}}</ref> Die naam kom van die [[Plejade (mitologie)|Plejades]] in die [[Griekse mitologie]]. Die swerm word oorheers deur warm blou en besonder helder sterre wat binne die afgelope 100&nbsp;miljoen jaar ontstaan het. Die helderste sterre word omring deur ’n newelagtigheid wat deur [[ruimtestof]] veroorsaak word. Voorheen is gedink dit is materiaal wat ná hulle vorming oorgebly het, maar nou word geglo dat dit waarskynlik 'n onverwante stofwolk is waardeur die groep sterre tans beweeg.<ref name="Gibson2003">{{Cite journal |date=2003 |last1=Gibson|first1=S.J. |last2=Nordsieck|first2=K.H. |title=The Pleiades Reflection Nebula. II. Simple Model Constraints on Dust Properties and Scattering Geometry |journal=The Astrophysical Journal |volume=589 |issue=1 |pages=362–377 |bibcode=2003ApJ...589..362G |doi=10.1086/374590|doi-access=free }}</ref> Dié stofwolk beweeg na raming teen sowat 18&nbsp;km/s relatief tot die sterre in die swerm.<ref>{{cite journal | last1 = White | first1 = Richard E. | last2 = Bally | first2 = John | title = Interstellar matter near the Pleiades. IV - The wake of the Pleiades through the interstellar medium in Taurus | journal = The Astrophysical Journal | date = May 1993 | volume = 409 | page = 234 | issn = 0004-637X | eissn = 1538-4357 | doi = 10.1086/172658 | bibcode = 1993ApJ...409..234W }}</ref> Rekenaarsimulasies het gewys die Plejades is waarskynlik van 'n kompakte konfigurasie gevorm wat eens soos die [[Orionnewel]] gelyk het.<ref name="Kroupa2001">{{Cite journal |date=2001 |last1=Kroupa|first1=Pavel |last2=Aarseth|first2=Sverre |last3=Hurley|first3=Jarrod |title=The formation of a bound star cluster: From the Orion nebula cluster to the Pleiades |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=321 |issue=4 |pages=699–712 |bibcode=2001MNRAS.321..699K |doi=10.1046/j.1365-8711.2001.04050.x |doi-access=free |arxiv = astro-ph/0009470 |s2cid=11660522}}</ref> Sterrekundiges glo die swerm sal vir nog sowat 250&nbsp;miljoen jaar bestaan, waarna die sterre uiteen sal beweeg vanweë swaartekragwisselwerkings met die galaktiese omgewing.<ref name="Gendler2006">{{cite book |date=2006 |last=Gendler|first=Robert |title =A Year in the Life of the Universe: A Seasonal Guide to Viewing the Cosmos |publisher = Voyageur Press |page=54 |isbn=978-1610603409}}</ref> Saam met die oop sterreswerm die [[Hiades (sterreswerm)|Hiades]], vorm die Plejades die "Goue Poort van die Sonnebaan".<ref>[http://www.astronomie-heute.de/artikel/871791&_z=798889 Tor! 1:0 für die Venus], astronomie-heute.de, 19 April 2020, besoek op 30 Augustus 2020</ref> Die [[sonnebaan]] is die lyn waarlangs die [[Son]], die [[Maan]] en al die [[planete]] beweeg, en dit loop tussen dié twee sterreswerms deur. ==Oorsprong van die naam== Die swerm se naam kom van die [[Grieks]]e naam Πλειάδες. Dit is waarskynlik afgelei van ''plein'' ("seil") vanweë die feit dat die sterre die seilseisoen in die [[Middellandse See]] afgebaken het. In die [[Griekse mitologie]] is dit gebruik vir sewe goddelike susters. Later is gesê die naam is afgelei van hulle moeder, Pleione, se naam en beteken dus "dogters van Pleione".<ref name="Ridpath">{{cite web |url= http://www.ianridpath.com/startales/taurus2.html |title= The Pleiades – seven celestial sisters|first= Ian |last=Ridpath|website= Ian Ridpath's Star Tales |access-date=20 November 2023}}</ref> In werklikheid kom die antieke naam wat van "seil" afgelei is, eerste in die kultuur, waarna die verwantskap met die sewe susters gevolg het.<ref>{{cite book | first = Robin |last=Hard | date = 2020 | title = The Routledge Handbook of Greek Mythology: Partially Based on H.J. Rose's A Handbook of Greek Mythology | publisher = Routledge | pages = | isbn = 978-1-138-65260-6 | url = https://books.google.com/books?id=8X27tAEACAAJ}}</ref> ==Sterrekundige rol van M45 in die oudheid== Die groep M45 het in die antieke tyd 'n belangrike rol gespeel vir die opstelling van baie [[kalender]]s danksy 'n kombinasie van twee merkwaardige elemente. Die eerste een, wat steeds geld, is hulle unieke en maklik identifiseerbare voorkoms in die naglug naby die sonnebaan. Die tweede een, wat in die antieke tyd belangrik was, is dat dit in die middel van die 3de millennium&nbsp;v.C. die [[Noordelike Halfrond]] se [[Dag-en-nagewening|lentenagewening]] aangedui het.<ref>Wilfred G. Lambert, (en) « The section AN », in : Luigi Cagni (a cura di), ''Il bilinguismo a Ebla'', Atti del convegno inter-nazionale (Napoli,, 19-22 aprile 1982), Napoli, Istituto Universitario Orientale, Dipartimento di studi asiatici, XXII (1984), 396-397</ref> [[Beeld:Nebra Scheibe.jpg|thumb|263px|Op die hemelskyf van Nebra van omstreeks 1600&nbsp;v.C. is die sewe kolletjies regs bo vermoedelik die Plejades.]] Die belangrikheid van die sterreswerm is ook duidelik in [[Noord-Europa]]: Dit word aangedui op die hemelskyf van Nebra, wat in [[Duitsland]] ontdek is en uit omstreeks 1600&nbsp;v.C. dateer. Op die skyf word die swerm aangedui in 'n hoë posisie tussen die Son en die Maan. Dié [[asterisme]] ('n patroon sterre kleiner as 'n [[sterrebeeld]]) dui ook die begin van verskeie antieke kalenders aan: * In antieke [[Indië]] vorm dit in die Atharvaveda, wat omstreeks 1200-1000&nbsp;v.C. saamgestel is, die eerste ''nakṣatra'' (die [[Sanskrit]]naam vir "maanstasie"), wat genoem word Kṛttikā (क्रृत्तिका), ’n onthullende naam aangesien dit letterlik "die Snydings" beteken,<ref>{{cite web|author=Gérard Huet|language=fr, skr|title=« Dictionnaire Héritage du Sanskrit », version 3.48[2023-07-01, ''s.v.'' « Kṛttikā ».|url=https://sanskrit.inria.fr/cgi-bin/SKT/sktindex.cgi?lex=SH&q=k.rttikaa&t=VH}}</ref> dus "dié wat die jaarbreek aandui".<ref>{{cite journal|first1=David |last1=Pingree |last2= Morrissey|first2=Patrick|title=On the Identification of the Yogataras of the Indian Naksatras|journal=Journal for the History of Astronomy|volume= 20|issue= 2 |date=June 1989|page= 100|doi=10.1177/002182868902000202}}</ref> * In [[Mesopotamië]] stel die ''MUL.APIN-kompendium'', die oudste bekende Mesopotamiese sterrekundige verhandeling wat in [[Nineve]] in die biblioteek van [[Assurbanipal]] ontdek is en uit nie later nie as 627&nbsp;v.C. dateer, ’n lys voor van gode [draers van sterre] wat op "die pad van die Maan" staan – ’n lys wat begin met mul.MUL.<ref>{{cite web|author=Roland Laffitte|language=fr|title=Série MUL.APIN (BM 86378)", Tab. I, iv, 31-39., on URANOS, the astronomical website of the Selefa.|url=http://www.uranos.fr/PDF/ETUDES_01_N21_FR.pdf|access-date=2023-08-03|archive-date=2023-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230812194317/http://www.uranos.fr/PDF/ETUDES_01_N21_FR.pdf|url-status=dead}}</ref> * In [[Griekeland]] is die ''Pleiádes'' ’n groep waarvan die naam waarskynlik eers ’n funksionele betekenis gehad het voor dit ’n mitologiese betekenis gekry het, soos André Lebœuffle aandui. Hy verkies om dit te verklaar aan die hand van die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] wortel ''*pe/ol-/pl-'', wat die idee van "menigte, skare, byeenkoms" uitdruk.<ref>(en) André Le Bœuffle, ''Les Noms latins d'astres et de constellations'', éd. Paris: Les Belles Lettres, 1977, pp. 120-124.</ref> * Net so begin die antieke [[Arabiere]] hulle ou kalender, dié van die ''anwā'', met M45 onder die naam الثريّا (''al-Ṯurayyā'').<ref>Charles Pellat, ''Dictons rimés'', ''anwa et mansions lunaires chez les Arabes'', in ''Arabica. Journal of arabic and islamic studies'', vol. 2 (1955) p. 19.</ref> Hoewel M45 nie meer op die lentepunt is nie, bly die sterrebeeld steeds belangrik, beide funksioneel en simbolies. Benewens die Indiese en Arabaiese kalenders wat op maanstasies gebaseer is, is daar ook die geval van ’n ou [[Jemen]]itiese kalender waarin die maande aangedui word volgens ’n astronomiese kriterium wat daartoe gelei het dat dit die "Kalender van die Plejade" genoem is: Die maand ''ḫams'' (letterlik "vyf") is die een waarin die Son en ''al-Ṯurayyā'' ("die Plejade") vyf maanbewegings van mekaar afwyk, dus vyf keer die afstand wat die Maan gemiddeld in een dag en een nag aflê, om die terminologie van [[Al Soefi]] te gebruik.<ref>(de) Eduard Glaser, ''Die Sternkunde der südarabischen Kabylen'', Wien : aus der Hof- und Staatsdruckerei, (s.d.) [Aus dem XCL. Bande der Sitzb. der kays. Akad. der Wissensch., II. Jänner-Heft Jahrg.1885], pp. 3-4.</ref> [[Beeld:Seven Sisters coin Royal Australian Mint 1 dollar 2020 Reverse.jpg|thumb|220px|links|'n [[Australië|Australiese]] silwer herdenkingsmunt van 2020 – op die keersy is die Sewe Susters soos uitgebeeld in 'n antieke storie oor die Australiese inheemse tradisie.<ref>{{Cite web|url=https://www.ramint.gov.au/publications/royal-australian-mint-looks-stars-honour-australian-indigenous-stories|title=The Royal Australian Mint looks to the stars to honour Australian Indigenous stories|website=www.ramint.gov.au|date=3 September 2020|access-date=31 December 2020}}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] ==Name en mitologie== Die Plejades is 'n prominente gesig in die [[Noordelike Halfrond|Noordelike]] en [[Suidelike Halfrond]] se naglug. Hulle is sedert die oudheid aan kulture oor die hele wêreld heen bekend,<ref>Julien D'Huy, Yuri Berezkin. How Did the First Humans Perceive the Starry Night? On the Pleiades. The Retrospective Methods Network Newsletter 2017, pp.100-122. https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01673386/document</ref> insluitende die [[Kelte]] ([[Wallies]]: ''Tŵr Tewdws'', [[Iers]]: ''Streoillín''); die [[Filippyne]] voor die koloniale tyd (as ''Mapúlon'', wat die begin van die jaar aangedui het);<ref name="Mintz">{{cite journal |last1=Mintz |first1=Malcolm W. |title=Monograph 1: The Philippines at the Turn of the Sixteenth Century |journal=Intersections: Gender and Sexuality in Asia and the Pacific |date=2021 |url=http://intersections.anu.edu.au/monograph1/mintz_cover.htm |access-date=2023-06-04 |archive-date=2023-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503153221/http://intersections.anu.edu.au/monograph1/mintz_cover.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="MacKinlay">{{cite book |last1=MacKinlay |first1=William Egbert Wheeler |title=A Handbook and Grammar of the Tagalog Language |date=1905 |publisher=U.S. Government Printing Office |page=46}}</ref> [[Hawaii|Hawaiërs]] (as ''Makaliʻi'');<ref>{{Cite web|url=http://archive.hokulea.com/pdfs/Hawaiian_astronomy_I.pdf|title=Hawaiian Astronomical Concepts|last=Makemson|first=Maud|website=Hokulea.com|access-date=31 October 2018}}</ref> die [[Maori's]] (as ''Matariki''); die [[Achaemenidiese Ryk]] (as پروین of ''Parvīn'';<ref>{{Cite web|url=https://www.parsi.wiki/fa/wiki/174713/%d9%be%d8%b1%d9%88%db%8c%d9%86|title=Dehkhoda Dictionary|last=Dehkhoda|first=Ali Akbar|website=Parsi Wiki|access-date=12 Mei 2025|archive-date= 6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806084535/https://www.parsi.wiki/fa/wiki/174713/%d9%be%d8%b1%d9%88%db%8c%d9%86|url-status=dead}}</ref> die [[Arabiere]] (as الثريا of ''al-Thurayyā'';<ref name="allen">{{cite book | author=Allen, Richard Hinckley | date=1963 | orig-year=1899 | title=Star Names: Their Lore and Meaning | edition=Reprint | publisher=Dover Publications Inc. | location=New York | url=https://archive.org/details/starnamestheirlo00alle | isbn=((978-0-486-21079-7)) | url-access=registration }}</ref>) die [[China|Chinese]] (昴 of ''mǎo''); die [[Japan]]nese (as 昴 of ''Subaru'); die [[Maja]]; [[Asteke]]; ensovoorts.<ref name="Andrews2004">{{cite book |last1=Andrews |first1=Munya |title=The Seven Sisters of the Pleiades: Stories from Around the World |date=2004 |publisher=Spinifex Press |isbn=978-1876756451 |pages=149–152}}</ref><ref name="Kracht2017">{{cite book |last1=Kracht |first1=Benjamin |title=Kiowa Belief and Ritual |date=2017 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=978-1496201461 |pages=63,75,139,189}}</ref> In die [[Hindoeïsme]] is die Plejades bekend as ''Kṛttikā''. Hindoes vier die eerste dag ([[nuwemaan]]) van die maand ''Kartik'' as [[Divali]], 'n fees van oorvloed en lampe. Die Plejades word ook drie keer in die [[Bybel]] genoem (as die "Sewester").<ref>[[Job]] 9:9, Job 38:31 en [[Amos]] 5:8</ref><ref name="HastingsSelbie1911">{{cite book |author1=James Hastings |author2=John Alexander Selbie |author3=Andrew Bruce Davidson |author4=Samuel Rolles Driver |author5=Henry Barclay Swete |title=Dictionary of the Bible: Kir-Pleiades |url=https://books.google.com/books?id=fxZVAAAAYAAJ&pg=PA492 |year=1911 |publisher=Scribner |pages=895–896}}</ref> In [[Japan]] word die sterreswerm in die 8ste-eeuse ''Kojiki'', 'n kroniek van legendes en gesange, genoem ''Mutsuraboshi'' ("ses sterre").<ref name="kojiki-pleiades">{{cite book|title=The Seven Sisters of the Pleiades: Stories from Around the World|first=Munya |last=Andrews |date=2004|url=https://books.google.com/books?id=3GbYg26S8pUC&pg=PA293|publisher=Spinifex Press|location=North Melbourne, Victoria, Australia|isbn=978-1-876756-45-1|page=293}}</ref> Dit is nou in Japan bekend as ''Subaru'',<ref>{{cite book|title=The Seven Sisters of the Pleiades: Stories from Around the World|first=Munya |last=Andrews |date=2004|url=https://books.google.com/books?id=3GbYg26S8pUC&pg=PA293|publisher=Spinifex Press|location=North Melbourne, Victoria, Australia|isbn=978-1-876756-45-1|page=25}}</ref> en is genoem na die Japannese Subaru-teleskoop by die [[Mauna Kea-sterrewag]] op die eiland [[Hawaii (eiland)|Hawaii]].<ref>{{cite web|url=http://web-japan.org/kidsweb/hitech/subaru/index.html |title=The Subaru Telescope |publisher=web-japan.org |access-date=2010-09-22}}</ref> [[Beeld:Pleiades Sidereus Nuncius.png|thumb|180px|[[Galileo Galilei|Galileo]] se tekening van die Plejades in ''Sidereus Nuncius''.]] Die vroegste bekende uitbeelding van die Plejades is 'n Noord-Duitse artefak uit die [[Bronstydperk]] bekend as die hemelskyf van Nebra van omstreeks 1600&nbsp;v.C.<ref name=BBC2008>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml|title=BBC - Science & Nature - Horizon - Secrets of the Star Disc|date=2004|publisher=BBC|access-date=2008-03-25}}</ref> Die [[Babilon]]iese sterkatalogus noem die Plejades ^MULMUL ({{wigskrif|𒀯𒀯}}), wat "sterre" beteken (letterlik "ster ster"). Hulle is boaan die lys sterre aan die sonnebaan, wat wys hulle was omstreeks die 23ste eeu&nbsp;v.C. naby die punt van die lente-nagewening.<ref>{{cite journal|author=Jetsu, L.|author2=Porceddu, S.|title=Shifting Milestones of Natural Sciences: The Ancient Egyptian Discovery of Algol's Period Confirmed|journal = PLOS ONE|volume = 10 |issue=12|date = 2015|pages = e.0144140 (23pp)|doi=10.1371/journal.pone.0144140|pmid=26679699|pmc=4683080|bibcode=2015PLoSO..1044140J|arxiv = 1601.06990 |doi-access=free}}</ref> Sommige antieke Griekse sterrekundiges het hulle as 'n aparte [[sterrebeeld]] beskou en hulle word deur [[Hesiodos]],<ref>Hesiod, ''Works and Days'', (618-23)</ref> in [[Homeros]] se ''[[Ilias]]'' en ''[[Odussee]]'',<ref name=homer>{{cite journal|bibcode=2011JAHH...14...22T|title=Astronomy and Constellations in the Iliad and Odyssey|journal=Journal of Astronomical History and Heritage|issn=1440-2807|volume=14|issue=1|pages=22|last1=Theodossiou|first1=E.|last2=Manimanis|first2=V. N.|last3=Mantarakis|first3=P.|last4=Dimitrijevic|first4=M. S.|year=2011|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2011.01.02 |s2cid=129824469 }}</ref> en in die ''Geoponica'', 'n 10de-eeuse versameling landboustories, genoem.<ref>{{cite web |url=http://www.ancientlibrary.com/geoponica/0028.html |title=The Geoponica (Agricultural Pursuits), page 6 (V. 1) |access-date=2011-04-22 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012092608/http://www.ancientlibrary.com/geoponica/0028.html |archive-date=2012-10-12 }}</ref> Vir die pre-Islamitiese Arabiere was die sterreswerm die "bekendste ster" en is dit dikwels eenvoudig "die Ster" genoem (''an-Najm'', النجم). Sommige kenners van die [[Islam]] stel voor die Plejades is die "ster" wat genoem word in die [[soera]] ''[[An-Najm]]'' ("Die Ster") van die [[Koran]].<ref>Saqib Hussain, "The Prophet's Vision in Sūrat al-Najm," ''Journal of the International Qur'anic Studies Association'', '''5''' (2020): 97–132.</ref> Op verskeie silinderseëls van die begin van die eerste millennium&nbsp;v.C. af word M45 deur sewe punte verteenwoordig, terwyl die "Sewe Gode" op reliëfs verskyn van [[Nieu-Assiriese Ryk|Nieu-Assiriese]] paleise.<ref>Jeremy Black & Anthony Green, ''Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia'', an Illustrated Dictionary, Londen: British Museum Press, 1992, p. 162.</ref> Die geleerde Stith Thompson meen die asterisme is "amper altyd" as 'n groep van sewe susters beskou, en hulle mites verduidelik hoekom daar net ses is.<ref>Thompson, Stith (1977). ''The Folktale''. University of California Press. pp. 237-238. {{ISBN|0-520-03537-2}}.</ref> Sommige wetenskaplikes glo dit kan wees vanweë waarnemings van tot 100000&nbsp;v.C., toe die ster Pleione verder van die ster Atlas was en dus sigbaarder vir die blote oog.<ref>Norris, Ray P., Norris, Barnaby R.M. (2021). Why Are There Seven Sisters?. In: Boutsikas, E., McCluskey, S.C., Steele, J. (eds) Advancing Cultural Astronomy. Historical & Cultural Astronomy. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-64606-6_11</ref> ===Tolkien se Legendarium=== In [[J.R.R. Tolkien]] se legendarium, waar ''[[Die heerser van die ringe (roman)|Die heerser van die ringe]]'' afspeel, word na die Plejades verwys as ''Remmirath, the netted star''. Die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] word genoem ''Menelvagor, swordsman of the Sky''. ==Waarnemingsgeskiedenis== [[Galileo Galilei]] was die eerste [[sterrekundige]] wat deur 'n [[teleskoop]] na die Plejades gekyk het.<ref>{{Cite web |title=Messier 45 (The Pleiades) |url=https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/messier-45/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116112505/https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/messier-45/ |archive-date=November 16, 2023 |access-date=November 16, 2023 |website=NASA Science |language=en}}</ref> Hy het toe ontdek daar is baie sterre in die swerm wat te dof is om met die blote oog te sien. Hy het sy waarnemings in Maart 1610 in ''Sidereus Nuncius'' gepubliseer saam met 'n skets wat 36 sterre wys. Dit is lank bekend dat die Plejades 'n groep sterre is wat fisies verwant is, eerder as 'n toevallige oplyning. John Michell het in 1767 bereken die kans van 'n toevallige oplyning van so baie helder sterre was net 1 uit 500&nbsp;000. Hy het aangeneem die Plejades en baie ander sterreswerms moet dus uit fisies verwante sterre bestaan.<ref> {{cite journal |author=Michell J. |date=1767 |title=An Inquiry into the probable Parallax, and Magnitude, of the Fixed Stars, from the Quantity of Light which they afford us, and the particular Circumstances of their Situation |journal=Philosophical Transactions |volume=57 |pages=234–264 |doi=10.1098/rstl.1767.0028 |bibcode=1767RSPT...57..234M |doi-access=free }}</ref> Toe studies die eerste keer gedoen is van die [[eiebeweging]] van die sterre, is bevind hulle beweeg almal in dieselfde rigting in die lug, en dit het finaal bewys dat hulle verwant is. [[Charles Messier]] het die posisie van die swerm gemeet en dit as "M45" in sy [[Messier-katalogus|katalogus]] van [[komeet]]agtige voorwerpe opgeneem wat in 1771 gepubliseer is. Dié invoeging is, nes dié van die [[Orionnewel]] en die [[Byekorf-sterreswerm|Byekorfsterreswerm]], as vreemd beskou omdat die meeste van sy voorwerpe baie dowwer was en makliker met komete verwar kon word, en dit is beswaarlik die geval met die Plejades. Een moontlikheid is dat Messier eenvoudig 'n groter katalogus wou hê as sy wetenskaplike mededinger [[Nicolas-Louis de Lacaille|Lacaille]], wie se katalogus van 1755 altesaam 42 voorwerpe bevat het en dat Messier toe 'n paar helder voorwerpe bygevoeg het.<ref> {{cite web |author=Frommert, Hartmut |date=1998 |title=Messier Questions & Answers |url=http://messier.seds.org/m-q&a.html#why_M42-45 |access-date=2005-03-01 }}</ref> Edme-Sébastien Jeaurat het in 1782 ’n kaart van 64 sterre van die Plejades uit sy waarnemings geteken wat in 1786 gepubliseer is.<ref>''A New review: with literary curiosities and literary intelligence'', bl. 326, Paul Henry Maty, 1783.</ref><ref>Mémoires de l'Acadêmie des sciences de l'Institut de France, bl. 289, Didot frères, fils et cie, 1786.</ref><ref>Edme-Sébastien Jeaurat, ''Carte des 64 Principales Etoiles des Playades par M. Jeaurat, pour le 1.er Janvier 1786''.</ref> ==Samestelling== [[Beeld:M45map.jpg|thumb|240px|'n Kaart van die Plejades.]] Die kern van die sterreswerm is sowat 8&nbsp;ligjare breed. Dit bevat meer as duisend bevestigde lede, sonder om die getal [[dubbelster]]re in ag te neem.<ref name="Adams, Joseph D. 2053"> {{cite journal |display-authors=4 |author=Adams, Joseph D. |author2=Stauffer, John R. |author3=Monet, David G. |author4=Skrutskie, Michael F. |author5=Beichman, Charles A. |date=2001 |title=The Mass and Structure of the Pleiades Star Cluster from 2MASS |journal=Astronomical Journal |volume=121 |pages=2053–2064 |bibcode=2001AJ....121.2053A |doi=10.1086/319965 |arxiv = astro-ph/0101139 |issue=4 |s2cid=17994583 }}</ref> Die swerm se lig word oorheers deur jong, warm [[Sterreklassifikasie|blou sterre]], waarvan tot 14 met die blote oog gesien kan word na gelang van die waarnemingstoestande en die visuele skerpte van die waarnemer. Die helderste sterre vorm 'n fatsoen effens soortgelyk aan dié van die [[Groot Beer|Groot]] en [[Klein Beer]]. Die totale [[massa]] van die sterre is sowat 800&nbsp;[[sonmassa]]s en dit word oorheers deur dowwer, rooier sterre.<ref name="Adams, Joseph D. 2053"/> 'n Raming van die omvang van dubbelsterre in die swerm is sowat 57%.<ref>{{cite journal|doi=10.3847/1538-4357/ac1585|title=Long-term Spectroscopic Survey of the Pleiades Cluster: The Binary Population|year=2021|last1=Torres|first1=Guillermo|last2=Latham|first2=David W.|last3=Quinn|first3=Samuel N.|journal=The Astrophysical Journal|volume=921|issue=2|page=117|arxiv=2107.10259|bibcode=2021ApJ...921..117T|s2cid=236171384 |doi-access=free }}</ref> Die swerm bevat baie [[bruindwerg]]e, voorwerpe van minder as sowat 8% van die [[Son]] se massa, wat onvoldoende vir [[kernfusie]] is en dus nie volwaardige sterre is nie. Hulle kan tot 25% van al die sterre uitmaak, hoewel hulle massa minder as 2% van die algehele massa is.<ref> {{cite journal |author=Moraux, E. |author2=Bouvier, J. |author3=Stauffer, J. R. |author4=Cuillandre, J.-C. |date=2003 |title=Brown in the Pleiades cluster: Clues to the substellar mass function |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=400 |pages=891–902 |bibcode=2003A&A...400..891M |doi=10.1051/0004-6361:20021903 |arxiv = astro-ph/0212571 |issue=3 |s2cid=17613925 }}</ref> Sterrekundiges ontdek en ontleed graag die bruindwerge in die Plejades en ander jong sterreswerms, want hulle is nog relatief helder en sigbaar, terwyl bruindwerge in ouer swerms verdof het en moeiliker is om te bestudeer. ==Helderste sterre== Die helderste sterre in die Plejades word die Sewe Susters genoem, na die susters Sterope, Merope, Elektra, Maia, Taigete, Kelaino en Alkuone uit die [[Griekse mitologie]]. Later is ouers aan hulle toegewys: Pleione en [[Atlas (mitologie)|Atlas]].<ref name="Ridpath" /> Die [[Hiade]]s was dogters van Atlas en dus die Plejades se susters. Die tabel hier onder gee inigting oor die helderste sterre in die swerm: {{Clear}} {| class="wikitable sortable" |+'''Helderste sterre van die Plejades''' |- ! class="unsortable"| Naam ! class="unsortable"| [[IAU]]-naam ! [[Skynbare magnitude]] ! [[Sterreklassifikasie]] ! Afstand (ligjare) |- | Alkuone | Eta (25) Tauri | 2,86 | B7IIIe | {{val|409}} |- | Atlas | 27 Tauri | 3,62 | B8III | {{val|387}} |- | Elektra | 17 Tauri | 3,70 | B6IIIe | {{val|375}} |- | Maia | 20 Tauri | 3,86 | B7III | {{val|344}} |- | Merope | 23 Tauri | 4,17 | B6IVev | {{val|344}} |- | Taigeta | 19 Tauri | 4,29 | B6IV | {{val|364}} |- | Pleione | 28 (BU) Tauri | 5,09 [[Veranderlike ster|(verand.)]] | B8IVpe | {{val|422}} |- | Kelaino | 16 Tauri | 5,44 | B7IV | {{val|434}} |- | — | HD 23753 | 5,44 | B9Vn | {{val|420}} |- | Asterope of Sterope I | 21 Tauri | 5,64 | B8Ve | {{val|431}} |- | — | 18 Tauri | 5,66 | B8V | {{val|444}} |- | — | HD 23923 | 6,16 | B8V | {{val|435}} |- | Sterope II | 22 Tauri | 6,41 | B9V | {{val|444}} |- | — | HD 23853 | 6,59 | B9,5V | {{val|459}} |- | — | HD 23410 | 6,88 | A0V | {{val|443}} |} == Ouderdom en ewolusie == Die ouderdom van die Plejades word met behulp van die [[Hertzsprung-Russell-diagram]] op tussen 75 en 150 miljoen jaar geraam. Die relatiewe beweging van die swerm sal veroorsaak dat hulle baie millenniums in die toekoms, van die Aarde af gesien, onder die voete van wat nou die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] is, verbybeweeg. Nes die meeste oop sterreswerms sal die sterre ook nie onbepaald fisiek gebonde bly nie; sommige sterre sal wegbeweeg vanweë interaksie met ander voorwerpe en ander sal gestroop word deur gety-swaartekragvelde. Volgens berekenings sal die groep oor sowat 250&nbsp;miljoen jaar versprei, aangehelp deur swaartekrag-interaksies met enorme interstellêre wolke en die spiraalarms van die [[Melkweg]]. ==Refleksienewelagtigheid== [[Beeld:Reflection nebula IC 349 near Merope.jpg|thumb|220px|'n Foto deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]] van die refleksienewelagtigheid naby Merope.]] Die newelagtigheid om die sterre kan maklik deur groter amateurteleskope gesien word, veral as foto's met 'n lang [[Beligting (fotografie)|beligtingstyd]] geneem word. Onder die ideale waarnemingstoestande kan 'n aanduiding van die newelagtigheid selfs deur klein teleskope of verkykers van gemiddelde grootte gesien word. Dit is 'n [[Newel#Soorte_newels|refleksienewel]] wat veroorsaak word deur stof wat deur die blou lig van die warm, jong sterre weerkaats word. Voorheen is gedink die stof is oorblyfsels van die [[stervorming]] van die swerm, maar daar word algemen aanvaar dat geen sulke stof ná sowat 100&nbsp;miljoen jaar sou oor wees nie. Dit lyk eerder of die swerm bloot deur 'n buitengewoon stowwerige deel van die [[interstellêre medium]] beweeg.<ref name="Gibson2003" /> Studies het gewys die stof wat die newelagtigheid veroorsaak, is nie eweredig versprei nie, maar gekonsentreer in hoofsaaklik twee lae met die gesigslyn langs. Dié lae kon gevorm gewees het deur snelheidsvermindering weens stralingsdruk terwyl die stof na die sterre beweeg het.<ref> {{cite journal |author=Gibson, Steven J. |author2=Nordsieck, Kenneth H. |date=2003 |title=The Pleiades Reflection Nebula. II. Simple Model Constraints on Dust Properties and Scattering Geometry |journal=Astrophysical Journal |volume=589 |issue=1 |pages=362–377 |bibcode=2003ApJ...589..362G |doi=10.1086/374590 |doi-access=free }}</ref> == Afstand == Omdat die Plejades so na aan die Aarde is, behoort hul afstand maklik te wees om te bepaal, en dit kan dan gebruik word om die afstand van ander, verder voorwerpe te meet. As sterrekundiges die regte afstand van die Plejades ken, kan hulle ’n Hertzsprung-Russell-diagram daarvan saamstel. As dit dan vergelyk word met ander swerms waarvan die afstand nie bekend is nie, kan dié afstande bepaal word. Met ander metodes kan die afstandskaal dan uitgebrei word van sterreswerms na [[sterrestelsel]]s en [[sterrestelselswerm]]s, en ’n kosmiese afstandskaal kan dan opgestel word. Onenigheid bestaan egter oor die afstand van die Plejades. Aanvanklik is bereken dat hulle sowat 135 [[parsek]] van die Aarde af is. Data van die [[Hipparcos]]-ruimtesending van 1989 tot 1993 het egter verrassende resultate opgelewer, naamlik dat die afstand van die Plejades 118 parsek is. Dit is bepaal deur die verskille in die parallaks (skynbare posisies) van die sterre in die swerm te meet, ’n tegniek wat die mees direkte en akkurate resultate behoort te lewer. In latere werke is beweer dat die Hipparcos se meting foutief was.<ref name=majaess11 /><ref name="Percival">{{cite journal |author=Percival, S. M. |author2=Salaris, M. |author3=Groenewegen, M. A. T. |date=2005 |title=The distance to the Pleiades. Main sequence fitting in the near infrared |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=429 |pages=887–894 |bibcode=2005A&A...429..887P |doi=10.1051/0004-6361:20041694 |arxiv = astro-ph/0409362 |issue=3 |s2cid=14842664 }}</ref><ref name="Zwahlen"> {{cite journal |display-authors=4 |author=Zwahlen, N. |author2=North, P. |author3=Debernardi, Y. |author4=Eyer, L. |author5=Galland, F. |author6=Groenewegen, M. A. T. |author7=Hummel, C. A. |date=2004 |title=A purely geometric distance to the binary star Atlas, a member of the Pleiades |journal=Astronomy and Astrophysics Letters |volume=425 |pages=L45 |bibcode=2004A&A...425L..45Z |doi=10.1051/0004-6361:200400062 |arxiv = astro-ph/0408430 |issue=3 |s2cid=37047575 }}</ref><ref name=soderblom05>{{cite journal |author=Soderblom D. R., Nelan E., Benedict G. F., McArthur B., Ramirez I., Spiesman W., Jones B. F. |year=2005 |title=Confirmation of Errors in Hipparcos Parallaxes from Hubble Space Telescope Fine Guidance Sensor Astrometry of the Pleiades |journal=Astronomical Journal |volume=129 |pages=1616–1624 |bibcode=2005AJ....129.1616S |doi=10.1086/427860 |arxiv = astro-ph/0412093 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Turner, D. G. |year=1979 |title=A reddening-free main sequence for the Pleiades cluster |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=91 |pages=642–647 |bibcode=1979PASP...91..642T |doi=10.1086/130556 }}</ref> Metings daarna, onder meer deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]], het bevestig dat die afstand moontlik tussen 135 en 140 parsek is.<ref name=majaess11 /><ref name=soderblom05 /> Die skrywer van die 2007–2009-katalogus van hersiene Hipparcos-parallakse het egter weer verklaar dat die afstand inderdaad ~120 parsek is, en die weersprekende getuienis in twyfel getrek.<ref name=vanleeuwen09 /> Onenigheid bestaan steeds oor wat die regte afstand is. ==Moontlike planete== Toe sterrekundiges [[infrarooi]]beelde deur die [[Spitzer-ruimteteleskoop]] en Gemini-Noord-teleskoop ontleed, het hulle ontdek een van die sterre in die swerm, HD&nbsp;23514, wat 'n massa en helderheid van effens meer as die Son het, word omring deur 'n buitengewone aantal warm stofdeeltjies. Dit kan 'n teken van planeetvorming om HD&nbsp;23514 wees.<ref> {{cite web |author=ScienceDaily |date=2007 |title=Planets Forming In Pleiades Star Cluster, Astronomers Report |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2007/11/071114203718.htm |access-date=2012-11-15 }}</ref> ==Video== [[Lêer:Pleiades.ogg|links|thumb|300px|'n [[3D]]-model van die Plejades van die app Galaxy Map (iOS/Android).]] {{-}} ==Galery== <gallery widths="200" heights="250"> Beeld:Pleiades.png|'n Sterkaart wat die sterre en hulle newelagtigheid wys. Beeld:M45 - The Pleiades.jpg|'n Wyeveldfoto van die Plejades en die omringende stof. Beligtingstyd: 7 uur. Beeld:Pleiades Deep dive.jpg|'n Wyeveldfoto van die sterreswerm en die omringende stof. Beligtingstyd: 56 uur. Beeld:Full Color Image of the Pleiades (Messier 45).jpg|'n Wyeveldfoto van die Plejades en hulle omgewing. Geprosesseer deur Adam Block. </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * [http://ryutao.main.jp/english/stl_m45.html Die Plejades (M45) by die astro-fotografie-webtuiste van T. Yoshida.] * [http://www.ras.ucalgary.ca/~gibson/pleiades/ Foto's en inligting van die Universiteit van Calgary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19981203050941/http://www.ras.ucalgary.ca/~gibson/pleiades/ |date= 3 Desember 1998 }} * [http://messier.seds.org/m/m045.html Inligting van SEDS] * [http://www.nightskyinfo.com/archive/pleiades/ NightSkyInfo.com: The Pleiades] {{WikiSky|Messier 45|name=Plejades_(sterreswerm)|z=4.400}} {{Commons-kategorie inlyn|Pleiades (star cluster)|Plejades (sterreswerm)}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Pleiades|Engelse Wikipedia]] {{Lug3|03|47|24|+|24|07|00|440|aansig=titel}} {{Messier}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bul (sterrebeeld)]] [[Kategorie:Messier-voorwerpe|40045]] [[Kategorie:Sterreswerms]] 6e4upvtdh70fcfkevi46g24vr98yrlg 2912742 2912703 2026-06-20T18:04:41Z BurgertB 2401 Skakel 2912742 wikitext text/x-wiki :''Vir 'n artikel oor die sewe susters in die Griekse mitologie, sien [[Plejade (mitologie)]]'' {{Inligtingskas sterrestelsel | naam= Plejades | beeld= Pleiades large.jpg | onderskrif= ’n Foto van die Plejades van die Digitized Sky Survey.<br /> Bron: [[Nasa]]/[[Europese Ruimteagentskap|ESA]]/AURA/Caltech | soort= [[Sterreswerm|Oop sterreswerm]] | sterrebeeld= [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | messier= Messier 45 | tipe= | RK= 3^h 47^m 24^s<ref name="simbad">{{cite web |title=SIMBAD Astronomical Database |work=Results for M45 |url=http://simbad.u-strasbg.fr/Simbad |access-date=20 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523050221/http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | Dek= +24º 7'<ref name="simbad" /> | magnitude= | skynmagnitude= 1,6 | absolute magnitude= | afstand= Gemiddeld 444<ref name=vanleeuwen09>{{Cite journal|bibcode=2009A&A...497..209V |title=Parallaxes and proper motions for 20 open clusters as based on the new Hipparcos catalogue |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=497 |issue=1 |pages=209–242 |last1=Van Leeuwen |first1=F. |date=2009 |doi=10.1051/0004-6361/200811382 |arxiv = 0902.1039 |s2cid=16420237 }}</ref><ref name=majaess11>{{Cite journal|arxiv=1102.1705|last1= Majaess|first1= Daniel J.|title= Deep Infrared ZAMS Fits to Benchmark Open Clusters Hosting delta Scuti Stars|journal= Journal of the American Association of Variable Star Observers (Jaavso)|volume= 39|issue= 2|pages= 219|last2= Turner|first2= David G.|last3= Lane|first3= David J.|last4= Krajci|first4= Tom|date= 2011|bibcode= 2011JAVSO..39..219M}}</ref> | ouderdom= 100 miljoen | grootte= 110 [[boogminute]] | sterre= 500 | rooiverskuiwing= 18 x 10^-6 | kenmerke= | massa= | name= Sewe Susters, M45 }} Die '''Plejades''' (ook genoem die '''Sewe Susters''' of '''M45''') is in die [[sterrekunde]] ’n [[asterisme]] wat deur 'n oop [[sterreswerm]] gevorm word. Die sterreswerm bestaan uit warm [[Sterreklassifikasie|B-tipe]] sterre van middelmatige ouderdom in die [[sterrebeeld]] [[Bul (sterrebeeld)|Bul]]. Op 'n afstand van 444&nbsp;[[ligjare]] is dit een van die naaste sterreswerms en die naaste [[Messier-katalogus|Messiervoorwerp]] aan die [[Aarde]], en die een wat die maklikste met die blote oog gesien kan word. Dit bevat ook die refleksienewel NGC&nbsp;1432, 'n [[H&nbsp;II-gebied]].<ref>{{Cite web |title=NGC 1432 (Maia Nebula) {{!}} TheSkyLive.com |url=https://theskylive.com/sky/deepsky/ngc1432-maia-nebula-object |access-date=2022-12-10 |website=theskylive.com}}</ref> Die naam kom van die [[Plejade (mitologie)|Plejades]] in die [[Griekse mitologie]]. Die swerm word oorheers deur warm blou en besonder helder sterre wat binne die afgelope 100&nbsp;miljoen jaar ontstaan het. Die helderste sterre word omring deur ’n newelagtigheid wat deur [[ruimtestof]] veroorsaak word. Voorheen is gedink dit is materiaal wat ná hulle vorming oorgebly het, maar nou word geglo dat dit waarskynlik 'n onverwante stofwolk is waardeur die groep sterre tans beweeg.<ref name="Gibson2003">{{Cite journal |date=2003 |last1=Gibson|first1=S.J. |last2=Nordsieck|first2=K.H. |title=The Pleiades Reflection Nebula. II. Simple Model Constraints on Dust Properties and Scattering Geometry |journal=The Astrophysical Journal |volume=589 |issue=1 |pages=362–377 |bibcode=2003ApJ...589..362G |doi=10.1086/374590|doi-access=free }}</ref> Dié stofwolk beweeg na raming teen sowat 18&nbsp;km/s relatief tot die sterre in die swerm.<ref>{{cite journal | last1 = White | first1 = Richard E. | last2 = Bally | first2 = John | title = Interstellar matter near the Pleiades. IV - The wake of the Pleiades through the interstellar medium in Taurus | journal = The Astrophysical Journal | date = May 1993 | volume = 409 | page = 234 | issn = 0004-637X | eissn = 1538-4357 | doi = 10.1086/172658 | bibcode = 1993ApJ...409..234W }}</ref> Rekenaarsimulasies het gewys die Plejades is waarskynlik van 'n kompakte konfigurasie gevorm wat eens soos die [[Orionnewel]] gelyk het.<ref name="Kroupa2001">{{Cite journal |date=2001 |last1=Kroupa|first1=Pavel |last2=Aarseth|first2=Sverre |last3=Hurley|first3=Jarrod |title=The formation of a bound star cluster: From the Orion nebula cluster to the Pleiades |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=321 |issue=4 |pages=699–712 |bibcode=2001MNRAS.321..699K |doi=10.1046/j.1365-8711.2001.04050.x |doi-access=free |arxiv = astro-ph/0009470 |s2cid=11660522}}</ref> Sterrekundiges glo die swerm sal vir nog sowat 250&nbsp;miljoen jaar bestaan, waarna die sterre uiteen sal beweeg vanweë swaartekragwisselwerkings met die galaktiese omgewing.<ref name="Gendler2006">{{cite book |date=2006 |last=Gendler|first=Robert |title =A Year in the Life of the Universe: A Seasonal Guide to Viewing the Cosmos |publisher = Voyageur Press |page=54 |isbn=978-1610603409}}</ref> Saam met die oop sterreswerm die [[Hiades (sterreswerm)|Hiades]], vorm die Plejades die "Goue Poort van die Sonnebaan".<ref>[http://www.astronomie-heute.de/artikel/871791&_z=798889 Tor! 1:0 für die Venus], astronomie-heute.de, 19 April 2020, besoek op 30 Augustus 2020</ref> Die [[sonnebaan]] is die lyn waarlangs die [[Son]], die [[Maan]] en al die [[planete]] beweeg, en dit loop tussen dié twee sterreswerms deur. ==Oorsprong van die naam== Die swerm se naam kom van die [[Grieks]]e naam Πλειάδες. Dit is waarskynlik afgelei van ''plein'' ("seil") vanweë die feit dat die sterre die seilseisoen in die [[Middellandse See]] afgebaken het. In die [[Griekse mitologie]] is dit gebruik vir sewe goddelike susters. Later is gesê die naam is afgelei van hulle moeder, Pleione, se naam en beteken dus "dogters van Pleione".<ref name="Ridpath">{{cite web |url= http://www.ianridpath.com/startales/taurus2.html |title= The Pleiades – seven celestial sisters|first= Ian |last=Ridpath|website= Ian Ridpath's Star Tales |access-date=20 November 2023}}</ref> In werklikheid kom die antieke naam wat van "seil" afgelei is, eerste in die kultuur, waarna die verwantskap met die sewe susters gevolg het.<ref>{{cite book | first = Robin |last=Hard | date = 2020 | title = The Routledge Handbook of Greek Mythology: Partially Based on H.J. Rose's A Handbook of Greek Mythology | publisher = Routledge | pages = | isbn = 978-1-138-65260-6 | url = https://books.google.com/books?id=8X27tAEACAAJ}}</ref> ==Sterrekundige rol van M45 in die oudheid== Die groep M45 het in die antieke tyd 'n belangrike rol gespeel vir die opstelling van baie [[kalender]]s danksy 'n kombinasie van twee merkwaardige elemente. Die eerste een, wat steeds geld, is hulle unieke en maklik identifiseerbare voorkoms in die naglug naby die sonnebaan. Die tweede een, wat in die antieke tyd belangrik was, is dat dit in die middel van die 3de millennium&nbsp;v.C. die [[Noordelike Halfrond]] se [[Dag-en-nagewening|lentenagewening]] aangedui het.<ref>Wilfred G. Lambert, (en) « The section AN », in : Luigi Cagni (a cura di), ''Il bilinguismo a Ebla'', Atti del convegno inter-nazionale (Napoli,, 19-22 aprile 1982), Napoli, Istituto Universitario Orientale, Dipartimento di studi asiatici, XXII (1984), 396-397</ref> [[Beeld:Nebra Scheibe.jpg|thumb|263px|Op die [[Hemelskyf van Nebra]] van omstreeks 1600&nbsp;v.C. is die sewe kolletjies regs bo vermoedelik die Plejades.]] Die belangrikheid van die sterreswerm is ook duidelik in [[Noord-Europa]]: Dit word aangedui op die hemelskyf van Nebra, wat in [[Duitsland]] ontdek is en uit omstreeks 1600&nbsp;v.C. dateer. Op die skyf word die swerm aangedui in 'n hoë posisie tussen die Son en die Maan. Dié [[asterisme]] ('n patroon sterre kleiner as 'n [[sterrebeeld]]) dui ook die begin van verskeie antieke kalenders aan: * In antieke [[Indië]] vorm dit in die Atharvaveda, wat omstreeks 1200-1000&nbsp;v.C. saamgestel is, die eerste ''nakṣatra'' (die [[Sanskrit]]naam vir "maanstasie"), wat genoem word Kṛttikā (क्रृत्तिका), ’n onthullende naam aangesien dit letterlik "die Snydings" beteken,<ref>{{cite web|author=Gérard Huet|language=fr, skr|title=« Dictionnaire Héritage du Sanskrit », version 3.48[2023-07-01, ''s.v.'' « Kṛttikā ».|url=https://sanskrit.inria.fr/cgi-bin/SKT/sktindex.cgi?lex=SH&q=k.rttikaa&t=VH}}</ref> dus "dié wat die jaarbreek aandui".<ref>{{cite journal|first1=David |last1=Pingree |last2= Morrissey|first2=Patrick|title=On the Identification of the Yogataras of the Indian Naksatras|journal=Journal for the History of Astronomy|volume= 20|issue= 2 |date=June 1989|page= 100|doi=10.1177/002182868902000202}}</ref> * In [[Mesopotamië]] stel die ''MUL.APIN-kompendium'', die oudste bekende Mesopotamiese sterrekundige verhandeling wat in [[Nineve]] in die biblioteek van [[Assurbanipal]] ontdek is en uit nie later nie as 627&nbsp;v.C. dateer, ’n lys voor van gode [draers van sterre] wat op "die pad van die Maan" staan – ’n lys wat begin met mul.MUL.<ref>{{cite web|author=Roland Laffitte|language=fr|title=Série MUL.APIN (BM 86378)", Tab. I, iv, 31-39., on URANOS, the astronomical website of the Selefa.|url=http://www.uranos.fr/PDF/ETUDES_01_N21_FR.pdf|access-date=2023-08-03|archive-date=2023-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230812194317/http://www.uranos.fr/PDF/ETUDES_01_N21_FR.pdf|url-status=dead}}</ref> * In [[Griekeland]] is die ''Pleiádes'' ’n groep waarvan die naam waarskynlik eers ’n funksionele betekenis gehad het voor dit ’n mitologiese betekenis gekry het, soos André Lebœuffle aandui. Hy verkies om dit te verklaar aan die hand van die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] wortel ''*pe/ol-/pl-'', wat die idee van "menigte, skare, byeenkoms" uitdruk.<ref>(en) André Le Bœuffle, ''Les Noms latins d'astres et de constellations'', éd. Paris: Les Belles Lettres, 1977, pp. 120-124.</ref> * Net so begin die antieke [[Arabiere]] hulle ou kalender, dié van die ''anwā'', met M45 onder die naam الثريّا (''al-Ṯurayyā'').<ref>Charles Pellat, ''Dictons rimés'', ''anwa et mansions lunaires chez les Arabes'', in ''Arabica. Journal of arabic and islamic studies'', vol. 2 (1955) p. 19.</ref> Hoewel M45 nie meer op die lentepunt is nie, bly die sterrebeeld steeds belangrik, beide funksioneel en simbolies. Benewens die Indiese en Arabaiese kalenders wat op maanstasies gebaseer is, is daar ook die geval van ’n ou [[Jemen]]itiese kalender waarin die maande aangedui word volgens ’n astronomiese kriterium wat daartoe gelei het dat dit die "Kalender van die Plejade" genoem is: Die maand ''ḫams'' (letterlik "vyf") is die een waarin die Son en ''al-Ṯurayyā'' ("die Plejade") vyf maanbewegings van mekaar afwyk, dus vyf keer die afstand wat die Maan gemiddeld in een dag en een nag aflê, om die terminologie van [[Al Soefi]] te gebruik.<ref>(de) Eduard Glaser, ''Die Sternkunde der südarabischen Kabylen'', Wien : aus der Hof- und Staatsdruckerei, (s.d.) [Aus dem XCL. Bande der Sitzb. der kays. Akad. der Wissensch., II. Jänner-Heft Jahrg.1885], pp. 3-4.</ref> [[Beeld:Seven Sisters coin Royal Australian Mint 1 dollar 2020 Reverse.jpg|thumb|220px|links|'n [[Australië|Australiese]] silwer herdenkingsmunt van 2020 – op die keersy is die Sewe Susters soos uitgebeeld in 'n antieke storie oor die Australiese inheemse tradisie.<ref>{{Cite web|url=https://www.ramint.gov.au/publications/royal-australian-mint-looks-stars-honour-australian-indigenous-stories|title=The Royal Australian Mint looks to the stars to honour Australian Indigenous stories|website=www.ramint.gov.au|date=3 September 2020|access-date=31 December 2020}}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] ==Name en mitologie== Die Plejades is 'n prominente gesig in die [[Noordelike Halfrond|Noordelike]] en [[Suidelike Halfrond]] se naglug. Hulle is sedert die oudheid aan kulture oor die hele wêreld heen bekend,<ref>Julien D'Huy, Yuri Berezkin. How Did the First Humans Perceive the Starry Night? On the Pleiades. The Retrospective Methods Network Newsletter 2017, pp.100-122. https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01673386/document</ref> insluitende die [[Kelte]] ([[Wallies]]: ''Tŵr Tewdws'', [[Iers]]: ''Streoillín''); die [[Filippyne]] voor die koloniale tyd (as ''Mapúlon'', wat die begin van die jaar aangedui het);<ref name="Mintz">{{cite journal |last1=Mintz |first1=Malcolm W. |title=Monograph 1: The Philippines at the Turn of the Sixteenth Century |journal=Intersections: Gender and Sexuality in Asia and the Pacific |date=2021 |url=http://intersections.anu.edu.au/monograph1/mintz_cover.htm |access-date=2023-06-04 |archive-date=2023-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503153221/http://intersections.anu.edu.au/monograph1/mintz_cover.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="MacKinlay">{{cite book |last1=MacKinlay |first1=William Egbert Wheeler |title=A Handbook and Grammar of the Tagalog Language |date=1905 |publisher=U.S. Government Printing Office |page=46}}</ref> [[Hawaii|Hawaiërs]] (as ''Makaliʻi'');<ref>{{Cite web|url=http://archive.hokulea.com/pdfs/Hawaiian_astronomy_I.pdf|title=Hawaiian Astronomical Concepts|last=Makemson|first=Maud|website=Hokulea.com|access-date=31 October 2018}}</ref> die [[Maori's]] (as ''Matariki''); die [[Achaemenidiese Ryk]] (as پروین of ''Parvīn'';<ref>{{Cite web|url=https://www.parsi.wiki/fa/wiki/174713/%d9%be%d8%b1%d9%88%db%8c%d9%86|title=Dehkhoda Dictionary|last=Dehkhoda|first=Ali Akbar|website=Parsi Wiki|access-date=12 Mei 2025|archive-date= 6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806084535/https://www.parsi.wiki/fa/wiki/174713/%d9%be%d8%b1%d9%88%db%8c%d9%86|url-status=dead}}</ref> die [[Arabiere]] (as الثريا of ''al-Thurayyā'';<ref name="allen">{{cite book | author=Allen, Richard Hinckley | date=1963 | orig-year=1899 | title=Star Names: Their Lore and Meaning | edition=Reprint | publisher=Dover Publications Inc. | location=New York | url=https://archive.org/details/starnamestheirlo00alle | isbn=((978-0-486-21079-7)) | url-access=registration }}</ref>) die [[China|Chinese]] (昴 of ''mǎo''); die [[Japan]]nese (as 昴 of ''Subaru'); die [[Maja]]; [[Asteke]]; ensovoorts.<ref name="Andrews2004">{{cite book |last1=Andrews |first1=Munya |title=The Seven Sisters of the Pleiades: Stories from Around the World |date=2004 |publisher=Spinifex Press |isbn=978-1876756451 |pages=149–152}}</ref><ref name="Kracht2017">{{cite book |last1=Kracht |first1=Benjamin |title=Kiowa Belief and Ritual |date=2017 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=978-1496201461 |pages=63,75,139,189}}</ref> In die [[Hindoeïsme]] is die Plejades bekend as ''Kṛttikā''. Hindoes vier die eerste dag ([[nuwemaan]]) van die maand ''Kartik'' as [[Divali]], 'n fees van oorvloed en lampe. Die Plejades word ook drie keer in die [[Bybel]] genoem (as die "Sewester").<ref>[[Job]] 9:9, Job 38:31 en [[Amos]] 5:8</ref><ref name="HastingsSelbie1911">{{cite book |author1=James Hastings |author2=John Alexander Selbie |author3=Andrew Bruce Davidson |author4=Samuel Rolles Driver |author5=Henry Barclay Swete |title=Dictionary of the Bible: Kir-Pleiades |url=https://books.google.com/books?id=fxZVAAAAYAAJ&pg=PA492 |year=1911 |publisher=Scribner |pages=895–896}}</ref> In [[Japan]] word die sterreswerm in die 8ste-eeuse ''Kojiki'', 'n kroniek van legendes en gesange, genoem ''Mutsuraboshi'' ("ses sterre").<ref name="kojiki-pleiades">{{cite book|title=The Seven Sisters of the Pleiades: Stories from Around the World|first=Munya |last=Andrews |date=2004|url=https://books.google.com/books?id=3GbYg26S8pUC&pg=PA293|publisher=Spinifex Press|location=North Melbourne, Victoria, Australia|isbn=978-1-876756-45-1|page=293}}</ref> Dit is nou in Japan bekend as ''Subaru'',<ref>{{cite book|title=The Seven Sisters of the Pleiades: Stories from Around the World|first=Munya |last=Andrews |date=2004|url=https://books.google.com/books?id=3GbYg26S8pUC&pg=PA293|publisher=Spinifex Press|location=North Melbourne, Victoria, Australia|isbn=978-1-876756-45-1|page=25}}</ref> en is genoem na die Japannese Subaru-teleskoop by die [[Mauna Kea-sterrewag]] op die eiland [[Hawaii (eiland)|Hawaii]].<ref>{{cite web|url=http://web-japan.org/kidsweb/hitech/subaru/index.html |title=The Subaru Telescope |publisher=web-japan.org |access-date=2010-09-22}}</ref> [[Beeld:Pleiades Sidereus Nuncius.png|thumb|180px|[[Galileo Galilei|Galileo]] se tekening van die Plejades in ''Sidereus Nuncius''.]] Die vroegste bekende uitbeelding van die Plejades is 'n Noord-Duitse artefak uit die [[Bronstydperk]] bekend as die [[Hemelskyf van Nebra]] van omstreeks 1600&nbsp;v.C.<ref name=BBC2008>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml|title=BBC - Science & Nature - Horizon - Secrets of the Star Disc|date=2004|publisher=BBC|access-date=2008-03-25}}</ref> Die [[Babilon]]iese sterkatalogus noem die Plejades ^MULMUL ({{wigskrif|𒀯𒀯}}), wat "sterre" beteken (letterlik "ster ster"). Hulle is boaan die lys sterre aan die sonnebaan, wat wys hulle was omstreeks die 23ste eeu&nbsp;v.C. naby die punt van die lente-nagewening.<ref>{{cite journal|author=Jetsu, L.|author2=Porceddu, S.|title=Shifting Milestones of Natural Sciences: The Ancient Egyptian Discovery of Algol's Period Confirmed|journal = PLOS ONE|volume = 10 |issue=12|date = 2015|pages = e.0144140 (23pp)|doi=10.1371/journal.pone.0144140|pmid=26679699|pmc=4683080|bibcode=2015PLoSO..1044140J|arxiv = 1601.06990 |doi-access=free}}</ref> Sommige antieke Griekse sterrekundiges het hulle as 'n aparte [[sterrebeeld]] beskou en hulle word deur [[Hesiodos]],<ref>Hesiod, ''Works and Days'', (618-23)</ref> in [[Homeros]] se ''[[Ilias]]'' en ''[[Odussee]]'',<ref name=homer>{{cite journal|bibcode=2011JAHH...14...22T|title=Astronomy and Constellations in the Iliad and Odyssey|journal=Journal of Astronomical History and Heritage|issn=1440-2807|volume=14|issue=1|pages=22|last1=Theodossiou|first1=E.|last2=Manimanis|first2=V. N.|last3=Mantarakis|first3=P.|last4=Dimitrijevic|first4=M. S.|year=2011|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2011.01.02 |s2cid=129824469 }}</ref> en in die ''Geoponica'', 'n 10de-eeuse versameling landboustories, genoem.<ref>{{cite web |url=http://www.ancientlibrary.com/geoponica/0028.html |title=The Geoponica (Agricultural Pursuits), page 6 (V. 1) |access-date=2011-04-22 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012092608/http://www.ancientlibrary.com/geoponica/0028.html |archive-date=2012-10-12 }}</ref> Vir die pre-Islamitiese Arabiere was die sterreswerm die "bekendste ster" en is dit dikwels eenvoudig "die Ster" genoem (''an-Najm'', النجم). Sommige kenners van die [[Islam]] stel voor die Plejades is die "ster" wat genoem word in die [[soera]] ''[[An-Najm]]'' ("Die Ster") van die [[Koran]].<ref>Saqib Hussain, "The Prophet's Vision in Sūrat al-Najm," ''Journal of the International Qur'anic Studies Association'', '''5''' (2020): 97–132.</ref> Op verskeie silinderseëls van die begin van die eerste millennium&nbsp;v.C. af word M45 deur sewe punte verteenwoordig, terwyl die "Sewe Gode" op reliëfs verskyn van [[Nieu-Assiriese Ryk|Nieu-Assiriese]] paleise.<ref>Jeremy Black & Anthony Green, ''Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia'', an Illustrated Dictionary, Londen: British Museum Press, 1992, p. 162.</ref> Die geleerde Stith Thompson meen die asterisme is "amper altyd" as 'n groep van sewe susters beskou, en hulle mites verduidelik hoekom daar net ses is.<ref>Thompson, Stith (1977). ''The Folktale''. University of California Press. pp. 237-238. {{ISBN|0-520-03537-2}}.</ref> Sommige wetenskaplikes glo dit kan wees vanweë waarnemings van tot 100000&nbsp;v.C., toe die ster Pleione verder van die ster Atlas was en dus sigbaarder vir die blote oog.<ref>Norris, Ray P., Norris, Barnaby R.M. (2021). Why Are There Seven Sisters?. In: Boutsikas, E., McCluskey, S.C., Steele, J. (eds) Advancing Cultural Astronomy. Historical & Cultural Astronomy. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-64606-6_11</ref> ===Tolkien se Legendarium=== In [[J.R.R. Tolkien]] se legendarium, waar ''[[Die heerser van die ringe (roman)|Die heerser van die ringe]]'' afspeel, word na die Plejades verwys as ''Remmirath, the netted star''. Die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] word genoem ''Menelvagor, swordsman of the Sky''. ==Waarnemingsgeskiedenis== [[Galileo Galilei]] was die eerste [[sterrekundige]] wat deur 'n [[teleskoop]] na die Plejades gekyk het.<ref>{{Cite web |title=Messier 45 (The Pleiades) |url=https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/messier-45/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116112505/https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/messier-45/ |archive-date=November 16, 2023 |access-date=November 16, 2023 |website=NASA Science |language=en}}</ref> Hy het toe ontdek daar is baie sterre in die swerm wat te dof is om met die blote oog te sien. Hy het sy waarnemings in Maart 1610 in ''Sidereus Nuncius'' gepubliseer saam met 'n skets wat 36 sterre wys. Dit is lank bekend dat die Plejades 'n groep sterre is wat fisies verwant is, eerder as 'n toevallige oplyning. John Michell het in 1767 bereken die kans van 'n toevallige oplyning van so baie helder sterre was net 1 uit 500&nbsp;000. Hy het aangeneem die Plejades en baie ander sterreswerms moet dus uit fisies verwante sterre bestaan.<ref> {{cite journal |author=Michell J. |date=1767 |title=An Inquiry into the probable Parallax, and Magnitude, of the Fixed Stars, from the Quantity of Light which they afford us, and the particular Circumstances of their Situation |journal=Philosophical Transactions |volume=57 |pages=234–264 |doi=10.1098/rstl.1767.0028 |bibcode=1767RSPT...57..234M |doi-access=free }}</ref> Toe studies die eerste keer gedoen is van die [[eiebeweging]] van die sterre, is bevind hulle beweeg almal in dieselfde rigting in die lug, en dit het finaal bewys dat hulle verwant is. [[Charles Messier]] het die posisie van die swerm gemeet en dit as "M45" in sy [[Messier-katalogus|katalogus]] van [[komeet]]agtige voorwerpe opgeneem wat in 1771 gepubliseer is. Dié invoeging is, nes dié van die [[Orionnewel]] en die [[Byekorf-sterreswerm|Byekorfsterreswerm]], as vreemd beskou omdat die meeste van sy voorwerpe baie dowwer was en makliker met komete verwar kon word, en dit is beswaarlik die geval met die Plejades. Een moontlikheid is dat Messier eenvoudig 'n groter katalogus wou hê as sy wetenskaplike mededinger [[Nicolas-Louis de Lacaille|Lacaille]], wie se katalogus van 1755 altesaam 42 voorwerpe bevat het en dat Messier toe 'n paar helder voorwerpe bygevoeg het.<ref> {{cite web |author=Frommert, Hartmut |date=1998 |title=Messier Questions & Answers |url=http://messier.seds.org/m-q&a.html#why_M42-45 |access-date=2005-03-01 }}</ref> Edme-Sébastien Jeaurat het in 1782 ’n kaart van 64 sterre van die Plejades uit sy waarnemings geteken wat in 1786 gepubliseer is.<ref>''A New review: with literary curiosities and literary intelligence'', bl. 326, Paul Henry Maty, 1783.</ref><ref>Mémoires de l'Acadêmie des sciences de l'Institut de France, bl. 289, Didot frères, fils et cie, 1786.</ref><ref>Edme-Sébastien Jeaurat, ''Carte des 64 Principales Etoiles des Playades par M. Jeaurat, pour le 1.er Janvier 1786''.</ref> ==Samestelling== [[Beeld:M45map.jpg|thumb|240px|'n Kaart van die Plejades.]] Die kern van die sterreswerm is sowat 8&nbsp;ligjare breed. Dit bevat meer as duisend bevestigde lede, sonder om die getal [[dubbelster]]re in ag te neem.<ref name="Adams, Joseph D. 2053"> {{cite journal |display-authors=4 |author=Adams, Joseph D. |author2=Stauffer, John R. |author3=Monet, David G. |author4=Skrutskie, Michael F. |author5=Beichman, Charles A. |date=2001 |title=The Mass and Structure of the Pleiades Star Cluster from 2MASS |journal=Astronomical Journal |volume=121 |pages=2053–2064 |bibcode=2001AJ....121.2053A |doi=10.1086/319965 |arxiv = astro-ph/0101139 |issue=4 |s2cid=17994583 }}</ref> Die swerm se lig word oorheers deur jong, warm [[Sterreklassifikasie|blou sterre]], waarvan tot 14 met die blote oog gesien kan word na gelang van die waarnemingstoestande en die visuele skerpte van die waarnemer. Die helderste sterre vorm 'n fatsoen effens soortgelyk aan dié van die [[Groot Beer|Groot]] en [[Klein Beer]]. Die totale [[massa]] van die sterre is sowat 800&nbsp;[[sonmassa]]s en dit word oorheers deur dowwer, rooier sterre.<ref name="Adams, Joseph D. 2053"/> 'n Raming van die omvang van dubbelsterre in die swerm is sowat 57%.<ref>{{cite journal|doi=10.3847/1538-4357/ac1585|title=Long-term Spectroscopic Survey of the Pleiades Cluster: The Binary Population|year=2021|last1=Torres|first1=Guillermo|last2=Latham|first2=David W.|last3=Quinn|first3=Samuel N.|journal=The Astrophysical Journal|volume=921|issue=2|page=117|arxiv=2107.10259|bibcode=2021ApJ...921..117T|s2cid=236171384 |doi-access=free }}</ref> Die swerm bevat baie [[bruindwerg]]e, voorwerpe van minder as sowat 8% van die [[Son]] se massa, wat onvoldoende vir [[kernfusie]] is en dus nie volwaardige sterre is nie. Hulle kan tot 25% van al die sterre uitmaak, hoewel hulle massa minder as 2% van die algehele massa is.<ref> {{cite journal |author=Moraux, E. |author2=Bouvier, J. |author3=Stauffer, J. R. |author4=Cuillandre, J.-C. |date=2003 |title=Brown in the Pleiades cluster: Clues to the substellar mass function |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=400 |pages=891–902 |bibcode=2003A&A...400..891M |doi=10.1051/0004-6361:20021903 |arxiv = astro-ph/0212571 |issue=3 |s2cid=17613925 }}</ref> Sterrekundiges ontdek en ontleed graag die bruindwerge in die Plejades en ander jong sterreswerms, want hulle is nog relatief helder en sigbaar, terwyl bruindwerge in ouer swerms verdof het en moeiliker is om te bestudeer. ==Helderste sterre== Die helderste sterre in die Plejades word die Sewe Susters genoem, na die susters Sterope, Merope, Elektra, Maia, Taigete, Kelaino en Alkuone uit die [[Griekse mitologie]]. Later is ouers aan hulle toegewys: Pleione en [[Atlas (mitologie)|Atlas]].<ref name="Ridpath" /> Die [[Hiade]]s was dogters van Atlas en dus die Plejades se susters. Die tabel hier onder gee inigting oor die helderste sterre in die swerm: {{Clear}} {| class="wikitable sortable" |+'''Helderste sterre van die Plejades''' |- ! class="unsortable"| Naam ! class="unsortable"| [[IAU]]-naam ! [[Skynbare magnitude]] ! [[Sterreklassifikasie]] ! Afstand (ligjare) |- | Alkuone | Eta (25) Tauri | 2,86 | B7IIIe | {{val|409}} |- | Atlas | 27 Tauri | 3,62 | B8III | {{val|387}} |- | Elektra | 17 Tauri | 3,70 | B6IIIe | {{val|375}} |- | Maia | 20 Tauri | 3,86 | B7III | {{val|344}} |- | Merope | 23 Tauri | 4,17 | B6IVev | {{val|344}} |- | Taigeta | 19 Tauri | 4,29 | B6IV | {{val|364}} |- | Pleione | 28 (BU) Tauri | 5,09 [[Veranderlike ster|(verand.)]] | B8IVpe | {{val|422}} |- | Kelaino | 16 Tauri | 5,44 | B7IV | {{val|434}} |- | — | HD 23753 | 5,44 | B9Vn | {{val|420}} |- | Asterope of Sterope I | 21 Tauri | 5,64 | B8Ve | {{val|431}} |- | — | 18 Tauri | 5,66 | B8V | {{val|444}} |- | — | HD 23923 | 6,16 | B8V | {{val|435}} |- | Sterope II | 22 Tauri | 6,41 | B9V | {{val|444}} |- | — | HD 23853 | 6,59 | B9,5V | {{val|459}} |- | — | HD 23410 | 6,88 | A0V | {{val|443}} |} == Ouderdom en ewolusie == Die ouderdom van die Plejades word met behulp van die [[Hertzsprung-Russell-diagram]] op tussen 75 en 150 miljoen jaar geraam. Die relatiewe beweging van die swerm sal veroorsaak dat hulle baie millenniums in die toekoms, van die Aarde af gesien, onder die voete van wat nou die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] is, verbybeweeg. Nes die meeste oop sterreswerms sal die sterre ook nie onbepaald fisiek gebonde bly nie; sommige sterre sal wegbeweeg vanweë interaksie met ander voorwerpe en ander sal gestroop word deur gety-swaartekragvelde. Volgens berekenings sal die groep oor sowat 250&nbsp;miljoen jaar versprei, aangehelp deur swaartekrag-interaksies met enorme interstellêre wolke en die spiraalarms van die [[Melkweg]]. ==Refleksienewelagtigheid== [[Beeld:Reflection nebula IC 349 near Merope.jpg|thumb|220px|'n Foto deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]] van die refleksienewelagtigheid naby Merope.]] Die newelagtigheid om die sterre kan maklik deur groter amateurteleskope gesien word, veral as foto's met 'n lang [[Beligting (fotografie)|beligtingstyd]] geneem word. Onder die ideale waarnemingstoestande kan 'n aanduiding van die newelagtigheid selfs deur klein teleskope of verkykers van gemiddelde grootte gesien word. Dit is 'n [[Newel#Soorte_newels|refleksienewel]] wat veroorsaak word deur stof wat deur die blou lig van die warm, jong sterre weerkaats word. Voorheen is gedink die stof is oorblyfsels van die [[stervorming]] van die swerm, maar daar word algemen aanvaar dat geen sulke stof ná sowat 100&nbsp;miljoen jaar sou oor wees nie. Dit lyk eerder of die swerm bloot deur 'n buitengewoon stowwerige deel van die [[interstellêre medium]] beweeg.<ref name="Gibson2003" /> Studies het gewys die stof wat die newelagtigheid veroorsaak, is nie eweredig versprei nie, maar gekonsentreer in hoofsaaklik twee lae met die gesigslyn langs. Dié lae kon gevorm gewees het deur snelheidsvermindering weens stralingsdruk terwyl die stof na die sterre beweeg het.<ref> {{cite journal |author=Gibson, Steven J. |author2=Nordsieck, Kenneth H. |date=2003 |title=The Pleiades Reflection Nebula. II. Simple Model Constraints on Dust Properties and Scattering Geometry |journal=Astrophysical Journal |volume=589 |issue=1 |pages=362–377 |bibcode=2003ApJ...589..362G |doi=10.1086/374590 |doi-access=free }}</ref> == Afstand == Omdat die Plejades so na aan die Aarde is, behoort hul afstand maklik te wees om te bepaal, en dit kan dan gebruik word om die afstand van ander, verder voorwerpe te meet. As sterrekundiges die regte afstand van die Plejades ken, kan hulle ’n Hertzsprung-Russell-diagram daarvan saamstel. As dit dan vergelyk word met ander swerms waarvan die afstand nie bekend is nie, kan dié afstande bepaal word. Met ander metodes kan die afstandskaal dan uitgebrei word van sterreswerms na [[sterrestelsel]]s en [[sterrestelselswerm]]s, en ’n kosmiese afstandskaal kan dan opgestel word. Onenigheid bestaan egter oor die afstand van die Plejades. Aanvanklik is bereken dat hulle sowat 135 [[parsek]] van die Aarde af is. Data van die [[Hipparcos]]-ruimtesending van 1989 tot 1993 het egter verrassende resultate opgelewer, naamlik dat die afstand van die Plejades 118 parsek is. Dit is bepaal deur die verskille in die parallaks (skynbare posisies) van die sterre in die swerm te meet, ’n tegniek wat die mees direkte en akkurate resultate behoort te lewer. In latere werke is beweer dat die Hipparcos se meting foutief was.<ref name=majaess11 /><ref name="Percival">{{cite journal |author=Percival, S. M. |author2=Salaris, M. |author3=Groenewegen, M. A. T. |date=2005 |title=The distance to the Pleiades. Main sequence fitting in the near infrared |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=429 |pages=887–894 |bibcode=2005A&A...429..887P |doi=10.1051/0004-6361:20041694 |arxiv = astro-ph/0409362 |issue=3 |s2cid=14842664 }}</ref><ref name="Zwahlen"> {{cite journal |display-authors=4 |author=Zwahlen, N. |author2=North, P. |author3=Debernardi, Y. |author4=Eyer, L. |author5=Galland, F. |author6=Groenewegen, M. A. T. |author7=Hummel, C. A. |date=2004 |title=A purely geometric distance to the binary star Atlas, a member of the Pleiades |journal=Astronomy and Astrophysics Letters |volume=425 |pages=L45 |bibcode=2004A&A...425L..45Z |doi=10.1051/0004-6361:200400062 |arxiv = astro-ph/0408430 |issue=3 |s2cid=37047575 }}</ref><ref name=soderblom05>{{cite journal |author=Soderblom D. R., Nelan E., Benedict G. F., McArthur B., Ramirez I., Spiesman W., Jones B. F. |year=2005 |title=Confirmation of Errors in Hipparcos Parallaxes from Hubble Space Telescope Fine Guidance Sensor Astrometry of the Pleiades |journal=Astronomical Journal |volume=129 |pages=1616–1624 |bibcode=2005AJ....129.1616S |doi=10.1086/427860 |arxiv = astro-ph/0412093 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Turner, D. G. |year=1979 |title=A reddening-free main sequence for the Pleiades cluster |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=91 |pages=642–647 |bibcode=1979PASP...91..642T |doi=10.1086/130556 }}</ref> Metings daarna, onder meer deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]], het bevestig dat die afstand moontlik tussen 135 en 140 parsek is.<ref name=majaess11 /><ref name=soderblom05 /> Die skrywer van die 2007–2009-katalogus van hersiene Hipparcos-parallakse het egter weer verklaar dat die afstand inderdaad ~120 parsek is, en die weersprekende getuienis in twyfel getrek.<ref name=vanleeuwen09 /> Onenigheid bestaan steeds oor wat die regte afstand is. ==Moontlike planete== Toe sterrekundiges [[infrarooi]]beelde deur die [[Spitzer-ruimteteleskoop]] en Gemini-Noord-teleskoop ontleed, het hulle ontdek een van die sterre in die swerm, HD&nbsp;23514, wat 'n massa en helderheid van effens meer as die Son het, word omring deur 'n buitengewone aantal warm stofdeeltjies. Dit kan 'n teken van planeetvorming om HD&nbsp;23514 wees.<ref> {{cite web |author=ScienceDaily |date=2007 |title=Planets Forming In Pleiades Star Cluster, Astronomers Report |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2007/11/071114203718.htm |access-date=2012-11-15 }}</ref> ==Video== [[Lêer:Pleiades.ogg|links|thumb|300px|'n [[3D]]-model van die Plejades van die app Galaxy Map (iOS/Android).]] {{-}} ==Galery== <gallery widths="200" heights="250"> Beeld:Pleiades.png|'n Sterkaart wat die sterre en hulle newelagtigheid wys. Beeld:M45 - The Pleiades.jpg|'n Wyeveldfoto van die Plejades en die omringende stof. Beligtingstyd: 7 uur. Beeld:Pleiades Deep dive.jpg|'n Wyeveldfoto van die sterreswerm en die omringende stof. Beligtingstyd: 56 uur. Beeld:Full Color Image of the Pleiades (Messier 45).jpg|'n Wyeveldfoto van die Plejades en hulle omgewing. Geprosesseer deur Adam Block. </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * [http://ryutao.main.jp/english/stl_m45.html Die Plejades (M45) by die astro-fotografie-webtuiste van T. Yoshida.] * [http://www.ras.ucalgary.ca/~gibson/pleiades/ Foto's en inligting van die Universiteit van Calgary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19981203050941/http://www.ras.ucalgary.ca/~gibson/pleiades/ |date= 3 Desember 1998 }} * [http://messier.seds.org/m/m045.html Inligting van SEDS] * [http://www.nightskyinfo.com/archive/pleiades/ NightSkyInfo.com: The Pleiades] {{WikiSky|Messier 45|name=Plejades_(sterreswerm)|z=4.400}} {{Commons-kategorie inlyn|Pleiades (star cluster)|Plejades (sterreswerm)}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Pleiades|Engelse Wikipedia]] {{Lug3|03|47|24|+|24|07|00|440|aansig=titel}} {{Messier}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bul (sterrebeeld)]] [[Kategorie:Messier-voorwerpe|40045]] [[Kategorie:Sterreswerms]] cpdijmfidc3eajliv7byocms2tvc1g4 0 69268 2912669 2476259 2026-06-20T12:03:02Z BurgertB 2401 Saamgesmelt met "Lys van Messier-voorwerpe" 2912669 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Messier-katalogus |titel = |kleur = |beeld = All messier objects (numbered).jpg |beeld_wydte = 380px |beeld_onderskrif = Al die Messier-voorwerpe. |opskrif1 = Soort |1 = Sterrekundige katalogus |opskrif2 = Genoem na |2 = [[Charles Messier]] |opskrif3 = Gepubliseer |3 = 1774 (voorlopige uitgawe) |opskrif4 = |4 = }} Die '''Messier-voorwerpe''' is ’n lys [[Sterrekunde|sterrekundige]] voorwerpe wat aanvanklik in 1771 saamgestel is deur die [[Frankryk|Franse]] sterrekundige [[Charles Messier]].<ref>{{cite web |date=15 Junie 2007 |title=Charles Messier's Catalog of Nebulae and Star Clusters |url=http://seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084642/http://seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html |archive-date= 2 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Messier het die ruimte gefynkam vir [[komeet|komete]] en is gefrustreer deur voorwerpe wat soos komete lyk, maar dit nie is nie. Hy het toe ’n katalogus van hulle saam met sy assistent Pierre Méchain saamgestel<ref>{{cite web |date=25 Februarie 2008 |title=The Messier Catalog |url=http://seds.org/messier/ |work=SEDS Messier Database |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904022611/http://seds.org/messier/ |archive-date= 4 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> om sy navorsing te vergemaklik. In die eerste uitgawe is 45 voorwerpe gelys, van [[Krapnewel|M1]] tot [[Plejades (sterreswerm)|M45]]. Messier se uiteindelike katalogus het 103 voorwerpe bevat, maar die lys is later bygewerk deur ander sterrekundiges wat gemotiveer is deur aantekeninge in Messier en Méchain se tekste wat aandui dat hulle van die voorwerpe geweet het. Die eerste aanpassing is in 1921 gedoen deur Nicolas Camille Flammarion, wat [[Messier 104]] bygevoeg het nadat hy ’n aantekening van Messier in dié se 1781-eksemplaar gevind het. [[Messier 105|M105]] tot [[Messier 107|M107]] is in 1947 bygevoeg deur Helen Sawyer Hogg, [[Messier 108|M108]] en [[Messier 109|M109]] in 1960 deur Owen Gingerich en [[Messier 110|M110]] in 1967 deur Kenneth Glyn Jones.<ref>{{cite book |author=Patrick Moore |year=1979 |title=The Guinness Book of Astronomy |publisher=Guinness Superlatives |isbn=0-900424-76-1 }}</ref> [[Messier 102|M102]] is deur Méchain waargeneem en hy het Messier daaroor ingelig. Later het Méchain self erken dat die voorwerp nie bestaan nie, maar ’n herwaarneming van M101 is. Sommige bronne identifiseer die sterrestelsel [[NGC 5866]] as M102, maar die beskrywing stem nie ooreen met dié in Méchain se aantekeninge nie. Dié voorwerpe is steeds bekend onder hul Messier-nommers volgens sy lys. Messier het sy navorsing in [[Frankryk]] gedoen waar hy gewoon het, en sy waarnemings sluit dus net voorwerpe in wat in die [[Noordelike Halfrond]] sigbaar is. Baie indrukwekkende voorwerpe wat net in die [[Suidelike Halfrond]] sigbaar is, soos die [[Groot Magellaanse Wolk|Groot]] en die [[Klein Magellaanse Wolk]], kom nie daarop voor nie. [[Lêer:Charles Messier.jpg|duimnael|200px|Charles Messier]] Al die Messier-voorwerpe is met verkykers of klein teleskope sigbaar en is dus gewild onder amateur-sterrekykers. Vroeg in die noordelike lente kom sterrekundiges soms byeen vir "Messier-marathons", wanneer al die voorwerpe in een nag gesien kan word.<ref>{{cite web |date=22 Januarie 2010 |title=The Messier Marathon |url=http://seds.org/messier/xtra/marathon/marathon.html |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084647/http://www.seds.org/messier/xtra/marathon/marathon.html |archive-date= 2 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Messier-voorwerpe == {{legend|#eeeeff|[[Sterreswerm|Oop sterreswerm]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffe4b5|[[Sterreswerm|Bolvormige sterreswerm]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffcccc|[[Newel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ccffee|[[Newel|Planetêre newel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffccee|[[Supernova|Supernova-oorblyfsel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffffcc|[[Sterrestelsel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffffff|Ander|border=1px solid #aaaaaa}} {{-}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" |- ! [[Messier-voorwerp|Messier-nommer]] ! [[New General Catalogue|NGC-nommer]] ! Algemene naam ! class="unsortable"|Foto ! Tipe voorwerp ! Afstand ([[ligjare|kilo-ligjare]]) ! [[Sterrebeeld]] ! [[Magnitude|Skynbare magnitude]] |- style="background:#fce;" |[[Krap-newel|M1]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm001.html |title=Messier 1 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814171824/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm001.html |archive-date=14 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1952 | Krap-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Crab Nebula.jpg|60px]] | Supernova-oorblyfsel | 6,3 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 2|M2]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm002.html |title=Messier 2 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815000018/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm002.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7089 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 2 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 36 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 3|M3]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm003.html |title=Messier 3 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225844/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm003.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5272 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M3LRGB 891x674.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 31 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 4|M4]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm004.html |title=Messier 4 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819141058/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm004.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6121 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 4 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 7 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 5|M5]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm005.html |title=Messier 5 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805174646/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm005.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5904 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 5 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 23 | [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Skoenlapper-sterreswerm|M6]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm006.html |title=Messier 6 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121033/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm006.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6405 | Skoenlapper-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:M6a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 4,5 |- style="background:#eef;" | [[Ptolemeus-sterreswerm|M7]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm007.html |title=Messier 7 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805115812/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm007.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6475 | Ptolemeus-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Open-cluster-Messier-7.jpeg|60px]] | Oop sterreswerm | 1 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 3,5 |- style="background:#fcc;" | [[Lagune-newel|M8]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm008.html |title=Messier 8 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230308/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm008.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6523 | Lagune-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:LagoonHunterWilson.jpg|60px]] | [[Newel]] met sterreswerm | 6.5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 9|M9]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm009.html |title=Messier 9 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121230/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm009.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6333 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 009.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 26 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 10|M10]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm010.html |title=Messier 10 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816040803/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm010.html |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6254 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 10 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 13 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 7,5 |- style="background:#eef;" | [[Wilde-eend-sterreswerm|M11]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm011.html |title=Messier 11 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121928/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm011.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6705 | Wilde-eend-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier11.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 6 | [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 12|M12]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm012.html |title=Messier 12 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230032/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm012.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6218 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M12 Hubble.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 18 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8.0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 13|M13]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm013.html |title=Messier 13 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805175924/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm013.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6205 | Groot Bolvormige Sterreswerm in Hercules | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 13 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 22 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] | 5,8 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 14|M14]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm014.html |title=Messier 14 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805102142/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm014.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6402 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 014.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 9,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 15|M15]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm015.html |title=Messier 15 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822184135/http://seds.org/messier/Mdes/dm015.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7078 | | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 15 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 33 | [[Vlieënde Perd]] | 7,5 |- style="background:#fcc;" | [[Arend-newel|M16]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm016.html |title=Messier 16 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805201424/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm016.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6611 | Arend-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Eaglefairy hst big.jpg|30px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 7 | [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] | 6,5 |- style="background:#fcc;" | [[Omega-newel|M17]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm017.html |title=Messier 17 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607030237/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm017.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6618 | Omega-, Swaan-, Hoefyster- of Kreef-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 17.jpg|60px]] | Nebula, H II-streek met sterreswerm | 5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 18|M18]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm018.html |title=Messier 18 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805130817/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm018.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6613 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier18.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 6 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 19|M19]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm019.html |title=Messier 19 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805123911/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm019.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6273 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 019.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8,5 |- style="background:#fcc;" | [[Driespletige Newel|M20]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm020.html |title=Messier 20 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805095505/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm020.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6514 | Driepunt-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Trifid.nebula.arp.750pix.jpg|60px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 5,2 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,3 |- style="background:#eef;" | [[Messier 21|M21]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm021.html |title=Messier 21 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607075216/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm021.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6531 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 021.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 3 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 22|M22]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm022.html |title=Messier 22 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805073129/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm022.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6656 | Boogskutter-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 022.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 10 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 5,1 |- style="background:#eef;" | [[Messier 23|M23]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm023.html |title=Messier 23 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818080946/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm023.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6494 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 023.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:#fff;" | [[Boogskutter-sterwolk|M24]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm024.html |title=Messier 24 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805204836/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm024.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | IC 4715 | Boogskutter-sterrewolk | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 024 2MASS.jpg|60px]] | [[Melkweg]]-sterrewolk | 10,0 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 4,6 |- style="background:#eef;" | [[Messier 25|M25]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm025.html |title=Messier 25 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805072814/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm025.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | IC 4725 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 025.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 4,9 |- style="background:#eef;" | [[Messier 26|M26]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm026.html |title=Messier 26 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805125326/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm026.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6694 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 026.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 5 | [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Handgewig-newel|M27]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm027.html |title=Messier 27 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816085710/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm027.html |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6853 | Handgewig-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier27.jpg|60px]] | Planetêre newel | 1,25 | [[Vos (sterrebeeld)|Vos]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 28|M28]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm028.html |title=Messier 28 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110817174240/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm028.html |archive-date=17 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6626 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier28.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 18 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 29|M29]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm029.html |title=Messier 29 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805125857/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm029.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6913 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 029.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 7,2 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 30|M30]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm030.html |title=Messier 30 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818184822/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm030.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7099 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 030.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 25 | [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Andromeda-sterrestelsel|M31]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm031.html |title=Messier 31 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805100935/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm031.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 224 | Andromeda-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Andromeda galaxy.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 2 500 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 3,4 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 32|M32]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm032.html |title=Messier 32 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822122509/http://seds.org/messier/Mdes/dm032.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 221 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:MESSIER 032 2MASS.jpg|60px]] | Elliptiese dwergsterrestelsel | 2 900 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 10,0 |- style="background:#ffc;" | [[Driehoek-sterrestelsel|M33]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm033.html |title=Messier 33 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230147/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm033.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 598 | Triangulum-sterrestelsel | style="text-align:center;"|[[Lêer:M33.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 2 810 | [[Driehoek (sterrebeeld)|Driehoek]] | 5,7 |- style="background:#eef;" | [[Messier 34|M34]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm034.html |title=Messier 34 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805131238/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm034.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1039 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M34 2mass atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,4 | [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 35|M35]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm035.html |title=Messier 35 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805131810/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm035.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2168 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M35atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,8 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 5,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 36|M36]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm036.html |title=Messier 36 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132126/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm036.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1960 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M36a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,1 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 6,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 37|M37]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm037.html |title=Messier 37 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132530/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm037.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2099 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M37a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,6 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 38|M38]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm038.html |title=Messier 38 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230251/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm038.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1912 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 038.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,2 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 39|M39]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm039.html |title=Messier 39 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606164925/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm039.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 7092 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 039.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,8 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | 5,5 |- | [[Winnecke 4|M40]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm040.html |title=Messier 40 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815035409/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm040.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | &nbsp; | Winnecke 4 | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 40.jpg|60px]] | [[Dubbelster]] WNC4 | 0,5 | [[Groot Beer]] | 9,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 41|M41]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm041.html |title=Messier 41 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818113629/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm041.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2287 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 041 2MASS.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,3 | [[Groot Hond]] | 4,5 |- style="background:#fcc;" | [[Orion-newel|M42]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm042.html |title=Messier 42 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810212045/http://seds.org/messier/Mdes/dm042.html |archive-date=10 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 1976 | Orion-newel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|60px]] | Newel, H II-streek | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 4,0 |- style="background:#fcc;" | [[Messier 43|M43]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm043.html |title=Messier 43 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230059/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm043.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1982 | De Mairan se Newel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 043.jpg|60px]] | Newel, H II-streek<br />(deel van Orion-newel) | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Byekorf-sterreswerm|M44]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm044.html |title=Messier 44 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133144/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm044.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2632 | Byekorf-sterreswerm | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 044 2MASS.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,6 | [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | 3,7 |- style="background:#eef;" | [[Plejades (sterreswerm)|M45]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm045.html |title=Messier 45 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225829/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm045.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | &nbsp; | Plejades | style="text-align:center;"|[[Lêer:Bob Star - M45 Carranza Field (by).jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,4 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | 1,6 |- style="background:#eef;" | [[Messier 46|M46]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm046.html |title=Messier 46 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133530/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm046.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2437 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M46a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 5,4 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 6,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 47|M47]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm047.html |title=Messier 47 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805072409/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm047.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2422 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M47a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,6 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 4,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 48|M48]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm048.html |title=Messier 48 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805071348/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm048.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2548 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M48a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,5 | [[Noordelike Waterslang]] | 5,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 49|M49]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm049.html |title=Messier 49 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606170207/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm049.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4472 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 49 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 50|M50]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm050.html |title=Messier 50 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607022959/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm050.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 2323 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M50a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 3 | [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] | 7,0 |- style="background:#ffc;" | [[Draaikolk-sterrestelsel|M51]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm051.html |title=Messier 51 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805180305/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm051.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5194, NGC 5195 | Draaikolk-sterrestelsel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Whirlpool (M51).jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 37 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 8,4 |- style="background:#eef;" | [[Messier 52|M52]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm052.html |title=Messier 52 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805135509/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm052.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7654 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M52atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 7 | [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 53|M53]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm053.html |title=Messier 53 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140209/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm053.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5024 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Globular Cluster M53.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 56 | [[Berenike se Hare]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 54|M54]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm054.html |title=Messier 54 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805065838/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm054.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6715 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier54.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 83 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 55|M55]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm055.html |title=Messier 55 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805064908/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm055.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6809 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier55.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 17 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 56|M56]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm056.html |title=Messier 56 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140301/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm056.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6779 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M56-LRGB.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 32 | [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Ring-newel|M57]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm057.html |title=Messier 57 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606220857/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm057.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6720 | Ring-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Ring Nebula.jpg|60px]] | Planetêre newel | 2.3 | [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] | 8,8 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 58|M58]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm058.html |title=Messier 58 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140930/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm058.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4579 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M58s.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 59|M59]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm059.html |title=Messier 59 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819171532/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm059.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4621 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier59.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 60|M60]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm060.html |title=Messier 60 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805213051/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm060.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4649 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 060.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 61|M61]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm061.html |title=Messier 61 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805104906/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm061.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4303 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 061.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 62|M62]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm062.html |title=Messier 62 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230240/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm062.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6266 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 062.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 22 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8,0 |- style="background:#ffc;" | [[Sonneblom-sterrestelsel|M63]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm063.html |title=Messier 63 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225906/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm063.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5055 | Sonneblom-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 63 GALEX WikiSky.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 37 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Swartoog-sterrestelsel|M64]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm064.html |title=Messier 64 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818130750/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm064.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4826 | Swartoog-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Blackeyegalaxy.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 12,000 | [[Berenike se Hare]] | 9,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 65|M65]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm065.html |title=Messier 65 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142223/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm065.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3623 | Leeu-drieling | style="text-align:center;"| [[Lêer:M65.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 66|M66]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm066.html |title=Messier 66 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815015045/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm066.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3627 | Leeu-drieling | style="text-align:center;"| [[Lêer:Sig05-016.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 67|M67]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm067.html |title=Messier 67 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805143845/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm067.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2682 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 067.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,25 | [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 68|M68]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm068.html |title=Messier 68 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142918/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm068.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4590 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 068.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 32 | [[Noordelike Waterslang]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 69|M69]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm069.html |title=Messier 69 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805143958/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm069.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6637 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 069.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 25 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 70|M70]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm070.html |title=Messier 70 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805144241/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm070.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6681 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier70.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 28 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 71|M71]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm071.html |title=Messier 71 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818125929/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm071.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6838 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier71.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 12 | [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 72|M72]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm072.html |title=Messier 72 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805114137/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm072.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6981 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier72.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 53 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 10,0 |- | [[Messier 73|M73]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm073.html |title=Messier 73 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225917/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm073.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6994 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 073 2MASS.jpg|60px]] | [[Asterisme]] | &nbsp; | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 9,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 74|M74]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm074.html |title=Messier 74 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805145536/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm074.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 628 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 74 by HST.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Visse (sterrebeeld)|Visse]] | 10,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 75|M75]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm075.html |title=Messier 75 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805150420/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm075.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6864 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier75.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 58 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Klein Handgewig-newel|M76]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm076.html |title=Messier 76 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225957/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm076.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 650, NGC 651 | Klein Handgewig-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M76-RL5-DDmin-Gamma-LRGB 883x628.jpg|60px]] | Planetêre newel | 3,4 | [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] | 10,1 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 77|M77]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm077.html |title=Messier 77 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819182121/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm077.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1068 | Cetus A | style="text-align:center;"| [[Lêer:NGC1068-hst-R658GB814.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] | 10,5 |- style="background:#fcc;" | [[Messier 78|M78]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm078.html |title=Messier 78 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818092640/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm078.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2068 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 78.jpg|60px]] | Diffuse newel | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 79|M79]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm079.html |title=Messier 79 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110829144706/http://seds.org/messier/Mdes/dm079.html |archive-date=29 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1904 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M79a.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 40 | [[Haas (sterrebeeld)|Haas]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 80|M80]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm080.html |title=Messier 80 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805120422/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm080.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6093 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 81|M81]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm081.html |title=Messier 81 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805183842/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm081.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3031 | Bode se Sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Sig07-009.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 12 000 | [[Groot Beer]] | 6,9 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 82|M82]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm082.html |title=Messier 82 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805212345/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm082.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3034 | Sigaar-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier82.jpg|60px]] | Steruitbarsting-sterrestelsel | 11 000 | [[Groot Beer]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Suidelike Vuurwiel-sterrestelsel|M83]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm083.html |title=Messier 83 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819171103/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm083.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5236 | Suidelike Vuurwiel-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M83g.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 10 000 | [[Noordelike Waterslang]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 84|M84]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm084.html |title=Messier 84 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110908112940/http://seds.org/messier/Mdes/dm084.html |archive-date=8 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4374 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 84 nucleus Hubble.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 85|M85]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm085.html |title=Messier 85 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805152315/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm085.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4382 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 85 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 86|M86]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm086.html |title=Messier 86 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819012320/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm086.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4406 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 86 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 87|M87]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm087.html |title=Messier 87 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828193334/http://seds.org/messier/Mdes/dm087.html |archive-date=28 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4486 | Virgo A | style="text-align:center;"| [[Lêer:M87 jet.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 88|M88]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm088.html |title=Messier 88 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805153631/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm088.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4501 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 088.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 89|M89]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm089.html |title=Messier 89 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624094556/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm089.html |archive-date=24 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4552 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 089.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 90|M90]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm090.html |title=Messier 90 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805154648/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm090.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4569 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 090.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 91|M91]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |title=Messier 91 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805155432/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4548 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier91.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 92|M92]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm092.html |title=Messier 92 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805155942/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm092.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6341 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Globular Cluster M92.JPG|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 26 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] | 7,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 93|M93]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm093.html |title=Messier 93 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805164810/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm093.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2447 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 093.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,5 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 6,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 94|M94]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm094.html |title=Messier 94 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805160831/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm094.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4736 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 094.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 14 500 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 95|M95]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm095.html |title=Messier 95 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818224551/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm095.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3351 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier95 spitzer.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 96|M96]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm096.html |title=Messier 96 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805161514/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm096.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3368 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 096.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,5 |- style="background:#cfe;" | [[Uilnewel|M97]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm097.html |title=Messier 97 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805162454/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm097.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3587 | Uilnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M97 FTN.jpg|60px]] | Planetêre newel | 2,6 | [[Groot Beer]] | 9,9 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 98|M98]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm098.html |title=Messier 98 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819075846/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm098.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4192 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M-98.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 99|M99]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm099.html |title=Messier 99 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606221539/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm099.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4254 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M99.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 100|M100]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm100.html |title=Messier 100 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624095605/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm100.html |archive-date=24 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4321 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Spiral Galaxy M100.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Vuurwiel-sterrestelsel|M101]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm101.html |title=Messier 101 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822070839/http://seds.org/messier/Mdes/dm101.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5457 | Vuurwiel-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M101 hires STScI-PRC2006-10a.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 27 000 | [[Groot Beer]] | 7,9 |- style="background:#fff;" | [[Messier 102|M102]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm102.html |title=Messier 102 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818022553/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm102.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | ''(Nie beslissend geïdentifiseer)''<ref>{{cite web |url=http://www.maa.clell.de/Messier/E/m102.html |title=Messier 102 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Frommert |first=Hartmut |coauthors=Kronberg, Christine |year=1995-05 |publisher=Usenet |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019011037/http://www.maa.clell.de/Messier/E/m102.html |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | &nbsp; | style="text-align:center;"| | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- style="background:#eef;" | [[Messier 103|M103]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm103.html |title=Messier 103 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819015150/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm103.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 581 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 103.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 8 | [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] | 7,0 |- style="background:#ffc;" | [[Sombrero-sterrestelsel|M104]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm104.html |title=Messier 104 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606190113/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm104.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4594 | Sombrero-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M104 ngc4594 sombrero galaxy hi-res.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 50 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 105|M105]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm105.html |title=Messier 105 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805165330/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm105.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3379 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 105.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 106|M106]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm106.html |title=Messier 106 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918233349/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm106.html |archive-date=18 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4258 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 106 by Spitzer.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 25 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 9,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 107|M107]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm107.html |title=Messier 107 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805103940/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm107.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6171 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 107.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 20 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 10,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 108|M108]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm108.html |title=Messier 108 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819010558/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm108.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3556 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 108 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 45 000 | [[Groot Beer]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 109|M109]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm109.html |title=Messier 109 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805170727/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm109.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3992 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 109.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 55 000 | [[Groot Beer]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 110|M110]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm110.html |title=Messier 110 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819104624/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm110.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 205 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 110.jpg|60px]] | Elliptiese dwergsterrestelsel | 2 200 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 10,0 |- class="sortbottom" ! [[Messier-voorwerp|Messier-nommer]] ! [[New General Catalogue|NGC-nommer]] ! Algemene naam ! class="unsortable"|Foto ! Tipe voorwerp ! Afstand ([[ligjare|kilo-ligjare]]) ! [[Sterrebeeld]] ! [[Magnitude|Skynbare magnitude]] |} == Sterkaart van Messier-voorwerpe == [[Lêer:MessierStarChart.svg|frame|senter|Messier Star Chart.]] == Sien ook == [[Lêer:Sun Star.svg|20px]] '''[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]''' * [[Charles Messier]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.seds.org/messier/ Messier-database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904022611/http://seds.org/messier/ |date= 4 September 2011 }} van SEDS * [http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx Tabel van Messier-voorwerpe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020085045/http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx |date=20 Oktober 2014 }} * [http://www.seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html Charles Messier se oorspronklike katalogus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081228120116/http://www.seds.org/Messier/xtra/history/m-cat.html |date=28 Desember 2008 }} * [http://www.ipac.caltech.edu/2mass/gallery/messiercat.html Foto's van die 110 Messier-voorwerpe] by 2MASS. * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Messier object|Engelse Wikipedia]] {{sterre}} {{Normdata}} [[Kategorie:Messier-voorwerpe| ]] [[Kategorie:Sterrekundige katalogusse]] 0mb5imq4mywjpfxjv4gxy280t0g012e 2912684 2912669 2026-06-20T12:51:18Z BurgertB 2401 Onnodige koppeltekens uitgehaal 2912684 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Messier-katalogus |titel = |kleur = |beeld = All messier objects (numbered).jpg |beeld_wydte = 380px |beeld_onderskrif = Al die Messier-voorwerpe. |opskrif1 = Soort |1 = Sterrekundige katalogus |opskrif2 = Genoem na |2 = [[Charles Messier]] |opskrif3 = Gepubliseer |3 = 1774 (voorlopige uitgawe) |opskrif4 = |4 = }} Die '''Messier-voorwerpe''' is ’n lys [[Sterrekunde|sterrekundige]] voorwerpe wat aanvanklik in 1771 saamgestel is deur die [[Frankryk|Franse]] sterrekundige [[Charles Messier]].<ref>{{cite web |date=15 Junie 2007 |title=Charles Messier's Catalog of Nebulae and Star Clusters |url=http://seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084642/http://seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html |archive-date= 2 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Messier het die ruimte gefynkam vir [[komeet|komete]] en is gefrustreer deur voorwerpe wat soos komete lyk, maar dit nie is nie. Hy het toe saam met sy assistent Pierre Méchain ’n katalogus van hulle saamgestel<ref>{{cite web |date=25 Februarie 2008 |title=The Messier Catalog |url=http://seds.org/messier/ |work=SEDS Messier Database |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904022611/http://seds.org/messier/ |archive-date= 4 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> om sy navorsing te vergemaklik. In die eerste uitgawe is 45 voorwerpe gelys, van [[Krapnewel|M1]] tot [[Plejades (sterreswerm)|M45]]. Messier se uiteindelike katalogus het 103 voorwerpe bevat, maar die lys is later bygewerk deur ander sterrekundiges wat gemotiveer is deur aantekeninge in Messier en Méchain se tekste wat aandui dat hulle van die voorwerpe geweet het. Die eerste aanpassing is in 1921 gedoen deur Nicolas Camille Flammarion, wat [[Messier 104]] bygevoeg het nadat hy ’n aantekening van Messier in dié se 1781-eksemplaar gevind het. [[Messier 105|M105]] tot [[Messier 107|M107]] is in 1947 bygevoeg deur Helen Sawyer Hogg, [[Messier 108|M108]] en [[Messier 109|M109]] in 1960 deur Owen Gingerich en [[Messier 110|M110]] in 1967 deur Kenneth Glyn Jones.<ref>{{cite book |author=Patrick Moore |year=1979 |title=The Guinness Book of Astronomy |publisher=Guinness Superlatives |isbn=0-900424-76-1 }}</ref> [[Messier 102|M102]] is deur Méchain waargeneem en hy het Messier daaroor ingelig. Later het Méchain self erken dat die voorwerp nie bestaan nie, maar ’n herwaarneming van M101 is. Sommige bronne identifiseer die sterrestelsel [[NGC 5866]] as M102, maar die beskrywing stem nie ooreen met dié in Méchain se aantekeninge nie. Dié voorwerpe is steeds bekend onder hul Messier-nommers volgens sy lys. Messier het sy navorsing in [[Frankryk]] gedoen waar hy gewoon het, en sy waarnemings sluit dus net voorwerpe in wat in die [[Noordelike Halfrond]] sigbaar is. Baie indrukwekkende voorwerpe wat net in die [[Suidelike Halfrond]] sigbaar is, soos die [[Groot Magellaanse Wolk|Groot]] en die [[Klein Magellaanse Wolk]], kom nie daarop voor nie. [[Lêer:Charles Messier.jpg|duimnael|200px|Charles Messier]] Al die Messier-voorwerpe is met verkykers of klein teleskope sigbaar en is dus gewild onder amateursterrekykers. Vroeg in die noordelike lente kom sterrekundiges soms byeen vir "Messier-marathons", wanneer al die voorwerpe in een nag gesien kan word.<ref>{{cite web |date=22 Januarie 2010 |title=The Messier Marathon |url=http://seds.org/messier/xtra/marathon/marathon.html |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084647/http://www.seds.org/messier/xtra/marathon/marathon.html |archive-date= 2 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Messier-voorwerpe == {{legend|#eeeeff|[[Sterreswerm|Oop sterreswerm]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffe4b5|[[Sterreswerm|Bolvormige sterreswerm]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffcccc|[[Newel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ccffee|[[Newel|Planetêre newel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffccee|[[Supernova|Supernova-oorblyfsel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffffcc|[[Sterrestelsel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffffff|Ander|border=1px solid #aaaaaa}} {{-}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" |- ! [[Messier-voorwerp|Messier-nommer]] ! [[New General Catalogue|NGC-nommer]] ! Algemene naam ! class="unsortable"|Foto ! Tipe voorwerp ! Afstand ([[ligjare|kilo-ligjare]]) ! [[Sterrebeeld]] ! [[Magnitude|Skynbare magnitude]] |- style="background:#fce;" |[[Krap-newel|M1]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm001.html |title=Messier 1 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814171824/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm001.html |archive-date=14 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1952 | Krapnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Crab Nebula.jpg|60px]] | Supernova-oorblyfsel | 6,3 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 2|M2]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm002.html |title=Messier 2 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815000018/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm002.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7089 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 2 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 36 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 3|M3]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm003.html |title=Messier 3 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225844/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm003.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5272 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M3LRGB 891x674.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 31 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 4|M4]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm004.html |title=Messier 4 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819141058/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm004.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6121 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 4 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 7 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 5|M5]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm005.html |title=Messier 5 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805174646/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm005.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5904 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 5 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 23 | [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Skoenlappersterreswerm|M6]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm006.html |title=Messier 6 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121033/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm006.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6405 | Skoenlappersterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:M6a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 4,5 |- style="background:#eef;" | [[Ptolemeus-sterreswerm|M7]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm007.html |title=Messier 7 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805115812/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm007.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6475 | Ptolemeus-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Open-cluster-Messier-7.jpeg|60px]] | Oop sterreswerm | 1 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 3,5 |- style="background:#fcc;" | [[Lagunenewel|M8]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm008.html |title=Messier 8 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230308/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm008.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6523 | Lagunenewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:LagoonHunterWilson.jpg|60px]] | [[Newel]] met sterreswerm | 6.5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 9|M9]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm009.html |title=Messier 9 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121230/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm009.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6333 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 009.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 26 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 10|M10]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm010.html |title=Messier 10 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816040803/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm010.html |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6254 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 10 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 13 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 7,5 |- style="background:#eef;" | [[Wilde-eendsterreswerm|M11]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm011.html |title=Messier 11 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121928/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm011.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6705 | Wilde-eendsterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier11.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 6 | [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 12|M12]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm012.html |title=Messier 12 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230032/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm012.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6218 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M12 Hubble.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 18 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8.0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 13|M13]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm013.html |title=Messier 13 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805175924/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm013.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6205 | Groot Bolvormige Sterreswerm in Hercules | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 13 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 22 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] | 5,8 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 14|M14]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm014.html |title=Messier 14 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805102142/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm014.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6402 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 014.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 9,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 15|M15]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm015.html |title=Messier 15 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822184135/http://seds.org/messier/Mdes/dm015.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7078 | | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 15 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 33 | [[Vlieënde Perd]] | 7,5 |- style="background:#fcc;" | [[Arendnewel|M16]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm016.html |title=Messier 16 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805201424/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm016.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6611 | Arendnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Eaglefairy hst big.jpg|30px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 7 | [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] | 6,5 |- style="background:#fcc;" | [[Omega-newel|M17]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm017.html |title=Messier 17 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607030237/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm017.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6618 | Omega-, Swaan-, Hoefyster- of Kreef-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 17.jpg|60px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 18|M18]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm018.html |title=Messier 18 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805130817/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm018.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6613 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier18.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 6 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 19|M19]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm019.html |title=Messier 19 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805123911/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm019.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6273 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 019.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8,5 |- style="background:#fcc;" | [[Driespletige Newel|M20]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm020.html |title=Messier 20 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805095505/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm020.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6514 | Driepuntnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Trifid.nebula.arp.750pix.jpg|60px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 5,2 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,3 |- style="background:#eef;" | [[Messier 21|M21]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm021.html |title=Messier 21 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607075216/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm021.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6531 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 021.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 3 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 22|M22]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm022.html |title=Messier 22 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805073129/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm022.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6656 | Boogskutter-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 022.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 10 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 5,1 |- style="background:#eef;" | [[Messier 23|M23]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm023.html |title=Messier 23 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818080946/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm023.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6494 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 023.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:#fff;" | [[Boogskutter-sterwolk|M24]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm024.html |title=Messier 24 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805204836/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm024.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | IC 4715 | Boogskutter-sterrewolk | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 024 2MASS.jpg|60px]] | [[Melkweg]]-sterrewolk | 10,0 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 4,6 |- style="background:#eef;" | [[Messier 25|M25]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm025.html |title=Messier 25 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805072814/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm025.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | IC 4725 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 025.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 4,9 |- style="background:#eef;" | [[Messier 26|M26]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm026.html |title=Messier 26 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805125326/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm026.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6694 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 026.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 5 | [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Handgewignewel|M27]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm027.html |title=Messier 27 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816085710/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm027.html |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6853 | Handgewignewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier27.jpg|60px]] | Planetêre newel | 1,25 | [[Vos (sterrebeeld)|Vos]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 28|M28]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm028.html |title=Messier 28 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110817174240/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm028.html |archive-date=17 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6626 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier28.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 18 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 29|M29]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm029.html |title=Messier 29 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805125857/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm029.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6913 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 029.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 7,2 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 30|M30]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm030.html |title=Messier 30 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818184822/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm030.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7099 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 030.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 25 | [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Andromeda-sterrestelsel|M31]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm031.html |title=Messier 31 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805100935/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm031.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 224 | Andromeda-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Andromeda galaxy.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 2 500 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 3,4 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 32|M32]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm032.html |title=Messier 32 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822122509/http://seds.org/messier/Mdes/dm032.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 221 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:MESSIER 032 2MASS.jpg|60px]] | Elliptiese dwergsterrestelsel | 2 900 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 10,0 |- style="background:#ffc;" | [[Driehoeksterrestelsel|M33]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm033.html |title=Messier 33 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230147/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm033.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 598 | TDriehoeksterrestelsel | style="text-align:center;"|[[Lêer:M33.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 2 810 | [[Driehoek (sterrebeeld)|Driehoek]] | 5,7 |- style="background:#eef;" | [[Messier 34|M34]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm034.html |title=Messier 34 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805131238/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm034.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1039 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M34 2mass atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,4 | [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 35|M35]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm035.html |title=Messier 35 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805131810/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm035.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2168 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M35atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,8 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 5,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 36|M36]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm036.html |title=Messier 36 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132126/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm036.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1960 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M36a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,1 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 6,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 37|M37]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm037.html |title=Messier 37 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132530/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm037.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2099 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M37a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,6 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 38|M38]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm038.html |title=Messier 38 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230251/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm038.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1912 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 038.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,2 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 39|M39]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm039.html |title=Messier 39 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606164925/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm039.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 7092 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 039.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,8 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | 5,5 |- | [[Winnecke 4|M40]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm040.html |title=Messier 40 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815035409/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm040.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | &nbsp; | Winnecke 4 | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 40.jpg|60px]] | [[Dubbelster]] WNC4 | 0,5 | [[Groot Beer]] | 9,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 41|M41]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm041.html |title=Messier 41 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818113629/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm041.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2287 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 041 2MASS.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,3 | [[Groot Hond]] | 4,5 |- style="background:#fcc;" | [[Orionnewel|M42]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm042.html |title=Messier 42 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810212045/http://seds.org/messier/Mdes/dm042.html |archive-date=10 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 1976 | Orionnewel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|60px]] | Newel, H II-streek | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 4,0 |- style="background:#fcc;" | [[Messier 43|M43]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm043.html |title=Messier 43 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230059/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm043.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1982 | De Mairan se Newel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 043.jpg|60px]] | Newel, H II-streek<br />(deel van Orion-newel) | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Byekorfsterreswerm|M44]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm044.html |title=Messier 44 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133144/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm044.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2632 | Byekorfsterreswerm | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 044 2MASS.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,6 | [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | 3,7 |- style="background:#eef;" | [[Plejades (sterreswerm)|M45]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm045.html |title=Messier 45 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225829/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm045.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | &nbsp; | Plejades | style="text-align:center;"|[[Lêer:Bob Star - M45 Carranza Field (by).jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,4 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | 1,6 |- style="background:#eef;" | [[Messier 46|M46]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm046.html |title=Messier 46 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133530/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm046.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2437 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M46a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 5,4 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 6,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 47|M47]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm047.html |title=Messier 47 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805072409/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm047.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2422 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M47a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,6 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 4,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 48|M48]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm048.html |title=Messier 48 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805071348/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm048.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2548 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M48a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,5 | [[Noordelike Waterslang]] | 5,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 49|M49]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm049.html |title=Messier 49 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606170207/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm049.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4472 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 49 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 50|M50]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm050.html |title=Messier 50 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607022959/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm050.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 2323 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M50a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 3 | [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] | 7,0 |- style="background:#ffc;" | [[Draaikolksterrestelsel|M51]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm051.html |title=Messier 51 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805180305/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm051.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5194, NGC 5195 | Draaikolksterrestelsel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Whirlpool (M51).jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 37 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 8,4 |- style="background:#eef;" | [[Messier 52|M52]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm052.html |title=Messier 52 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805135509/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm052.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7654 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M52atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 7 | [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 53|M53]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm053.html |title=Messier 53 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140209/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm053.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5024 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Globular Cluster M53.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 56 | [[Berenike se Hare]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 54|M54]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm054.html |title=Messier 54 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805065838/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm054.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6715 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier54.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 83 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 55|M55]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm055.html |title=Messier 55 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805064908/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm055.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6809 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier55.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 17 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 56|M56]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm056.html |title=Messier 56 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140301/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm056.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6779 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M56-LRGB.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 32 | [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Ring-newel|M57]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm057.html |title=Messier 57 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606220857/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm057.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6720 | Ring-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Ring Nebula.jpg|60px]] | Planetêre newel | 2.3 | [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] | 8,8 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 58|M58]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm058.html |title=Messier 58 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140930/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm058.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4579 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M58s.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 59|M59]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm059.html |title=Messier 59 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819171532/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm059.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4621 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier59.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 60|M60]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm060.html |title=Messier 60 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805213051/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm060.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4649 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 060.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 61|M61]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm061.html |title=Messier 61 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805104906/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm061.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4303 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 061.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 62|M62]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm062.html |title=Messier 62 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230240/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm062.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6266 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 062.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 22 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8,0 |- style="background:#ffc;" | [[Sonneblom-sterrestelsel|M63]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm063.html |title=Messier 63 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225906/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm063.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5055 | Sonneblom-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 63 GALEX WikiSky.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 37 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Swartoog-sterrestelsel|M64]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm064.html |title=Messier 64 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818130750/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm064.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4826 | Swartoog-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Blackeyegalaxy.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 12,000 | [[Berenike se Hare]] | 9,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 65|M65]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm065.html |title=Messier 65 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142223/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm065.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3623 | Leeu-drieling | style="text-align:center;"| [[Lêer:M65.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 66|M66]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm066.html |title=Messier 66 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815015045/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm066.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3627 | Leeu-drieling | style="text-align:center;"| [[Lêer:Sig05-016.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 67|M67]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm067.html |title=Messier 67 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805143845/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm067.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2682 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 067.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,25 | [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 68|M68]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm068.html |title=Messier 68 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142918/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm068.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4590 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 068.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 32 | [[Noordelike Waterslang]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 69|M69]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm069.html |title=Messier 69 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805143958/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm069.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6637 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 069.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 25 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 70|M70]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm070.html |title=Messier 70 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805144241/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm070.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6681 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier70.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 28 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 71|M71]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm071.html |title=Messier 71 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818125929/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm071.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6838 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier71.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 12 | [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 72|M72]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm072.html |title=Messier 72 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805114137/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm072.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6981 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier72.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 53 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 10,0 |- | [[Messier 73|M73]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm073.html |title=Messier 73 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225917/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm073.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6994 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 073 2MASS.jpg|60px]] | [[Asterisme]] | &nbsp; | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 9,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 74|M74]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm074.html |title=Messier 74 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805145536/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm074.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 628 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 74 by HST.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Visse (sterrebeeld)|Visse]] | 10,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 75|M75]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm075.html |title=Messier 75 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805150420/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm075.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6864 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier75.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 58 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Klein Handgewig-newel|M76]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm076.html |title=Messier 76 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225957/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm076.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 650, NGC 651 | Klein Handgewig-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M76-RL5-DDmin-Gamma-LRGB 883x628.jpg|60px]] | Planetêre newel | 3,4 | [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] | 10,1 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 77|M77]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm077.html |title=Messier 77 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819182121/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm077.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1068 | Cetus A | style="text-align:center;"| [[Lêer:NGC1068-hst-R658GB814.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] | 10,5 |- style="background:#fcc;" | [[Messier 78|M78]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm078.html |title=Messier 78 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818092640/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm078.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2068 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 78.jpg|60px]] | Diffuse newel | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 79|M79]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm079.html |title=Messier 79 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110829144706/http://seds.org/messier/Mdes/dm079.html |archive-date=29 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1904 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M79a.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 40 | [[Haas (sterrebeeld)|Haas]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 80|M80]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm080.html |title=Messier 80 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805120422/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm080.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6093 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 81|M81]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm081.html |title=Messier 81 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805183842/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm081.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3031 | Bode se Sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Sig07-009.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 12 000 | [[Groot Beer]] | 6,9 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 82|M82]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm082.html |title=Messier 82 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805212345/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm082.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3034 | Sigaar-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier82.jpg|60px]] | Steruitbarsting-sterrestelsel | 11 000 | [[Groot Beer]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Suidelike Vuurwiel-sterrestelsel|M83]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm083.html |title=Messier 83 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819171103/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm083.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5236 | Suidelike Vuurwiel-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M83g.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 10 000 | [[Noordelike Waterslang]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 84|M84]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm084.html |title=Messier 84 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110908112940/http://seds.org/messier/Mdes/dm084.html |archive-date=8 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4374 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 84 nucleus Hubble.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 85|M85]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm085.html |title=Messier 85 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805152315/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm085.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4382 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 85 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 86|M86]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm086.html |title=Messier 86 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819012320/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm086.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4406 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 86 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 87|M87]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm087.html |title=Messier 87 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828193334/http://seds.org/messier/Mdes/dm087.html |archive-date=28 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4486 | Virgo A | style="text-align:center;"| [[Lêer:M87 jet.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 88|M88]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm088.html |title=Messier 88 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805153631/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm088.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4501 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 088.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 89|M89]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm089.html |title=Messier 89 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624094556/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm089.html |archive-date=24 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4552 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 089.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 90|M90]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm090.html |title=Messier 90 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805154648/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm090.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4569 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 090.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 91|M91]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |title=Messier 91 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805155432/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4548 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier91.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 92|M92]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm092.html |title=Messier 92 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805155942/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm092.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6341 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Globular Cluster M92.JPG|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 26 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] | 7,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 93|M93]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm093.html |title=Messier 93 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805164810/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm093.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2447 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 093.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,5 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 6,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 94|M94]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm094.html |title=Messier 94 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805160831/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm094.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4736 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 094.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 14 500 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 95|M95]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm095.html |title=Messier 95 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818224551/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm095.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3351 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier95 spitzer.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 96|M96]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm096.html |title=Messier 96 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805161514/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm096.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3368 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 096.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,5 |- style="background:#cfe;" | [[Uilnewel|M97]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm097.html |title=Messier 97 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805162454/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm097.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3587 | Uilnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M97 FTN.jpg|60px]] | Planetêre newel | 2,6 | [[Groot Beer]] | 9,9 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 98|M98]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm098.html |title=Messier 98 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819075846/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm098.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4192 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M-98.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 99|M99]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm099.html |title=Messier 99 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606221539/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm099.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4254 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M99.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 100|M100]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm100.html |title=Messier 100 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624095605/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm100.html |archive-date=24 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4321 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Spiral Galaxy M100.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Vuurwiel-sterrestelsel|M101]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm101.html |title=Messier 101 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822070839/http://seds.org/messier/Mdes/dm101.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5457 | Vuurwiel-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M101 hires STScI-PRC2006-10a.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 27 000 | [[Groot Beer]] | 7,9 |- style="background:#fff;" | [[Messier 102|M102]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm102.html |title=Messier 102 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818022553/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm102.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | ''(Nie beslissend geïdentifiseer)''<ref>{{cite web |url=http://www.maa.clell.de/Messier/E/m102.html |title=Messier 102 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Frommert |first=Hartmut |coauthors=Kronberg, Christine |year=1995-05 |publisher=Usenet |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019011037/http://www.maa.clell.de/Messier/E/m102.html |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | &nbsp; | style="text-align:center;"| | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- style="background:#eef;" | [[Messier 103|M103]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm103.html |title=Messier 103 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819015150/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm103.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 581 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 103.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 8 | [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] | 7,0 |- style="background:#ffc;" | [[Sombrero-sterrestelsel|M104]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm104.html |title=Messier 104 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606190113/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm104.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4594 | Sombrero-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M104 ngc4594 sombrero galaxy hi-res.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 50 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 105|M105]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm105.html |title=Messier 105 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805165330/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm105.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3379 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 105.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 106|M106]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm106.html |title=Messier 106 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918233349/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm106.html |archive-date=18 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4258 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 106 by Spitzer.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 25 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 9,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 107|M107]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm107.html |title=Messier 107 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805103940/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm107.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6171 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 107.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 20 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 10,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 108|M108]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm108.html |title=Messier 108 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819010558/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm108.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3556 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 108 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 45 000 | [[Groot Beer]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 109|M109]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm109.html |title=Messier 109 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805170727/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm109.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3992 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 109.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 55 000 | [[Groot Beer]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 110|M110]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm110.html |title=Messier 110 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819104624/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm110.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 205 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 110.jpg|60px]] | Elliptiese dwergsterrestelsel | 2 200 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 10,0 |- class="sortbottom" ! [[Messier-voorwerp|Messier-nommer]] ! [[New General Catalogue|NGC-nommer]] ! Algemene naam ! class="unsortable"|Foto ! Tipe voorwerp ! Afstand ([[ligjare|kilo-ligjare]]) ! [[Sterrebeeld]] ! [[Magnitude|Skynbare magnitude]] |} == Sterkaart van Messier-voorwerpe == [[Lêer:MessierStarChart.svg|frame|senter|Messier Star Chart.]] == Sien ook == [[Lêer:Sun Star.svg|20px]] '''[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]''' * [[Charles Messier]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.seds.org/messier/ Messier-database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904022611/http://seds.org/messier/ |date= 4 September 2011 }} van SEDS * [http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx Tabel van Messier-voorwerpe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020085045/http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx |date=20 Oktober 2014 }} * [http://www.seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html Charles Messier se oorspronklike katalogus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081228120116/http://www.seds.org/Messier/xtra/history/m-cat.html |date=28 Desember 2008 }} * [http://www.ipac.caltech.edu/2mass/gallery/messiercat.html Foto's van die 110 Messier-voorwerpe] by 2MASS. * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Messier object|Engelse Wikipedia]] {{sterre}} {{Normdata}} [[Kategorie:Messier-voorwerpe| ]] [[Kategorie:Sterrekundige katalogusse]] qtle50nrc4m20oule7s73k2vg8np0jr 2912687 2912684 2026-06-20T12:59:04Z BurgertB 2401 Koppeltekens uit 2912687 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Messier-katalogus |titel = |kleur = |beeld = All messier objects (numbered).jpg |beeld_wydte = 380px |beeld_onderskrif = Al die Messier-voorwerpe. |opskrif1 = Soort |1 = Sterrekundige katalogus |opskrif2 = Genoem na |2 = [[Charles Messier]] |opskrif3 = Gepubliseer |3 = 1774 (voorlopige uitgawe) |opskrif4 = |4 = }} Die '''Messier-voorwerpe''' is ’n lys [[Sterrekunde|sterrekundige]] voorwerpe wat aanvanklik in 1771 saamgestel is deur die [[Frankryk|Franse]] sterrekundige [[Charles Messier]].<ref>{{cite web |date=15 Junie 2007 |title=Charles Messier's Catalog of Nebulae and Star Clusters |url=http://seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084642/http://seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html |archive-date= 2 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Messier het die ruimte gefynkam vir [[komeet|komete]] en is gefrustreer deur voorwerpe wat soos komete lyk, maar dit nie is nie. Hy het toe saam met sy assistent Pierre Méchain ’n katalogus van hulle saamgestel<ref>{{cite web |date=25 Februarie 2008 |title=The Messier Catalog |url=http://seds.org/messier/ |work=SEDS Messier Database |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904022611/http://seds.org/messier/ |archive-date= 4 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> om sy navorsing te vergemaklik. In die eerste uitgawe is 45 voorwerpe gelys, van [[Krapnewel|M1]] tot [[Plejades (sterreswerm)|M45]]. Messier se uiteindelike katalogus het 103 voorwerpe bevat, maar die lys is later bygewerk deur ander sterrekundiges wat gemotiveer is deur aantekeninge in Messier en Méchain se tekste wat aandui dat hulle van die voorwerpe geweet het. Die eerste aanpassing is in 1921 gedoen deur Nicolas Camille Flammarion, wat [[Messier 104]] bygevoeg het nadat hy ’n aantekening van Messier in dié se 1781-eksemplaar gevind het. [[Messier 105|M105]] tot [[Messier 107|M107]] is in 1947 bygevoeg deur Helen Sawyer Hogg, [[Messier 108|M108]] en [[Messier 109|M109]] in 1960 deur Owen Gingerich en [[Messier 110|M110]] in 1967 deur Kenneth Glyn Jones.<ref>{{cite book |author=Patrick Moore |year=1979 |title=The Guinness Book of Astronomy |publisher=Guinness Superlatives |isbn=0-900424-76-1 }}</ref> [[Messier 102|M102]] is deur Méchain waargeneem en hy het Messier daaroor ingelig. Later het Méchain self erken dat die voorwerp nie bestaan nie, maar ’n herwaarneming van M101 is. Sommige bronne identifiseer die sterrestelsel [[NGC 5866]] as M102, maar die beskrywing stem nie ooreen met dié in Méchain se aantekeninge nie. Dié voorwerpe is steeds bekend onder hul Messier-nommers volgens sy lys. Messier het sy navorsing in [[Frankryk]] gedoen waar hy gewoon het, en sy waarnemings sluit dus net voorwerpe in wat in die [[Noordelike Halfrond]] sigbaar is. Baie indrukwekkende voorwerpe wat net in die [[Suidelike Halfrond]] sigbaar is, soos die [[Groot Magellaanse Wolk|Groot]] en die [[Klein Magellaanse Wolk]], kom nie daarop voor nie. [[Lêer:Charles Messier.jpg|duimnael|200px|Charles Messier]] Al die Messier-voorwerpe is met verkykers of klein teleskope sigbaar en is dus gewild onder amateursterrekykers. Vroeg in die noordelike lente kom sterrekundiges soms byeen vir "Messier-marathons", wanneer al die voorwerpe in een nag gesien kan word.<ref>{{cite web |date=22 Januarie 2010 |title=The Messier Marathon |url=http://seds.org/messier/xtra/marathon/marathon.html |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084647/http://www.seds.org/messier/xtra/marathon/marathon.html |archive-date= 2 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Messier-voorwerpe == {{legend|#eeeeff|[[Sterreswerm|Oop sterreswerm]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffe4b5|[[Sterreswerm|Bolvormige sterreswerm]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffcccc|[[Newel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ccffee|[[Newel|Planetêre newel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffccee|[[Supernova|Supernova-oorblyfsel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffffcc|[[Sterrestelsel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffffff|Ander|border=1px solid #aaaaaa}} {{-}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" |- ! [[Messier-voorwerp|Messier-nommer]] ! [[New General Catalogue|NGC-nommer]] ! Algemene naam ! class="unsortable"|Foto ! Tipe voorwerp ! Afstand ([[ligjare|kilo-ligjare]]) ! [[Sterrebeeld]] ! [[Magnitude|Skynbare magnitude]] |- style="background:#fce;" |[[Krap-newel|M1]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm001.html |title=Messier 1 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814171824/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm001.html |archive-date=14 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1952 | Krapnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Crab Nebula.jpg|60px]] | Supernova-oorblyfsel | 6,3 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 2|M2]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm002.html |title=Messier 2 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815000018/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm002.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7089 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 2 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 36 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 3|M3]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm003.html |title=Messier 3 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225844/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm003.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5272 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M3LRGB 891x674.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 31 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 4|M4]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm004.html |title=Messier 4 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819141058/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm004.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6121 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 4 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 7 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 5|M5]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm005.html |title=Messier 5 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805174646/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm005.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5904 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 5 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 23 | [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Skoenlappersterreswerm|M6]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm006.html |title=Messier 6 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121033/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm006.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6405 | Skoenlappersterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:M6a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 4,5 |- style="background:#eef;" | [[Ptolemeus-sterreswerm|M7]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm007.html |title=Messier 7 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805115812/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm007.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6475 | Ptolemeus-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Open-cluster-Messier-7.jpeg|60px]] | Oop sterreswerm | 1 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 3,5 |- style="background:#fcc;" | [[Lagunenewel|M8]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm008.html |title=Messier 8 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230308/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm008.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6523 | Lagunenewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:LagoonHunterWilson.jpg|60px]] | [[Newel]] met sterreswerm | 6.5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 9|M9]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm009.html |title=Messier 9 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121230/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm009.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6333 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 009.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 26 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 10|M10]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm010.html |title=Messier 10 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816040803/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm010.html |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6254 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 10 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 13 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 7,5 |- style="background:#eef;" | [[Wilde-eendsterreswerm|M11]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm011.html |title=Messier 11 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121928/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm011.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6705 | Wilde-eendsterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier11.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 6 | [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 12|M12]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm012.html |title=Messier 12 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230032/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm012.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6218 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M12 Hubble.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 18 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8.0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 13|M13]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm013.html |title=Messier 13 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805175924/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm013.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6205 | Groot Bolvormige Sterreswerm in Hercules | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 13 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 22 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] | 5,8 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 14|M14]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm014.html |title=Messier 14 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805102142/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm014.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6402 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 014.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 9,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 15|M15]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm015.html |title=Messier 15 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822184135/http://seds.org/messier/Mdes/dm015.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7078 | | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 15 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 33 | [[Vlieënde Perd]] | 7,5 |- style="background:#fcc;" | [[Arendnewel|M16]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm016.html |title=Messier 16 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805201424/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm016.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6611 | Arendnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Eaglefairy hst big.jpg|30px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 7 | [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] | 6,5 |- style="background:#fcc;" | [[Omega-newel|M17]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm017.html |title=Messier 17 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607030237/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm017.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6618 | Omega-, Swaan-, Hoefyster- of Kreef-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 17.jpg|60px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 18|M18]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm018.html |title=Messier 18 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805130817/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm018.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6613 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier18.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 6 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 19|M19]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm019.html |title=Messier 19 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805123911/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm019.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6273 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 019.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8,5 |- style="background:#fcc;" | [[Driespletige Newel|M20]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm020.html |title=Messier 20 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805095505/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm020.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6514 | Driepuntnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Trifid.nebula.arp.750pix.jpg|60px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 5,2 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,3 |- style="background:#eef;" | [[Messier 21|M21]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm021.html |title=Messier 21 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607075216/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm021.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6531 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 021.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 3 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 22|M22]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm022.html |title=Messier 22 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805073129/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm022.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6656 | Boogskutter-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 022.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 10 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 5,1 |- style="background:#eef;" | [[Messier 23|M23]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm023.html |title=Messier 23 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818080946/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm023.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6494 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 023.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:#fff;" | [[Boogskutter-sterwolk|M24]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm024.html |title=Messier 24 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805204836/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm024.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | IC 4715 | Boogskutter-sterrewolk | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 024 2MASS.jpg|60px]] | [[Melkweg]]-sterrewolk | 10,0 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 4,6 |- style="background:#eef;" | [[Messier 25|M25]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm025.html |title=Messier 25 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805072814/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm025.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | IC 4725 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 025.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 4,9 |- style="background:#eef;" | [[Messier 26|M26]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm026.html |title=Messier 26 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805125326/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm026.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6694 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 026.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 5 | [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Handgewignewel|M27]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm027.html |title=Messier 27 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816085710/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm027.html |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6853 | Handgewignewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier27.jpg|60px]] | Planetêre newel | 1,25 | [[Vos (sterrebeeld)|Vos]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 28|M28]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm028.html |title=Messier 28 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110817174240/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm028.html |archive-date=17 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6626 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier28.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 18 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 29|M29]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm029.html |title=Messier 29 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805125857/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm029.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6913 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 029.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 7,2 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 30|M30]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm030.html |title=Messier 30 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818184822/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm030.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7099 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 030.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 25 | [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Andromeda-sterrestelsel|M31]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm031.html |title=Messier 31 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805100935/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm031.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 224 | Andromeda-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Andromeda galaxy.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 2 500 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 3,4 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 32|M32]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm032.html |title=Messier 32 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822122509/http://seds.org/messier/Mdes/dm032.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 221 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:MESSIER 032 2MASS.jpg|60px]] | Elliptiese dwergsterrestelsel | 2 900 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 10,0 |- style="background:#ffc;" | [[Driehoeksterrestelsel|M33]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm033.html |title=Messier 33 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230147/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm033.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 598 | TDriehoeksterrestelsel | style="text-align:center;"|[[Lêer:M33.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 2 810 | [[Driehoek (sterrebeeld)|Driehoek]] | 5,7 |- style="background:#eef;" | [[Messier 34|M34]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm034.html |title=Messier 34 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805131238/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm034.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1039 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M34 2mass atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,4 | [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 35|M35]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm035.html |title=Messier 35 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805131810/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm035.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2168 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M35atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,8 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 5,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 36|M36]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm036.html |title=Messier 36 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132126/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm036.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1960 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M36a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,1 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 6,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 37|M37]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm037.html |title=Messier 37 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132530/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm037.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2099 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M37a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,6 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 38|M38]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm038.html |title=Messier 38 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230251/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm038.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1912 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 038.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,2 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 39|M39]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm039.html |title=Messier 39 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606164925/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm039.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 7092 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 039.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,8 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | 5,5 |- | [[Winnecke 4|M40]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm040.html |title=Messier 40 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815035409/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm040.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | &nbsp; | Winnecke 4 | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 40.jpg|60px]] | [[Dubbelster]] WNC4 | 0,5 | [[Groot Beer]] | 9,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 41|M41]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm041.html |title=Messier 41 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818113629/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm041.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2287 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 041 2MASS.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,3 | [[Groot Hond]] | 4,5 |- style="background:#fcc;" | [[Orionnewel|M42]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm042.html |title=Messier 42 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810212045/http://seds.org/messier/Mdes/dm042.html |archive-date=10 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 1976 | Orionnewel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|60px]] | Newel, H II-streek | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 4,0 |- style="background:#fcc;" | [[Messier 43|M43]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm043.html |title=Messier 43 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230059/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm043.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1982 | De Mairan se Newel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 043.jpg|60px]] | Newel, H II-streek<br />(deel van Orion-newel) | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Byekorfsterreswerm|M44]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm044.html |title=Messier 44 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133144/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm044.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2632 | Byekorfsterreswerm | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 044 2MASS.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,6 | [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | 3,7 |- style="background:#eef;" | [[Plejades (sterreswerm)|M45]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm045.html |title=Messier 45 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225829/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm045.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | &nbsp; | Plejades | style="text-align:center;"|[[Lêer:Bob Star - M45 Carranza Field (by).jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,4 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | 1,6 |- style="background:#eef;" | [[Messier 46|M46]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm046.html |title=Messier 46 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133530/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm046.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2437 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M46a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 5,4 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 6,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 47|M47]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm047.html |title=Messier 47 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805072409/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm047.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2422 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M47a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,6 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 4,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 48|M48]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm048.html |title=Messier 48 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805071348/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm048.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2548 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M48a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,5 | [[Noordelike Waterslang]] | 5,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 49|M49]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm049.html |title=Messier 49 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606170207/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm049.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4472 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 49 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 50|M50]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm050.html |title=Messier 50 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607022959/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm050.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 2323 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M50a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 3 | [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] | 7,0 |- style="background:#ffc;" | [[Draaikolksterrestelsel|M51]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm051.html |title=Messier 51 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805180305/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm051.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5194, NGC 5195 | Draaikolksterrestelsel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Whirlpool (M51).jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 37 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 8,4 |- style="background:#eef;" | [[Messier 52|M52]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm052.html |title=Messier 52 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805135509/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm052.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7654 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M52atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 7 | [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 53|M53]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm053.html |title=Messier 53 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140209/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm053.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5024 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Globular Cluster M53.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 56 | [[Berenike se Hare]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 54|M54]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm054.html |title=Messier 54 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805065838/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm054.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6715 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier54.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 83 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 55|M55]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm055.html |title=Messier 55 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805064908/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm055.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6809 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier55.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 17 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 56|M56]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm056.html |title=Messier 56 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140301/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm056.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6779 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M56-LRGB.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 32 | [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Ringnewel|M57]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm057.html |title=Messier 57 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606220857/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm057.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6720 | Ringnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Ring Nebula.jpg|60px]] | Planetêre newel | 2.3 | [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] | 8,8 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 58|M58]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm058.html |title=Messier 58 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140930/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm058.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4579 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M58s.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 59|M59]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm059.html |title=Messier 59 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819171532/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm059.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4621 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier59.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 60|M60]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm060.html |title=Messier 60 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805213051/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm060.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4649 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 060.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 61|M61]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm061.html |title=Messier 61 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805104906/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm061.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4303 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 061.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 62|M62]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm062.html |title=Messier 62 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230240/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm062.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6266 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 062.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 22 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8,0 |- style="background:#ffc;" | [[Sonneblomsterrestelsel|M63]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm063.html |title=Messier 63 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225906/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm063.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5055 | Sonneblomsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 63 GALEX WikiSky.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 37 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Swartoogsterrestelsel|M64]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm064.html |title=Messier 64 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818130750/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm064.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4826 | Swartoogsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Blackeyegalaxy.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 12,000 | [[Berenike se Hare]] | 9,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 65|M65]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm065.html |title=Messier 65 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142223/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm065.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3623 | Leeu-drieling | style="text-align:center;"| [[Lêer:M65.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 66|M66]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm066.html |title=Messier 66 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815015045/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm066.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3627 | Leeu-drieling | style="text-align:center;"| [[Lêer:Sig05-016.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 67|M67]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm067.html |title=Messier 67 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805143845/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm067.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2682 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 067.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,25 | [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 68|M68]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm068.html |title=Messier 68 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142918/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm068.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4590 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 068.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 32 | [[Noordelike Waterslang]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 69|M69]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm069.html |title=Messier 69 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805143958/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm069.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6637 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 069.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 25 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 70|M70]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm070.html |title=Messier 70 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805144241/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm070.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6681 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier70.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 28 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 71|M71]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm071.html |title=Messier 71 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818125929/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm071.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6838 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier71.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 12 | [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 72|M72]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm072.html |title=Messier 72 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805114137/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm072.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6981 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier72.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 53 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 10,0 |- | [[Messier 73|M73]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm073.html |title=Messier 73 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225917/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm073.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6994 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 073 2MASS.jpg|60px]] | [[Asterisme]] | &nbsp; | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 9,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 74|M74]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm074.html |title=Messier 74 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805145536/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm074.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 628 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 74 by HST.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Visse (sterrebeeld)|Visse]] | 10,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 75|M75]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm075.html |title=Messier 75 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805150420/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm075.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6864 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier75.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 58 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Klein Handgewignewel|M76]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm076.html |title=Messier 76 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225957/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm076.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 650, NGC 651 | Klein Handgewignewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M76-RL5-DDmin-Gamma-LRGB 883x628.jpg|60px]] | Planetêre newel | 3,4 | [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] | 10,1 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 77|M77]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm077.html |title=Messier 77 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819182121/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm077.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1068 | Cetus A | style="text-align:center;"| [[Lêer:NGC1068-hst-R658GB814.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] | 10,5 |- style="background:#fcc;" | [[Messier 78|M78]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm078.html |title=Messier 78 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818092640/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm078.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2068 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 78.jpg|60px]] | Diffuse newel | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 79|M79]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm079.html |title=Messier 79 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110829144706/http://seds.org/messier/Mdes/dm079.html |archive-date=29 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1904 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M79a.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 40 | [[Haas (sterrebeeld)|Haas]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 80|M80]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm080.html |title=Messier 80 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805120422/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm080.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6093 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 81|M81]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm081.html |title=Messier 81 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805183842/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm081.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3031 | Bode se Sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Sig07-009.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 12 000 | [[Groot Beer]] | 6,9 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 82|M82]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm082.html |title=Messier 82 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805212345/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm082.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3034 | Sigaar-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier82.jpg|60px]] | Steruitbarsting-sterrestelsel | 11 000 | [[Groot Beer]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Suidelike Vuurwielsterrestelsel|M83]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm083.html |title=Messier 83 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819171103/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm083.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5236 | Suidelike Vuurwielsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M83g.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 10 000 | [[Noordelike Waterslang]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 84|M84]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm084.html |title=Messier 84 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110908112940/http://seds.org/messier/Mdes/dm084.html |archive-date=8 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4374 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 84 nucleus Hubble.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 85|M85]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm085.html |title=Messier 85 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805152315/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm085.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4382 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 85 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 86|M86]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm086.html |title=Messier 86 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819012320/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm086.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4406 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 86 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 87|M87]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm087.html |title=Messier 87 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828193334/http://seds.org/messier/Mdes/dm087.html |archive-date=28 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4486 | Virgo A | style="text-align:center;"| [[Lêer:M87 jet.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 88|M88]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm088.html |title=Messier 88 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805153631/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm088.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4501 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 088.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 89|M89]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm089.html |title=Messier 89 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624094556/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm089.html |archive-date=24 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4552 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 089.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 90|M90]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm090.html |title=Messier 90 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805154648/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm090.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4569 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 090.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 91|M91]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |title=Messier 91 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805155432/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4548 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier91.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 92|M92]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm092.html |title=Messier 92 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805155942/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm092.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6341 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Globular Cluster M92.JPG|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 26 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] | 7,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 93|M93]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm093.html |title=Messier 93 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805164810/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm093.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2447 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 093.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,5 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 6,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 94|M94]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm094.html |title=Messier 94 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805160831/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm094.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4736 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 094.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 14 500 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 95|M95]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm095.html |title=Messier 95 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818224551/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm095.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3351 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier95 spitzer.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 96|M96]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm096.html |title=Messier 96 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805161514/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm096.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3368 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 096.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,5 |- style="background:#cfe;" | [[Uilnewel|M97]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm097.html |title=Messier 97 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805162454/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm097.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3587 | Uilnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M97 FTN.jpg|60px]] | Planetêre newel | 2,6 | [[Groot Beer]] | 9,9 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 98|M98]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm098.html |title=Messier 98 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819075846/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm098.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4192 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M-98.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 99|M99]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm099.html |title=Messier 99 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606221539/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm099.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4254 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M99.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 100|M100]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm100.html |title=Messier 100 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624095605/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm100.html |archive-date=24 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4321 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Spiral Galaxy M100.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Vuurwielsterrestelsel|M101]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm101.html |title=Messier 101 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822070839/http://seds.org/messier/Mdes/dm101.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5457 | Vuurwielsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M101 hires STScI-PRC2006-10a.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 27 000 | [[Groot Beer]] | 7,9 |- style="background:#fff;" | [[Messier 102|M102]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm102.html |title=Messier 102 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818022553/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm102.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | ''(Nie beslissend geïdentifiseer)''<ref>{{cite web |url=http://www.maa.clell.de/Messier/E/m102.html |title=Messier 102 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Frommert |first=Hartmut |coauthors=Kronberg, Christine |year=1995-05 |publisher=Usenet |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019011037/http://www.maa.clell.de/Messier/E/m102.html |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | &nbsp; | style="text-align:center;"| | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- style="background:#eef;" | [[Messier 103|M103]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm103.html |title=Messier 103 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819015150/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm103.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 581 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 103.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 8 | [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] | 7,0 |- style="background:#ffc;" | [[Sombrerosterrestelsel|M104]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm104.html |title=Messier 104 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606190113/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm104.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4594 | Sombrerosterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M104 ngc4594 sombrero galaxy hi-res.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 50 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 105|M105]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm105.html |title=Messier 105 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805165330/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm105.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3379 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 105.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 106|M106]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm106.html |title=Messier 106 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918233349/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm106.html |archive-date=18 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4258 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 106 by Spitzer.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 25 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 9,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 107|M107]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm107.html |title=Messier 107 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805103940/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm107.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6171 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 107.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 20 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 10,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 108|M108]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm108.html |title=Messier 108 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819010558/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm108.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3556 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 108 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 45 000 | [[Groot Beer]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 109|M109]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm109.html |title=Messier 109 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805170727/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm109.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3992 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 109.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 55 000 | [[Groot Beer]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 110|M110]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm110.html |title=Messier 110 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819104624/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm110.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 205 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 110.jpg|60px]] | Elliptiese dwergsterrestelsel | 2 200 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 10,0 |- class="sortbottom" ! [[Messier-voorwerp|Messier-nommer]] ! [[New General Catalogue|NGC-nommer]] ! Algemene naam ! class="unsortable"|Foto ! Tipe voorwerp ! Afstand ([[ligjare|kilo-ligjare]]) ! [[Sterrebeeld]] ! [[Magnitude|Skynbare magnitude]] |} == Sterkaart van Messier-voorwerpe == [[Lêer:MessierStarChart.svg|frame|senter|Messier Star Chart.]] == Sien ook == [[Lêer:Sun Star.svg|20px]] '''[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]''' * [[Charles Messier]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.seds.org/messier/ Messier-database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904022611/http://seds.org/messier/ |date= 4 September 2011 }} van SEDS * [http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx Tabel van Messier-voorwerpe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020085045/http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx |date=20 Oktober 2014 }} * [http://www.seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html Charles Messier se oorspronklike katalogus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081228120116/http://www.seds.org/Messier/xtra/history/m-cat.html |date=28 Desember 2008 }} * [http://www.ipac.caltech.edu/2mass/gallery/messiercat.html Foto's van die 110 Messier-voorwerpe] by 2MASS. * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Messier object|Engelse Wikipedia]] {{sterre}} {{Normdata}} [[Kategorie:Messier-voorwerpe| ]] [[Kategorie:Sterrekundige katalogusse]] 9xi5k7zjnm0cmywu2zgb4nuxmnzyv17 2912698 2912687 2026-06-20T13:28:49Z BurgertB 2401 Afrikaanse foto 2912698 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Messier-katalogus |titel = |kleur = |beeld = All messier objects (numbered).jpg |beeld_wydte = 380px |beeld_onderskrif = Al die Messier-voorwerpe. |opskrif1 = Soort |1 = Sterrekundige katalogus |opskrif2 = Genoem na |2 = [[Charles Messier]] |opskrif3 = Gepubliseer |3 = 1774 (voorlopige uitgawe) |opskrif4 = |4 = }} Die '''Messier-voorwerpe''' is ’n lys [[Sterrekunde|sterrekundige]] voorwerpe wat aanvanklik in 1771 saamgestel is deur die [[Frankryk|Franse]] sterrekundige [[Charles Messier]].<ref>{{cite web |date=15 Junie 2007 |title=Charles Messier's Catalog of Nebulae and Star Clusters |url=http://seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084642/http://seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html |archive-date= 2 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Messier het die ruimte gefynkam vir [[komeet|komete]] en is gefrustreer deur voorwerpe wat soos komete lyk, maar dit nie is nie. Hy het toe saam met sy assistent Pierre Méchain ’n katalogus van hulle saamgestel<ref>{{cite web |date=25 Februarie 2008 |title=The Messier Catalog |url=http://seds.org/messier/ |work=SEDS Messier Database |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904022611/http://seds.org/messier/ |archive-date= 4 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> om sy navorsing te vergemaklik. In die eerste uitgawe is 45 voorwerpe gelys, van [[Krapnewel|M1]] tot [[Plejades (sterreswerm)|M45]]. Messier se uiteindelike katalogus het 103 voorwerpe bevat, maar die lys is later bygewerk deur ander sterrekundiges wat gemotiveer is deur aantekeninge in Messier en Méchain se tekste wat aandui dat hulle van die voorwerpe geweet het. Die eerste aanpassing is in 1921 gedoen deur Nicolas Camille Flammarion, wat [[Messier 104]] bygevoeg het nadat hy ’n aantekening van Messier in dié se 1781-eksemplaar gevind het. [[Messier 105|M105]] tot [[Messier 107|M107]] is in 1947 bygevoeg deur Helen Sawyer Hogg, [[Messier 108|M108]] en [[Messier 109|M109]] in 1960 deur Owen Gingerich en [[Messier 110|M110]] in 1967 deur Kenneth Glyn Jones.<ref>{{cite book |author=Patrick Moore |year=1979 |title=The Guinness Book of Astronomy |publisher=Guinness Superlatives |isbn=0-900424-76-1 }}</ref> [[Messier 102|M102]] is deur Méchain waargeneem en hy het Messier daaroor ingelig. Later het Méchain self erken dat die voorwerp nie bestaan nie, maar ’n herwaarneming van M101 is. Sommige bronne identifiseer die sterrestelsel [[NGC 5866]] as M102, maar die beskrywing stem nie ooreen met dié in Méchain se aantekeninge nie. Dié voorwerpe is steeds bekend onder hul Messier-nommers volgens sy lys. Messier het sy navorsing in [[Frankryk]] gedoen waar hy gewoon het, en sy waarnemings sluit dus net voorwerpe in wat in die [[Noordelike Halfrond]] sigbaar is. Baie indrukwekkende voorwerpe wat net in die [[Suidelike Halfrond]] sigbaar is, soos die [[Groot Magellaanse Wolk|Groot]] en die [[Klein Magellaanse Wolk]], kom nie daarop voor nie. [[Lêer:Charles Messier.jpg|duimnael|200px|Charles Messier]] Al die Messier-voorwerpe is met verkykers of klein teleskope sigbaar en is dus gewild onder amateursterrekykers. Vroeg in die noordelike lente kom sterrekundiges soms byeen vir "Messier-marathons", wanneer al die voorwerpe in een nag gesien kan word.<ref>{{cite web |date=22 Januarie 2010 |title=The Messier Marathon |url=http://seds.org/messier/xtra/marathon/marathon.html |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084647/http://www.seds.org/messier/xtra/marathon/marathon.html |archive-date= 2 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Messier-voorwerpe == {{legend|#eeeeff|[[Sterreswerm|Oop sterreswerm]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffe4b5|[[Sterreswerm|Bolvormige sterreswerm]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffcccc|[[Newel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ccffee|[[Newel|Planetêre newel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffccee|[[Supernova|Supernova-oorblyfsel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffffcc|[[Sterrestelsel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffffff|Ander|border=1px solid #aaaaaa}} {{-}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" |- ! [[Messier-voorwerp|Messier-nommer]] ! [[New General Catalogue|NGC-nommer]] ! Algemene naam ! class="unsortable"|Foto ! Tipe voorwerp ! Afstand ([[ligjare|kilo-ligjare]]) ! [[Sterrebeeld]] ! [[Magnitude|Skynbare magnitude]] |- style="background:#fce;" |[[Krap-newel|M1]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm001.html |title=Messier 1 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814171824/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm001.html |archive-date=14 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1952 | Krapnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Crab Nebula.jpg|60px]] | Supernova-oorblyfsel | 6,3 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 2|M2]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm002.html |title=Messier 2 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815000018/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm002.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7089 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 2 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 36 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 3|M3]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm003.html |title=Messier 3 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225844/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm003.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5272 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M3LRGB 891x674.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 31 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 4|M4]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm004.html |title=Messier 4 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819141058/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm004.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6121 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 4 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 7 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 5|M5]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm005.html |title=Messier 5 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805174646/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm005.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5904 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 5 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 23 | [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Skoenlappersterreswerm|M6]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm006.html |title=Messier 6 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121033/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm006.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6405 | Skoenlappersterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:M6a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 4,5 |- style="background:#eef;" | [[Ptolemeus-sterreswerm|M7]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm007.html |title=Messier 7 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805115812/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm007.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6475 | Ptolemeus-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Open-cluster-Messier-7.jpeg|60px]] | Oop sterreswerm | 1 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 3,5 |- style="background:#fcc;" | [[Lagunenewel|M8]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm008.html |title=Messier 8 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230308/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm008.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6523 | Lagunenewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:LagoonHunterWilson.jpg|60px]] | [[Newel]] met sterreswerm | 6.5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 9|M9]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm009.html |title=Messier 9 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121230/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm009.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6333 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 009.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 26 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 10|M10]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm010.html |title=Messier 10 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816040803/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm010.html |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6254 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 10 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 13 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 7,5 |- style="background:#eef;" | [[Wilde-eendsterreswerm|M11]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm011.html |title=Messier 11 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121928/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm011.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6705 | Wilde-eendsterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier11.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 6 | [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 12|M12]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm012.html |title=Messier 12 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230032/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm012.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6218 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M12 Hubble.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 18 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8.0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 13|M13]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm013.html |title=Messier 13 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805175924/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm013.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6205 | Groot Bolvormige Sterreswerm in Hercules | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 13 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 22 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] | 5,8 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 14|M14]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm014.html |title=Messier 14 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805102142/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm014.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6402 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 014.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 9,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 15|M15]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm015.html |title=Messier 15 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822184135/http://seds.org/messier/Mdes/dm015.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7078 | | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 15 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 33 | [[Vlieënde Perd]] | 7,5 |- style="background:#fcc;" | [[Arendnewel|M16]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm016.html |title=Messier 16 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805201424/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm016.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6611 | Arendnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Eaglefairy hst big.jpg|30px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 7 | [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] | 6,5 |- style="background:#fcc;" | [[Omega-newel|M17]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm017.html |title=Messier 17 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607030237/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm017.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6618 | Omega-, Swaan-, Hoefyster- of Kreef-newel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 17.jpg|60px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 18|M18]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm018.html |title=Messier 18 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805130817/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm018.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6613 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier18.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 6 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 19|M19]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm019.html |title=Messier 19 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805123911/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm019.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6273 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 019.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8,5 |- style="background:#fcc;" | [[Driespletige Newel|M20]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm020.html |title=Messier 20 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805095505/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm020.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6514 | Driepuntnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Trifid.nebula.arp.750pix.jpg|60px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 5,2 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,3 |- style="background:#eef;" | [[Messier 21|M21]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm021.html |title=Messier 21 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607075216/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm021.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6531 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 021.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 3 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 22|M22]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm022.html |title=Messier 22 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805073129/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm022.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6656 | Boogskutter-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 022.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 10 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 5,1 |- style="background:#eef;" | [[Messier 23|M23]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm023.html |title=Messier 23 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818080946/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm023.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6494 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 023.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:#fff;" | [[Boogskutter-sterwolk|M24]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm024.html |title=Messier 24 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805204836/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm024.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | IC 4715 | Boogskutter-sterrewolk | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 024 2MASS.jpg|60px]] | [[Melkweg]]-sterrewolk | 10,0 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 4,6 |- style="background:#eef;" | [[Messier 25|M25]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm025.html |title=Messier 25 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805072814/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm025.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | IC 4725 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 025.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 4,9 |- style="background:#eef;" | [[Messier 26|M26]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm026.html |title=Messier 26 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805125326/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm026.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6694 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 026.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 5 | [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Handgewignewel|M27]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm027.html |title=Messier 27 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816085710/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm027.html |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6853 | Handgewignewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier27.jpg|60px]] | Planetêre newel | 1,25 | [[Vos (sterrebeeld)|Vos]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 28|M28]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm028.html |title=Messier 28 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110817174240/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm028.html |archive-date=17 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6626 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier28.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 18 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 29|M29]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm029.html |title=Messier 29 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805125857/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm029.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6913 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 029.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 7,2 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 30|M30]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm030.html |title=Messier 30 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818184822/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm030.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7099 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 030.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 25 | [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Andromeda-sterrestelsel|M31]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm031.html |title=Messier 31 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805100935/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm031.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 224 | Andromeda-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Andromeda galaxy.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 2 500 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 3,4 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 32|M32]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm032.html |title=Messier 32 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822122509/http://seds.org/messier/Mdes/dm032.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 221 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:MESSIER 032 2MASS.jpg|60px]] | Elliptiese dwergsterrestelsel | 2 900 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 10,0 |- style="background:#ffc;" | [[Driehoeksterrestelsel|M33]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm033.html |title=Messier 33 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230147/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm033.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 598 | TDriehoeksterrestelsel | style="text-align:center;"|[[Lêer:M33.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 2 810 | [[Driehoek (sterrebeeld)|Driehoek]] | 5,7 |- style="background:#eef;" | [[Messier 34|M34]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm034.html |title=Messier 34 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805131238/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm034.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1039 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M34 2mass atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,4 | [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 35|M35]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm035.html |title=Messier 35 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805131810/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm035.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2168 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M35atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,8 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 5,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 36|M36]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm036.html |title=Messier 36 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132126/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm036.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1960 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M36a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,1 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 6,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 37|M37]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm037.html |title=Messier 37 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132530/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm037.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2099 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M37a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,6 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 38|M38]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm038.html |title=Messier 38 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230251/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm038.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1912 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 038.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,2 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 39|M39]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm039.html |title=Messier 39 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606164925/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm039.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 7092 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 039.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,8 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | 5,5 |- | [[Winnecke 4|M40]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm040.html |title=Messier 40 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815035409/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm040.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | &nbsp; | Winnecke 4 | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 40.jpg|60px]] | [[Dubbelster]] WNC4 | 0,5 | [[Groot Beer]] | 9,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 41|M41]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm041.html |title=Messier 41 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818113629/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm041.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2287 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 041 2MASS.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,3 | [[Groot Hond]] | 4,5 |- style="background:#fcc;" | [[Orionnewel|M42]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm042.html |title=Messier 42 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810212045/http://seds.org/messier/Mdes/dm042.html |archive-date=10 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 1976 | Orionnewel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|60px]] | Newel, H II-streek | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 4,0 |- style="background:#fcc;" | [[Messier 43|M43]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm043.html |title=Messier 43 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230059/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm043.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1982 | De Mairan se Newel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 043.jpg|60px]] | Newel, H II-streek<br />(deel van Orion-newel) | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Byekorfsterreswerm|M44]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm044.html |title=Messier 44 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133144/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm044.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2632 | Byekorfsterreswerm | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 044 2MASS.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,6 | [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | 3,7 |- style="background:#eef;" | [[Plejades (sterreswerm)|M45]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm045.html |title=Messier 45 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225829/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm045.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | &nbsp; | Plejades | style="text-align:center;"|[[Lêer:Bob Star - M45 Carranza Field (by).jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,4 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | 1,6 |- style="background:#eef;" | [[Messier 46|M46]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm046.html |title=Messier 46 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133530/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm046.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2437 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M46a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 5,4 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 6,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 47|M47]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm047.html |title=Messier 47 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805072409/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm047.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2422 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M47a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,6 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 4,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 48|M48]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm048.html |title=Messier 48 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805071348/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm048.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2548 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M48a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,5 | [[Noordelike Waterslang]] | 5,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 49|M49]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm049.html |title=Messier 49 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606170207/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm049.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4472 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 49 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 50|M50]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm050.html |title=Messier 50 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607022959/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm050.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 2323 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M50a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 3 | [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] | 7,0 |- style="background:#ffc;" | [[Draaikolksterrestelsel|M51]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm051.html |title=Messier 51 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805180305/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm051.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5194, NGC 5195 | Draaikolksterrestelsel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Whirlpool (M51).jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 37 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 8,4 |- style="background:#eef;" | [[Messier 52|M52]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm052.html |title=Messier 52 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805135509/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm052.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7654 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M52atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 7 | [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 53|M53]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm053.html |title=Messier 53 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140209/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm053.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5024 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Globular Cluster M53.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 56 | [[Berenike se Hare]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 54|M54]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm054.html |title=Messier 54 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805065838/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm054.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6715 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier54.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 83 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 55|M55]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm055.html |title=Messier 55 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805064908/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm055.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6809 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier55.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 17 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 56|M56]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm056.html |title=Messier 56 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140301/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm056.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6779 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M56-LRGB.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 32 | [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Ringnewel|M57]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm057.html |title=Messier 57 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606220857/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm057.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6720 | Ringnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Ring Nebula.jpg|60px]] | Planetêre newel | 2.3 | [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] | 8,8 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 58|M58]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm058.html |title=Messier 58 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140930/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm058.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4579 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M58s.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 59|M59]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm059.html |title=Messier 59 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819171532/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm059.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4621 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier59.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 60|M60]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm060.html |title=Messier 60 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805213051/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm060.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4649 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 060.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 61|M61]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm061.html |title=Messier 61 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805104906/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm061.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4303 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 061.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 62|M62]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm062.html |title=Messier 62 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230240/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm062.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6266 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 062.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 22 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8,0 |- style="background:#ffc;" | [[Sonneblomsterrestelsel|M63]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm063.html |title=Messier 63 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225906/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm063.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5055 | Sonneblomsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 63 GALEX WikiSky.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 37 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Swartoogsterrestelsel|M64]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm064.html |title=Messier 64 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818130750/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm064.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4826 | Swartoogsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Blackeyegalaxy.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 12,000 | [[Berenike se Hare]] | 9,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 65|M65]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm065.html |title=Messier 65 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142223/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm065.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3623 | Leeu-drieling | style="text-align:center;"| [[Lêer:M65.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 66|M66]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm066.html |title=Messier 66 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815015045/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm066.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3627 | Leeu-drieling | style="text-align:center;"| [[Lêer:Sig05-016.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 67|M67]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm067.html |title=Messier 67 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805143845/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm067.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2682 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 067.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,25 | [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 68|M68]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm068.html |title=Messier 68 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142918/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm068.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4590 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 068.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 32 | [[Noordelike Waterslang]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 69|M69]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm069.html |title=Messier 69 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805143958/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm069.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6637 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 069.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 25 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 70|M70]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm070.html |title=Messier 70 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805144241/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm070.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6681 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier70.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 28 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 71|M71]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm071.html |title=Messier 71 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818125929/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm071.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6838 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier71.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 12 | [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 72|M72]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm072.html |title=Messier 72 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805114137/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm072.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6981 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier72.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 53 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 10,0 |- | [[Messier 73|M73]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm073.html |title=Messier 73 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225917/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm073.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6994 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 073 2MASS.jpg|60px]] | [[Asterisme]] | &nbsp; | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 9,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 74|M74]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm074.html |title=Messier 74 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805145536/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm074.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 628 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 74 by HST.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Visse (sterrebeeld)|Visse]] | 10,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 75|M75]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm075.html |title=Messier 75 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805150420/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm075.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6864 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier75.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 58 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Klein Handgewignewel|M76]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm076.html |title=Messier 76 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225957/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm076.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 650, NGC 651 | Klein Handgewignewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M76-RL5-DDmin-Gamma-LRGB 883x628.jpg|60px]] | Planetêre newel | 3,4 | [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] | 10,1 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 77|M77]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm077.html |title=Messier 77 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819182121/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm077.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1068 | Cetus A | style="text-align:center;"| [[Lêer:NGC1068-hst-R658GB814.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] | 10,5 |- style="background:#fcc;" | [[Messier 78|M78]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm078.html |title=Messier 78 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818092640/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm078.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2068 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 78.jpg|60px]] | Diffuse newel | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 79|M79]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm079.html |title=Messier 79 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110829144706/http://seds.org/messier/Mdes/dm079.html |archive-date=29 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1904 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M79a.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 40 | [[Haas (sterrebeeld)|Haas]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 80|M80]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm080.html |title=Messier 80 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805120422/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm080.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6093 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 81|M81]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm081.html |title=Messier 81 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805183842/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm081.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3031 | Bode se Sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Sig07-009.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 12 000 | [[Groot Beer]] | 6,9 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 82|M82]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm082.html |title=Messier 82 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805212345/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm082.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3034 | Sigaar-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier82.jpg|60px]] | Steruitbarsting-sterrestelsel | 11 000 | [[Groot Beer]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Suidelike Vuurwielsterrestelsel|M83]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm083.html |title=Messier 83 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819171103/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm083.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5236 | Suidelike Vuurwielsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M83g.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 10 000 | [[Noordelike Waterslang]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 84|M84]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm084.html |title=Messier 84 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110908112940/http://seds.org/messier/Mdes/dm084.html |archive-date=8 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4374 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 84 nucleus Hubble.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 85|M85]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm085.html |title=Messier 85 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805152315/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm085.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4382 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 85 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 86|M86]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm086.html |title=Messier 86 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819012320/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm086.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4406 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 86 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 87|M87]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm087.html |title=Messier 87 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828193334/http://seds.org/messier/Mdes/dm087.html |archive-date=28 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4486 | Virgo A | style="text-align:center;"| [[Lêer:M87 jet.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 88|M88]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm088.html |title=Messier 88 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805153631/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm088.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4501 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 088.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 89|M89]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm089.html |title=Messier 89 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624094556/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm089.html |archive-date=24 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4552 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 089.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 90|M90]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm090.html |title=Messier 90 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805154648/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm090.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4569 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 090.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 91|M91]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |title=Messier 91 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805155432/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4548 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier91.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 92|M92]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm092.html |title=Messier 92 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805155942/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm092.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6341 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Globular Cluster M92.JPG|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 26 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] | 7,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 93|M93]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm093.html |title=Messier 93 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805164810/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm093.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2447 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 093.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,5 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 6,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 94|M94]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm094.html |title=Messier 94 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805160831/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm094.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4736 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 094.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 14 500 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 95|M95]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm095.html |title=Messier 95 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818224551/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm095.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3351 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier95 spitzer.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 96|M96]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm096.html |title=Messier 96 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805161514/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm096.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3368 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 096.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,5 |- style="background:#cfe;" | [[Uilnewel|M97]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm097.html |title=Messier 97 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805162454/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm097.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3587 | Uilnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M97 FTN.jpg|60px]] | Planetêre newel | 2,6 | [[Groot Beer]] | 9,9 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 98|M98]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm098.html |title=Messier 98 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819075846/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm098.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4192 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M-98.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 99|M99]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm099.html |title=Messier 99 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606221539/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm099.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4254 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M99.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 100|M100]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm100.html |title=Messier 100 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624095605/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm100.html |archive-date=24 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4321 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Spiral Galaxy M100.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Vuurwielsterrestelsel|M101]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm101.html |title=Messier 101 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822070839/http://seds.org/messier/Mdes/dm101.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5457 | Vuurwielsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M101 hires STScI-PRC2006-10a.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 27 000 | [[Groot Beer]] | 7,9 |- style="background:#fff;" | [[Messier 102|M102]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm102.html |title=Messier 102 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818022553/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm102.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | ''(Nie beslissend geïdentifiseer)''<ref>{{cite web |url=http://www.maa.clell.de/Messier/E/m102.html |title=Messier 102 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Frommert |first=Hartmut |coauthors=Kronberg, Christine |year=1995-05 |publisher=Usenet |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019011037/http://www.maa.clell.de/Messier/E/m102.html |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | &nbsp; | style="text-align:center;"| | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- style="background:#eef;" | [[Messier 103|M103]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm103.html |title=Messier 103 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819015150/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm103.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 581 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 103.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 8 | [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] | 7,0 |- style="background:#ffc;" | [[Sombrerosterrestelsel|M104]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm104.html |title=Messier 104 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606190113/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm104.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4594 | Sombrerosterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M104 ngc4594 sombrero galaxy hi-res.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 50 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 105|M105]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm105.html |title=Messier 105 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805165330/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm105.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3379 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 105.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 106|M106]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm106.html |title=Messier 106 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918233349/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm106.html |archive-date=18 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4258 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 106 by Spitzer.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 25 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 9,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 107|M107]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm107.html |title=Messier 107 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805103940/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm107.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6171 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 107.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 20 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 10,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 108|M108]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm108.html |title=Messier 108 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819010558/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm108.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3556 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 108 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 45 000 | [[Groot Beer]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 109|M109]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm109.html |title=Messier 109 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805170727/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm109.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3992 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 109.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 55 000 | [[Groot Beer]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 110|M110]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm110.html |title=Messier 110 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819104624/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm110.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 205 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 110.jpg|60px]] | Elliptiese dwergsterrestelsel | 2 200 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 10,0 |- class="sortbottom" ! [[Messier-voorwerp|Messier-nommer]] ! [[New General Catalogue|NGC-nommer]] ! Algemene naam ! class="unsortable"|Foto ! Tipe voorwerp ! Afstand ([[ligjare|kilo-ligjare]]) ! [[Sterrebeeld]] ! [[Magnitude|Skynbare magnitude]] |} == Kaart van Messier-voorwerpe == [[Lêer:MessierStarChart-af.svg|frame|senter]] == Sien ook == [[Lêer:Sun Star.svg|20px]] '''[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]''' * [[Charles Messier]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.seds.org/messier/ Messier-database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904022611/http://seds.org/messier/ |date= 4 September 2011 }} van SEDS * [http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx Tabel van Messier-voorwerpe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020085045/http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx |date=20 Oktober 2014 }} * [http://www.seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html Charles Messier se oorspronklike katalogus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081228120116/http://www.seds.org/Messier/xtra/history/m-cat.html |date=28 Desember 2008 }} * [http://www.ipac.caltech.edu/2mass/gallery/messiercat.html Foto's van die 110 Messier-voorwerpe] by 2MASS. * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Messier object|Engelse Wikipedia]] {{sterre}} {{Normdata}} [[Kategorie:Messier-voorwerpe| ]] [[Kategorie:Sterrekundige katalogusse]] 9p69anbsmm96ucvx75xf8jp88vjfbb3 2912699 2912698 2026-06-20T13:35:10Z BurgertB 2401 2912699 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Messier-katalogus |titel = |kleur = |beeld = All messier objects (numbered).jpg |beeld_wydte = 380px |beeld_onderskrif = Al die Messier-voorwerpe. |opskrif1 = Soort |1 = Sterrekundige katalogus |opskrif2 = Genoem na |2 = [[Charles Messier]] |opskrif3 = Gepubliseer |3 = 1774 (voorlopige uitgawe) |opskrif4 = |4 = }} Die '''Messier-voorwerpe''' is ’n lys [[Sterrekunde|sterrekundige]] voorwerpe wat aanvanklik in 1771 saamgestel is deur die [[Frankryk|Franse]] sterrekundige [[Charles Messier]].<ref>{{cite web |date=15 Junie 2007 |title=Charles Messier's Catalog of Nebulae and Star Clusters |url=http://seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084642/http://seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html |archive-date= 2 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Messier het die ruimte gefynkam vir [[komeet|komete]] en is gefrustreer deur voorwerpe wat soos komete lyk, maar dit nie is nie. Hy het toe saam met sy assistent Pierre Méchain ’n katalogus van hulle saamgestel<ref>{{cite web |date=25 Februarie 2008 |title=The Messier Catalog |url=http://seds.org/messier/ |work=SEDS Messier Database |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904022611/http://seds.org/messier/ |archive-date= 4 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> om sy navorsing te vergemaklik. In die eerste uitgawe is 45 voorwerpe gelys, van [[Krapnewel|M1]] tot [[Plejades (sterreswerm)|M45]]. Messier se uiteindelike katalogus het 103 voorwerpe bevat, maar die lys is later bygewerk deur ander sterrekundiges wat gemotiveer is deur aantekeninge in Messier en Méchain se tekste wat aandui dat hulle van die voorwerpe geweet het. Die eerste aanpassing is in 1921 gedoen deur Nicolas Camille Flammarion, wat [[Messier 104]] bygevoeg het nadat hy ’n aantekening van Messier in dié se 1781-eksemplaar gevind het. [[Messier 105|M105]] tot [[Messier 107|M107]] is in 1947 bygevoeg deur Helen Sawyer Hogg, [[Messier 108|M108]] en [[Messier 109|M109]] in 1960 deur Owen Gingerich en [[Messier 110|M110]] in 1967 deur Kenneth Glyn Jones.<ref>{{cite book |author=Patrick Moore |year=1979 |title=The Guinness Book of Astronomy |publisher=Guinness Superlatives |isbn=0-900424-76-1 }}</ref> [[Messier 102|M102]] is deur Méchain waargeneem en hy het Messier daaroor ingelig. Later het Méchain self erken dat die voorwerp nie bestaan nie, maar ’n herwaarneming van M101 is. Sommige bronne identifiseer die sterrestelsel [[NGC 5866]] as M102, maar die beskrywing stem nie ooreen met dié in Méchain se aantekeninge nie. Dié voorwerpe is steeds bekend onder hul Messier-nommers volgens sy lys. Messier het sy navorsing in [[Frankryk]] gedoen waar hy gewoon het, en sy waarnemings sluit dus net voorwerpe in wat in die [[Noordelike Halfrond]] sigbaar is. Baie indrukwekkende voorwerpe wat net in die [[Suidelike Halfrond]] sigbaar is, soos die [[Groot Magellaanse Wolk|Groot]] en die [[Klein Magellaanse Wolk]], kom nie daarop voor nie. [[Lêer:Charles Messier.jpg|duimnael|200px|Charles Messier]] Al die Messier-voorwerpe is met verkykers of klein teleskope sigbaar en is dus gewild onder amateursterrekykers. Vroeg in die noordelike lente kom sterrekundiges soms byeen vir "Messier-marathons", wanneer al die voorwerpe in een nag gesien kan word.<ref>{{cite web |date=22 Januarie 2010 |title=The Messier Marathon |url=http://seds.org/messier/xtra/marathon/marathon.html |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902084647/http://www.seds.org/messier/xtra/marathon/marathon.html |archive-date= 2 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Messier-voorwerpe == {{legend|#eeeeff|[[Sterreswerm|Oop sterreswerm]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffe4b5|[[Sterreswerm|Bolvormige sterreswerm]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffcccc|[[Newel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ccffee|[[Newel|Planetêre newel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffccee|[[Supernova|Supernova-oorblyfsel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffffcc|[[Sterrestelsel]]|border=1px solid #aaaaaa}} {{legend|#ffffff|Ander|border=1px solid #aaaaaa}} {{-}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" |- ! [[Messier-voorwerp|Messier-nommer]] ! [[New General Catalogue|NGC-nommer]] ! Algemene naam ! class="unsortable"|Foto ! Tipe voorwerp ! Afstand ([[ligjare|kilo-ligjare]]) ! [[Sterrebeeld]] ! [[Magnitude|Skynbare magnitude]] |- style="background:#fce;" |[[Krap-newel|M1]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm001.html |title=Messier 1 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814171824/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm001.html |archive-date=14 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1952 | Krapnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Crab Nebula.jpg|60px]] | Supernova-oorblyfsel | 6,3 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 2|M2]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm002.html |title=Messier 2 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815000018/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm002.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7089 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 2 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 36 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 3|M3]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm003.html |title=Messier 3 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225844/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm003.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5272 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M3LRGB 891x674.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 31 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 4|M4]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm004.html |title=Messier 4 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819141058/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm004.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6121 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 4 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 7 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 5|M5]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm005.html |title=Messier 5 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805174646/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm005.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5904 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 5 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 23 | [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Skoenlappersterreswerm|M6]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm006.html |title=Messier 6 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121033/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm006.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6405 | Skoenlappersterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:M6a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 4,5 |- style="background:#eef;" | [[Ptolemeus-sterreswerm|M7]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm007.html |title=Messier 7 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805115812/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm007.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6475 | Ptolemeus-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Open-cluster-Messier-7.jpeg|60px]] | Oop sterreswerm | 1 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 3,5 |- style="background:#fcc;" | [[Lagunenewel|M8]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm008.html |title=Messier 8 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230308/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm008.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6523 | Lagunenewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:LagoonHunterWilson.jpg|60px]] | [[Newel]] met sterreswerm | 6.5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 9|M9]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm009.html |title=Messier 9 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121230/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm009.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6333 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 009.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 26 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 10|M10]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm010.html |title=Messier 10 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816040803/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm010.html |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6254 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 10 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 13 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 7,5 |- style="background:#eef;" | [[Wilde-eendsterreswerm|M11]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm011.html |title=Messier 11 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805121928/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm011.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6705 | Wilde-eendsterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier11.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 6 | [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 12|M12]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm012.html |title=Messier 12 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230032/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm012.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6218 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M12 Hubble.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 18 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8.0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 13|M13]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm013.html |title=Messier 13 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805175924/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm013.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6205 | Groot Bolvormige Sterreswerm in Hercules | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 13 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 22 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] | 5,8 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 14|M14]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm014.html |title=Messier 14 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805102142/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm014.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6402 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 014.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 9,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 15|M15]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm015.html |title=Messier 15 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822184135/http://seds.org/messier/Mdes/dm015.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7078 | | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 15 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 33 | [[Vlieënde Perd]] | 7,5 |- style="background:#fcc;" | [[Arendnewel|M16]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm016.html |title=Messier 16 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805201424/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm016.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6611 | Arendnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Eaglefairy hst big.jpg|30px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 7 | [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] | 6,5 |- style="background:#fcc;" | [[Omega-newel|M17]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm017.html |title=Messier 17 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607030237/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm017.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6618 | Omega-, Swaan-, Hoefyster- of Kreefnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 17.jpg|60px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 18|M18]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm018.html |title=Messier 18 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805130817/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm018.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6613 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier18.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 6 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 19|M19]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm019.html |title=Messier 19 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805123911/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm019.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6273 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 019.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8,5 |- style="background:#fcc;" | [[Driespletige Newel|M20]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm020.html |title=Messier 20 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805095505/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm020.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6514 | Driepuntnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Trifid.nebula.arp.750pix.jpg|60px]] | Newel, H II-streek met sterreswerm | 5,2 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,3 |- style="background:#eef;" | [[Messier 21|M21]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm021.html |title=Messier 21 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607075216/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm021.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6531 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 021.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 3 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 22|M22]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm022.html |title=Messier 22 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805073129/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm022.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6656 | Boogskutter-sterreswerm | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 022.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 10 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 5,1 |- style="background:#eef;" | [[Messier 23|M23]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm023.html |title=Messier 23 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818080946/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm023.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6494 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 023.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,5 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 6,0 |- style="background:#fff;" | [[Boogskutter-sterwolk|M24]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm024.html |title=Messier 24 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805204836/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm024.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | IC 4715 | Boogskutter-sterrewolk | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 024 2MASS.jpg|60px]] | [[Melkweg]]-sterrewolk | 10,0 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 4,6 |- style="background:#eef;" | [[Messier 25|M25]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm025.html |title=Messier 25 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805072814/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm025.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | IC 4725 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 025.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 4,9 |- style="background:#eef;" | [[Messier 26|M26]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm026.html |title=Messier 26 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805125326/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm026.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6694 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 026.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 5 | [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Handgewignewel|M27]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm027.html |title=Messier 27 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816085710/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm027.html |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6853 | Handgewignewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier27.jpg|60px]] | Planetêre newel | 1,25 | [[Vos (sterrebeeld)|Vos]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 28|M28]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm028.html |title=Messier 28 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110817174240/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm028.html |archive-date=17 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6626 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier28.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 18 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 29|M29]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm029.html |title=Messier 29 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805125857/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm029.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6913 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 029.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 7,2 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 30|M30]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm030.html |title=Messier 30 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818184822/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm030.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7099 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 030.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 25 | [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Andromeda-sterrestelsel|M31]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm031.html |title=Messier 31 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805100935/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm031.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 224 | Andromeda-sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Andromeda galaxy.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 2 500 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 3,4 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 32|M32]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm032.html |title=Messier 32 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822122509/http://seds.org/messier/Mdes/dm032.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 221 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:MESSIER 032 2MASS.jpg|60px]] | Elliptiese dwergsterrestelsel | 2 900 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 10,0 |- style="background:#ffc;" | [[Driehoeksterrestelsel|M33]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm033.html |title=Messier 33 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230147/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm033.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 598 | Driehoeksterrestelsel | style="text-align:center;"|[[Lêer:M33.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 2 810 | [[Driehoek (sterrebeeld)|Driehoek]] | 5,7 |- style="background:#eef;" | [[Messier 34|M34]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm034.html |title=Messier 34 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805131238/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm034.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1039 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M34 2mass atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,4 | [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 35|M35]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm035.html |title=Messier 35 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805131810/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm035.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2168 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M35atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,8 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 5,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 36|M36]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm036.html |title=Messier 36 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132126/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm036.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1960 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M36a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,1 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 6,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 37|M37]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm037.html |title=Messier 37 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132530/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm037.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2099 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M37a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,6 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 6,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 38|M38]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm038.html |title=Messier 38 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230251/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm038.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1912 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 038.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,2 | [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 39|M39]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm039.html |title=Messier 39 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606164925/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm039.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 7092 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 039.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,8 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | 5,5 |- | [[Winnecke 4|M40]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm040.html |title=Messier 40 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815035409/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm040.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | &nbsp; | Winnecke 4 | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 40.jpg|60px]] | [[Dubbelster]] WNC4 | 0,5 | [[Groot Beer]] | 9,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 41|M41]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm041.html |title=Messier 41 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818113629/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm041.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2287 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 041 2MASS.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,3 | [[Groot Hond]] | 4,5 |- style="background:#fcc;" | [[Orionnewel|M42]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm042.html |title=Messier 42 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810212045/http://seds.org/messier/Mdes/dm042.html |archive-date=10 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 1976 | Orionnewel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|60px]] | Newel, H II-streek | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 4,0 |- style="background:#fcc;" | [[Messier 43|M43]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm043.html |title=Messier 43 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230059/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm043.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1982 | De Mairan se Newel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 043.jpg|60px]] | Newel, H II-streek<br />(deel van Orion-newel) | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 7,0 |- style="background:#eef;" | [[Byekorfsterreswerm|M44]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm044.html |title=Messier 44 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133144/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm044.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2632 | Byekorfsterreswerm | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 044 2MASS.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,6 | [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | 3,7 |- style="background:#eef;" | [[Plejades (sterreswerm)|M45]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm045.html |title=Messier 45 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225829/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm045.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | &nbsp; | Plejades | style="text-align:center;"|[[Lêer:Bob Star - M45 Carranza Field (by).jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 0,4 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] | 1,6 |- style="background:#eef;" | [[Messier 46|M46]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm046.html |title=Messier 46 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133530/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm046.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2437 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M46a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 5,4 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 6,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 47|M47]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm047.html |title=Messier 47 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805072409/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm047.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2422 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M47a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,6 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 4,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 48|M48]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm048.html |title=Messier 48 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805071348/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm048.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2548 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M48a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 1,5 | [[Noordelike Waterslang]] | 5,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 49|M49]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm049.html |title=Messier 49 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606170207/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm049.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4472 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier 49 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 50|M50]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm050.html |title=Messier 50 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607022959/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm050.html |archive-date= 7 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 2323 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M50a.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 3 | [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] | 7,0 |- style="background:#ffc;" | [[Draaikolksterrestelsel|M51]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm051.html |title=Messier 51 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805180305/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm051.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5194, NGC 5195 | Draaikolksterrestelsel | style="text-align:center;"|[[Lêer:Whirlpool (M51).jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 37 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 8,4 |- style="background:#eef;" | [[Messier 52|M52]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm052.html |title=Messier 52 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805135509/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm052.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 7654 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M52atlas.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 7 | [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 53|M53]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm053.html |title=Messier 53 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140209/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm053.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5024 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Globular Cluster M53.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 56 | [[Berenike se Hare]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 54|M54]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm054.html |title=Messier 54 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805065838/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm054.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6715 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier54.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 83 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 55|M55]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm055.html |title=Messier 55 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805064908/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm055.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6809 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier55.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 17 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 7,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 56|M56]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm056.html |title=Messier 56 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140301/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm056.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6779 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M56-LRGB.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 32 | [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Ringnewel|M57]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm057.html |title=Messier 57 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606220857/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm057.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 6720 | Ringnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Ring Nebula.jpg|60px]] | Planetêre newel | 2.3 | [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] | 8,8 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 58|M58]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm058.html |title=Messier 58 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805140930/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm058.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4579 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:M58s.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 59|M59]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm059.html |title=Messier 59 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819171532/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm059.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4621 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier59.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 60|M60]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm060.html |title=Messier 60 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805213051/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm060.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4649 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 060.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 61|M61]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm061.html |title=Messier 61 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805104906/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm061.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4303 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 061.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 10,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 62|M62]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm062.html |title=Messier 62 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805230240/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm062.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6266 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 062.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 22 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 8,0 |- style="background:#ffc;" | [[Sonneblomsterrestelsel|M63]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm063.html |title=Messier 63 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225906/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm063.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5055 | Sonneblomsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 63 GALEX WikiSky.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 37 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Swartoogsterrestelsel|M64]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm064.html |title=Messier 64 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818130750/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm064.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4826 | Swartoogsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Blackeyegalaxy.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 12,000 | [[Berenike se Hare]] | 9,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 65|M65]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm065.html |title=Messier 65 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142223/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm065.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3623 | Leeu-drieling | style="text-align:center;"| [[Lêer:M65.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 66|M66]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm066.html |title=Messier 66 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815015045/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm066.html |archive-date=15 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3627 | Leeu-drieling | style="text-align:center;"| [[Lêer:Sig05-016.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,0 |- style="background:#eef;" | [[Messier 67|M67]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm067.html |title=Messier 67 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805143845/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm067.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2682 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 067.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 2,25 | [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | 7,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 68|M68]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm068.html |title=Messier 68 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142918/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm068.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4590 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier object 068.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 32 | [[Noordelike Waterslang]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 69|M69]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm069.html |title=Messier 69 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805143958/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm069.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6637 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 069.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 25 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 70|M70]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm070.html |title=Messier 70 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805144241/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm070.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6681 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier70.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 28 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 71|M71]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm071.html |title=Messier 71 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818125929/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm071.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6838 | &nbsp; | style="text-align:center;"|[[Lêer:Messier71.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 12 | [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 72|M72]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm072.html |title=Messier 72 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805114137/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm072.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6981 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier72.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 53 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 10,0 |- | [[Messier 73|M73]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm073.html |title=Messier 73 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225917/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm073.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6994 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 073 2MASS.jpg|60px]] | [[Asterisme]] | &nbsp; | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | 9,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 74|M74]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm074.html |title=Messier 74 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805145536/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm074.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 628 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 74 by HST.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 35 000 | [[Visse (sterrebeeld)|Visse]] | 10,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 75|M75]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm075.html |title=Messier 75 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805150420/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm075.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6864 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier75.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 58 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] | 9,5 |- style="background:#cfe;" | [[Klein Handgewignewel|M76]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm076.html |title=Messier 76 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805225957/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm076.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 650, NGC 651 | Klein Handgewignewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M76-RL5-DDmin-Gamma-LRGB 883x628.jpg|60px]] | Planetêre newel | 3,4 | [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] | 10,1 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 77|M77]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm077.html |title=Messier 77 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819182121/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm077.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1068 | Cetus A | style="text-align:center;"| [[Lêer:NGC1068-hst-R658GB814.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] | 10,5 |- style="background:#fcc;" | [[Messier 78|M78]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm078.html |title=Messier 78 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818092640/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm078.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2068 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 78.jpg|60px]] | Diffuse newel | 1,6 | [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | 8,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 79|M79]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm079.html |title=Messier 79 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110829144706/http://seds.org/messier/Mdes/dm079.html |archive-date=29 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 1904 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M79a.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 40 | [[Haas (sterrebeeld)|Haas]] | 8,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 80|M80]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm080.html |title=Messier 80 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805120422/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm080.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6093 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 27 | [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 81|M81]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm081.html |title=Messier 81 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805183842/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm081.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3031 | Bode se Sterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Sig07-009.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 12 000 | [[Groot Beer]] | 6,9 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 82|M82]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm082.html |title=Messier 82 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805212345/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm082.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3034 | Sigaarsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier82.jpg|60px]] | Steruitbarsting-sterrestelsel | 11 000 | [[Groot Beer]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Suidelike Vuurwielsterrestelsel|M83]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm083.html |title=Messier 83 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819171103/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm083.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5236 | Suidelike Vuurwielsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M83g.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 10 000 | [[Noordelike Waterslang]] | 8,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 84|M84]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm084.html |title=Messier 84 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110908112940/http://seds.org/messier/Mdes/dm084.html |archive-date=8 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4374 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 84 nucleus Hubble.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 85|M85]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm085.html |title=Messier 85 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805152315/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm085.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4382 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 85 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 86|M86]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm086.html |title=Messier 86 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819012320/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm086.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4406 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 86 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Lensvormige sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 87|M87]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm087.html |title=Messier 87 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828193334/http://seds.org/messier/Mdes/dm087.html |archive-date=28 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4486 | Virgo A | style="text-align:center;"| [[Lêer:M87 jet.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 88|M88]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm088.html |title=Messier 88 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805153631/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm088.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4501 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 088.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 89|M89]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm089.html |title=Messier 89 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624094556/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm089.html |archive-date=24 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4552 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 089.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 90|M90]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm090.html |title=Messier 90 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805154648/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm090.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4569 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 090.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 91|M91]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |title=Messier 91 |access-date=7 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805155432/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm091.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4548 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier91.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 92|M92]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm092.html |title=Messier 92 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805155942/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm092.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6341 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Globular Cluster M92.JPG|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 26 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] | 7,5 |- style="background:#eef;" | [[Messier 93|M93]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm093.html |title=Messier 93 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805164810/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm093.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 2447 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 093.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 4,5 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] | 6,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 94|M94]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm094.html |title=Messier 94 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805160831/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm094.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4736 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 094.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 14 500 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 95|M95]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm095.html |title=Messier 95 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818224551/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm095.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3351 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier95 spitzer.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 96|M96]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm096.html |title=Messier 96 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805161514/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm096.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3368 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 096.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 10,5 |- style="background:#cfe;" | [[Uilnewel|M97]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm097.html |title=Messier 97 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805162454/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm097.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3587 | Uilnewel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M97 FTN.jpg|60px]] | Planetêre newel | 2,6 | [[Groot Beer]] | 9,9 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 98|M98]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm098.html |title=Messier 98 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819075846/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm098.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4192 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M-98.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 99|M99]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm099.html |title=Messier 99 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606221539/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm099.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4254 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:M99.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 100|M100]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm100.html |title=Messier 100 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624095605/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm100.html |archive-date=24 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 4321 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Spiral Galaxy M100.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 60 000 | [[Berenike se Hare]] | 10,5 |- style="background:#ffc;" | [[Vuurwielsterrestelsel|M101]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm101.html |title=Messier 101 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822070839/http://seds.org/messier/Mdes/dm101.html |archive-date=22 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 5457 | Vuurwielsterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M101 hires STScI-PRC2006-10a.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 27 000 | [[Groot Beer]] | 7,9 |- style="background:#fff;" | [[Messier 102|M102]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm102.html |title=Messier 102 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818022553/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm102.html |archive-date=18 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | ''(Nie beslissend geïdentifiseer)''<ref>{{cite web |url=http://www.maa.clell.de/Messier/E/m102.html |title=Messier 102 |access-date=6 Februarie 2009 |last=Frommert |first=Hartmut |coauthors=Kronberg, Christine |year=1995-05 |publisher=Usenet |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019011037/http://www.maa.clell.de/Messier/E/m102.html |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | &nbsp; | style="text-align:center;"| | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; |- style="background:#eef;" | [[Messier 103|M103]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm103.html |title=Messier 103 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819015150/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm103.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 581 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 103.jpg|60px]] | Oop sterreswerm | 8 | [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] | 7,0 |- style="background:#ffc;" | [[Sombrerosterrestelsel|M104]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm104.html |title=Messier 104 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1771 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606190113/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm104.html |archive-date= 6 Junie 2002 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4594 | Sombrerosterrestelsel | style="text-align:center;"| [[Lêer:M104 ngc4594 sombrero galaxy hi-res.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 50 000 | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] | 9,5 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 105|M105]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm105.html |title=Messier 105 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805165330/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm105.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3379 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 105.jpg|60px]] | Elliptiese sterrestelsel | 38 000 | [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 106|M106]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm106.html |title=Messier 106 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918233349/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm106.html |archive-date=18 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | NGC 4258 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 106 by Spitzer.jpg|60px]] | Spiraalsterrestelsel | 25 000 | [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] | 9,5 |- style="background:moccasin;" | [[Messier 107|M107]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm107.html |title=Messier 107 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805103940/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm107.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 6171 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 107.jpg|60px]] | Bolvormige sterreswerm | 20 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] | 10,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 108|M108]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm108.html |title=Messier 108 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819010558/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm108.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3556 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier 108 Hubble WikiSky.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 45 000 | [[Groot Beer]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 109|M109]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm109.html |title=Messier 109 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805170727/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm109.html |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 3992 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 109.jpg|60px]] | Staafspiraalsterrestelsel | 55 000 | [[Groot Beer]] | 11,0 |- style="background:#ffc;" | [[Messier 110|M110]]<ref>{{cite web |url=http://www.seds.org/messier/Mdes/dm110.html |title=Messier 110 |access-date=8 Februarie 2009 |last=Messier |first=Charles |year=1783 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819104624/http://www.seds.org/messier/Mdes/dm110.html |archive-date=19 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | NGC 205 | &nbsp; | style="text-align:center;"| [[Lêer:Messier object 110.jpg|60px]] | Elliptiese dwergsterrestelsel | 2 200 | [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] | 10,0 |- class="sortbottom" ! [[Messier-voorwerp|Messier-nommer]] ! [[New General Catalogue|NGC-nommer]] ! Algemene naam ! class="unsortable"|Foto ! Tipe voorwerp ! Afstand ([[ligjare|kilo-ligjare]]) ! [[Sterrebeeld]] ! [[Magnitude|Skynbare magnitude]] |} == Kaart van Messier-voorwerpe == [[Lêer:MessierStarChart-af.svg|frame|senter]] == Sien ook == [[Lêer:Sun Star.svg|20px]] '''[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]''' * [[Charles Messier]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.seds.org/messier/ Messier-database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904022611/http://seds.org/messier/ |date= 4 September 2011 }} van SEDS * [http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx Tabel van Messier-voorwerpe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020085045/http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx |date=20 Oktober 2014 }} * [http://www.seds.org/messier/xtra/history/m-cat.html Charles Messier se oorspronklike katalogus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081228120116/http://www.seds.org/Messier/xtra/history/m-cat.html |date=28 Desember 2008 }} * [http://www.ipac.caltech.edu/2mass/gallery/messiercat.html Foto's van die 110 Messier-voorwerpe] by 2MASS. * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Messier object|Engelse Wikipedia]] {{sterre}} {{Normdata}} [[Kategorie:Messier-voorwerpe| ]] [[Kategorie:Sterrekundige katalogusse]] 55krib6u9vkp3wgho6x7cxu1mx9eu05 0 69354 2912671 2661735 2026-06-20T12:06:10Z BurgertB 2401 Aanstuur van saamgesmelte artikel 2912671 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Messier-katalogus#Messier-voorwerpe]] jaetwl6kicpe80km2fka23o0p4516d6 0 69468 2912688 2553165 2026-06-20T13:02:02Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Arend-newel]] na [[Arendnewel]] geskuif 2553165 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Arend-newel |kleur = #ADD8E6 |beeld = Eagle Nebula from ESO.jpg |beeld_wydte = 250px |beeld_onderskrif = 'n Saamgestelde foto in drie kleure van die Arend-newel, met noord bo (ESO). |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Soort |1 = Oop [[sterreswerm]] |opskrif2 = Sterrebeeld |2 = [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] |opskrif3 = Regte klimming |3 = 18^h 18^m 48^m |opskrif4 = Deklinasie |4 = -13º 49' |opskrif5 = Afstand |5 = 7 000 [[ligjare]] |opskrif6 = Skynare magnitude |6 = 6 [[Magnitude|mag]] |opskrif7 = Skynbare grootte (v) |7 = 7 boogminute |opskrif8 = |8 = |opskrif9 = Ander name |9 = Messier&nbsp;16, NGC&nbsp;6611, Sharpless&nbsp;49, RCW&nbsp;165, Gum&nbsp;83 |opskrif10 = |10 = }} Die '''Arend-newel''' (ook bekend as onder meer '''Messier&nbsp;16''' en '''NGC&nbsp;6611''') is ’n jong oop [[sterreswerm]] in die [[sterrebeeld]] [[Slang (sterrebeeld)|Slang]]. Dit is in 1745-'46 deur Jean-Philippe de Cheseaux ontdek en daarna deur [[Charles Messier]] in sy [[Messier-voorwerp|katalogus]] van [[komeet]]agtige voorwerpe opgeneem. Dit is die tuiste van die bekende [[Skeppingspilare]] wat op ’n foto deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]] gesien kan word as pilare van stervormende interstellêre [[gas]] en [[Ruimtestof|stof]]. == Eienskappe == [[Beeld:Eaglefairy hst big.jpg|duimnael|links|160px|Die toring gas in M16, die Arend-newel.]] Die Arend-newel is deel van ’n emissienewel, of [[H II-gebied]], wat gelys word as IC&nbsp;4703. Die streek met sy aktiewe stervorming is sowat 7&nbsp;000 [[ligjare]] van die [[Aarde]] af. ’n Toring gas wat uit die newel kom, is sowat 9,5 ligjare of 90&nbsp;biljoen kilometer hoog.<ref>[http://www.spacetelescope.org/images/heic0506b/ ''The Eagle has risen: Stellar spire in the Eagle Nebula''] – European Space Agency</ref> Die helderste ster in die newel (HD&nbsp;168076) het ’n [[skynbare magnitude]] van 8,24 en kan dus met ’n verkyker gesien word. Dit is eintlik ’n [[dubbelster]] bestaande uit ’n [[Sterreklassifikasie|O3.5V-tipe]] en ’n O7.5V-tipe ster.<ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/2009MNRAS.400.1479S The massive star binary fraction in young open clusters – II. NGC6611 (Eagle Nebula)]</ref> Die sterreswerm wat met die newel verbind word, het sowat 460 sterre, waarvan die helderste een ’n massa van sowat 80 [[sonmassa]]s en ’n helderheid van tot 1&nbsp;miljoen keer dié van die [[son]] het. Sy ouderdom word geraam op 1-2&nbsp;miljoen jaar.<ref>[http://adsabs.harvard.edu//abs/1993AJ....106.1906H NGC 6611: A cluster caught in the act]</ref> == Skeppingspilare == Foto's wat in 1995 deur Jeff Hester en Paul Scowen met behulp van die [[Hubble-ruimteteleskoop]] geneem is, het sterrekundiges se begrip van die prosesse in die newel grootliks verbeter. Een van die foto's is van die wolkkolomme bekend as die Skeppingspilare. ’n Groot gebied van stervorming kan daarop gesien word. Die klein, donker gebiede is waarskynlik [[protoster]]re. Die pilaarstruktuur van die streek lyk baie soos die heelwat groter stervormende gebied wat in 2005 deur die [[Spitzer-ruimteteleskoop]] geneem is in die sterrebeeld [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] en wat die [[Siel-newel]] genoem word.<ref>{{cite web |url=http://www.spacedaily.com/reports/Spitzer_Captures_Cosmic_Mountains_Of_Creation.html |title=Spitzer Captures Cosmic "Mountains Of Creation" |publisher=Spacedaily.com |access-date=1 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009114448/http://www.spacedaily.com/reports/Spitzer_Captures_Cosmic_Mountains_Of_Creation.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die langste pilaar is 7 ligjare hoog. Weens die geweldige afstand van die Aarde af kan daar reeds ’n jong klomp sterre in die plek van die pilare wees sonder dat ons dit weet. Vroeg in 2007 het sterrekundiges wat die Spitzer-ruimteteleskoop gebruik, bewyse gevind wat dalk daarop dui dat die pilare sowat 6&nbsp;000 jaar gelede vernietig is deur ’n [[supernova]]-ontploffing daar naby, maar die lig wat wys hoe die nuwe vorm van die newel nou lyk, sal die Aarde eers oor ’n millennium bereik.<ref>[http://www.spitzer.caltech.edu/news/249-ssc2007-01-Famous-Space-Pillars-Feel-the-Heat-of-Star-s-Explosion ''Famous Space Pillars Feel the Heat of Star's Explosion''] – Jet Propulsion Laboratory</ref> == Galery == <gallery> Lêer:Pillars of creation 2014 HST WFC3-UVIS full-res denoised.jpg|Die Skeppingspilare in die Arend-newel. Lêer:M16 - Eagle nebula.jpg|’n Infrarooi foto van die Pilare wys die verskillende strukture. Lêer:ESO-Head of Column in the Eagle Nebula.jpg|Kop van die Kolom in die Arend-newel. Lêer:Messier 16 Northwestern.jpg|Noordwestelike deel van die streek, ’n hele ent van die kern af. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://messier.seds.org/m/m016.html Seds.org], SEDS: Messier 16 * [http://www.spacetelescope.org/images/html/heic0506b.html Spacetelescope.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051205045010/http://www.spacetelescope.org/images/html/heic0506b.html |date= 5 Desember 2005 }}, Hubble-foto's van M16 {{WikiSky|Messier 16|name=Arend-newel|z=7.000}} {{Commons-kategorie inlyn|Messier 16}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Eagle Nebula|Engelse Wikipedia]] {{Lug3|18|18|48|-|13|49|00|7000|aansig=titel}} {{Messier}} [[Kategorie:Messier-voorwerpe|10016]] [[Kategorie:NGC-voorwerpe]] [[Kategorie:Slang (sterrebeeld)]] [[Kategorie:Sterreswerms]] pyctwvu3a87l3slwxg05rknn0t95wpm 2912692 2912688 2026-06-20T13:03:08Z BurgertB 2401 2912692 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Arendnewel |kleur = #ADD8E6 |beeld = Eagle Nebula from ESO.jpg |beeld_wydte = 250px |beeld_onderskrif = 'n Saamgestelde foto in drie kleure van die Arendnewel, met noord bo (ESO). |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Soort |1 = Oop [[sterreswerm]] |opskrif2 = Sterrebeeld |2 = [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] |opskrif3 = Regte klimming |3 = 18^h 18^m 48^m |opskrif4 = Deklinasie |4 = -13º 49' |opskrif5 = Afstand |5 = 7 000 [[ligjare]] |opskrif6 = Skynare magnitude |6 = 6 [[Magnitude|mag]] |opskrif7 = Skynbare grootte (v) |7 = 7 boogminute |opskrif8 = |8 = |opskrif9 = Ander name |9 = Messier&nbsp;16, NGC&nbsp;6611, Sharpless&nbsp;49, RCW&nbsp;165, Gum&nbsp;83 |opskrif10 = |10 = }} Die '''Arendnewel''' (ook bekend as onder meer '''Messier&nbsp;16''' en '''NGC&nbsp;6611''') is ’n jong oop [[sterreswerm]] in die [[sterrebeeld]] [[Slang (sterrebeeld)|Slang]]. Dit is in 1745-'46 deur Jean-Philippe de Cheseaux ontdek en daarna deur [[Charles Messier]] in sy [[Messier-voorwerp|katalogus]] van [[komeet]]agtige voorwerpe opgeneem. Dit is die tuiste van die bekende [[Skeppingspilare]] wat op ’n foto deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]] gesien kan word as pilare van stervormende interstellêre [[gas]] en [[Ruimtestof|stof]]. == Eienskappe == [[Beeld:Eaglefairy hst big.jpg|duimnael|links|160px|Die toring gas in M16, die Arendnewel.]] Die Arendnewel is deel van ’n emissienewel, of [[H II-gebied]], wat gelys word as IC&nbsp;4703. Die streek met sy aktiewe stervorming is sowat 7&nbsp;000 [[ligjare]] van die [[Aarde]] af. ’n Toring gas wat uit die newel kom, is sowat 9,5 ligjare of 90&nbsp;biljoen kilometer hoog.<ref>[http://www.spacetelescope.org/images/heic0506b/ ''The Eagle has risen: Stellar spire in the Eagle Nebula''] – European Space Agency</ref> Die helderste ster in die newel (HD&nbsp;168076) het ’n [[skynbare magnitude]] van 8,24 en kan dus met ’n verkyker gesien word. Dit is eintlik ’n [[dubbelster]] bestaande uit ’n [[Sterreklassifikasie|O3.5V-tipe]] en ’n O7.5V-tipe ster.<ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/2009MNRAS.400.1479S The massive star binary fraction in young open clusters – II. NGC6611 (Eagle Nebula)]</ref> Die sterreswerm wat met die newel verbind word, het sowat 460 sterre, waarvan die helderste een ’n massa van sowat 80 [[sonmassa]]s en ’n helderheid van tot 1&nbsp;miljoen keer dié van die [[son]] het. Sy ouderdom word geraam op 1-2&nbsp;miljoen jaar.<ref>[http://adsabs.harvard.edu//abs/1993AJ....106.1906H NGC 6611: A cluster caught in the act]</ref> == Skeppingspilare == Foto's wat in 1995 deur Jeff Hester en Paul Scowen met behulp van die [[Hubble-ruimteteleskoop]] geneem is, het sterrekundiges se begrip van die prosesse in die newel grootliks verbeter. Een van die foto's is van die wolkkolomme bekend as die Skeppingspilare. ’n Groot gebied van stervorming kan daarop gesien word. Die klein, donker gebiede is waarskynlik [[protoster]]re. Die pilaarstruktuur van die streek lyk baie soos die heelwat groter stervormende gebied wat in 2005 deur die [[Spitzer-ruimteteleskoop]] geneem is in die sterrebeeld [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] en wat die [[Siel-newel]] genoem word.<ref>{{cite web |url=http://www.spacedaily.com/reports/Spitzer_Captures_Cosmic_Mountains_Of_Creation.html |title=Spitzer Captures Cosmic "Mountains Of Creation" |publisher=Spacedaily.com |access-date=1 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009114448/http://www.spacedaily.com/reports/Spitzer_Captures_Cosmic_Mountains_Of_Creation.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die langste pilaar is 7 ligjare hoog. Weens die geweldige afstand van die Aarde af kan daar reeds ’n jong klomp sterre in die plek van die pilare wees sonder dat ons dit weet. Vroeg in 2007 het sterrekundiges wat die Spitzer-ruimteteleskoop gebruik, bewyse gevind wat dalk daarop dui dat die pilare sowat 6&nbsp;000 jaar gelede vernietig is deur ’n [[supernova]]-ontploffing daar naby, maar die lig wat wys hoe die nuwe vorm van die newel nou lyk, sal die Aarde eers oor ’n millennium bereik.<ref>[http://www.spitzer.caltech.edu/news/249-ssc2007-01-Famous-Space-Pillars-Feel-the-Heat-of-Star-s-Explosion ''Famous Space Pillars Feel the Heat of Star's Explosion''] – Jet Propulsion Laboratory</ref> == Galery == <gallery> Lêer:Pillars of creation 2014 HST WFC3-UVIS full-res denoised.jpg|Die Skeppingspilare in die Arendnewel. Lêer:M16 - Eagle nebula.jpg|’n Infrarooi foto van die Pilare wys die verskillende strukture. Lêer:ESO-Head of Column in the Eagle Nebula.jpg|Kop van die Kolom in die Arendnewel. Lêer:Messier 16 Northwestern.jpg|Noordwestelike deel van die streek, ’n hele ent van die kern af. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://messier.seds.org/m/m016.html Seds.org], SEDS: Messier 16 * [http://www.spacetelescope.org/images/html/heic0506b.html Spacetelescope.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051205045010/http://www.spacetelescope.org/images/html/heic0506b.html |date= 5 Desember 2005 }}, Hubble-foto's van M16 {{WikiSky|Messier 16|name=Arendnewel|z=7.000}} {{Commons-kategorie inlyn|Messier 16}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Eagle Nebula|Engelse Wikipedia]] {{Lug3|18|18|48|-|13|49|00|7000|aansig=titel}} {{Messier}} [[Kategorie:Messier-voorwerpe|10016]] [[Kategorie:NGC-voorwerpe]] [[Kategorie:Slang (sterrebeeld)]] [[Kategorie:Sterreswerms]] 3ujwuslwfy9fxxn21h4z893lkv4v3ns 0 69652 2912678 2437446 2026-06-20T12:47:46Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Byekorf-sterreswerm]] na [[Byekorfsterreswerm]] geskuif 2437446 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas sterrestelsel | naam= Byekorf-sterreswerm | beeld= Messier 044 2MASS.jpg | onderskrif= Die Byekorf-sterreswerm is van die Aarde af net-net met die blote oog sigbaar. | soort= [[Sterreswerm|Oop sterreswerm]] | sterrebeeld= [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | messier= Messier 44 | tipe= | RK= 08^h 40,4^m | Dek= +19º 41' | magnitude= | skynmagnitude= 3,7 | absolute magnitude= | afstand= 577 | ouderdom= ~600-700 miljoen | grootte= 95′ | sterre= 350 | rooiverskuiwing= 112 x 10^-6 | kenmerke= | massa= ~500-600 [[Sonmassa|M_☉]] | name= NGC 2632, Praesepe }} Die '''Byekorf-sterreswerm''' (ook bekend as '''Messier&nbsp;44''' en '''NGC&nbsp;2632''') is ’n oop [[sterreswerm]] in die [[sterrebeeld]] [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]]. Dit is ook bekend onder die naam '''Praesepe''' ([[Latyn]] vir "krip") en is een van die naaste oop sterreswerms aan die [[Aarde]]. Die sterreswerm het meer sterre as die meeste ander nabygeleë swerms en kan met die blote oog as ’n newelagtige voorwerp gesien word. Dit is reeds sedert Klassieke tye bekend; die 2de-eeuse sterrekundige [[Ptolemeus]] het dit genoem "die newelagtige massa in die bors van die Kreef" en dit was een van die eerste voorwerpe wat [[Galileo]] met sy teleskoop bestudeer het.<ref name="Messier44">{{cite web |title=Messier 44: Observations and Descriptions |url=http://www.maa.clell.de/Messier/Mdes/dm044.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413184911/http://www.maa.clell.de/Messier/Mdes/dm044.html |archive-date=13 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=18 Oktober 2012 }}</ref> Die swerm se ouderdom en [[eiebeweging]] stem ooreen met dié van die oop sterreswerm [[Hiades (sterreswerm)|Hiades]], wat daarop dui dat hulle dieselfde oorsprong het.<ref name="Klein-Wassink1927">{{cite journal |last=Klein-Wassink |first=WJ |year=1927 |title=The proper motion and the distance of the Praesepe cluster |journal=Publications of the Kapteyn Astronomical Laboratory Groningen |volume=41 |pages=1–48 |bibcode=1927PGro...41....1K }}</ref><ref name="Dobbie2006">{{cite journal |author=Dobbie PD, Napiwotzki R, Burleigh MR |year=2006 |title=New Praesepe white dwarfs and the initial mass-final mass relation |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=369 |pages=383–389 |bibcode=2006MNRAS.369..383D |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10311.x |arxiv = astro-ph/0603314 }}</ref> Albei swerms bevat [[rooireus]]e en [[witdwerg]]e, wat latere stadiums van ster-evolusie verteenwoordig, asook [[hoofreeks]]sterre van [[spektraaltipe]] A, F, G, K en M. == Geskiedenis == Galileo was die eerste persoon wat die Byekorf-sterreswerm deur ’n [[teleskoop]] bestudeer het, in 1609. Hy het 40 sterre onderskei. [[Charles Messier]] het dit in 1769 in sy [[Messier-voorwerp|katalogus]] van [[komeet]]agtige voorwerpe opgeneem nadat hy die presiese posisie daarvan bepaal het. Vir die Antieke Grieke en Romeine het die voorwerp soos ’n krip gelyk waaruit twee donkies (die aangrensende sterre [[Gamma Cancri|Asellus Borealis]] en [[Delta Cancri|Asellus Australis]]) eet. Dit is die donkies waarmee [[Dionusos]] en [[Silenus]] in die [[Griekse mitologie]] gery het in die [[Titaniese stryd|oorlog teen die Titane]].<ref>{{cite web |title=M44 |url=http://www.seds.org/messier/m/m044.html |publisher=SEDS |access-date=6 Februarie 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904023431/http://seds.org/messier/m/m044.html |archive-date= 4 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Samestelling == Soos by baie sterreswerms van alle soorte het die groter, helderder sterre van Praesepe mettertyd na die kern beweeg en die kleiner, dowwer sterre na die rand.<ref name="Kraus2007">{{cite journal |author=Kraus AL, Hillenbrand LA |year=2007 |title=The stellar populations of Praesepe and Coma Berenices |journal=Astronomical Journal |volume=134 |pages=2340–2352 |bibcode=2007AJ....134.2340K |doi=10.1086/522831 |arxiv = 0708.2719 }}</ref><ref name="Adams2002">{{cite journal |author=Adams JD, Stauffer JR, Skrutskie MF |year=2002 |title=Structure of the Praesepe Star Cluster |journal=Astronomical Journal |volume=124 |pages=1570–1584 |bibcode=2002AJ....124.1570A |doi=10.1086/342016 }}</ref><ref name="Portegies2001">{{cite journal |author=Portegies Zwart SF, McMillan SL, Hut P, Makino J |year=2001 |title=Star cluster ecology IV. Dissection of an open star cluster: Photometry |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=321 |pages=199–226 |bibcode= |doi=10.1046/j.1365-8711.2001.03976.x }}</ref> Die swerm bevat minstens 1&nbsp;000 swaartekraggebonde sterre, waarvan die gesamentlike massa sowat 500-600 [[sonmassa]]s is.<ref name="Kraus2007" /><ref name="Adams2002" /> Dit het ’n skynbare helderheid van 3,7&nbsp;[[Magnitude|mag]]. Sy helderste sterre is blou-wit en het ’n helderheid van 6 tot 6,5&nbsp;mag. == Planete == In September 2012 is twee [[Planeet|planete]] by verskillende sterre gevind. Dit was die eerste planete wat waargeneem is om sterre soos die [[Son]] in ’n sterreswerm. Planete is voorheen nog net by sterre in swerms gesien wat nie met die Son ooreenstem nie. Die planete word Pr0201b en Pr0211b genoem. Die 'b' dui aan dat hulle planete is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.darkatmospheres.com/astro/gallery/clusters/enlarge.php?fileBase=clusters_5 Foto by Dark Atmospheres] * [http://messier.seds.org/m/m044.html SEDS: Messier 44] {{WikiSky|Messier 44|name=Byekorf-sterreswerm|z=5.700}} * [http://www.nightskyinfo.com/archive/m44_open_cluster NightSkyInfo.com] {{Commons-kategorie inlyn|Messier 44}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Beehive Cluster|Engelse Wikipedia]] {{Lug3|08|40.4|00|+|19|41|00|577|aansig=titel}} {{Messier}} [[Kategorie:Kreef (sterrebeeld)]] [[Kategorie:Messier-voorwerpe|40044]] [[Kategorie:NGC-voorwerpe]] [[Kategorie:Sterreswerms]] hn5ydms2amtuc04fuxtwysdk1r5l13g 2912682 2912678 2026-06-20T12:48:40Z BurgertB 2401 2912682 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas sterrestelsel | naam= Byekorfsterreswerm | beeld= Messier 044 2MASS.jpg | onderskrif= Die Byekorfsterreswerm is van die Aarde af net-net met die blote oog sigbaar. | soort= [[Sterreswerm|Oop sterreswerm]] | sterrebeeld= [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] | messier= Messier 44 | tipe= | RK= 08^h 40,4^m | Dek= +19º 41' | magnitude= | skynmagnitude= 3,7 | absolute magnitude= | afstand= 577 | ouderdom= ~600-700 miljoen | grootte= 95′ | sterre= 350 | rooiverskuiwing= 112 x 10^-6 | kenmerke= | massa= ~500-600 [[Sonmassa|M_☉]] | name= NGC 2632, Praesepe }} Die '''Byekorfsterreswerm''' (ook bekend as '''Messier&nbsp;44''' en '''NGC&nbsp;2632''') is ’n oop [[sterreswerm]] in die [[sterrebeeld]] [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]]. Dit is ook bekend onder die naam '''Praesepe''' ([[Latyn]] vir "krip") en is een van die naaste oop sterreswerms aan die [[Aarde]]. Die sterreswerm het meer sterre as die meeste ander nabygeleë swerms en kan met die blote oog as ’n newelagtige voorwerp gesien word. Dit is reeds sedert Klassieke tye bekend; die 2de-eeuse sterrekundige [[Ptolemeus]] het dit genoem "die newelagtige massa in die bors van die Kreef" en dit was een van die eerste voorwerpe wat [[Galileo]] met sy teleskoop bestudeer het.<ref name="Messier44">{{cite web |title=Messier 44: Observations and Descriptions |url=http://www.maa.clell.de/Messier/Mdes/dm044.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413184911/http://www.maa.clell.de/Messier/Mdes/dm044.html |archive-date=13 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=18 Oktober 2012 }}</ref> Die swerm se ouderdom en [[eiebeweging]] stem ooreen met dié van die oop sterreswerm [[Hiades (sterreswerm)|Hiades]], wat daarop dui dat hulle dieselfde oorsprong het.<ref name="Klein-Wassink1927">{{cite journal |last=Klein-Wassink |first=WJ |year=1927 |title=The proper motion and the distance of the Praesepe cluster |journal=Publications of the Kapteyn Astronomical Laboratory Groningen |volume=41 |pages=1–48 |bibcode=1927PGro...41....1K }}</ref><ref name="Dobbie2006">{{cite journal |author=Dobbie PD, Napiwotzki R, Burleigh MR |year=2006 |title=New Praesepe white dwarfs and the initial mass-final mass relation |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=369 |pages=383–389 |bibcode=2006MNRAS.369..383D |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10311.x |arxiv = astro-ph/0603314 }}</ref> Albei swerms bevat [[rooireus]]e en [[witdwerg]]e, wat latere stadiums van ster-evolusie verteenwoordig, asook [[hoofreeks]]sterre van [[spektraaltipe]] A, F, G, K en M. == Geskiedenis == Galileo was die eerste persoon wat die Byekorfsterreswerm deur ’n [[teleskoop]] bestudeer het, in 1609. Hy het 40 sterre onderskei. [[Charles Messier]] het dit in 1769 in sy [[Messier-voorwerp|katalogus]] van [[komeet]]agtige voorwerpe opgeneem nadat hy die presiese posisie daarvan bepaal het. Vir die Antieke Grieke en Romeine het die voorwerp soos ’n krip gelyk waaruit twee donkies (die aangrensende sterre [[Gamma Cancri|Asellus Borealis]] en [[Delta Cancri|Asellus Australis]]) eet. Dit is die donkies waarmee [[Dionusos]] en [[Silenus]] in die [[Griekse mitologie]] gery het in die [[Titaniese stryd|oorlog teen die Titane]].<ref>{{cite web |title=M44 |url=http://www.seds.org/messier/m/m044.html |publisher=SEDS |access-date=6 Februarie 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904023431/http://seds.org/messier/m/m044.html |archive-date= 4 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Samestelling == Soos by baie sterreswerms van alle soorte het die groter, helderder sterre van Praesepe mettertyd na die kern beweeg en die kleiner, dowwer sterre na die rand.<ref name="Kraus2007">{{cite journal |author=Kraus AL, Hillenbrand LA |year=2007 |title=The stellar populations of Praesepe and Coma Berenices |journal=Astronomical Journal |volume=134 |pages=2340–2352 |bibcode=2007AJ....134.2340K |doi=10.1086/522831 |arxiv = 0708.2719 }}</ref><ref name="Adams2002">{{cite journal |author=Adams JD, Stauffer JR, Skrutskie MF |year=2002 |title=Structure of the Praesepe Star Cluster |journal=Astronomical Journal |volume=124 |pages=1570–1584 |bibcode=2002AJ....124.1570A |doi=10.1086/342016 }}</ref><ref name="Portegies2001">{{cite journal |author=Portegies Zwart SF, McMillan SL, Hut P, Makino J |year=2001 |title=Star cluster ecology IV. Dissection of an open star cluster: Photometry |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=321 |pages=199–226 |bibcode= |doi=10.1046/j.1365-8711.2001.03976.x }}</ref> Die swerm bevat minstens 1&nbsp;000 swaartekraggebonde sterre, waarvan die gesamentlike massa sowat 500-600 [[sonmassa]]s is.<ref name="Kraus2007" /><ref name="Adams2002" /> Dit het ’n skynbare helderheid van 3,7&nbsp;[[Magnitude|mag]]. Sy helderste sterre is blou-wit en het ’n helderheid van 6 tot 6,5&nbsp;mag. == Planete == In September 2012 is twee [[Planeet|planete]] by verskillende sterre gevind. Dit was die eerste planete wat waargeneem is om sterre soos die [[Son]] in ’n sterreswerm. Planete is voorheen nog net by sterre in swerms gesien wat nie met die Son ooreenstem nie. Die planete word Pr0201b en Pr0211b genoem. Die 'b' dui aan dat hulle planete is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.darkatmospheres.com/astro/gallery/clusters/enlarge.php?fileBase=clusters_5 Foto by Dark Atmospheres] * [http://messier.seds.org/m/m044.html SEDS: Messier 44] {{WikiSky|Messier 44|name=Byekorfsterreswerm|z=5.700}} * [http://www.nightskyinfo.com/archive/m44_open_cluster NightSkyInfo.com] {{Commons-kategorie inlyn|Messier 44}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Beehive Cluster|Engelse Wikipedia]] {{Lug3|08|40.4|00|+|19|41|00|577|aansig=titel}} {{Messier}} [[Kategorie:Kreef (sterrebeeld)]] [[Kategorie:Messier-voorwerpe|40044]] [[Kategorie:NGC-voorwerpe]] [[Kategorie:Sterreswerms]] 7lggeawwvdtbh90pqijpdmwkv6zmym9 0 86218 2912776 2877409 2026-06-20T21:22:40Z Jcb 223 2912776 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik | konflik = Suidwes-Afrika-veldtog | deelvan = die [[Eerste Wêreldoorlog]] in [[Afrika]] | beeld = [[Lêer:Südwestafrika 1915.jpg|300px]] | byskrif = Kaart van die Suidwes-Afrika-veldtog in 1915 | datum = [[9 Augustus]] [[1914]] – [[9 Julie]] [[1915]] | plek = [[Duits-Suidwes-Afrika]], [[Angola|Portugees-Suidwes-Afrika]], [[Unie van Suid-Afrika]] | gebied = [[Duits-Suidwes-Afrika]] word deur die [[Unie van Suid-Afrika]] geannekseer | resultaat = Britse en Suid-Afrikaanse oorwinning | party1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Britse Ryk]] * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} * {{vlagikoon|Suid-Afrika|1912}} [[Unie van Suid-Afrika]] * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Betsjoeanaland]] {{vlagland|Portugal}} * {{vlagikoon|Portugal}} [[Angola|Portugees-Wes-Afrika]] [[Lêer:Rehobothflag.svg|22px]] [[Rehoboth-basters]] | party2 = {{vlagland|Duitse Keiserryk}} * [[Lêer:Reichskolonialflagge.svg|22px]] [[Duits-Suidwes-Afrika]] <hr /> {{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}} | party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Herbert Henry Asquith]]<br />{{vlagikoon|Suid-Afrika|1912}} [[Jan Christian Smuts]]<br />{{vlagikoon|Suid-Afrika|1912}} [[Louis Botha]]<br />{{vlagikoon|Portugal}} [[Teófilo Braga]]<br />{{vlagikoon|Portugal}} [[Manuel de Arriaga]]<br />{{vlagikoon|Portugal}} [[José Augusto Alves Roçadas]]<br />{{vlagikoon|Portugal}} [[António Júlio da Costa Pereira de Eça]] |aanvoerder2 = {{vlagikoon|Duitse Keiserryk}} [[Theodor Seitz]]<br />{{vlagikoon|Duitse Keiserryk}} [[Victor Franke]]<br /> <hr /> {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Manie Maritz]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Christiaan de Wet]] |aanvoerder3 = |sterkte1 = 43&nbsp;000<ref name="janz">{{de}} Oliver Janz: ''14 – Der große Krieg.'' Campus-Verlag, Frankfurt am Main 2013, {{ISBN|978-3-593-39589-0}}, bl.&nbsp;158f.</ref> |sterkte2 = Omstreeks 5&nbsp;000 ''Schutztruppe''<ref>{{de}} Christian Stachelbeck: ''Deutschlands Heer und Marine im Ersten Weltkrieg''. Oldenbourg Verlag München 2013, bl.&nbsp;93.</ref> en 7&nbsp;000 Duitse burgermagte en setlaars<br />omstreeks 600 Boere<ref>{{de}} Hans-Otto Meissner: ''Traumland Südwest.'' Europäischer Buch- u. Phonoklub, Stuttgart 1969, bl.&nbsp;295.</ref> |sterkte3 = |ongevalle1 = Omstreeks 250 (Unie van Suid-Afrika)<ref name="dhm-Hirschfeld-Janz">{{de}} [http://www.dhm.de/lemo/html/wk1/kriegsverlauf/suedwest/index.html Deutsches Historisches Museum: Der Krieg in Deutsch-Südwestafrika 1914/15].</ref><ref>{{de}} Gerhard Hirschfeld: ''Enzyklopädie Erster Weltkrieg.'' Schöningh, Paderborn 2003, {{ISBN|3-506-73913-1}}, bl.&nbsp;439.</ref><ref name="janz" /> |ongevalle2 = Omstreeks 1&nbsp;300<ref name="dhm-Hirschfeld-Janz" /> |ongevalle3 = |notas = }} Die '''Suidwes-Afrika-veldtog''' ([[Duits]]: ''Südwestafrikafeldzug'', [[Engels]]: ''South-West Africa Campaign'') was 'n koloniale byvertoning van die [[Eerste Wêreldoorlog]] vanaf Augustus 1914 tot Julie 1915. Dit het gelei tot gevegte om die [[Duitse koloniale ryk|Duitse kolonie]] [[Duits-Suidwes-Afrika|Suidwes-Afrika]] (tans [[Namibië]]). Die gevegte het ook uitgebrei tot die suidelike grens van [[Angola|Portugees-Wes-Afrika]] en dele van die [[Unie van Suid-Afrika]]. [[Lêer:Colonial Africa 1913 German South West Africa map.svg|duimnael|links|Duitse kolonies in Afrika {{kleurkas|#bbfdd9}} met Suidwes-Afrika {{kleurkas|#008080}}, 1914]] Ná kort grensskermutselinge en die besetting van kusplekke is die Duitse kolonie vanuit die suide tot die noorde deur die Unie-Verdedigingsmag verower. Mid-1915 het die Duitse koloniale weermag oorgegee. Met die einde van die oorlog in [[Europa]] het die Duitse kolonie 'n [[Volkebond]]mandaat onder Suid-Afrikaanse bestuur geword ([[Suidwes-Afrika]]). Dit het in 1990 as [[Namibië]] onafhanklik geword. == Veldslae en veldtogte == * [[Maritz-rebellie]], 15 September 1914 – 4 Februarie 1915, Britse oorwinning * Duitse veldtog in Angola, Oktober 1914 – 9 Julie 1915, Portugese oorwinning * [[Slag van Sandfontein]], 26 September 1914, Duitse oorwinning * [[Slag van Kakamas]], 4 Februarie 1915, Suid-Afrikaanse oorwinning * [[Slag van Trekkopjes]], 26 April 1915, Suid-Afrikaanse oorwinning * [[Slag van Otavi]], 1 Julie 1915, Suid-Afrikaanse oorwinning == Sien ook == * [[Oos-Afrika-veldtog]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|South-West Africa Campaign}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:de:Erster Weltkrieg in Südwestafrika|Duitse Wikipedia]] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:South-West Africa Campaign|Engelse Wikipedia]] {{Artikels oor Namibië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Geskiedenis van Duitsland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Namibië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Portugal]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] acu4lqg1v1r2tiyr1q4hl1ssavhlq97 2 96676 2912700 2907732 2026-06-20T13:37:39Z BurgertB 2401 /* Astronomie */ 2912700 wikitext text/x-wiki ==Astronomie== ;Sterrebeelde [[Lêer:Antennae,_Hubble_images.jpg|180px|right|border]] [[Lys van sterrebeelde]] • [[Sentour (sterrebeeld)|Sentour]] • [[Visse (sterrebeeld)|Visse]] • [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] • [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] • [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] • [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] • [[Lugpomp (sterrebeeld)|Lugpomp]] • [[Paradysvoël (sterrebeeld)|Paradysvoël]] • [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] • [[Kiel (sterrebeeld)|Kiel]] • [[Seile (sterrebeeld)|Seile]] • [[Kompas (sterrebeeld)|Kompas]] • [[Passer (sterrebeeld)|Passer]] • [[Akkedis (sterrebeeld)|Akkedis]] • [[Altaar (sterrebeeld)|Altaar]] • [[Arend (sterrebeeld)|Arend]] • [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] • [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] • [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] • [[Kameleon (sterrebeeld)|Kameleon]] • [[Veewagter (sterrebeeld)|Veewagter]] • [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] • [[Graveerstif (sterrebeeld)|Graveerstif]] • [[Suidelike Vis]] • [[Kraanvoël (sterrebeeld)|Kraanvoël]] • [[Beeldhouer (sterrebeeld)|Beeldhouer]] • [[Beker (sterrebeeld)|Beker]] • [[Kraai (sterrebeeld)|Kraai]] • [[Noordelike Waterslang]] • [[Suidelike Waterslang]] • [[Berenice se Hare]] • [[Vlieënde Vis]] • [[Winkelhaak (sterrebeeld)|Winkelhaak]] • [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] • [[Cassiopeia (sterrebeeld)|Cassiopeia]] • [[Teleskoop (sterrebeeld)|Teleskoop]] • [[Mikroskoop (sterrebeeld)|Mikroskoop]] • [[Draak (sterrebeeld)|Draak]] • [[Cepheus (sterrebeeld)|Cepheus]] • [[Dolfyn (sterrebeeld)|Dolfyn]] • [[Vlieënde Perd]] • [[Feniks (sterrebeeld)|Feniks]] • [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] • [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] • [[Pou (sterrebeeld)|Pou]] • [[Weegskaal (sterrebeeld)|Weegskaal]] • [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] • [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] • [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] • [[Klein Leeu]] • [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]] • [[Driehoek (sterrebeeld)|Driehoek]] • [[Suidelike Driehoek]] • [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] • [[Groot Hond (sterrebeeld)|Groot Hond]] • [[Klein Hond (sterrebeeld)|Klein Hond]] • [[Duif (sterrebeeld)|Duif]] • [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] • [[Eridanus (sterrebeeld)|Eridanus]] • [[Haas (sterrebeeld)|Haas]] • [[Horlosie (sterrebeeld)|Horlosie]] • [[Noordelike Kroon]] • [[Suidelike Kroon]] • [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] • [[Klein Beer]] • [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] • [[Skilder (sterrebeeld)|Skilder]] • [[Kameelperd (sterrebeeld)|Kameelperd]] • [[Swaardvis (sterrebeeld)|Swaardvis]] • [[Wolf (sterrebeeld)|Wolf]] • [[Sekstant (sterrebeeld)|Sekstant]] • [[Oktant (sterrebeeld)|Oktant]] • [[Oond (sterrebeeld)|Oond]] • [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] • [[Vlieg (sterrebeeld)|Vlieg]] • [[Vos (sterrebeeld)|Vos]] • [[Vul (sterrebeeld)|Vul]] • [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] • [[Toekan (sterrebeeld)|Toekan]] • [[Rooikat (sterrebeeld)|Rooikat]] • [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] • [[Indiër (sterrebeeld)|Indiër]] • [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] • [[Net (sterrebeeld)|Net]] ;Messier-voorwerpe [[Messier-voorwerp]] • [[Plejades (sterreswerm)]] • [[Krapnewel]] • [[Messier 2]] • [[Messier 3]] • [[Messier 4]] • [[Messier 5]] • [[Skoenlapper-sterreswerm]] • [[Ptolemeus-sterreswerm]] • [[Lagune-newel]] • [[Messier 9]] • [[Messier 10]] • [[Wilde-eend-sterreswerm]] • [[Messier 12]] • [[Messier 13]] • [[Messier 14]] • [[Messier 15]] • [[Arend-newel]] • [[Omega-newel]] • [[Messier 18]] • [[Messier 19]] • [[Driespletige Newel]] • [[Messier 21]] • [[Messier 22]] • [[Messier 23]] • [[Boogskutter-sterwolk]] • [[Messier 25]] • [[Messier 26]] • [[Handgewig-newel]] • [[Messier 28]] • [[Messier 29]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Andromeda-sterrestelsel]]}} • [[Messier 30]] • [[Messier 32]] • [[Messier 34]] • [[Messier 35]] • [[Messier 36]] • [[Messier 37]] • [[Messier 38]] • [[Messier 39]] • [[Driehoek-sterrestelsel]] • [[Winnecke 4]] • [[Messier 41]] • [[Orion-newel]] • [[Messier 43]] • [[Byekorf-sterreswerm]] • [[Messier 46]] • [[Messier 47]] • [[Messier 48]] • [[Messier 49]] • [[Messier 50]] • [[Draaikolk-sterrestelsel]] • [[Messier 52]] • [[Messier 53]] • [[Messier 54]] • [[Messier 55]] • [[Messier 56]] • [[Ring-newel]] • [[Sonneblom-sterrestelsel]] • [[Swartoog-sterrestelsel]] • [[Messier 65]] • [[Messier 66]] • [[Messier 60]] • [[Messier 61]] • [[Messier 62]] • [[Messier 67]] • [[Messier 68]] • [[Messier 69]] • [[Messier 58]] • [[Messier 59]] • [[Messier 70]] • [[Messier 71]] • [[Messier 72]] • [[Messier 73]] • [[Messier 74]] • [[Messier 75]] • [[Klein Handgewig-newel]] • [[Messier 77]] • [[Messier 78]] • [[Messier 79]] • [[Messier 80]] • [[Messier 81]] • [[Messier 82]] • [[Suidelike Windmeul-sterrestelsel]] • [[Messier 84]] • [[Messier 85]] • [[Messier 86]] • [[Messier 87]] • [[Messier 88]] • [[Messier 89]] • [[Messier 90]] • [[Messier 91]] • [[Messier 92]] • [[Messier 93]] • [[Messier 94]] • [[Messier 95]] • [[Messier 96]] • [[Uil-newel]] • [[Messier 98]] • [[Messier 99]] • [[Messier 100]] • [[Windmeul-sterrestelsel]] • [[Messier 102]] • [[Messier 103]] • [[Sombrero-sterrestelsel]] • [[Messier 105]] • [[Messier 106]] • [[Messier 107]] • [[Messier 108]] • [[Messier 109]] • [[Messier 110]] ;Die Melkweg [[Lêer:ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg|200px|links|border]] [[Lys van Melkweg se satelliet-sterrestelsels]] • [[Pisces-Cetus-superswermkompleks]] • [[Boötes I-dwergsterrestelsel]] • [[Boötes III-dwergsterrestelsel]] • [[Canes Venatici I-dwergsterrestelsel]] • [[Canes Venatici II-dwergsterrestelsel]] • [[Canis Major-dwergsterrestelsel]] • [[Carina-dwergsterrestelsel]] • [[Draco-dwergsterrestelsel]] • [[Fornax-dwergsterrestelsel]] • [[Monoceros-ring]] • [[Hercules-dwergsterrestelsel]] • [[Leo I-dwergsterrestelsel]] • [[Leo II-dwergsterrestelsel]] • [[Leo IV-dwergsterrestelsel]] • [[Leo V-dwergsterrestelsel]] • [[Phoenix-dwergsterrestelsel]] • [[Pisces I-dwergsterrestelsel]] • [[Pisces II-dwergsterrestelsel]] • [[Sagittarius- Elliptiese Dwergsterrestelsel]] • [[Sculptor-dwergsterrestelsel]] • [[Sextans-dwergsterrestelsel]] • [[Ursa Major I-dwergsterrestelsel]] • [[Ursa Major II-dwergsterrestelsel]] • [[Ursa Minor-dwergsterrestelsel]] • [[Virgo-sterrestroom]] • [[Scutum-Centaurus-arm]] • [[Perseus-arm]] • [[Norma-Cygnus-arm]] • [[Orion-Cygnus-arm]] • [[Carina-Sagittarius-arm]] • [[Magellaanse Brug]] • [[Segue 3]] • [[Willman 1]] • [[Koposov I]] • [[Koposov II]] • [[Sagittarius A*]] • [[Sagittarius A]] • [[Galaktiese antisentrum]] • [[Plaaslike Interstellêre Wolk]] • [[G-wolk]] • [[Gould-gordel]] • [[Groot Magellaanse Wolk]] • [[Klein Magellaanse Wolk]] • [[Antlia II-dwergsterrestelsel]] • [[Virgo I-dwergsterrestelsel]] • [[Segue 1]] • [[Segue 2]] • [[Reticulum II-dwergsterrestelsel]] • [[Boötes II-dwergsterrestelsel]] • [[Sagittarius-stroom]] • [[Veld van Strome]] • [[Sagittarius B2]] ;Soorte voorwerpe [[Multiversum]] • [[Galaktiese filament]] • [[Superswerm]] • [[Sterrestelselswerm]] • [[Supermassiewe swartkolk]] • [[Spiraalsterrestelsel]] • [[Elliptiese sterrestelsel]] • [[Lensvormige sterrestelsel]] • [[Onreëlmatige sterrestelsel]] • [[Interaktiewe sterrestelsel]] • [[Steruitbarsting-sterrestelsel]] • [[Donker sterrestelsel]] • [[Aktiewe sterrestelsel]] • [[Dwergsterrestelsel]] • [[Satelliet-sterrestelsel]] • [[Sterrestroom]] • [[Sterreswerm]] • [[Groot kwasargroep]] • [[Superholte]] • [[Galaktiese bol]] • [[Galaktiese halo]] • [[Sterrepatroon]] • [[Nova]] • [[Newel]] • [[Planetêre newel]] • [[Diepruimte]] • [[Veelvoudige ster]] • [[Dubbelster]] • [[X-straaldubbelster]] • [[Hiperreus]] • [[Superreus]] • [[Helder reus]] • [[Reusester]] • [[Subreusester]] • [[Rooi reus]] • [[Blou reus]] • [[Blou dwaalster]] • [[Subdwergster]] • [[Wit dwerg]] • [[Rooi dwerg]] • [[Geel dwerg]] • [[Swart dwerg]] • [[Bruin dwerg]] • [[Kompakte ster]] • [[Neutronster]] • [[Poolster]] • [[Cepheïed]] • [[Pulsar]] • [[Wolf-Rayetster]] • [[RR Lyrae-ster]] • [[Opvlamster]] • [[T Tauri-ster]] • [[Herbig Ae/Be-ster]] • [[Intergalaktiese ster]] • [[Kwasar]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Veranderlike ster]]}} • [[Mira-veranderlike]] • [[Swartstraler]] • [[Protoplanetêre skyf]] • [[Molekulêre wolk]] • [[Trojaan (sterrekunde)|Trojaan]] • [[Supernova-oorblyfsel]] • [[Ligsterk blou veranderlike]] • [[Kwarkster]] • [[Hipernova]] • [[Gammaflits]] • [[Dwergster]] • [[Sirkumpolêre ster]] • [[Luside]] • [[Skilster]] • [[Be-ster]] • [[Protoster]] • [[Jong stervoorwerp]] • [[Kwasi-ster]] • [[Voorhoofreeksster]] • [[Teenaarde]] • [[Kordylewski-wolke]] • [[Wurmgat]] • [[Suid-Afrikaanse Astronomiese Sterrewag]] • [[Middagkanon]] • [[Magnetar]] • [[Sagtegammaherhaler]] • [[Planetêremassavoorwerp]] • [[Sudarsky se gasreusklassifikasie]] • [[Y-dwerg]] • [[T-dwerg]] • [[L-dwerg]]  ;Sterre en groepe [[Lêer:Stephan%27s_Quintet_X-ray_%2B_Optical.jpg|regs|200px|border]] [[Plaaslike Groep]] • [[Groot CfA2-muur]] • [[Groot Muur van Sloan]] • [[Sculptormuur]] • [[Virgo-superswerm]] • [[Shapley-superswerm]] • [[Hydra-Centaurus-superswerm]] • [[Horologium-superswerm]] • [[Coma-superswerm]] • [[Hercules-superswerms]] • [[Pavo-Indus-superswerm]] • [[Perseus-Pisces-superswerm]] • [[Virgo-sterrestelselswerm]] • [[Norma-sterrestelselswerm]] • [[Fornax-sterrestelselswerm]] • [[Antlia-sterrestelselswerm]] • [[Centaurus-sterrestelselswerm]] • [[Hydra-sterrestelselswerm]] • [[Coma-sterrestelselswerm]] • [[Perseus-sterrestelselswerm]] • '''[[Antenne-sterrestelsels]]''' • [[Hiades (sterreswerm)]] • [[Jagter se Belt]] • [[Groot Wa]] • [[Leeu-drietal]] • [[Robert se Kwartet]] • [[Seyfert se Sekstet]] • '''[[Stephan se Kwintet]]''' • [[Suidelike Krapnewel]] • [[VIRGOHI21]] • [[S/2000 J 11]] • [[NGC 3628]] • [[Polaris]] • [[HD 10180]] • [[HD 40307]] • [[Kepler-11]] • [[Kepler-20]] • [[Kepler-33]] • [[55 Cancri]] • [[Upsilon Andromedae]] • [[Mu Arae]] • [[Gliese 876]] • [[R136a1]] • [[NML Cygni]] • [[WASP-12b]] • [[R Coronae Australis]] • [[Barnard se Ster]] • [[Van Maanen se Ster]] • [[Vega]] • [[Alpha Centauri]] • [[Epsilon Eridani]] • [[Procyon]] • [[Epsilon Indi]] • [[Tau Ceti]] • [[16 Cygni]] • [[U1.27]] • [[Arp 273]] • [[Arp 271]] • [[Arp 272]] • [[Arp 116]] • [[Arp 220]] • [[Arp 81]] • [[Arp 147]] • [[Arp 193]] • [[Abell 3266]] • [[Abell 39]] • [[NGC 4676]] • [[NGC 2207 en IC 2163]] • [[NGC 1]] • [[NGC 2]] • [[NGC 3]] • [[NGC 4]] • [[NGC 5]] • [[NGC 20]] (ook 6) • [[NGC 7]] • [[NGC 8]] • [[NGC 9]] • [[NGC 17]] (ook 34) • [[NGC 4435 en NGC 4438]] • [[UGC 4881]] • [[Kepler-62]] • [[Omega Centauri]] • [[Kapteyn se Ster]] • [[SMSS J031300.36-670839.3]] • [[WOH G64]] • [[Laniakea-superswerm]] • [[Eridanus-sterrestelselswerm]] • [[Kepler-90]] • [[Kepler-186]] • [[Kepler-32]] • [[Kepler-102]] • [[Algol]] • [[Mira]] • [[Chi Cygni]] • [[Delta Cephei]] • [[Beta Cephei]] • [[Beta Lyrae]] • [[Eta Aquilae]] • [[PV Telescopii]] • [[Deneb]] • [[Betelgeuse]] • [[Winterdriehoek]] • [[Somerseshoek]] • [[Eta Carinae]] • [[Krap-pulsar]] • [[Luyten 726-8]] • [[Regulus]] • [[2010 TK7]] • [[3753 Cruithne]] • [[HD 7924]] • [[Eskimo-newel]] • [[Planetêre Newel M2-9]] • [[Kewer-newel]] • [[Rooi Spinnekop-newel]] • [[Mier-newel]] • [[Uurglas-newel]] • [[Spirograaf-newel]] • [[Suidelike Ring-newel]] • [[Skeppingspilare]] • [[Kepler-452]] • [[Crater 2-dwergsterrestelsel]] • [[Rho Ophiuchi-wolkkompleks]] • [[Westerhout 40]] • [[Abell 2218]] • [[NGC 6357]] • [[NGC 6334]] • [[Tarantula-newel]] • [[SN 1987A]] • [[Rigel]] • [[UY Scuti]] • [[KY Cygni]] • [[KIC 8462852]] • [[V Hydrae]] • [[TRAPPIST-1]] • [[Alpha Andromedae]] • [[Beta Andromedae]] • [[Gamma Andromedae]] • [[Alpha Aquarii]] • [[Beta Aquarii]] • [[Gamma Aquarii]] • [[Delta Aquarii]] • [[Epsilon Aquarii]] • [[Kappa Aquarii]] • [[Nu Aquarii]] • [[Mu Aquarii]] • [[Alpha Arae]] • [[Beta Arae]] • [[Delta Arae]] • [[Gamma Arae]] • [[Alpha Cancri]] • [[Beta Cancri]] • [[Alpha Cassiopeiae]] • [[Beta Cassiopeiae]] • [[Alpha Cephei]] • [[Gamma Cephei]] • [[Beta Centauri]] • [[Epsilon Centauri]] • [[Alpha Ceti]] • [[Beta Ceti]] • [[Gamma Ceti]] • [[Alpha Crucis]] • [[Beta Crucis]] • [[Delta Crucis]] • [[Gamma Crucis]] • [[Kappa Crucis]] • [[Alpha Delphini]] • [[Beta Delphini]] • [[Alpha Herculis]] • [[Beta Herculis]] • [[Alpha Librae]] • [[Beta Librae]] • [[Alpha Ophiuchi]] • [[Beta Ophiuchi]] • [[Rho Ophiuchi]] • [[Mintaka]] • [[Alnitak]] • [[Alnilam]] • [[NGC 1999]] • [[Bellatrix]] • [[Saiph]] • [[Donker newel]] • [[Barnard 68]] • [[Perdekopnewel]] • [[Barnard se Lus]] • [[Orionkompleks]] • [[Vlamnewel]] • [[Groot Rif]] • [[Cygnus OB2]] • [[OB-assosiasie]] • [[Carina OB1]] • [[Carina OB2]] • [[HD 209458]] • [[HD 140283]] • [[Groot Muur in Hercules-Corona Borealis]] • [[Perseus-Pegasus-filament]] • [[Coma-filament]] • [[Sigma Octantis]] • [[Kepler-1625]] • [[WASP-12]] • [[HIP 41378]] • [[Kepler-80]] • [[Kepler-444]] • [[Gliese 676]] • [[HR 8799]] • [[K2-72]] • [[K2-187]] • [[Kepler-24]] • [[Kepler-26]] • [[Kepler-37]] • [[Kepler-89]] • [[Kepler-107]] • [[Alpha Antliae]] • [[Alpha Apodis]] • [[Altair]] • [[Hamal]] • [[Capella]] • [[Arcturus]] • [[Alpha Caeli]] • [[Beta Camelopardalis]] • [[Cor Caroli]] • [[Delta Capricorni]] • [[Alpha Chamaeleontis]] • [[Alpha Circini]] • [[Phakt]] • [[Beta Comae Berenices]] • [[Meridiana]] • [[Alphekka]] • [[Gamma Corvi]] • [[Delta Crateris]] • [[Alpha Doradus]] • [[Eltanin]] • [[Kitalpha]] • [[Achernar]] • [[Alpha Fornacis]] • [[Pollux]] • [[Alnair]] • [[Alpha Horologii]] • [[Alphard]] • [[Y Sagittarii]] • [[12 Canis Majoris]] • [[Beta Hydri]] • [[Alpha Indi]] • [[Alpha Lacertae]] • [[Praecipua]] • [[Arneb]] • [[Alpha Lupi]] • [[Alpha Lyncis]] • [[Alpha Mensae]] • [[Gamma Microscopii]] • [[Beta Monocerotis]] • [[Alpha Muscae]] • [[Gamma2 Normae]] • [[Nu Octantis]] • [[Peacock]] • [[Enif]] • [[Mirfak]] • [[Ankaa]] • [[Alpha Pictoris]] • [[Eta Piscium]] • [[Fomalhaut]] • [[Naos]] • [[Alpha Reticuli]] • [[Gamma Sagittae]] • [[Epsilon Sagittarii]] • [[Antares]] • [[Alpha Sculptoris]] • [[Alpha Scuti]] • [[Unukalhai]] • [[Alpha Sextantis]] • [[Aldebaran]] • [[Alpha Telescopii]] • [[Beta Trianguli]] • [[Atria]] • [[Alpha Tucanae]] • [[Alioth]] • [[Gamma Velorum]] • [[Beta Volantis]] • [[Anser]] • [[Spica]] • [[Shaula]] • [[Castor]] • [[Elnath]] • [[Miaplacidus]] • [[Dubhe]] • [[Wezen]] • [[Sargas]] • [[Avior]] • [[Alkaid]] • [[Menkalinan]] • [[Alhena]] • [[Mirzam]] • [[Delta Velorum]] • [[EBLM J0555-57]] • [[GJ 3512]] • [[Kruger 60]] • [[Scholz se Ster]] • [[TYC 8998-760-1]] • [[Bloudwerg (rooidwergstadium)]] • [[Iota Aquarii]] • [[HD 108236]] • [[WD J0914+1914]] • [[Stephenson 2-18]] • [[WHL0137-LS]] • [[Proxima Centauri]] • [[HD 84406]] • [[Wawielsterrestelsel]] • [[CEERS-93316]] • [[S2 (ster)]] • [[RSGC1-F01]] • [[VY Canis Majoris]] • [[AH Scorpii]] • [[Westerlund 1-237]] • [[PZ Cassiopeiae]] • [[MY Cephei]] • [[Seyfert-sterrestelsel]] • [[RW Cephei]] • [[BC Cygni]] • [[Melnick 34]] • [[W Mensae]] • [[HD 37974]] • [[18 Scorpii]] • [[Nemesis (hipotetiese ster)]] • [[GK Persei]] • [[WASP-43]] • [[QSO J0529-4351]] • [[Bewegingsgroep]] • [[Sterkinematika]] • [[Sterassosiasie]] • [[Abell 78]] • [[Abell 70]] • [[Abell 36]] • [[Abell 33]] • [[Halssnoernewel]] • [[Suurlemoenskyfnewel]] • [[Seepborrelnewel]] • [[NGC 3242]] • [[Komeetknoop]] • [[IC 4406]] • [[Medusanewel]] • [[NGC 246]] • [[Saturnusnewel]] • [[Klein Spooknewel]] • [[Spooknewel]] • [[Beta Pictoris]] • [[Halssnoernewel]] • [[Suurlemoenskyfnewel]] • [[Seepborrelnewel]] • [[NGC 3242]] • [[Komeetknoop]] • [[IC 4406]] • [[Medusanewel]] • [[NGC 246]] • [[Saturnusnewel]] • [[Klein Spooknewel]] • [[Spooknewel]] • [[Sterbotsing]] • [[Thorne-Żytkow-voorwerp]] • [[Samesmelting van sterrestelsels]] • [[SGR 1900+14]] • [[SGR 1935+2154]] • [[SGR 1806−20]] • [[SIMP J013656.5+093347]] • [[OTS 44]] • [[KPNO-Tau 12]] • [[Cha 110913-773444]] • [[S Ori 70]] • [[WISE 0855-0714]] • [[WISE 1828+2650]] • [[WISE 0313+7807]] • [[2MASS J11193254-1137466]] ;Planete, mane en kleinplanete [[Lêer:Jupiter family.jpg|links|200px|border]] '''[[Jupiter se natuurlike satelliete]]''' • [[Jupiter se ringe]] • [[Saturnus se ringe]] • [[Uranus se natuurlike satelliete]] • [[Uranus se ringe]] • [[Neptunus se natuurlike satelliete]] • [[Neptunus se ringe]] • [[Pluto se natuurlike satelliete]] • [[Metis (maan)]] • [[Adrastea (maan)]] • [[Amalthea (maan)]] • [[Thebe (maan)]] • [[Himalia-groep]] • [[Karme-groep]] • [[Ananke-groep]] • [[Pasiphaë-groep]] • [[Themisto (maan)]] • [[Karpo (maan)]] • [[Disnomia (maan)]] • [[Kleinplaneet]] • [[Asteroïdegordel]] • [[Sentour (kleinplaneet)]] • [[Trans-Neptunus-voorwerp]] • [[Verstrooide skyf]] • [[Natuurlike satelliete van kleinplanete]] • [[Planetêre ring]] • [[Groot Wit Vlek]] • [[Drakestorm]] • [[Halley se Komeet]] • [[Eksokomeet]] • [[Kreutz-sonskeerder]] • [[Eksoplaneet]] • [[Super-aarde]] • [[4 Vesta]] • [[Haumea se natuurlike satelliete]] • [[Gliese 163 c]] • [[Gliese 667 Cc]] • [[Kepler-22b]] • [[Tau Ceti e]] • [[Tau Ceti f]] • [[KOI-1686.01]] • [[Gliese 832 c]] • [[Kepler-186f]] • [[Gale (krater)]] • [[Aeolis Palus]] • [[Aeolis Mons]] • [[Mane van Galilei]] • [[Planetesimaal]] • [[Warm Jupiter]] • [[Protoplaneet]] • [[Hidra (maan)]] • [[Nix (maan)]] • [[Styx (maan)]] • [[Kepler-452b]] • [[Mars-kruisende kleinplaneet]] • [[Naby-aarde-voorwerp]] • [[Maanafstand]] • [[Bolied]] • [[Meteoorreën]] • [[Perseïdes]] • [[Geminides]] • [[Uitstralingspunt]] • [[Rotskomeet]] • [[Quadrantides]] • [[Andromedides]] • [[Taurides]] • [[Ursides]] • [[Virginides]] • [[Orionides]] • [[Eta Aquariïdes]] • [[Lyrides]] • [[(225088) 2007 OR10]] • [[2016 HO3]]• [[17473 Freddiemercury‎]] • [[2008 KV42]] • [[(471325) 2011 KT19]] • [[Proxima Centauri b]] • [[HD 209458 b]] • [[15760 Albion]] • [[Plutino]] • [[(181708) 1993 FW]] • [[16 Psugê]] • [[50000 Quaoar]] • [[90377 Sedna]] • [[90482 Orcus]] • [[120347 Salacia]] • [[(307261) 2002 MS4]] • [[2060 Chiron]] • [[2060 Chiron]] • [[5145 Pholus]] • [[20000 Varuna]] • [[38628 Huya]] • [[79360 Sila-Nunam]] • [[JPL Small-Body Database]] • [[Kleinplaneetsentrum]] • [[Planeet X]] • [[Theia (planeet)]] • [[WASP-4b]] • [[Submaan]] • [[Herdersmaan]] • [[Daphnis (maan)]] • [[Pan (maan)]] • [[Prometheus (maan)]] • [[Pandora (maan)]] • [[Janus (maan)]] • [[Epimetheus (maan)]] • [[Huperion (maan)]] • [[Atlas (maan)]] • [[Kalipso (maan)]] • [[Cordelia (maan)]] • [[Ophelia (maan)]] • [[Galatea (maan)]] • [[Proteus (maan)]] • [[2015 TG387]] • [[Sednoïde]] • [[2012 VP113]] • [[Eksomaan]] • [[Weesplaneet]] • [[Kepler-1625b I]] • [[Klein Sonnestelselliggaam]] • [[(486958) 2014 MU69]] • [[Thule]] • [[2018 VG18]] • [[2 Pallas]] • [[3 Juno]] • [[5 Astraea]] • [[6 Hebe]] • [[7 Iris]] • [[8 Flora]] • [[9 Metis]] • [[10 Hugiëia]] • [[(55638) 2002 VE95]] • [[Vlugtigheid (planetologie)]] • [[Planetologie]] • [[Kontakdubbelvoorwerp]] • [[K2-18b]] • [[2I/Borisov]] • [[1I/ʻOumuamua]] • [[Miranda (maan)]] • [[TOI 700 d]] • [[Troposfeer]] • [[Mesosfeer]] • [[Termosfeer]] • [[Eksosfeer]] • [[Aardmantel]] • [[Aardkern]] • [[Struktuur van die Aarde]] • [[Ysreus]] • [[Reuseplaneet]] • [[Warm Neptunus]] • [[Hillswolk]] • [[Tempel 1]] • [[C/2019 Y4 (ATLAS)]] • [[C/2020 F8 (SWAN)]] • [[Planete anderkant Neptunus]] • [[Tyche (hipotetiese planeet)]] • [[Desdemona (maan)]] • [[Cressida (maan)]] • [[Kupido (maan)]] • [[Belinda (maan)]] • [[Bianca (maan)]] • [[Juliet (maan)]] • [[Portia (maan)]] • [[Rosalind (maan)]] • [[Perdita (maan)]] • [[Puck (maan)]] • [[Naiade (maan)]] • [[Talassa (maan)]] • [[Despina (maan)]] • [[Groot Donker Vlek]] • [[Klein Donker Vlek]] • [[2020 QG]] • [[2020 CD3]] • [[Tydelike satelliet]] • [[Maanillusie]] • [[Planetêre differensiasie]] • [[Geologiese provinsie]] • [[Regoliet]] • [[Maskon]] • [[90 Antiope]] • [[209 Dido]] • [[Mini-Neptunus]] • [[Komeet Hale-Bopp]] • [[C/2022 E3 (ZTF)]] • [[Komeet Ikeya-Seki]] • [[Groot komeet]] • [[Hanny se Voorwerp]] • [[12P/Pons-Brooks]] • [[13P/Olbers]] • [[C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS)]] • [[Beweerde aardmane]] • [[Hipotetiese maan van Mercurius]] • [[Chiron (hipotetiese maan)]] • [[Foibe (maan)]] • [[Helena (maan)]] • [[Planetêre bewoonbaarheid]] • [[Oseaanwêreld]] • [[Chemosintese]] • [[Poolnag]] • [[C/2024 G3 (ATLAS) ]] • [[Sonskerende komeet]] • [[C/2011 W3 (Lovejoy)]] • [[Aktiewe asteroïed]] • [[Dimorfos]] • [[Manx-komeet]] • [[65803 Didumos]] • [[Double Asteroid Redirection Test]] • [[OSIRIS-REx]] • [[99942 Apofis]] • [[Torino-skaal]] • [[Impakvoorval]] • [[Orion OB1]] • [[Eddingtongetal]] • [[Deeltjiedieretuin]] • [[Baanresonansie van 1:1]] • [[(614689) 2020 XL5]] • [[Aardtrojaan]] • [[Kammasatelliet]] • [[Oorsprong van die Maan]] • [[Lys van onopgeloste probleme in sterrekunde]] • [[52246 Donaldjohanson]] • [[Lucy (ruimtetuig)]] • [[3I/ATLAS]] • [[1036 Ganymed]] • [[2010 RF12]] • [[2P/Encke]] • [[210P/Christensen]] • [[2020 VT4]] • [[55P/Tempel-Tuttle]] • [[Komeet Hyakutake]] • [[C/1975 V1 (West)]] • [[Potensieel gevaarlike voorwerp]] • [[Faëton (hipotetiese planeet)]] ;Meteoriete [[Meteoriet]] • [[Acraman-krater]] • [[Popigai-krater]] • [[Chesapeake Bay-impakkrater]] • [[Manson-krater]] • [[Siljansring]] • [[Morokweng-slagkrater]] • [[Sudbury-bekken]] • [[Sichote-Alin-meteoriet]] • [[Allan Hills A81005]] • [[Totale bekende gewig]] • [[Allan Hills 84001]] • [[Meteorito de Bacubirito]] • [[Kaap York-meteoriet]] • [[Gibeon-meteoriet]] • [[Campo del Cielo]] • [[Tucson-ring]] • [[Allende-meteoriet]] • [[Carancas-voorval]] ;Katalogusse en lyste [[Lys van sterrekundige katalogusse]] • [[Abell-katalogus]] • [[Flamsteed-naam]] • [[Bayer-naam]] • [[New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars]] • [[2MASS]] • [[Gliese-katalogus]] • [[Hipparcos]] • [[Henry Draper-katalogus]] • [[Tycho-2-katalogus]] • [[Lys van Abell-sterrestelselswerms]] • [[Bright Star Catalogue]] • [[Digitale Sloan-lugopname]] • [[SKY-MAP.ORG]] (WikiSky) • [[Atlas of Peculiar Galaxies]] • [[Uppsala General Catalogue of Galaxies]] • [[Catalogue of Galaxies and of Clusters of Galaxies]] • [[Simbad]] • [[Uranometria]] • [[Lys van naaste sterre]] • [[Lys van gewone name van sterre]] • [[Sterre met planete]] • [[Kepler-voorwerp van belang]] • [[General Catalogue of Variable Stars]] • [[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] • [[VizieR]] • [[Aladin Sky Atlas]] • [[Lys van planetêre newels]] • [[Lys van die grootste sterrestelsels]] • [[Lys van die naaste sterrestelsels]] • [[Lys van Andromeda se satelliet-sterrestelsels]] • [[Lys van stervormende gebiede in die Plaaslike Groep]] • [[Barnard-katalogus]] • [[Lys van helderste sterre]] ;Teorieë en wette [[Olbers se Paradoks]] • [[Groot Aantrekker]] • [[Doppler-effek]] • [[Schwarzschild-radius]] • [[Wet van Hubble]] • [[Hertzsprung-Russell-diagram]] • [[Sterreklassifikasie]] • [[Uitsluitingsbeginsel van Pauli]] • [[Newton se Swaartekragwet]] • [[Relatiwiteitsteorie]] • [[Massa-energieverband]] • [[Algemene relatiwiteit]] • [[Astrobiologie]] • [[Gaia-hipotese]] • [[Koperniese Rewolusie]] • [[Seldsame Aarde-hipotese]] • [[Roswellvoorval]] • [[Chandrasekhar-limiet]] • [[Algol-paradoks]] • [[Eddington-limiet]] • [[Jarkofski-effek]] • [[Hill-sfeer]] • [[Argument van periapside]] • [[Seeligereffek]] ;Verkenning [[Cassini-Huygens]] • [[Mars-verkenningstuig]] • [[2001 Mars Odyssey]] • [[Mars Pathfinder]] • [[Mars Global Surveyor]] • [[Mars Express]] • [[Mars Reconnaissance Orbiter]] • [[Spitzer-ruimteteleskoop]] • [[Tiangong]] • [[Shenzhou]] • [[Mir]] • [[Internasionale Ruimtestasie]] • [[Kepler-ruimteteleskoop]] • [[Fermi-gammastraal-ruimteteleskoop]] • [[Chandra-X-straalsterrewag]] • [[Mars-wetenskaplaboratorium]] • [[Herschel-ruimtesterrewag]] • [[Spektroskopie]] • [[Voyager Goue Plaat]] • [[Pioneer-plaat]] • [[James Webb-ruimteteleskoop]] • [[Gaia (ruimtetuig)]] • [[Ruimtekolonisasie]] • [[Juno (ruimtetuig)]] • [[New Frontiers-program‎‎]] • [[Swift]] • [[Hubble-diepveld]] • [[Ruimtevaart]] • [[Max Planck-geselskap]] • [[Paranal-sterrewag]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Europese Suidelike Sterrewag]]}} • [[MeerKAT]] • [[Palomar-sterrewag]] • [[Wide Angle Search for Planets]] • [[InSight]] • [[Chang'e 4]] • [[TESS]] • [[Opsporing van eksoplanete]] • [[Astrofotografie]] • [[Ruimteverkenning]] • [[SpX-DM2]] • [[Bob Behnken]] • [[Doug Hurley]] • [[SOFIA]] • [[Galileo-ruimtesending]] • [[Parker-sonverkenningstuig]] • [[Halowentelbaan]] • [[Kanadese Ruimteagentskap]] • [[Webb se Eerste Diepveld]] • [[Artemis-program]] • [[Lunar Gateway]] • [[Artemis 1]] • [[Chondrule]] • [[Mars-poollandingstuig]] • [[JAXA]] • [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System]] • [[LINEAR]] • [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System]] • [[Vera C. Rubin-sterrewag]] • [[Geministerrewag]] • [[La Silla-sterrewag]] • [[TRAPPIST]] • [[Geneefse Sterrewag]] ;Sterrekundiges [[Edwin Hubble]] • [[Vesto Slipher]] • [[Ptolemeus]] • [[Johann Baptist Cysat]] • [[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] • [[Edmond Halley]] • [[Jean-Philippe de Chéseaux]] • [[Nicolas-Louis de Lacaille]] • [[Charles Messier]] • [[William Herschel]] • [[John Herschel]] • [[Pierre Méchain]] • [[Christian Doppler]] • [[William Huggins]] • [[Isaac Roberts]] • [[Wilhelm Gliese]] • [[George Abell]] • [[Johann Bayer]] • [[John Flamsteed]] • [[Timocharis]] • [[Aristillus]] • [[Tycho Brahe]] • [[Annie Cannon]] • [[Fred Whipple]] • [[Heber Curtis]] • [[Harlow Shapley]] • [[Carl Sagan]] • [[Giordano Bruno]] • [[Pierre-Simon Laplace]] • [[Alan Stern]] • [[Jan Oort]] • [[Walter Baade]] • [[Gerard Kuiper]] • [[Michael E. Brown]] • [[Jack G. Hills]] • [[James van Allen]] • [[Percival Lowell]] • [[Urbain Le Verrier]] • [[Johann Gottfried Galle]] • [[John Couch Adams]] • [[James E. Webb]] • [[Halton Arp]] ;Buiteaardse lewe [[Buiteaardse lewe]] • [[Roswellvoorval]] • [[SETI]] • [[Fermi-paradoks]] • [[Panspermie]] • [[Arecibo-boodskap]] • [[Antieke ruimtevaarders]] • [[Zecharia Sitchin]] • [[Nibiru-ramp]] • [[Grys buiteaardse wese]] • [[Barney en Betty Hill]] • [[Roswell, Nieu-Mexiko]] • [[Corona, Nieu-Mexiko]] • [[Wet van Zipf]] • [[Buiteaardse taal]] • [[Ica-klippe]] • [[Carancas-voorval]] ;Ander [[Lêer:52706main_hstorion_lg.jpg|170px|links|border]] [[Sonmassa]] • [[Gravitasielens]] • [[Hemelewenaar]] • [[Absolute helderheid]] • [[Parsek]] • [[Ligjaar]] • [[Magnitude]] • [[Hemelpool]] • [[Hidrostatiese ewewig]] • [[Apside]] • [[Ruimtestof]] • [[Sodiaklig]] • [[Internasionale Astronomiese Unie]] • [[Metaal (astronomie)]] • [[Eiebeweging]] • [[Bibcode]] • [[Boogminuut]] • [[Boogsekonde]] • [[Aardmassa]] • [[Aardradius]] • [[Jupiter-massa]] • [[Jupiter-radius]] • [[Sonradius]] • [[Donker materie]] • [[Rooiverskuiwing]] • [[Sigbare spektrum]] • [[Deklinasie]] • [[Regte klimming]] • [[Epog (sterrekunde)]] • [[Lentepunt]] • [[Aksiale presessie]] • [[Lugkoördinaatstelsel]] • [[Radiale snelheid]] • [[Parallaks]] • [[Sonligsterkte]] • [[Sterwind]] • [[Hemelliggaam]] • [[Bewoonbare sone]] • [[Liggewendheid]] • [[Sonstilstand]] • [[Dag-en-nag-ewening]] • [[Ruimtetyd]] • [[Waarnemingshorison]] • [[Akkresieskyf]] • '''[[Boegskok]]''' • [[Maansverduistering]] • [[Maanknoop]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Toekoms van die Aarde]]}} • [[Spektraallyn]] • [[Interstellêre medium]] • [[Groot Debat]] • [[Sonvlek]] • [[Reïonisasie]] • [[Chronologie van die heelal]] • [[Hubble-ultradiepveld]] • [[Hubble Ekstreme Diepveld]] • [[Lagrange-punt]] • [[Inflasie (kosmologie)]] • [[Uitdying van die heelal]] • [[Metriek]] • [[Manhattan-metriek]] • [[Onstabiele strook]] • [[Ligkurwe]] • [[Asteroseismologie]] • [[Asimptotiese reusetak]] • [[Asimptoot]] • [[Baanresonansie]] • [[Aanpassingsoptiek]] • [[Groot Bombardement]] • [[Sirkumstellêre skyf]] • [[Kleurindeks]] • [[Retrograde en prograde beweging]] • [[Ashelling]] • [[Omwentelingsas]] • [[Baie Groot Teleskoop]] • [[Singulariteit (sterrekunde)]] • [[Naakte singulariteit]] • [[Volmaan]] • [[Donkermaan]] • [[Maanfase]] • [[Librasie]] • [[Supermaan]] • [[Maansonkalender]] • [[Tropiese jaar]] • [[Sideriese jaar]] • [[Interkalasie (tydmeting)]] • [[Maanmaand]] • [[Konjunksie (sterrekunde)]] • [[Sterrekundige simbool]] • [[Oorgang (sterrekunde)]] • [[Ligbesoedeling]] • [[Altasimut]] • [[Baanhelling]] • [[Kirkwoodgaping]] • [[Ewewigstemperatuur]] • [[Spanspekterrein]] • [[Effektiewe temperatuur]] • [[Sterevolusie]] • [[Ontaarde materie]] • [[Meridiaan (sterrekunde)]] • [[Kulminasie]] • [[Senit]] • [[Maanstilstand]] • [[Saros]] • [[Starlink]] • [[Giroskoop]] • [[Seismologie]] • [[Suid-Atlantiese Anomalie]] • [[Plasmawolk]] • [[Skokgolf]] • [[Van Allen-gordel]] • [[Fluks]] • [[Stromingsleer]] • [[Sosiale wetenskap]] • [[Kosmologiese konstante]] • [[Lambda-KDM-model]] • [[Parameter]] • [[Kosmologie]] • [[Kosmiese mikrogolfagtergrond]] • [[Herkombinasie (kosmologie)]] • [[Thomson-verstrooiing]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Sigbare heelal]]}} • [[Terrestriale Tyd]] • [[Atoomhorlosie]] • [[Maankalender]] • [[Sonkalender]] • [[Heliosentriese wentelbaan]] • [[Tydlyn van die verre toekoms]] • [[Googol]] • [[Deeltjiehorison]] • [[WISE-teleskoop]] • [[Galaktiese gety]] • [[Swaartekragslinger]] • [[Witkolk]] • [[Skynbare retrograde beweging]] • [[Sinchroniese wentelbaan]] • [[Supersinchroniese wentelbaan]] • [[Subsinchroniese wentelbaan]] • [[Differensiële rotasie]] • [[Stervorming]] • [[Sisigie]] • [[Korona]] • [[Gegenschein]] • [[Skynbare grootte]] • [[Reëlmatige maan]] • [[Horisontale tak]] • [[Sonkonstante]] • [[Sonsiklus]] • [[Ligskadugrens]] • [[Hawkingstraling]] • [[Keplerwentelbaan]] • [[GCIRS 13E]] • [[Maanrand]] • [[Reusesuperholte]] • [[Clowes-Campusano-GKG]] • [[U1.11]] • [[Sone van Ondeursigtigheid]] • [[Maffei 1]] • [[Maffei 2]] • [[Dwingeloo 1]] • [[Dwingeloo 2]] • [[Suidpoolmuur]] • [[Reuseboog]] • [[Grusmuur]] • [[Suidelike Superswermstring]] • [[Lunar X]] • [[Bolwolk]] • [[TNT-ekwivalent]] • [[Bortle-skaal]] • [[Beperkende magnitude]] • [[Astronomy Picture of the Day]] • [[Morfologiese klassifikasie van sterrestelsels]] • [[Sideriese dag]] • [[Juliaanse dag]] • [[Suidelike naglug]] • [[Noordelike naglug]] • [[ASASSN-15lh]] • [[TON 618]] [[Lêer:Telescope.jpg|100px|regs|border]] ;Heeltemal oorgeskryf [[Loena-ruimteprogram]] • [[Sowjetse Mars-ruimteprogram]] • [[Meteoroïde]] • [[Lys van grootste sterre]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Ster]]}} • [[Olympus Mons]] • [[Ruimte]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Komeet]]}} • '''[[Teleskoop]]''' • [[Oerknal]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Melkweg]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Pluto (dwergplaneet)]]}} • [[Natuurlike satelliet]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Kuipergordel]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Triton (maan)]]}} • [[Ganumedes (maan)]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Asteroïed]]}} • [[Gasreus]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Neptunus]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Maan]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Mercurius]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Ceres (dwergplaneet)]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Jupiter]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Dwergplaneet]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Heliosfeer]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Son]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Uranus]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Venus]]}} • [[Dione (maan)]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Iapetos (maan)]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Titaan (maan)]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[101955 Benoe]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Galileo Galilei]]}} ==Astrologie== ;Astrologie, waarsêery en bygelowe [[Ram (sterreteken)|Ram]] • [[Bul (sterreteken)|Bul]] • [[Tweeling (sterreteken)|Tweeling]] • [[Kreef (sterreteken)|Kreef]] • [[Leeu (sterreteken)|Leeu]] • [[Maagd (sterreteken)|Maagd]] • [[Weegskaal (sterreteken)|Weegskaal]] • [[Skerpioen (sterreteken)|Skerpioen]] • [[Boogskutter (sterreteken)|Boogskutter]] • [[Waterdraer (sterreteken)|Waterdraer]] • [[Visse (sterreteken)|Visse]] • [[Planete in astrologie]] • [[Diereriem]] • [[Astrologie]] • [[Huis (astrologie)]] • [[Queen Anne Hotel]] • [[Painted ladies]] • [[Kruiswonde van Christus]] • [[Yslandse towerstawe]] • [[Groot Arcana]] • [[Klein Arcana]] • [[Daemonologie]] • [[Triskaidekafobie]] • [[Vrydag die 13de]] • [[Kettingbrief]] • [[Bose oog]] • [[Oogkraal]] • [[Palmlesery]] • [[Die Dwaas (tarotkaart)]] • [[Die Keiser (tarotkaart)]] • [[Die Towenaar (tarotkaart)]] • [[Die Keiserin (tarotkaart)]] • [[Die Hoëpriesteres (tarotkaart)]] • [[Die Hoëpriester (tarotkaart)]] • [[Die Verliefdes (tarotkaart)]] • [[Die Strydwa (tarotkaart)]] • [[Geregtigheid (tarotkaart)]] • [[Die Gelukswiel (tarotkaart)]] • [[Die Kluisenaar (tarotkaart)]] • [[Krag (tarotkaart)]] • [[Die Gehangde Man (tarotkaart)]] • [[Die Dood (tarotkaart)]] • [[Matigheid (tarotkaart)]] • [[Die Duiwel (tarotkaart)]] • [[Die Toring (tarotkaart)]] • [[Die Ster (tarotkaart)]] • [[Die Maan (tarotkaart)]] • [[Die Son (tarotkaart)]] • [[Oordeel (tarotkaart)]] • [[Die Wêreld (tarotkaart)]] • [[A.E. Waite]] • [[Pamela Colman Smith]] • [[Kaartlêery]] • [[Tarotwaarsêery]] • [[Bafomet]] • [[Horoskoop]] • [[Astrologiese aspek]] • [[Numerologie]] • [[Alfanumeriese karakter]] • [[Repsyfer]] • [[Getal van die dier]] • [[Burgerwetenskap]] ;Chinese astrologie [[Slang (astrologie)]] • [[Rot (astrologie)]] • [[Os (astrologie)]] • [[Tier (astrologie)]] • [[Konyn (astrologie)]] • [[Draak (astrologie)]] • [[Perd (astrologie)]] • [[Bok (astrologie)]] • [[Aap (astrologie)]] • [[Haan (astrologie)]] • [[Hond (astrologie)]] • [[Vark (astrologie)]] • [[Chinese astrologie]] • [[Hemelstam]] • [[Aardtak]] • [[Vuurrot (astrologie)]] • [[Houtrot (astrologie)]] • [[Aardrot (astrologie)]] • [[Metaalrot (astrologie)]] • [[Waterrot (astrologie)]] • [[Houtos (astrologie)]] • [[Vuuros (astrologie)]] • [[Aardos (astrologie)]] • [[Metaalos (astrologie)]] • [[Wateros (astrologie)]] • [[Vuurtier (astrologie)]] • [[Aardtier (astrologie)]] • [[Metaaltier (astrologie)]] • [[Watertier (astrologie)]] • [[Houttier (astrologie)]] • [[Vuurkonyn (astrologie)]] • [[Aardkonyn (astrologie)]] • [[Metaalkonyn (astrologie)]] • [[Waterkonyn (astrologie)]] • [[Houtkonyn (astrologie)]] • [[Aarddraak (astrologie)]] • [[Metaaldraak (astrologie)]] • [[Waterdraak (astrologie)]] • [[Houtdraak (astrologie)]] • [[Vuurdraak (astrologie)]] • [[Aardslang (astrologie)]] • [[Waterslang (astrologie)]] • [[Metaalslang (astrologie)]] • [[Houtslang (astrologie)]] • [[Vuurslang (astrologie)]] • [[Metaalperd (astrologie)]] • [[Waterperd (astrologie)]] • [[Houtperd (astrologie)]] • [[Vuurperd (astrologie)]] • [[Aardperd (astrologie)]] • [[Metaalbok (astrologie)]] • [[Waterbok (astrologie)]] • [[Houtbok (astrologie)]] • [[Vuurbok (astrologie)]] • [[Aardbok (astrologie)]] • [[Wateraap (astrologie)]] • [[Houtaap (astrologie)]] • [[Vuuraap (astrologie)]] • [[Aardaap (astrologie)]] • [[Metaalaap (astrologie)]] • [[Waterhaan (astrologie)]] • [[Houthaan (astrologie)]] • [[Vuurhaan (astrologie)]] • [[Aardhaan (astrologie)]] • [[Metaalhaan (astrologie)]] • [[Vuurhond (astrologie)]] • [[Houthond (astrologie)]] • [[Aardhond (astrologie)]] • [[Metaalhond (astrologie)]] • [[Waterhond (astrologie)]] • [[Houtvark (astrologie)]] • [[Vuurvark (astrologie)]] • [[Aardvark (astrologie)]] • [[Metaalvark (astrologie)]] • [[Watervark (astrologie)]] • [[Sestigdelige siklus]] • [[Lichun]] • [[Yushui]] • [[Jingzhe]] • [[Chunfen]] • [[Qingming]] • [[Guyu]] • [[Lixia]] • [[Xiaoman]] • [[Mangzhong]] • [[Xiazhi]] • [[Xiaoshu]] • [[Dashu]] • [[Liqiu]] • [[Chushu]] • [[Bailu]] • [[Qiufen]] • [[Hanlu]] • [[Shuangjiang]] • [[Lidong]] • [[Xiaoxue]] • [[Daxue]] • [[Dongzhi]] • [[Xiaohan]] • [[Dahan]] • [[Sontermyn]] • [[Pentade]] • [[Feng shui]] • [[Qi]] e12q5d12h1u86wooe20tbe340dn074y 0 98826 2912787 2633676 2026-06-21T00:18:05Z DimiDimi 173061 replaced with new version 2912787 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = Eurowings | image = Eurowings Logo 2026.svg | image_size = | alt = <!-- Describe the logo to a sight impared user --> | IATA = EW | ICAO = EWG | callsign = EUROWINGS | founded = [[1993]] | commenced = | ceased = | aoc = | bases = [[Düsseldorf Lughawe]], Lughawe Hamburg, [[Lughawe Wene-Schwechat]] | hubs = | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = | lounge = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 29 | destinations = Duitsland en Europa | company_slogan = | parent = Lufthansa Groep | headquarters = [[Düsseldorf]], [[Duitsland]] | key_people = Jochen Wallisch<br />Thomas Lindner | revenue = €171 miljoen (2010) | operating_income = | net_income = | profit = | assets = | equity = | num_employees = 838 | website = [http://www.eurowings.com/ ''eurowings.com''] }} '''Eurowings''' is 'n [[Duitsland|Duitse]] [[lugredery]] en dogteronderneming van [[Lufthansa]] wat sy hoofkwartier in [[Düsseldorf]] het. Naas die [[Düsseldorf Lughawe|lughawe in Düsseldorf]] dien ook [[Hamburg]] en [[Lughawe Wene-Schwechat|Wene]] (vanaf 2015) as spilpunte. Eurowings het oorspronklik veral vlugte namens [[Germanwings]] onderneem, maar sedert die najaar van 2015 word Germanwings deur Eurowings bestuur. So vlieg Germanwings tans in opdrag van Eurowings. As [[laekostelugredery]] bied Eurowings veral vlugte na oorsese vakansiebestemmings aan, waaronder Varadero in [[Kuba]], [[Bangkok]] en [[Phuket Internasionale Lughawe|Phuket]] in [[Thailand]] en [[Doebai Internasionale Lughawe|Doebai]] in die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>[http://www.aerotelegraph.com/lufthansa-langstrecke-billig-eurowings-ziele-tarife-unter-100-euro-karibik ''www.aerotelegraph.com: Für unter 200 Euro in die Karibik.''] 4 Maart 2015; Besoek op 27 Maart 2015</ref> Eurowings se langafstandvlugte word met Airbus A330-200-stralers onderneem vanaf die lughawe Keulen-Bonn. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Duitse lugrederye]] il5hsyxaw1aklwdi4ysnt36c12su6c5 0 101133 2912676 2910461 2026-06-20T12:42:34Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners */ 2912676 wikitext text/x-wiki Die '''Monaco Grand Prix''' ([[Frans]]: ''Grand Prix de Monaco'') is 'n [[Formule Een]]motorwedren wat elke jaar op die ''[[Circuit de Monaco]]'' beslis word. Dit is een van die langslopende byeenkomste op die Formule Een-kalender, saam met die [[Britse Grand Prix]], [[Italiaanse Grand Prix]] en die [[Belgiese Grand Prix]]. Sedert dit in 1929 gehou is, word dit as een van die belangrikste en mees gesogte motorrenne ter wêreld beskou, en saam met die [[Indianapolis 500]] en die [[Le Mans 24 uur]], vorm dit die sg. "Trippelkroon van Motorsport". Die wedren vind op die smal strate van [[Monte Carlo]] plaas, met baie hoogteverskille en skerp draaie sowel as 'n lang tonnel, wat dit een van die veeleisendste bane in Formule Een maak. Ten spyte van 'n relatief lae gemiddelde spoed, is dit 'n gevaarlike plek om te jaag. Dit is die enigste Grand Prix wat nie voldoen aan die FIA se vereiste minimumafstand van 305 kilometer (190 myl) nie. Die ren word jaarliks slegs op die kalender gehou weens "die baan se buitengewone ligging van glans en prestige". == Vorige wenners == [[Beeld:Monte Carlo Formula 1 track map.svg|regs|450px]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek ! Verslag |- ! [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | {{vlagikoon|IT}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | rowspan="6"|[[Circuit de Monaco|Monaco]] ! [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] ! [[2025 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! [[2024 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] ! [[2023 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | {{vlagikoon|MEX}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] ! [[2022 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] ! [[2021 Monaco Grand Prix|Verslag]] |-bgcolor="#dddddd" ! 2020 | colspan="4" |''afgelas weens die koronaviruspandemie'' |- ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | rowspan="65"|[[Circuit de Monaco|Monaco]] ! [[2019 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]] ! [[2018 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! [[2017 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] ! [[2016 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] ! [[2015 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2014 Formule Een-seisoen|2014]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] ! [[2014 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2013 Formule Een-seisoen|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] ! [[2013 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Mark Webber]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] ! [[2012 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] ! [[2011 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Mark Webber]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] ! [[2010 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | [[Mercedes-Benz|Brawn–Mercedes]] ! [[2009 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] ! [[2008 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] ! [[2007 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | [[Renault F1|Renault]] ! [[2006 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] ! [[2005 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Jarno Trulli]] | [[Renault F1|Renault]] ! [[2004 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | {{vlagikoon|COL}} [[Juan Pablo Montoya]] | [[WilliamsF1|Williams]]-[[BMW]] ! [[2003 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | {{vlagikoon|VK}} [[David Coulthard]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] ! [[2002 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! [[2001 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] | {{vlagikoon|VK}} [[David Coulthard]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] ! [[2000 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1999 Formule Een-seisoen|1999]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! [[1999 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1998 Formule Een-seisoen|1998]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] ! [[1998 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1997 Formule Een-seisoen|1997]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! [[1997 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1996 Formule Een-seisoen|1996]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Olivier Panis]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Honda Racing F1|Mugen-Honda]] ! [[1996 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1995 Formule Een-seisoen|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]] ! [[1995 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] ! [[1994 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1993 Formule Een-seisoen|1993]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] ! [[1993 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1992 Formule Een-seisoen|1992]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] ! [[1992 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1991 Formule Een-seisoen|1991]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] ! [[1991 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1990 Formule Een-seisoen|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] ! [[1990 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] ! [[1989 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] ! [[1988 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1987 Formule Een-seisoen|1987]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda Racing F1|Honda]] ! [[1987 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG ! [[1986 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1985 Formule Een-seisoen|1985]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG ! [[1985 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG ! [[1984 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] ! [[1983 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1982 Formule Een-seisoen|1982]] | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] ! [[1982 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! [[1981 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] ! [[1980 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] | {{vlagikoon|RSA|1928}} [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1977 Formule Een-seisoen|1977]] | {{vlagikoon|RSA|1928}} [[Jody Scheckter]] | Wolf-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1976 Formule Een-seisoen|1976]] | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1975 Formule Een-seisoen|1975]] | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1974 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1973 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Stewart]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1972 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Beltoise]] | [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1971 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Stewart]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1970 | {{AT-VLAG}} [[Jochen Rindt]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1969 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1968 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1967 | {{NZ-VLAG}} [[Denny Hulme]] | [[Brabham]]-Repco |- ! 1966 | {{GB-VLAG}} [[Jackie Stewart]] | [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1965 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1964 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1963 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1962 | {{NZ-VLAG}} [[Bruce McLaren]] | Cooper-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1961 | {{GB-VLAG}} [[Stirling Moss]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1960 | {{GB-VLAG}} [[Stirling Moss]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1959 | {{AU-VLAG}} [[Jack Brabham]] | Cooper-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1958 | {{FR-VLAG}} [[Maurice Trintignant]] | Cooper-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1957 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | [[Maserati]] |- ! 1956 | {{GB-VLAG}} [[Stirling Moss]] | [[Maserati]] |- ! 1955 | {{FR-VLAG}} Maurice Trintignant | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |-bgcolor="#dddddd" ! 1954<br />-<br />1951 |align="center" colspan="4"|Wedren het nie plaasgevind nie |- ! 1950 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | [[Alfa Romeo]] |-bgcolor="#dddddd" ! 1949 |align="center" colspan="4"|Wedren het nie plaasgevind nie |- |align="center" colspan="4"|'' 'n Pienk agtergrond dui aan dat die Grand Prix nie deel<br />uitgemaak het van die [[Formule Een]]wêreldkampioenskap nie.'' |- style="background:#fcc;" ! 1948 | {{IT-VLAG}} Giuseppe Farina | [[Maserati]] |-bgcolor="#dddddd" ! 1947<br />–<br />1938 |align="center" colspan="4"|Wedren het nie plaasgevind nie |- style="background:#fcc;" ! 1937 | {{vlagikoon|Duitse Keiserryk}} Manfred von Brauchitsch | [[Mercedes-Benz]] |- style="background:#fcc;" ! 1936 | {{vlagikoon|Duitse Keiserryk}} Rudolf Caracciola | [[Mercedes-Benz]] |- style="background:#fcc;" ! 1935 | {{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Fagioli | [[Mercedes-Benz]] |- style="background:#fcc;" ! 1934 | {{FR-VLAG}} Guy Moll | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |- style="background:#fcc;" ! 1933 | {{vlagikoon|Italië|1861}} Achille Varzi | [[Bugatti]] |- style="background:#fcc;" ! 1932 | {{vlagikoon|Italië|1861}} Tazio Nuvolari | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |- style="background:#fcc;" ! 1931 | {{MC-VLAG}} Louis Chiron | [[Bugatti]] |- style="background:#fcc;" ! 1930 | {{FR-VLAG}} René Dryfus | [[Bugatti]] |- style="background:#fcc;" ! 1929 | {{GB-VLAG}} William Grover-Williams | [[Mercedes-Benz]] |} {{Koördinate|43|44|04|N|07|25|17|O|display=title|source:enwiki}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] npkjevys52fmjmkkbk50ky7ooiat3pm 0 103430 2912722 1671746 2026-06-20T15:26:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2912722 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Bordeaux | ander_naam = | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = [[Nedersetting]] | beeld_stadsilhoeët = | beeld_alt = | beeldbyskrif = | beeld_vlag = | beeld_seël = | beeld_skild = | bynaam = | slagspreuk = | beeld_kaart = | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | kaart_onderskrif = | latd = 24 |latm = 4 |lats = 23.6 | longd = 30 |longm = 21 |longs = 14.4 | provinsie = Limpopo | distrik = Mopani | munisipaliteit = Groter Tzaneen | hoofplek = | stigtingsdatum = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name="Sensus 2001">[http://census.adrianfrith.com/place/90303001 "Sub Place Bordeaux"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241216081920/http://census.adrianfrith.com/place/90303001 |date=16 Desember 2024 }}. ''Sensus 2001''. Besoek op 21 Oktober 2015.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 5.08 | hoogte_m = | bevolkingvoetnotas = <ref name="Sensus 2001"/> | bevolking_totaal = 425 | bevolking_soos_op = 2001 | bevolkingnota = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 100% | persent_kleurling = | persent_asiër = | persent_wit = | persent_ander = | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Tsonga]] | demografie2_info1 = 52.9% | demografie2_titel2 = [[Noord-Sotho]] | demografie2_info2 = 32.2% | demografie2_titel3 = [[Suid-Sotho]] | demografie2_info3 = 14.8% | demografie2_titel4 = | demografie2_info4 = | demografie2_titel5 = | demografie2_info5 = | poskode = | poskode2 = | skakelkode = | sensuskode = <!--90303001--> | webwerf = }} '''Bordeaux''' is 'n [[nedersetting]] in die ooste van die [[Limpopo]]provinsie, [[Suid-Afrika]]. Dit val onder die beheer van die [[Groter Tzaneen Plaaslike Munisipaliteit]] wat onder die [[Mopani-distriksmunisipaliteit]] ressorteer. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Limpopo saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC33}} [[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]] 1xn5auh9ec5cnzkcimijsjh6ck1ofky 0 103434 2912824 1671745 2026-06-21T08:58:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2912824 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Burgersdorp | ander_naam = | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = | beeld_stadsilhoeët = | beeld_alt = | beeldbyskrif = | beeld_vlag = | beeld_seël = | beeld_skild = | bynaam = | slagspreuk = | beeld_kaart = | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | kaart_onderskrif = | latd = 24 |latm = 0 |lats = 28.8 | longd = 30 |longm = 18 |longs = 25.2 | provinsie = Limpopo | distrik = Mopani | munisipaliteit = Groter Tzaneen | hoofplek = | stigtingsdatum = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | leiertitel1 = | leiernaam1 = | leiertitel2 = | leiernaam2 = | oppervlakvoetnotas = <ref name="Sensus 2011">[http://census2011.adrianfrith.com/place/962081 "Main Place Burgersdorp"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825115538/https://census2011.adrianfrith.com/place/962081 |date=25 Augustus 2019 }}. ''Sensus 2011''. Besoek op 21 Oktober 2015.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 5,07 | oppervlak_metro_km2 = | hoogte_m = | hoogte_maks_m = | hoogte_min_m = | bevolkingvoetnotas = <ref name="Sensus 2011"/> | bevolking_skat = | bev_skat_op = | bevolking_totaal = 6347 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolking_metro = | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = | bevolking_metro_voetnotas = | bevolking_demonym = | bevolkingnota = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 99.9% | persent_kleurling = | persent_asiër = 0.1% | persent_wit = | persent_ander = | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Tsonga]] | demografie2_info1 = 88.0% | demografie2_titel2 = [[Noord-Sotho]] | demografie2_info2 = 6.3% | demografie2_titel3 = [[Suid-Sotho]] | demografie2_info3 = 4.5% | demografie2_titel4 = Ander | demografie2_info4 = 1.2% | demografie2_titel5 = | demografie2_info5 = | poskode = 0850 | poskode2 = n.v.t. | skakelkode = 051 | sensuskode = 962081 | webwerf = }} '''Burgersdorp''' is 'n [[nedersetting]] in die ooste van die [[Limpopo]]provinsie, [[Suid-Afrika]]. Dit val onder die beheer van die [[Groter Tzaneen Plaaslike Munisipaliteit]] wat onder die [[Mopani-distriksmunisipaliteit]] ressorteer. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Limpopo saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC33}} [[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]] llkrw42wr76olews390bjhspv1ncvyb 0 105235 2912668 2473184 2026-06-20T12:01:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2912668 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rivier |rivier_naam = Boesmansrivier |ander_naam = uMtshezi <ref>A. J. P. Opperman, The Battle of Blood River. CUM Books, Roodepoort, 1982. First edition, First impression. {{ISBN|0 86984 265 X}}. Page 4</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.salanguages.com/munnames.htm |title=South African Languages - Place names |access-date=21 Februarie 2021 |archive-date= 1 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080101133146/http://www.salanguages.com/munnames.htm |url-status=dead }}</ref> |beeld = Wagendrift-damwal in Boesmansrivier.jpg |beeld_byskrif = Die Boesmansrivier by [[Wagendriftdam]]. |kaart = |kaart_byskrif = |hoofrivier = |sytak_links = |sytak_regs = |oorsprong = [[Drakensberge]] |monding = [[Tugelarivier]] |stroomgebied_lande = [[Suid-Afrika]] |lengte = |hoogte = |monding_hoogte = 635 |afloop = 358&nbsp;m³/s |stroomgebied = |duimdrukkerkaart = KwaZulu-Natal |duimdrukkeretiketposisie = onderkant |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |breedtegraad = 28 |breedtegraad_m = 45 |breedtegraad_s = 39 |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 29 |lengtegraad_m = 57 |lengtegraad_s = 21 |lengtegraad_OW = O |kaart2 = |kaart2_byskrif = }} Die '''Boesmansrivier''' is 'n [[rivier]] in [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]] en 'n sytak van die [[Tugelarivier]]. Die rivier ontspring in die [[Drakensberge]] en vloei van daar in 'n oos na noordoostelike rigting. Die boonste [[opvanggebied]] is in die [[Giant's Castle]]-wildreservaat, noord van die Giant's Castle-bergpiek. Dit voed die [[Wagendriftdam]], waarna dit verby die dorp [[Estcourt]] vloei, om naby die dorp [[Weenen]] by die Tugelarivier aan te sluit.<ref>{{en}} [http://www.ewisa.co.za/misc/RiversSA/defaultb.htm Rivers in South Africa – e-wise] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110622074922/http://www.ewisa.co.za/misc/riverssa/defaultb.htm |date=22 Junie 2011 }}</ref> Die sytakke van die rivier is die [[Klein-Boesmansrivier]] (wat by Estcourt in die Boesmansrivier invloei), Rensburgspruit en die [[Mngwenya-rivier]]. Die [[Wagendriftdam]] naby Estcourt is die rivier se grootste reservoir. Talle digbevolkte landelike dorpe, verskeie wat deur die Hlubi-stam bewoon word, word in die boonste opvanggebied van die rivier aangetref.<ref>{{cite book|title = Barrier of Spears – Drama of the Drakensberg|first = R.O.|last = Pearce|publisher = Howard Timins|isbn = 0 86978 050 6|pages = 3–13|year = 1973}}</ref> Die rivier word deur die [[Bloukransrivier (KwaZulu-Natal)|Bloukransrivier]] in die noorde en die [[Mooirivier (KwaZulu-Natal)|Mooirivier]] in die suide begrens. == Eksterne skakel == * [http://www.geonames.org/1017924/boesmansrivier.html Google-kaart van die Natalse Boesmansrivier se monding] by Geonames.org (cc-by) == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Tugelariviersytakke]] nduhjhnx63dotd1zmc82p1mhtsy1oae 0 108914 2912728 2618306 2026-06-20T16:14:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2912728 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Bosnies]]. Moenie verwar word met [[Bosniërs]] nie.'' {{Etniese groep | beeld = <div style="white-space:nowrap;"> [[Lêer:Gazi husrev beg.png|x60px]][[Lêer:Umihana Čuvidina cropped.jpg|x60px]][[Lêer:Husein Gradaščević.jpg|x60px]][[Lêer:Ivan franjo jukic.jpg|x60px]][[Lêer:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|x60px]][[Lêer:Edhem Mulabdic (Gajret choir).jpg|x60px]][[Lêer:Safvet-beg Bašagić.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Mehmed Džemaludin ef. Čaušević.jpg|x60px]][[Lêer:Musa Ćazim Ćatić.jpg|x60px]][[Lêer:Osman Djikic.jpeg|x60px]][[Lêer:Mehmed Spaho cropped.jpg|x60px]][[Lêer:Mehmed Handzic.jpg|x60px]][[Lêer:Enver Čolaković.png|x60px]][[Lêer:Hasan brkic cropped.png|x60px]]<br />[[Lêer:Izetbegovic.jpg|x60px]][[Lêer:Lepa brena.jpg|x60px]][[Lêer:Danis Tanović.jpg|x60px]][[Lêer:Jasmila Zbanic KVIFF.jpg|x60px]][[Lêer:Mirza Teletovic Nets.jpg|x60px]][[Lêer:20150331 2026 AUT BIH 2177 Edin Džeko.jpg|x60px]] </div> | onderskrif = | groep = Bosniake | bevolking = ca. 2,8–4,6 miljoen | plek = {{vlagland|Bosnië-Herzegowina}} ~1,8 miljoen<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |title=CIA Fact Book |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=5 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430155557/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Duitsland}} 158&nbsp;158<ref>{{en}} [http://www.en.bmi.bund.de/nn_148248/Internet/Content/Themen/Auslaender__Fluechtlinge__Asyl__Zuwanderung/DatenundFakten/Deutsche__Auslaender__mit__Migrationshintergrund__en.html Germans and foreigners with an immigrant background] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504094914/http://www.en.bmi.bund.de/nn_148248/Internet/Content/Themen/Auslaender__Fluechtlinge__Asyl__Zuwanderung/DatenundFakten/Deutsche__Auslaender__mit__Migrationshintergrund__en.html |date= 4 Mei 2009 }}</ref><br /> {{vlagland|Serwië}} 145&nbsp;278<ref>{{sr}} {{cite web |url=http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/userFiles/file/Aktuelnosti/Prezentacija_Knjiga1.pdf |title=Попис становништва, домаћинстава и станова 2011. у Републици Србији: НАЦИОНАЛНА ПРИПАДНОСТ |format=PDF |date= |accessdate=22 Desember 2012 |archive-date= 8 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708082957/http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/userFiles/file/Aktuelnosti/Prezentacija_Knjiga1.pdf |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Oostenryk}} 108&nbsp;047<ref>{{de}} {{cite web|publisher=Statistik Austria|title=Volkszählung 2001: Hauptergebnisse I – Österreich, Tabelle 2: ''Bevölkerung nach Staatsangehörigkeit''|location=Wien|date=2002|page=45|url=http://www.statistik.at/pub/neuerscheinungen/vzaustriaweb.pdf|work=statistik.at}}</ref><br /> {{vlagland|Turkye}} 101&nbsp;000–2 miljoen<ref>{{en}} {{cite web|author=Joshua Project |url=http://www.joshuaproject.net/people-profile.php?peo3=10953&rSušićog3=TU |title=Bosniak of Turkey Ethnic People Profile |publisher=Joshuaproject.net |date=13 April 2010 |accessdate=5 Januarie 2012}}</ref><ref>{{cite web |author=Milliyet |url=http://www.milliyet.com.tr/default.aspx?aType=SonDakika&Kategori=yasam&ArticleID=873452&Date=07.06.2008&ver=16 |title=Türkiye'deki Kürtlerin sayısı! |publisher=milliyet.com |date=6 Junie 2008 |access-date=5 Mei 2013 |language=tr |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615162454/http://www.milliyet.com.tr/default.aspx?aType=SonDakika |archive-date=15 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde State}} 98&nbsp;766<ref>{{en}} [http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-state=dt&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-mt_name=DEC_2000_SF3_U_PCT019&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=01000US&-geo_id=NBSP&-format=&-_lang=en The 2000 USA census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606200231/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-state=dt&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-mt_name=DEC_2000_SF3_U_PCT019&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=01000US&-geo_id=NBSP&-format=&-_lang=en |date= 6 Junie 2011 }}</ref><br /> {{vlagland|Swede}} 80&nbsp;000<ref>{{cite web |url=http://www.swedenabroad.com/sv-SE/Ambassader/Sarajevo/Landfakta/Om-Bosnien-och-Hercegovina/Sveriges-forbindelser-med-Bosnien-och-Hercegovina/ |title=Sveriges förbindelser med Bosnien och Hercegovina |access-date=19 Maart 2016 |language=sv |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119062114/http://www.swedenabroad.com/sv-SE/Ambassader/Sarajevo/Landfakta/Om-Bosnien-och-Hercegovina/Sveriges-forbindelser-med-Bosnien-och-Hercegovina/ |archive-date=19 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><br /> {{vlagland|Montenegro}} 53&nbsp;605<ref>{{cite web |url=http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf |title=Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2011 |date=12 Julie 2011 |access-date=13 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212202834/http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf |archive-date=12 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Switserland}} 46&nbsp;773<ref>{{cite web |url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.88215.pdf |title=Pub Auslaender D.pdf |format=PDF |access-date=5 Januarie 2012 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20160506082758/http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.88215.pdf |archive-date=6 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Kroasië}} 31&nbsp;479<ref>{{citation|title=Cro Census 2011 |publisher=Dzs.hr}}</ref><br /> {{vlagland|Kosovo}} 27&nbsp;533<ref>{{citation|title=Kosovo Census 2011 |publisher=ask.rks-gov.net}}</ref><br /> {{vlagland|Slowenië}} 21&nbsp;542<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=15|title=15. Population by ethnic affiliation, age groups and sex, Slovenia, Census 2002|accessdate=19 Maart 2016}}</ref><br /> {{vlagland|Kanada}} 21&nbsp;040<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=92333&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=801&Temporal=2006&Theme=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= |title=By Ethnic origin |publisher=2.statcan.ca |date=4 Julie 2011 |accessdate=5 Januarie 2012 |archive-date=25 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225063538/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=92333&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=801&Temporal=2006&Theme=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=%20 |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Denemarke}} 21&nbsp;000<ref>{{cite web |url=http://www.folkedrab.dk/sw52060.asp?usepf=true |title=Kilde: "Ældre bosniske flygtninge søger hjem" |publisher=Folkedrab.dk |access-date=5 Januarie 2012 |language=da |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310035320/http://www.folkedrab.dk/sw52060.asp?usepf=true |archive-date=10 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br /> {{vlagland|Australië}} 17&nbsp;993<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.ausstats.abs.gov.au/ausstats/free.nsf/Lookup/C41A78D7568811B9CA256E9D0077CA12/$File/20540_2001%20(corrigendum).pdf |title=2054.0 Australian Census Analytic Program: Australians' Ancestries (2001 (Corrigendum)) |format=PDF |date= |accessdate=5 Januarie 2012}}</ref><br /> {{vlagland|Noord-Masedonië}} 17&nbsp;018<ref>{{cite web |url=http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |title=Macedonian Census 2002 |format=PDF |access-date=5 Januarie 2012 |language=mk |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109171952/http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |archive-date=9 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Noorweë}} 16&nbsp;338<ref>{{no}} http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/tab-2012-04-26-04-en.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130206040422/http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/tab-2012-04-26-04-en.html |date=2013-02-06 }}</ref><ref>{{en}} {{cite web|author=Joshua Project |url=http://www.joshuaproject.net/people-profile.php?peo3=10953&rog3=IT |title=Bosniak of Italy Ethnic People Profile |publisher=Joshuaproject.net |date=13 April 2010 |accessdate=5 Januarie 2012}}</ref><br /> {{vlagland|Italië}} 3&nbsp;600<ref>{{cite web |url=http://www.istat.it/it/archivio/129854 |title=I cittadini non comunitari regolarmente soggiornanti |access-date=19 Maart 2016 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425193119/https://www.istat.it/it/archivio/129854 |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|België}} 2&nbsp;182<ref>{{cite web |url=http://www.dofi.fgov.be/fr/statistieken/statistiques_etrangers/Stat_ETRANGERS.htm |title=Belgium figures |publisher=Dofi.fgov.be |access-date=5 Januarie 2012 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502070847/http://www.dofi.fgov.be/fr/statistieken/statistiques_etrangers/Stat_ETRANGERS.htm |archive-date= 2 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | taal = [[Bosnies]] | geloof = Hoofsaaklik [[Lêer:Star and Crescent.svg|18px]] [[Islam|Soennitiese Islam]]<ref>{{fr}} {{cite book |title="L’ingérence iranienne en Bosnie-Herzégovine," in Xavier Bougarel and Nathalie Clayer, eds., Le Nouvel Islam balkanique |last=Bagherzadeh |first=Alireza |authorlink= |year=2001 |publisher= |location=Paris |isbn= |pages=397–428 |url=}}</ref><br />Daarbenewens onkonfessionele Moslems,<ref>{{en}} "Chapter 1: Religious Affiliation". The World’s Muslims: Unity and Diversity. Pew Research Center's Religion & Public Life Project. 9 Augustus 2012</ref> Kulturele Moslems,<ref>{{en}} {{cite book|last1=Jeffries|first1=Ian|title=Balkans: A Post-Communist History|date=2007|page=330}}</ref> progressiewe Moslems<ref>{{en}} Marko Attila Hoare (2014), Bosnian Muslims in the Second World War, bl. 3.</ref> en ongebonde<ref>{{en}} {{cite book|title=Religion and Politics in Post-Socialist Central and Southeastern Europe: Challenges Since 1989|author=Sabrina P. Ramet|publisher=Palgrave Macmillan|page=157|year=2014}}</ref> | verwante = Ander [[Suid-Slawiese tale|Suid-Slawiese volke]] soos [[Bulgare]], [[Kroate]], [[Masedoniërs]], [[Montenegryne]], [[Serwiërs]] en [[Slowene]]<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/subgroups/south-36 |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, South |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=14 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160318193120/http://www.ethnologue.com/subgroups/south-36 |archive-date=18 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> }} [[Lêer:Bosniak national flag.svg|duimnael|links|Vlag van die Bosniake]] [[Lêer:Bosniaks in SFRY 1991 .png|duimnael|links|Verspreiding van Bosniake en [[Bosnies]] in die destydse Sosialistiese Republiek van [[Joego-Slawië]] in 1991]] Die '''Bosniake''' ([[Bosnies]]: ''Bošnjaci''/Бошњаци, [boʃɲǎːt͡si]; manlike enkelvoud: ''Bošnjak''/Бошњак, vroulike enkelvoud: ''Bošnjakinja''/Бошњакиња) is 'n [[Slawiërs|Slawiese]] [[nasie]] en [[etniese groep]] inheems aan [[Bosnië en Herzegowina]] en aangrensende lande van die [[Balkan]]skiereiland, wat Bosnies, 'n [[Suid-Slawiese tale|Suid-Slawiese taal]], as [[moedertaal]] praat. Hulle vorm volgens die grondwet saam met [[Kroate]] en [[Serwiërs]] die titulêre nasie van Bosnië en Herzegowina en maak volgens die laaste sensus van 1996 omtrent 46% van dié land se bevolking uit. Daarbenewens vorm Bosniake belangrike minderhede in [[Kosowo]], [[Kroasië]], [[Montenegro]] en [[Serwië]]. Die meeste Bosniake is aanhangers van die [[Islam|Soennitiese Islam]]. Die Islamisering van Bosnië het met die [[Ottomaanse Ryk|Ottomaanse]] verowering in die 15de en 16de eeu begin. Wêreldwyd leef tussen 2,8 en 4,6 miljoen Bosniake, waarvan sowat 1,8 miljoen in Bosnië en Herzegowina. Die Bosniese diaspora het veral as gevolg van drie gebeure in Bosnië en Herzegowina se geskiedenis in die buiteland gevestig: * die anneksasie van die destyds Ottomaanse gebied van Bosnië deur [[Oostenryk-Hongarye]] in 1908, * die twee wêreldoorloë wat ook Bosnië geskud het en * die Bosniese oorlog van die vroeë 1990's. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Bosniaks}} [[Kategorie:Etniese groepe in Bosnië en Herzegowina]] [[Kategorie:Etniese groepe in Noord-Amerika]] [[Kategorie:Etniese groepe in Oseanië]] [[Kategorie:Etniese groepe in Turkye]] [[Kategorie:Slawiërs]] kcgzc0gcay65xm38egj44an36evtqjm 0 110619 2912719 2687001 2026-06-20T15:05:06Z Jcb 223 2912719 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse Kollege''' (Eng.: ''South African College''; Ndl.: Zuid-Afrikaansch Athenæum of Zuid-Afrikaansch College) was die eerste instelling in [[Suid-Afrika]] wat hoër onderwys gebied het. Dit is op [[1 Oktober]] [[1829]] gestig en was die voorloper van die hoër- en laerskole [[SACS]], wat van 1874 mettertyd tot 1900 (toe die kollege ook sy matriekklas aan die hoërskool afgestaan het) as afsonderlike instellings ontstaan het en nog tot 1926 as privaat skole regstreeks onder die [[Universiteit van Kaapstad]] se beheer was. Die kollege het op [[2 April]] [[1918]] ophou bestaan (weliswaar net in naam) toe die lank gekoesterde ideaal van universiteitstatus bereik is en die amper 90 jaar oue kollege herdoop is tot die Universiteit van Kaapstad. Dié instelling het sedertdien amper 40-voudig gegroei van 600 studente in 1918 tot amper 24&nbsp;000. == Ontstaan == [[Lêer:Sir Galbraith Lowry Cole by William Dyce.jpg|duimnael|regs|180px|Sir [[Galbraith Lowry Cole]], Kaapse goewerneur, het toestemming verleen vir die oprigting van die kollege.]] [[Lêer:Groote Kerk 1824.jpg|duimnael|links|270px|'n Swart-wit afdruk van 'n skildery deur T.F. Cromfield van die Groote Kerk en ou slawehuis in 1824, vyf jaar voor die ZA Athenæum in die kerk geopen is.]] [[Lêer:Zuid-Afrikaansch Athenaeum, 1832.jpg|duimnael|regs|Die [[Suid-Afrikaanse Weeshuis, Langstraat|SA Weeshuis]] in Langstraat waarin die ZA Athenæum van sy ontstaan tot 1841 gehuisves is.]] [[Lêer:Het Oude Weeshuis, Lange Straat, Kaapstad.jpg|duimnael|links|Die ou weeshuis in Langstraat waarin die ZA Athenæum begin het. Dié gebou is gesloop nadat die SA Kinderhuis in 1923 na die voorstad Tuine verhuis het.<ref>{{en}} [http://www.sakinderhuis.org/about/ Geskiedenis van die SA Kinderhuis]. URL besoek op 8 Mei 2016.</ref>]] [[Lêer:Ds JP van Heerden.jpg|duimnael|160px|regs|Dr. [[Johannes van Heerden|J.P. van Heerden]], medeleraar van die [[NG gemeente Kaapstad|Groot Kerk]] van 1899 tot sy aftrede in 1935. Die [[Universiteit van Kaapstad]] het in die ou SA Kollege se eeufeesjaar, 1929, die eregraad LL.D. aan hom toegeken. Een van sy kleinseuns was sir [[De Villiers Graaff]].<ref>{{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, prof. H.B.]] (sameroeper: redaksiekomitee). 1966. ''Stellenbosch 1866–1966. Honderd Jaar van Hoër Onderwys''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.</ref>]] [[Lêer:Sir John Truter.gif|duimnael|links|170px|Sir [[John Truter]], eerste hoofregter van die [[Kaapkolonie]], het die vergadering in 1828 gelei waarop besluit is om ''Het Zuid-Afrikaansch Athenæum'' te stig.]] Die ZA Athenæum het deur die toedoen van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] tot stand gekom het.<ref name="dreyer">{{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. Andries]]. 1910. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt.</ref> Reeds in die jaar 1791 het twee medeleraars van die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk, Kaapstad]], di. Johannes Petrus Serrurier (leraar van 1760–1802) en [[Christiaan Fleck]] (1781–1822) die behoefte gevoel aan beter en meer gevorderde skole as wat indertyd aan die Kaap bestaan het. Dié twee predikante het hul beywer vir die insameling van geld wat aangewend kon word ter stigting van sulke skole. Hulle het mettertyd omtrent £3 000 byeengebring. Die doel van die fonds wat so gestig is, was dat op elke dorp ’n elementêre skool gestig wou word en in Kaapstad ’n ''Latijnsche School''. ’n eiendom in Gravestraat is aangekoop en ’n onderwyser, Cornelis Josias van Braak, aangestel, maar die oorgawe van die Kaap in 1795 aan [[Groot-Brittanje]] het die werk vernietig wat toe reeds verrig is. Eers in 1837 is die gekollekteerde bedrag van £3 000 aan die bestuur van die ZA Anthenaeum (ZA College) oorhandig. == Ontwikkelings op Kaapse onderwysgebied == In September 1831 is in Kaapstad ’n onderwysinrigting met die naam [[Tot Nut van 't Algemeen]] geopen. Ook dié skool, wat mettertyd talle vooraanstaande Afrikaans-Hollandse burgers van Suid-Afrika sou oplewer, het sy ontstaan hoofsaaklik aan die werksaamhede van die NG Kerk te danke. Met bekwame onderwysers aan die hoof en met die ondersteuning van manne soos ds. [[J.H. Neethling]] (self op sy dag ’n leerder aan die skool), ds. [[Johannes Spijker]], sir [[Christoffel Brand]] en C.J.C. Gie, het dié instelling sy stempel diep op Suid-Afrika afgedruk en het hy destyds, volgens eerw. [[Andries Dreyer]] (eerste argivaris van die NG Kerk), "moontlik meer vir die land beteken as enige ander skool".<ref name="dreyer" /> Die meeste van die vroeëre predikante van die Kerk het hul eerste opleiding aan [[Tot Nut van 't Algemeen]] ontvang.<ref>{{en}} Potgieter, J.W. (hoofred.) 1974. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'', vol. 10. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> == Die Zuid-Afrikaansch Athenæum gestig == Byna terselfdertyd as dié skool het die Zuid-Afrikaansch Athenæum ontstaan, merendeels danksy die bemoeiing van NG predikante, want op [[14 Oktober]] [[1828]] is in die konsistorie van die [[NG gemeente Kaapstad|vorige Groote Kerk]] ’n byeenkoms van Nederlands- en Engelssprekende Kapenaars onder voorsitterskap van sir [[John Truter]] gehou "ten einde in overweging te nemen, of niet in deze Volkplanting, en zoo ja, op welke wijze, op het doelmatigste zou kunnen worden voorzien in de behoefte, zoo algemeen gevoeld, van hooger onderwijs voor de Kaapsche jeugd". By hierdie geleentheid is ’n kommissie benoem, bestaande uit sir John, voorsitter; dr. [[Abraham Faure]]; C. Hough, J. Adamson, J.M. van Sateveren (al drie predikante); W.F. Hertzog (landmeter-generaal van die Kaapkolonie);<ref>{{en}} [http://www.digplanet.com/wiki/Andries_Botha 19th-century South African people > Andries Botha]{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 8 Mei 2016.</ref> F.L. Mabille; D. Hertzog; sir [[Christoffel Brand]]; H. Roos; en J. de Wet (sekretaris). Aan dié kommissie is die taak opgedra om ’n plan op te stel vir die oprigting van ’n "seminarium". Die werk het so ywerig verloop dat toe die kommissie op [[4 Junie]] [[1829]] verslag doen van sy werk, daar besluit is om ’n inrigting vir hoër onderwys daar te stel wat die naam ''Het Zuid-Afrikaansch Athenæum'' sou dra. As grootste lokaal in die stad was die Hollandse kerk die aangewese plek vir die plegtige opening van die instituut op [[1 Oktober]] [[1829]] nadat, so is dit genotuleer, "'s smorgens te 9 ure alle de leerlinge, benevens de Directeuren, Professoren, Senatoren en Deelnemers in het gebouw van het Athenæum waren byeengekomen, en in eene processie, met den Pedel aan het hoofd naar de Kerk gegaan".<ref name="dreyer" /> Die kollege het twee doelstellings gehad: om Suid-Afrikaans in die volste sin van die woord te wees en te ontwikkel in 'n universiteit wat met die beste enige plek ter wêreld kon vergelyk. Jare lank sou die kollege egter grotendeels 'n gekombineerde laer- en hoërskool wees met 'n klein universitêre afdeling, want eers nadat die land se rykdom genoegsaam toegeneem het om die groter opvoedkundige las te dra, kon die ZA College die tweede deel van sy oorspronklike ambisie begin verwesenlik.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. (hoofred.) 1974. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> Van die Kaapse NG kerkraad se 14 benoemde lede vir die eerste bestuursliggaam van die ZA Athenæum, wat op [[4 Junie]] [[1829]] in die Groote Kerk se konsistorie gekies en is en uit 15 lede sou bestaan, het 11 by die verkiesing die paal gehaal. Dr. [[Abraham Faure]] (die gemeente se medeleraar van 1822–1867) het maklik die hoogste getal stemme gekry en van 1829 tot 1873 in die kollegeraad gedien. As lid van die raad sowel as voorsitter van die senaat is hy deur verskeie leraars van die Groote Kerk gevolg. Ook was dr. Faure die eerste in Nederlands aan die kollege; later het dr. S.P. Heyns (medeleraar van 1834–1864) en ds. [[Gilles van de Wall]] (medeleraar van 1874–1875) dié stoel gevul.<ref>{{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, dr. H.C.]] 1965. ''Die Moeder van ons Almal. Geskiedenis van die Gemeente Kaapstad, 1665–1965''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers en -Boekhandel.</ref> Die Groote Kerk se ondersteuning het meer as net mannekrag behels, want eers was die kerkraad bereid om £100 aan aandele in die inrigting uit te neem, maar toe die publiek in 1829 gevra word om £2&nbsp;000 in 200 aandele van £10 elk voor te skiet, het die kerkraad hul vroeëre aanbod met die helfte verminder. Aandeelhouers het die reg verkry om een studente te laat matrikuleer aan die inrigting teen verminderde klasgeld. Die Vrymesselaars sou £50 per jaar bydra en die Openbare Biblioteek, wat nie self geld gehad het nie, het aanbied om boeke uit te leen. 'n Jaar later het die kerkraad onder leiding van di. [[Johan Heinrich von Manger|J.H. von Manger]] (medeleraar van 1802–1839) en dr. Faure onomwonde ten gunste van godsdiensonderwys binne die mure van die kollege self besluit. Dié besonderse band tussen die gemeente en die SA Kollege is in die destydse inrigting se eeufeesjaar, 1929, in herinnering geroep toe die [[Universiteit van Kaapstad]] dr. [[Johannes van Heerden|J.P. van Heerden]], die Groote Kerke se medeleraar van 1899–1935, vereer met 'n LL.D. Die kerkraad het sy akademiese toga en hoed voorsien. Ook het die kerkraad graag die gebruik van die Groote Kerk vir 'n eeufeesdiens afgestaan.<ref>{{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, dr. H.C.]] 1965. ''Die Moeder van ons Almal. Geskiedenis van die Gemeente Kaapstad, 1665–1965''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers en -Boekhandel.</ref> == Beginjare == Sir [[John Truter]] was die eerste voorsitter van die ZA College se beheerraad. Ten einde toegang tot die skool te verkry, moes seuns kon lees en skryf en ’n basiese kennis van rekenkunde hê. Drie onderwysers, bygestaan deur 'n assistent of twee, het hulle onderrig, wat die titel professor gekry en £200 per jaar verdien het (plus £100 wat uit skoolgeld ingesamel sou word). Eerw. E. Judge (Engelse Klassieke), dr. [[Abraham Faure]] (Nederlandse Klassieke) en eerw. J. Adamson (wiskunde en wetenskap). Reeds in Augustus 1829 het die drie hoogleraars met drie lede van die raad van 15 saamgekom om die eerste senaat te vorm. Aanvanklik was daar 115 "studente" in die kollege, van wie die meeste laerskoolseuns, maar teen 1841 het dit afgeneem tot net 16 nadat die instelling teëspoed beleef het. Goewerneur sir [[Benjamin D'Urban]] het in 1837 'n verordening goedgekeur wat die kollege se bestaande stelsel van administrasie en finansies 'n regtelike en amptelike beslag gegee het.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. (hoofred.) 1974. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> == In die Egiptiese Gebou == [[Lêer:Egyptian Building. Orange St, Cape Town..JPG|duimnael|regs|Die ZA College het in 1841 die [[Egiptiese Gebou]] aan die bopunt van Goewermentlaan betrek. 'n Dieretuin is voorheen op dié perseel bedryf.]] [[Lêer:Thomas Bowler08.jpg|duimnael|links|170px|Die kunstenaar [[Thomas Bowler]] het in 1842 van die Diocesan College na die ZA College gekom as tekenonderwyser.]] In 1841 het die Suid-Afrikaanse Kollege na ’n nuwe tuiste verskuif nadat dit tot dusver ’n nederige bestaan moes voer in ’n gedeelte van die [[Suid-Afrikaanse Weeshuis, Langstraat|weeshuis]] aan die bopunt van Langstraat (wat intussen gesloop is, maar waaraan die naam Orphanstraat vandag nog herinner). Die nuwe gebou is opgerig op ’n perseel waar vroeër ’n dieretuin gestaan het en wat die goewerneur, sir [[Benjamin D'Urban]], aan die kollege toegestaan het. Dit was geleë aan die bopunt van Goewermentslaan in die [[Kompanjiestuin]]. Die toegang na dié perseel vanuit Goewermentslaan was deur die Leeuepoort, ontwerp deur [[Louis Thibault]] en [[Anton Anreith]]. Die kollege se eie Engelsprofessor, James Adamson, het ’n rowwe skets gemaak vir die nuwe gebou in die destyds gewilde Neo-Egiptiese of Egiptiese herlewingstyl. Kol. G.G. Lewis van die Koninklike Ingenieurs het dié tema vergroot nadat hy pas die ou militêre hospitaal voltooi het. Toe bouwerk aan die kollege se nuwe gebou begin, was die perseel nog omring van die verlate hokke waarin eens wilde diere vir Kapenaars se vermaak aangehou is. Dit is blykbaar wel afgebreek teen die tyd dat prof. Adamson die kollege in 1841 ingewy het. Die [[Egiptiese Gebou]], geleë op die Oranjestraatse kampus van die Universiteit van Kaapstad, is steeds in die instelling se besit en huisves die Michaelis-kunsskool.<ref>{{en}} Picton-Seymour, Désirée. 1989. ''Historical buildings in South Africa''. Cape Town: Struikhof Publishers.</ref> Die nuwe skoolgebou met sy vyf klaskamers was ’n reuseverbetering op die beknopte omstandighede in die Weeshuis in Langstraat. Dit het die onderskeiding dat die eerste gebou in Suid-Afrika is wat vir naskoolse onderrig opgerig is.<ref>{{en}} [http://capetownhistory.com/?page_id=426 Die geskiedenis van Kaapstad; Egiptiese Gebou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404010802/http://capetownhistory.com/?page_id=426 |date= 4 April 2016 }}. URL besoek op 15 Mei 2016.</ref>Ook buite was meer plek om te speel, hoewel The Paddock, ’n veld oorkant die laan, vir hulle verbode was. Dié veld, wat deesdae deel is van die Hoërskool Kaapstad se skoolterrein, was ’n weikamp vir die goewerneur se koeie en ’n wag in ’n rooi baadjie het met bajonet in die hand te alle tye gesorg dat geen indringer van die kollege dit op die koeie se weiding waag nie. Eers 30 jaar later, in 1871, het goewerneur sir [[George Grey]], wat soveel vir die onderwys in Suid-Afrika beteken het,<ref>{{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers.</ref> die kollege toestemming verleen om The Paddock met die goewerneurskoeie te deel. Vanaf 1845 het die kollege geldelik baat begin vind by die verbetering in die Kaapkolonie se ekonomie en veral aangehelp deur sir George. Die vooruitgang op akademiese gebied was in hierdie jare ook indrukwekkend. Twee uitsonderlike hoogleraars, sir [[Langham Dale]] (1848–1860) en dr. [[Roderick Noble]] (1855–1875) is aangestel. Voorsiening is gemaak vir onderrig in [[Duits]] en [[Frans]] asook vir tekenklasse onder leiding van [[Thomas Bowler]]. Sir George het ’n jong lektor in koloniale reg aangestel, [[Jan Brand]], wat eindelik president van die [[Oranje-Vrystaat]] sou word. Met die stigting van ’n eksaminerende liggaam, die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop (voorganger van [[Unisa]]), in 1873 het die standaard van die kollege se werk aansienlik verbeter.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. (hoofred.) 1974. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> == SACS skei af == [[Lêer:Original SA College Schools Building.jpg|duimnael|regs|Rosedale House, een van die hoërskool se oorspronklike koshuise.]] [[Lêer:Detail of SACS sign above door.jpg|duimnael|links|Die hoërskoolwapen.]] Veel belangriker was die toekenning deur goewerneur Grey van die ou slawelosie aan die kollege, wat van die kollegeperseel geskei is deur ’n stuk grond waarop die UK se Hiddinghsaal later opgerig is. Toe is die kollege in staat gestel om ’n skool tot stand te bring waarvan die leerders natuurlikerwyse na die kollege sou kom sodra hul sekondêre onderwys klaar was. Aangesien dié skool uit die SA Kollege ontstaan het, was die voor hand liggende naam daarvan die Suid-Afrikaanse Kollegeskool (of SACS).<ref>{{en}} Whiteford, R. in Peacock, M.A. 1972. ''Some famous South African Schools. Volume One. English-medium boys' high schools''. Cape Town: Longman Southern Africa.</ref> So het [[SACS]] in 1874 gestalte gekry as ’n afsonderlike instelling onder sy eerste skoolhoof, dr. J. Shaw, volgens oorlewering ’n streng tugmeester, wat aan die stuur sou bly tot sy onverwagte dood in 1890. Die SA Kollege het steeds beheer oor die skool uitgeoefen en ook die matrikulasieklasse onder sy eie sorg gehou. Dit kan óf wees omdat die hoogleraars nie dié verantwoordelikheid aan die onderwysers wou toevertrou nie óf omdat die kollege nie die inkomste wou verbeur wat hy gekry het uit die klasgeld wat die senior leerders betaal het nie. Dié reëling het tot 1900 voortgeduur toe ook die matriekklas aan SACS oorgedra is. Intussen het van die kollege se kosgangers in die skoolgebou ingewoon, wat dikwels tot wrywing gelei het weens strydende aansprake die gebruik van lokale. Klaarblyklik moes ’n nuwe gebou vir die skool gevind word.<ref>{{en}} Whiteford, R. in Peacock, M.A. 1972. ''Some famous South African Schools. Volume One. English-medium boys' high schools''. Cape Town: Longman Southern Africa.</ref> In 1895 het ''Rosedale'', ’n groot eiendom tussen die kollege en Oranjestraat, in die mark gekom en is dit aangekoop. In die volgende jaar is begin met die oprigting van ’n gebou wat van tyd tot tyd vergroot is deur aanbouings namate die skole se leerders toegeneem het, maar wat die tuiste van SACS sou wees vir die daaropvolgende 65 jaar. Die woning op die eiendom het ’n koshuis geword, maar nie juis goed in dié doel voorsien nie. Jare later is dit gesloop en vervang deur ’n gebou wat sir [[Herbert Baker]] ontwerp het. == Hoër onderwys vorder == [[Lêer:Sir Langham Dale.jpg|duimnael|regs|180px|Sir [[Langham Dale]], later superintendent-generaal van onderwys in die [[Kaapkolonie]], na wie [[Dale-kollege]] op [[King William's Town]] genoem is, was hoogleraar in die Klassieke aan die kollege van 1848 tot 1858.]] [[Lêer:Prof HES Fremantle.jpg|duimnael|links|170px|Prof. [[Henry Fremantle]] is in 1899 aangestel as hoogleraar in Engels en filosofie, maar nadat die Senaat geweier het dat hy sy amp behou as hy verkies word tot die Kaapse Wetgewende Vergadering het hy reeds in 1903 bedank om die politiek en joernalistiek te betree.]] Nadat die laer klasse tot en met st. VII in 1874 van die kollege geskei is, kon die instelling hom eindelik vanaf 1879 toespits op hoër onderwys toe die beheer van die SA Kollege kragtens die Wette op die SA Kollege van 1878–’79 van die aandeelhouers na die Raad oorgedra is wat sou bestaan uit drie lede van die ou raad, drie gekies deur die lewenslange goewerneurs (gewese aandeelhouers en skenkers van minstens £20) en drie wat die goewerneur benoem het. Die nypende tekort aan geld wat die kollege se vooruitgang so lank gestrem het, is in ’n sekere verlig. In die 1870’s het mev. S.B.E. Jamison £5 000 vir ’n beurs geskenk, later £5 000 vir ’n stoel in wetenskap en eindelik ook £1 500 vir ’n laboratorium. In hierdie stadium was die kollege gelukkig genoeg om die diens van vier bekwame hoogleraars te bekom: [[Paul Daniel Hahn|P.D. Hahn]] (1878–1918), C.E. Lewis (1879–1917), W. Ritchie (1882–1930) en J.C. Beattie (later sir Carruthers Beattie) vanaf 1897, wat van 1918 tot 1937 die UK se eerste prinsipaal sou wees. Onder dié professore se leiding is groot vooruitgang getoon: nuwe vakke is ingevoer, vergoeding verbeter en talle skenkings is ontvang. In 1887 is vrouestudente die eerste keer toegelaat. In dieselfde jaar is College House, die eerste manskoshuis, in Bredastraat in gebruik geneem. Eers in 1900 is die laaste skoolklas aan [[SACS]] oorgedra is die matrikulasie-eksamen die eerste keer aanvaar as toelatingsvereiste tot die SA Kollege. == In in die twintigste eeu == [[Lêer:Uct-rag-concert-at-kirstenbosch-gardens-001.jpg|duimnael|regs|200px|Die biblioteek op die Hiddingh-kampus, wat vroeg in die 20ste eeu opgerig is.]] Vanaf die eeuwending het die kollege vinniger vooruitgang gemaak as voorheen. Dit was danksy die opbou van die kolonie se onderwysstelsel en die ekonomiese herstel landwyd. In die laaste 18 jaar van die SA Kollege se bestaan, het vele ontwikkelings plaasgevind: die skole vir geneeskunde, ingenieurswese en opvoedkunde het ontstaan; Hiddingh Hall met die biblioteek is in gebruik geneem; aandklasse (wat sou uitloop op die stigting van die Kaapse Tegniese Kollege) is ingestel en die studenteraad het sy beslag gekry. In dié tydperk is die kollege se omvang vergroot deur die insluiting van die postmatriekklasse van die Diocesan College (1911) en die onderwysopleidingsklasse van die [[Normaal School, Kaapstad|Normaalskool]]. In 1923 sou die UK ook nog die Suid-Afrikaanse Musiekkollege absorbeer en in 1925 die Kaapse Skool vir die Skone Kunste en Argitektuur. == Die kollege word ’n universiteit == In die jaar 1918 het die jare lange stryd om universiteitstatus eindelik vrugte afgewerp. Die oktrooi waarvolgens die Suid-Afrikaanse Kollege die Universiteit van Kaapstad geword het, is op [[2 April]] daardie jaar toegestaan. Die eerste taak was om die hoofbeamptes aan te wys: die prins van Wallis as kanselier, die goewerneur-generaal as “Visitor” en prof. J.C. Beattie as visekanselier en prinsipaal. ’n rojale skenking van £500 000 het die bouwerk moontlik gemaak. 'n Groot gedeelte het sir [[Alfred Beit]], ’n vriend van [[Cecil John Rhodes]] wat sy fortuin uit die mynbou gemaak het, in sy testament nagelaat. Die res van die halfmiljoen pond het gekom van Beit se broer [[Otto Beit|Otto]] en sir [[Julius Charles Wernher|Julius Wernher]]. Dit en ander skenkings het die bouwerk moontlik gemaak. Rhodes self het ’n groot gedeelte van die [[Groote Schuur]]-landgoed in sy testament aan die universiteit nagelaat waar die eerste fase van die geboue, aanvanklik ontwerp deur die argitek [[Joseph Solomon]], wat sy eie lewe in 1918 geneem het weens die onmoontlike omvang van die projek, in 1932 voltooi is toe Jameson Hall in gebruik geneem is. In 1918 het die pas gestigte universiteit 600 studente gehad, maar die geboue is beplan vir 2&nbsp;000. Teen 1968 het dit toegeneem tot 6&nbsp;500 en teen 2016 23&nbsp;500 sodat nuwe geboue met die jare keer op keer opgerig is.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. (hoofred.) 1974. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> == Noemenswaardige oudstudente == === Politici === * [[Koos Venter]], lid van die Vrystaatse Volksraad en waarnemende staatspresident; stigter van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] in die [[Oranje-Vrystaat]]. * [[Abraham Fischer]], eerste en enigste eerste minister van die Oranjerivierkolonie. * [[Jan Brand]], vierde president van die [[Oranje-Vrystaat]]. * [[Francis William Reitz]], prokureur, digter, skrywer, Kaapse parlementslid, hoofregter en vyfde president van die Oranje-Vrystaat, staatsekretaris van die ZAR en eerste president van die Unie-Senaat. * [[William Philip Schreiner]], Kaapse eerste minister. * [[Morris Alexander]], [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Volksraadslid]] en advokaat. * [[Jacobus Wilhelmus Sauer]], Suid-Afrikaanse staatsman. * [[Abdullah Abdurrahman]], dokter, Kaapse politikus en gemeenskapsleier. * [[Pieter Bam]], landboubevorderaar en politikus. * [[Jannie Hofmeyr]], adjunk-premier van die [[Unie van Suid-Afrika]]. * [[Leila Reitz]], die eerste vrou in die Suid-Afrikaanse Volksraad nadat vroue die stemreg gekry het in 1930. * [[Paul Sauer]], kabinetsminster. * [[Albertus van Rhyn]], onderwysman, koerantredakteur, politikus en ambassadeur. === Predikante en sendelinge === * [[P.K. Albertyn]], van 1829 tot 1832 een van die eerste studente en later NG predikant. * [[Adrian Roux]], die tweede NG predikant wat in SA georden is. * [[Stephanus Hofmeyr]], beroemde sendeling van die NG Kerk. * [[Johannes Jacobus Kotzé]], "liberale" predikant in die NG Kerk. * [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|Jan Hendrik Hofmeyr]], 41 jaar leraar van die [[NG gemeente Somerset-Oos]] en twee maal moderator van die Kaapse Kerk. * [[Alexander Daneel]], 37 jaar lank leraar van die [[NG gemeente Heidelberg, Wes-Kaap|NG gemeente Heidelberg, Kaap]]. * [[Hendrik Leibbrandt]], 'n NG predikant wat moes bedank weens sy "liberale" opvattings. * [[Daniël Jozua Pienaar]], predikant en leier in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]]. * [[P.D. Rossouw]], predikant en vroeë Afrikaanse letterkundige. * [[Bernard Petrus Jacobus Marchand]], een van die stigters van die arbeidskolonie op [[Kakamas]], asook stigter van die [[Hoër Meisieskool Rustenburg]] en [[Hoërskool Seunskool Rondebosch]]. * [[August Daniël Lückhoff]], eerste sekretaris van die NG Kerk se kommissie vir armesorg. * [[Gustave Adolph Maeder]], NG predikant en skrywer. * [[Gijsbert Keet]], NG predikant en digter. * [[Abraham van der Merwe]], vyf maal moderator van die Kaapse NG Kerk. * [[Hermanus Bosman]], jare lange predikant van [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]]. === Letterkundiges === * [[T.J. Haarhoff]], skrywer en letterkundige. * [[Boerneef]], Afrikaanse skrywer, digter, [[leksikograaf]] en akademikus. Hy het aan die SA Kollege studeer, 'n jaar lank onderwys gegee aan [[SACS]] en was daarna 41 jaar lank aan [[Universiteit van Kaapstad|Ikeys]] verbonde. * [[NP van Wyk Louw]], letterkundige en digter. === Diverse === * [[Alexander du Toit]], geoloog wat beroemd geword vir sy geskrifte oor kontinentale drywing. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Petrus Kuypers Albertyn.jpg|Ds. [[P.K. Albertyn]] (1814–1878), was NG predikant en van 1829 tot 1832 een van die eerste groep studente. Lêer:Adrian Roux.jpg|Dr. [[Adrian Roux]] (1812–1884), die tweede NG predikant wat in Suid-Afrika georden is. Lêer:JJ Venter.jpg|[[Jacobus Johannes Venter]] (1814–1889), meermale waarnemende predikant van die [[Oranje-Vrystaat]]. Hy was ook stigterslid van die [[Gereformeerde kerk Bethulie]]. Johannes Brand00.jpg-[[Jan Brand]] (1823–1888), vierde president van die [[Oranje-Vrystaat]], het aan die kollege studeer en is, ná sy studie aan die [[Universiteit van Leiden]], in 1858 aangestel as hoogleraar in die regte. Lêer:Dr JJ Kotzé.jpg|duimnael|regs|190px|Dr. [[Johannes Jacobus Kotzé]] (1835–1899), 'n "liberale" predikant in die NG Kerk. Lêer:Ds JH Hofmeyr ouer.jpg|Ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|Jan Hendrik Hofmeyr]] (1835–1908), 41 jaar lank predikant op [[Somerset-Oos]], is as 14-jarige in die ZA Collge geplaas waar hy Nederlands, Hebreeus en wiskunde studeer het. Lêer:Ds Alexander Daneel teen die aand van sy lewe.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. [[George Daneel]] (1836–1899), 37 jaar lank leraar van die [[NG gemeente Heidelberg, Wes-Kaap]], sy enigste gemeente. Lêer:Ds Hendrik Leibbrandt.jpg|Ds. [[Hendrik Leibbrandt|H.C.V. Leibbrandt]] (1837–1911), 'n NG predikant wat moes bedank weens sy "liberale" opvattings. Lêer:Stephanus Hofmeyr jonk.jpg|Eerw. [[Stephanus Hofmeyr]] (1839–1905), die baanbrekersendeling van die NG Kerk, sou later sê: "Onder dr. Adamson het ek meer vergeet as geleer. Later, onder dr. [[Langham Dale|Dale]], het ek goed begin leer: Latyn, Grieks, skeikunde. Maar, o, die wildheid en ondeundheid! Geen kattekwaad te bedink of ek was daarin."<ref>{{af}} [[G.B.A. Gerdener|Gerdener, prof. G.B.A.]] 1941. ''Baanbrekers onder die Suiderkruis''. Stellenbosch: Die Christen-Studentevereniging van Suid-Afrika.</ref> Lêer:FWReitz VA0947.jpg|[[Francis William Reitz|F.W. Reitz]] (1844–1934), vyfde president van die [[Oranje-Vrystaat]]. Lêer:Ds PD Rossouw.jpg|Ds. [[P.D. Rossouw]] (1845–1896), NG predikant en vroeë Afrkaanse letterkundige. Ds GA Maeder.jpg|Ds. [[Gustave Adolph Maeder]] (1848–1918), NG predikant en skrywer van die monumentale ''Ons Kerk Album''. Lêer:Jacobus W Sauer - Cape Colony Liberal MP.png|[[Jacobus Wilhelmus Sauer]] (1850–1930), Suid-Afrikaanse staatsman. Abraham Fischer.jpg|[[Abraham Fischer]] (1850–1913), die eerste en enigste eerste minister van die [[Oranjerivierkolonie]]. Lêer:Ds GR Keet.jpg|Ds. [[Gijsbert Keet|G.R. Keet]] (1853–1899), was 'n NG predikant wie se nagelate gedigte ná sy vroeë dood uitgegee is. Lêer:Ds B Marchand.jpg|Ds. [[Bernard Petrus Jacobus Marchand|B.P.J. Marchand]] (1853–1917), medestigter van [[Kakamas]] en stigter van die [[Hoër Meisieskool Rustenburg]] en [[Hoër Seunskool Rondebosch]]. Lêer:Daniel Jozua Pienaar.jpg|Ds. [[Daniël Jozua Pienaar]] (1853–1926) was predikant en leier in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], onder meer moderator van die Kaapse Kerk in 1915, en 'n onderwysman na wie die Hoër Tegniese Skool Daniël Pienaar op [[Uitenhage]] genoem is. Lêer:WP Schreiner.jpg|[[William Philip Schreiner]] (1857–1919), prokureur, regsadviseur, prokureur-generaal, eerste minister van die Kaapkolonie, senator van die [[Unie van Suid-Afrika]] en hoë kommissaris in [[Londen]]. Lêer:Ds Ebbe Dommisse.jpg|Ds. [[Ebbe Dommisse (predikant)|Ebbe Dommisse]] (1871–1936), NG predikant. Lêer:Abdullah Abdurahman.jpg|Die Kaapse politikus [[Abdullah Abdurrahman]] (1872–1940) kon aan SACS skoolgaan voor die Kaapse Skoolraad in 1905 besluit het om net wit leerders tot die skool toe te laat. Eers begin 1992 kon kinders van alle rasse weer die skool bywoon.<ref>{{en}} [http://sacshigh.org.za/about/history/ Die geskiedenis van SACS weergegee op die hoërskool se webtuiste]. URL besoek op 7 Mei 2016.</ref> Lêer:August Daniël Lückhoff.jpg|Ds. [[August Daniël Lückhoff|A.D. Lückhoff]] (1874–1963), eerste sekretaris van die NG Kerk se kommissie vir armesorg. Lêer:Morris Alexander.jpg|[[Morris Alexander]] (1877–1946), het tussen 1910 en 1943 agt keer die kiesafdeling [[Kaapstad-Kasteel (kiesafdeling)|Kaapstad-Kasteel]] gewen. Net in 1929 se verkiesing het hy nie gestaan nie. Lêer:TJ Haarhoff.jpg|Prof. [[T.J. Haarhoff]] (1892–1971) het die hoogste punte in Kaapsland in sy eindeksamen behaal en was 'n [[Rhodes-beurs]]houer. Lêer:Hofmeyr.jpg|Adj.premier [[Jannie Hofmeyr]] (1894–1948), SACS se mees uitsonderlike oudleerder,<ref>{{en}} Whiteford, R. in Peacock, M.A. 1972. ''Some famous South African Schools. Volume One. English-medium boys' high schools''. Cape Town: Longman Southern Africa.</ref> was net 12 jaar oud toe hy aan die skool matrikuleer.<ref>{{af}} Harington, A.L. in De Kock, W.J. (hoofred. tot 1970) en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (hoofred. sedert 1971). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Lêer:Boerneef.jpg |[[Boerneef]] (1897–1967), Afrikaanse skrywer, digter, [[leksikograaf]] en akademikus. Lêer:AJ van der Merwe.jpg|Dr. [[Abraham van der Merwe]] (1897–1978), vyf maal agtereenvolgens moderator van die Kaapse NG Sinode, voorsitter van die eerste Algemene Sinode in 1962 en amper 40 jaar leraar van die [[NG gemeente Kaapstad]]; voorsitter van die sentrale feeskomitee van die [[Van Riebeeckfees]]. Lêer:PO Sauer.jpg|[[Paul Sauer]] (1898–1976), kabinetsminister. Lêer:NP van Wyk Louw.jpg|Die letterkundige [[NP van Wyk Louw]] (1906–1970) en sy broer, [[WEG Louw]] (1913–1980), het albei hul skoolloopbaan aan SACS voltooi. </gallery></center> == Bronne == * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. Andries]]. 1910. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt. * {{af}} [[Henry Charles Hopkins|Hopkins, dr. H.C.]] 1965. ''Die Moeder van ons Almal. Geskiedenis van die Gemeente Kaapstad, 1665–1965''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers en -Boekhandel. * {{en}} Whiteford, R. in Peacock, M.A. 1972. ''Some famous South African Schools. Volume One. English-medium boys' high schools''. Cape Town: Longman Southern Africa. == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Skole in die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse universiteite]] kf3jlt25lr1tiulonm3stognijapj2b 0 121198 2912737 1572853 2026-06-20T16:48:09Z Taylor 49 144647 [[File:Kernzerfall -- spontaneous nuclear fission.svg|thumb|Spontane splyting]] 2912737 wikitext text/x-wiki [[File:Kernzerfall -- spontaneous nuclear fission.svg|thumb|Spontane splyting]] '''Spontane splyting''' is [[kernsplyting]] as deel van 'n [[radio-aktiewe verval|vervalproses]] wat veral vir [[aktinied]]e en [[transuraan|transurane elemente]] al hoe belangriker word namate die [[atoommassa]] toeneem. Spontane fisie word veroorsaak deur 'n te hoë, positiewe elektriese lading ten opsigte van die aantal [[neutron]]e in die [[Atoomkern|kern]]. Daardeur kan die afstoting tussen die positief gelaaide [[proton]]e nie meer vergoed word deur die sterk kernkrag tussen protone en neutrone nie. By spontane splyting val die hele kern in twee nuwe kerne uiteen. Hierdie nuwe kerne het 'n atoomgetal en 'n massanommer wat rofweg die helfte bedra van die moederkern, hoewel een van die dogterkerne in die reël 'n stuk swaarder is as die ander. Voorbeelde: {| cellpadding="6" width="50%" |<math>{}^{238}_{\ 92} {\rm U}\ \xrightarrow {sf} {} ^{140}_{\ 54} {\rm Xe} + {} ^{96}_{38} {\rm Sr} + 2 \ {} ^{1}_{0} {\rm n} </math> |} of {| cellpadding="6" width="50%" |<math>{}^{238}_{\ 92} {\rm U}\ \xrightarrow {sf} {} ^{133}_{\ 51} {\rm Sb} + {} ^{102}_{\ 41} {\rm Nb} + 3 \ {} ^{1}_{0} {\rm n} </math> |} <small>sf = ''spontaneous fission''</small> [[Kategorie:Kernfisika]] 4gnioatvl86rpqwcxgqdw4w643bwpm9 0 126074 2912785 2912520 2026-06-20T22:10:10Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2912785 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie | titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker | jaar = 2026 | bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}} | beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | grootte = 175px | onderskrif = | land = Kanada | land-vlagpar = | land2 = Meksiko | land2-vlagpar = | land3 = Verenigde State | land3-vlagpar = | stad = | datums = 11 Junie – 19 Julie | konfederasies = 6 | num_spanne = 48 | stadions = 16 | stede = 16 | kampioen = | aantal = | tweede = | derde = | vierde = | wedstryde = 34 | doele = 105 | bywoning = 2188106 | top_puntemaker = {{vlagikoon|Kanada}} [[Jonathan David]]<br />{{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]]<br />{{vlagikoon|Duitsland}} [[Deniz Undav]] (3 elk) | speler = | vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] | volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]] }} Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel. == Toewysing == [[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px| {{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}} {{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}} {{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]] [[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate: {| ! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem |- |{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}} |- |{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}} |- |{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}} |- |{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}} |}]] Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Die stemming het as volg verloop: {|class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> |- ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' |- | {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134''' |- | {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65 |} == Kwalifisering == Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis. Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> [[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}} {{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}} {{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=80|Verskynings by eindstryde !width=50|Agtereen-volgende deelnames !width=80|Laaste verskyning !width=80|Vorige beste prestasie |- |align="left"|{{vlagland|Algerië}} |5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Australië}} |7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|België}} |15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Brasilië}} |23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Colombia}} |7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Curaçao}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Duitsland}} |21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ecuador}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Egipte}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Engeland}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ghana}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Haïti}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Irak}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Iran}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Japan}} |8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Jordanië}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kanada}} |3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Katar}} |2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Kroasië}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Marokko}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Meksiko}} |18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nederland}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Oostenryk}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Panama}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Paraguay}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Portugal}} |9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Senegal}} |4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Skotland}} |10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Spanje}} |17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}} |12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Swede}} |13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Switserland}} |13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}} |9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tunisië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Turkye}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small> |} == Stadions == Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br /> | [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small> | [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small> | [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''83&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> | Kapasiteit: '''82&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''94&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''73&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]] | [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] | [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)''' | [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)''' | [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small> | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''72&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''75&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''70&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]] | [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] | [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] | [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)''' | [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small> | [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small> | [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small> |- | <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small> | <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''71&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]] | [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]] | [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]] | [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)''' | [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small> | [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small> | <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small> | <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small> | <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''54&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''53&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''48&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''45&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] | [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places= {{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}} {{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places= {{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}} {{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}} {{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}} }} |}</center> == Formaat == Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Junie ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep G <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep H <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep I <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep J <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep K <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep L <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |So<br />28 ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Derde plek}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepfase === Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * Een vir ’n gelykop; * geen vir ’n nederlaag. Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> === Groepuitdunne === 48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur. ==== Groep A ==== [[Lêer:South Corea 2-Czechia 1 (55334091661).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Suid-Korea en Tsjeggië in Zapopan]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} |2||2||0||0||3||0||+3||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}} |2||0||1||1||2||3||–1||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |2||0||1||1||1||3||–2||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 13:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |goals1 = [[Hwang In-beom]] {{goal|67}}<br />[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|59}} [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 44&nbsp;985 |referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|83|straf}} [[Teboho Mokoena|Mokoena]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;442 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Luis Romo|Romo]] {{goal|50}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;522 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = Wedstryd 53 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = Wedstryd 54 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = }} ==== Groep B ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 26, Switzerland v Bosnia and Herzegovina.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Switserland en Bosnië en Herzegowina in Inglewood]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} |2||1||1||0||7||1||+6||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} |2||1||1||0||5||2||+3||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2||0||1||1||2||5||–3||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} |2||0||1||1||1||7||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Jovo Lukić|Lukić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;002 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Katar}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Boualem Khoukhi|Khoukhi]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|17|straf}} [[Breel Embolo|Embolo]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 67&nbsp;966 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|74}}, {{goal|90}}<br />[[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|84}}<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|90+7|straf}} |goals2 = {{goal|90+3}} [[Ermin Mahmić|Mahmić]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;026 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 6–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|16}}<br />[[Jonathan David|David]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}}<br />[[Nathan Saliba|Saliba]] {{goal|64}}<br />[[Mohamed Manai|Manai]] {{goal|75|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Cristián Garay (Chili)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = Wedstryd 51 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |score = Wedstryd 52 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} ==== Groep C ==== [[Lêer:Gillette2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Haïti en Skotland in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} |2||1||1||0||4||1||+3||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} |2||1||1||0||2||1||+1||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |2||1||0||1||1||1||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}} |2||0||0||2||0||4||–4||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|32}} |goals2 = {{goal|21}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|28}} [[John McGinn|McGinn]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Matheus Cunha|Cunha]] {{goal|23}}, {{goal|36}}<br />[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|45+3}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Alejandro Hernández Hernández (Spanje)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = Wedstryd 49 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |score = Wedstryd 50 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Groep D ==== [[Lêer:Australia vs Türkiye at BC Place - June 13, 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Australië en Turkye in Vancouver]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} |2||2||0||0||6||1||+5||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |2||1||0||1||2||4||–2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}} |2||0||0||2||0||3||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|e.d.}}<br />[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}}<br />[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|73}} [[Maurício]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |goals1 = [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{goal|27}}<br />[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{goal|75}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Matías Galarza|Galarza]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = [[Cameron Burgess|Burgess]] {{goal|11|e.d.}}<br />[[Alex Freeman|Freeman]] {{goal|43}} |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = Wedstryd 59 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = Wedstryd 60 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = }} ==== Groep E ==== [[Lêer:Germany vs Curaçao 2026 FIFA World Cup.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Duitsland en Curaçao in Houston]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} |2||2||0||0||9||2||+7||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |1||0||0||1||0||1||–1||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}} |1||0||0||1||1||7||–6||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 7–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}}<br />[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}}<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|straf}}, {{goal|88}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}}<br />[[Nathaniel Brown|Brown]] {{goal|68}}<br />[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Livano Comenencia|Comenencia]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;021 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|90}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;274 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = [[Deniz Undav|Undav]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|30}} [[Franck Kessié|Kessié]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Juan Gabriel Benítez (Paraguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = Wedstryd 34 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = Ma Ning (Volksrepubliek China)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |score = Wedstryd 55 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = Wedstryd 56 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} ==== Groep F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} |2||1||1||0||7||3||+4||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |2||1||0||1||6||6||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} |1||0||1||0||2||2||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} |1||0||0||1||1||5||–4||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{goal|50}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|57}} [[Keito Nakamura|Nakamura]]<br />{{goal|88}} [[Daichi Kamada|Kamada]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;285 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Swede}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |goals1 = [[Yasin Ayari|Ayari]] {{goal|7}}, {{goal|90+6}}<br />[[Alexander Isak|Isak]] {{goal|30}}<br />[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{goal|59}}<br />[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|43}} [[Omar Rekik|Rekik]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 50&nbsp;987 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{goal|5}}, {{goal|17}}<br />[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|47}}, {{goal|54}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|59}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 22:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = Wedstryd 36 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = István Kovács (Roemenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Japan}}''' |score = Wedstryd 57 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = Wedstryd 58 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Groep G ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup - Belgium v. Egypt in Seattle - 03.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen België en Egipte in Seattle]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |1||0||1||0||2||2||±0||'''1''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |1||0||1||0||2||2||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Iran}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |goals1 = [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] {{goal|32}}<br />[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|54}} [[Elijah Just|Just]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;108 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|66|e.d.}} |goals2 = {{goal|19}} [[Emam Ashour|Ashour]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;775 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = Wedstryd 39 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = Darío Herrera (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = Wedstryd 40 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = Omar Al Ali (Verenigde Arabiese Emirate)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |score = Wedstryd 63 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = Wedstryd 64 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Groep H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} |1||0||1||0||0||0||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1||0||1||0||0||0||±0||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;640 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |goals1 = [[Abdulelah Al-Amri|Al-Amri]] {{goal|41}} |goals2 = {{goal|80}} [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 62&nbsp;764 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = Wedstryd 37 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = Wedstryd 38 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |score = Wedstryd 65 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = Wedstryd 66 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = }} ==== Groep I ==== [[Lêer:Iraq and Norway match 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Irak en Noorweë in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}} |1||1||0||0||4||1||+3||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} |1||1||0||0||3||1||+2||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}} |1||0||0||1||1||4||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|82}} |goals2 = {{goal|90+5}} [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;545 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Irak}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Aymen Hoesein|Hoesein]] {{goal|39}} |goals2 = {{goal|29}}, {{goal|43}} [[Erling Haaland|Haaland]]<br />{{goal|76}} [[Leo Østigård|Østigård]]<br />{{goal|90+6|e.d.}} [[Aymen Hoesein|Hoesein]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;106 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = Wedstryd 41 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = Wedstryd 42 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = Wedstryd 61 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |score = Wedstryd 62 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} ==== Groep J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} |1||1||0||0||3||0||+3||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}} |1||1||0||0||3||1||+2||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |1||0||0||1||0||3||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |goals1 = [[Romano Schmid|Schmid]] {{goal|20}}<br />[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|76|e.d.}}<br />[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{goal|90+12|straf}} |goals2 = {{goal|50}} [[Ali Olwan|Olwan]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;527 |referee = Dahane Beida (Mauritanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = Wedstryd 43 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = Amin Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 44 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |score = Wedstryd 69 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 70 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Groep K ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 24, Uzbekistan v Colombia - Uzbekistan squad.webp|duimnael|Die Oesbekiese span tydens die 2026-toernooi]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}} |1||1||0||0||3||1||+2||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[João Neves|Neves]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|45+5}} [[Yoane Wissa|Wissa]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = [[Abbosbek Fayzullaev|Fayzullaev]] {{goal|60}} |goals2 = {{goal|40}} [[Daniel Muñoz|Muñoz]]<br />{{goal|65}} [[Luis Díaz|Díaz]]<br />{{goal|90+9}} [[Jaminton Campaz|Campaz]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = Wedstryd 47 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 48 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 71 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |score = Wedstryd 72 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Groep L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} |1||1||0||0||4||2||+2||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |1||1||0||0||1||0||+1||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}} |1||0||0||1||0||1||–1||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |1||0||0||1||2||4||—2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|12|straf}}, {{goal|42}}<br />[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|47}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = {{goal|36}} [[Martin Baturina|Baturina]]<br />{{goal|45+5}} [[Petar Musa|Musa]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;389 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Panama}}''' |goals1 = [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 42&nbsp;942 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = Wedstryd 45 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 46 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 67 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |score = Wedstryd 68 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} ==== Ranglys van die derdeplek-spanne ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Land !width=30|Groep !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep A |A||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep B |B||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep C |C||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep D |D||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep E |E||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep F |F||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep G |G||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep H |H||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep I |I||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep J |J||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep K |K||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep L |L||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |} === Uitklopfase === {{Wedstrydskema laaste 32 | RD1 = 16de eindrondte | RD2 = Agtste eindrondte | RD3 = Kwarteindrondte | RD4 = Halfeindrondte | RD5 = Eindstryd | RD6 = derde plek | RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough | RD1-team01 = Wenner Groep E | RD1-score01 = | RD1-team02 = 3de Groep A/B/C/D/F | RD1-score02 = | RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford | RD1-team03 = Wenner Groep I | RD1-score03 = | RD1-team04 = 3de Groep C/D/F/G/H | RD1-score04 = | RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood | RD1-team05 = Naaswenner Groep A | RD1-score05 = | RD1-team06 = Naaswenner Groep B | RD1-score06 = | RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe | RD1-team07 = Wenner Groep F | RD1-score07 = | RD1-team08 = Naaswenner Groep C | RD1-score08 = | RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto | RD1-team09 = Naaswenner Groep K | RD1-score09 = | RD1-team10 = Naaswenner Groep L | RD1-score10 = | RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood | RD1-team11 = Wenner Groep H | RD1-score11 = | RD1-team12 = Naaswenner Groep J | RD1-score12 = | RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara | RD1-team13 = {{vlagland|Verenigde State}} | RD1-score13 = | RD1-team14 = 3de Groep B/E/F/I/J | RD1-score14 = | RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle | RD1-team15 = Wenner Groep G | RD1-score15 = | RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J | RD1-score16 = | RD1-header-09 = 29 Junie – Houston | RD1-team17 = Wenner Groep C | RD1-score17 = | RD1-team18 = Naaswenner Groep F | RD1-score18 = | RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington | RD1-team19 = Naaswenner Groep E | RD1-score19 = | RD1-team20 = Naaswenner Groep I | RD1-score20 = | RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad | RD1-team21 = {{vlagland|Meksiko}} | RD1-score21 = | RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I | RD1-score22 = | RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta | RD1-team23 = Wenner Groep L | RD1-score23 = | RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K | RD1-score24 = | RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens | RD1-team25 = Wenner Groep J | RD1-score25 = | RD1-team26 = Naaswenner Groep H | RD1-score26 = | RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington | RD1-team27 = Naaswenner Groep D | RD1-score27 = | RD1-team28 = Naaswenner Groep G | RD1-score28 = | RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver | RD1-team29 = Wenner Groep B | RD1-score29 = | RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J | RD1-score30 = | RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City | RD1-team31 = Wenner Groep K | RD1-score31 = | RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L | RD1-score32 = | RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia | RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74 | RD2-score01 = | RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77 | RD2-score02 = | RD2-header-2 = 4 Julie – Houston | RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73 | RD2-score03 = | RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75 | RD2-score04 = | RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington | RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83 | RD2-score05 = | RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84 | RD2-score06 = | RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle | RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81 | RD2-score07 = | RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82 | RD2-score08 = | RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford | RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76 | RD2-score09 = | RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78 | RD2-score10 = | RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad | RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79 | RD2-score11 = | RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80 | RD2-score12 = | RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta | RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86 | RD2-score13 = | RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88 | RD2-score14 = | RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver | RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85 | RD2-score15 = | RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87 | RD2-score16 = | RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough | RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89 | RD3-score01 = | RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90 | RD3-score02 = | RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood | RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93 | RD3-score03 = | RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94 | RD3-score04 = | RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens | RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91 | RD3-score05 = | RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92 | RD3-score06 = | RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City | RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95 | RD3-score07 = | RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96 | RD3-score08 = | RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington | RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97 | RD4-score01 = | RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98 | RD4-score02 = | RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta | RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99 | RD4-score03 = | RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100 | RD4-score04 = | RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford | RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101 | RD5-score01 = | RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102 | RD5-score02 = | RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens | RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101 | RD6-score01 = | RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102 | RD6-score02 = }} ==== 16de eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[28 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Naaswenner Groep A''' |score = Wedstryd 73 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep B''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 16:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep E''' |score = Wedstryd 74 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/B/C/D/F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Groep F''' |score = Wedstryd 75 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep C''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep C''' |score = Wedstryd 76 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep I''' |score = Wedstryd 77 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/D/F/G/H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Naaswenner Groep E''' |score = Wedstryd 78 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = Wedstryd 79 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep L''' |score = Wedstryd 80 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = Wedstryd 81 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag] |team2 = '''Derde Groep B/E/F/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep G''' |score = Wedstryd 82 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Naaswenner Groep K''' |score = Wedstryd 83 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep H''' |score = Wedstryd 84 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep B''' |score = Wedstryd 85 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep J''' |score = Wedstryd 86 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 20:30 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Groep K''' |score = Wedstryd 87 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag] |team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Naaswenner Groep D''' |score = Wedstryd 88 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep G''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Agtste eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 74''' |score = Wedstryd 89 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 77''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 73''' |score = Wedstryd 90 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 75''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 76''' |score = Wedstryd 91 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 78''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Wedstryd 79''' |score = Wedstryd 92 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 80''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 83''' |score = Wedstryd 93 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 84''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 81''' |score = Wedstryd 94 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 82''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 86''' |score = Wedstryd 95 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 88''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 85''' |score = Wedstryd 96 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 87''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Kwarteindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[9 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 89''' |score = Wedstryd 97 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 90''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[10 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 93''' |score = Wedstryd 98 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 94''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 91''' |score = Wedstryd 99 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 92''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 95''' |score = Wedstryd 100 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 96''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Halfeindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[14 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 97''' |score = Wedstryd 101 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 98''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 99''' |score = Wedstryd 102 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 100''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Klein finale (om die derde plek) ==== {{sokkerwedstryd |date = [[18 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Verloorder Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 103 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag] |team2 = '''Verloorder Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} ==== Eindstryd ==== {{sokkerwedstryd |date = [[19 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 104 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Sokkerwêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}} * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 Junie 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}} {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] otz2ogv42m9efsdcrqj771tmbz3gocs 0 129401 2912782 2910581 2026-06-20T21:45:06Z SpesBona 2720 Van die saamgevoegde verwysings het nie dieselfde inhoud nie, vergelyk asb. die skakels en hulle inhoud. 2912782 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = Krieketwêreldbeker 2023 | beeld = Krieketwêreldbeker 2023.svg | beeldgrote = 250px | onderskrif = Kenteken van die Krieketwêreldbeker 2023 | vanafdatum = 5 Oktober | totdatum = 19 November | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Internasionale eendagwedstryd|Internasionale eendagkrieket]] (EDI) | toernooiformaat = Groep- en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Indië}} | kampioen = {{Cr-AU}} | naaswenner = {{Cr-IN}} | getal = 6 | deelnemers = 10 (32 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 48 | bywoning = 1250307 | speler van die reeks = {{vlagikoon|Indië}} [[Virat Kohli]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Indië}} [[Virat Kohli]] (765)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-cricket-world-cup-2023-24-15338 |title=Records in ICC Cricket World Cup, 2023/24 – Most runs |publisher=ESPNcricinfo |date=19 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Mohammed Shami]] (24)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-cricket-world-cup-2023-24-15338 |title=Records in ICC Cricket World Cup, 2023/24 – Most wickets |publisher=ESPNcricinfo |date=19 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | vorige jaar = 2019 | vorige toernooi = Krieketwêreldbeker 2019 | volgende jaar = 2027 | volgende toernooi = Krieketwêreldbeker 2027 }} Die '''Krieketwêreldbeker 2023''' ([[Engels]]: ''2023 Cricket World Cup''; [[Hindi]]: २०२३ क्रिकेट विश्व कप) is van 5 Oktober tot 19 November 2023 in [[Indië]] beslis.<ref name="Kortlys">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-2023-likely-to-start-on-october-5-end-on-november-19-1364707 |title=World Cup 2023 likely to start on October 5 and end on November 19 |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=21 Maart 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die oorspronklike datums vir dié toernooi was tussen 9 Februarie tot 26 Maart 2023,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-awarded-2019-world-cup-245814 |title=England awarded 2019 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=30 April 2006 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/178260 |title=Outcomes from ICC Annual Conference week in London |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=13 Junie 2013 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-now-has-window-in-icc-future-tours-programme-1129304 |title=IPL now has window in ICC Future Tours Programme |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=12 Desember 2017 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> maar in Julie 2020 is dit na Oktober en November 2023 herskeduleer, nadat die kwalifisering weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] vertraag is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733341 |title=Men's T20 World Cup postponement FAQs |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-postpones-t20-world-cup-due-to-covid-19-pandemic-1227275 |title=ICC postpones T20 World Cup due to Covid-19 pandemic |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=20 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/2023-world-cup-india-delayed-october-november-icc-qualification-fair-1702626-2020-07-20 |title=ICC moves 2023 World Cup in India to October-November to allow longer qualification period |publisher=India Today |date=20 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Dit was die 13de [[krieketwêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse krieketwêreldkampioenskap in [[Internasionale eendagwedstryd|internasionale eendagkrieket]] (EDI) wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en die vierde in Indië. Dié land het voorheen as medegasheer van die toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] (saam met [[Pakistan]]), [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] (saam met Pakistan en [[Sri Lanka]]) en [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] (saam met [[Bangladesj]] en Sri Lanka) opgetree; slegs [[Engeland]] het meer toernooie gehuisves. Dit was die eerste toernooi wat geheel en al in Indië aangebied is<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/sites/tristanlavalette/2019/02/04/india-set-to-retain-hosting-2023-cricket-world-cup-despite-squabble-with-icc-over-23-million/ |title=India Set To Retain Hosting 2023 Cricket World Cup Despite Squabble With ICC Over $23 Million |publisher=[[Forbes]] |author=Tristan Lavalette |date=4 Februarie 2019 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> en slegs die derde wat deur een gasheerland gehou is; die eerste twee toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] is deur Engeland op sy eie gehuisves. [[Lêer:Icc cricket world cup trophy.jpg|duimnael|links|upright|Die Krieketwêreldbekertrofee waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2019 het onveranderd gebly en tien nasionale [[krieket]]spanne het aan die Krieketwêreldbeker 2023 deelgeneem: Die gasheer [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]], die sewe beste spanne van die Superliga 2020–2023 ([[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]], [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]], [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] en [[Proteas|Suid-Afrika]]), saam met die twee beste spanne van die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 ([[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] en [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]]). Tydens die Krieketwêreldbeker 2023 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 45 tydens die groepfase en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die toernooi het op 5 Oktober met die openingswedstryd tussen die twee finaliste van die [[Krieketwêreldbeker 2019|2019-toernooi]] Engeland en Nieu-Seeland op die [[Narendra Modi-stadion]] in [[Ahmedabad]] begin. Al die spanne het in een groep 45 wedstryde beslis, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne van die groep gespeel het. Die vier beste spanne het hierna vir die halfeindrondte gekwalifiseer en die eindstryd is op 19 November op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad gehou, terwyl die sewe beste spanne saam met die gasheer Pakistan regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2025]] gekwalifiseer het. Engeland was die verdedigende kampioen nadat hulle die vorige Krieketwêreldbeker 2019, teen Nieu-Seeland in die nouste eindstryd in dié tyd (’n amptelike gelykop), tuis gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-smallest-margins/world-cup-12 |title=Records in World Cup – By runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Australië, Indië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Indië het Nieu-Seeland geklop en Australië vir Suid-Afrika, voordat Australië die eindstryd op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad teen die gasheer Indië met ses paaltjies gewen en sodoende sy sesde titel ingepalm het. Ná die [[Krieketwêreldbeker 2003|2003-toernooi]] in [[Suid-Afrika]], [[Zimbabwe]] en [[Kenia]] was dit die tweede ontmoeting tussen dié twee lande in ’n eindstryd wat ook deur Australië gewen is. Die verdedigende kampioen Engeland is reeds in die groepfase uitgeskakel. Die Internasionale Krieketraad het voor die Krieketwêreldbeker 2015 aangekondig dat slegs tien van die vernaamste krieketlande aan die volgende toernooie van 2019 en 2023 sal kan deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-news-full-members-opposed-10-team-world-cup-says-haroon-lorgat-541846 |title=Full Members opposed 10-team World Cup – Lorgat |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=24 November 2011 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Dit het groot kritiek uitgelok, omdat veral die assosiaatlede van die IKR gevrees het dat die afstand in kwaliteit tussen hulle en die voorste [[toetskrieket]]lande groter sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/mar/26/icc-dave-richardson-2019-cricket-world-cup-associate-nations |title=ICC will still cut 2019 World Cup to 10 teams, says chief executive |publisher=[[The Guardian]] |date=26 Maart 2015 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/anger-as-10-team-world-cup-not-up-for-debate-892955 |title=Anger as 10-team World Cup not up for debate |publisher=ESPNcricinfo |author=Tim Wigmore |date=1 Julie 2015 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2019-06-05/cricket-world-cup-minnows-where-have-they-gone/11176128 |title=The Cricket World Cup 2019 has shrunk to exclude the minnows, but why? And how come it's still so long? |publisher=ABC News |author=Simon Smale |date=4 Junie 2019 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die IKR se redenasie vir hierdie stap was egter ’n beter bemarkingsmoontlikheid van die kompetisie, want al die spanne sou dan mededingend gewees het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/does-a-ten-team-world-cup-make-financial-sense-world-cup-2015-russell-degnan-843807 |title=Does a ten-team World Cup make financial sense? |publisher=ESPNcricinfo |author=Russell Degnan |date=6 Maart 2015 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die tweemalige wêreldkampioen [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] kon vir die eerste keer nie vir ’n krieketwêreldbekertoernooi kwalifiseer nie, vervolgens het vir die eerste keer in die toernooi se geskiedenis geen span van die [[Amerikas]] deelgeneem nie. Die Krieketwêreldbeker 2023 was die eerste sedert die [[Krieketwêreldbeker 1992|1992-toernooi]] waartydens elk van die spanne ten minste een oorwinning in die groepfase kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3735909 |title=One Day Evolution: All the records as they break at the Cricket World Cup 2023 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |author=Daniel Beswick |date=12 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/cricket/icc-world-cup/explained-australias-complicated-path-to-wc-glory-and-how-they-can-put-poms-out-of-their-misery/news-story/1a1dfdcda0aa1fa2d34aead916d596a9 |title=Explained: Australia’s complicated path to WC glory... and how they can put Poms out of their misery |publisher=Fox Cricket |author=Nic Savage |date=23 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Altesaam het 1&nbsp;250&nbsp;307 toeskouers die 48 wedstryde bygewoon, die meeste in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2023-odi-world-cup-shatters-viewership-records-1410361 |title=2023 ODI World Cup shatters viewership records |publisher=ESPNcricinfo |date=24 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> == Toewysing == Tydens ’n spesiale vergadering van die Internasionale Krieketraad in Junie 2013 in [[Londen]] is die Krieketwêreldbeker 2023 aan Indië toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/2023-world-cup-will-be-played-only-in-india-n-srinivasan-1514687 |title=2023 World Cup Will be Played Only in India |publisher=NDTV Sports |author=Narayanaswami Srinivasan |date=14 Julie 2009 |accessdate=30 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530212151/https://sports.ndtv.com/cricket/2023-world-cup-will-be-played-only-in-india-n-srinivasan-1514687 |archive-date=30 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === [[Lêer:Qualification Pathway for 2023 ICC Cricket World Cup.png|duimnael|Grafiek van die kwalifiseringsproses vir die Krieketwêreldbeker 2023]] Soos tydens die Krieketwêreldbeker 2019 kon tien krieketspanne aan die Krieketwêreldbeker 2023 deelneem. Die hoofroete tot kwalifisering was die nuwe Superliga, wat die EDI-kampioenskap vervang het. Aan die Superliga, wat tussen Julie 2020 en Mei 2023 beslis is, het die twaalf [[Toetskrieket|toetslande]] (insluitende die gasheer Indië) en [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-v-ireland-to-kick-off-world-cup-super-league-on-july-30-1227834 |title=England v Ireland to kick off World Cup Super League on July 30 |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die gasheer Indië en die sewe beste spanne van die dertien deelnemers in die Superliga het regstreeks vir die hooftoernooi gekwalifiseer. Die vyf spanne van die Superliga, wat nie daarin kon slaag om regstreeks vir die toernooi te kwalifiseer nie, het aan die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 deelgeneem, waarna twee spanne na die hooftoernooi deurgedring het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/radical-schedule-shake-up-proposed-at-icc-meeting-1080769 |title=Radical schedule shake-up proposed at ICC meeting |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Februarie 2017 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-road-to-world-cup-2023-how-teams-can-secure-qualification-from-rank-no-1-to-32-1197379 |title=The road to World Cup 2023: how teams can secure qualification, from rank No. 1 to 32 |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=14 Augustus 2019 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Aan die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 het, naas die vyf onderste spanne van die Superliga, ook die drie beste spanne van die vir die eerste keer besliste Krieketwêreldbekerliga 2 2019–2022 (gehou tussen Augustus 2019 en Maart 2023) deelgeneem. Die oorblywende twee plekke vir die kwalifisering is deur ’n uitspeeltoernooi tussen die Krieketwêreldbekerliga 2 se niekwalifiserende spanne en die Krieketwêreldbekeruitdagingsliga 2019–2021 se twee beste spanne bepaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/associates-pathway-to-2023-world-cup-undergoes-major-revamp-1162819 |title=Associates pathway to 2023 World Cup undergoes major revamp |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=20 Oktober 2018 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Aan die Krieketwêreldbekerliga het die oorblywende sewe lande met ’n tydelike EDI-status deelgeneem (Nederland het aan die Superliga deelgeneem).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/explainer-men-s-odi-world-cup-super-league-1227833 |title=Explainer: Men's ODI World Cup Super League |publisher=ESPNcricinfo |author=Sreshth Shah |date=27 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> 32 nasionale krieketspanne het om die twee oorblywende plekke by die Krieketwêreldbeker 2023 meegeding, waarvan die finale tien aan die uiteindelike kwalifiserende rondte in [[Zimbabwe]] deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup-league-two/about |title=ICC Men’s T20 World Cup Europe Qualifier gets underway in Scotland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Sri Lanka het die eerste kwalifiserende span geword nadat hulle [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] met nege paaltjies geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-qualifier-2023-1377745/zimbabwe-vs-sri-lanka-24th-match-super-six-1377770/match-report |title=Theekshana, Nissanka hand Sri Lanka ODI World Cup ticket |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=2 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Nadat [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] met sewe paaltjies verslaan het, kon die tweemalige wêreldkampioen vir die eerste keer nie vir ’n krieketwêreldbekertoernooi kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-2023-west-indies-crash-out-of-qualification-race-1385192 |title=West Indies fail to qualify for 2023 ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/66076860 |title=World Cup qualifier: Scotland knock out West Indies at World Cup Qualifier with seven-wicket win |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Nadat Skotland ook Zimbabwe met 31 lopies verslaan het, het Zimbabwe sy tweede agtereenvolgende krieketwêreldbekertoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-qualifier-2023-1377745/zimbabwe-vs-scotland-26th-match-super-six-1377773/match-report |title=Scotland's Sole-stirring bowling display knocks Zimbabwe out of World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Madushka Balasuriya |date=4 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Vir die eerste keer kon drie lande met toetskrieketstatus – [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]], Wes-Indië en Zimbabwe – nie vir ’n krieketwêreldbeker kwalifiseer nie, terwyl twee assosiaatlede – Nederland en Skotland – daarin kon slaag om dié drie volle lede in die kwalifisering verby te steek en die laaste plek onder mekaar beslis het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/spotlight-on-bulawayo-as-netherlands-scotland-battle-for-world-cup-jackpot-1385949 |title=Spotlight on Bulawayo as Netherlands, Scotland battle for World Cup jackpot |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=5 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Nederland het die laaste en tiende plek bespreek nadat hulle Skotland met vier paaltjies verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-qualifier-2023-1377745/netherlands-vs-scotland-28th-match-super-six-1377776/match-report |title=Bas de Leede's five-for and 92-ball 123 take Netherlands to the ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=6 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Nadat die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] geweier het om ’n span vir die Asiatiese Beker 2023 na Pakistan te stuur, het die [[Pakistanse Krieketraad]] gedreig om die Krieketwêreldbeker 2023 in Indië te boikot.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12724526/pakistan-could-boycott-2023-50-over-world-cup-over-indias-asia-cup-stance |title=Pakistan could boycott 2023 50-over World Cup over India's Asia Cup stance |publisher=[[Sky News]] |date=19 Oktober 2022 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Sports/India-Pakistan-spat-threatens-Cricket-World-Cup |title=India-Pakistan spat threatens Cricket World Cup |publisher=Nikkei Asia |author=Adnan Aamir |date=11 April 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> In Junie 2023 is dié geskil opgelos met die [[Asiatiese Krieketraad]] se aangekondig om die Asiatiese Bekertoernooi volgens ’n hibriede model, soos voorgestel deur die Pakistanse beheerliggaam, te hou, waarvolgens nege van die 13 wedstryde in Sri Lanka gehou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2023-asia-cup-likely-in-pakistan-and-one-other-overseas-venue-for-ind-vs-pak-1365046 |title=2023 Asia Cup likely in Pakistan and one other overseas venue for India games |publisher=ESPNcricinfo |date=23 Maart 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/asia-cup-2023-to-be-played-in-pakistan-and-sri-lanka-as-acc-accepts-hybrid-model-101686826326531.html |title=Asia Cup 2023 to be played in Pakistan and Sri Lanka as ACC accepts hybrid model |publisher=[[Hindustan Times]] |date=15 Junie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende tien spanne het vir die Krieketwêreldbeker 2023 gekwalifiseer. Nederland, wat Wes-Indië vervang het, is die enigste verandering in die tien-span-lys van die Krieketwêreldbeker 2019. Dit was die eerste toernooi wat Wes-Indië misgeloop het. [[Lêer:2023 Cricket World Cup participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering; altesaam 32 spanne het deelgeneem. {{sleutel|#003|Gekwalifiseer as gasheer}} {{sleutel|#00f|Gekwalifiseer tydens die IKR Superliga}} {{sleutel|#0c0|Gekwalifiseer tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering}} {{sleutel|#fc0|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-IN}} |'''Gasheer''' |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1983|1983]], [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]])</small> |- |{{Cr-AF}} | rowspan="7" |IKR Superliga 2020–2023 |Derde |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]])</small> |- |{{Cr-AU}} |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1987|1987]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]])</small> |- |{{Cr-BD}} |Sewende |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Krieketwêreldbeker 2015|2015]])</small> |- |{{Cr-EN}} |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 2019|2019]])</small> |- |{{Cr-NZ}} |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |Naaswenner <small>([[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]])</small> |- |{{Cr-PK}} |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1992|1992]])</small> |- |{{Cr-ZA}} |Negende |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |Halfeindrondte <small>([[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]])</small> |- |{{Cr-NL}} | rowspan="2" |Krieketwêreldbekerkwalifisering |Vyfde |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Krieketwêreldbeker 1996|1996]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]])</small> |- |{{Cr-LK}} |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1996|1996]])</small> |} == Stadions == Op 21 Maart 2023 het die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] twaalf Indiese stadions op die kortlys vir die Krieketwêreldbeker 2023 geplaas.<ref name="Kortlys" /> Op 27 Junie 2023 het die Internasionale Krieketraad die wedstrydskedule aangekondig, waarby [[Indore]], [[Guwahati]] en [[Rajkot]] van die lys verwyder is, terwyl [[Pune]] bygevoeg is. Die [[Narendra Modi-stadion]] in [[Ahmedabad]] met ’n kapasiteit van 132&nbsp;000 het vir die eerste keer ’n krieketwêreldbekereindstryd huisves. Die twee halfeindstryde is onderskeidelik op [[Wankhedestadion]] in [[Mumbai]] en [[Eden Gardens]] in [[Kolkata]] gespeel, terwyl die eindstryd op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad beslis is.<ref name="Wedstrydskedule">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |title=Match schedule announced for ICC Men’s Cricket World Cup 2023 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 Junie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die BCCI het befondsing verskaf vir opknappings by stadions. Die [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion]] is voorsien van ’n nuwe grasoppvervlak, dreineringsstelsel, sitplekke en gasvryheidskassies. Die Wankhedestadion se buiteveld, spreiligte, korporatiewe bokse en toilette is opgeknap. Die [[M. A. Chidambaram-stadion]] het nuwe spreiligte geïnstalleer en twee paaltjies herlê.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/cricket-world-cup-venues-to-get-an-upgrade-imported-grass-new-outfields-better-floodlights-8693468/ |title=Cricket World Cup venues to get an upgrade: Imported grass, new outfields, better floodlights |publisher=The Indian Express |author=Devendra Pandey |date=30 Junie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Aangesien die Krieketwêreldbeker 2023 gedurende [[herfs]] beslis is, het die IKR protokolle ingestel om die impak van vog — insluitende [[dou]] en [[reën]] — op bladtoestande te verminder, sodat die span wat tweede gekolf het nie bevoordeel is nie (soos onlangs gebeur tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]]). Dit het ingesluit die gebruik van ’n spesifieke benattingsmiddel, en die grenslyn was sowat 70&nbsp;m van die blad af, met meer gras daarop wat naatboulwerk bo draaiboulwerk bevoordeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/odi-world-cup-more-grass-bigger-boundaries-to-tackle-dew-factor/articleshow/103795737.cms?from=mdr |title=ODI World Cup: More grass, bigger boundaries to tackle dew factor |publisher=[[The Times of India]] |date=20 September 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Ahmedabad]] ! [[Bangalore]] ! [[Chennai]] ! [[Nieu-Delhi]] |- | [[Narendra Modi-stadion]] | [[M. Chinnaswamy-stadion]] | [[M. A. Chidambaram-stadion]] | [[Feroz Shah Kotla Ground]] |- | <small>{{Koördinate|23|5|31.2|N|72|35|49.2|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Narendra Modi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|12|58|43.7|N|77|35|58.4|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=M. Chinnaswamy-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|13|03|46|N|80|16|46|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=M. A. Chidambaram-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|28|38|16|N|77|14|35|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Feroz Shah Kotla Ground}}</small> |- | Kapasiteit: '''132&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/sports/2023/9/28/what-you-need-to-know-about-the-icc-cricket-world-cup-2023-stadiums |title=What you need to know about the ICC Cricket World Cup 2023 stadiums |publisher=[[Al Jazeera]] |date=28 September 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | Kapasiteit: '''40&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''38&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''55&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Motera Stadium Ahmedabad Panorama.jpg|200px]] | [[Lêer:India vs Australia Test Match at Bengaluru (13 March 2017).jpg|200px]] | [[Lêer:MA Chidambaram Stadium In the Night during a CSK Game.jpg|200px]] | [[Lêer:Arun Jaitley Stadium during India vs Australia 2019 ODI.jpg|200px]] |- !colspan=3 rowspan=10|{{Location map+|Indië|float=center|width=450|places= {{Location map~ |Indië |lat=18.975 |long=72.825833 |label_size=100 |label=[[Mumbai]] |position=left}} {{Location map~ |Indië |lat=32.2190 |long=76.3234 |label_size=100 |label=[[Dharamshala]] |position=top}} {{Location map~ |Indië |lat=26.8467 |long=80.9462 |label_size=100 |label=[[Lucknow]] |position=bottom}} {{Location map~ |Indië |lat=22.569722 |long=88.369722 |label_size=100 |label=[[Kolkata]] |position=left}} {{Location map~ |Indië |lat=28.61 |long=77.23 |label_size=100 |label=[[Nieu-Delhi]] |position=bottom}} {{Location map~ |Indië |lat=17.40 |long=78.45 |label_size=100 |label=[[Hyderabad, Indië|Hyderabad]] |position=right}} {{Location map~ |Indië |lat=13.083888 |long=80.27 |label_size=100 |label=[[Chennai]] |position=right}} {{Location map~ |Indië |lat=12.966666 |long=77.566666 |label_size=100 |label=[[Bangalore]] |position=left}} {{Location map~ |Indië |lat=18.520278 |long=73.856667 |label_size=100 |label=[[Pune]] |position=right}} {{Location map~ |Indië |lat=23.03 |long=72.58 |label_size=100 |label=[[Ahmedabad]] |position=top}} }} ! [[Dharamshala]] |- | [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|32|11|51.62|N|76|19|33.59|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=HPCA-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''23&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Dharamshala Cricket Stadium.jpg|200px]] |- ! [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]] |- | [[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion|Rajiv Gandhi-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|17|24|23|N|78|33|1|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rajiv Gandhi-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''39&nbsp;200'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Panorama of rajiv gandhi stadium.jpg|200px]] |- ! [[Kolkata]] ! [[Lucknow]] ! [[Mumbai]] ! [[Pune]] |- | [[Eden Gardens]] | [[BRSABV Ekana-krieketstadion]] | [[Wankhedestadion]] | [[Maharashtra-krieketverenigingstadion|MCA-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|22|33|52.16|N|88|20|35.09|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Eden Gardens}}</small> | <small>{{Koördinate|26|48|40|N|81|1|1|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=BRSABV Ekana-krieketstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|18|56|20.1|N|72|49|32.6|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Wankhedestadion}}</small> | <small>{{Koördinate|18|40|28|N|73|42|23|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=MCA-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''68&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''50&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''33&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''37&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Eden Gardens, Kolkata (05).jpg|200px]] | [[Lêer:Ekana cricket stadium .jpg|200px]] | [[Lêer:Wankhede Stadium (86312941).jpeg|200px]] | [[Lêer:Sahara Stadium Pune 4.jpg|200px]] |}</center> == Formaat == Die Krieketwêreldbeker 2023 is oor 46 dae tussen tien verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 5 Oktober 2023 op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad met die openingswedstryd tussen Engeland en Nieu-Seeland begin. Die toernooi het geëindig op 19 November met die eindstryd tussen Australië en Indië op dieselfde stadion, waartydens Australië die Krieketwêreldbekertrofee ingepalm het. ’n Soortgelyke formaat is voorheen tydens die [[Krieketwêreldbeker 1992]] gebruik, maar destyds het nege in plaas van tien nasionale krieketspanne deelgeneem; dieselfde formaat is tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] gebruik, insluitende dieselfde aantal deelnemende lande (tien). === Kalender === Die Internasionale Krieketraad het die wedstrydskedule op 27 Junie 2023, presies 100 dae voor dié toernooi se begin, bekendgestel.<ref name="Wedstrydskedule" /> Op 9 Augustus 2023 is nege wedstryde, insluitende dié tussen Indië en Pakistan, deur die IKR herskeduleer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/date-changes-for-india-vs-pakistan-and-eight-other-world-cup-games-1390573 |title=Date changes for India-Pakistan and eight other World Cup games |publisher=ESPNcricinfo |date=9 Augustus 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die openingseremonie sou op 4 Oktober in die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad gehou word, maar dit is deur die reëlingskomitee met ’n perskonferensie met die tien spankapteins vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/icc-world-cup-opening-ceremony-2023-b2424359.html |title=Will there be an opening ceremony for the ICC Cricket World Cup 2023? |publisher=[[The Independent]] |author=Sakshi Gupta |date=4 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die volgende tabel dui die Krieketwêreldbeker 2023 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op die sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Oktober/November ! scope=col |Do<br />5 ! scope=col |Vr<br />6 ! scope=col |Sa<br />7 ! scope=col |So<br />8 ! scope=col |Ma<br />9 ! scope=col |Di<br />10 ! scope=col |Wo<br />11 ! scope=col |Do<br />12 ! scope=col |Vr<br />13 ! scope=col |Sa<br />14 ! scope=col |So<br />15 ! scope=col |Ma<br />16 ! scope=col |Di<br />17 ! scope=col |Wo<br />18 ! scope=col |Do<br />19 ! scope=col |Vr<br />20 ! scope=col |Sa<br />21 ! scope=col |So<br />22 ! scope=col |Ma<br />23 ! scope=col |Di<br />24 ! scope=col |Wo<br />25 ! scope=col |Do<br />26 ! scope=col |Vr<br />27 ! scope=col |Sa<br />28 ! scope=col |So<br />29 ! scope=col |Ma<br />30 ! scope=col |Di<br />31 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 |- align=center | align=left|Groepfase <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 31 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />November ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonie <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} {| | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Sluitingseremonie}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} === Groepfase === Die Krieketwêreldbeker 2023 is deur tien nasionale krieketspanne beslis. Vir die groepfase is die tien deelnemende spanne in een enkele groep geplaas met dieselfde formaat as wat in 2019 gebruik is; elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span nege wedstryde in die groepfase gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop of onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die vier beste spanne het na die uitklopfase deurgedring. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die vier beste spanne van die groep het na die uitklopfase deurgedring. Die eerste span het teen die vierde span en die tweede span teen die derde span in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. === Effek op Kampioenetrofee 2025-kwalifisering === Die beste sewe spanne het saam met die gasheer Pakistan regstreeks gekwalifiseer vir die Kampioenetrofee 2025. Hulle was Afghanistan, Australië, Bangladesj, Engeland, Indië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 16 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3676407 |title=Match officials for the ICC Men’s Cricket World Cup 2023 named |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=8 September 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} Paul Reiffel <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Rod Tucker <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Paul Wilson <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Sharfuddoula <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Michael Gough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Illingworth <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Kettleborough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Alex Wharf <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} Nitin Menon <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Gaffaney <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Brown <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Ahsan Raza <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Kumar Dharmasena <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Marais Erasmus <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Adrian Holdstock <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Joel Wilson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Indië}} Javagal Srinath <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Jeff Crowe <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> || * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Richie Richardson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Andy Pycroft <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} === Spanne === [[Lêer:2023 World Cup Total Number of ODI Caps per Team.svg|duimnael|Aantal EDI-wedstryde van al die spanne van die Krieketwêreldbeker teen toernooibegin op 5 Oktober 2023 rakende die spelers van die oorspronklike spanlys wat op 28 September 2023 aan die IKR voorgelê is.]] Elke land kon 15 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 28 September 2023 aan die Internasionale Krieketraad voorgelê word. Enige latere verandering het die goedkeuring deur die IKR vereis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3619358 |title=All the squads for ICC Men's Cricket World Cup 2023 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=22 September 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Teen 26 September is al die spanne bekendgemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworldcup.com/news/3619358?sf182238836=1 |title=All the squads for ICC Men's Cricket World Cup 2023 |publisher=cricketworldcup.com |date=26 September 2023 |accessdate=4 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004085421/https://www.cricketworldcup.com/news/3619358?sf182238836=1 |archive-date=4 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die oudste speler was die Nederlander [[Wesley Barresi]] op 39 jaar, terwyl die jongste speler die Afghaan [[Noor Ahmad]] op 18 jaar was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/youngest-oldest-player-team-average-age-odi-world-cup-2023-noor-ahmad-barresi-england-afghanistan-india-sri-lanka/article67377522.ece |title=ICC World Cup 2023: Youngest and oldest squads and players in the tournament |publisher=The Hindu |date=4 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> == Wedstryde == Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2025]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2025]]. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Kampioenetrofee 2025 mis. |} [[Lêer:Cricketwedstrijd.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Australië en Nederland op 25 Oktober]] Tien spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die groepfase het op 5 Oktober op die [[Narendra Modi-stadion]] in [[Ahmedabad]] met die openingswedstryd tussen die twee finaliste van die [[Krieketwêreldbeker 2019|2019-toernooi]] Engeland en Nieu-Seeland begin. Die vier beste spanne in die groep het na die uitklopfase deurgedring. Vir wedstryde tydens die groepfase is geen reserwedae in die geval van slegte weer opsy gesit nie.<ref name="Wedstrydskedule" /> Die sewe beste spanne het saam met die gasheer Pakistan vir die [[Kampioenetrofee 2025]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2025-champions-trophy-qualification-at-stake-during-odi-world-cup-1406055 |title=2025 Champions Trophy qualification at stake during ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi, Matt Roller |date=29 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LD|Lopieverskil}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-IN}} |9||9||0||0||0||0||+2.570||'''18''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-ZA}} |9||7||2||0||0||0||+1.261||'''14''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-AU}} |9||7||2||0||0||0||+0.841||'''14''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-NZ}} |9||5||4||0||0||0||+0.743||'''10''' |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-PK}} |9||4||5||0||0||0||–0.199||'''8''' |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-AF}} |9||4||5||0||0||0||–0.336||'''8''' |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-EN}} |9||3||6||0||0||0||–0.572||'''6''' |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-BD}} |9||2||7||0||0||0||–1.087||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{Cr-LK}} |9||2||7||0||0||0||–1.419||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{Cr-NL}} |9||2||7||0||0||0||–1.825||'''4''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 282/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 283/1 (36.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Joe Root]] 77 (86) | paaltjies1 = [[Matt Henry]] 3/48 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Devon Conway]] 152* (121) | paaltjies2 = [[Sam Curran]] 1/47 (6 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-new-zealand-1st-match-1384392/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]]<br />Bywoning: 47&nbsp;518<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/05/england-vs-new-zealand-ahmedabad-attendance-47518-2023-cricket-world-cup-first-match-crowd-motera/ |title=England vs New Zealand Ahmedabad Attendance 47,518 2023 Cricket World Cup First Match Crowd Motera |publisher=The Cricket Blog |date=5 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Rachin Ravindra]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Al die elf Engelse kolwers teken dubbelsyfers aan, die eerste keer in die EDI-geskiedenis wat dit gebeur.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geo.tv/latest/513184-england-set-unique-odi-batting-record-in-world-cup-opener |title=England set unique ODI batting record in World Cup 2023 opener |publisher=Geo News |date=5 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Rachin Ravindra]] (NZ) teken sy eerste EDI-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2023/story/england-vs-new-zealand-rachin-ravindra-hundred-world-cup-debut-ahmedabad-2445116-2023-10-05 |title=ENG v NZ: 23-year-old Rachin Ravindra hits hundred in spectacular World Cup debut |publisher=India Today |date=5 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[Devon Conway]] en Rachin Ravindra (albei NZ) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=start;runsmin1=100;runsval1=runs;template=results;type=batting;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting Records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Devon Conway en Rachin Ravindra teken met 273 lopies om die tweede paaltjie beide die hoogste Nieu-Seelandse paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd en die hoogste Nieu-Seelandse tweede EDI-paaltjievennootskap in dié tyd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/england-vs-new-zealand-devon-conway-rachin-ravindra-273-partnership-world-cup-batting-records-ahmedabad/article67385329.ece |title=ENG vs NZ: Conway-Ravindra record fourth-highest World Cup partnership with 273-run stand |publisher=The Hindu |date=5 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref name="Partnership">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/world-cup-12 |title=Highest partnerships for World Cup – Highest partnerships by runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 286 (49 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 205 (41 boulbeurte) | lopies1 = [[Saud Shakeel]] 68 (52) | paaltjies1 = [[Bas de Leede]] 4/62 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Bas de Leede]] 67 (68) | paaltjies2 = [[Haris Rauf]] 3/43 (9 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 81 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/netherlands-vs-pakistan-2nd-match-1384393/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion|Rajiv Gandhi-stadion]], [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]]<br />Bywoning: 9&nbsp;470<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/06/pakistan-vs-netherlands-hyderabad-9470-attendance-2023-cricket-world-cup-match-report-2023/ |title=Pakistan vs Netherlands Hyderabad 9470 Attendance 2023 Cricket World Cup Match Report 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=6 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Saud Shakeel]] (Pak) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Oktober 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 156 (37.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 158/4 (34.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 47 (62) | paaltjies1 = [[Mehidy Hasan]] 3/25 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Nazmul Hossain Shanto]] 59* (83) | paaltjies2 = [[Azmatullah Omarzai]] 1/9 (2 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-bangladesh-3rd-match-1384394/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]], [[Dharamshala]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Mehidy Hasan]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rahmanullah Gurbaz]] word die vinnigste Afghaanse kolwer in dié tyd wat sy 1&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken (in 27 kolfbeurte).''<ref name="BANvAFG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-bangladesh-3rd-match-1384394/match-report |title=Mehidy, with a little help from Shakib and Shanto, takes Bangladesh past Afghanistan |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=7 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Bangladesj teken hul grootste krieketwêreldbekeroorwinning in dié tyd volgens oorblywende aflewerings aan (92).<ref name="BANvAFG" /><ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/world-cup-12 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 428/5 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 326 (44.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Rassie van der Dussen]] 108 (110) | paaltjies1 = [[Dilshan Madushanka]] 2/86 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Charith Asalanka]] 79 (65) | paaltjies2 = [[Gerald Coetzee]] 3/68 (9 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 102 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/south-africa-vs-sri-lanka-4th-match-1384395/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]]<br />Bywoning: 15&nbsp;496<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/08/south-africa-vs-sri-lanka-delhi-attendance-15496-cricket-world-cup-2023-kotla/ |title=South Africa vs Sri Lanka Delhi Attendance 15,496 Cricket World Cup 2023 Kotla |publisher=The Cricket Blog |date=8 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Quinton de Kock]], [[Rassie van der Dussen]] en [[Aiden Markram]] (almal RSA) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Suid-Afrika teken die hoogste krieketwêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/highest-team-totals-scores-australia-south-africa-india-icc-odi-world-cup-batting-records/article67392625.ece/ |title=Highest ODI World Cup totals: South Africa hits 428/5, breaks record for highest score in SA vs SL WC 2023 match |publisher=The Hindu |date=7 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Aiden Markram]] (RSA) teken die vinnigste krieketwêreldbekerhondertal in dié tyd aan (in 49 aflewerings).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/fastest-hundreds-world-cup-batting-records-aiden-markram-49-ball-centrury-sa-vs-sl-full-list-record-news/article67392751.ece |title=Fastest ODI World Cup hundreds: Markram breaks record with 49-ball century in SA vs SL WC 2023 match |publisher=The Hindu |date=7 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref name="Fastest_Hundreds">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/cricket-world-cup-fastest-hundreds-1401412 |title=Cricket World Cup – Fastest Hundreds in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Die 754 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/most-runs-in-a-world-cup-match-highest-aggregate-south-africa-vs-sri-lanka-records-broken-delhi/article67393854.ece |title=SA vs SL: South Africa-Sri Lanka records highest aggregate in a World Cup match with 754 runs in Delhi |publisher=The Hindu |date=7 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 199 (49.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 201/4 (41.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Steve Smith]] 46 (71) | paaltjies1 = [[Ravindra Jadeja]] 3/28 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[KL Rahul]] 97* (115) | paaltjies2 = [[Josh Hazlewood]] 3/38 (9 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-5th-match-1384396/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]<br />Bywoning: 33&nbsp;190<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/08/india-vs-australia-chepauk-attendance-33190-world-cup-2023-ma-chidambaram-chennai/ |title=India vs Australia Chepauk Attendance 33,190 World Cup 2023 MA Chidambaram Chennai |publisher=The Cricket Blog |date=8 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[KL Rahul]] (Ind) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[David Warner]] (Aus) word die vinnigste kolwer in dié tyd wat sy 1&nbsp;000ste krieketwêreldbekerlopie aanteken (in 19 kolfbeurte).''<ref name="AUSvIND">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworldcup.com/news/3731495 |title=By the numbers: Records broken as Starc, Warner and Kohli hit new heights |publisher=cricketworldcup.com |date=9 Oktober 2023 |accessdate=12 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012043108/https://www.cricketworldcup.com/news/3731495 |archive-date=12 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Mitchell Starc]] (Aus) word die vinnigste bouler in dié tyd wat sy 50ste EDI-paaltjie neem (in 19 boulbeurte).''<ref name="AUSvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/mitchell-starc-fastest-to-50-wickets-odi-world-cups-19-innings-record-india-vs-australia-chennai/article67396369.ece |title=IND vs AUS: Mitchell Starc becomes the fastest to 50 wickets in ODI World Cups |publisher=The Hindu |date=8 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Ravichandran Ashwin]] (Ind) speel in sy laaste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/ravichandran-ashwin-retires-interantional-indian-cricket-team |title=Ravichandran Ashwin, India’s spin bowling legend, retires from international cricket |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Ali Asgar Nalwala |date=18 Desember 2024 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 322/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 223 (46.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Will Young (krieketspeler)|Will Young]] 70 (80) | paaltjies1 = [[Roelof van der Merwe]] 2/56 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Colin Ackermann]] 69 (73) | paaltjies2 = [[Mitchell Santner]] 5/59 (10 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 99 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/netherlands-vs-new-zealand-6th-match-1384397/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion|Rajiv Gandhi-stadion]], [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]] | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sybrand Engelbrecht]] (Ned) het sy EDI-debuut gemaak.'' * ''[[Mitchell Santner]] (NZ) neem ’n vyf-paaltjie-oes.<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=start;qualmin1=5;qualval1=wickets;size=100;template=results;type=bowling;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Bowling Records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Oktober 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 364/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 227 (48.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Dawid Malan]] 140 (107) | paaltjies1 = [[Mahedi Hasan]] 4/71 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[Liton Das]] 76 (66) | paaltjies2 = [[Reece Topley]] 4/43 (10 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 137 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-england-7th-match-1384398/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]], [[Dharamshala]]<br />Bywoning: 12&nbsp;478 | skeidsregters = Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) en Paul Wilson ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Dawid Malan]] (Eng) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Jonny Bairstow]] (Eng) speel in sy 100ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-jonny-bairstow-100th-odi-theres-been-a-few-ups-and-downs-1402154 |title=Bairstow, England cricket's 'great servant' who always comes back very strong |publisher=ESPNcricinfo |author=Matt Roller |date=9 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Dawid Malan]] (Eng) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''[[Joe Root]] oortref [[Graham Gooch]] se vorige rekord van 897 lopies en word Engeland se beste krieketwêreldbekerlopiemaker in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/england-vs-bangladesh-joe-root-highest-scorer-odi-world-cup-most-runs-graham-gooch-record/article67402968.ece/ |title=ENG vs BAN: Joe Root becomes England's highest run-scorer in ODI World Cup, surpasses Graham Gooch |publisher=The Hindu |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 344/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 345/4 (48.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Mendis]] 122 (77) | paaltjies1 = [[Hasan Ali]] 4/71 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Mohammad Rizwan]] 131* (121) | paaltjies2 = [[Dilshan Madushanka]] 2/60 (9.2 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/pakistan-vs-sri-lanka-8th-match-1384399/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion|Rajiv Gandhi-stadion]], [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]]<br />Bywoning: 23&nbsp;177<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/10/pakistan-vs-sri-lanka-hyderabad-attendance-23177-cricket-world-cup-2023-match-report/ |title=Pakistan vs Sri Lanka Hyderabad Attendance 23,177 Cricket World Cup 2023 Match Report |publisher=The Cricket Blog |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Mohammad Rizwan]] (Pak) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[Sadeera Samarawickrama]] (SL) en [[Abdullah Shafique]] (Pak) teken hul eerste EDI-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/sl-vs-pak-sadeera-samarawickrama-hits-his-maiden-world-cup-hundred-to-deflate-pakistan-2447080-2023-10-10 |title=SL vs PAK: Sadeera Samarawickrama hits his maiden World Cup hundred to deflate Pakistan |publisher=India Today |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/abdullah-shafique-hits-hundred-on-world-cup-debut-against-sri-lanka-2447193-2023-10-10 |title=SL vs PAK: Abdullah Shafique shines on World Cup debut, hits maiden ODI hundred in high pressure chase |publisher=India Today |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Kusal Mendis]] en Sadeera Samarawickrama (albei SL), asook Abdullah Shafique en [[Mohammad Rizwan]] (albei Pak) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Vir die derde keer ná Australië teen Pakistan in 1998 en Australië teen Indië in 2013 word in een enkele EDI-wedstryd vier honderdtalle aangeteken;<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/most-hundreds-in-an-innings-283070 |title=Most hundreds in an innings |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> dit is ook die eerste keer in ’n krieketwêreldbekerwedstryd.''<ref name="SLvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-pakistan-record-the-highest-successful-chase-at-the-world-cup-1402403 |title=Pakistan record the highest successful chase at the World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/67071645 |title=Cricket World Cup 2023: Pakistan complete record World Cup chase to beat Sri Lanka |publisher=[[BBC]] |author=Callum Matthews |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Kusal Mendis teken die vinnigste krieketwêreldbekerhonderdtal in dié tyd vir Sri Lanka aan (in 65 aflewerings).''<ref name="SLvPAK" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/odi-world-cup-kusal-mendis-sadeera-samarawickrama-tons-power-sri-lanka-to-344/9-against-pakistan/articleshow/104319424.cms |title=ODI World Cup: Kusal Mendis, Sadeera Samarawickrama tons power Sri Lanka to 344/9 against Pakistan |publisher=The Times of India |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Imam-ul-Haq]] (Pak) teken sy 3&nbsp;000ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/imam-ul-haq-fastest-to-score-3000-runs-record-babar-azam-icc-odi-world-cup-2023-pak-v-sl-stats/article67404223.ece |title=PAK vs SL, ODI World Cup: Imam-ul-Haq surpasses Babar Azam’s record to reach 3000 runs |publisher=The Hindu |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is die hoogste suksesvolle krieketwêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd.''<ref name="SLvPAK" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/pakistan-vs-sri-lanka-highest-run-chase-in-odi-world-cup-history-record-hyderabad/article67405177.ece |title=ODI World Cup 2023: Pakistan completes highest run chase in WC history |publisher=The Hindu |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;innings_number=2;orderby=target;result=1;template=results;trophy=12;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste suksesvolle lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n EDI-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=2;filter=advanced;innings_number=2;orderby=target;result=1;template=results;trophy=12;trophy=44;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Pakistan se agtste krieketwêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka wat dit die grootste oorheersing in dié tyd maak.<ref name="SLvPAK" /><ref name="Oorheersing">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=won;qualmax1=0;qualval1=lost;template=results;trophy=12;type=team;view=opposition |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 272/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 273/2 (35 boulbeurte) | lopies1 = [[Hashmatullah Shahidi]] 80 (88) | paaltjies1 = [[Jasprit Bumrah]] 4/39 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Rohit Sharma]] 131 (84) | paaltjies2 = [[Rashid Khan]] 2/57 (8 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-afghanistan-8th-match-1384400/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]]<br />Bywoning: 34&nbsp;800<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/11/india-vs-afghanistan-delhi-attendance-34800-cricket-world-cup-2023-kotla/ |title=India vs Afghanistan Delhi Attendance 34,800 Cricket World Cup 2023 Kotla |publisher=The Cricket Blog |date=11 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Rohit Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Rohit Sharma]] (Ind) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Rohit Sharma teken die meeste sesse in dié tyd in internasionale krieket aan (554).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/rohit-sharma-most-international-sixes-breaks-chris-gayle-record-full-list-india-vs-afghanistan-odi-world-cup/article67407987.ece |title=Rohit Sharma breaks Chris Gayle’s record for most sixes in international cricket with 554th maximum |publisher=The Hindu |date=11 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Rohit Sharma word ook die eerste kolwer wat sy sewende krieketwêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/world-cup/rohit-sharma-breaks-sachin-s-record-for-most-centuries-in-world-cup-history-123101101151_1.html |title=Rohit Sharma breaks Sachin's record for most centuries in World Cup history |publisher=The Business Standard |date=11 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Rohit Sharma teken die vinnigste krieketwêreldbekerhonderdtal in dié tyd vir Indië aan (in 63 aflewerings).<ref name="INDvNED" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/rohit-sharma-smashes-fastest-world-cup-century-in-ind-vs-afg-clash-sachin-tendulkars-legendary-record-shattered-101697033251118.html |title=Rohit Sharma smashes India's fastest World Cup century in IND vs AFG tie, Sachin Tendulkar's legendary record shattered |publisher=[[Hindustan Times]] |date=11 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 311/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 177 (40.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Quinton de Kock]] 109 (106) | paaltjies1 = [[Glenn Maxwell]] 2/34 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Marnus Labuschagne]] 46 (74) | paaltjies2 = [[Kagiso Rabada]] 3/33 (8 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 134 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-south-africa-10th-match-1384401/full-scorecard Telkaart] | plek = [[BRSABV Ekana-krieketstadion]], [[Lucknow]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Quinton de Kock]] (RSA) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Lungi Ngidi]] (RSA) speel in sy 50ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/cricket/world-cup/of-batting-bunnies-and-renewed-pace-ngidi-in-fine-fettle-exemplifies-surge-in-proteas-attack-20231014 |title=Of batting 'bunnies' and renewed pace: Ngidi in fine fettle exemplifies surge in Proteas attack |publisher=[[Nuus24]] |author=Heinz Schenk |date=14 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Quinton de Kock]] (RSA) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Dit is Australië se ergste krieketwêreldbekernederlaag in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/67093331 |title=Cricket World Cup 2023: Australia suffer heaviest World Cup defeat in South Africa trouncing |publisher=[[BBC]] |author=Callum Matthews |date=12 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 245/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 248/2 (42.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Mushfiqur Rahim]] 66 (75) | paaltjies1 = [[Lockie Ferguson]] 3/49 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Daryl Mitchell]] 89* (67) | paaltjies2 = [[Mustafizur Rahman]] 1/36 (8 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-new-zealand-11th-match-1384402/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]<br />Bywoning: 14&nbsp;369<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/13/new-zealand-vs-bangladesh-attendance-14369-2023-world-cup-chennai-ma-chidambaram-chepauk/ |title=New Zealand vs Bangladesh Attendance 14,369 2023 World Cup Chennai MA Chidambaram Chepauk |publisher=The Cricket Blog |date=13 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Lockie Ferguson]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Trent Boult]] word die vinnigste – en die derde – Nieu-Seelandse bouler in dié tyd wat sy 200ste EDI-paaltjie neem (in 107 wedstryde).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/new-zealand-vs-bangladesh-trent-boult-milestone-chennai-fastest-200-wickets-2448570-2023-10-13 |title=World Cup 2023: Trent Boult becomes the 3rd fastest bowler to complete 200 ODI wickets |publisher=India Today |date=13 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 191 (42.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 192/3 (30.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Babar Azam]] 50 (58) | paaltjies1 = [[Jasprit Bumrah]] 2/19 (7 boulbeurte) | lopies2 = [[Rohit Sharma]] 86 (63) | paaltjies2 = [[Shaheen Afridi]] 2/36 (6 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-pakistan-12th-match-1384403/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jasprit Bumrah]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit is Indië se agtste krieketwêreldbekeroorwinning oor Pakistan wat dit die gesamentlik grootste oorheersing in dié tyd maak.<ref name="Oorheersing" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 284 (49.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 215 (40.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 80 (57) | paaltjies1 = [[Adil Rashid]] 3/42 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Harry Brook]] 66 (61) | paaltjies2 = [[Rashid Khan]] 3/37 (9.3 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met 69 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-england-13th-match-1384404/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]]<br />Bywoning: 26&nbsp;440<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/15/england-vs-afghanistan-attendance-26440-world-cup-2023-kotla-delhi-arun-jaitley-stadium/ |title=England vs Afghanistan Attendance 26,440 World Cup 2023 Kotla Delhi Arun Jaitley Stadium |publisher=The Cricket Blog |date=15 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Mujeeb Ur Rahman]] (Afg) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rahmat Shah]] en [[Mohammad Nabi]] (albei Afg) speel in hul 100ste en 150ste EDI-wedstryd onderskeidelik.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-stats-mania/odi-world-cup-2023-match-13-eng-vs-afg-stats-review-gurbazs-power-hitting-rashids-brilliance-and-other-stats/ |title=ODI World Cup 2023, Match 13, ENG vs AFG Stats Review: Gurbaz's power-hitting, Rashid's brilliance and other stats |publisher=Crictracker |date=15 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Afghanistan se eerste oorwinning oor Engeland in enige krieket ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/aghanistan-produce-1st-upset-of-world-cup-2023-beat-defending-champions-england-2449368-2023-10-15 |title=ENG vs AFG: Aghanistan produce biggest upset of World Cup 2023 with 69-run win over defending champions England |publisher=India Today |date=15 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 209 (43.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 215/5 (35.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Perera]] 78 (82) | paaltjies1 = [[Adam Zampa]] 4/47 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[Josh Inglis]] 58 (59) | paaltjies2 = [[Dilshan Madushanka]] 3/38 (9 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-sri-lanka-14th-match-1384405/full-scorecard Telkaart] | plek = [[BRSABV Ekana-krieketstadion]], [[Lucknow]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) <small>vir [[Alex Wharf]] ([[Engelse en Walliese Krieketraad|ENG]])</small> | speler van die wedstryd = [[Adam Zampa]] (Aus) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 245/8 (43 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 207 (42.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Scott Edwards]] 78* (69) | paaltjies1 = [[Marco Jansen]] 2/27 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[David Miller]] 43 (52) | paaltjies2 = [[Logan van Beek]] 3/60 (8.5 boulbeurte) | uitslag = Nederland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/netherlands-vs-south-africa-15th-match-1384406/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]], [[Dharamshala]]<br />Bywoning: 11&nbsp;224<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/18/south-africa-vs-netherlands-dharamshala-2023-attendance-11224-cricket-world-cup-17-october/ |title=South Africa vs Netherlands Dharamshala 2023 Attendance 11,224 Cricket World Cup 17 October |publisher=The Cricket Blog |date=18 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Michael Gough en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Scott Edwards]] (Ned) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Wedstryd verkort weens reën tot 43 boulbeurte per span. | notas = [[Kagiso Rabada]] (RSA) neem sy 150ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/world-cup/world-cup-2023-south-africa-s-kagiso-rabada-completes-150-odi-wickets-123101701381_1.html |title=World Cup 2023: South Africa's Kagiso Rabada completes 150 ODI wickets |publisher=The Business Standard |date=18 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Ná die [[T20I-wêreldbeker 2022]] is dit Nederland se tweede oorwinning oor Suid-Afrika in enige krieket.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-ned-vs-sa-south-africa-spooked-as-dutch-do-the-world-cup-double-1403888 |title=South Africa spooked as Dutch do the World Cup double |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=17 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste EDI-nederlaag teen ’n assosiaatlid ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-ned-vs-sa-stats-netherlands-record-breaking-rearguard-blitz-1403885 |title=Stats – Netherlands' record-breaking rearguard blitz |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=17 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 288/6 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 139 (34.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Glenn Phillips]] 71 (80) | paaltjies1 = [[Naveen-ul-Haq]] 2/48 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[Rahmat Shah]] 36 (62) | paaltjies2 = [[Lockie Ferguson]] 3/19 (7 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 149 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/new-zealand-vs-afghanistan-16th-match-1384407/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]<br />Bywoning: 15&nbsp;525<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/18/new-zealand-vs-afghanistan-chennai-2023-attendance-15525-cricket-world-cup-18-october/ |title=New Zealand vs Afghanistan Chennai 2023 Attendance 15,525 Cricket World Cup 18 October |publisher=The Cricket Blog |date=18 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Paul Wilson ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Glenn Phillips]] (NZ) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mitchell Santner]] (NZ) neem sy 100ste EDI-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/new-zealand-vs-afghanistan-live-score-icc-15th-odi-world-cup-2023-today-17-october-nz-vs-afg-match-in-chennai-101697604716604.html |title=New Zealand vs Afghanistan highlights, World Cup 2023: Santner and Phillips guide NZ to massive 149-run win over AFG |publisher=[[Hindustan Times]] |date=18 Oktober 2023 |accessdate= 19 Oktober 2023}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 256/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 261/3 (41.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Liton Das]] 66 (82) | paaltjies1 = [[Ravindra Jadeja]] 2/38 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Virat Kohli]] 103* (97) | paaltjies2 = [[Mehidy Hasan]] 2/47 (10 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-bangladesh-17th-match-1384408/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]], [[Pune]]<br />Bywoning: 33&nbsp;610<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/19/india-vs-bangladesh-pune-2023-attendance-33610-cricket-world-cup-19-october/ |title=India vs Bangladesh Pune 2023 Attendance 33,610 Cricket World Cup 19 October |publisher=The Cricket Blog |date=19 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Virat Kohli]] (Ind) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit is Bangladesj se eerste EDI-wedstryd teen Indië in Indië sedert 1998.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-bangladesh-17th-match-1384408/match-preview |title=Red-hot India gunning for fourth win against Bangladesh |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=18 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Mushfiqur Rahim]] word ná [[Shakib Al Hasan]] die tweede Bengaalse kolwer wat sy 1&nbsp;000 krieketwêreldbekerlopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tbsnews.net/sports/mushfiq-second-bangladeshi-reach-1000-wc-runs-goes-past-viv-richards-sourav-ganguly-722410 |title=Mushfiq second Bangladeshi to reach 1000 WC runs, goes past Viv Richards, Sourav Ganguly |publisher=The Business Standard |date=19 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Virat Kohli]] (Ind) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Virat Kohli word die vinnigste kolwer in dié tyd wat sy 26&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken (in 567 kolfbeurte).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/virat-kohli-surpasses-sachin-tendulkar-to-become-fastest-to-26000-international-runs/articleshow/104561812.cms?from=mdr |title=Virat Kohli surpasses Sachin Tendulkar to become fastest to 26000 international runs |publisher=[[The Times of India]] |date=19 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 367/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 305 (45.3 boulbeurte) | lopies1 = [[David Warner]] 163 (124) | paaltjies1 = [[Shaheen Afridi]] 5/54 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Imam-ul-Haq]] 70 (71) | paaltjies2 = [[Adam Zampa]] 4/53 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 62 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-pakistan-18th-match-1384409/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[David Warner]] (Aus) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Beide [[David Warner]] en [[Mitchell Marsh]] (albei Aus) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''David Warner en Mitchell Marsh teken met 259 lopies die hoogste Australiese eerste paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnership" /> * ''David Warner en Mitchell Marsh se aanvangsvennootskap is ook die hoogste in dié tyd teen Pakistan tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd.''<ref name="AUSvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-david-warner-mitchell-marsh-s-record-stand-in-a-six-hitting-blitz-1404402 |title=Stats – Warner and Marsh's record stand in a six-hitting blitz |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Albei teken ook die meeste EDI-sesse in dié tyd deur aanvangskolwers aan (18).''<ref name="AUSvPAK" /> * ''Australië teken die hoogste krieketwêreldbekertelling in dié tyd teen Pakistan aan.''<ref name="AUSvPAK" /> * ''David Warner word die eerste kolwer wat drie krieketwêreldbekertellings met meer as 150 lopies aanteken.''<ref name="AUSvPAK" /> * ''Hy teken ook die hoogste individuele krieketwêreldbekertelling in dié tyd teen Pakistan aan en word ook die eerste kolwer met twee krieketwêreldbekerhonderdtalle teen Pakistan.''<ref name="AUSvPAK" /> * ''[[Shaheen Afridi]] (Pak) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /> * ''[[Adam Zampa]] (Aus) neem sy 150ste EDI-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/3742912/australia-v-pakistan-cwc23-world-cup-bengaluru-report-scores-highlights-warner-marsh-zampa |title=Stoinis, Zampa come up clutch to down Pakistan |publisher=[[Krieket Australië]] |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Oktober 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 262 (49.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 263/5 (48.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Sybrand Engelbrecht]] 70 (82) | paaltjies1 = [[Dilshan Madushanka]] 4/49 (9.4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sadeera Samarawickrama]] 91* (107) | paaltjies2 = [[Aryan Dutt]] 3/44 (10 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/netherlands-vs-sri-lanka-20th-match-1384410/full-scorecard Telkaart] | plek = [[BRSABV Ekana-krieketstadion]], [[Lucknow]] | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Sadeera Samarawickrama]] (SL) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 399/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 170 (22 boulbeurte) | lopies1 = [[Heinrich Klaasen]] 109 (67) | paaltjies1 = [[Reece Topley]] 3/88 (8.5 boulbeurte) | lopies2 = [[Mark Wood]] 43* (17) | paaltjies2 = [[Gerald Coetzee]] 3/35 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 229 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-south-africa-19th-match-1384411/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]]<br />Bywoning: 28&nbsp;033<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/22/england-vs-south-africa-wankhede-mumbai-attendance-28033-cricket-world-cup-jansen-and-klaasen-star/ |title=England vs South Africa Wankhede Mumbai Attendance 28033 Cricket World Cup- Jansen and Klaasen star |publisher=The Cricket Blog |date=22 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Heinrich Klaasen]] (RSA) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Vir die eerste keer in 25 jaar het albei lande se nasionale spanne in krieket en [[rugby]] op dieselfde dag mekaar ontmoet en vir die eerste keer in krieketwêreldbekertoernooie ooit, aangesien [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en [[Springbokke|Suid-Afrika]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] se halfeindrondte in [[Frankryk]] mekaar ontmoet het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-south-africa-20th-match-1384411/match-preview |title=Both teams on the ropes ahead of heavyweight contest |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=20 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Heinrich Klaasen]] (RSA) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Heinrich Klaasen en [[Marco Jansen]] teken met 151 lopies die hoogste Suid-Afrikaanse sesde paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnership" /><ref name="RSAvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-eng-vs-sa-stats-england-crash-to-their-biggest-odi-defeat-1404684 |title=Stats – England crash to their biggest ODI defeat |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=21 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika teken die hoogste EDI-telling in dié tyd teen Engeland aan.''<ref name="RSAvENG" /> * ''Engeland ly hul ergste EDI-nederlaag in dié tyd.''<ref name="RSAvENG" /> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat ses krieketwêreldbekeroorwinnings met meer as 200 lopies aanteken.''<ref name="RSAvENG" /> * ''Suid-Afrika word ná Australië ook die tweede span wat sewe krieketwêreldbekertellings met meer as 350 lopies aanteken, en dit is die eerste keer wat Engeland meer as 350 lopies in ’n krieketwêreldbekerwedstryd afstaan.<ref name="RSAvENG" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 273 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 274/6 (48 boulbeurte) | lopies1 = [[Daryl Mitchell]] 130 (127) | paaltjies1 = [[Mohammed Shami]] 5/54 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Virat Kohli]] 95 (104) | paaltjies2 = [[Lockie Ferguson]] 2/63 (8 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-new-zealand-21st-match-1384412/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]], [[Dharamshala]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) <small>vir [[Richard Kettleborough]] ([[Engelse en Walliese Krieketraad|ENG]])</small> | speler van die wedstryd = [[Mohammed Shami]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Daryl Mitchell]] (NZ) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''[[Mohammed Shami]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /> * ''[[Shubman Gill]] (Ind) word die vinnigste kolwer in dié tyd wat sy 2&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken (in 38 kolfbeurte).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/world-cup-2023-shubman-gill-becomes-fastest-batter-to-2000-odi-runs-breaks-hashim-amla-12-year-old-record-2452353-2023-10-22 |title=World Cup 2023: Shubman Gill becomes fastest batter to 2000 ODI runs, breaks Hashim Amla’s 12-year-old record |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=22 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 282/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 286/2 (49 boulbeurte) | lopies1 = [[Babar Azam]] 74 (92) | paaltjies1 = [[Noor Ahmad]] 3/49 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Ibrahim Zadran]] 87 (113) | paaltjies2 = [[Hasan Ali]] 1/44 (10 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-pakistan-22nd-match-1384413/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]<br />Bywoning: 23&nbsp;284<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/23/pakistan-vs-afghanistan-chennai-attendance-23284-chepauk-cricket-world-cup-2023/ |title=Pakistan vs Afghanistan Chennai Attendance 23,284 Chepauk Cricket World Cup 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=23 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Ibrahim Zadran]] (Afg) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Afghanistan teken hul hoogste suksesvolle EDI-lopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref name="PAKvAFG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-pakistan-22nd-match-1384413/match-report |title=Gurbaz, Ibrahim, Rahmat boss 283 chase in Afghanistan's first ODI win over Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=23 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Afghanistan se eerste EDI-oorwinning oor Pakistan ooit.<ref name="PAKvAFG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/pak-vs-afg-afghanistan-chase-down-283-to-register-first-ever-odi-win-vs-pakistan-2452813-2023-10-23 |title=PAK vs AFG, World Cup 2023: Afghanistan chase down 283 to register first-ever ODI win over Pakistan |publisher=India Today |date=23 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 382/5 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 233 (46.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Quinton de Kock]] 174 (140) | paaltjies1 = [[Hasan Mahmud]] 2/67 (6 boulbeurte) | lopies2 = [[Mahmudullah]] 111 (111) | paaltjies2 = [[Gerald Coetzee]] 3/62 (10 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 149 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-south-africa-23rd-match-1384414/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) <small>vir Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]])</small> en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Quinton de Kock]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Quinton de Kock]] (RSA) speel in sy 150ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cnbctv18.com/sports/south-africa-vs-bangladesh-quinton-de-kock-hits-his-3rd-hundred-of-world-cup-2023-18139001.htm |title=South Africa vs Bangladesh: Quinton de Kock hits his 3rd hundred of World Cup 2023 |publisher=CNBCTV18 |author=Prakhar Sachdeo |date=24 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide Quinton de Kock (RSA) en [[Mahmudullah]] (Ban) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Quinton de Kock teken die hoogste individuelle telling in dié tyd deur ’n paaltjiewagter tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="RSAvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-stats-south-africas-year-of-big-scores-and-big-wins-1405202 |title=Stats – South Africa's year of big scores and big wins |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=24 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Quinton de Kock word die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat drie honderdtalle tydens een krieketwêreldbekertoernooi aanteken.''<ref name="RSAvBAN" /> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat agt krieketwêreldbekertellings met meer as 350 lopies aanteken.''<ref name="RSAvBAN" /> * ''Mahmudullah word die eerste Bengaalse kolwer wat drie krieketwêreldbekerhonderdtalle aanteken.<ref name="RSAvBAN" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 399/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 90 (21 boulbeurte) | lopies1 = [[Glenn Maxwell]] 106 (44) | paaltjies1 = [[Logan van Beek]] 4/74 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Vikramjit Singh]] 25 (25) | paaltjies2 = [[Adam Zampa]] 4/8 (3 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 309 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-netherlands-24th-match-1384415/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Glenn Maxwell]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[David Warner]] en [[Glenn Maxwell]] (albei Aus) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''David Warner word die eerste Australiër wat sy sesde krieketwêreldbekerhondertal aanteken.''<ref name="AUSvNED">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-neth-vs-aus-stats-glenn-maxwell-smashes-the-fastest-odi-world-cup-century-1405363 |title=Glenn Maxwell smashes the fastest ODI World Cup century |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=25 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Glenn Maxwell (Aus) teken die vinnigste krieketwêreldbekerhondertal in dié tyd aan (in 40 aflewerings).''<ref name="Fastest_Hundreds" /><ref name="AUSvNED" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/australia-vs-netherlands-glenn-maxwell-century-40-balls-fastest-hundred-2453567-2023-10-25 |title=AUS vs NED: Glenn Maxwell breaks Aiden Markram's record for fastest ODI World Cup hundred |publisher=India Today |date=25 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Glenn Maxwell se EDI-honderdtal is ook die vinnigste in dié tyd vir Australië.''<ref name="Fastest_Hundreds" /><ref name="AUSvNED" /> * ''[[Bas de Leede]] (Ned) boul die duurste spel in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd en staan 115 lopies in sy tien boulbeurte af.''<ref name="AUSvNED" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/aus-vs-ned-netherlands-bas-de-leede-concedes-115-in-10-overs-for-most-expensive-odi-spell-ever-2453571-2023-10-25 |title=AUS vs NED: Netherlands' Bas de Leede concedes 115 in 10 overs for most expensive ODI spell ever |publisher=India Today |date=25 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Australië teken die grootste krieketwêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest" /><ref name="AUSvNED" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/aus-vs-ned-biggest-win-odi-world-cup-history-australia-record-largest-victory-margin-of-runs/article67458735.ece |title=AUS vs NED: Australia registers biggest victory in ODI World Cup history, beats Netherlands by 309 runs |publisher=The Hindu |date=25 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 156 (33.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 160/2 (25.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ben Stokes]] 43 (73) | paaltjies1 = [[Lahiru Kumara]] 3/35 (7 boulbeurte) | lopies2 = [[Pathum Nissanka]] 77* (83) | paaltjies2 = [[David Willey]] 2/30 (5 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-sri-lanka-25th-match-1384416/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Lahiru Kumara]] (SL) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 270 (46.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 271/9 (47.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Saud Shakeel]] 52 (52) | paaltjies1 = [[Tabraiz Shamsi]] 4/60 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Aiden Markram]] 91 (93) | paaltjies2 = [[Shaheen Afridi]] 3/45 (10 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met een paaltjie | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/pakistan-vs-south-africa-26th-match-1384417/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]<br />Bywoning: 29&nbsp;983<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/27/pakistan-vs-south-africa-chennai-2023-attendance-29983-chepauk-ma-chidambaram-world-cup/ |title=Pakistan vs South Africa Chennai 2023 Attendance 29,983 Chepauk MA Chidambaram World Cup |publisher=The Cricket Blog |date=27 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Tabraiz Shamsi]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Usama Mir]] het [[Shadab Khan]] (albei Pak) tydens die tweede kolfbeurt as ’n plaasvervanger vir harsingskudding vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usama-mir-named-as-concussion-sub-for-shadab-khan-1405705 |title=Pakistan bring in Usama Mir named as concussion sub for Shadab Khan |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Oktober 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 388 (49.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 383/9 (50 boulbeurte) | lopies1 = [[Travis Head]] 109 (67) | paaltjies1 = [[Glenn Phillips]] 3/37 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Rachin Ravindra]] 116 (89) | paaltjies2 = [[Adam Zampa]] 3/74 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met vyf lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-new-zealand-27th-match-1384418/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]], [[Dharamshala]] | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Travis Head]] (Aus) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Australië word die eerste span wat in sy 100ste krieketwêreldbekerwedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.india.com/sports/aus-vs-nz-australia-create-history-become-first-team-to-play-100-world-cup-game-6452446/ |title=AUS Vs NZ: Australia Create History, Become First Team To Play 100 World Cup Game |publisher=India.com |author=Sunny Daud |date=28 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[Travis Head]] (Aus) en [[Rachin Ravindra]] (NZ) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Australië word die eerste span wat drie agtereenvolgende EDI-tellings met meer as 350 lopies aanteken.''<ref name="AUSvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-aus-vs-nz-stats-australia-first-team-to-hit-350-plus-in-three-consecutive-mens-odis-1405828 |title=Stats – The highest aggregate in a World Cup match |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=28 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Australië teken vir die eerste keer 20 sesse in ’n EDI-wedstryd aan en dit is ook die meeste sesse teen Nieu-Seeland in dié tyd tydens ’n EDI-wedstryd.''<ref name="AUSvNZ" /> * ''Dit is die hoogste krieketwêreldbekertelling in dié tyd teen Nieu-Seeland.''<ref name="AUSvNZ" /><ref name="Highest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/world-cup-12 |title=Highest totals For World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland teken die hoogste krieketwêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd aan en dit is ook die meeste lopies in dié tyd wat Australië tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd afstaan.''<ref name="AUSvNZ" /><ref name="Highest_totals" /> * ''Rachin Ravindra teken die vinnigste krieketwêreldbekerhonderdtal in dié tyd vir Nieu-Seeland en ook die vinnigste in dié tyd teen Australië aan (in 77 aflewerings).''<ref name="AUSvNZ" /> * ''Die 771 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd.<ref name="AUSvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/most-runs-in-a-world-cup-match-highest-aggregate-australia-vs-new-zealand-records-broken-dharamsala/article67470126.ece |title=AUS vs NZ: Australia vs New Zealand records highest aggregate in World Cup match with 771 runs in Dharamsala |publisher=The Hindu |date=28 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-match-aggregates/world-cup-12 |title=Highest match aggregates For World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 229 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 142 (42.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Scott Edwards]] 68 (89) | paaltjies1 = [[Mustafizur Rahman]] 2/36 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Mehidy Hasan]] 35 (40) | paaltjies2 = [[Paul van Meekeren]] 4/23 (7.2 boulbeurte) | uitslag = Nederland wen met 87 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-netherlands-28th-match-1384419/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Paul Wilson ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Paul van Meekeren]] (Ned) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 29 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 229/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 129 (34.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Rohit Sharma]] 87 (101) | paaltjies1 = [[David Willey]] 3/45 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Liam Livingstone]] 27 (46) | paaltjies2 = [[Mohammed Shami]] 4/22 (7 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 100 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-england-29th-match-1384420/full-scorecard Telkaart] | plek = [[BRSABV Ekana-krieketstadion]], [[Lucknow]]<br />Bywoning: 46&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/29/india-vs-england-lucknow-2023-attendance-46000-ekana-cricket-stadium-match-report-2023/ |title=India vs England Lucknow 2023 Attendance 46,000 Ekana Cricket Stadium Match Report 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=29 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Rohit Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rohit Sharma]] (Ind) speel in sy 100ste EDI-wedstryd as [[Kaptein (sport)|kaptein]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/rohit-sharma-achieves-twin-milestones-during-world-cup-match-against-england/articleshow/104799555.cms |title=Rohit Sharma achieves twin milestones during World Cup match against England |publisher=[[The Times of India]] |date=29 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 30 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 241 (49.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 242/3 (45.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Pathum Nissanka]] 46 (60) | paaltjies1 = [[Fazalhaq Farooqi]] 4/34 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Azmatullah Omarzai]] 73* (63) | paaltjies2 = [[Dilshan Madushanka]] 2/48 (9 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-sri-lanka-30th-match-1384421/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]], [[Pune]]<br />Bywoning: 12&nbsp;177<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/30/afghanistan-vs-sri-lanka-pune-2023-attendance-12177-maharashtra-cricket-association-stadium-match-report-2023/ |title=Afghanistan vs Sri Lanka Pune 2023 Attendance 12,177 Maharashtra Cricket Association Stadium Match Report 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=30 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rashid Khan]] (Afg) speel in sy 100ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/afghanistan-vs-sri-lanka-rashid-khan-100-odi-milestone-reaction-pune-2455736-2023-10-30 |title=AFG vs SL, World Cup 2023: Rashid Khan relishes 'great achievement' of completing 100-ODI landmark |publisher=India Today |date=30 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Hashmatullah Shahidi]] (Afg) teken sy 2&nbsp;000ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ndtvprofit.com/sports/world-cup-2023-afghanistan-power-past-sri-lanka-by-7-wickets-10047911 |title=World Cup 2023: Afghanistan Power Past Sri Lanka By 7 Wickets |publisher=NDTV |date=30 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Afghanistan se eerste krieketwêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-stats-mania/afghanistan-vs-sri-lanka-head-to-head-record-in-odi-world-cup-history/ |title=Afghanistan vs Sri Lanka Head to Head Record in ODI World Cup History |publisher=CricTracker |author=Pawan Ashok Sharma |date=30 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Afghanistan teken vir die eerste keer twee agtereenvolgende krieketwêreldbekeroorwinnings aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidethegames.biz/articles/afghanistan-sri-lanka-cricket-world-cup |title=Afghanistan make history with Cricket World Cup win over Sri Lanka |publisher=Inside the Games |author=Owen Lloyd |date=30 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 31 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 204 (45.1 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 205/3 (32.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Mahmudullah]] 56 (70) | paaltjies1 = [[Shaheen Afridi]] 3/23 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Fakhar Zaman]] 81 (74) | paaltjies2 = [[Mehidy Hasan]] 3/60 (9 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-pakistan-31st-match-1384422/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Fakhar Zaman]] (Pak) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[Shaheen Afridi]] (Pak) en [[Mehidy Hasan]] (Ban) neem hul 100ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/shaheen-afridi-fastest-pakistan-bowler-100-odi-wickets-fast-bowler-record/article67479892.ece |title=PAK vs BAN: Shaheen Afridi becomes fastest Pakistan bowler to 100 ODI wickets |publisher=The Hindu |date=31 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Bangladesj is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-pakistan-31st-match-1384422/match-report |title=Bangladesh knocked out after Afridi and Fakhar fashion big Pakistan win |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=31 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 1 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 357/4 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 167 (35.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Rassie van der Dussen]] 133 (118) | paaltjies1 = [[Tim Southee]] 2/77 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Phillips]] 60 (50) | paaltjies2 = [[Keshav Maharaj]] 4/46 (9 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 190 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/new-zealand-vs-south-africa-32nd-match-1384423/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]], [[Pune]]<br />Bywoning: 31&nbsp;940<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/01/south-africa-vs-new-zealand-pune-attendance-31940-gahunje-2023-cricket-world-cup-1-november/ |title=South Africa vs New Zealand Pune Attendance 31,940 Gahunje 2023 Cricket World Cup 1 November |publisher=The Cricket Blog |date=1 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Rassie van der Dussen]] (RSA) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Beide [[Quinton de Kock]] en [[Rassie van der Dussen]] (albei RSA) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Suid-Afrika teken die meeste sesse in dié tyd deur een span tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi aan (82).''<ref name="RSAvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-smash-englands-world-cup-six-hitting-record-1406564 |title=South Africa smash England's World Cup six-hitting record |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=1 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat agt tellings met meer as 300 lopies in een kalenderjaar aanteken nadat hulle eerste gekolf het.''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Suid-Afrika word ná Australië die tweede span wat vier tellings met meer as 350 lopies in een krieketwêreldbekertoernooi aanteken en hul altesaam negende in al die krieketwêreldbekertoernooie.''<ref name="RSAvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=team_innings;runsmin1=350;runsval1=runs;template=results;trophy=12;type=team |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Quinton de Kock se teken die meeste krieketwêreldbekerlopies in dié tyd vir Suid-Afrika aan (545). Dit is ook die meeste in dié tyd deur ’n [[paaltjiewagter]] tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi.''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Quinton de Kock en Rassie van der Dussen word ná [[Tillakaratne Dilshan]] en [[Upul Tharanga]] (albei SL) die tweede paartjie wat twee paaltjievennootskappe met meer as 200 lopies in een krieketwêreldbekertoernooi aanteken.''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Suid-Afrika word ná Sri Lanka die tweede span wat agt honderdtalle tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi aanteken.''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Suid-Afrika teken hul grootste EDI-telling in dié tyd teen Nieu-Seeland aan.''<ref name="RSAvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-innings-totals/south-africa-new-zealand-3vs5/one-day-internationals-2 |title=Highest totals for New Zealand vs South Africa in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste krieketwêreldbekeroorwinning oor Nieu-Seeland sedert die [[Krieketwêreldbeker 1999|1999-toernooi]].''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat nege EDI-wedstryde met meer as 100 lopies in een kalenderjaar kon wen.<ref name="RSAvNZ" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 357/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 55 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Shubman Gill]] 92 (92) | paaltjies1 = [[Dilshan Madushanka]] 5/80 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Kasun Rajitha]] 14 (17) | paaltjies2 = [[Mohammed Shami]] 5/18 (5 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 302 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-sri-lanka-33rd-match-1384424/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Mohammed Shami]] (Ind) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Dilshan Madushanka]] (SL) neem sy eerste EDI-vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-vs-sri-lanka-dilshan-madushanka-becomes-4th-sri-lanka-bowler-to-pick-a-5-wicket-haul-in-odi-world-cups-2457254-2023-11-02 |title=India vs Sri Lanka: Dilshan Madushanka becomes 4th Sri Lanka bowler to pick a 5-wicket haul in ODI World Cups |publisher=India Today |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Sri Lanka teken die vierde laagste krieketwêreldbekertelling en die laagste in dié tyd deur ’n [[Toetskrieket|toetsland]] aan.''<ref name="INDvSL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/shami-smashes-records-while-sri-lanka-plunge-to-new-lows-1406799 |title=Shami smashes records, while Sri Lanka plunge to new lows |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref name="Lowest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-lowest-innings-totals/world-cup-12 |title=Lowest totals For World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Mohammed Shami]] (Ind) word ná [[Mitchell Starc]] (Aus) die tweede bouler wat drie vyf-paaltjie-oeste in ’n krieketwêreldbekertoernooi neem.''<ref name="INDvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=start;qualmin1=5;qualval1=wickets;size=100;template=results;trophy=12;type=bowling;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Bowling records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Mohammed Shami word ook die eerste Indiese bouler wat sy 45ste krieketwêreldbekerpaaltjie neem.''<ref name="INDvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket-world-cup/mohammed-shami-becomes-indias-leading-wicket-taker-in-world-cup-with-fifer-vs-sri-lanka-9010973/ |title=Mohammed Shami becomes India’s leading wicket taker in World Cup history with fifer vs Sri Lanka |publisher=The Indian Express |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref name="Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-most-wickets-career/world-cup-12 |title=Records in World Cup – Most wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste Indiese bouler wat vier EDI-vyf-paaltjie-oeste neem.''<ref name="INDvSL" /> * ''Sri Lanka word die eerste span wat vir die vierde keer in een kalenderjaar op minder as 100 lopies uitgeboul word, waarvan drie keer teen Indië.''<ref name="INDvSL" /> * ''Indië teken hul grootste krieketwêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.''<ref name="Largest" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/virat-kohli-mohammed-siraj-shine-as-india-break-record-for-largest-win-margin-by-runs-beat-sri-lanka-by-317-in-3rd-odi-101673789823671.html |title=Kohli, Siraj shine as India break record for largest win margin by runs, beat Sri Lanka by 317 in 3rd ODI |publisher=[[Hindustan Times]] |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/india-biggest-win-in-odi-world-cup-history-margin-of-runs-top-10-largest-victories-ind-vs-sl/article67490102.ece/ |title=India registers its biggest win in ODI World Cup history, second largest overall in WC |publisher=The Hindu |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is die vierde EDI-oorwinning met meer 300 lopies in 2023, die meeste in dié tyd in een kalenderjaar.''<ref name="INDvSL" /><ref name="Largest" /> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/india-become-first-team-to-qualify-for-2023-world-cup-semi-finals-with-unbeaten-7-7-record-101698934227925.html |title=India become first team to qualify for 2023 World Cup semi-finals with unbeaten 7/7 record |publisher=[[Hindustan Times]] |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 3 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 179 (46.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 181/3 (31.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Sybrand Engelbrecht]] 58 (86) | paaltjies1 = [[Mohammad Nabi]] 3/28 (9.3 boulbeurte) | lopies2 = [[Hashmatullah Shahidi]] 56* (64) | paaltjies2 = [[Saqib Zulfiqar]] 1/25 (3 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-netherlands-34th-match-1384425/full-scorecard Telkaart] | plek = [[BRSABV Ekana-krieketstadion]], [[Lucknow]]<br />Bywoning: 20&nbsp;500<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/03/netherlands-vs-afghanistan-attendance-20500-lucknow-match-report-2023/ |title=Netherlands vs Afghanistan Attendance 20,500 Lucknow Match Report 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=3 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Mohammad Nabi]] (Afg) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Mujeeb Ur Rahman]] (Afg) neem sy 100ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/video/3764829 |title=Mujeeb gets to 100 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Afghanistan kwalifiseer vir die eerste keer vir die [[Kampioenetrofee 2025]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://crictoday.com/cricket/daily-cricket-news/afghanistan-qualify-for-the-2025-champions-trophy/ |title=Afghanistan qualify for the 2025 Champions Trophy |publisher=Crictoday |date=4 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 November 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 401/6 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 200/1 (25.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Rachin Ravindra]] 108 (94) | paaltjies1 = [[Mohammad Wasim jr.]] 3/60 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Fakhar Zaman]] 126* (81) | paaltjies2 = [[Tim Southee]] 1/27 (5 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 21 lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/new-zealand-vs-pakistan-35th-match-1384426/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Paul Wilson ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Fakhar Zaman]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Ná reën tydens Pakistan se kolfbeurt is die wedstryd afgelas. | notas = [[Ish Sodhi]] (NZ) speel in sy 50ste EDI-wedstryd.'' * ''Beide [[Rachin Ravindra]] (NZ) en [[Fakhar Zaman]] (Pak) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Rachin Ravindra word die eerste kolwer wat drie honderdtalle tydens sy eerste krieketwêreldbekertoernooi aanteken. Hy word ook die eerste Nieu-Seelandse kolwer wat drie honderdtalle in ’n krieketwêreldbekertoernooi aanteken.''<ref name="NZvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-world-cup-2023-stats-rachin-emulates-sachin-as-nz-get-their-highest-wc-total-1407133 |title=Stats – Rachin emulates Sachin as NZ get their highest WC total |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=4 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland teken hul hoogste krieketwêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref name="NZvPAK" /> * ''Nieu-Seeland teken ook die hoogste krieketwêreldbekertelling in dié tyd teen Pakistan aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref name="NZvPAK" /> * ''[[Hasan Ali]] (Pak) neem sy 100ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/world-cup/world-cup-2023-pak-vs-nz-pakistan-s-hasan-ali-completes-100-odi-wickets-123110400540_1.html |title=World Cup 2023 PAK vs NZ: Pakistan's Hasan Ali completes 100 ODI wickets |publisher=The Business Standard |date=4 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Fakhar Zaman]] teken die vinnigste honderdtal in dié tyd vir Pakistan aan (in 63 aflewerings).''<ref name="NZvPAK" /> * ''Fakhar Zaman en [[Babar Azam]] teken met 194 lopies om die tweede paaltjie die hoogste Pakistanse paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnership" /><ref name="NZvPAK" /> * ''Vir die eerste keer ly Nieu-Seeland vier agtereenvolgende nederlae tydens een enkele krieketwêreldbekertoernooi.''<ref name="NZvPAK" /> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/world-cup-2023-south-africa-join-india-as-2nd-team-to-qualify-for-semi-finals-as-pakistan-beat-new-zealand-2458141-2023-11-04 |title=World Cup 2023: South Africa join India as 2nd team to qualify for semi-finals as Pakistan beat New Zealand |publisher=India Today |date=4 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 286 (49.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 253 (48.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Marnus Labuschagne]] 71 (83) | paaltjies1 = [[Chris Woakes]] 4/54 (9.3 boulbeurte) | lopies2 = [[Ben Stokes]] 64 (90) | paaltjies2 = [[Adam Zampa]] 3/21 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 33 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-england-36th-match-1384427/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]]<br />Bywoning: 55&nbsp;052<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/05/england-vs-australia-attendance-55052-ahmedabad-cwc-match-report-2023/ |title=England vs Australia Attendance 55,052 Ahmedabad Cricket World Cup 2023 Motera Narendra Modi Stadium |publisher=The Cricket Blog |date=5 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Zampa]] (Aus) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = <span style="color:red">Engeland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/67319330 |title=Cricket World Cup 2023: England's defence ended by Australia defeat |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=4 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 326/5 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 83 (27.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Virat Kohli]] 101* (121) | paaltjies1 = [[Keshav Maharaj]] 1/30 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Marco Jansen]] 14 (30) | paaltjies2 = [[Ravindra Jadeja]] 5/33 (9 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 243 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-south-africa-37th-match-1384428/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]<br />Bywoning: 58&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/06/india-vs-south-africa-attendance-58000-kolkata-cwc-match-report-2023/ |title=India vs South Africa Attendance 58,000 Kolkata CWC Match Report 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=6 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Virat Kohli]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Virat Kohli]] (Ind) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Virat Kohli word ná [[Sachin Tendulkar]] die tweede Indiese kolwer wat sy 49ste EDI-honderdtal aanteken (49).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/virat-kohli-equals-sachin-tendulkar-on-49-odi-hundreds-1406699 |title=Kohli on equalling Tendulkar's record of 49 ODI hundreds: 'It's stuff of dreams' |publisher=ESPNcricinfo |date=5 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref name="INDvSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-ind-vs-sa-stats-south-africa-s-worst-odi-defeat-kohli-levels-with-sachin-1407400 |title=Stats – New highs for Kohli; South Africa hit lowest low |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=5 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Ravindra Jadeja]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /> * ''Suid-Afrika teken hul laagste krieketwêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Lowest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/128384/virat-kohlis-zenith-south-africas-nadir-cricbuzzcom |title=Virat Kohli's zenith, South Africa's nadir |publisher=Cricbuzz |author=Deepu Narayanan |date=5 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Indië word die eerste span wat sy teenstander vir die vierde keer in dieselfde kalenderjaar op minder as 100 lopies uitboul.''<ref name="INDvSA" /> * ''Indië word ook die eerste span wat vyf EDI-oorwinnings met meer as 200 lopies in dieselfde kalenderjaar aanteken.''<ref name="INDvSA" /> * ''Suid-Afrika ly hul ergste EDI-nederlaag in dié tyd.<ref name="INDvSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/cricket/icc-mens-world-cup-2023/news/22805c2d-ee2d-4930-b497-f96e4b83101d/kohli-equals-tendulkar-milestone-with-world-cup-ton-india-crush-south-africa |title=Kohli equals Tendulkar milestone with World Cup ton, India crush South Africa |publisher=[[SuperSport]] |date=5 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 279 (49.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 282/7 (41.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Charith Asalanka]] 108 (105) | paaltjies1 = [[Tanzim Hasan Sakib]] 3/80 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Najmul Hossain Shanto]] 90 (101) | paaltjies2 = [[Dilshan Madushanka]] 3/69 (10 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-sri-lanka-38th-match-1384429/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]] | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Shakib Al Hasan]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Charith Asalanka]] (SL) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''[[Angelo Mathews]] (SL) word die eerste speler in internasionale krieket wat weens verstroke tyd uitverklaar is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/angelo-mathews-becomes-first-to-be-timed-out-in-international-cricket/articleshow/105011086.cms |title=Angelo Mathews Becomes First To Be 'Timed Out' In International Cricket |publisher=[[The Times of India]] |date=6 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Bangladesj se eerste krieketwêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/bangladesh-vs-sri-lanka-live-score-icc-world-cup-2023-today-6-november-ban-vs-sl-38-odi-match-arun-jaitley-new-delhi-101699248045417.html |title=Bangladesh vs Sri Lanka, World Cup Highlights: BAN pull off dramatic win, SL knocked out |publisher=[[Hindustan Times]] |date=6 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2023/nov/06/bangladesh-v-sri-lanka-cricket-world-cup-2023-live |title=Bangladesh win to eliminate Sri Lanka: Cricket World Cup 2023 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Daniel Harris, Taha Hashim |date=6 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 291/5 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 293/7 (46.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Ibrahim Zadran]] 129* (143) | paaltjies1 = [[Josh Hazlewood]] 2/39 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Maxwell]] 201* (128) | paaltjies2 = [[Rashid Khan]] 2/44 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-australia-39th-match-1384430/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Michael Gough en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Glenn Maxwell]] (Aus) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[Ibrahim Zadran]] (Afg) en [[Glenn Maxwell]] (Aus) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Ibrahim Zadran word die eerste Afghaanse kolwer wat ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ibrahim-zadran-becomes-first-afghanistan-batter-to-hit-hundred-in-world-cup-2459342-2023-11-07 |title=AUS vs AFG: Ibrahim Zadran becomes first Afghanistan batter to hit World Cup hundred |publisher=India Today |date=7 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Afghanistan teken hul hoogste telling in dié tyd tydens ’n EDI-toernooi aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/ibrahim-zadran-scripts-champions-trophy-record-with-fiery-knock-against-england |title=Ibrahim Zadran scripts Champions Trophy record with fiery knock against England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Februarie 2025 |accessdate=9 Maart 2025}}</ref> * ''Glenn Maxwell en [[Pat Cummins]] teken met 202 lopies die hoogste agtste EDI-paaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thequint.com/sports/world-cup/icc-world-cup-2023-glenn-maxwell-every-record-made-with-201 |title=ICC World Cup 2023: Every Record Glenn Maxwell Made With His 201* vs Afghanistan |publisher=The Quint |date=8 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-eighth-wicket-283596 |title=Highest partnership for the eighth wicket in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Glenn Maxwell word die eerste Australiese kolwer wat ’n EDI-tweehonderdtal aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/glenn-maxwell-hits-iconic-double-century-pulls-off-a-kapil-dev-to-deny-afghanistan-the-greatest-world-cup-upset-ever-101699365219621.html |title=Glenn Maxwell hits iconic double century, pulls off a Kapil Dev to deny Afghanistan the greatest World Cup upset ever |publisher=[[Hindustan Times]] |date=7 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Glenn Maxwell teken ook die hoogste individuele EDI-telling in dié tyd vir Australië aan en die hoogste in dié tyd deur ’n nie-aanvangskolwer vir enige span.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wionews.com/cricket/odi-world-cup-2023-all-records-broken-during-glenn-maxwells-201-not-out-in-australia-vs-afghanistan-656405 |title=ODI World Cup 2023: All these records were broken during Glenn Maxwell's 201 not out in Aus vs Afg |publisher=WION |author=Prashant Talreja |date=8 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/most-runs-in-an-innings-by-batting-position-284242 |title=Records for ODI Matches |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste individuele EDI-telling in dié tyd vir ’n span wat tweede gekolf het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/glenn-maxwell-highest-individual-score-in-run-chase-double-century-record-australia-vs-afghanistan-world-cup-2023/article67510092.ece |title=Maxwell records highest individual score in a run chase, slams double century during AUS vs AFG, World Cup 2023 match |publisher=The Hindu |date=7 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/glenn-maxwell-australia-win-against-afghanistan/11699368712331.html |title=Australia vs Afghanistan: Glenn Maxwell's ‘Superhuman’ innings helps Australia beat Afghanistan by three wickets |publisher=Mint |date=7 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 339/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 179 (37.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Ben Stokes]] 108 (84) | paaltjies1 = [[Bas de Leede]] 3/74 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Teja Nidamanuru]] 41* (34) | paaltjies2 = [[Moeen Ali]] 3/42 (8.2 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 160 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-netherlands-40th-match-1384431/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]], [[Pune]]<br />Bywoning: 9&nbsp;217<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/08/england-vs-netherlands-attendance-9217-cwc-match-report-2023/ |title=England vs Netherlands Pune Attendance 9217 Cricket World Cup 2023 Gahunje Stadium |publisher=The Cricket Blog |date=8 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Ben Stokes]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Ben Stokes]] (Eng) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/england-vs-netherlands-live-score-updates-icc-cricket-world-cup-2023-8-november-eng-vs-ned-buttler-stokes-edwards-pune/11699417863137.html |title=England vs Netherlands Live Score Updates: ENG vs NED, England defeat Netherlands by 160 runs |publisher=Mint |date=8 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 171 (46.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 172/5 (23.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Perera]] 51 (28) | paaltjies1 = [[Trent Boult]] 3/37 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Devon Conway]] 45 (42) | paaltjies2 = [[Angelo Mathews]] 2/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/new-zealand-vs-sri-lanka-41st-match-1384432/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]]<br />Bywoning: 16&nbsp;500<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/09/new-zealand-vs-sri-lanka-bengaluru-attendance-16500-cricket-world-cup-2023-chinnaswamy-stadium/ |title=New Zealand vs Sri Lanka Bengaluru Attendance 16,500 Cricket World Cup 2023 Chinnaswamy Stadium |publisher=The Cricket Blog |date=9 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Trent Boult]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Charith Asalanka]] (SL) speel in sy 50ste EDI-wedstryd.'' * ''[[Trent Boult]] word ná [[Tim Southee]] en [[Daniel Vettori]] die derde Nieu-Seelandse bouler wat sy 600 internasionale paaltjie neem. Hy word ook die eerste Nieu-Seelandse bouler wat sy 50ste krieketwêreldbekerpaaltjie neem.<ref name="Wickets" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/icc-world-cup/trent-boult-becomes-new-zealands-first-bowler-to-claim-50-wickets-in-odi-world-cup/article67518567.ece |title=Trent Boult becomes New Zealand's first bowler to claim 50 wickets in ODI World Cup |publisher=The Hindu |date=9 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 244 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 247/5 (47.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Azmatullah Omarzai]] 97* (107) | paaltjies1 = [[Gerald Coetzee]] 4/44 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Rassie van der Dussen]] 76* (95) | paaltjies2 = [[Mohammad Nabi]] 2/35 (10 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-south-africa-42nd-match-1384433/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]]<br />Bywoning: 10&nbsp;927<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/10/south-africa-vs-afghanistan-ahmedabad-attendance-10927-cricket-world-cup-2023-narendra-modi-stadium/ |title=South Africa vs Afghanistan Ahmedabad Attendance 10,927 Cricket World Cup 2023 Narendra Modi Stadium |publisher=The Cricket Blog |date=10 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Rassie van der Dussen]] (RSA) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Heinrich Klaasen]] en [[Kagiso Rabada]] (albei RSA) speel in hul 50ste en 100ste EDI-wedstryd onderskeidelik.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/world-cup-afghanistan-opt-to-bat-against-south-africa/articleshow/105118984.cms |title=World Cup: Afghanistan Opt To Bat Against South Africa |publisher=[[The Times of India]] |date=10 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Die 491 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n EDI-wedstryd tussen Afghanistan en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/south-africa-afghanistan-3vs40/one-day-internationals-2 |title=Highest match aggregates for Afghanistan vs South Africa in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Afghanistan is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/afghanistan-eliminated-icc-odi-world-cup-2023-vs-australia-qualification-scenario-points-table/article67521181.ece |title=Afghanistan crashes out of ICC ODI World Cup 2023 |publisher=The Hindu |date=10 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Naveen-ul-Haq]] (Afg) speel in sy laaste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wionews.com/sports/world-cup-2023-naveen-ul-haq-retires-from-odi-cricket-after-afghanistans-dream-wc-run-657516 |title=World Cup 2023: Naveen-ul-Haq retires from ODI cricket after Afghanistan's dream WC run |publisher=WION |author=Abhinav Singh |date=10 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 November 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 306/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 307/2 (44.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Towhid Hridoy]] 74 (79) | paaltjies1 = [[Adam Zampa]] 2/32 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Mitchell Marsh]] 177* (132) | paaltjies2 = [[Taskin Ahmed]] 1/61 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-bangladesh-43rd-match-1384434/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]], [[Pune]] | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Mitchell Marsh]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mitchell Marsh]] (Aus) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Australië teken hul eerste suksesvolle krieketwêreldbekerlopiejaagtog met meer as 300 lopies aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-bangladesh-43rd-match-1384434/match-report |title=Mitchell Marsh 177* powers Australia to seventh straight win |publisher=ESPNcricinfo |author=Alex Malcolm |date=11 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 337/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 244 (43.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Ben Stokes]] 84 (76) | paaltjies1 = [[Haris Rauf]] 3/64 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Salman Ali Agha]] 51 (45) | paaltjies2 = [[David Willey]] 3/56 (10 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 93 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-pakistan-44th-match-1384435/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]<br />Bywoning: 37&nbsp;661<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/11/england-vs-pakistan-kolkata-attendance-37661-cricket-world-cup-2023-eden-gardens/ |title=England vs Pakistan Kolkata Attendance 37,661 Cricket World Cup 2023 Eden Gardens |publisher=The Cricket Blog |date=11 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Rod Tucker en Paul Wilson ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[David Willey]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Haris Rauf]] (Pak) staan met 533 die meeste lopies in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi af (in nege wedstryde).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/haris-rauf-stats-most-runs-conceded-single-world-cup-edition-record-pak-v-eng/article67524454.ece |title=ENG vs PAK: Haris Rauf breaks record of most runs conceded in single World Cup edition |publisher=The Hindu |date=11 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[David Willey]] (Eng) neem sy 100ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/david-willey-retires-from-international-cricket-after-bowling-heroics-vs-pakistan-2461839-2023-11-11 |title=England's David Willey retires from international cricket after bowling heroics vs Pakistan: A nice way to finish |publisher=India Today |date=11 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworldcup.com/news/3777995 |title=Semi-finalists confirmed for knockout stage of Cricket World Cup |publisher=cricketworldcup.com |date=11 November 2023 |accessdate=11 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111145550/https://www.cricketworldcup.com/news/3777995 |archive-date=11 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-pakistan-44th-match-1384435/match-report |title=Stokes and Willey fashion a last hurrah for England |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=11 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Moeen Ali]], [[Dawid Malan]], [[Jonny Bairstow]] en [[Chris Woakes]] (almal Eng) speel in hul laaste EDI-wedstryd. }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 410/4 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 250 (47.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Shreyas Iyer]] 128* (94) | paaltjies1 = [[Bas de Leede]] 2/82 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Teja Nidamanuru]] 54 (39) | paaltjies2 = [[Mohammed Siraj]] 2/29 (6 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 160 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-netherlands-45th-match-1384436/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Shreyas Iyer]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[Shreyas Iyer]] en [[KL Rahul]] (albei Ind) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Indië word die eerste span wat agt EDI-tellings met meer 350 lopies in een kalenderjaar aanteken.''<ref name="INDvNED">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-shreyas-iyer-kl-rahul-record-partnership-and-india-year-of-big-totals-and-1408525 |title=Stats – Iyer-Rahul's record partnership, and India's year of big totals and sixes |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=12 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Vir die eerste keer in ’n krieketwêreldbekerwedstryd teken die eerste vyf kolwers in ’n kolfbeurt meer as 50 lopies elk aan.''<ref name="INDvNED" /> * ''KL Rahul teken die vinnigste krieketwêreldbekerhonderdtal in dié tyd vir Indië aan (in 62 aflewerings).''<ref name="INDvNED" /><ref name="Fastest_Hundreds" /> * ''Shreyas Iyer en KL Rahul teken met 208 lopies die hoogste Indiese vierde paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnership" /><ref name="INDvNED" /> * ''Indië word die eerste span wat 215 EDI-sesse in een kalenderjaar aanteken.''<ref name="INDvNED" /> * ''Rohit Sharma word die eerste kolwer wat 60 EDI-sesse in een kalenderjaar aanteken.<ref name="INDvNED" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/records-galore-as-india-post-their-second-best-world-cup-total-against-netherlands/articleshow/105169867.cms |title=Records galore as India post their second-best World Cup total against Netherlands |publisher=[[The Times of India]] |date=12 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} === Uitklopfase === [[Lêer:Narendra modi stadium 2023 Final between India and Australia.jpg|duimnael|Die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad tydens die eindstryd tussen Australië en Indië op 19 November]] Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad ontmoet het. Die Internasionale Krieketraad het verklaar dat indien Indië vir die halfeindstryd sou kwalifiseer, die wedstryd op die Wankhedestadion in Mumbai beslis sou word, tensy hul teenstander Pakistan was, dan sou die wedstryd op Eden Gardens in Kolkata beslis word. Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/odi-world-cup-schedule-released-india-vs-pakistan-on-october-15-1384299 |title=2023 ODI World Cup schedule finally out; India vs Pakistan in Ahmedabad on October 15 |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Junie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 15 November – Wankhedestadion, Mumbai | RD1-span01 = '''{{Cr-IN}}''' | RD1-telling01 = '''397/4''' | RD1-span02 = {{Cr-NZ}} | RD1-telling02 = 327 | RD1-hofie02 = 16 November – Eden Gardens, Kolkata | RD1-span03 = {{Cr-ZA}} | RD1-telling03 = 212 | RD1-span04 = '''{{Cr-AU}}''' | RD1-telling04 = '''215/7''' | RD2-hofie01 = 19 November – Narendra Modi-stadion, Ahmedabad | RD2-span01 = {{Cr-IN}} | RD2-telling01 = 240 | RD2-span02 = '''{{Cr-AU}}''' | RD2-telling02 = '''241/4''' }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 15 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 397/4 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 327 (48.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Virat Kohli]] 117 (113) | paaltjies1 = [[Tim Southee]] 3/100 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Daryl Mitchell]] 134 (119) | paaltjies2 = [[Mohammed Shami]] 7/57 (9.5 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 70 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-new-zealand-1st-semi-final-1384437/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]]<br />Bywoning: 32&nbsp;801<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/16/india-vs-new-zealand-mumbai-attendance-32801-cricket-world-cup-2023-wankhede-stadium/ |title=India vs New Zealand Mumbai Attendance 32,801 Cricket World Cup 2023 Wankhede Stadium Semi Final |publisher=The Cricket Blog |date=16 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = [[Richard Illingworth]] ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en [[Rod Tucker]] ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Mohammed Shami]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Indië en Nieu-Seeland het mekaar vir die tweede agtereenvolgende keer in ’n krieketwêreldbekerhalfeindstryd ontmoet.'' * ''Beide [[Mohammed Shami]] en [[Kuldeep Yadav]] (albei Ind) speel in hul 100ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/world-cup-2023-mohammed-shami-plays-100th-odi-in-high-voltage-semi-final-against-new-zealand-2463122-2023-11-15 |title=World Cup 2023: Mohammed Shami plays 100th ODI in high-voltage semi-final against New Zealand |publisher=India Today |date=15 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[Virat Kohli]] en [[Shreyas Iyer]] (albei Ind), asook [[Daryl Mitchell]] (NZ) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''[[Rohit Sharma]] (Ind) word die eerste kolwer wat sy 51ste ses in krieketwêreldbekertoernooie aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="INDvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-ind-vs-nz-semi-final-stats-virat-kohli-and-rohit-sharma-record-breaking-spree-1408912 |title=Stats – Kohli and Rohit's record-breaking World-Cup spree |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=15 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=sixes;template=results;trophy=12;type=batting |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste kolwer wat sy 31ste ses tydens een krieketwêreldbekertoernooi aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=sixes;template=results;trophy=12;type=batting;view=series |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Virat Kohli]] (Ind) word die eerste kolwer wat sy 50ste EDI-honderdtal aanteken.''<ref name="INDvNZ" /><ref name="Kohli">{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/sensational-virat-kohli-surpasses-sachin-tendulkar-with-record-breaking-50th-odi-ton/articleshow/105236074.cms |title=Sensational Virat Kohli Surpasses Sachin Tendulkar With Record-Breaking 50th ODI Ton |publisher=[[The Times of India]] |date=15 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Virat Kohli teken die meeste krieketwêreldbekerlopies in dié tyd aan (673).''<ref name="INDvNZ" /><ref name="Kohli" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-series/world-cup-12 |title=Most runs in a series For World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Shreyas Iyer (Ind) teken die vinnigste honderdtal in die tyd tydens ’n uitklopwedstryd aan (in 67 aflewerings).''<ref name="Fastest_Hundreds" /><ref name="INDvNED" /> * ''Indië teken die hoogste telling in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd aan.''<ref name="INDvNZ" /> * ''Mohammed Shami (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.<ref name="Bowling" /> Daarmee word hy die eerste bouler wat vier vyf-paaltjie-oeste tydens een krieketwêreldbekertoernooi neem.''<ref name="INDvNZ" /> * ''Mohammed Shami neem sewe paaltjies en word sodoende die eerste Indiese bouler wat sewe EDI-paaltjies en die vinnigste bouler in dié tyd wat 50 krieketwêreldbekerpaaltjies neem (in 17 kolfbeurte). Hy word ook die eerste bouler wat dié mylpaal in ’n uitklopwedstryd behaal.''<ref name="INDvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/mohammed-shami-becomes-fastest-to-50-wickets-in-odi-world-cup-history/articleshow/105241179.cms |title=Mohammed Shami becomes fastest to 50 wickets in ODI World Cup history |publisher=[[The Times of India]] |date=15 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Hy behaal ook die beste EDI-boulsyfer in dié tyd vir Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wionews.com/cricket/odi-world-cup-2023-india-pacer-mohammed-shami-reveals-why-he-felt-terrible-despite-seven-wickets-vs-nz-659162 |title=ODI World Cup 2023: India pacer Mohammed Shami reveals why he felt TERRIBLE despite seven wickets vs NZ |publisher=WION |author=Prashant Talreja |date=16 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Indië teken hul tiende agtereenvolgende EDI-oorwinning aan, gelyk aan hul langste wenreeks in dié tyd en ná Australië se elf oorwinnings die naaslangste wenreeks in krieketwêreldbekertoernooie.''<ref name="INDvAUS">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-final-stats-travis-head-emulates-amarnath-aravinda-and-warne-1409763 |title=Travis Head emulates Amarnath, Aravinda and Warne |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=19 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Indië haal vir die vierde keer ná [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] en [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] ’n krieketwêreldbekereindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/3rd-time-lucky-india-go-past-semi-final-hurdle-in-odi-world-cup-for-first-time-in-12-years-2463400-2023-11-15 |title=3rd time lucky: India go past semi-final hurdle in ODI World Cup for first time in 12 years |publisher=India Today |date=15 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[Trent Boult]] en [[Tim Southee]] (albei NZ) speel in hul laaste EDI-wedstryd. }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 212 (49.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 215/7 (47.2 boulbeurte) | lopies1 = [[David Miller]] 101 (116) | paaltjies1 = [[Mitchell Starc]] 3/34 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 62 (48) | paaltjies2 = [[Tabraiz Shamsi]] 2/42 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-south-africa-2nd-semi-final-1384438/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]<br />Bywoning: 47&nbsp;825<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/17/south-africa-vs-australia-attendance-47825-eden-gardens-kolkata-2023-cricket-world-cup-2nd-semi-final/ |title=South Africa vs Australia Attendance 47,825 Eden Gardens Kolkata 2023 Cricket World Cup 2nd Semi Final |publisher=The Cricket Blog |date=17 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = [[Richard Kettleborough]] ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en [[Nitin Menon]] ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Travis Head]] (Aus) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Tabraiz Shamsi]] (RSA) speel in sy 50ste EDI-wedstryd.'' * ''[[David Miller]] (RSA) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.<ref name="Batting" /> Daarmee word hy die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat ’n krieketwêreldbekerhonderdtal in ’n uitklopwedstryd aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/aus-vs-sa-david-miller-hundred-odi-world-cup-record-first-south-african-to-score-century-in-knockout-match-stats-list/article67540258.ece |title=AUS vs SA: Miller becomes first South African to score hundred in ODI World Cup knockout match |publisher=The Hindu |date=16 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika verloor hul vyfde krieketwêreldbekerhalfeindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13009579/cricket-world-cup-south-africa-outclassed-by-formidable-australia-in-semi-final |title=Cricket World Cup: South Africa outclassed by formidable Australia in semi-final |publisher=[[Sky News]] |date=17 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Australië word die eerste span wat vir agt krieketwêreldbekereindstryde kwalifiseer.''<ref name="20jaar">{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/world-cup-2023-final-india-vs-australia-narendra-modi-stadium-ahmedabad-rohit-sharma-pat-cummins-2463851-2023-11-16 |title=World Cup: 20 years after Johannesburg classic, India and Australia to meet in final in Ahmedabad |publisher=India Today |date=16 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Quinton de Kock]] (RSA) speel in sy laaste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/quinton-de-kock-to-retire-from-odis-after-world-cup-in-india-1396382 |title=De Kock to retire from ODIs after World Cup in India |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=5 September 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 19 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 240 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 241/4 (43 boulbeurte) | lopies1 = [[KL Rahul]] 66 (107) | paaltjies1 = [[Mitchell Starc]] 3/55 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 137 (120) | paaltjies2 = [[Jasprit Bumrah]] 2/43 (9 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-final-1384439/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]]<br />Bywoning: 92&nbsp;453<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/19/india-vs-australia-final-attendance-92453-ahmedabad-2023-cricket-world-cup-november-19-narendra-modi-stadium-motera/ |title=India vs Australia Final Attendance 92,453 Ahmedabad 2023 Cricket World Cup November 19 Narendra Modi Stadium Motera |publisher=The Cricket Blog |date=17 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = [[Richard Illingworth]] en [[Richard Kettleborough]] ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Travis Head]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Australië en Indië ontmoet mekaar vir die eerste keer sedert die 2003-toernooi in ’n krieketwêreldbekereindstryd.''<ref name="20jaar" /> * ''[[Travis Head]] (Aus) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Hy teken die hoogste individuelle telling in dié tyd vir ’n span wat tweede gekolf het aan en word die eerste kolwer wat honderdtalle in twee eindstryde (ná die [[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023]]-eindstryd) aanteken. Sy altesaam 199 lopies in die uitklopfase is ook die meeste in dié tyd deur enige kolwer.''<ref name="INDvAUS" /> * ''Australië wen die krieketwêreldbeker vir ’n sesde keer.''<ref name="INDvAUS" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-final-1384439/match-report |title=Head's magnificent 137 leads Australia to sixth World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=19 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[David Warner]] (Aus) en [[Suryakumar Yadav]] (Ind) speel in hul laaste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-australia-67855359 |title=Australia veteran David Warner retires from ODI cricket |publisher=[[BBC]] |author=Ayeshea Perera |date=1 Januarie 2024 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://crex.com/cricket-news/suryakumar-yadav-makes-shocking-revelation-on-his-struggling-odi-career-69b803c9bd5a29e966115377 |title=Suryakumar Yadav Makes Shocking Revelation On His Struggling ODI Career |publisher=Crex |author=Aakash Saini |date=16 Maart 2026 |accessdate=26 Maart 2026}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Krieketwêreldkampioen 2023 |- |align=center|'''{{Cr-AU}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al tien deelnemende nasionale krieketspanne in die Krieketwêreldbeker 2023. [[Lêer:2023 Cricket World Cup results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Krieketwêreldbeker 2023: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#777|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Halfeindrondte}} {{sleutel|#c46|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|LV|Lopies vir}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopies teen}} !width=25|{{Afkorting|LD|Lopieverskil}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- | colspan="12"| '''Finaliste''' |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{Cr-AU}} || – || 11 || 9 || 0 || 2 || 3087 || 2801 || +286 || — || 18 |- style="background:#777;" | 2 || style="text-align:left;"|{{Cr-IN}} || – || 11 || 10 || 0 || 1 || 3160 || 2276 || +884 || — || 20 |- | colspan="12"| '''In die halfeindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{Cr-ZA}} || – || 10 || 7 || 0 || 3 || 2897 || 2373 || +524 || — || 14 |- style="background:#c96;" | 4 || style="text-align:left;"|{{Cr-NZ}} || – || 10 || 5 || 0 || 5 || 2864 || 2676 || +188 || — || 10 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#c46;" | 5 || style="text-align:left;"|{{Cr-PK}} || – || 9 || 4 || 0 || 5 || 2382 || 2607 || –225 || –0.199 || 8 |- style="background:#c46;" | 6 || style="text-align:left;"|{{Cr-AF}} || – || 9 || 4 || 0 || 5 || 2095 || 2176 || –81 || –0.336 || 8 |- style="background:#c46;" | 7 || style="text-align:left;"|{{Cr-EN}} || – || 9 || 3 || 0 || 6 || 2245 || 2291 || –46 || –0.572 || 6 |- style="background:#c46;" | 8 || style="text-align:left;"|{{Cr-BD}} || – || 9 || 2 || 0 || 7 || 2053 || 2431 || –378 || –1.087 || 4 |- style="background:#c46;" | 9 || style="text-align:left;"|{{Cr-LK}} || – || 9 || 2 || 0 || 7 || 2048 || 2459 || –411 || –1.419 || 4 |- style="background:#c46;" | 10 || style="text-align:left;"|{{Cr-NL}} || – || 9 || 2 || 0 || 7 || 1862 || 2549 || –687 || –1.825 || 4 |} === Meeste lopies en paaltjies === {| class="toptextcells" | Meeste lopies aangeteken:<ref name="Most_Runs" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Lopies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Virat Kohli]] | 765 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Rohit Sharma]] | 597 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Quinton de Kock]] | 594 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Rachin Ravindra]] | 578 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Daryl Mitchell]] | 552 |} | Meeste paaltjies geneem:<ref name="Most_Wickets" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Paaltjies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Mohammed Shami]] | 24 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Adam Zampa]] | 23 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Sri Lanka}} [[Dilshan Madushanka]] | 21 |- |rowspan="2"| 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Jasprit Bumrah]] |rowspan="2"| 20 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Gerald Coetzee]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Rugbywêreldbeker 2023]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cricket World Cup 2023|Krieketwêreldbeker 2023}} * {{en}} [https://www.cricketworldcup.com/ Amptelike webwerf van die Krieketwêreldbeker 2023] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/ Amptelike webtuiste van die Internasionale Krieketraad] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856 ''ICC Cricket World Cup 2023''] * {{en}} {{IMDb-titel|15205896|Cricket World Cup 2023}} {{Proteas (2023 Krieketwêreldbeker)}} {{Navigasie Krieketwêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Krieketwereldbeker 2023}} [[Kategorie:Geskiedenis van Indië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Indië]] [[Kategorie:Krieketwêreldbeker|2023]] [[Kategorie:Sport in 2023]] 8y116fvkesag2m39dzwcia7edlrc3x4 0 136385 2912711 2873299 2026-06-20T14:24:01Z Jcb 223 2912711 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Stonewall Inn 16 pride weekend 2016.jpg|duimnael|260px|Die terrein van die Stonewall Inn tydens die LGBT Pride-naweek in 2016, ’n dag nadat president Barack Obama die stigting van die Stonewall- nasionale monument aangekondig het en minder as twee weke ná die skietery in die Pulse-nagklub in Orlando.]] Die '''Stonewall-onluste''' of '''Stonewall-oproer''' was ’n reeks spontane, gewelddadige demonstrasies deur lede van die [[LGBT|gay (LGBT)-gemeenskap]]<ref group="nota">In dié tyd is die woord "gay" gebruik vir alle lede van die LGBT-gemeenskap.</ref> teen ’n polisieklopjag in die vroeë oggendure van [[28 Junie]] [[1969]] op die [[Stonewall Inn]] in die [[Greenwich Village]]-buurt van [[Manhattan]], [[New York Stad|New York]]. Dit word algemeen beskou as die belangrikste voorval wat gelei het tot die gaybevrydingsbeweging<ref>{{cite web |url=http://www.uky.edu/~lbarr2/gws250spring11_files/Page1186.htm |title=Brief History of the Gay and Lesbian Rights Movement in the U.S. |publisher=University of Kentucky |access-date=2 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191118054142/http://www.uky.edu/~lbarr2/gws250spring11_files/Page1186.htm |archive-date=18 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pinknews.co.uk/2013/06/28/feature-how-the-stonewall-riots-started-the-gay-rights-movement/ |title=Feature: How the Stonewall riots started the LGBT rights movement |author=Nell Frizzell |publisher=Pink News UK |date=28 Junie 2013 |access-date=19 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214131814/https://www.pinknews.co.uk/2013/06/28/feature-how-the-stonewall-riots-started-the-gay-rights-movement/ |archive-date=14 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Stonewall-riots |title=Stonewall riots |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=19 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526010859/https://www.britannica.com/event/Stonewall-riots |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die moderne stryd vir LGBT-regte in die [[VSA]].<ref name=diversity>{{cite web |author=U.S. National Park Service |title=Civil Rights at Stonewall National Monument |url=https://www.nps.gov/places/stonewall.htm |publisher=Department of the Interior |date=17 Oktober 2016 |access-date=6 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524074538/https://www.nps.gov/places/stonewall.htm |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.northjersey.com/news/2012_Presidential_Election/Obama_inaugural_speech_references_Stonewall_riots.html |title=Obama inaugural speech references Stonewall gay-rights riots |access-date=21 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019080324/http://www.northjersey.com/news/2012_Presidential_Election/Obama_inaugural_speech_references_Stonewall_riots.html |archive-date=19 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Gay]] Amerikaners het in die 1950's en 1960's met ’n antigayregstelsel te doen gehad. Vroeë [[homofilie|homofiele]] groepe (soos gay groepe genoem is) het probeer bewys dat gays in die gemeenskap opgeneem kon word en het opvoeding sonder konfrontasie vir beide homoseksuele en [[Heteroseksualiteit|heteroseksuele]] voorgestaan. Die laaste jare van die 1960's was egter baie netelig omdat baie sosiale/politieke bewegings aktief was, insluitende die [[burgerregte]]beweging, die kontrakultuur van die 1960's en die teenkanting teen die [[Viëtnamoorlog]]. Hierdie invloede, tesame met die liberale omgewing van Greenwich Village, het saam gelei tot die Stonewall-onluste. In die 1950's en 1960's het baie min instellings mense verwelkom wat openlik gay was. Dié wat het, was gewoonlik kroeë, hoewel die eienaars en bestuurders selde gay was. In dié tyd was die Stonewall Inn in besit van die [[Amerikaanse Mafia]].<ref name="duberman183">Duberman, p. 183.</ref><ref>Carter, pp. 79–83.</ref> Dit het alle soorte klante verwelkom en was gewild onder die armstes en die randfigure in die gay gemeenskap: [[fopdosser]]s, [[transgender]] mense, verwyfde jong mans, [[Butch en femme|butch]] [[lesbiër]]s, manlike [[Prostitusie|prostitute]] en daklose jeugdiges. Polisieklopjagte op gay kroeë was in die 1960's algemeen, maar by die Stonewall Inn het die polisie vinnig beheer verloor. Hulle het ’n skare gelok wat aangehits is om te rebelleer. Spanning tussen die polisie en gay inwoners van Greenwich Village het gelei tot hernude onluste die volgende aand, en weer ’n paar aande later. Binne weke het Village-inwoners in aktivistegroepe byeengekom om aan te dring op die reg van gays en lesbiërs om openlik oor hul seksuele oriëntasie te wees sonder die vrees om vervolg te word. Ná die Stonewall-onluste het gender-, ras-, klas- en ander hindernisse gays en lesbiërs in New York gekeer om ’n verenigde gemeenskap te vorm. Binne ses maande is twee gay aktiviste-organisasies in New York op die been gebring wat op konfrontasietegnieke gekonsentreer het, en drie koerante is gestig om die regte van gays en lesbiërs te bevorder. Binne ’n paar jaar is verskeie gayregte-organisasies dwarsoor die VSA en die wêreld gestig. Op 28 Junie 1970 het die eerste [[Gay Pride]]-optogte in New York, [[Los Angeles]], [[San Francisco]]<ref>{{cite web |url=http://www.sfpride.org/heritage/1970.html |title=Heritage &#124; 1970 Christopher Street Liberation Day Gay-In, San Francisco |publisher=SF Pride |date=28 Junie 1970 |access-date=28 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160426135056/http://www.sfpride.org/heritage/1970.html |archive-date=26 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> en [[Chicago]] plaasgevind om die onluste te gedenk. Soortgelyke optogte is in ander stede gereël. Vandag word Gay Pride-parades jaarliks teen einde [[Junie]] dwarsoor die wêreld gehou om die Stonewall-onluste te gedenk.<ref name="pride">"Pride Marches and Parades", in ''Encyclopedia of Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender History in America'', Marc Stein, red. (2004), Charles Scribner's Sons.</ref> ’n Monument is in 2016 op die plek van die onluste opgerig.<ref name="monument2">{{cite web | title=With Stonewall, Obama designates first national monument to gay rights movement |author1=Nakamura, David|author2=Eilperin, Juliet |url=https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2016/06/24/with-stonewall-obama-designates-first-national-momument-to-gay-rights-movement/ | newspaper=Washington Post |date = 24 Junie 2016 | accessdate=2016-06-24}}</ref> == Agtergrond == ===Homoseksualiteit in die 20ste eeu in die VSA=== Ná die sosiale omwenteling van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het baie mense in Amerika ’n brandende begeerte gehad om "die sosiale orde van voor die oorlog te herstel en die magte van verandering af te weer", volgens die historikus Barry Adam.<ref>Adam, p. 56.</ref> Aangespoor deur die nasionale klem op [[Kommunisme|antikommunisme]] het senator Joseph McCarthy verhore gehou op soek na kommuniste in die regering, weermag en ander regeringsagentskappe en -instellings, en dit het gelei tot ’n nasionale paranoia. [[Anargisme|Anargiste]], kommuniste en ander mense wat as on-Amerikaans en ondermynend ervaar is, is as veiligheidsrisiko's beskou. Homoseksuele is op die departement van buitelandse sake se lys ingesluit op grond van die teorie dat hulle maklik is om af te pers. Deur die 1950's en 1960's het die [[FBI]] en polisiedepartemente lyste van bekende homoseksuele bygehou, asook van hul geliefkoosde ondernemings en vriende. Die poskantoor het op die hoogte gebly van adresse waarheen materiaal gepos is wat met homoseksualiteit verband hou.<ref>Edsall, p. 278.</ref> Staats- en plaaslike owerhede het op hul spoor gevolg: Kroeë wat gays gereeld besoek het, is toegemaak en hul klante is in hegtenis geneem en hul identiteit in plaaslike koerante onthul. Stede het klopjagte uitgevoer om gay mense weg te hou uit buurte, parke, kroeë en van strande af. Die dra van klere van die teenoorgestelde geslag is verbied en universiteite het lektore afgedank wat vermoedelik gay was.<ref>Adam, p. 59.</ref> Duisende gay mans en vroue is in die openbaar verneder, fisiek aangerand, afgedank, gevange gehou of in sielsieke-inrigtings toegesluit. Baie het hul privaat en professionele lewe geskei en dubbele lewens gelei. In 1952 het die Amerikaanse Psigiatriese Vereniging homoseksualiteit in die ''[[Diagnostiese en Statistiese Handleiding van Geestesteurings|Diagnostiese en Statistiese Handleiding]]'' (DSM) opgeneem as ’n [[geestesteuring]]. ’n Groot studie oor homoseksualiteit is gebruik as regverdiging vir die insluiting van die toestand as ’n veronderstelde geheime patologiese vrees vir die teenoorgestelde geslag wat veroorsaak word deur traumatiese ouer-kind-verhoudings. Dié siening was invloedryk in die mediese beroep.<ref>Edsall, p. 247.</ref> In 1956 het die sielkundige Evelyn Hooker egter ’n studie gedoen wat die geluk van goed aangepaste gays met dié van heteroseksuele mans vergelyk het, en geen verskil gevind nie.<ref>Edsall, p. 310.</ref> Haar studie het die mediese gemeenskap verstom en haar die heldin van baie gays en lesbiërs gemaak,<ref>Marcus, pp. 58–59.</ref> maar homoseksualiteit het tot in 1973 in die ''DSM'' gebly. === Homofiele aktivisme === In reaksie op hierdie neiging het twee organisasies onafhanklik van mekaar ontstaan om die saak van homoseksuele te bevorder en sosiale geleenthede te skep waar gays en lesbiërs kon byeenkom sonder die vrees om in hegtenis geneem te word. In [[Los Angeles]] is die [[Mattachine-vereniging]] in 1950 gestig.<ref>Marcus, pp. 24–25.</ref> Hul doelwit was om homoseksuele te verenig, hulle op te voed en regshulp aan "seksuele afwykendes" te verskaf.<ref>Adam, pp. 62–63.</ref> In die aangesig van enorme teenstand weens sy radikale benadering het die vereniging in 1953 sy fokus verskuif na opneming in die gemeenskap en fatsoenlikheid. Hulle het gereken hulle kon meer mense se mening oor homoseksualiteit verander as hulle bewys gays en lesbiërs is gewone mense en nie anders as heteroseksuele nie.<ref>Adam, pp. 63–64.</ref><ref>Marcus, pp. 42–43.</ref> Kort daarna het verskeie vroue in [[San Francisco]] in hul sitkamers vergader om die [[Dogters van Bilitis]] (DOB) vir lesbiërs te stig.<ref>Marcus, p. 21.</ref> Hoewel die agt vroue aanvanklik wou bymekaarkom om op ’n veilige plek te dans, het hulle soortgelyke doelwitte as die Mattachine ontwikkel namate hul getalle gegroei het, en hulle het hul lede aangemoedig om in die algemene gemeenskap opgeneem te word.<ref>Gallo, pp. 1–5, 11.</ref> Een van die eerste uitdagings teen onderdrukking deur die regering was in 1953. ’n Organisasie met die naam ONE, Inc. het ’n tyskrif, ''ONE'', gepubliseer. Die Amerikaanse posdiens het geweier om die Augustus-uitgawe oor homoseksuele in heteroseksuele huwelike af te lewer op grond daarvan dat die materiaal obseen was, al was dit in bruinpapier toegedraai. Die saak het eindelik in die hoogeregshof gedraai wat in 1958 beslis het dat ONE, Inc. sy materiaal deur die posdiens mag pos.<ref>Marcus, pp. 47–48.</ref> Homofiele organisasies het toegeneem en na die ooskus versprei. Die lede het mettertyd dapperder geword. Frank Kameny het die Mattachine van [[Washington, D.C.]] gestig. Hy is uit die weermag ontslaan omdat hy gay was en het hulle gedagvaar om heraangestel te word, maar het misluk. Kameny het geskryf homoseksuele is nie anders as heteroseksuele nie. Sy boodskappe was dikwels gerig op geestesgesondheidsamptenare, wat soms Mattachine- en DOB-vergaderings bygewoon het om vir die lede te vertel hulle is abnormaal.<ref>Marcus, pp. 80–88.</ref> In 1965 het Kameny, geïnspireer deur die menseregtebeweging,<ref>Adam, p. 71.</ref> ’n staking voor die [[Withuis]] en ander regeringsgeboue georganiseer om beswaar te maak teen diskriminasie teen werknemers. Die stakings het baie gay mense geskok en van die leiers van die Mattachine en DOB ontstel.<ref>Marcus, pp. 105–108.</ref><ref name="Blade">DiGuglielmo, Joey (20 Oktober 2011). [http://www.washingtonblade.com/2011/10/20/kameny-in-context/ "Steps to Stonewall"]. ''Washington Blade''. Besoek op 5 November 2012.</ref> Terselfdertyd het die frekwensie en felheid van demonstrasies in die menseregtebeweging en teenstand teen die Viëtnamoorlog deur die 1960's toegeneem, asook botsings met die polisie.<ref>Adam, pp. 72–73.</ref> === Opstand by Compton's Cafeteria === Aan die rand van die paar klein gay gemeenskappe was mense wat genderverwagtings uitgedaag het. Hulle was verwyfde mans en manlike vroue, of mense wat as die ander geslag gelewe het as die een wat by geboorte aan hulle toegewys is. Sommige het dit deeltyds gedoen en ander voltyds. Hulle is in dié tyd "transvestiete" genoem, en hulle was die opsigtelikste verteenwoordigers van die seksuele minderhede. Hulle het die versigtig geskepte beeld weerspreek wat die Mattachine en DOB voorgehou het dat homoseksuele normale, gerespekteerde mense was.<ref name="stryker">Stryker, Susan (Winter, 2008). "Transgender History, Homonormativity, and Disciplinarity". ''Radical History Review'', pp. 145–157.</ref> In 1966 het fopdossers, prostitute en transvestiete in Compton's Cafeteria in San Francisco gesit toe die polisie opdaag om mans wat soos vroue aangetrek is, te arresteer. ’n Opstand het ontstaan: Klante het koppies, pierings en borde rondgegooi en die restaurant se vensters gebreek. ’n Paar dae later, nadat die vensters vervang is, het die groep teruggekeer en dit weer gebreek.<ref name="boyd">Boyd, Nan Alamilla (2004). "San Francisco" in the ''Encyclopedia of Lesbian, Gay, Bisexual and Transgendered History in America'', Ed. Marc Stein. Vol. 3. Charles Scribner's Sons. pp. 71–78.</ref> Professor Susan Stryker klassifiseer die Compton's Cafeteria-opstand as diskriminasie teen transgender mense eerder as diskriminasie teen seksuele oriëntasie, en verbind dit met kwessies van gender, ras en klas wat deur die homofiele organisasies as onbelangrik afgemaak is.<ref name="stryker"/> Dit was die begin van transgender-aktivisme in San Francisco.<ref name="boyd"/> === Greenwich Village === Die [[Manhattan]]-buurte Greenwich Village en [[Harlem]] was ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] die tuiste van ’n taamlike getal homoseksuele mans en vroue wat in die weermag was en daarna in groter stede wou gaan woon. Die woongebiede van gays en lesbiërs, wat deur ’n koerant "vroue met kort hare en mans met lang hare" genoem is, het oor die volgende twee dekades ’n kenmerkende subkultuur ontwikkel.<ref>Edsall, pp. 253–254.</ref> Die verbod op [[alkohol]] ná die oorlog het gay instellings bevoordeel, want om te drink en ander "immorele" gedrag het ondergrondse bedrywighede geword. New York-stad het wette teen homoseksuele in openbare en privaat ondernemings uitgevaardig, maar omdat die vraag na alkohol groot was, was ondernemings waar gedrink kon word so talryk en van korte duur dat die owerhede nie ’n oog oor almal kon hou nie.<ref>Edsall, pp. 255–256.</ref> [[Beeld:Washington square park.jpg|duimnael|280px|Washington Square Park in Greenwich Village.]] Die sosiale onderdrukking van die 1950's het ’n kulturele revolusie in Greenwich Village tot gevolg gehad. ’n Aantal [[digter]]s, wat later die [[beatgeslag|beat]]digters genoem is, het geskryf oor die euwels van dié tyd se sosiale organisasie. Hulle het anargisme, dwelms en hedonistiese plesiere opgehemel. [[Allen Ginsberg]] en [[William S. Burroughs]] – albei inwoners van Greenwich Village – het ook eerlik en openlik oor homoseksualiteit geskryf. Hul werk het simpatieke, liberale mense aangetrek, asook homoseksuele wat op soek was na ’n gemeenskap.<ref>Adam, pp. 68–69.</ref> Teen vroeg in die 1960's was ’n veldtog goed op dreef om van New York se gay kroeë ontslae te raak. Dit was op bevel van die destydse burgemeester, Robert F. Wagner jr., wat bekommerd was oor die stad se beeld aan die vooraand van die Wêreldtentoonstelling van 1964 in New York. Die stad het die kroeë se dranklisensies teruggetrek en polisiemanne in gewone klere het soveel homoseksuele as moontlik in ’n lokval probeer lei.<ref>Carter, pp. 29–37.</ref> Dit het gewoonlik behels ’n polisieman in gewone klere begin praat met ’n man in ’n kroeg of openbare park; as die gesprek lei in die rigting dat hulle saam kan huis toe gaan, of as die polisieman vir die man ’n drankie koop, is hy in hegtenis geneem vir uitlokking. Volgens ’n berig in die ''New York Post'' het ’n polisieman in die aantrekkamer van ’n gim homself tussen die bene gegryp en gekreun; toe ’n man hom vra of alles reg is, is hy in hegtenis geneem.<ref>Carter, p. 46.</ref> Min advokate sou mense in sulke gevalle verdedig, en van hulle het ’n deel van hul tarief gegee aan die polisieman wat die persoon gearresteer het.<ref>Duberman, pp. 116–117.</ref> Die Mattachine-vereniging het daarin geslaag om New York se nuwe burgemeester, John Lindsay, sover te kry om die polisieveldtog te beëindig. Hulle was minder suksesvol met die drankwette. Hoewel geen wette bestaan het teen die bediening van homoseksuele nie, het howe die owerhede diskresie toegelaat in die goedkeuring en terugtrekking van dranklisensies aan ondernemings wat "wanordelik" kon raak.<ref>Carter, p. 48.</ref> Ondanks die talle gay en lesbiese inwoners van Greenwich Village was daar baie min plekke, buiten kroeë, waar hulle openlik kon byeenkom sonder om lastig geval of gearresteer te word. Nie een van die kroeë wat onder gays en lesbiërs gewild was, is deur gay mense besit nie. Feitlik almal is deur georganiseerde misdaad besit en beheer. Die gereelde klante is sleg behandel, die drank is met water verdun en die pryse was hoog. Hulle het egter ook die polisie betaal om gereelde klopjagte te voorkom.<ref name="duberman181">Duberman, p. 181.</ref> === Stonewall Inn === {{Hoofartikel|Stonewall Inn}} [[Beeld:Stonewall Inn in Greenwich Village map.png|duimnael|Die ligging van die Stonewall Inn in Greenwich Village.]] Die Stonewall Inn, geleë te Christopherstraat 51 en 53, was nes verskeie ander ondernemings in die stad die eiendom van die [[Amerikaanse Mafia#Die Vyf Mafia-families in New York|Genovese-misdaadfamilie]].<ref name="duberman183">Duberman, p. 183.</ref> In 1966 het drie lede van die Mafia $3&nbsp;500 daarin belê om die Stonewall Inn in ’n gay kroeg te omskep nadat dit voorheen ’n restaurant en nagklub vir heteroseksuele was. Een keer per week sou ’n polisieman koeverte vol omkoopgeld invorder; die Stonewall Inn het geen dranklisensie gehad nie.<ref>Duberman, p. 185.</ref><ref>Carter, p. 68.</ref> Dit het geen lopende water agter in die kroeg gehad nie – vuil glase is in bakke water afgespoel en dadelik weer gebruik.<ref name="duberman181"/> Daar was geen nooduitgang nie en die toilette het diwels oorgeloop.<ref>Carter, p. 80.</ref> Hoewel die kroeg nie vir [[prostitusie]] gebruik is nie, het dwelmverkope en ander "geldtransaksies" daar plaasgevind. Dit was die enigste kroeg vir gay mans in New York-stad waar die klante kon dans.<ref>Duberman, p. 182.</ref> Dit was die grootste trekpleister vandat dit ’n gay kroeg geword het.<ref>Carter, p. 71.</ref> Klante is in 1969 deur ’n uitsmyter ingelaat wat hulle eers deur ’n loergaatjie bekyk het. Die wettige ouderdom om te drink was 18 en om te voorkom dat polisiemanne in gewone klere (wat "Lily Law", "Alice Blue Gown" of "Betty Badge" genoem is<ref name="duberman187">Duberman, p. 187.</ref>) per ongeluk toegelaat word, moes die uitsmyter die besoekers ken of hulle moes gay lyk. Die toegangsgeld oor naweke was $3, waarvoor klante twee kaartjies gekry het wat hulle vir twee drankies kon ruil. Hulle moes hul naam in ’n boek aanteken om te bewys die kroeg is ’n "privaat klub", maar hulle het selde hul regte name geteken. Daar was twee dansvloere in die Stonewall Inn; die binnekant was swart geverf, wat dit baie donker gemaak het, en die flitsende ligte was ook swart. As iemand die polisie gewaar het, is gewone wit ligte aangeskakel om mense te waarsku om op te hou dans of aan mekaar raak.<ref name="duberman187"/> Agter in die kroeg was ’n kleiner kamer wat deur "queens" besoek is; dit was een van twee kroeë waarheen verwyfde mans wat grimering gedra en hul hare gepluiskam het, kon gaan (maar hulle moes mansklere dra).<ref name="duberman189">Duberman, p. 189.</ref> Net ’n paar trnasvestieste, of mans in vroueklere, is ingelaat. Sowat 98% van die klante was mans, maar ’n paar lesbiërs het die kroeg ook besoek. Jonger, hawelose jong mans wat in die nabygeleë Christopherpark geslaap het, het dikwels probeer inkom sodat ander vir hulle drankies kon koop.<ref>Duberman, p. 188.</ref> Die ouderdom van die klante het gewissel tussen net onder 20 tot vroeë 30's. Daar was ewe veel [[wit mense]], [[swart mense]] en [[Spaans-Amerika]]ners.<ref name="duberman189"/><ref>Deitcher, p. 70.</ref> Polisieklopjagte op gay kroeë was volop – sowat een keer per maand per kroeg. Baie kroeë het ekstra drank agter ’n geheime paneel of in ’n motor verder af in die straat gehou sodat sake soos normaal kon voortgaan as die polisie beslag op hul drank gelê het.<ref name="duberman183"/> Die bestuurders van die kroeë het gewoonlik vooraf van die klopjagte geweet danksy wenke van die polisie af, en die klopjagte het vroeg genoeg plaasgevind sodat sake daarna kon voortgaan.<ref name="duberman192-193">Duberman, pp. 192–193.</ref> Tydens ’n tipiese klopjag is die gewone ligte aangeskakel, die klante moes in ’n ry staan en hul [[ID]]'s is nagegaan. Dié sonder ID's of in vroueklere is in hegtenis geneem; ander is toegelaat om die kroeg te verlaat. Vroue moes minstens drie vrouekledingstukke dra, anders is hulle ook in hegtenis geneem. Die bestuurders en werknemers is ook gewoonlik gearresteer.<ref name="duberman192-193"/> Die tydperk net voor 28 Junie 1969 is gekenmerk deur gereelde klopjagte op plaaslike kroeë – onder meer op die Stonewall Inn op die Dinsdag voor die onluste<ref>Carter, pp. 124–125.</ref> – en die sluiting van die Checkerboard, die Tele-Star en nog twee kroeë in Greenwich Village.<ref name="teal4">Teal, p. 4.</ref><ref name="nyt">{{Cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9B04EFDB1E3AEE34BC4850DFB0668382679EDE |title=Police Again Rout Village Youths: Outbreak by 400 Follows a Near-Riot Over Raid |work=The New York Times |date=30 Junie 1969 |page=22}} (intekening nodig)</ref><ref name="nyt62969">{{Cite news |last=Eskow |first=Dennis |title=4 Policemen Hurt in 'Village' Raid: Melee Near Sheridan Square Follows Action at Bar |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D0DE5DB1639EF3BBC4151DFB0668382679EDE |work=The New York Times |date=29 Junie 1969 |page=33}} (intekening nodig)</ref> == Onluste == ===Polisieklopjag=== [[Beeld:Layout of the Stonewall Inn 1969-en.svg|duimnael|links|280px|Die uitleg van die Stonewall Inn in 1969.<ref>Carter, fotoblad, p. 1.</ref>]] Om 01:20 op Saterdag 28 Junie 1969 het vier polisiemanne in donker pakke, twee in uniform en speurder Charles Smythe en onderinspekteur Seymour Pine by die Stonewall Inn se dubbele deur aangekom en geskree: "Police! We're taking the place!"<ref name="Carter, p. 137.">Carter, p. 137.</ref> Stonewall-werknemers kon nie onthou dat hulle soos gewoonlik vooraf ’n wenk gekry het dat daar dié aand ’n klopjag sou wees nie. Volgens Duberman (p.&nbsp;194) was daar ’n gerug dat een kon plaasvind, maar omdat dit baie later as gewoonlik was, het die bestuur gedink dis ’n vals wenk. Die historikus David Carter verskaf inligting<ref>Carter, pp. 96–103</ref> wat daarop dui die Mafia-eienaars van die Stonewall en die bestuurder het ryk klante afgepers, veral dié wat in die Finansiële Distrik van Manhatten gewerk het. Dit lyk of hulle meer geld uit afpersing gemaak het as uit die verkope van alkohol in die kroeg. Carter meen toe die polisie nie omkoopgeld uit die afpersings kon kry nie, het hulle besluit om die kroeg permanent te sluit. Twee polisiemanne en twee polisievroue in gewone klere was van vroeër die aand af in die kroeg om visuele bewyse te vind terwyl die Public Morals Squad buite op ’n teken van hulle gewag het. Toe hulle binne was, het hulle oor die kroeg se openbare telefoon bystand van die Sixth Precinct gevra. Die musiek is afgeskakel en die hoofligte aangeskakel. Sowat 205 mense was dié aand in die kroeg. Klante wat nog nie ’n klopjag ervaar het nie, was verward. ’n Paar wat besef het wat aangaan, het by die deur en badkamervensters probeer wegkom, maar die polisie het die deur versper. Die klopjag het nie afgeloop soos verwag is nie. Die standaardprosedure was dat die klante in ’n ry staan en hul ID's nagegaan word. Polisievroue sou die klante wat soos vroue aangetrek is, na die badkamer neem om na te gaan of hulle regtig vroue is, waarna die mans in vroueklere in hegtenis geneem is. Die mans in vroueklere het dié aand geweier om saam met die polisie te gaan. Dié wat in die ry gestaan het, het geweier om hul ID's te wys. Die polisie het besluit om almal teenwoordig te arresteer nadat die mans in vroueklere in ’n kamer agter in die kroeg van die res geskei is. Maria Ritter, wat toe as ’n man onder haar familie bekend was, het onthou: "My grootste vrees was dat ek in hegtenis geneem sou word. My tweede grootste vrees was dat ’n foto van my in my ma se rok in die koerant sou verskyn of oor televisie gewys sou word!"<ref name="carter142">Carter, p. 142.</ref> Beide die klante en polisie onthou dat ’n gevoel van ongemak baie vinnig versprei het. Dit is aangevuur deur die polisie wat sommige van die lesbiërs "onfatsoenlik betas het" terwyl hulle die vroue gevisenteer het.<ref>Carter, p. 141.</ref> Die polisie wou die kroeg se alkohol en die mense wat in hegtenis geneem is, in vangwaens wegry. Beslag is gelê op 28 kiste bier en 19 bottels sterk drank, maar die vangwaens het nog nie opgedaag nie. Klante moes dus sowat 15&nbsp;minute in ’n ry staan en wag.<ref name="carter142"/> Dié wat nie in hegtenis geneem is nie, is toegelaat om te gaan, maar hulle het hulle nie soos gewoonlik vinnig uit die voete gemaak nie. Hulle het buite gestaan en ’n skare het begin saamdrom om te kyk wat aangaan. Binne minute het tussen 100 en 150&nbsp;mens buite gestaan. Hoewel die polisie sommige klante uit die kroeg gedwing het deur hulle te stamp of skop, het van die mense wat vrygelaat is, begin om vir die skare te poseer en die polisie op ’n oordrewe manier te salueer. Die skare se aanmoediging het hulle verder aangepor: "Wrists were limp, hair was primped, and reactions to the applause were classic."<ref>Teal, p. 2.</ref> Toe die eerste vangwa arriveer, het inspekteur Pine opgelet die skare buite – die meeste van hulle homoseksueel – was minstens 10 keer soveel as die mense wat in hegtenis geneem is, en hulle het almal baie stil geword.<ref>Carter, p. 147.</ref> Verwarring met die radiokommunikasie het die aankoms van nog ’n vangwa vertraag. Die polisie het begin om Mafialede in die eerste vangwa te laai terwyl die skare gejuig het. Gewone klante is daarna ingelaai, en daarna werknemers van die kroeg. ’n Omstander het geskree: "Gay power!", iemand het "We Shall Overcome" begin sing, en die skare het goedhartig gereageer, maar met ’n "groeiende en intense vyandigheid".<ref>Carter, pp. 147–148.</ref> ’n Polisieman het ’n transvestiet gestamp en hy het die polisieman met sy handsak oor die kop geslaan. Die skare het begin "boe" skree. Eers is pennies en daarna bierbottels na die vangwa gegooi toe gerugte begin versprei dat klante wat nog in die kroeg was, geslaan word. ’n Gestoei het ontstaan toe ’n vrou in boeie verskeie kere van die kroeg na die vangwa gelei is. Sy het elke keer ontsnap en omtrent 10 minute lank met vier polisiemanne baklei terwyl sy skree en vloek. Sy is "a typical New York butch" en "a dyke-stone butch" genoem en ’n polisieman het haar met ’n knuppel oor die kop geslaan toe sy volgens een omstander kla dat haar boeie te styf was.<ref>Duberman, p. 196.</ref> Omstanders onthou die vrou het na die skare gekyk en geskree: "Hoekom doen julle nie iets nie?" (Die identiteit van die vrou is onbekend, hoewel sy as Stormé DeLarverie geïdentifiseer is deur sommige mense, onder andere haarself, maar weergawes verskil).<ref name=Chu>{{cite web |last=Chu |first=Grace |url=http://www.afterellen.com/people/77167-an-interview-with-lesbian-stonewall-veteran-storm-delarverie |title=An interview with lesbian Stonewall veteran Stormé DeLarverie |publisher=AfterEllen.com |date=26 Julie 2010 |access-date=1 Augustus 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416014032/https://www.afterellen.com/people/77167-an-interview-with-lesbian-stonewall-veteran-storm-delarverie |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref group=nota>Die weergawes van getuies en nuusverslae wissel. Sommige getuies het beweer een vrou wat die polisie teengegaan het omdat hulle haar sleg behandel het, het die skare woedend gemaak. Ander onthou verskeie "butch lesbiërs" het begin terugveg terwyl hulle nog in die kroeg was. Minstens een het reeds gebloei toe sy uit die kroeg geneem is (Carter, pp. 152–153). Craig Rodwell (in Duberman, p. 197) beweer die inhegtenisneming van die vrou was nie die hoofrede vir die geweld wat sou volg nie, maar een van verskeie goed wat tegelyk plaasgevind het.</ref> Die skare het begin baklei toe ’n polisieman haar oplig en in die vangwa tel.<ref>Carter, p. 152.</ref> "Dit was op daardie oomblik dat die toneel plofbaar geword het."<ref>Carter, p. 151.</ref><ref>{{cite web |title=The night they busted Stonewall |author=Lucian K. Truscott IV |work=Salon |url=http://www.salon.com/2017/06/28/the-night-they-busted-stonewall/ |date=28 Junie 2017 |access-date=1 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322174414/https://www.salon.com/2017/06/28/the-night-they-busted-stonewall/ |archive-date=22 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Uitbreek van geweld === Die polisie het probeer om die skare in toom te hou en het ’n paar mense geslaan dat hulle val, en dit het die omstanders nog verder opgerui. Van die mense in die vangwa het ontsnap toe die polisie hulle onbewaak laat (volgens sommige getuies met opset).<ref group=nota>Die omstander Morty Manford het gesê: "Ek twyfel nie vir ’n oomblik dat daardie mense met opset onbewaak gelaat is nie. Ek neem aan daar was die een of ander soort verhouding tussen die kroegbestuur en die plaaslike polisie, so hulle wou nie regtig daardie mense in hegtenis neem nie. Maar hulle moes ten minste lyk of hulle hul werk doen." (Marcus, p. 128.)</ref><ref>Carter, p. 154.</ref> Terwyl die skare die vangwa probeer omgooi het, het twee polisiemotors en die vangwa (met ’n paar stukkend gesnyde bande) dadelik weggery, terwyl inspekteur Pine hulle aangepor het om sou gou moontlik terug te keer. Teen dié tyd het die skare gegroei. Iemand het gesê die rede vir die klopjag was dat "hulle nie die polisie se omkoopgeld betaal het nie". Iemand het daarop geantwoord: "Kom ons betaal hul omkoopgeld!"<ref name="carter156">Carter, p. 156.</ref> Munte is na die polisie gegooi terwyl die skare geskree het "Pigs!" en "Faggot cops!" Bierblikke is daarna gegooi. Die polisie het ’n deel van die skare uiteengejaag, van wie sommige ’n bouperseel daar naby ontdek het met stapels stene. Die polisie, wat nou te doen gehad het met ’n skare van tussen 500 en 600, het verskeie mense gegryp. Onder hulle was die folksanger Dave Van Ronk – wat daarheen gelok is van ’n ander kroeg naby die Stonewall. Hoewel Van Ronk nie gay was nie, het hy met polisiegeweld te doen gekry toe hy aan optogte teen die oorlog deelgeneem het: "Wat my betref, was dit oukei as enigiemand die polisie teengaan {{nowrap|. . .}} Elke keer as jy jou draai, het die polisie die een of ander vegryp gepleeg."<ref name="carter156"/> Tien lede van die polisie, onder andere twee polisievroue, het hulself, Van Ronk, Howard Smith (’n skrywer vir ''The Village Voice'') en verskeie geboeide aangehoudenes in die Stonewall Inn toegesluit vir hul eie veiligheid. In verskeie waargawes van die onluste word genoem daar was geen vooraf bestaande of skynbare rede vir die opstand nie; wat gebeur het, was spontaan.<ref group="nota" name=":0">In die jare ná die onluste is die dood van die gay ikoon [[Judy Garland]] vroeër die week op 22 Junie 1969 genoem as ’n belangrike rede vir die opstand, maar geen deelnemers van die Saterdagoggend se gebeure kon onthou dat Garland se naam genoem is nie. Geen berigte van betroubare bronne haal Garland aan as ’n rede nie. Net een sarkastiese weergawe in ’n heteroseksuele publikasie het daarop gesinspeel. (Carter, p. 260.)</ref> Michael Fader verduidelik: <blockquote>Ons het almal ’n kollektiewe gevoel gehad dat ons genoeg gehad het van hierdie soort kak. Dit was nie iets wat enigiemand vir iemand anders gesê het nie, dit was net asof alles oor die jare tot ’n punt gekom het in daardie spesifieke nag op die een spesifieke plek, en dit was nie ’n georganiseerde protes nie {{nowrap|. . .}} Almal in die skare het gevoel ons sal nooit weer terugdraai nie. Dit was soos die laaste strooi. Dit was tyd om iets terug te eis wat nog altyd van ons weggeneem is {{nowrap|. . .}} Alle soorte mense, alle verskillende redes, maar dit was meestal ’n totale verontwaardiging, woede, hartseer, alles tesame, en alles het bloot gebeur. Dit was die polisie wat die meeste van die verwoesting gesaai het. Ons het regtig probeer om vry te word. En ons het gevoel ons het eindelik vryheid, of die vryheid om ten minste te wys dat ons vryheid wil hê. Ons was nie van plan om gedwee weg te stap en hulle toe te laat om ons rond te stamp nie – dis soos om vir die eerste keer standpunt in te neem en op ’n rêrige sterk manier, en dit is wat die polisie onkant betrap het. Daar was iets in die lug, vryheid wat lankal nodig was, en ons sou daarvoor veg. Dit het verskillende vorme aangeneem, maar die hoofsaak was ons sou nie weggaan nie. En ons het nie.<ref>Carter, p. 160.</ref></blockquote> [[Beeld:Stonewall 1969.jpg|duimnael|Dié foto het op Sondag 29 Junie 1969 op die voorblad van ''The New York Daily News'' verskyn. Dit wys die "straatkinders" wat eerste met die polisie slaags geraak het.]] Die enigste foto wat op die eerste nag van die onluste geneem is, wys die hawelose jeugdiges wat daar naby in Christopherpark geslaap het en met die polisie vassit.<ref>Carter, p. 162.</ref> In die Mattachine-vereniging se nuusbrief ’n maand later is die volgende verduideliking vir die onluste gegee: "Dit het hoofsaaklik in die smaak geval van mense wat nie welkom is op ander plekke waar homoseksuele sosiaal byeenkom nie of dit nie kan bekostig nie {{nowrap|. . .}} Die Stonewall het ’n tuiste geword vir hierdie kinders. Toe ’n klopjag daarop uitgevoer word, het hulle daarvoor geveg. Dit, en die feit dat hulle niks gehad het om te verloor nie buiten die mees verdraagsame en verligte plek in die stad, verduidelik hoekom."<ref>Teal, p. 13.</ref> Eindelik is vullisblikke, vullis, bottels, klippe en stene na die gebou gegooi en die ruite is gebreek. Volgens getuies was "flame queens", prostitute en gay "straatkinders" – die uitgeworpenes van die gay gemeenskap – verantwoordelik vir die eerste vlaag voorwerpe wat gegooi is, asook die uittrek van die parkeermeter wat as ’n stormram gebruik is teen die deur van die Stonewall Inn.<ref>Carter, pp. 163–165.</ref> Sylvia Rivera, ’n selferkende fopdosser<ref name="feinberg1">Feinberg, Leslie (24 September 2006). [http://www.workers.org/2006/us/lavender-red-73/ Street Transvestite Action Revolutionaries.] ''Workers World Party''. "Stonewall combatants Sylvia Rivera and Marsha “Pay It No Mind” Johnson... Both were self-identified drag queens."</ref><ref name=RiveraInterview95>{{cite video|url=https://vimeo.com/37548074|title=Randy Wicker Interviews Sylvia Rivera on the Pier|time=8:24}} 21 September 1995. Besoek op 24 Julie 2015.</ref> wat tydens die klopjag in die kroeg was, het onthou: <blockquote>Julle het ons al hierdie jare soos kak behandel? Uh-uh. Nou is dit ons beurt! {{nowrap|. . .}} Dit was een van die beste oomblikke in my lewe.<ref>Deitcher, p. 67.</ref></blockquote> Die skare het vullis aan die brand gesteek en dit deur die stukkende ruite gedruk. Die polisie het ’n brandslang gegryp, maar omdat daar geen waterdruk was nie kon dit nie die skare uiteenjaag nie; dit het gelyk of dit hulle net aanmoedig. Die deur het oopgevlieg; die polisie het met hul wapens op die skare gemik en gedreig om te skiet. Die skrywer van ''The Village Voice'' Howard Smith het gesien hoe iemand vloeistof vir ’n sigaretaansteker in die kroeg inspuit en dit aan die brand steek. Sirenes is gehoor en brandweerwaens het op die toneel verskyn. Die opstand het 45&nbsp;minute geduur.<ref name="teal3">Teal, p. 3.</ref> === Toename in geweld === Die Tactical Patrol Force (TPF) van die New Yorkse polisie het hierna op die toneel aangekom om die polisie wat in die Stonewall vasgevang was, te bevry. Een polisieman se oog was gesny en ’n paar is gekneus deur goed wat gegooi is. Bob Kohler, wat met sy hond gaan stap het, het die TPF sien aankom: "Ek was in genoeg opstande om te weet die pret was verby {{nowrap|. . .}} Die polisie was heeltemal verneder. Dit het nog nooit, ooit gebeur nie. Ek dink hulle was kwater as wat hulle nog ooit was, want almal anders het al in opstand gekom {{nowrap|. . .}} maar die moffies was nie veronderstel om in opstand te kom nie {{nowrap|. . .}} geen groep kon nog ooit die polisie laat terugval nie, so die woede was enorm. Ek bedoel, hulle wou moor."<ref>Carter, p. 175.</ref> Dansky hul groter getalle het die polisie enigiemand aangehou wat hulle kon en hulle in vangwaens geplaas om tronk toe te neem, hoewel inspekteur Pine onthou het: "Gevegte het met die transvestiete uitgebreek; hulle wou nie in die vangwa klim nie." Nog ’n getuie het dit bevestig: "Die enigste mense wat ek sien baklei het, was die transvestiete en hulle het woes baklei."<ref>Carter, p. 174.</ref> [[Beeld:ChristopherPark3358.jpg|duimnael|280px|links|Christopherpark, waar baie van die oproeriges ná die eerste nag se onluste byeengekom het om te praat oor wat gebeur het, bevat nou ’n beeldhouwerk van vier wit figure deur George Segal wat die gebeure gedenk.<ref>{{cite web |url=https://www.nycgovparks.org/parks/christopher-park/monuments/575 |title=Christopher Park Monuments - Gay Liberation : NYC Parks |website=www.nycgovparks.org |access-date=24 Junie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528022256/https://www.nycgovparks.org/parks/christopher-park/monuments/575 |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] Die TPF het ’n falanksformasie gevorm en die strate probeer skoon kry deur stadig vorentoe te masjeer en die skare terug te stoot. Die skare het die polisie openlik bespot. Hulle het gejuig, koorlyne gevorm en op die wysie van ''Ta-ra-ra Boom-de-ay'' gesing: "We are the Stonewall girls/ We wear our hair in curls/ We don't wear underwear/ We show our pubic hair."<ref>Teal, p. 5.</ref><ref>Sara Warner, ''Acts of Gaiety: LGBT Performance and the Politics of Pleasure'' (2012, {{ISBN|0472118536}}), p. 17</ref> Lucian Truscott het in ''The Village Voice'' berig: "’n Stagnante situasie het gelei tot ’n bietjie gay hansworsery in die vorm van ’n koorlyn teenoor ’n lyn polisiemanne met helms en knuppels. Net sodra die koorlyn lekker aan die skop raak, het die TPF vorentoe beweeg en die skare gillende gays met Christopherstraat na Seventh Avenue gedwing."<ref name="teal6">Teal, p. 6.</ref> Een getuie het gesê: "Ek kan nie daardie toneel uit my gedagtes kry nie. Die polisiemanne met die knuppels en die koorlyn aan die ander kant {{nowrap|. . .}} Ek het woedend geraak. Want mense word met knuppels bygekom. En hoekom? Oor ’n koorlyn."<ref>Carter, p. 178.</ref> Craig Rodwell, die eienaar van ’n boekwinkel, het vertel hoe die oproeriges deur die polisie deur die kronkelende strate gejaag is, en hoe hulle dan om die volgende hoek agter die polisie te voorskyn gekom het. Mense in die skare het motors voorgekeer en een van hulle omgegooi om Christopherstraat te blokkeer. Jack Nichols en Lige Clarke het in hul rubriek in die tydskrif ''Screw'' geskryf "enorme skares woedende betogers het die polisie blokke ver gejaag terwyl hulle skree 'Vang hulle!'&nbsp;"<ref name="teal6"/> Teen 04:00 was die strate feitlik leeg. Baie mense het op stoepe gesit of in die nabygeleë Christopherpark byeengekom, in alhele ongeloof oor wat gebeur het. Baie getuies onthou die vreemde stilte wat op Christopherstraat neergesak het, hoewel daar steeds "elektrisiteit in die lug" was.<ref>Carter, p. 180.</ref> Dertien mense is in hegtenis geneem. Van die mense in die skare is in die hospitaal opgeneem en vier polisiemanne is beseer. Feitlik alles in die Stonewall Inn was gebreek. Inspekteur Pine wou die kroeg daardie aand toemaak en aftakel. Betaaltelefone, toilette, spieëls, blêrkaste en sigaretmasjiene was alles stukkend geslaan, dalk deur die oproeriges of dalk deur die polisie.<ref name="teal3"/><ref>Duberman, p. 202.</ref> === ’n Tweede nag van onluste === Tydens die beleg van die Stonewall het Craig Rodwell ''The New York Times'', die ''New York Post'' en die ''Daily News'' gebel en hulle vertel wat gebeur. Al drie koerante het oor die onluste geskryf; die ''Daily News'' het ’n berig op die voorblad geplaas. Nuus oor die opstand asook onsinnige gerugte het vinnig deur Greenwich Village versprei en mense het die hele Saterdag na die swart gebrande Stonewall Inn kom kyk. [[Graffiti]] het teen die mure van die kroeg verskyn met slagspreuke soos "Drag power", "They invaded our rights", "Support gay power" en "Legalize gay bars".<ref name="teal4">Teal, p. 4.</ref><ref name="nyt" /> Die volgende aand was daar weer onluste by Christopherstraat; deelnemers onthou verskillend watter aand die waansinnigste of gewelddadigste was. Baie mense van die vorige aand se skare het teruggekeer – prostitute, hawelose jeugdiges en "queens" – maar daar was ook skoorsoekers, nuuskieriges en selfs toeriste.<ref name="carter184">Carter, p. 184.</ref> Wat vir baie mense merkwaardig was, was die skielike tentoonstelling van gay liefde in die openbaar. Soos een getuie gesê het: "[Ons kom] van ’n plek waar jy aan ’n deur moes klop en deur ’n loergaatjie met iemand moes praat om toegelaat te word. Ons was net uit. Ons was in die strate."<ref>Carter, p. 185.</ref> {{Aanhalingskas | width = 30% | quote = Jy weet, die ouens was so mooi – hulle het daardie gewonde kyk verloor wat moffies almal 10 jaar gelede gehad het. | source = '''[[Allen Ginsberg]]''' |qalign = center | bgcolor = #FFFFF0 | quoted = 1 }} Duisende mense het voor die Stonewall, wat weer oopgemaak het, saamgedrom. Die skare het van Christopherstraat tot in aangrensende strate gestrek. Hulle het busse en motors omring en die insittende lastig geval totdat hulle óf erken het hulle is gay óf hul steun aan die betogers toegesê het.<ref>Carter, p. 186.</ref> Sylvia Rivera het vertel ’n vriend van haar, Marsha P. Johnson, ’n swart fopdosser,<ref name="feinberg1"/><ref name=RiveraInterview95/><ref name=doc1>{{cite web|url=http://blogs.indiewire.com/shadowandact/feature-doc-pay-it-no-mind-the-life-times-of-marsha-p-johnson-released-online-watch-it|title=Feature Doc 'Pay It No Mind: The Life & Times of Marsha P. Johnson' Released Online. Watch It|publisher=Indiewire|date=26 Desember 2012|accessdate=17 Februarie 2015}}</ref> het teen ’n lamppaal opgeklim, ’n swaar sak op die dak van ’n polisievoertuig gegooi en die voorruit gebreek.<ref name="duberman204-205"/> Nes die vorige aand is vure deur die hele buurt in vullisblikke gemaak. Meer as 100 polisiemanne van die Fourth, Fifth, Sixth en Ninth Precinct was daar, maar ná 02:00 het die TPF weer hul verskyning gemaak. Koorlyne en polisiejaagtogte het gekom en gegaan. Wanneer die polisie betogers gevang het, het die skare vorentoe beweeg en hulle bevry.<ref>Carter, p. 191.</ref> Gevegte het weer tot 04:00 voortgeduur.<ref name="duberman204-205">Duberman, pp. 204–205.</ref> === Biljette, nuusdekking en nog geweld === Bedrywighede in Greenwich Village was die Maandag en Dinsdag sporadies, deels vanweë [[reën]]. Daar was ’n paar botsings tussen die polisie en inwoners van die Village, want albei groepe het mekaar uitgedaag. Craig Rodwell en Fred Sargeant het op die oggend ná die eerste opstand 5&nbsp;000 biljette gdruk en versprei waarvan een gelui het: "Get the Mafia and the Cops out of Gay Bars." Die biljette het ’n beroep op gays gedoen om hul eie ondernemings oop te maak, Stonewall en ander kroeë in Mafiabesit te boikot en druk op die burgemeester se kantoor uit te oefen om die "ondraaglike situasie" te ondersoek.<ref>Duberman, p. 205.</ref><ref>Teal, pp. 8–9.</ref> Nie almal in die gay gemeenskap het die onluste as positief ervaar nie. Vir baie ouer homoseksuele en baie lede van die Mattachine-vereniging wat deur die 1960's probeer het om te bewys gays is nie anders as heteroseksuele nie, was die openbaring van gewelddadige en verwyfde gedrag ’n verleentheid. Randy Wicker, wat in 1965 voor die Withuis betoog het, het gesê: "Gillende queens wat koorlyne vorm en opskoppe doen, druis in teen alles wat ek wil hê mense van homoseksuele moet dink {{nowrap|. . .}} dat ons ’n spul fopdossers in die Village is wat wanordelik, smaakloos en goedkoop optree."<ref>Duberman, p. 207.</ref> Ander het gedink die sluiting van die "smerige" Stonewall was tot die Village se voordeel.<ref>Duberman, p. 206.</ref> Op die Woensdag het ''The Village Voice'' egter berigte oor die onluste gepubliseer wat deur Howard Smith en Lucian Truscott geskryf is en waarin onvleiende kommentaar gelewer is op die gebeure en die deelnemers daaraan, met beskrywings soos "forces of faggotry", "limp wrists" en "Sunday fag follies".<ref name="Truscott">{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=uuwjAAAAIBAJ&sjid=K4wDAAAAIBAJ&pg=6710,4693&dq=stonewall+inn&hl=en|title=Gay Power Comes to Sheridan Square|last=Truscott|first=Lucian|date=3 Julie 1969|work=The Village Voice|page=1|accessdate=20 Junie 2010}}</ref><ref group=nota>Carter (p. 201) skryf die woede oor die ''The Village Voice''-berigte toe aan die fokus daarvan op die verwyfde gedrag van die deelnemers, sonder om enige dapperheid te noem. Volgens die skrywer Edmund White het Smith en Truscott hul eie heteroseksualiteit probeer bewys deur in neerhalende terme na die gebeure en die deelnemers te verwys.</ref> ’n Skare van tussen 500 en 1&nbsp;000 het weer op Christopherstraat toegesak en gedreig om ''The Village Voice'' se kantore af te brand. Nog straatgevegte het tussen die polisie en oproeriges uitgebreek, met beserings in albei groepe, plundery in plaaslike winkels en vyf mense wat in hegtenis geneem is.<ref>Duberman, pp. 208–209.</ref><ref>Carter, pp. 203–205.</ref> Die Woensdag se gebeure het sowat ’n uur geduur en is so deur ’n getuie opgesom: "Dit is nou bekend. Christopherstraat sal bevry word. Die moffies het genoeg gehad van onderdrukking."<ref>Carter, p. 205.</ref> == Nadraai == ’n Gevoel van dringendheid het deur Greenwich Village versprei, selfs na mense wat nie by die onluste betrokke was nie. Baie mense wat deur die opstand geroer is, het organisatoriese vergaderings bygewoon omdat hulle besef het dit is ’n geleentheid om tot aksie oor te gaan. Op 4 Julie 1969 het die Mattachine-vereniging sy jaarlikse protesoptog voor die Independence Hall in [[Philadelphia]] gehou. Die organiseerders, Craig Rodwell, Frank Kameny, Randy Wicker, Barbara Gittings en Kay Lahusen, wat al jare daaraan deelgeneem het, het ’n bus saam met ander betogers van New York na Philadelphia gehaal. Die optogte was sedert 1965 streng beheer: Vroue het rokke gedra en mans pakke en dasse, en almal het stil in georganiseerde rye geloop.<ref>Marcus, pp. 105–107.</ref> Dié jaar het Rodwell ingeperk gevoel deur die reëls wat Kameny opgestel het. Toe twee vroue hande vashou, het Kameny hulle gekeer. Rodwell het egter 10 paartjies aangemoedig om hande vas te hou. Dit het Kameny woedend gemaak, maar hulle het meer aandag van die pers gekry as in enige vorige jaar.<ref name="carter216-217">Carter, pp. 216–217.</ref><ref name="duberman210">Duberman, p. 210.</ref> Lilli Vincenz, ’n deelnemer, het onthou: "Dit was duidelik dinge was aan die verander. Mense wat verdruk gevoel het, het nou bemagtig gevoel."<ref name="carter216-217"/> Toe Rodwell na New York terugkeer, was hy vasbeslote om die destydse stil, beskeie manier om mense se aandag te kry, te verander. Een van sy eerste prioriteite was die beplanning van die Christopherstraat-bevrydingsdag.<ref>Duberman, p. 211.</ref> [[Beeld:Demonstration, with Gay Liberation Front Banner, 1971 (7374381322).jpg|duimnael|Gayregtebetogers op [[Trafalgar Square]], [[Londen]], insluitende lede van die Britse Gay Liberation Front (GLF). Die GLF is geïnspireer deur die Amerikaanse GLF. Die beweging was baie informeel en het optogte, straatteateropvoerings en "gay dae" gehou. Dit het gelei tot die eerste Gay Pride-optog in 1972.]] === Gay Liberation Front === Hoewel die Mattachine-vereniging sedert die 1950's bestaan het, het baie van hul metodes nou te mak gelyk vir mense wat deur die onluste geïnspireer is of self daar was. Mattachine het dié verandering in houdings erken in ’n berig in hul nuusbrief met die opskrif "The Hairpin Drop Heard Around the World."<ref name="lafrank17">LaFrank, p. 17.</ref><ref group=nota>"Hairpin drop" was gay slengtaal wat beteken om skimpe te gooi oor ’n mens se seksuele oriëntering. (LaFrank, p. 17.)</ref> Die Gay Liberation Front (GLF) is kort daarna gestig met ’n strooibiljet wat aankondig: "Do You Think Homosexuals Are Revolting? You Bet Your Sweet Ass We Are!"<ref name="teal19">Teal, p. 19.</ref> Dit was die eerste gay organisasie wat die woord "gay" in hul naam gebruik het. Vorige organisasies soos Mattachine, die Dogters van Bilitis en verskeie ander homofiele groepe het met opset obskure name gekies om hul doel te verberg.<ref>Clendinen, p. 31.</ref> Die GLF het taktieke afgekyk by en hulself vereenselwig met swart groepe en betogers teen die Viëtnamoorlog met die ideaal dat hulle kon saamwerk "om die Amerikaanse gemeenskap te hervorm".<ref>Duberman, p. 216.</ref> Vier maande ná hul stigting het die groep egter ontbind toe lede nie oor werkprosedures kon saamstem nie.<ref>Carter, pp. 220–221.</ref> === Gay Activists Alliance === Binne ses maande ná die Stonewall-onluste het aktiviste ’n stadswye koerant met die naam ''Gay'' begin. Hulle het gedink dis nodig omdat die liberaalste publikasie in die stad, ''The Village Voice'', geweier het om die woord "gay" in GLF-werwingsadvertensies te gebruik.<ref>Clendinen, p. 40.</ref> Nog twee tydskrfte het binne ses weke die lig gesien: ''Come Out!'' en ''Gay Power''. Die lesertal van hierdie drie tydskrifte het gou gestyg tot tussen 20&nbsp;000 en 25&nbsp;000.<ref name="carter242">Carter, p. 242.</ref><ref>Duberman, p. 235.</ref> GLF-vergaderings was chaoties en in laat Desember 1969 het verskeie mense wat die vergaderings gefrustreerd verlaat het, die Gay Activists Alliance (GAA) gestig. Die GAA was ordeliker en heeltemal op gay kwessies toegespits. Hul grondwet het so begin: "Ons as bevryde homoseksuele aktiviste eis die vryheid van uitdrukking van ons waardigheid en waarde as mense."<ref>Clendinen, pp. 50–51.</ref> Die GAA het ’n konfrontasietegniek bekend as [[Zap (aksie)|zap]] ontwikkel en vervolmaak: Hulle sou ’n politikus onkant betrap op ’n openbareverhoudingsgeleentheid en hom of haar dwing om die regte van gays en lesbiërs te erken. Stadsraadslede is gezap en burgemeester John Lindsay is verskeie kere gezap – een keer op [[televisie]] toe die meeste lede van die gehoor van die GAA was.<ref>Carter, pp. 245–246.</ref> Strooptogte op gay kroeë het voortgeduur ná die Stonewall-onluste. In Maart 1970 het onderinspekteur Seymour Pine strooptogte op die Zodiac en 17 Barrow Street uitgevoer. ’n naure- gay klub sonder ’n dranklisensie, The Snake Pit, was kort daarna aan die beurt en 167 mense is inhegtenis geneem. Een van hulle was Diego Viñales, ’n [[Argentinië|Argentynse]] burger wat so bang was dat hy as ’n homoseksueel gedeporteer sou word dat hy uit die polisiekantoor probeer ontsnap het deur by ’n venster op die tweede verdieping uit te spring. Hy is deur ’n heining met 36&nbsp;cm lange penne deurboor.<ref>Carter, pp. 238–239.</ref> ''The New York Daily News'' het ’n grafiese foto van die jong man se deurboorde liggaam op sy voorblad gepubliseer. GAA-lede het ’n optog van Christopherpark na die Sixth Precinct gereël waarin honderde gays, lesbiërs en liberale simpatiseerders die TPF vreedsaam gekonfronteer het.<ref name="carter242"/> Hulle het ook ’n briefskryfveldtog aan burgemeester Lindsay geborg waarin die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] van Greenwich Village en kongreslid Ed Koch oproepe gestuur het dat klopjagte op gay kroeë in die stad beëindig word.<ref>Teal, pp. 106–108.</ref> Die Stonewall Inn het ná die onluste net ’n paar weke lank oorleef. Teen Oktober 1969 was die gebou te huur. === Gay Pride === Die Christopherstraat-bevrydingsdag op 28 Junie 1970 was die eerste herdenking van die Stonewall-onluste in Christopherstraat, met gelyktydige optogte in [[Los Angeles]] en [[Chicago]]. Dit was die eerste Gay Pride-optogte in Amerika se geskiedenis.<ref>Duberman, pp. 278–279.</ref><ref>De la Croix, Sukie (2007). [http://www.chicagofreepress.com/node/1945 "Gay power: A History of Chicago Pride"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729073555/http://www.chicagofreepress.com/node/1945 |date=2009-07-29 }}. ''Chicago Free Press''. Besoek op 1 Junie 2009.</ref> Die volgende jaar het optogte ook plaasgevind in [[Boston]], [[Dallas]], [[Milwaukee]], [[Londen]], [[Parys]], [[Wes-Berlyn]] en [[Stockholm]].<ref name="lafrank20"/> Die optog in New York was oor 51 straatblokke, van Christopherstraat tot [[Central Park]]. Hoewel die permit vir die optog net twee uur voor die tyd afgelewer is, het die gays min weerstand van omstanders gekry.<ref>Clendinen, pp. 62–64.</ref> Die beriggewing in ''The Village Voice'' was positief.<ref name="lafrank20">LaFrank, p. 20.</ref> {{Aanhalingskas | width = 30% | align = left | quote = Daar was min openlike vyandigheid, en sommige omstanders het gejuig toe ’n lang, pragtige meisie verbystap met ’n teken 'Ek is ’n lesbiër'. | source = '''''The New York Times'' se dekking van die Gay Pride-optog, 1970'''<ref name="fosburgh">Fosburgh, Lacey (29 Junie 1970). [https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60A15FD3E5D137B93CBAB178DD85F448785F9 "Thousands of Homosexuals Hold A Protest Rally in Central Park"]. ''The New York Times'', p. 1.</ref> |qalign = center | bgcolor = #FFFFF0 | quoted = 1 }} Teen 1972 het deelnemende stede ingesluit [[Atlanta]], [[Buffalo, New York|Buffalo]], [[Detroit]], [[Washington, D.C.]], [[Miami]], [[Minneapolis]], [[Philadelphia]]<ref name="armstrong">Armstrong, Elizabeth&nbsp;A., Crage, Suzanna&nbsp;M. (Oktober 2006). [http://www-personal.umich.edu/~elarmstr/publications/Movements%20and%20Memory%20Armstrong%20and%20Crage.pdf "Movements and Memory: The Making of the Stonewall Myth"], ''American Sociological Review'', '''71''' (5) pp. 724–752. {{doi|10.1177/000312240607100502}}.</ref> en [[San Francisco]]. Frank Kameny het gou die verandering besef wat deur Stonewall teweeggebring is. Hy was sedert die 1950's ’n organiseerder van gay aktivisme en was gewoond daaraan om heteroseksuele te oortuig gays is nes hulle. Wanneer hy en ander mense net vyf jaar tevore voor die Withuis, die departement van buitelandse sake en Independence Hall in betogingslyne geloop het, was hul doel om soos mense te lyk wat vir die Amerikaanse regering sou kon werk.<ref>Cain, pp. 91–92.</ref> In dié tyd het 10 mense saam met Kameny geloop en hulle het geen media voor die protesoptogte ingelig nie. Hoewel hy in 1969 verstom was oor die optrede van die protesteerders voor Independence Hall, het hy later opgemerk: "Teen die tyd van Stonewall het ons 50 tot 60 gay groepe in die land gehad. ’n Jaar later was daar minstens 1&nbsp;500. Twee jaar later, as ’n mens hulle sou kon tel, was daar seker 2&nbsp;500."<ref>Carter, p. 251.</ref> Net soos wat Kameny jammer was oor sy reaksie op die verandering in houdings ná die onluste, het Randy Wicker sy opmerking oor "gillende queens" beskyf as "een van die grootste foute van my lewe".<ref name="clendinen25">Clendinen, p. 25.</ref> Kay Lahusen, wat die optogte in 1965 afgeneem het, het gesê: "Tot in 1969 was die beweging algemeen bekend as die homoseksuele of homofiele beweging {{nowrap|. . .}} Baie nuwe aktiviste beskou die Stonewall-opstand as die geboorte van die gaybevrydingsbeweging. Dit was vir seker die geboorte van ''gay pride'' op ’n enorme skaal."<ref>LaFrank, p. 21.</ref> In sy artikel "What made Stonewall different" verduidelik David Carter daar was verskeie opstande voor Stonewall, maar die rede dat Stonewall so histories was, was omdat duisende mense betrokke was, die opstand lank geduur het (ses dae), dit die eerste een was wat groot nuusdekking gekry het en dit gelei het tot die stigting van talle gayregtegroepe.<ref>{{cite journal |last1=Carter |first1=David |title=What made Stonewall Different |journal=The Gay & Lesbian Review Worldwide |volume=16 |issue=4 |year=2009 |pages=11–3 |url=http://www.glreview.org/article/article-509/}}</ref> == Blywende impak == [[Beeld:Stonewall Inn New York 002.JPG|duimnael|280px|Die Stonewall, ’n kroeg in ’n deel van die gebou waarin die Stonewall Inn geleë was. Die gebou en omringende gebied is verklaar tot ’n nasionale historiese landmerk.]] Die onluste wat deur ’n polisieklopjag begin is, het ’n letterlike voorbeeld geword van gays en lesbiërs wat terugveg en ’n simboliese wapenkreet vir baie mense. Die historikus David Carter merk in sy boek oor die onluste op dat die kroeg self ’n ingewikkelde saak was wat ’n gemeenskapsentrum verteenwoordig het, maar ook ’n geleentheid vir die Mafia om sy eie klante af te pers, ’n tuiste en ’n plek van "uitbuiting en vernedering".<ref>Carter, p. 264.</ref> Volgens hom is die ware nalatenskap van die onluste "die voortdurende stryd om lesbiese, gay, biseksuele en transgender gelykheid".<ref>Carter, p. 266.</ref> Die historikus Nicholas Edsall skryf: <blockquote>Stonewall is al vergelyk met ’n aantal radikale protesoptredes in die Amerikaanse geskiedenis van die [[Boston Teeparty|Bostonse Teeparty]] af. Maar die beste en sekerlik ’n meer kontemporêre analoog is met [[Rosa Parks]] se weiering om in Desember 1955 in [[Montgomery]], [[Alabama]], agter in die bus te gaan sit – ’n voorval wat gelei het tot die moderne burgerregtebeweging. Binne maande ná Stonewall het radikale gaybevrydingsgroepe en {{nowrap|-nuusbriewe}} verskyn in stede en op universiteitskampusse dwarsoor Amerika en daarna oor die hele [[Noord-Europa]].<ref>Edsall, p. 333.</ref></blockquote> Voor die opstand by die Stonewall Inn was homoseksuele, soos die historici Dudley Clendinen en Adam Nagourney dit stel, <blockquote>’n geheime legioen mense, waarvan geweet is maar wat buite rekening gelaat, geïgnoreer, voor gelag of geminag is. En soos die houers van ’n geheim, het hulle ’n voordeel gehad wat ook ’n nadeel was en wat waar is van geen ander minderheidsgroep in die Verenigde State nie. Hulle was onsigbaar. Anders as [[Afro-Amerikaners]], [[vrou]]e, [[Indiane]], [[Jode]], die Ierse Amerikaners, Italianers, Asiate, [[Spaans-Amerika]]ners of ander kultuurgroepe wat geveg het vir respek en gelyke regte, het homoseksuele geen fisieke of [[kultuur]]eienskappe, geen [[taal]] of [[dialek]] gehad wat gemaak het dat hulle mekaar uitken of deur ander uitgeken word nie {{nowrap|. . .}} Maar daardie nag, vir die eerste keer, het die gebruiklike berusting verander in gewelddadige teenstand {{nowrap|. . .}} Van daardie nag af het die lewe van miljoene gay mans en lesbiërs, en die houding jeens hulle van die groter kultuur waarin hulle woon, vinnig begin verander. Mense het in die openbaar begin verskyn as homoseksuele en aangedring op respek.<ref>Clendinen, p. 12.</ref></blockquote> Die historikus Lillian Faderman noem die onluste "die skoot wat oor die wêreld heen gehoor is" en verduidelik: "Die Stonewall-opstand was belangrik omdat dit die oplewing vir daardie beweging aangedui het. Die het ’n embleem van gay en lesbiese mag geword. Deur aanspraak te maak op die drastiese taktiek van gewelddadige protes wat deur ander onderdrukte groepe gebruik is, het gebeure by die Stonewall aangedui dat homoseksuele net soveel reg het om onvergenoegd te wees as hulle."<ref>Faderman, p. 195.</ref> [[Beeld:Stonewall Inn raid sign pride weekend 2016.jpg|duimnael|links|Die teken wat die polisie ná die klopjag agtergelaat het, word nou net buite die ingang vertoon.]] Die gebeure vroeg die oggend van 28 Junie 1969 was nie die eerste geval van homoseksuele wat terugveg teen die polisie van New York en elders nie. Nie net was die Mattachine-vereniging aktief in groot stede soos Los Angeles en Chicago nie, maar soortgelyke randfigure het in 1966 die opstand by Compton's Cafeteria begin, en ’n ander opstand was in reaksie op ’n klopjag op die Black Cat Tavern in 1967 in Los Angeles.<ref>Witt ''et al.'', p. 210</ref> Verskeie omstandighede het egter die Stonewall-onluste gedenkwaardig gemaak. Die ligging van die klopjag was ’n faktor: Dit was oorkant die kantore van ''The Village Voice'' en die nou, kronkelende strate het die oproeriges ’n voordeel bo die polisie gegee.<ref name="armstrong"/> Baie van die deelnemers en inwoners van Greenwich Village was betrokke by politieke organisasies wat in staat was om ’n groot en samehorige gay gemeenskap in die weke en maande ná Stonewall te mobiliseer. Die belangrikste faset van die onluste was egter die herdenking daarvan op die Christopherstraat-bevdrydingsdag, wat gegroei het tot die jaarlikse [[Gay Pride]]-optogte oor die wêreld heen.<ref name="armstrong"/> [[Stonewall (welsynorganisasie)|Stonewall]] (amptelik Stonewall Equality Limited) is ’n welsynorganisasie vir [[LGBT]]-regte in [[Brittanje]] wat in 1989 gestig en na die Stonewall Inn genoem is. Die [[Stonewall-toekennings]] is ’n jaarlikse geleentheid deur die organisasie wat sedert 2006 gehou word om erkenning te gee aan mense wat die lewe van Britse lesbiërs, gays en heteroseksuele positief beïnvloed het. In die middel 1990's is biseksuele ingesluit as ’n groep binne die gay gemeenskap nadat hulle dit gevra het. Transgender mense het ook gevra om ingesluit te word, maar hulle is aanvanklik nie aanvaar nie. Dié gemeenskap het terselfdertyd welkom in én botsend met die gay gemeenskap gevoel. Daar was al hoe meer konflik tussen die twee groepe.<ref name="stryker"/><ref name="thompson">Thompson, Kara (2004). "Transsexuals, Transvestites, Transgender People, and Cross-Dressers" in ''Encyclopedia of Lesbian, Gay, Bisexual and Transgendered History in America'', red. Marc Stein. Vol. 3. Charles Scribner's Sons, 2004. pp. 203–208.</ref> In 1994 het New York "Stonewall 25" gevier met ’n optog verby die [[Verenigde Nasies]] se hoofkwartier tot in Central Park. Daar was na raming sowat 1,1&nbsp;miljoen deelnemers.<ref>LaFrank, p. 22.</ref> Sylvia Rivera het in 1994 ’n alternatiewe optog in New York gereël om protes aan te teken teen die uitsluiting van transgender mense tydens die gebeure.<ref name="pride" /> Vandag word transgender mense ingesluit en het die afkorting [[LGBT]] die vorige afkorting, LGB, vervang in Amerika en sommige ander [[Engels]]sprekende lande.<ref>{{cite web|last1=Centerlink|title=2008 Community Center Survey Report|url=http://www.lgbtmap.org/file/2008-lgbt-community-center-survey-report.pdf|website=LGBT Movement Advancement Project|accessdate=29 Augustus 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nlgja.org/resources/stylebook.html |title=NLGJA Stylebook on LGBT Terminology |date=2008 |work=nlgja.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425190702/http://www.nlgja.org/resources/stylebook.html |archive-date=25 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=22 April 2018 }}</ref> Die bywoning van LGBT Pride-optogte het aansienlik gegroei. Die meeste groot stede in die wêreld, ook in [[Suid-Afrika]], hou deesdae sulke optogte. Die Pride-geleenthede is in sommige stede die grootste jaarlikse viering van enige aard.<ref name="pride"/> In Junie 1999 het die Amerikaanse departement van binnelandse sake Christopherstraat 51 en 53 en die omliggende gebied aangewys as ’n nasionale historiese landmerk, die eerste een van belang vir die LGBT-gemeenskap. Op ’n inwydingseremonie het die onderminister van binnelandse sake, John Berry, gesê: "Laat ons vir altyd onthou mans en vroue het hier – op hierdie plek – trots gestaan, en vas gestaan, sodat ons mag wees wie ons is, werk waar ons wil, woon waar ons kies en liefhê wie ons hart begeer."<ref>Dunlap, David (26 Junie 1999). [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A03E7D7123AF935A15755C0A96F958260 "Stonewall, Gay Bar That Made History, Is Made a Landmark"]. ''The New York Times''. Besoek op 27 September 2008.</ref> Die Stonewall Inn self is in 2000 as ’n nasionale historiese landmerk aangewys, en dit is geleë in die Greenwich Village- historiese distrik, ’n bewaarde gebied.<ref>{{cite web |last=Weill |first=Kelly |url=http://www.capitalnewyork.com/article/city-hall/2015/06/8570730/rebny-backs-landmark-status-stonewall-inn |title=REBNY backs landmark status for Stonewall Inn |publisher=Capital New York |date=28 Junie 1969 |access-date=23 Junie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001043436/http://www.capitalnewyork.com/article/city-hall/2015/06/8570730/rebny-backs-landmark-status-stonewall-inn |archive-date=1 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 1 Junie 2009 het die destydse president, [[Barack Obama]], Junie 2009 tot LGBT Pride-maand verklaar en die onluste aangevoer as rede "om ons te verbind om gelyke regte onder die reg te bereik vir LGBT-Amerikaners".<ref>[http://www.whitehouse.gov/the_press_office/Presidential-Proclamation-LGBT-Pride-Month/ "Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Pride Month, 2009"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113194441/https://www.whitehouse.gov/the_press_office/Presidential-Proclamation-LGBT-Pride-Month |date=2010-01-13 }}. Withuis (1 Junie 2009). Besoek op 2 Junie 2009.</ref> In dié jaar is die 40ste herdenking van die onluste gevier. Twee jaar later is die terrein van die Stonewall Inn gebruik as ’n bymekaarkomplek vir vierings nadat die New Yorkse Senaat gestem het om [[selfdegeslaghuwelik]]e goed te keur. Die wet het op 24 Junie 2011 van krag geword.<ref>Zraick, Karen (25 Junie 2011). [https://news.yahoo.com/s/ap/20110625/ap_on_re_us/us_gay_marriage_ny_reaction "NY legalizes gay marriage 42 years after Stonewall"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110627034742/http://news.yahoo.com/s/ap/20110625/ap_on_re_us/us_gay_marriage_ny_reaction |date=2011-06-27 }}. ''[[Yahoo!]]''. Besoek op 25 Junie 2011.</ref> === Nasionale monument === Op 24 Junie 2016 het president Obama die aanwysing van die Stonewall- nasionale monument aangekondig.<ref>[https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2016/06/24/president-obama-designates-stonewall-national-monument "President Obama Designates Stonewall National Monument"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624215715/https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2016/06/24/president-obama-designates-stonewall-national-monument |date=24 Junie 2016 }} (Withuis; 24 Junie 2016)</ref> Dit beskerm Christopherstraat en die omliggende gebied. Die terrein van die Stonewall Inn is binne die grense van die monument, maar bly in privaat besit.<ref name="monument1">{{cite web |title=Obama designates Stonewall national monument |author=Johnson, Chris |url=http://www.washingtonblade.com/2016/06/24/obama-designates-stonewall-national-monument/ |newspaper=Washington Blade |date=24 Junie 2016 |access-date=24 Junie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009131033/https://www.washingtonblade.com/2016/06/24/obama-designates-stonewall-national-monument/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Notas == {{Reflist|30em|group="nota"}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == {{Refbegin|3}} * {{cite book |last=Adam |first=Barry |date=1987 |title=The Rise of a Gay and Lesbian Movement |url= |location= |publisher=G. K. Hall & Co. |isbn=0-8057-9714-9 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Bronski |first=Michael (red.) |date=2003 |title=Pulp Friction: Uncovering the Golden Age of Gay Male Pulps |url= |location= |publisher=St. Martin's Griffin |isbn=0-312-25267-6 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Cain |first=Paul |date=2007 |title=Leading the Parade: Conversations with America's Most Influential Lesbians and Gay Men, |url= |location= |publisher=Scarecrow Press, Inc |isbn=0-8108-5913-0 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Carter |first=David |date=2004 |title=Stonewall: The Riots that Sparked the Gay Revolution |url= |location= |publisher=St. Martin's Press |isbn=0-312-34269-1 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Clendinen |first=Dudley, and Nagourney, Adam |date=1999 |title=Out for Good |url= |location= |publisher=Simon & Schuster |isbn=0-684-81091-3 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Deitcher |first=David (red.) |date=1995 |title=The Question of Equality: Lesbian and Gay Politics in America Since Stonewall |url= |location= |publisher=Scribner |isbn=0-684-80030-6 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Duberman |first=Martin |date=1993 |title=Stonewall |url= |location= |publisher=Penguin Books |isbn=0-525-93602-5 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Edsall |first=Nicholas |date=2003 |title=Toward Stonewall: Homosexuality and Society in the Modern Western World |url= |location= |publisher=University of Virginia Press |isbn=0-8139-2211-9 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Faderman |first=Lillian |authorlink1=Lillian Faderman |date=1991 |title=Odd Girls and Twilight Lovers: A History of Lesbian Life in Twentieth Century America |url= |location= |publisher=Penguin Books |isbn=0-14-017122-3 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Faderman |first=Lillian |authorlink1= Lillian Faderman |first2=Stuart |last2=Timmons |date=2006 |title=Gay L.A.: A History of Sexual Outlaws, Power Politics, and Lipstick Lesbians |publisher=Basic Books |isbn=0-465-02288-X |oclc= |ref=harv}}. * {{cite book |last=Fejes |first=Fred |date=2008 |title=Gay Rights and Moral Panic: The Origins of America's Debate on Homosexuality |url= |location= |publisher=Palgrave MacMillan |isbn=1-4039-8069-1 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Gallo |first=Marcia |date=2006 |title=Different Daughters: A History of the Daughters of Bilitis and the Rise of the Lesbian Rights Movement |url= |location= |publisher=Seal Press |isbn=1-58005-252-5 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Katz |first=Jonathan |authorlink1=Jonathan Ned Katz |date=1976 |title=Gay American History: Lesbians and Gay Men in the U.S.A. |url= |location= |publisher=Thomas Y. Crowell Company |isbn=0-690-01165-2 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=LaFrank |first=Kathleen (red.) |date=January 1999 |url=http://www.columbia.edu/cu/lweb/eresources/exhibitions/sw25/gifs/stonewall_national_historic_landmark_nomination.pdf |title=National Historic Landmark Nomination: Stonewall |publisher=U.S. Department of the Interior: National Park Service |ref=harv}} * {{cite book |last=Marcus |first=Eric |date=2002 |title=Making Gay History |url= |location= |publisher=HarperCollins |isbn=0-06-093391-7 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Teal |first=Donn |date=1971 |title=The Gay Militants |url= |location= |publisher=St. Martin's Press |isbn=0-312-11279-3 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Williams |first=Walter |authorlink1=Walter Lee Williams |last2=Retter |first2=Yolanda (reds.) |authorlink2=Yolanda Retter |date=2003 |title=Gay and Lesbian Rights in the United States: A Documentary History |url= |location= |publisher=Greenwood Press |isbn=0-313-30696-6 |oclc= |ref=harv}} * {{cite book |last=Witt |first=Lynn |last2=Thomas |first2=Sherry |last3=Marcus |first3=Eric, (reds.) |date=1995 |title=Out in All Directions: The Almanac of Gay and Lesbian America |location=New York |publisher=Warner Books |isbn=0-446-67237-8 |oclc= |ref=harv}} {{Refend}} == Eksterne skakels == * [http://cityroom.blogs.nytimes.com/2009/06/22/police-records-document-the-stonewall-uprising/ "Police Records Document Start of Stonewall Uprising"], ''The New York Times'', 22 Junie 2009 * [http://www.columbia.edu/cu/lweb/eresources/exhibitions/sw25/index.html Koerantberigte oor die onluste] * [http://www.nycpride.org New York City Pride] * [http://www.huffingtonpost.com/karl-frisch/media-could-use-a-stonewa_b_221793.html "Media Could Use a Stonewall Uprising of Their Own"] deur Karl Frisch, ''The Huffington Post'' * [http://www.democracynow.org/2009/6/26/stonewall_riots_40th_anniversary_a_look "A Look Back at the Uprising that Launched the Modern Gay Rights Movement"]—Videoverslag deur ''Democracy Now!'' * ''[http://www.imdb.com/title/tt0464189/ Screaming Queens: The Riot at Compton's Cafeteria]'' deur [[Internet Movie Database]]. A 2005-dokumentêr oor die onluste by Compton's Cafeteria in San Francisco * [http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=-1888210723&ResourceType=Site Stonewall National Historic Landmark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221043726/http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=-1888210723&ResourceType=Site |date=21 Februarie 2009 }} *{{Commons-kategorie inlyn|Stonewall Inn}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Stonewall riots|Engelse Wikipedia]] {{Koördinate|40.7338|N|74.0021|W|aansig=titel}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:New York (stad)]] [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:LGBT]] [[Kategorie:Onluste]] o3i7gmriuggr5zskf5q9wa74ddxopi8 0 140337 2912726 2875561 2026-06-20T16:08:39Z Aliwal2012 39067 2912726 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = John Steenhuisen | beeld = John Steenhuisen 2024.jpg | beeldonderskrif = | geboortejaar = 1976 | geboortemaand = 3 | geboortedag = 25 | geboorteplek = [[Durban]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde = Minister van Landbou | termynaanvang = 3 Julie 2024 | orde2 = Leier van die Opposisie in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] | termynaanvang2 = 27 Oktober 2019 | termyneinde2 = 14 Junie 2024 | vise = | voorganger2 = [[Annelie Lotriet]] (wnd)<br/>[[Mmusi Maimane]] | opvolger = | orde3 = Federale Leier van die [[Demokratiese Alliansie]] | voorsitter3 = [[Ivan Meyer]] | termynaanvang3 = 1 November 2020 | termyneinde3 = 12 April 2026 | vise3 = | voorganger3 = [[Mmusi Maimane]] | opvolger3 = [[Geordin Hill-Lewis]] | orde4 = Hoofsweep van die Amptelike Opposisie | termynaanvang4 = 29 Mei 2014 | termyneinde4 = 24 Oktober 2019 | vise4 = [[Jacques Julius]]<br />[[Mike Waters]] | voorganger4 = [[Watty Watson]] | opvolger4 = [[Jacques Julius]] (wmd)<br/> [[Natasha Mazzone]] | eggenoot = {{plainlist| * {{marriage|Julie Wright|2000|2010|end=divorced}} * {{marriage|Terry Beaumont|2014}} }} | kinders = 3 | alma_mater = Northwood Boys High School | religie = | handtekening = John steenhuisen signature.svg | toekennings = }} '''John Henry Steenhuisen''' (gebore 25 Maart 1976, [[Durban]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[politikus]] wat sedert Julie 2024 as Minister van Landbou dien. Hy het as die twintigste [[leier van die Opposisie]] gedien van Oktober 2019 tot Junie 2024 (tot sy toetrede tot die regering van nasionale eenheid na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]]). Hy is sedert November 2020 die leier van die [[Demokratiese Alliansie]], nadat hy vanaf November 2019 vir een jaar as die tussentydse leier gedien het. Hy was hoofsweep van die amptelike opposisie vanaf Mei 2014 tot Oktober 2019. Hy dien tans as Minister van Landbou in die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Derde Kabinet van Cyril Ramaphosa]]. Op 4 Februarie 2026 het Steenhuisen verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die DA se leier in April 2026 sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026|munisipale verkiesing in 2026]] verkies, maar hy behou sy pos as minister.<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431|title=‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest|publisher=News24|date=4 Februarie 2026 |accessdate=7 Februarie 2026}}</ref> Hy het voorheen as die hoofsweep onder die leierskap van [[Mmusi Maimane]] gedien. Steenhuisen het 'n lid van die parlement in Julie 2011 geword. Voor dit was hy betrokke in die politiek van [[KwaZulu-Natal]] waar hy as die provinsiale leier van die DA en lid van [[KwaZulu-Natalse Provinsiale Wetgewer]] gedien het. Hy was ook 'n stadsraadslid in die [[eThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit]]. Hy is op 2 April 2023 vir nog 'n termyn as partyleier herkies, wat sy laaste sou wees.<ref name="jeuneafrique">{{Cite web|url=https://www.jeuneafrique.com/1432691/politique/en-afrique-du-sud-john-steenhuisen-agite-le-chiffon-julius-malema/|title=En Afrique du Sud, John Steenhuisen agite le chiffon Julius Malema - Jeune Afrique.com|website=JeuneAfrique.com|accessdate=2025-03-04|language=fr}}</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Steenhuisen is op 25 Maart 1976 in [[Durban]] gebore. Hy het in 1993 aan die Northwood Boys High School, 'n Engelsmedium sekondêre skool in Durban, gematrikuleer. Hy het nie by 'n tersiêre instelling studeer nie.<ref>{{Cite web |lang=en |author=Mtshali, Samkelo |url=https://www.iol.co.za/news/politics/john-steenhuisens-lack-of-post-matric-qualification-back-in-spotlight-36228168 |title=John Steenhuisen's lack of post-matric qualification back in spotlight] |website=IOL |date=29 Oktober 2019 |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=12 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212164839/https://www.iol.co.za/news/politics/john-steenhuisens-lack-of-post-matric-qualification-back-in-spotlight-36228168 |url-status=live }}</ref> == Politieke loopbaan == Steenhuisen het by die [[Demokratiese Party]] (DP), die voorganger van die DA, as 'n aktivis aangesluit voor hy lid van 'n tak geword het.<ref>{{Cite web |lang=en |author=Swana, Annelisa |url=https://www.dispatchlive.co.za/news/2019-11-16-steenhuisen-has-a-plan-as-he-guns-for-das-top-spot/ |title=Steenhuisen has a plan as he guns for DA's top spot |website=DispatchLIVE |date=16 November 2019 |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=16 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116121229/https://www.dispatchlive.co.za/news/2019-11-16-steenhuisen-has-a-plan-as-he-guns-for-das-top-spot/ |url-status=live }}</ref> Op die ouderdom van 22 in 1999 is hy as 'n lid van die destydse stadsraad van Durban verkies en het gevolglik een van die jongste raadslede geword. Hy het in 2006 die leier van die DA-koukus geword. Hy het in die uitvoerende raad van die stadsraad gedien.<ref name="briefly">{{cite news|url=https://briefly.co.za/34217-john-steenhuisen-biography-age-wife-education-qualification-da-twitter-sona-2019.html |title=John Steenhuisen biography: age, wife, education, qualification, DA, Twitter, and SONA 2019| archive-url=https://web.archive.org/web/20190817093350/https://briefly.co.za/34217-john-steenhuisen-biography-age-wife-education-qualification-da-twitter-sona-2019.html |archive-date=17 Augustus 2019|work=Briefly|access-date= 19 Desember 2019}}</ref> Steenhuisen het in Mei 2009 'n lid van die [[KwaZulu-Natalse Provinsiale Wetgewer]] geword en is ook as die party se koukusleier aangestel. In Oktober 2009 word hy tot provinsiale leier van die DA verkies. Hy het die pos van provinsiale leier tot Oktober 2010 gehou toe hy bedank het, te midde die onthulling van ontrouheid in sy huwelik.<ref>[https://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/Changes-in-KZN-DA-leadership-20101019 Changes in KZN DA leadership] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219120056/https://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/Changes-in-KZN-DA-leadership-20101019 |date=19 Desember 2019 }}, ''News24'', 19 Oktober 2010. Besoek 19 Desember 2019</ref> Hy het as 'n lid van die wetgewer gedien totdat hy in Julie 2011 na die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] geskuif het. Hy het poste met DA-LP Mark Steele geruil.<ref>{{cite news|url=https://www.pressreader.com/south-africa/the-mercury/20110705/281573762335620 |title=DA caucus leader moves to Cape |archive-url=https://web.archive.org/web/20171005101501/https://www.pressreader.com/south-africa/the-mercury/20110705/281573762335620 |archive-date= 5 Oktober 2017|access-date= 19 Desember 2019}}</ref> In die Nasionale Vergadering was hy 'n lid van die Gesamentlike Staande Komitee vir die Finansiële Bestuur. Hy is tans 'n lid van die Reëlskomitee. Hy het ook as die DA se skaduminister van samewerkende regering en tradisionele sake gedien.<ref name="briefly" /> In Mei 2014 is hy as die hoofsweep van die amptelike opposisie aangewys. Hy het die amp tot Oktober 2019 beklee toe [[Mmusi Maimane]] uit die DA en die parlement bedank het.<ref>{{cite news|author=Mahlati, Zintle |url=https://www.iol.co.za/news/politics/john-steenhuisen-to-no-longer-serve-as-da-chief-whip-in-parliament-35786857 |title=John Steenhuisen to no longer serve as DA chief whip in Parliament|publisher= IOL| date=24 Oktober 2019|access-date=19 Desember 2019}}</ref> Hy het sy kandidatuur as leier van die opposisie aangekondig en hy is op 27 Oktober 2019 onbestrede verkies. Steenhuisen verklaar hierna sy kandidatuur vir die pos van tussentydse leier van die DA. Hy wen die verkiesing vir die leierskap op 17 November 2019 deur [[Makashule Gana]] te verslaan.<ref>{{cite news|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/da-se-tussentydse-leiers-aangewys/ |title=DA se tussentydse leiers aangewys|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219112801/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/da-se-tussentydse-leiers-aangewys/ |archive-date=19 Desember 2019 |publisher= [[Maroela Media]] |date=17 November 2019|access-date=19 Desember 2019}}</ref> Op 1 November 2020 is Steenhuisen as die nuwe federale leier van die Demokratiese Alliansie aangewys. Hy het die KwaZulu-Natalse LPW Mbali Ntuli geklop nadat hy sowat 80% van die afgevaardigdes se steun ontvang het.<ref>{{Cite web|url=https://mg.co.za/politics/2020-11-01-with-79-of-votes-steenhuisen-elected-da-leader/|title=With 79% of votes, Steenhuisen is elected DA leader|first=Kiri|last=Rupiah|date=2020-11-01|accessdate=2025-03-04|archive-date=2024-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20241006193134/https://mg.co.za/politics/2020-11-01-with-79-of-votes-steenhuisen-elected-da-leader/|url-status=live}}</ref> Hy is in 2023 herkies tot 'n tweede termyn as DA-leier.<ref>https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2023-04-02-breaking-news-da-re-elects-john-steenhuisen-as-federal-leader-by-a-landslide</ref> == Minister van Landbou == [[Lêer:John Steenhuisen sitting next to Susie Wiles, May 2025.jpg|duimnael|Steenhuisen sit langs Susie Wiles, die Withuis stafhoof, tydens Ramaphosa se vergadering met die Amerikaanse president [[Donald Trump]] op 21 Mei 2025]] Nadat die [[African National Congress]] (ANC) hul meerderheid in die Nasionale Vergadering tydens die 2024 algemene verkiesing verloor het, het die DA en ander kleiner partye 'n koalisie genaamd die "[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]]" met die ANC gevorm.<ref>https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo</ref> Steenhuisen is toe as minister van landbou deur president [[Cyril Ramaphosa]] aangewys.<ref>https://www.cnbcafrica.com/2024/south-africas-ramaphosa-appoints-das-steenhuisen-as-agriculture-minister/</ref> In Mei 2025 was Steenhuisen deel van Ramaphosa se afvaardiging wat die [[Withuis]] in [[Washington, D.C.]] besoek het om die verhouding tussen die [[Verenigde State]] en Suid-Afrika te probeer herstel. Nadat die Amerikaanse president [[Donald Trump]] 'n video gewys het waarin die [[Economic Freedom Fighters]] (EFF)-leier [[Julius Malema]] "[[Skiet die Boer]]" sing, het Steenhuisen verduidelik dat Malema se party, die EFF, nie deel van die regerende koalisie is nie en die rede hoekom die DA met die ANC 'n koalisie gevorm het, was om die EFF en [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto weSizwe]] (MK) uit die regering te sluit.<ref>https://www.ewn.co.za/2025/05/21/john-steenhuisen-corrects-trump-s-white-genocide-claims</ref> == Persoonlike lewe == Steenhuisen is vlot in [[Engels]] sowel as [[Afrikaans]]. Hy woon tans in [[Umhlanga]], [[KwaZulu-Natal]] en is 'n ondersteuner van die [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks-rugbyunie]] en die [[AmaZulu FC]]-sokkerklub.<ref name="briefly" /> Hy was tien jaar lank met Julie Steenhuisen getroud voordat hy hul egskeiding in Oktober 2010 aangekondig het, te midde van openbare onthullings van sy voortslepende verhouding met Terry Kass Beaumont, die DA se provinsiale woordvoerder en vrou van Michael Beaumont, die DA se provinsiale direkteur.<ref>(in Engels) [https://www.news24.com/Archives/City-Press/DA-leader-quits-over-sex-scandal-20150429 DA leader quits over sex scandal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219113245/https://www.news24.com/Archives/City-Press/DA-leader-quits-over-sex-scandal-20150429 |date=19 Desember 2019 }}, ''News24'', 24 Oktober 2010. Besoek 19 Desember 2019.</ref> Steenhuisen het twee dogters uit sy huwelik met Julie. Hy is later met Terry getroud en hulle het saam 'n dogter.<ref name="briefly" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{twitter|jsteenhuisen}} * {{cite web|url=https://www.pa.org.za/person/john-henry-steenhuisen/|title=John Henry Steenhuisen|work=People's Assembly|accessdate=7 Julie 2018}} * {{Commons-kategorie inlyn|John Steenhuisen}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Steenhuisen, John}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] 4i187s2yekz6r2c63fcfzfvwmsk04km 1 170631 2912690 1728672 2026-06-20T13:02:02Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Arend-newel]] na [[Bespreking:Arendnewel]] geskuif 1728672 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 172230 2912680 1730352 2026-06-20T12:47:47Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Byekorf-sterreswerm]] na [[Bespreking:Byekorfsterreswerm]] geskuif 1730352 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 213730 2912828 2876101 2026-06-21T10:21:12Z Nagae Iku 129744 2912828 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Steven Michael Quezada | Beeld = Steven Michael Quezada by Gage Skidmore (cropped).jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 4 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, vervaardiger, en skrywer | Aktiewe jare = 2005–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 2366374 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Steven Michael Quezada''' is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Beerfest'' (2006) en ''Spare Parts'' (2015), en in die televisiereekse ''In Plain Sight'' (2008) en ''[[Breaking Bad]]'' (2008). == Filmografie == === Rolprente === * 2006: ''Beerfest'' * 2006: ''First Snow'' * 2010: ''Kites'' * 2014: ''Light from the Darkroom'' * 2015: ''Spare Parts'' * 2016: ''Element'' * 2017: ''Furthest Witness'' * 2017: ''The Night Before'' * 2018: ''Duke City'' * 2018: ''Aurora's Law'' * 2019: ''The Broken Man'' * ''Flexx'' === Televisiereekse === * 2008: ''In Plain Sight'' * 2008: ''[[Breaking Bad]]'' * 2010: ''The After After Party with Steven Michael Quezada'' * 2010: ''The After After Party w/ Steven Michael Quezada'' * 2018: ''Chad Prather's Comedy Shootout'' * ''Almost Americans'' === Televisierolprente === * 2014: ''Hermanos'' === Video's === * 2015: ''The Condemned 2'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|2366374|Steven Michael Quezada}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Quezada, Steven Michael}} [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] fqjjn9cwl22gs30mm3mwlppnbrk7d5v 0 250555 2912732 2692460 2026-06-20T16:19:02Z ~2026-35936-98 209707 /* */ 2912732 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Thaksin Shinawatra | beeld = Thaksin DOD 20050915 (crop).jpg | beeldonderskrif = | orde = | termynaanvang = | termyneinde = | vise = | voorganger = | opvolger = | geboortenaam = | geboortedatum = {{GDEO|1949|7|26}} | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfplek = | party = | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | vise2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Thaksin Shinawatra''' ([[Thai]]: ทักษิณ ชินวัตร; gebore 26 Julie 1949) is 'n [[Thailand|Thaise]] sakeman, politikus, en besoekende professor. Hy is aan [[korrupsie]] skuldig bevind en leef tans in ballingskap. Hy dien vanaf 1973 tot en met 1987 in die Thaise Polisie en was vanaf 2001 tot en met 2006 [[Eerste Minister van Thailand]]. In 1987 stig Thaksin die selfoonnetwerk [[Advanced Info Service]] en die IT- en telekommunikasiekonglomeraat [[Shin Corporation]], wat uiteindelik daartoe lei dat hy een van die rykste mense in Thailand word. In 1998 stig hy die [[Thai Rak Thai Party]] (TRT) en in 2001 word hy na 'n oorweldigende oorwinning in die verkiesing premier. Hy was die eerste demokraties verkose premier van Thailand wat 'n volle termyn uitgedien het en is in 2005 weer eens met 'n oorweldigende meerderheid tot premier herverkies. Thaksin het 'n "oorlog op dwelms" verklaar waarin 2&nbsp;500 mense gesterf het. Sy regering het programme van stapel gestuur om [[armoede]] te verminder, [[infrastruktuur]] uit te brei, klein en middelmatige sakeondernemings te bevorder, en universele gesondheidsorgdekking te verbreed. Thaksin het die separatistiese opstand in die [[Islam]]itiese suidelike provinsies gewelddadig onderdruk. Hy het skerp kritiek gelok na hy aandele in sy maatskappy vir meer as 'n miljard belastingvrye dollar aan buitelandse beleggers verkoop het. 'n Burgerlike beweging teen Thaksin, genaamd die Volksalliansie vir Demokrasie oftewel die "Geelhemde", het massaproteste van stapel laat loop en hom van korrupsie, magsmisbruik, en [[Outokrasie|outokratiese]] neigings beskuldig. In reaksie hierop het Thaksin 'n vroeë verkiesing uitgeroep wat deur die opposisie geboikot is en deur die grondwethof ongeldig verklaar is. Thaksin is op 19 September 2006 in 'n militêre [[staatsgreep]] omvergewerp. Sy party is verban en hy is verbied om aan politieke aktiwiteite deel te neem. Thaksin leef sedertdien in selfopgelegde ballingskap wat in 2008 deur 'n kort besoek aan Thailand onderbreek is. Hy is ''in absentia'' tot twee jaar tronkstraf gevonnis vir magsmisbruik. Hy hou aan om vanuit die buiteland Thaise politiek te beïnvloed deur middel van die Volksmagparty, wat in 2008 geregeer het, die opvolgorganisasie [[Pheu Thai-party]], en die Verenigde Front vir Demokrasie Teen Diktatorskap oftewel die "Rooihemde". Sy jonger suster, [[Yingluck Shinawatra]], was vanaf 2011 tot en met 2014 eerste minister, en sy jongste dogter [[Paetongtarn Shinawatra]] is die huidige aangewese eerste minister sedert 17 Augustus 2024. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Eerste Ministers van Thailand}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Shinawatra, Thaksin}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Thailand]] [[Kategorie:Thaise entrepreneurs]] [[Kategorie:Kriminele]] [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Thaise politici]] [[Kategorie:Thaise akademici]] lo8fc8qk93mo53vzq5c80qylr6vn0gz 0 256380 2912717 2895344 2026-06-20T14:44:00Z Jcb 223 2912717 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse Bofbalunie''' ''(SABU)'' is die nasionale beheerliggaam van [[bofbal]] in [[Suid-Afrika]]. Bofbal word in alle provinsies gespeel, maar dit is nie 'n toonaangewende sport nie as gevolg van die gewildheid en relatiewe sukses van die vergelykbare sport van [[krieket]], waarin Suid-Afrika een van die leidende lande is. Die Unie is 'n lid van die [[Wêreld-bofbal-sagtebalkonfederasie]] (WBSC),<ref name="SABU-Page">{{cite web|title=Federations|url=http://www.wbsc.org/es/federations/africa/baseball/RSA/|website=wbsc.org|accessdate=11 Oktober 2017|archive-date=13 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013224609/http://www.wbsc.org/es/federations/africa/baseball/RSA/|url-status=dead}}</ref> en die [[Internasionale Bofbalfederasie]] (IBAF). SABU is ook geaffilieer met die [[Suid-Afrikaanse Sportkonfederasie en Olimpiese Komitee]] (SASCOC) wat saam met Sport en Ontspanning Suid-Afrika (SRSA) alle georganiseerde sport in Suid-Afrika beheer. SABU beheer die [[Suid-Afrikaanse nasionale bofbalspan]] , wat reeds deelgeneem het aan verskeie groot sportsgeleenthede, soos die [[Olimpiese Somerspele]], ''World Baseball Classic'', Bofbal-wêreldbeker en die Afrika-spele.<ref>{{cite web |title=South African Baseball Union |url=https://www.baseball-reference.com/bullpen/South_African_Baseball_Union |website=Baseball Reference |access-date=11 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507072517/https://www.baseball-reference.com/bullpen/South_African_Baseball_Union |archive-date=7 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>Die mees noemenswaardige bofbalspelers sluit Gift Ngoepe, Anthony Phillips en Dylan Unsworth in. ==Geskiedenis== Bofbal in Suid-Afrika het op die [[Witwatersrand]] begin. Goudmynwerkers van die [[Verenigde State]] het die spel in Suid-Afrika begin speel wat gelei het tot die stigting van die Giants-bofbalklub van die Crown Mines-bofbalspan. Die Transvaalse Bofbalassosiasie is in 1905 gestig saam met een van die vroeëre klubs, naamlik die Wanderers-bofbalklub.<ref name="SABU-Page" />[[Japan]]nese invloed het gelei tot die vorming van die sport in [[Port Elizabeth]], nadat 'n Japannese skip genaamd die Paris Maru in 1934 in [[Algoabaai]] gestrand het, wat daartoe gelei het dat die matrose vir drie maande gestrand was terwyl hulle vir die volgende skip gewag het. Die matrose het gevolglik 'n span saam met die plaaslike inwoners georganiseer wat vir VSA-maatskappye werksaam was, sowel as VSA-sendelinge by die Westborne-ovaal, wat uiteindelik in 1934 gelei het tot die stigting van die Oostelike Provinsie-bofbalassosiasie.<ref name="SABU-Page" />Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] is bofbal nie amptelik gespeel nie, maar eers weer na die oorlog in 1945. Een van die eerste wedstryde was tussen 'n span van die Verenigde State wat gekies was van twee besoekende [[oorlogskepe]] van die [[Amerikaanse Vloot]], die USS California (BB-44) en USS Tennessee (BB-43), met die Amerikaners wat 6-4 gewen het.<ref name="SABU-Page" />Die 1950's was die goue era vir bofbal in Suid-Afrika, met populêre ondersteuning van beide spelers en plaaslik-gebaseerde besighede in Amerikaanse besit soos [[General Motors]]. 'n Span van die VSA het in 1956 deur Suid-Afrika getoer. Baie gewilde Suid-Afrikaanse Internasionale Springbokrugbyspelers het ondersteuning gebied aan plaaslike bofbal.<ref name="SABU-Page" />In 1935 is die Suid-Afrikaanse Bofbalfederasie (nou die Suid-Afrikaanse Bofbalunie) gestig, met sy provinsiale affiliasies wat onderskeidelik Grens, Westelike Provinsie, Oostelike Provinsie, Noord-Transvaal en Transvaal was. Arthur Berezowski was 25 jaar, van 1949 tot 1974, aan die stuur van die Federasie. In 1950 het die Westelike Provinsie-bofbal-en-sagtebalunie 'n leidende rol begin speel, met 11 bofbal- en 23 sagtebalspanne.<ref name="SABU-Page" /> ==Sien ook== * [[Suid-Afrikaanse nasionale bofbalspan]] {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = South_African_Baseball_Union }} ==Verwysings== {{verwysings}} ==Eksterne skakels== * [http://www.wbsc.org/ Die Wêreld Bofbal-Sagtebal Konfederasie se Amptelike webblad] [[Kategorie:Sport]] [[Kategorie:Bofbal in Suid-Afrika]] tb4pyro3p0pxswmc09ksldzh2gapnnn 3 270724 2912779 2028272 2026-06-20T21:27:24Z علاء 69016 علاء het bladsy [[Gebruikerbespreking:أنس حاج محمد]] na [[Gebruikerbespreking:AnasKad]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/أنس حاج محمد|أنس حاج محمد]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/AnasKad|AnasKad]]" 2028272 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} — [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 21:31, 14 Augustus 2019 (UTC) fvbpl2k5h93lgo8ktdecv2y3sxdp2ap 0 273426 2912735 2682648 2026-06-20T16:21:40Z ~2026-35936-98 209707 /* */ 2912735 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Samak Sundaravej.JPG|duimnael|Samak Sundaravej (2008)]] '''Samak Sundaravej''' ([[Thai]]: สมัคร สุนทรเวช, <small>[[Royal Thai General System of Transcription|RTGS]]:</small> ''Samak Sunthorawet'', <small>pronounced</small> [sā.màk sǔn.tʰɔ̄.rā.wêːt]; 13 Junie 1935 - 24 November 2009) was 'n Thaise sjef en politikus wat vlugtig as die [[Eerste Minister van Thailand|Premier van Thailand]] gedien het en in 2008 beide die [[Ministerie van Verdediging (Thailand)|Minister van Verdediging]] asook die leier van die [[Volksmagsparty (Thailand)|Volksmagsparty]] was. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Eerste Ministers van Thailand}} {{Normdata}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Thailand]] [[Kategorie:Ministers van Binnelandse Sake]] [[Kategorie:Ministers van Verdediging]] [[Kategorie:Sjefs]] [[Kategorie:Geboortes in 1935]] [[Kategorie:Sterftes in 2009]] 00huycip3mgdsvi0qd88womi6qncpzz 0 273437 2912734 2682643 2026-06-20T16:20:57Z ~2026-35936-98 209707 /* */ 2912734 wikitext text/x-wiki [[Lêer:The_Prime_Minister_of_Thailand,_Mr._Somchai_Wangsawat_meeting_the_Prime_Minister,_Dr._Manmohan_Singh,_in_New_Delhi_on_November_13,_2008_(cropped)_(cropped).jpg|duimnael|Wongsawat (2008)]] '''Somchai Wongsawat''' ([[Thai]]: สมชาย วงศ์สวัสดิ์, <small>uitgespreek</small> [sǒm.t͡ɕʰāːj wōŋ.sā.wàt]; gebore op 31 Augustus 1947) is 'n Thaise politikus wat in 2008 die [[Eerste Minister van Thailand|Premier van Thailand]] was, en 'n voormalige uitvoerende lid van die [[Volksmagsparty (Thailand)|Volksmagsparty]] (PPP) wie se politieke regte vyf jaar lank deur die [[Konstitusionele Hof van Thailand|konstitusionele hof]] vrygestel is. Voordat hy die verkiesingspolitiek betree het, het hy staatsdiens en regterlike diens gedien, nadat hy in 2000 deur die regering van [[Chuan Leekpai]] as permanente sekretaris van justisie (die hoogste nie-verkose pos in die staatsdiens) aangestel is. Na sy uittrede in 2006 weens die pensioengewende ouderdom, het hy die politiek betree ná die staatsgreep in 2006 en die regering van sy swaer, [[Thaksin Shinawatra]], gesluit. Hy het hom by die PPP aangesluit, wat die parlementsverkiesing in Desember 2007 gewen het, waarna hy Minister van Onderwys en Senior Adjunkminister geword het. Nadat die premierskap van [[Samak Sundaravej]] deur die konstitusionele hof beëindig is omdat hy die botsing van belange-wet oortree het, is Somchai suksesvol as premier benoem. Sy regering moes die politieke krisis in Thailand in 2008 sowel as die wêreldwye finansiële krisis van 2008 hanteer, en die PPP is uiteindelik deur die konstitusionele hof ontbind en sy uitvoerende lede, waaronder Somchai, is vyf jaar lank verbied as gevolg van politiek te koop deur [[Yongyuth Tiyapairat]]. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Eerste Ministers van Thailand}} {{Normdata}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Thailand]] [[Kategorie:Ministers van Verdediging]] [[Kategorie:Advokate]] [[Kategorie:Regters]] [[Kategorie:Geboortes in 1947]] [[Kategorie:Lewende mense]] ek3kdn3qe4tiqu3xeu30a7vj8dp5hyc 0 273473 2912733 2673453 2026-06-20T16:20:19Z ~2026-35936-98 209707 /* */ 2912733 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Logo of the Pheu Thai Party.svg|Logo van die Pheu Thai Party|duimnael]] Die '''Pheu Thai Party''' ('''PTP'''; [[Thai]]: พรรคเพื่อไทย; "Vir Thais Party") is die derde inkarnasie van 'n politieke party in die Thailand wat gestig is deur die voormalige premier [[Thaksin Shinawatra]]. Die Pheu Thai-party is op 20 September 2008 gestig as 'n verwagte plaasvervanger vir die [[Volksmagsparty (Thailand)|Volksmagsparty]] (PPP), wat die [[Konstitusionele Hof van Thailand|konstitusionele hof van Thailand]] minder as drie maande later ontbind het nadat partylede skuldig bevind is aan verkiesingsbedrog. Die People's Power Party was 'n plaasvervanger vir Thaksin se oorspronklike [[Thai Rak Thai Party]] (TRT) wat die Konstitusionele Hof in Mei 2007 ontbind het weens die oortreding van die kieswette. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Politieke partye in Thailand]] oi2tyfywur778h2w8f2hdrm01x6hgv3 0 282794 2912851 2675091 2026-06-21T11:49:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2912851 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam=CASA/IPTN CN-235 |subsjabloon= |beeld=Lêer:Festival Aéreo de Vigo 2010 (4807526294).jpg |byskrif=<center>'n ''CASA CN-235'' van die Maritieme Veiligheid en Redding Vereniging</center> |tipe=Militêre vragvliegtuig |vervaardiger= ''Construcciones Aeronáuticas SA''<br />IPTN |ontwerper= |eerste vlug=11 November 1983 |bekendstelling=1 Maart 1988 |vrygestel= |onttrek= |status=Aktief |hoofgebruiker=Turkse Lugmag |meer gebruikers=[[Franse Lugmag]] <br /> Ierse Vliegkorps <br /> Koninklike Maleisiese Lugmag |vervaardig=1983<ref>{{cite web |url=http://news.liputan6.com/read/2821016/pesawat-cn-235-buatan-indonesia-pesanan-senegal-tiba-di-dakar |title=Pesawat CN-235 Buatan Indonesia Pesanan Senegal Tiba di Dakar |last=Liputan6.com |access-date=26 Februarie 2017 |date=8 Januarie 2017 |language=id |archive-url=https://web.archive.org/web/20171123094620/http://news.liputan6.com/read/2821016/pesawat-cn-235-buatan-indonesia-pesanan-senegal-tiba-di-dakar |archive-date=23 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |aantal gebou=286<ref name="cn235official">{{cite web |title = Orders, Deliveries, In Operation Military aircraft by Country - Worldwide |url = https://www.airbus.com/sites/g/files/jlcbta136/files/2024-04/2024-03_MRS_GEN_Ord-Deliv%20by%20country.pdf |website = [[Airbus]] |access-date = 1 June 2024}}</ref> ( IPTN 69 <ref>{{cite web |url = https://www.beritatrans.com/artikel/221140/Kisah-PT-DI-Rumahkan-12000-Karyawannya-di-Balik-Kesuksesan-Pesawat-CN235/ |title = Kisah PT DI Rumahkan 12.000 Karyawannya di Balik Kesuksesan Pesawat CN235 |publisher = beritatrans.com |access-date = 1 Junie 2024 |archive-date = 5 Oktober 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20231005015802/https://www.beritatrans.com/artikel/221140/Kisah-PT-DI-Rumahkan-12000-Karyawannya-di-Balik-Kesuksesan-Pesawat-CN235/ |url-status = dead }}</ref> ) |programkoste= |eenheidskoste=$ 34 miljoen <ref>{{cite web |url=http://www.deagel.com/Military-Transport-Aircraft/CN-235_a000250001.aspx |title=CN-235 |access-date=13 Junie 2016 |publisher=Deagel.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170213002754/http://www.deagel.com/Military-Transport-Aircraft/CN-235_a000250001.aspx |archive-date=13 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |program cost = |ontwikkel van= |variante met eie artikels=[[Airbus C-295]] <br> [[Indonesian Aerospace N-245]] }} Die '''CASA/IPTN CN-235''' is 'n mediumstrek tweemotorige militêre vragvliegtuig wat gesamentlik ontwikkel is deur ''Construcciones Aeronáuticas SA'' (CASA) van [[Spanje]] en ''IPTN'' van [[Indonesië]] as 'n streeksvliegtuig en militêre vragvliegtuig. Die vliegtuig word aangedryf deur twee [[turboskroef]]motore. In die militêre omgewing word dit gebruik vir maritieme patrollies, verkenning en vervoer van militêre vrag. Die grootste gebruiker van die CN-235 is [[Turkye]] wat 59 eenhede gekoop het.<ref>{{Cite web|url = http://militaryaircraft-airbusds.com/Portals/0/Images/Aircraft/OrdersAndDeliveries/AMOrdersDeliveries.pdf|title = Orders, Deliveries, In Operation Military aircraft by Country – Worldwide|date = 31 August 2015|accessdate = 4 December 2015|website = Airbus Space and Defence|publisher = Airbus Space and Defence|url-status = dead|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151120091009/http://www.militaryaircraft-airbusds.com/Portals/0/Images/Aircraft/OrdersAndDeliveries/AMOrdersDeliveries.pdf|archivedate = 20 November 2015}}</ref> Die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] het een Casa-235 in werking gehad wat oorspronklik afkomstig was van die [[Bophuthatswana]] Lugmag. Die vliegtuig is gebruik vanaf 1991 (Bophuthatswana) tot 2011. Die vliegtuig is nou vertoon by die [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]] in Pretoria. <ref>https://www.saairforce.co.za/the-airforce/aircraft/27/cn-235</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|CASA CN 235}} {{Lugvaart-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Turboskroef-aangedrewe vliegtuie]] nbn8vpsl4yv48xbfti2vtqsfeodhy9f 0 288749 2912809 2395043 2026-06-21T08:02:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912809 wikitext text/x-wiki {{Infobox road |country=ZAF |type=R |route=320 |maint= |map= |map_notes= |map_custom= |photo= |photo_notes= |length_km= |length_round= |length_ref= |length_notes= |direction_a=Suidwes |terminus_a={{Jct|country=ZAF|R|43}} by [[Onrusrivier]] |beltway_city= |junction= |direction_b=Noordoos |terminus_b={{Jct|country=ZAF|R|316}} in [[Caledon]] |cities= |previous_type=R |previous_route=319 |next_type=R |next_route=321 }} Die '''R320''' is 'n streeksroete in [[Suid-Afrika]] wat [[Onrusrivier]] naby [[Hermanus]] verbind met [[Caledon]]. Dit begin by die [[R43 (Suid-Afrika)|R43]]-provinsiale pad by Onrusrivier, tussen [[Hawston]] en [[Hermanus]]. Daarna gaan dit noordoos oor [[Shaw se pas]] in die [[Kleinrivierberge]] en eindig by die [[R316]]-streekroete by Caledon. Die hele pad is geteer. == Sien ook == * [[Lys van streeksroetes in Suid-Afrika]] * [[Genommerde roetes in Suid-Afrika]] == Bron == * [https://www.transport.gov.za/documents/11623/21913/SANoRouteDescriptionDestinationAnalysis.pdf/1c07b3af-099a-4d9a-a72c-f328c706d966 Dept Transport] {{Genommerde roetes in die Wes-Kaap}} [[Kategorie:Streeksroetes in die Wes-Kaap]] rtd9k4m0w7y9k3ngwo8p5shrs4znxgh 0 410541 2912716 2903783 2026-06-20T14:42:28Z Jcb 223 2912716 wikitext text/x-wiki {{Suid-Afrikaanse Politiek}} '''Algemene verkiesings''' is op 29 Mei 2024 in [[Suid-Afrika]] gehou om 'n nuwe [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] sowel as die [[provinsiale wetgewer]] in elke provinsie te verkies. Dit was die sewende algemene verkiesing wat onder die voorwaardes van algemene volwasse stemreg gehou is sedert die einde van die [[apartheid]]sera in 1994. Die nuwe [[Nasionale Raad van Provinsies]] word tydens die eerste sitting van elke provinsiale wetgewer verkies. Die verkiesing is gekenmerk deur 'n drastiese afname in steun vir die [[African National Congress]] (ANC), wat sy parlementêre meerderheid verloor het wat dit sedert die eerste post-apartheid verkiesing in 1994 gehou het, en die opkoms van [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK-party) onder leiding van oudpresident [[Jacob Zuma]], wat nasionaal die derde plek ingeneem het.<ref>{{cite news|url=https://www.enca.com/news-top-stories/2024-elections-enca-projects-anc-will-take-45-national-vote|title=2024 ELECTIONS: eNCA Project ANC Will Take 45% Of National Vote|publisher=eNCA|date=30 May 2024|accessdate=30 Mei 2024|archive-date=30 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530123735/https://www.enca.com/news-top-stories/2024-elections-enca-projects-anc-will-take-45-national-vote|url-status=live}}</ref> Die sentristiese [[Demokratiese Alliansie]] het tweede gekom. [[Hermann Pretorius]] het in sy boek ''Rule Breakers: How the 2024 Election Campaign Changed South Africa Forever'' waargeneem dat die verkiesing ’n keerpunt in die land se politiek verteenwoordig het, met nuwe partye wat gevestigde magsverhoudings ingrypend ontwrig het.<ref>{{cite book |last=Pretorius |first=Hermann |title=Rule Breakers: How the 2024 Election Campaign Changed South Africa Forever |publisher=Protea Book House |year=2025 |isbn=9781485315896 |location=Pretoria}}</ref> Op 14 Junie 2024 het die [[African National Congress|ANC]], die [[Demokratiese Alliansie]] (DA), die [[Inkatha-Vryheidsparty]] (IVP) en die [[Patriotic Alliance]] (PA), ingestem om 'n [[nasionale eenheidsregering]] te vorm, met [[Cyril Ramaphosa]] wat herkies is as [[President van Suid-Afrika]].<ref name=ancda>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo|title=ANC and DA agree on South Africa unity government|first1=Farouk|last1=Chothia|first2=Danai Kesta|last2=Kupemba|first3=Barbra|last3=Plett-Usher|publisher=BBC News|date=14 June 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614112052/https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo|url-status=live}}</ref><ref name=ramaphosare-elected>{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africas-national-assembly-re-elects-cyril-ramaphosa-president-2024-06-14/|title=South Africa's National Assembly re-elects Cyril Ramaphosa as president|publisher=Reuters|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024}}</ref> == Agtergrond == Die datum van die verkiesing is deur die dienende president, Cyril Ramaphosa, bepaal en moes binne 90 dae na die einde van die termyn van die huidige Parlement, middel Mei 2024, wees.<ref>{{Cite news |date=24 Oktober 2023 |title=Election season kicks off but no date yet |work=Business Day |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2023-10-24-election-season-kicks-off-but-no-date-yet/}}</ref> In die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|munisipale verkiesing van 2021]] het die African National Congress vir die eerste keer landwyd in enige verkiesing sedert die einde van apartheid minder as 50% van die stemme gekry.<ref>{{Cite web |date=2021-11-05 |title=A landmark as South Africa's ANC dips below 50% support |url=https://apnews.com/article/africa-elections-cape-town-race-and-ethnicity-racial-injustice-5d14a119310380ca61ce9eb7c3d3d6c2 |access-date=2023-08-01 |website=AP News |language=en}}</ref> Die party het ook steun verloor in die sleutelmetro's van [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]] ([[Pretoria]]), [[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[EThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit|eThekwini]] ([[Durban]]). Die ANC het beheer oor eThekwini behou terwyl die [[Demokratiese Alliansie]] daarin geslaag het om beheer van Johannesburg en Ekurhuleni deur onderskeidelik 'n meerderheidskoalisie en 'n minderheidskoalisie te bekom, benewens die vorming van 'n meerderheidskoalisieregering in Tshwane, wat hy sedert 2016 regeer het.<ref>{{cite news |last=Harper |first=Paddy |title=Historic losses for ANC open new era in South African politics |url=https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |access-date=2023-08-01 |website=Africanews |language=en}}</ref> === Koalisies === Vroeg in 2023 het die ANC en die [[Economic Freedom Fighters]] (EFF) 'n koalisie in Johannesburg en Ekurhuleni gevorm, waar die twee partye MMC-posisies beklee het terwyl hulle 'n burgemeester van 'n minderheidsparty verkies het.<ref>{{Cite web |title=ANC and EFF partnership 'negotiating in good faith' to govern Gauteng metros |url=https://www.702.co.za/articles/466111/anc-and-eff-partnership-negotiating-in-good-faith-to-govern-gauteng-metros |access-date=2023-08-01 |website=702 |language=en-ZA}}</ref> In April 2023, met kennis van die vooruitsigte van 'n ANC/EFF nasionale koalisie, het die DA-leier, [[John Steenhuisen]], 'n beroep gedoen dat "eendersdenkende" partye saamstaan om 'n "doemdag-koalisie" te voorkom.<ref>{{Cite web |title=DA to fight ANC-EFF ‘doomsday coalition’ |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2023-04-02-da-to-fight-anc-eff-doomsday-coalition/ |access-date=2023-08-01 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA |url-access=subscription}}</ref> In Julie 2023 is 'n gesamentlike verklaring deur die Demokratiese Alliansie (DA), [[Inkatha-Vryheidsparty]] (IVP), [[ActionSA]], [[Vryheidsfront Plus]] (VF+), die [[United Independent Movement]] (UIM) en die [[Spectrum National Party|Spektrum Nasionale Party]] (SNP) vrygestel wat 'n aankondiging van 'n konvensie op 16 en 17 Augustus waarin 'n nasionale koalisie voorgestel word in die geval van 'n parlement sonder 'n volstrekte meerderheid.<ref>{{Cite web |date=2023-07-03 |title=Date set for DA ‘moonshot pact’ convention |url=https://mg.co.za/politics/2023-07-03-date-set-for-moonshot-pact-convention/ |access-date=2023-08-03 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Op 17 Augustus 2023 is 'n voorverkiesingsooreenkoms genaamd die [[veelpartyhandves]] onderteken tussen die partye sowel as die Onafhanklike Suid-Afrikaanse Nasionale Burgerlike Organisasie, met die doel om 'n verenigde front teen die drie-dekade-heerskappy van die African National Congress party, en die onlangse opkoms van die omstrede Economic Freedom Fighters (EFF) party voor te stel.<ref>{{Cite web |last=Masuabi |first=Queenin |date=2023-08-17 |title=Multi-Party Charter for South Africa agrees on key power-sharing principles |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-08-17-multi-party-charter-for-south-africa-agrees-on-key-power-sharing-principles/ |access-date=2023-10-18 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 7 Oktober 2023 het die [[African Christian Democratic Party]] (ACDP) aangekondig dat hulle by die handves sal aansluit, wat die handves se seteltelling van 108 tot 112 in die Nasionale Vergadering (uit 400 setels) verhoog het.<ref>{{Cite news |last=Sithole |first=Siyabonga |date=8 October 2023 |title=Multiparty Charter welcomes ACDP into the fold |work=Independent Online |url=https://www.iol.co.za/the-star/news/multiparty-charter-welcomes-acdp-into-the-fold-58f0b7a1-65d2-414a-b8b9-a07c0341991f |access-date=18 Oktober 2023}}</ref> ===Umkhonto we Sizwe=== Op 16 Desember 2023 het oudpresident [[Jacob Zuma]] aangekondig dat hy ‘n nuwe party [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|Umkhonto we Sizwe]] gaan steun in die opkomende verkiesing, en beweer dat die huidige president Ramaphosa as 'n “volmag vir witmonopoliekapitaal” dien. Hy het ook die stigting van Umkhonto we Sizwe (MK), voorgehou as ‘n opvolger van die apartheidsera [[Umkhonto we Sizwe]], destyds die militêre vleuel van die ANC.<ref>{{Cite web |last=Magome |first=Mogomotsu |title=South African ex-President Jacob Zuma has denounced the ANC and pledged to vote for a new party |url=https://apnews.com/article/south-africa-jacob-zuma-election-anc-party-5f2260db0b0cf4143387ea13ba8045ba |access-date=2024-03-26 |website=Associated Press|language=en-US}}</ref> Laasgenoemde het 'n regsgeding teen die MK se registrasie by die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika aanhangig gemaak, wat op 26 Maart 2024 deur die Verkiesingshof van Suid-Afrika van die hand gewys is weens 'n gebrek aan meriete. Die ANC het ook beplan om 'n regsgeding in te dien teen die party se naam as die "historiese MK".<ref>{{Cite web |last=Magome |first=Mogomotsu |title=South Africa’s ANC fails in bid to ban former leader Zuma’s party from polls |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-zuma-court-d409db1059c7f563cc169668bd9357f0 |access-date=2024-03-26 |website=Associated Press|language=en-US}}</ref> Op 28 Maart 2024 het die Verkiesingskommissie Zuma verbied om in die verkiesing te staan, met verwysing na sy vorige kriminele skuldigbevinding.<ref>{{Cite web |title=South Africa’s ex-President Jacob Zuma barred from May elections |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/3/28/south-africas-ex-president-jacob-zuma-barred-from-may-elections |access-date=2024-03-29 |website=Al Jazeera |language=en-UK}}</ref> MK het teen hierdie uitspraak geappelleer,<ref>{{cite web |url=https://www.barrons.com/news/s-africa-s-zuma-files-appeal-against-exclusion-from-may-vote-cbe79206 |title=S.Africa's Zuma Files Appeal Against Exclusion From May Vote |publisher=Barron's |date=2024-04-03 |accessdate=2024-04-04}}</ref> met Zuma se prokureurs wat aangevoer het dat die skuldigbevinding van 'n siviele aard was, en die besluit is op 9 April deur die verkiesingshof omgekeer<ref>{{Cite web |title=South Africa’s Jacob Zuma wins court bid to contest upcoming election |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/9/south-africas-jacob-zuma-wins-court-bid-to-contest-upcoming-election |access-date=2024-04-10 |website=Al Jazeera |language=en-UK}}</ref> wat Zuma weer toegelaat het om te staan.<ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title=Jacob Zuma can contest elections, Electoral Court rules |url=https://www.news24.com/news24/politics/jacob-zuma-can-contest-elections-electoral-court-rules-20240409 |access-date=2024-04-09 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die Verkiesingskommissie het op 12 April aangekondig dat hy die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] sal nader vir duidelikheid oor Artikel 47(1)(e) van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], die bepaling wat gebruik is om die aanvanklike beswaar teen mnr Zuma te handhaaf.<ref>{{Cite web |title=Electoral Commission approaches the Constitutional Court for Clarity on Section 47(1)(e) of the Constitution - Electoral Commission of South Africa |url=https://www.elections.org.za/pw/News-And-Media/News-List/News/News-Article/Electoral-Commission-approaches-the-Constitutional-Court-for-Clarity-on-Section-47(1)(e)-of-the-Constitution?a=AISDGvpz75ps1usOfX7oipctYQxHaGTy4Kf8EGcX+ok= |access-date=2024-04-12 |website=www.elections.org.za}}</ref> Die polisie het op 30 April 'n ondersoek van stapel gestuur of die MK handtekeninge vervals het om vir die verkiesing te registreer.<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=30 April 2024 |title=South African police investigate if former president's party forged signatures to contest elections |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-zuma-anc-cc4a1dc04e555620a8e069ec02f0e022 |access-date=1 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=1 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601125857/https://apnews.com/article/south-africa-election-zuma-anc-cc4a1dc04e555620a8e069ec02f0e022 |url-status=live }}</ref> Die Konstitusionele Hof het Zuma op 20 Mei onbevoeg verklaar om vir die verkiesing te staan, met verwysing na sy kriminele skuldigbevinding.<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=20 Mei 2024 |title=South Africa's top court rules former President Zuma cannot stand in election over criminal record |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-jacob-zuma-75051f626f3f4fe68dc8ed04b1e2163b |access-date=20 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=20 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520102221/https://apnews.com/article/south-africa-elections-jacob-zuma-75051f626f3f4fe68dc8ed04b1e2163b |url-status=live }}</ref> Hy is steeds toegelaat om vir MK veldtogte te voer <ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=28 Mei 2024 |title=South Africa's election might be a defining moment — with new complications. Here's what to know |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |access-date=29 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=17 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517074753/https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |url-status=live }}</ref> en sy naam is as partyleier op die stembrief behou.<ref>{{Cite web |last=Chothia |first=Farouk |date=29 May 2024 |title=South Africans vote with ANC majority in the balance |url=https://www.bbc.com/news/articles/crgg2neyr65o |access-date=29 Mei 2024 |website=BBC |language=en-UK |archive-date=29 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529022248/https://www.bbc.com/news/articles/crgg2neyr65o |url-status=live }}</ref> ===Kiesersopkoms=== [[Lêer:Kieseropkoms.jpg|duimnael|Persentasie volwassenes wat stem in die nasionale verkiesings.]] Die kiesersopkoms het afgeneem sedert die einde van Apartheid, toe 86% van die stemgeregtigde kiesers opgedaag het.<ref>{{Cite news |title=South Africa faces a defining election |url=https://www.economist.com/the-world-ahead/2023/11/13/south-africa-faces-a-defining-election |access-date=2024-01-31 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> Vir hierdie verkiesing was 27 miljoen mense geregtig om te stem.<ref name="logistics">{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |title=South Africa’s election could bring a defining moment — and new complications. Here’s what to know |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |access-date=2024-05-17 |website=Associated Press|date=17 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Vyf-en-vyftig persent van hulle was vroue, terwyl kiesersregistrasie die hoogste was onder diegene tussen 30 en 39 jaar oud.<ref>{{Cite news |title=Counting under way in South Africa's crucial election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o |access-date=30 Mei 2024 |work=BBC |archive-date=30 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530005713/https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o |url-status=live }}</ref> Slegs 58% van die land se geregistreerde kiesers het in die verkiesing gaan stem. ==Verkiesingstelsel== Volgens die [[Grondwet van Suid-Afrika]] moet 'n verkiesing minstens elke vyf jaar plaasvind. Die doel van die verkiesing is om 'n nuwe [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] asook provinsiale wetgewers te verkies. Die Nasionale Vergadering bestaan uit 400 lede wat deur eweredige verteenwoordiging verkies word en wat op hulle beurt die [[President van Suid-Afrika|president van die land]] verkies. Die 2024-verkiesing is deur die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] bestuur. In Junie 2020 het die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] beslis in New Nation Movement NPC v President van die Republiek van Suid-Afrika dat die Kieswet ongrondwetlik was in die mate dat dit nie onafhanklikes toegelaat het om in nasionale en provinsiale verkiesings mee te ding nie.<ref>{{Cite news|last=Mabuza|first=Ernest|date=11 Junie 2020|title=Constitutional Court judgment opens door for independent candidates to stand for election|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2020-06-11-concourt-ruling-opens-door-for-independent-candidates-to-stand-for-election-in-sa/|access-date=7 Julie 2021|newspaper=[[Sunday Times]]|language=en-ZA}}</ref> Sedert die eerste verkiesing wat onder algemene stemreg gehou is, is 400 lede wat verkies is tot die Nasionale Vergadering verkies deur 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging met 'n geslote lys- benadering. Tweehonderd lede is uit nasionale partylyste verkies, terwyl die ander 200 uit provinsiale partylyste in elk van die nege provinsies verkies is. Die nasionale lyssetels is toegeken deur setels wat op provinsiale vlak gewen is van elke party se nasionale toekenning af te trek om 'n maksimum proporsionele uitslag te genereer. Die Droop-kwota-variant van die grootste restant-metode is gebruik om setels op sowel nasionale as provinsiale vlak toe te ken.<ref name="electionguide">{{cite web|url = http://www.electionguide.org/elections/id/2721/|title = Election for National Assembly|access-date = 4 Januarie 2020|website = IFES Election Guide}}</ref> Provinsiale wetgewers word ook verkies deur 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging met geslote partylyste. In Februarie 2021 het [[Aaron Motsoaledi]], minister van binnelandse sake, 'n ministeriële advieskomitee onder leiding van [[Valli Moosa]] aangestel om 'n nuwe kiesstelsel aan te beveel.<ref>{{Cite web|title=Ministerial Advisory Committee on the Electoral System hosts first consultative meeting|url=https://www.gov.za/speeches/ministerial-advisory-committee-electoral-system-hosts-first-consultative-meeting-24-mar|url-status=live|access-date=7 Julie 2021|website=www.gov.za|publisher=Government of South Africa|date=24 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183523/https://www.gov.za/speeches/ministerial-advisory-committee-electoral-system-hosts-first-consultative-meeting-24-mar |archive-date=2021-07-09 }}</ref> Terwyl die komitee verdeel was, het 'n skrale meerderheid lede 'n hibriede stelsel verkies, met die helfte van die setels wat in kiesafdelings verkies is en die ander helfte deur partylyste verkies.<ref>{{Cite news|last1=Kgosana|first1=Caiphus|last2=Khoza|first2=Amanda|title=Advisory committee divided on which electoral system to adopt|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2021-06-13-advisory-committee-divided-on-which-electoral-system-to-adopt/|newspaper=[[Sunday Times ]]|language=en-ZA|date=13 Junie 2021|access-date=7 Julie 2021}}{{subscription required|s}}</ref> ===Streeksstemming=== Die streekstembrief is een van die drie stembriewe wat in Suid-Afrika se nasionale verkiesings gebruik word, saam met die nasionale stembrief en provinsiale stembrief. Dit word gebruik om verteenwoordigers van elk van die land se nege provinsies tot die Nasionale Vergadering te verkies. Die streekstembrief is proporsioneel, wat beteken dat setels aan partye en onafhanklike kandidate toegeken word op grond van die aantal stemme wat ontvang is.<ref>{{Cite web |title=2024 General Elections, 29 Mei {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/news/elections2024 |access-date=2024-05-13 |website=www.gov.za}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+'''Nasionale Vergadering streeksetels'''<ref>{{Cite web |title=What's new in the 2024 Elections: Electoral Amendment Act - Electoral Commission of South Africa |url=https://www.elections.org.za/pw/elections/whats-new-in-the-2024-elections-electoral-amendment-act |access-date=2024-05-13 |website=www.elections.org.za}}</ref> !Streek !Setels |- |Oos-Kaap |25 |- |Vrystaat |11 |- |Gauteng |48 |- |KwaZulu-Natal |41 |- |Limpopo |19 |- |Mpumalanga |15 |- |Noordwes |13 |- |Noord-Kaap |5 |- |Wes-Kaap |23 |- |Total |200 |} ===Verkiesing van die Nasionale Vergadering en provinsiale wetgewers=== President Cyril Ramaphosa het op 17 April 2023 die Verkiesingswysigingswetsontwerp onderteken, wat onafhanklike kandidate toelaat om vir verkiesing tot die Nasionale Vergadering en provinsiale wetgewers te staan, terwyl die proporsionele verteenwoordiging met geslote lyste behou is. Tweehonderd lede word uit nasionale partylyste verkies, terwyl die oorblywende 200 setels deur politieke partye en onafhanklike kandidate in elk van die nege provinsies betwis is. In provinsiale wetgewers het die enkelvlak-multilid-proporsionele stelsel voortgegaan om van toepassing te wees met politieke partye en onafhanklike kandidate wat om setels meegeding het. Kiesers het drie stembriewe ontvang in teenstelling met twee in vorige verkiesings; die eerste stemming was om die 200 lede van die Nasionale Vergadering te kies wat slegs deur politieke partye betwis word en die tweede stemming was om die oorblywende 200 lede van die Nasionale Vergadering te verkies wat deur politieke partye en onafhanklike kandidate in elk van die nege provinsies betwis is, terwyl die derde stemming was om lede van die provinsiale wetgewers met politieke partye en onafhanklike kandidate te verkies.<ref>{{Cite web |title=What's new in the 2024 Elections? |url=https://www.elections.org.za/pw/elections/whats-new-in-the-2024-elections-electoral-amendment-act |access-date=18 Oktober 2023 |website=Electoral Commission of South Africa}}</ref> ===Verkiesing van die president en premiers=== Ná die verkiesing sal die [[President van Suid-Afrika]] deur die Nasionale Vergadering verkies word. Alhoewel daar van die President vereis word om 'n lid van die Nasionale Vergadering te wees ten tyde van die verkiesing, moet 'n persoon wat as President verkies word hul setel bedank om die amp te aanvaar.<ref>{{cite news |last1=Paton |first1=Carol |last2=Quintal |first2=Genevieve |title=Cyril Ramaphosa elected as president by National Assembly |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-05-22-cyril-ramaphosa-elected-as-president-by-national-assembly/ |access-date=4 Januarie 2020 |newspaper=BusinessDay |date=22 Mei 2019}}{{subscription required|s}}</ref> Die premiers van elke provinsie sal ook ná die verkiesing deur die onderskeie provinsiale wetgewers verkies word.<ref name="electionguide" /> ===NRVP verkiesings=== Die [[Nasionale Raad van Provinsies]] (NRVP) bestaan uit 90 lede, tien verkies deur elk van die provinsiale wetgewers in verhouding tot die samestelling van die wetgewer. Die NRVP-lede sal die dag ná die eerste sitting van die Nasionale Vergadering ingesweer word.<ref name="electionguide" /> == Partye en kandidate == Vir hierdie verkiesing het 70 politieke partye geregistreer, die meeste vir 'n algemene verkiesing in Suid-Afrika tot nog toe. Dit is ook die eerste algemene verkiesing wat onafhanklike kandidate toegelaat het om vir die Nasionale Vergadering deel te neem.<ref name="logistics"/> ===Voorlopige kandidatelyste=== Op 26 Maart 2024 het die Onafhanklike Verkiesingskommissie die voorlopige kandidaatlyste gepubliseer, met die lys van die volgende twee-en-vyftig partye, wat op die nasionale stembrief sal verskyn:<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/Candidates-List National Candidates List], Independent Electoral Commission, Retrieved 26 Maart 2024.</ref> [[Hope4SA|#HOPE4SA]], [[Abantu Batho Congress]], [[Able Leadership]], [[Action Alliance Development Party]], [[ActionSA]], [[Africa Africans Reclaim]], [[African Christian Democratic Party]], [[African Congress for Transformation]], [[African Content Movement]], [[African Heart Congress]], [[African Independent Congress]], [[African Movement Congress]], [[African National Congress]], [[African People's Convention]], [[African People's Movement]], [[African Transformation Movement]], [[Al Jama-ah]], [[All Citizens Party]], [[Alliance of Citizens for Change]], [[Allied Movement for Change]], [[Azanian People's Organisation]], [[Build One South Africa]], [[Citizans]], [[Congress of the People]], [[Conservatives in Action]], [[Democratic Alliance]], [[Democratic Liberal Congress]], [[Economic Freedom Fighters]], [[Economic Liberators Forum South Africa]], [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]], [[Free Democrats]], [[GOOD]], [[Independent South African National Civic Organisation]], [[Inkatha Freedom Party]], [[National Coloured Congress]], [[National Freedom Party]], [[Northern Cape Communities Movement]], [[Organic Humanity Movement]], [[Pan Africanist Congress of Azania]], [[Patriotic Alliance]], [[People's Movement for Change]], [[Referendum Party]], [[RISE Mzansi]], [[Sizwe Ummah Nation]], [[South African Rainbow Alliance]], [[South African Royal Kingdoms Organization]], [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto weSizwe]], [[United Africans Transformation]], [[United Democratic Movement]], [[United Independent Movement]], [[Vryheidsfront Plus]], en [[Xiluva]]. ===Finale kandidatelyste en onafhanklike kandidate=== Op 10 April 2024 het die Onafhanklike Verkiesingskommissie die finale kandidatelyste gepubliseer en weer twee-en-vyftig partye gelys met nasionale kompenserende kandidate (teenoor nasionale streek- en provinsiale). Die [[Independent South African National Civic Organisation]] het nie meer op die lys verskyn nie, terwyl die [[Africa Restoration Alliance]] bygevoeg is.<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/List-Of-Parties-And-Independents National Compensatory - List of Parties - Alphabetic Order], Independent Electoral Commission, Besoek 10 April 2024.</ref> Ses onafhanklike kandidate het op die nasionale streeklyste verskyn, naamlik [[Zackie Achmat]], [[Louis Liebenberg]], Anele Mda, Lovemore N'dou, Ntakadzeni Phathela en Lehlohonolo Ramoba.<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/National Regional Parties and Independents - Alphabetic Order], Independent Electoral Commission, Besoek op 13 April 2024.</ref> ===Uitsprake van die Verkiesingshof=== Uitspraak van die verkiesingshof op 20 April 2024 het sake afwys wat deur vyf politieke partye teen die Kommissie aanhangig gemaak is. Die vyf politieke partye – [[Operation Dudula]], Arise South Africa, Cape Independence Party, Defenders of the People en Independent South Africa National Civic Organisation - het sake aanhangig gemaak teen hul uitsluiting van deelname aan die komende verkiesings, nadat hulle nie aan die vereistes vir kandidate voldoen het nie.<ref>Kieshof verwerp appèlaansoeke van vyf partye, 10:01 Sat, 20 Apr 2024, https://www.ofm.co.za/article/sa/331337/kieshof-verwerp-app%C3%A8laansoeke-van-vyf-partye . Besoek 22 April 2024</ref> ===Prominente politici=== <gallery widths=90px heights=140px caption="Suid-Afrikaanse politici" perrow="8"> Cyril Ramaphosa - President of South Africa - 2018 (cropped).jpg|{{Center|[[Cyril Ramaphosa]]<br>[[African National Congress|ANC]]}} John Steenhuisen (cropped).jpg|{{Center|[[John Steenhuisen]]<br>[[Democratic Alliance|DA]]}} Julius Malema, EFF CIC (2019).png|{{Center|[[Julius Malema]]<br>[[Economic Freedom Fighters|EFF]]}} Velenkosini Hlabisa.jpg|{{Center|[[Velenkosini Hlabisa]]<br>[[Inkatha Freedom Party|IFP]]}} Russian President Vladimir Putin alongside South African President Jacob Zuma (cropped).jpg|{{Center|[[Jacob Zuma]]<br>[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]}} PJ Groenewald (cropped).jpg|{{Center|[[Pieter Groenewald]]<br>[[Vryheidsfront Plus|VF+]]}} Consul General Christopher Rowan with Mayor Mashaba and former D.C. Mayor Athony Williams (2).jpg|{{Center|[[Herman Mashaba]]<br>[[ActionSA]]}} K Meshoe Toronto 2013.png|{{Center|[[Kenneth Meshoe]]<br>[[African Christian Democratic Party|ACDP]]}} </gallery> == Kwessies == ===Gesondheidsorg=== [[Lêer:20240528Verkiesing.jpeg|duimnael|Verkiesingsplakkate in Pretoria.]] Op 15 Mei 2024, twee weke voor die verkiesing, het president Ramaphosa die Wet op Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) onderteken wat 'n staatsfonds vir Nasionale Gesondheidsversekering tot stand gebring het om meer Suid-Afrikaners toegang tot private gesondheidsorg te bied.<ref>{{Cite web |date=2024-05-15 |title=A new South Africa health law aims at deep inequality, but critics say they'll challenge it |url=https://apnews.com/article/south-africa-health-law-elections-e1e15892eaa6efa51cc1bf14959d3453 |access-date=2024-05-19 |website=AP News |language=en}}</ref> Die doel van die wetsontwerp is om uiteindelik die gebruik van private gesondheidsorg uit te faseer en dit te vervang met die NGV as die enigste koper en verskaffer van gesondheidsversekering. Die DA is sterk gekant teen die wetsontwerp op die veronderstelling dat dit kan lei tot groot belastingverhogings en [[korrupsie]] deur ANC-"kaderontplooiing," en het belowe om dit in die hof te betwis.<ref name="BBC100">{{Cite web |title=South Africa's National Health Insurance (NHI) Bill: Why it is controversial |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1030v3p1r8o |access-date=2024-05-19 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref name="Al10">{{Cite web |title=South Africa’s Ramaphosa signs health bill weeks before election |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/15/south-africas-ramaphosa-signs-health-bill-weeks-before-election |access-date=2024-05-19 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Die wetsontwerp was omstrede omdat dit mense se vermoë sou beperk om private gesondheidsversekering uit te neem om mediese koste te dek. Daarbenewens het die regering nie amptelike statistieke vrygestel oor hoeveel die NGV-program sal kos nie, wat kommer wek dat dit Suid-Afrika se voortdurende probleme met die verskaffing van openbare dienste soos elektrisiteit en water kan vererger.<ref name=BBC100/><ref name=Al10/> ===Onwettige immigrasie=== Suid-Afrika staar baie uitdagings in die gesig, insluitend verswakkende [[infrastruktuur]] in belangrike sektore soos krag en water, tesame met aanhoudende hoë vlakke van [[werkloosheid]] en [[misdaad]].<ref>{{Cite web |last=Smith |first=James F. |date=2023-11-21 |title=Harvard's Growth Lab researchers diagnose South Africa's decline and suggest tough choices to move forward |url=https://www.hks.harvard.edu/faculty-research/policy-topics/development-economic-growth/report-state-capacity-collapsing-south |access-date=2024-04-08 |website=www.hks.harvard.edu |language=en}}</ref> Sommige in die algemene publiek wys vingers na onwettige immigrasie en skryf die nasie se ellende toe aan die teenwoordigheid van onwettige migrante.<ref>{{Cite web |title=Impact of illegal migration on cities: input from Joburg & Ekurhuleni Mayors, SALGA & Minister |url=https://pmg.org.za/committee-meeting/29125/ |access-date=2024-04-08 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> Intussen doen politieke partye, soos ActionSA, IVP, ATM en PA,<ref>{{Cite web |last=Simelane |first=Bheki C. |date=2021-09-05 |title=Action SA's Herman Mashaba: Unapologetic about stance on foreigners and driven to wear Joburg's mayoral chain again Action SA's Herman Mashaba: Driven to wear Joburg's mayoral chain |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-09-05-action-sas-herman-mashaba-unapologetic-about-stance-on-foreigners-and-driven-to-wear-joburgs-mayoral-chain-again/ |access-date=2024-04-28 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> ’n oproep op strenger grensbeheer in reaksie op die vermeende druk wat deur ongedokumenteerde migrante op openbare dienste en hulpbronne veroorsaak word.<ref>{{Cite web |date=2024-04-04 |title='You see skeletons' - South Africa's deadly border |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68680534 |access-date=2024-04-08 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |first=Natasha |last=Marrian |title=Is South Africa heading for an immigration election? |url=https://www.businesslive.co.za/fm/features/2023-11-16-is-south-africa-heading-for-an-immigration-election/ |access-date=2024-04-08 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-04-04 |title=South Africa election 2024: 'You see skeletons' - the deadly migrant crossing |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68680534 |access-date=2024-04-08 |language=en-GB}}</ref> ===Korrupsie=== Die Geregtelike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, in die volksmond bekend as die [[Zondo-kommissie]], het sy werk voltooi en sy finale verslag in Junie 2022 aan die president voorgelê.<ref>{{Cite web |title=The Zondo Commission: A bite-sized summary |url=https://pari.org.za/wp-content/uploads/2022/09/PARI-Summary-The-Zondo-Commission-A-bite-sized-summary-v360.pdf |access-date=5 Maat 2024 |website=Public Affairs Research Institute}}</ref> Die Kommissie het die Suid-Afrikaanse belastingbetaler "amper R1 miljard" gekos.<ref>{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2021-06-30 |title=State Capture Inquiry cost almost R1bn, but it saved billions more – Judge Zondo |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-06-30-state-capture-inquiry-cost-almost-r1bn-but-it-saved-billions-more-judge-zondo/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Ondersoeker Paul Holden van Shadow World Investigations het tot die gevolgtrekking gekom dat staatskaping die Suid-Afrikaanse ekonomie minstens R49 miljard gekos het.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2021-05-24 |title=The total(ish) cost of the Guptas' State Capture: R49,157,323,233.68 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-05-24-the-totalish-cost-of-the-guptas-state-capture-r49157323233-68/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In hul verkiesingsmanifes vir 2024 beweer die African National Congress dat, volgens die Zondo-kommissie se aanbevelings, "wette, instellings en praktyke in plek gestel word om die potensiaal vir [[korrupsie]] van enige aard en op enige skaal te verminder".<ref>{{Cite web |title=The ANC's 2024 Manifesto - DOCUMENTS {{!}} Politicsweb |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/the-ancs-2024-manifesto |access-date=2024-03-05 |website=www.politicsweb.co.za |language=en}}</ref> Die Demokratiese Alliansie plaas die skuld vir korrupsie en staatskaping vierkantig op die skouers van die ANC en sê dat hy “’n werklik onafhanklike eenheid teen misdaad en teenkorrupsie sal stig deur die Valke te ontbind en ’n nuwe Hoofstuk 9-instelling, ’n Anti-misdaad-eenheid te stig. -Korrupsiekommissie, wat slegs aan die Parlement van Suid-Afrika verantwoordbaar sal wees."<ref>{{Cite web |title=The DA's Rescue Plan for South Africa |url=https://cdn.da.org.za/wp-content/uploads/2024/02/16143750/DA-Election-Manifesto-2024.pdf |access-date=5 March 2024 |website=Democratic Alliance}}</ref> Die Economic Freedom Fighters stel voor om die Grondwet te wysig om "die Nasionale Vervolgingsgesag 'n Hoofstuk 9-instelling aanspreeklik aan die Parlement te maak".<ref>{{Cite web |title=Our Land & Jobs Now. Stop Loadshedding! 2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=5 Maart 2024 |website=Economic Freedom Fighters}}</ref> Die ANC is ook gekritiseer omdat hy voorlopig vier ministers (Zizi Kodwa, [[Malusi Gigaba]], [[David Mahlobo]] en [[Gwede Mantashe]]) ingesluit het wat op 11 Maart by 'n korrupsie-ondersoek na die administrasie van oudpresident Jacob Zuma betrek is, hangende die finale uitslag van 'n binneparty oorsig. Veertien ander amptenare is óf gediskwalifiseer óf nie deur die ANC as kandidate gelys oor dieselfde kwessie nie.<ref>{{cite news |last1=Imray |first1=Gerald |title=South Africa's ruling party fields election candidates who have faced graft allegations |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-anc-fa83145d9cd1080abde8fc4076817832 |access-date=12 Maart 2024 |work=Associated Press |date=12 Maart 2024}}</ref> === Grondhervorming === Die ANC se voorgestelde wysiging van Artikel 25 van die [[Grondwet van Suid-Afrika]] het misluk in die [[Parlement van Suid-Afrika]], met 'n stem van 204 LP's ten gunste, 145 LP's teen en 0 onthoudings.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Jan |title=National Assembly fails to pass constitutional amendment to allow land expropriation without compensation |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/breaking-national-assembly-fails-to-pass-constitutional-amendment-to-allow-land-expropriation-without-compensation-20211207 |access-date=2024-03-05 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die wetsontwerp het 'n ⅔ meerderheid vereis. Die grondwetlikheid van die wysiging is ook deur burgerlike organisasies bevraagteken.<ref>{{Cite web |date=2021-03-24 |title=AFRIFORUM PRESENTS ORAL SUBMISSIONS TO PARLIAMENT ON THE AMENDMENT OF SECTION 25 OF THE CONSTITUTION AND THE EXPROPRIATION BILL - AfriForum |url=https://afriforum.co.za/en/afriforum-presents-oral-submissions-to-parliament-on-the-amendment-of-section-25-of-the-constitution-and-the-expropriation-bill/ |access-date=2024-03-05 |website=AfriForum |language=en-US |archive-date=2024-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407134404/https://afriforum.co.za/en/afriforum-presents-oral-submissions-to-parliament-on-the-amendment-of-section-25-of-the-constitution-and-the-expropriation-bill/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=South African Institute of Race Relations |date=13 August 2021 |title=South African Institute of Race Relations NPC (IRR) Submission to the Ad Hoc Committee to Initiate and Introduce Legislation Amending Section 25 of the Constitution |url=https://irr.org.za/reports/submissions-on-proposed-legislation/irr-submission-draft-constitution-18th-amendment-bill-13-august-2021.pdf |access-date=5 March 2024 |website=South African Institute of Race Relations}}</ref> Die ANC hou vol dat onteiening sonder vergoeding nodig is, so ook die EFF.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Jan |title=Failed Section 25 amendment is 'water under the bridge', says Mabuza |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/failed-section-25-amendment-is-water-under-the-bridge-says-mabuza-20211209 |access-date=2024-03-05 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die DA en Vryheidsfront Plus, ACDP en IVP bly gekant teen die ANC se hernieude poging tot onteiening deur die Wysigingswetsontwerp op Onteiening.<ref>{{Cite web |title=Failure to pass the Section 25 Amendment Bill a victory for South Africa’s constitutional order |url=https://www.da.org.za/2021/12/failure-to-pass-the-section-25-amendment-bill-a-victory-for-south-africas-constitutional-order |access-date=2024-03-05 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-09-28 |title=Expropriation Bill finally approved — the end of a long and controversial road |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-09-29-controversial-expropriation-bill-is-finally-approved-after-navigating-a-14-year-rocky-road/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Die verskillende partye het radikaal verskillende standpunte oor hierdie kwessie. Die ANC sien die huidige beleid as 'n voortsetting van [[Nelson Mandela]] se belofte. Die beleid (om 30% van die grond aan swart Suid-Afrikaners terug te gee) was tot dusver duidelik onsuksesvol. Tans hoop die ANC om die doel teen 2030 te bereik.<ref>{{Cite web |last=Hull |first=Elizabeth |date=2022-10-17 |title=Land reform in South Africa is failing. Ignoring the realities of rural life plays a part |url=http://theconversation.com/land-reform-in-south-africa-is-failing-ignoring-the-realities-of-rural-life-plays-a-part-190452 |access-date=2024-04-30 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> In hul verkiesingsmanifes beweer die ANC dat hulle “grondhervorming en herverdeling sal versnel om bate-ongelykheid te verminder en verblyfsekerheid te beskerm, voedselsekerheid en landbouproduksie te verbeter, landelike en stedelike ontwikkeling te bevorder en groter toegang tot behuising moontlik te maak.”<ref name=":02">{{Cite web |date=24 Februarie 2024 |title=ANC Election Manifesto |url=https://www.anc1912.org.za/wp-content/uploads/2024/02/ANC-2024-Elections-Manifesto.pdf |access-date=18 April 2024 |website=ANC Manifesto}}</ref> Hierdie tipe retoriek en argumentasie kom herhaaldelik deur die manifes voor. Vir die ANC is dit duidelik dat onteiening 'n kwessie van veelsydige rassegeregtigheid is. Net soos die energiekrisis is daar beslis 'n omgewingsaspek, aangesien landbou-ongelykhede veral in die debat opvallend raak. Die EFF deel 'n soortgelyke standpunt as dié van die ANC. Die EFF skets in hul manifes sewe pilare waarop hulle hul beleid baseer. Die eerste is uitdruklik ten gunste van onteiening, lees "onteiening van Suid-Afrika se grond sonder vergoeding vir gelyke herverdeling in gebruik."<ref name=":12">{{Cite web |work=Economic Freedom Fighters |date=10 Februarie 2024 |title=2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=29 April 2024}}</ref> Hierdie standpunt maak sin gegewe die partye se Marxistiese en swart nasionalistiese ideologie. Oor die kwessie van onteiening is die EFF en ANC meestal verenig. Trouens, die EFF het dikwels die aanklag oor onteiening gelei en een van die saak se grootste ondersteuners geword. Julius Malema, leier van die EFF, het beweer dat "wanneer ons ekonomiese vryheid sê, bedoel ons swart mense besit produktiewe plase."<ref>{{Cite web |date=2019-11-18 |title=Julius Malema: Land Expropriation Without Compensation - Berkeley Political Review |url=https://bpr.studentorg.berkeley.edu/2019/11/18/julius-malema-land-expropriation-without-compensation/ |access-date=2024-04-30 |language=en-US |archive-date=2024-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430231739/https://bpr.studentorg.berkeley.edu/2019/11/18/julius-malema-land-expropriation-without-compensation/ |url-status=dead }}</ref> Daarteenoor ondersteun die DA nie die beleid van onteiening sonder vergoeding nie. Die party beskou pogings tot onteiening as 'n oortreding van artikel 25 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]]. Verder, wanneer die ANC en ander partye probeer het om die grondwet te wysig om meer vatbaar vir hul voorstelle te wees, het die DA in sterk opposisie gestaan. Die party het pogings om onteieningswetgewing deur te voer "ruïneus", 'n "aanval op ons grondwetlike waardes" en "argaïes" genoem.<ref>{{Cite web |title=DA to challenge any attempt to bulldoze Expropriation Bill through parliament |url=https://www.da.org.za/2024/03/da-to-challenge-any-attempt-to-bulldoze-expropriation-bill-through-parliament |access-date=2024-04-30 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> ===Energiekrisis=== ''Hoofartikel'': [[Suid-Afrikaanse energiekrisis]] Roterende kragonderbreking, of "[[beurtkrag]]", wat veroorsaak word deur probleme met die staatsnutsmaatskappy [[Eskom]] kom al sedert 2007 voor, maar die voorkoms van stroomonderbrekings het sedert 2020 aansienlik toegeneem.<ref>{{Cite web |last=Energy |first=Hohm |date=2023-05-12 |title=Sponsored Content: Its now official: South Africa has now had more load shedding in 2023 to date than in 2022 combined |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-05-12-its-now-official-south-africa-has-now-had-more-load-shedding-in-2023-to-date-than-in-2022-combined/ |access-date=2023-08-07 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref>Daar is algemene ontevredenheid met die ANC se hantering van die beurtkrag, want “’n peiling van verlede Mei het bevind dat 24% van die kiesers wat voorheen die ANC gesteun het, beplan het om hul stemme elders te neem as beurtkrag... nie opgelos word nie.” As dit gesê word, sal die kwessie waarskynlik na die verkiesing steeds opvallend wees, aangesien enige regering, nuut of huidige posbekleër, beperkte gereedskap sal hê om die kwessie te bekamp.<ref>{{Cite web |last=Payton |first=Ben |date=2024-03-14 |title=Power struggle: Energy in focus in South Africa's pivotal election |url=https://african.business/2024/03/energy-resources/power-struggle-energy-in-focus-in-south-africas-pivotal-election |access-date=2024-03-27 |website=African Business |language=en-GB}}</ref> Die partye het verskillende standpunte oor die kwessie ingeneem. Die ANC het onderneem om 12,5 miljoen nuwe werksgeleenthede te skep, waarvan 'n groot deel aan 'n skoon energie-oorgang en modernisering van die land se elektriese stelsel gewy sal word. Die ANC het ook die stroomonderbrekings en energiekrisis aan omgewingsgeregtigheid en [[klimaatverandering]] gekoppel, en beweer dat sy energie-oorgangsplatform ook deel is van 'n groter oorgang na 'n skoner ekonomie.<ref name="launch">{{Cite web |date=2024-02-24 |title=South Africa's ANC launches election manifesto as president highlights party's achievements |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-anc-manifesto-jobs-646a45300a06f720fae842f5c1cad56b |access-date=2024-04-18 |website=AP News |language=en}}</ref> Volgens die ANC se verkiesingsmanifes belowe die party om "vennootskappe te kweek om binnelandse nywerhede uit te brei met beduidende potensiaal om volhoubare werksgeleenthede te skep ... soos energie."<ref name="launch" /> Daarbenewens beskou die party 'n skoon energie-oorgang as noodsaaklik om die probleem op te los. Deel van hierdie oorgang is om weg te beweeg van die [[steenkool]]-gebaseerde elektriese netwerk wat tans beurtkrag in die gesig staar.<ref name="launch" /> Dit gesê, die ANC het historiese weerstand getoon teen die oorskakeling na nuwe energiebronne (dws hernubare energiebronne).<ref>{{Cite web |date=2024-01-24 |title=Rolling Blackouts in South Africa |url=https://blog.ecoflow.com/za/rolling-blackouts-in-south-africa/ |access-date=2024-05-01 |website=EcoFlow |language=en-US}}</ref> Baie hiervan het te make met kommer oor die koste van die oorgang, asook die vermoë vir Eskom om 'n oorgang doeltreffend uit te voer. Die DA blameer die ANC grootliks vir Suid-Afrika se energiekrisis en sê dat die staat 'n "verouderde" model van beheer en regulering gebruik. Die DA beoog om regeringsbeheer oor die energiesektor te verminder as hy in staat is om 'n regering te vorm. Deur die [[Wes-Kaap]] as 'n gevallestudie te gebruik, sê die DA hy het 'n suksesvolle platform vir energie-oplossings. Hulle voer aan dat onlangse kontrakte om nuwe sonkragaanlegte in die gebied te bou, 'n aanduiding hiervan is.<ref>{{Cite web |date=2024 |title=The DA's Rescue Plan For South Africa |url=https://cdn.da.org.za/wp-content/uploads/2024/02/16143750/DA-Election-Manifesto-2024.pdf |access-date=18 April 2024 |website=DA Election Manifesto}}</ref> Baie van hul energieplatform het te make met deregulering en die vermindering van [[belasting]] op private entiteite.<ref>{{Cite web |title=What has the DA been doing to fix the electricity crisis? |url=https://www.da.org.za/fixing-the-electricity-crisis |access-date=2024-04-30 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> Ander kleiner partye neem 'n reeks standpunte oor die energiekrisis in. Die EFF neem byvoorbeeld 'n meer [[Marxisme|marxistiese]] en [[Swart nasionalisme|swart nasionalistiese]] benadering tot die kwessie. Die party vra vir die beëindiging van die privatisering van [[Eskom]]. Die EFF koppel die kwessie openlik aan beide ras- en omgewingsgeregtigheid. In ooreenstemming met hul swart nasionalistiese perspektiewe, vra die party vir die betrokkenheid van die private sektor by nuwe elektrisiteitsopwekking (nie die privatisering van Eskom nie), met die hoop om beheer na die "meerderheid van swart mense" te verskuif.<ref name=":13">{{Cite web |work=Economic Freedom Fighters |date=10 Februarie 2024 |title=2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=29 April 2024}}</ref> Ten spyte van alles, het die energiekrisis ongetwyfeld 'n belangrike kwessie geword vanweë die wye impak daarvan. Die beurtkrag raak beide landelike en stedelike gebiede. In landelike gebiede het die stroomonderbrekings gelei tot groot probleme in [[landbou]]produksie. Byvoorbeeld, as 'n plaas afhanklik is van elektrisiteit-aangedrewe besproeiingspompe, word produksiekapasiteit grootliks beperk deur onderbrekings. In stedelike gebiede noodsaak die stroomonderbrekings die gebruik van dieselopwekkers, wat lugbesoedeling verhoog.<ref>{{Cite web |date=2023-03-09 |title=Tri-fold Impact of load-shedding in South African Cities: Power Outage, Destruction, and Regression |url=https://inclusivecities.ukzn.ac.za/blog/tri-fold-impact-of-load-shedding-in-south-african-cities-power-outage-destruction-and-regression/ |access-date=2024-04-29 |website=SARChI Inclusive Cities |language=en-US}}</ref> Boonop lei die beurtkrag tot die voortgesette gebruik van steenkool in elektrisiteitsaanlegte. Wanneer opwekkingskapasiteit laag is, skep dit “gronde om steenkoolaangedrewe eenhede aan die gang te hou met uitlaatgasse bo die lisensiegrense.”<ref>{{Cite journal |last1=Langerman |first1=Kristy E. |last2=Garland |first2=Rebecca M. |last3=Feig |first3=Gregor |last4=Mpanza |first4=Mbalenhle |last5=Wernecke |first5=Bianca |date=2023 |title=South Africa's electricity disaster is an air quality disaster, too |journal=Clean Air Journal |volume=33 |issue=1 |pages=1–2 |doi=10.17159/caj/2023/33/1.15799 |issn=2410-972X|doi-access=free }}</ref> Terug na die omgewingsimpak op landelike gebiede, verminder beurtkrag die kapasiteit van groot landbou-ondernemings. Dit verhoog onderhoudsboerderypraktyke sonder enige noemenswaardige vermindering in landboubesigheid. Dit skep 'n potensiaal vir ontbossing.<ref>{{Cite web |date=2024-01-31 |title=Load shedding in South Africa: Unintended consequences and the path to sustainability |work=Africa Sustainability Matters |url=https://africasustainabilitymatters.com/load-shedding-in-south-africa-unintended-consequences-and-the-path-to-sustainability/ |access-date=2024-04-29 |language=en-US}}</ref> Die partye poog om 'n oorgang na skoner energiebronne te navigeer. Suid-Afrika se [[Elektriese kragnetwerk|kragnetwerk]] is grootliks afhanklik van verouderende steenkoolinfrastruktuur, wat al hoe meer ondoeltreffend en omgewingsgiftig word.<ref>{{Cite web |last=Simon |first=Mollie |date=2023-07-28 |title=Shedding the Load: Power Shortages Widen Divides in South Africa |url=https://kleinmanenergy.upenn.edu/news-insights/shedding-the-load-power-shortages-widen-divides-in-south-africa/ |access-date=2024-04-30 |website=Kleinman Center for Energy Policy |language=en-US}}</ref> === Misdaad === Volgens die Suid-Afrikaanse Polisiediens Misdaadstatistieke vir Kwartaal 2 van die 2023/24-boekjaar het aangemelde kontakmisdade (deur die [[SAPD]] gedefinieer as "misdade teen die persoon") met 3 391 (2.1%) toegeneem vergeleke met die vorige kwartaal.<ref name=":0">South African Police Service, 2023. Police Recorded Crime Statistics, Republic of South Africa: Second Quarter of 2023-2024 Financial Year (July 2023 to September 2023). Beskikbaar by https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_documents/saps_stats.pdf Besoek op 03 Januarie 2024</ref> Aangetekende poging tot [[moord]] illustreer die hoogste toename kwartaal-op-kwartaal, met 12,3%.<ref name=":0" /> Totale kontakmisdade wat vir die kwartaal aangemeld is, is 165 909. Die moordsyfer, vanaf die vrystelling van hierdie data, korreleer met 77 mense per dag, 160 gevalle van aanranding met die doel om ernstig te beseer word elke dag aangemeld.<ref>{{Cite news |date=2023-12-03 |title=South Africa: The region where political violence is on the rise ahead of elections |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67576270 |access-date=2024-01-31 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Misdaadstatistieke vir Kwartaal 3 van die 2023-’24-boekjaar toon 'n toename van 3,8% vergeleke met die vorige jaar.<ref>{{Cite web |date=21 February 2024 |title=Police Recorded Crime Statistics, Republic of South Africa: Third Quarter of 2023-2024 Financial Year (October 2023 to December 2023) |url=https://www.saps.gov.za/services/downloads/2023-2024_-_3nd_Quarter_WEB.pdf |access-date=21 Februarie 2024 |website=South African Police Service |archive-date=24 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224025923/https://www.saps.gov.za/services/downloads/2023-2024_-_3nd_Quarter_WEB.pdf |url-status=dead }}</ref> Poging tot moord illustreer weereens die hoogste styging op 'n jaargrondslag, met 13%. Totale kontakmisdade wat vir die kwartaal aangemeld is, is 190 973. Die moordsyfer korreleer met 86 mense per dag en 88 pogings tot moord. Aanranding met die poging om ernstig te beseer korreleer met 595 voorvalle per dag.<ref name=":4">{{Cite web |last=du Preez |first=Juanita |date=2024-02-16 |title=One raped every 12 minutes; South Africans abandoned in war against crime - Action Society |url=https://actionsociety.co.za/one-raped-every-12-minutes-south-africans-abandoned-in-war-against-crime-action-society/ |access-date=2024-02-21 |website=Action Society |language=en-ZA}}</ref> Action Society merk op dat "as die huidige moordneiging voortduur, ten minste 31 000 mense in die volgende 12 maande doodgemaak sal word ... die [Suid-Afrikaanse regering] het beheer verloor ..."<ref name=":4" /> ==== Devolusie van polisiëring ==== Oor die laaste regeringstermyn het die afwenteling van polisiëringsmag 'n sleutelkwessie tussen die Wes-Kaapse regering en die minister van polisie, [[Bheki Cele]], geword.<ref>{{Cite web |last=Charles |first=Marvin |title=Cele says Western Cape govt's demand for devolution of police powers is just 'a lot of noise' |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/cele-says-western-cape-govts-demand-for-devolution-of-police-powers-is-just-a-lot-of-noise-20220804 |access-date=2024-01-03 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die Wes-Kaapse regering voer aan dat die Minister die mag het om polisiëring af te wentel, maar die Minister ontken dat hy die mag van devolusie het, en sê dat "die sentralisering van die SAPD [is] in lyn met die Departement [van Polisie] se grondwetlike mandaat om te voorkom, bekamp en ondersoek misdaad..."<ref>{{Cite web |last=Sokutu |first=Brian |date=2021-09-10 |title=Battle over devolution of Saps continues |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/battle-over-devolution-of-saps/ |access-date=2024-01-03 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Artikel 205 van die Grondwet van Suid-Afrika stel polisiëringsbeleid in Suid-Afrika uiteen, en let daarop dat die polisiediens "gestruktureer moet wees om in nasionale [en] provinsiale... regeringsfere te funksioneer."<ref name=":1">Constitution of the Republic of South Africa, 1997. Beskikbaar by https://www.justice.gov.za/legislation/constitution/saconstitution-web-eng.pdf. Besoek op 03 Januarie 2024.</ref> Die Grondwet gee provinsiale uitvoerende beamptes die mag om polisiegedrag binne hul onderskeie provinsies te monitor, asook die verantwoordelikheid vir polisiëringsfunksies in drie gevalle; naamlik Hoofstuk 11 van die Grondwet, wat ingevolge nasionale wetgewing aan provinsiale regering opgedra is en in nasionale polisiëringsbeleid daaraan toegeken is.<ref name=":1" /> ===Behuising=== Die gebrek aan voldoende behuising is 'n groot probleem.<ref>{{Cite web |date=2023-12-19 |title=Key statistics ahead of South Africa's 2024 elections |url=https://www.citizen.co.za/news/key-statistics-ahead-of-south-africas-2024-elections/ |access-date=2024-01-31 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Volgens 'n verslag van die Parlement, gedateer Mei 2022, het die menslike nedersettingsektor 'n totaal van 3,4 miljoen behuisingseenhede sedert 1994 laat bou. Die onderskeie provinsies en munisipaliteite het 'n aparte 1,3 miljoen "gedienste persele" gelewer.<ref>{{Cite web |author=Parliament of the Republic of South Africa|title=Report of the Portfolio Committee on Human Settlements on Budget Vote 33: Human Settlements and on the revised Strategic Plan for the coming Medium Term Expenditure Framework (MTEF) period and Annual Performance Plan 2022-23, 4 Mei 2022. |url=https://www.groundup.org.za/media/uploads/documents/dhs-2022.pdf |website=GroundUp}}</ref> 'n Parlementêre vraag aan die Minister van Menslike Nedersettings het aan die lig gebring dat daar 2 456 773 huishoudings op die Nasionale Behuisingsbehoefteregister vanaf Februarie 2023 geregistreer is.<ref>{{Cite web |title=Question to the Minister of Human Settlements - NW535 |url=https://pmg.org.za/committee-question/21399/ |access-date=2024-02-06 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> In die Stad Kaapstad was daar 375 150 op die munisipaliteite se Behuisingsbehoefteregister.<ref>{{Cite web |last=Bezuidenhout |first=Natasha |title='It is finally happening': Construction of Village Heights development commence |url=https://www.news24.com/news24/community-newspaper/peoples-post/it-is-finally-happening-construction-of-village-heights-development-commence-20230530 |access-date=2024-02-06 |website=News24 |language=en-US}}</ref> In 'n parlementêre vraag aan die Minister van Menslike Nedersettings het die Departement aan die lig gebring dat hy 245 587 huise sedert 1 Januarie 2019 laat bou het.<ref>{{Cite web |title=Question to the Minister of Human Settlements - NW398 |url=https://pmg.org.za/committee-question/25189/ |access-date=2024-04-02 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> ===Kaderontplooiing=== Die ANC beoefen 'n beleid om persone wat lojaal aan die ANC is in diens te neem in posisies binne regeringsinstellings. Die [[Zondo-kommissie]] het bevind dat kaderontplooiing 'n beduidende rol in [[korrupsie]] gespeel het en het so ver gegaan as om te sê dat dit "onwettig en ongrondwetlik" is.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Staff |title=‘Cadre deployment is illegal’ – Zondo |url=https://www.news24.com/citypress/politics/cadre-deployment-is-illegal-zondo-20220625 |access-date=2024-02-23 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Op 12 Februarie 2024 het die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] beslis dat die ANC vyf dae gegun word om hul kaderontplooiingsrekords aan die Demokratiese Alliansie te oorhandig wat terugdateer na 1 Januarie 2013.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2024-02-12 |title=ANC has five days to hand over cadre deployment records to DA |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-02-12-anc-given-five-days-to-release-contentious-cadre-deployment-records-to-da/ |access-date=2024-02-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Dokumente wat tot dusver deur die DA vrygestel is, bevat 'n beëdigde verklaring van Thapelo Masilela, 'n Strategiese Ondersteuningsbestuurder in die kantoor van die ANC se adjunk-sekretarisgeneraal se kantoor, wat verklaar dat 'n [[skootrekenaar]] wat inligting bevat met betrekking tot die Ontplooiingskomitee "ineengestort het en...[[data]] wat op daardie hardeskyf gestoor was, verlore is.”<ref>{{Cite web |last=Democratic Alliance |date=20 February 2024 |title=ANC cadre documents |url=https://cdn.da.org.za/ANC-cadre-documents-20240220.pdf |access-date=23 Februarie 2024 |website=Democratic Alliance}}</ref> John Steenhuisen, DA Federale Leier, het op 23 Februarie 2024 op 'n persinligtingsessie gereageer en gesê "die vermiste skootrekenaars, die ontbrekende notules van vergaderings, President [Cyril Ramaphosa] se [[WhatsApp]]'s van sy eie persoonlike toestelle is eenvoudig nie in ooreenstemming met die manier waarop die moderne wêreld werk nie.",<ref>{{Cite web |last=Democratic Alliance |date=23 Februarie 2024 |title=LIVE {{!}} Explosive ANC cadre secrets exposed and what's next |url=https://www.youtube.com/watch?v=1bOVxoA2IR4 |access-date=23 Februarie 2024}}</ref> wat wys dat die party nie glo dat die ANC ten volle aan die bevel van die Konstitusionele Hof voldoen het nie. ==Kompeterende provinsies== ===Gauteng=== [[Gauteng]] is die mees bevolkte provinsie en is die ''[[de facto]]'' ekonomiese middelpunt van Suid-Afrika. In 2019 het die ANC skaars die provinsie behou en 50,19% van die stemme gekry. Die DA hoop om Gauteng te wen met [[Solly Msimanga]] as hul premierskandidaat.<ref>{{Cite web |date=2023-09-13 |title=Solly Msimanga is DA candidate for Gauteng premier |url=https://mg.co.za/politics/2023-09-13-solly-msimanga-is-da-candidate-for-gauteng-premier/ |access-date=2024-04-11 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Funzi Ngobeni is ActionSA se premierskandidaat.<ref>{{Cite web |last=Njilo |first=Nonkululeko |date=2024-02-29 |title=ActionSA’s Funzi Ngobeni joins competitive race for Gauteng premier |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-02-29-actionsas-funzi-ngobeni-joins-competitive-race-for-gauteng-premier/ |access-date=2024-04-11 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Terwyl die ANC se kandidaat huidige premier, [[Panyaza Lesufi]], is. Die ANC het sy meerderheid in Gauteng verloor en onder 37% van die stemme bekom, gevolg deur die DA met net minder as 27%. ===KwaZulu-Natal=== [[KwaZulu-Natal]] is die tweede mees bevolkte provinsie en is die tuiste van [[Durban]] die besigste hawe in Suider-Afrika. Peilings het aangedui dat die nuwe MK-party in die provinsie voorgeloop, wat aansienlik gegroei het ten koste van ANC-steun. Christopher Pappas is die premierskandidaat vir die DA terwyl [[Thami Ntuli]] die IVP se kandidaat is.<ref>{{Cite web |last=Maliti |first=Soyiso |title=DA pins its KZN hopes on 'principled' Pappas for premier |url=https://www.news24.com/news24/politics/da-pins-its-kzn-hopes-on-principled-pappas-for-premier-20230925 |access-date=2024-04-11 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |first=Sisanda |last=Mbolekwa|title=Thami Ntuli is KZN IFP premier candidate |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2024-01-29-thami-ntuli-is-kzn-ifp-premier-candidate/ |access-date=2024-04-11 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> Terwyl ANC se premierskandidaat Sbongiseni Duma is. MK het 45,9% van die stemme gekry, wat die ANC met slegs 17,6% laat. ̟ ===Wes-Kaap=== Vanaf April 2024 is die [[Wes-Kaap]] die enigste provinsie wat nie deur die ANC beheer word nie. Die DA, wat die provinsie sedert 2009 beheer, beoog om die provinsie te behou met premier [[Alan Winde]] as hul premierskandidaat.<ref>{{Cite web |last=Cotterell |first=Gareth |date=2023-08-26 |title=Alan Winde announced as DA’s Western Cape premier candidate for 2024 election |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/alan-winde-da-western-cape-premier-candidate-2024-election/ |access-date=2024-04-11 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Die DA het beheer oor die Wes-Kaap behou met 'n meerderheid van 53%. ===Noord-Kaap=== Ten spyte van vroeëre projeksies dat die ANC sy volstrekte meerderheid in hierdie provinsie sou behou,<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-za/news/other/2024-elections-enca-projects-anc-will-retain-northern-cape/ar-BB1niJQ9?ocid=BingNewsSerp|publisher=msn|title=2024-elections-enca-projects anc will retain northern cape}} </ref> het dit op 49,3% geëindig nadat die provinsie die eerste een was wat al 100% van die stemme laat tel het. ==Kontroversies== ===DA veldtogvideo=== In Mei 2024 het die DA 'n veldtog[[video]] vrygestel waarin die ANC aangeval word, 'n Suid-Afrikaanse vlag aan die brand wys en waarin gesê word dat dieselfde lot die land sal tref indien die ANC aan bewind bly. Die vlag verskyn in die laaste sewe sekondes van die advertensie as herstel. John Steenhuisen, DA-leier, het die video as “die suksesvolste politieke advertensie in ons demokratiese geskiedenis” beskryf en gesê dit is deur minstens vier miljoen mense aanlyn gesien en deur “miljoene meer” in ander media gehoor. President en ANC-leier Cyril Ramaphosa het die advertensie “veraglik” en “verraad” genoem, terwyl die openbare uitsaaier [[SAUK]] aangekondig het dat hy nie die video sal uitsaai nie en gesê het dat dit net “verontwaardiging” sal aanwakker, en ’n beroep op die DA gedoen het om die advertensie te wysig .<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=10 Mei 2024 |title=A campaign ad by a South African party showing a burning flag is called treason by the president |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-ad-flag-burning-150e662e71aabbc447f9bbe52abeb75b |access-date=10 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Rejection of Democratic Alliance's TV Advertisement |url=https://pbs.twimg.com/media/GNJT78WWUAIffKz?format=jpg&name=large |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509151707/https://pbs.twimg.com/media/GNJT78WWUAIffKz?format=jpg&name=large |archive-date=2024-05-09 |access-date=2024-05-10 |website=Internet Archive |url-status=bot: unknown }}</ref> Verskeie ontleders en organisasies het opgemerk dat, alhoewel in "swak smaak", die verbranding van die vlag onder Artikel 16 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]] as 'n [[Vryheid van spraak|vryheid van uitdrukking]] beskerm word.<ref>{{Cite web |last=Manjeya |first=Yamkeleka |title=SABC's ban on DA advert raises free speech concerns |url=https://www.news24.com/citypress/politics/sabcs-ban-on-da-advert-raises-free-speech-concerns-20240510 |access-date=2024-05-10 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Die Klagte- en Nakomingskomitee van die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika het op 24 Mei beslis dat die SAUK beveel word om nie die uitdaai van die advertensie te verbied nie en binne sewe dae 'n boete van R500 000 te betaal.<ref>{{Cite web |date=2024-05-24 |title=SABC fined R500 000 for refusing to air DA election ad - TechCentral |url=https://techcentral.co.za/sabc-fined-refusing-to-air-da-election-ad/245330/ |access-date=2024-05-24 |language=en-US}}</ref> ===Nasionale Gesondheidsversekering=== President Cyril Ramaphosa het op 13 Mei aangekondig dat hy die omstrede Wetsontwerp op Nasionale Gesondheidsversekering op 15 Mei sal onderteken.<ref>{{Cite web |title=President Ramaphosa to publicly sign National Health Insurance Bill into law |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-ramaphosa-publicly-sign-national-health-insurance-bill-law |access-date=2024-05-14 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> Burgerlike organisasies, insluitend die Suid-Afrikaanse Mediese Vereniging, Business Unity South Africa, Business Leadership South Africa, Solidariteit, die SA Instituut vir Rasseverhoudinge en die Suid-Afrikaanse Gesondheidsberoeps-samewerking het ontevredenheid uitgespreek oor hierdie aankondiging, en sommige dui op moontlike regsuitdagings vir die wetgewing na die president se instemming. <ref>{{Cite web |last=Brand-Jonker |first=Nellie |title=NGV-skok: ‘Inkomste uit belasting gaan daal soos middelklas uitstroom’ |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/sake/geldsake/mediese-fondse/ngv-skok-inkomste-uit-belasting-gaan-daal-soos-middelklas-uitstroom-20240514 |access-date=2024-05-14 |website=Netwerk24 |language=af-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mixed reaction as president is set to sign NHI Bill into law - LNN |url=https://www.citizen.co.za/network-news/lnn/article/mixed-reaction-as-president-is-set-to-sign-nhi-bill-into-law/ |access-date=2024-05-14 |website=Network News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 Mei 2024 |title=NHI will chase South Africa’s biggest taxpayers out of the country |url=https://dailyinvestor.com/south-africa/51272/nhi-will-chase-south-africas-biggest-taxpayers-out-of-the-country/ |access-date=14 May 2024 |website=Daily Investor}}</ref><ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=BLSA believes signing NHI Bill into law will leave healthcare sector worse off |url=https://www.ewn.co.za/2024/05/14/blsa-believes-signing-nhi-bill-into-law-will-leave-healthcare-sector-worse-off |access-date=2024-05-14 |website=EWN |language=en}}</ref> Die DA het aangekondig dat hy sy regspan ingelig het om hofstukke by die Konstitusionele Hof oor die aangeleentheid in te dien. ActionSA het sy teleurstelling uitgespreek oor die president se aankondiging, nadat hy voorheen die President versoek het om nie die Wetsontwerp te onderteken nie.<ref>{{Cite web |title=ActionSA disappointed President ignored plea not to sign NHI into law |url=https://www.politicsweb.co.za/politics/actionsa-disappointed-president-ignored-plea-not-t |access-date=2024-05-14 |website=www.politicsweb.co.za |language=en}}</ref> ===Jacob Zuma=== Voormalige President [[Jacob Zuma]] het die uMkhonto we Sizwe (MK Party) in 2023 gestig, met die bedoeling om die verkiesing mee te ding.<ref>{{Cite web |date=2024-05-19 |title=Jacob Zuma's MK takes fight to ANC stronghold of Soweto in South Africa election |url=https://www.bbc.com/news/articles/c51134895v8o |access-date=2024-05-21 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> Op 20 Mei 2024 het die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika beslis dat Zuma weens sy tronkstraf van 2021 nie verkiesbaar is om aan die parlementêre verkiesing deel te neem nie.<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Jacob Zuma barred from standing in South Africa's election by Constitutional Court |url=https://www.bbc.com/news/articles/cv22l7mlxdzo |access-date=2024-05-21 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ===Presidensiële toespraak aan die nasie=== Op 26 Mei het die Presidensie aangekondig dat Cyril Ramaphosa die nasie om 18:00 sal toespreek.<ref>{{Cite web |title=President Ramaphosa to address the nation |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-ramaphosa-address-nation-15 |access-date=2024-05-26 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> In sy toespraak, uitgesaai deur die SAUK, het hy die prestasies van sy regering gelys in wat wyd geglo word as 'n verkiesingsfoefie en misbruik van regeringshulpbronne.<ref>{{Cite web |title=WRAP {{!}} COMMENT: Ramaphosa ‘abuses’ national address to cynically campaign for the ANC |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/live-president-cyril-ramaphosa-to-address-the-nation-20240526 |access-date=2024-05-26 |website=News24 |language=en-US}}</ref> == Meningspeilings == Die steminstituut Ipsos het drie gedetailleerde opnames in die aanloop tot die verkiesing gedoen. Die peilings het ook beduidende ontevredenheid met die politieke klas in die algemeen aan die lig gebring. Meer as ’n derde van die kiesers (35%) kon nie werklik met enige politieke party identifiseer nie. 23 persent van die respondente het die mening uitgespreek dat Suid-Afrika op die regte pad is en 66 persent voel dat dit nie die geval is nie.<ref>https://www.ipsos.com/en-za/30-years-democracy-south-africas-2024-elections-marked-uncertainty-and-desire-change ''30 Years of Democracy: South Africa's 2024 elections marked by uncertainty and a desire for change'', Ipsos, 2024-04-26, besoek 2024-05-13</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" !Party !style="border-bottom:8px solid |[[African National Congress|ANC]] !style="border-bottom:8px solid |[[Democratic Alliance|DA]] !style="border-bottom:8px solid |[[Economic Freedom Fighters|EFF]] !style="border-bottom:8px solid |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] !style="border-bottom:8px solid |[[Inkatha Freedom Party|IFP]] !style="border-bottom:8px solid |[[ActionSA]] !style="border-bottom:8px solid |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] !style="border-bottom:8px solid |Andere |- |style="text-align:left"|27 Oktober 2023||43 %||20 %||18 %||–||5 %||4 %||2 %||8 % |- |style="text-align:left"|6 Februarie 2024||40,5 %||20,5 %||19,6 %||–||4,9 %||4,3 %||2,1 %||8,1 % |- |style="text-align:left"|27 April 2024||40,2 %||21,9 %||11,5 %||8,4 %||4,4 %||3,4 %||1,8 %||8,4 % |} == Verloop van verkiesing == [[Lêer:Verkiesing2024A.jpeg|duimnael|Stempunt in [[Elarduspark]] op 29 Mei 2024.]] Vroeë stemming vir oorsese burgers is op 17 en 18 Mei gehou in die [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse diplomatieke missies]].<ref name="logistics"/> Op 27 en 26 Mei word spesiale stemme uitgebring waarvoor 1.6 miljoen mense kwalifiseer, insluitend noodsaaklike werkers. Ongeveer 624 000 van die kiesers wat vir spesiale stemme goedgekeur is, sal deur verkiesingsbeamptes by hul huise of plekke waar hul ingeperk is, besoek word.<ref>Janice du Plessis, 27 Mei 2024, Suid-Afrikaners met spesiale stem begin vandag kruisies trek. Maroela Media, https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/saners-met-spesiale-stem-begin-vandag-kruisies-trek/ Besoek 27 Mei 2024</ref><ref>{{Cite web |title=Early voting begins in South African elections that could spell end of ANC dominance |url=https://www.france24.com/en/africa/20240527-early-voting-begins-in-south-african-elections-that-could-spell-end-of-anc-dominance |access-date=2024-05-20 |website=France 24 |date=27 May 2024 |language=en-US}}</ref> Op verkiesingsdag het stempunte in meer as 23 000 stemdistrikte geopen.<ref>{{Cite web |title=South Africans begins voting in an election seen as their country’s most important in 30 years |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-db201bc1aa21a1d986d50af1674a8e78 |access-date=2024-05-29 |website=Associated Press |date=29 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Die stempunte is om 07:00 geopen en sal tot 21:00 oop bly.<ref>{{Cite web |title=South Africans vote in election that could end the ANC’s parliamentary majority |url=https://www.france24.com/en/africa/20240529-south-africans-vote-in-election-that-could-end-the-anc-s-parliamentary-majority |access-date=2024-05-29 |website=France 24 |date=29 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Drieduisend [[Suid-Afrikaanse Weermag]]-soldate is ontplooi om veiligheid tydens die verkiesing te verseker, terwyl die Onafhanklike Verkiesingskommissie gesê het twee mense is gearresteer omdat hulle met stembedrywighede ingemeng het.<ref>{{Cite news |date=29 May 2024 |title=South Africans vote in a pivotal election as president says he has no doubt his ANC party will win |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-db201bc1aa21a1d986d50af1674a8e78 |access-date=2024-05-29 |work=Associated Press |language=en-US}}</ref> Telling is in verskeie gebiede vertraag weens lang toue kiesers en die stadige verwerking van die stemproses.<ref>{{Cite web |title=South Africa counts ballots in most competitive election since apartheid |url=https://www.france24.com/en/africa/20240530-south-africa-counts-ballots-after-most-competitive-election-since-apartheid |access-date=2024-05-30 |website=France 24 |language=en}}</ref> Die [[Afrika-unie]] het 'n sending gestuur onder leiding van die voormalige Keniaanse president [[Uhuru Kenyatta]] om die verkiesing te monitor.<ref>{{Cite web |title=South Africa leader under pressure after election blow |url=https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |access-date=1 Junie 2024 |website=[[BBC]] |language=en |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531225129/https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |url-status=live }}</ref> Die verkiesing is deur die OVK en onafhanklike waarnemers as vry en regverdig beskryf.<ref>{{Cite web |title=South Africa political parties cobble together unity government as deadline to elect president looms |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-lawmakers-parliament-negotiations-3fc23d8f18cbd62be982d1076c7e2e46 |access-date=13 Junie 2024 |website=[[Associated Press]] |language=en }}</ref> ==Verkiesingsuitslae== [[Lêer:2024 South African general election, largest party in each municipality.svg|duimnael|Pluraliteitsparty in munisipaliteite en provinsies (regs onder)]] '''[[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering Setels]]'''<ref>{{cite web|url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/sun-sets-2024-elections|publisher=SA News|title=Sun sets on 2024 elections}}</ref> {|class="wikitable" |- !Party!!%!!Setels||+/- |- |[[African National Congress|ANC]]||40,18||159||{{decrease}} 71 |- |[[Demokratiese Alliansie|DA]]||21,81||87||{{increase}}3 |- |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]||14,58||58||''Nuut'' |- |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EFF]]||9,52||39||{{decrease}}5 |- |[[Inkatha-Vryheidsparty|IVP]]||3,85||17||{{increase}}3 |- |[[Patriotic Alliance|PA]]||2,06||9||{{increase}}9 |- |[[Vryheidsfront Plus|VF+]]||1,36||6||{{decrease}}4 |- |[[ActionSA]]||1,20||6||''Nuut'' |- |[[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]]||0,6||3||{{decrease}}1 |- |[[United Democratic Movement|UDM]]||0,49||3||{{increase}}1 |- |[[African Transformation Movement|ATM]]||0,40||2||{{steady}}0 |- |[[Al Jama-ah]]||0,24||2||{{increase}}1 |- |[[Build One South Africa|BOSA]]||0,41||2||''Nuut'' |- |[[National Coloured Congress|NCC]]||0,23||2||''Nuut'' |- |[[RISE Mzansi]]||0,42||2||''Nuut'' |- |[[GOOD]]||0,18||1||{{decrease}}1 |- |[[Pan Africanist Congress|PAC]]||0,23||1||{{steady}}0 |- |[[United Africans Transformation|UAT]]||0,22||1||''Nuut'' |} === Nasionale stemme uitgebring === {{electiontable|South African general election, 2024|sortable=yes}} |-style="background:#e9e9e9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Party !Stemme !% ! +/− !Nasionale Vergadering Setels ! +/− |- |{{Party name with color| African National Congress}} |6,458,988 |40.19 |{{decrease}} 17.32 |159 |{{decrease}} 71 |- |{{Party name with color| Demokratiese Alliansie}} |3,502,735 |21.8 |{{increase}}1.04 |87 |{{increase}} 3 |- |{{Party name with color| Umkhonto we Sizwe (politieke party)}} |2,344,309 |14.58 |''Nuut'' |58 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Economic Freedom Fighters}} |1,529,961 |9.52 |{{decrease}} 1.28 |39 |{{decrease}} 5 |- |{{Party name with color| Inkatha-Vryheidsparty}} |618,207 |3.85 |{{increase}} 0.47 |17 |{{increase}} 3 |- |{{Party name with color| Patriotic Alliance}} |330,425 |2.06 |''Nuut'' |9 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Vryheidsfront Plus}} |218,850 |1.36 |{{decrease}} 1.02 |6 |{{decrease}} 4 |- |{{Party name with color| ActionSA}} |192,373 |1.2 |''Nuut'' |6 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Afrika Christen Demokratiese Party}} |96,575 |0.6 |{{decrease}} 0.24 |3 |{{decrease}} 1 |- |{{Party name with color| United Democratic Movement}} |78,448 |0.49 |{{increase}} 0.04 |2 |{{increase}} 1 |- |{{Party name with color| RISE Mzansi}} |67,975 |0.42 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Build One South Africa}} |65,912 |0.41 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Transformation Movement}} |63,554 |0.4 |{{decrease}} 0.04 |2 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Al Jama-ah}} |39,067 |0.24 |{{increase}} 0.06 |2 |{{increase}} 1 |- |{{Party name with color| National Coloured Congress}} |37,422 |0.23 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Pan Africanist Congress of Azania}} |36,716 |0.23 |{{increase}} 0.04 |1 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| United Africans Transformation }} |35,679 |0.22 |''Nuut'' |1 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| GOOD}} |29,501 |0.18 |{{decrease}} 0.22 |1 |{{decrease}} 1 |- |{{Party name with color|Hope4SA}} |27,206 |0.17 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Allied Movement for Change}} |22,055 |0.14 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| United Independent Movement }} |20,003 |0.12 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Independent Congress }} |19,900 |0.12 |{{decrease}} 0.16 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| National Freedom Party}} |19,397 |0.12 |{{decrease}} 0.23 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| Azanian People's Organisation }} |19,048 |0.12 |{{increase}} 0.05 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| African Congress for Transformation}} |18,354 |0.11 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Heart Congress }} |16,306 |0.10 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Congress of the People}} |14,177 |0.09 |{{decrease}} 0.18 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| African People's Convention }} |13,195 |0.08 |{{decrease}} 0.03 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Africa Restoration Alliance}} |11,108 |0.07 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Forum for Service Delivery }} |11,077 |0.07 |{{increase}} 0.03 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Democratic Liberal Congress }} |10,904 |0.07 |{{increase}} 0.01 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Alliance of Citizens for Change }} |9,336 |0.06 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Action Alliance Development Party }} |7,802 |0.05 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Conservatives in Action }} |7,424 |0.05 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| South African Royal Kingdoms Organization }} |6,685 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Northern Cape Communities Movement}} |6,629 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| People's Movement for Change }} |5,539 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Abantu Batho Congress }} |5,531 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Economic Liberators Forum South Africa }} |5,408 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Organic Humanity Movement }} |5,241 |0.032 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Content Movement}} |5,107 |0.03 |{{steady}} 0.00 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Sizwe Ummah Nation }} |5,016 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| South African Rainbow Alliance}} |4,796 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African People's Movement}} |4,601 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Able Leadership}} |3,867 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Referendum Party}} |3,834 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| All Citizens Party}} |3,693 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Africa Africans Reclaim}} |3,371 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Citizans}} |2,992 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Xiluva}} |2,592 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|African Movement Congress}} |2,141 |0.01 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Free Democrats}} |1,992 |0.01 |{{steady}} 0.00 |0 |{{steady}} 0 |- |-style="background:#E9E9E9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Totaal !16,076,719 !colspan="2" style="text-align:center"|100.00 !colspan="2" style="text-align:center"|400 |- !colspan="8"| |- |colspan="3" style="text-align:left"|Geldige stemme |16,076,719 |98.69 |colspan=3 rowspan=4| |- |colspan="3" style="text-align:left"|Bedorwe stemme |213,437 |1.31 |-style="background:#e9e9e9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Stemme uitgebring !16,290,156 !100.00 |- | style="text-align:left;" colspan="3" |Geregistreerde kiesers opkoms |27,782,081 |56.64 |- | colspan="8" style="text-align:left;" |Bron: [https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html IEC] |} ==Nasleep== ''Hoofartikel''ː [[Suid-Afrikaanse regeringsvorming in 2024]] ===Opsomming van resultate=== Die verkiesing het gelei tot 'n historiese nederlaag vir die ANC, wat slegs 40% van die stemme gekry het, het die parlementêre meerderheid verloor wat hy sedert 1994 gehad het.<ref>{{Cite web |title=South Africa election result: Will ANC share power with MK party or DA? |url=https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |access-date=2024-06-02 |website=BBC |language=en-GB |archive-date=1 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601124426/https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-01 |title=South Africa's ANC loses its 30-year majority in landmark election |url=https://www.voanews.com/a/7638745.html |access-date=2024-06-02 |website=Voice of America |language=en |archive-date=2 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602160329/https://www.voanews.com/a/7638745.html |url-status=live }}</ref> Die party het ook nie daarin geslaag om 'n meerderheid in Noord-Kaap en Gauteng te verseker nie, en is in KwaZulu-Natal deur die MK oortref en in oorsese stemming deur die DA, wat 39 000 uit 75 000 stemme verower het en sy meerderheid in die Wes-Kaap behou het.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=South Africa elections results: What happens next? |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/6/2/south-africa-elections-results-what-happens-next |access-date=2024-06-02 |website=Al Jazeera |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602155002/https://www.aljazeera.com/news/2024/6/2/south-africa-elections-results-what-happens-next |url-status=live }}</ref> Die ANC het verminderde meerderhede in Oos-Kaap, Vrystaat, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes behou en die grootste opposisiestatus in Wes-Kaap behou, terwyl die DA sy grootste opposisiestatus in die Nasionale Vergadering behou het. Geen algehele meerderheid is in die Nasionale Vergadering behaal nie, ook nie in die provinsies van KwaZulu-Natal, Gauteng of Noord-Kaap nie, met die MK wat 'n pluraliteit in KwaZulu-Natal behaal het en die ANC is gedwing tot die tweede grootste partystatus in KwaZulu-Natal vir die eerste keer sedert 1999. Die meeste van die ANC se verlies aan steun het na die MK gegaan, terwyl die DA 'n mate van winste gesien het, en die EFF het steun verloor. ===Regeringsvorming=== [[Lêer:Nasionale Vergadering 2024.jpg|duimnael|Setels in Nasionale Vergadering 2024 na vorming van RNE.]] Terwyl die telling aan die gang was, het die ANC gesê dat sy leierskap op 31 Mei sal vergader om “na te dink oor wat goed is vir die land”. Die DA se John Steenhuisen het gesê dat die resultate toon dat Suid-Afrika "op pad is na 'n koalisieland" en het 'n bereidwilligheid uitgespreek om saam met die ANC te werk, en bygevoeg dat hy eers met ander ondertekenaars van die Veelpartyhandves sal moet konsulteer.<ref>{{Cite news |date=31 Mei 2024 |title=South Africa heads for 'coalition country' as partial election results put ruling ANC well below 50% |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-0799ce0d04399fdf594aa8a7ac7914e3 |access-date=2024-05-31 |work=Associated Press |language=en-US |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531084810/https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-0799ce0d04399fdf594aa8a7ac7914e3 |url-status=live }}</ref> Die DA het ook gesê dat 'n regering saamgestel uit die ANC, die MK en die EFF 'n "doemkoalisie" sal wees wat vorige beleidsmislukkings in die land nastreef. Die EFF se Julius Malema het gesê dat die verkiesingsuitslae die einde beteken van die ANC se “reg om die enigste dominante party te wees”, en bygevoeg dat hy oop is vir gesprekke met die ANC oor die vorming van 'n koalisieregering. Die Patriotic Alliance se [[Gayton McKenzie]] het die vooruitsigte van 'n ANC-DA-koalisie vergelyk met "'n huwelik van twee dronk mense in [[Las Vegas]]" wat "onwerkbaar" sou blyk.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=The ANC party that freed South Africa from apartheid loses its 30-year majority in landmark election |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-d9da7582ca98a4e00fec2da6a5fe1e91 |access-date=2024-06-02 |website=Associated Press |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602034552/https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-d9da7582ca98a4e00fec2da6a5fe1e91 |url-status=live }}</ref> [[Gwede Mantashe]], die ANC se nasionale voorsitter, het gesê die party het begin om informele samesprekings met ander partye te voer vir ’n moontlike koalisie.<ref>{{Cite news |date=31 Mei 2024 |title=Zuma big election 'winner' as South Africa heads for coalition government |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/31/zuma-big-election-winner-as-south-africa-heads-for-coalition-government |access-date=2024-05-31 |work=[[Al Jazeera]] |language=en-US |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531143528/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/31/zuma-big-election-winner-as-south-africa-heads-for-coalition-government |url-status=live }}</ref> [[Fikile Mbalula]], sekretaris-generaal van die ANC, het op 2 Junie die amptelike opening van onderhandelinge aangekondig,<ref name="f24anc" /> en bygevoeg dat die party die populere wil gehoor het en "vernederd” was oor die verkiesingsuitslag. Mbalula het ook gesê dat die ANC voorwaardes deur ander partye vir Cyril Ramaphosa om uit te tree as president sal verwerp.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=South Africa's 'humbled' ANC talking to all parties as country looks for way forward after election |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |access-date=2024-06-02 |website=Associated Press |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602123031/https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |url-status=live }}</ref> Ramaphosa het in sy eerste verklaring ná die verkiesing later daardie dag ’n beroep op politieke partye gedoen om hul verskille te oorkom en “gemeenskaplike grond” te vind in die skep van ’n koalisieregering.<ref>{{Cite web |date=2024-06-03 |title=South Africa's president urges parties to find common ground in talks after election deadlock |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |access-date=2024-06-03 |website=Associated Press |language=en}}</ref> Afsonderlike koalisiegesprekke sou na verwagting plaasvind oor die provinsiale regerings van KwaZulu-Natal, Gauteng en Noord-Kaap.<ref>{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |title=ANC Gauteng says going back to the drawing board for way forward on coalitions |url=https://www.ewn.co.za/2024/05/31/anc-gauteng-says-going-back-to-the-drawing-board-for-way-forward-on-coalitions |access-date=2024-06-02 |website=EWN |language=en |archive-date=3 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004515/https://www.ewn.co.za/2024/05/31/anc-gauteng-says-going-back-to-the-drawing-board-for-way-forward-on-coalitions |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ndletyana |first=Mcebisi |title=Coalition quandary: Zuma's KZN conundrum |url=https://www.news24.com/news24/opinions/columnists/mcebsisi-ndletyana/mcebisi-ndletyana-coalition-quandary-zumas-kzn-conundrum-20240602 |access-date=2024-06-02 |website=News24 |language=en-US |archive-date=3 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004055/https://www.news24.com/news24/opinions/columnists/mcebsisi-ndletyana/mcebisi-ndletyana-coalition-quandary-zumas-kzn-conundrum-20240602 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title='A bolt from Nkandla': DA set on keeping 'destructive' MKP out of KZN govt as coalitions talks open |url=https://www.news24.com/news24/politics/a-bolt-from-nkandla-da-set-on-keeping-destructive-mkp-out-of-kzn-govt-as-coalitions-talks-open-20240601 |access-date=2024-06-02 |website=News24 |language=en-US |archive-date=3 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004055/https://www.news24.com/news24/politics/a-bolt-from-nkandla-da-set-on-keeping-destructive-mkp-out-of-kzn-govt-as-coalitions-talks-open-20240601 |url-status=live }}</ref> Op 4 Junie het die ANC 'n interne dokument vrygestel waarin aanbeveel word vir 'n koalisie met beide die DA en IVP. Die dokument het ook gesê die ANC “moet nie ’n alliansie met óf die EFF óf die MK oorweeg nie.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ec2de91c-fba7-493b-9ee9-8840bb8413da|title=ANC internal document advises coalition deal with centrist Democratic Alliance|first1=Rob|last1=Rose|first2=David|last2=Pilling|publisher=The Financial Times|date=4 Junie 2024|accessdate=4 Junie 2024}}</ref> Op 6 Junie 2024 het ActionSA aangekondig dat hulle die [[Veelpartyhandves]] sal verlaat, aangesien die party glo die handves het die ooreenkoms verbreek deur te oorweeg om 'n koalisie met die ANC te vorm.<ref>{{Cite web |last=Beaumont |first=Michael |date=6 Junie 2024 |title=Post-Senate Briefing and the Way Forward for ActionSA |url=https://www.actionsa.org.za/post-senate-briefing-and-the-way-forward-for-actionsa/ |url-status=live |access-date=6 Junie 2024 |website=ActionSA |quote=ActionSA se Senaat het beraadslaag oor ons verhouding met ander politieke partye vorentoe. Hierdie proses het besluit dat ActionSA die Veelpartyhandves sal verlaat weens die ernstige oortreding deur daardie partye wat in die openbaar onderteken en veldtog gevoer het kragtens 'n ooreenkoms wat uitdruklik werkverhoudinge met die ANC uitgesluit het.}}</ref> Hierdie besluit het die handves se seteltelling van 119 tot 113 in die Nasionale Vergadering verminder.<ref>{{Cite news|website=SABC News|title=ActionSA resigns from the Multi-Party Charter|url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/actionsa-resigns-from-the-multiparty-charter/|url-status=dead|date=6 Junie 2024|language=en|access-date= 6 Junie 2024|archive-date= 6 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240606220415/https://www.sabcnews.com/sabcnews/actionsa-resigns-from-the-multiparty-charter/}}</ref> Op 10 Junie het hoofregter [[Raymond Zondo]] verklaar dat die eerste sitting van die nuwe Nasionale Vergadering op 14 Junie sal plaasvind, waartydens verkiesings vir parlementêre speaker en president gehou sal word.<ref>{{Cite news|website=VOA News|title=South Africa's new parliament to convene Friday as parties scramble to form coalition government|url=https://www.voanews.com/a/south-africa-s-new-parliament-to-convene-friday-as-parties-scramble-to-form-coalition-government/7649965.html|date=10 Junie 2024|language=en|access-date=10 June 2024|archive-date=10 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240610162459/https://www.voanews.com/a/south-africa-s-new-parliament-to-convene-friday-as-parties-scramble-to-form-coalition-government/7649965.html|url-status=live}}</ref> Die sitting het verloop soos geskeduleer, met die ANC se [[Thoko Didiza]] wat tot parlementêre speaker verkies is nadat sy die Economic Freedom Fighters se [[Ntombovuyo Veronica Mente-Nqweniso|Veronica Mente]] met 284 stemme teen 49 verslaan het.<ref>{{Cite web |last=Ensor |first=Linda |date=14 Junie 2024 |title=BREAKING NEWS: Didiza elected Speaker of National Assembly |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2024-06-14-breaking-news-didiza-elected-speaker-of-national-assembly/ |access-date=2024-06-14 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lekabe |first=Thapelo |title=UPDATE: Thoko Didiza elected National Assembly Speaker, defeats EFF's Veronica Mente |url=https://www.news24.com/citypress/politics/didiza-and-mente-compete-for-national-assembly-speaker-as-anc-da-seal-unity-deal-20240614 |access-date=2024-06-14 |website=[[City Press]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-06-14/south-african-election-lawmakers-pick-didiza-as-speaker|title=South African Lawmakers Pick ANC’s Didiza as Parliament Speaker|first=Paul|last=Vacchiatto|publisher=Bloomberg News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024}}</ref> Dieselfde dag sou die Nasionale Vergadering Ramaphosa tot president van Suid-Afrika herkies nadat hy Julius Malema, leier van Ekonomiese Vryheidsvegters, met 283 stemme teen 54 verslaan het <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/cneeven9ljpo|title=Cyril Ramaphosa re-elected South African president|publisher=BBC News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614211548/https://www.bbc.com/news/articles/cneeven9ljpo|url-status=live}}</ref><ref name=ramaphosare-elected /> Die DA se [[Annelie Lotriet]] is as Adjunkspeaker verkies nadat sy die Afrika Transformasie Beweging se Vuyo Zungula met 273 stemme teen 54 verslaan het.<ref>{{Cite web |last=Thale |first=Neo |date=2024-06-14 |title=BREAKING: DA's Annelie Lotriet is the new deputy speaker of Parliament |url=https://www.thesouthafrican.com/news/politics/breaking-ancs-thoko-didiza-is-the-new-speaker-of-parliament/ |access-date=2024-06-14 |website=The South African |language=en-ZA |archive-date=14 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614193109/https://www.thesouthafrican.com/news/politics/breaking-ancs-thoko-didiza-is-the-new-speaker-of-parliament/ |url-status=live }}</ref> Lotriet het die eerste nie-ANC-lid geword wat die posisie van Adjunkspeaker van die Nasionale Vergadering beklee sedert Bhadra Ranchod,<ref>{{cite news|url=https://www.ewn.co.za/2024/06/14/das-lotriet-pitted-against-atms-zungula-for-deputy-speaker|title=DA's Lotriet pitted against ATM's Zungula for Deputy Speaker|first=Lindsay|last=Dentlinger|publisher=Eytewitness News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614184053/https://www.ewn.co.za/2024/06/14/das-lotriet-pitted-against-atms-zungula-for-deputy-speaker|url-status=live}}</ref> wat tussen 1994 en 1996 as Adjunkspeaker gedien het.<ref>{{cite news|url=https://www.parliament.gov.za/former-presiding-officers|title=Former Presiding Officers|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=19 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519142546/https://www.parliament.gov.za/former-presiding-officers|url-status=live}}</ref> President Cyril Ramaphosa het sy [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|nuwe kabinet]] op 30 Junie aankondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/cyril-ramaphosa-reelected-as-south-african-president/a-69358895|title=Cyril Ramaphosa reelected as South African president|website=dw.com|language=en|access-date=2024-06-15}}</ref> Die president het aangekondig dat vir die eerste keer in Suid-Afrika se geskiedenis het elf politieke partye saamgekom om 'n regering van nasionale eenheid (RNE) te vorm. Die betrokke partye sluit in die African National Congress, Demokratiese Alliansie, Patriotic Alliance, Inkatha Vryheidsparty, [[GOOD|Good]] Party, [[Pan Africanist Congress of Azania]], [[Vryheidsfront Plus]], [[United Democratic Movement]], [[Al Jama-ah]], [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], en die [[United Africans Transformation]]. Die United Africans Transformation het later uit die RNE ontrek. ==== Provinsiale regerings ==== Ten spyte van winste in die provinsie KwaZulu-Natal tydens die algemene verkiesing, sou Jacob Zuma se MK-party op 14 Junie 2024 'n groot terugslag in sy hartland-provinsie kry nadat die KwaZulu-Natalse provinsiale wetgewer besluit het om IVP-lid Thami Ntuli bo 'n MK-kandidaat as Premier van KwaZulu-Natal te verkies.<ref>{{cite news |first=Greg |last=Ardé |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-06-14-inkatha-freedom-partys-thami-ntuli-is-voted-in-as-kwazulu-natals-new-premier/|title=Inkatha Freedom Party’s Thami Ntuli is voted in as KwaZulu-Natal’s new premier|accessdate=2024-06-14|publisher=Daily Maverick|date=2024-06-14}}</ref><ref>{{cite news |first=Nqobile |last=Dludla |title=South Africa's KZN province elects IFP member as premier in setback for Zuma |url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africas-kzn-province-elects-ifp-member-premier-setback-zuma-2024-06-14/ |access-date=2024-06-14 |publisher=Reuters |date=2024-06-14 |language=en}}</ref> ===Bewerings van ongerymdhede === Jacob Zuma het op 1 Junie gesê dat die MK poog om die aankondiging van amptelike uitslae wettiglik te laat staak hangende ondersoeke oor bewerings van stemgedrog wat deur die party geopper is, met MK-amptenare wat moontlike peuter aan die Onafhanklike Verkiesingskommissie se rekenaarstelsel verwys na foute vroeër daardie dag. Die OVK het gesê hy het 579 besware van beide kiesers en politieke partye ontvang oor die verkiesingsuitslae,<ref>{{Cite news |date=2 Junie 2024 |title=Former South Africa leader Zuma threatens legal action over allegations of election irregularities |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-zuma-objections-ead32e32fb549ef56574b0229ada6a05 |access-date=2 Junie 2024 |work=Associated Press |language=en-US |archive-date=1 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601222033/https://apnews.com/article/south-africa-elections-zuma-objections-ead32e32fb549ef56574b0229ada6a05 |url-status=live }}</ref> en het in 24 gevalle hertellings beveel.<ref name="f24anc">{{Cite news |date=2 June 2024 |title=South Africa's ANC to enter coalition talks after landmark election |url=https://www.france24.com/en/africa/20240602-south-africa-s-anc-to-enter-coalition-talks-after-landmark-election |access-date=2 Junie 2024 |work=France 24 |language=en-US }}</ref> [[Bheki Cele]], minister van polisie, het gewaarsku dat owerhede nie "dreigemente van onstabiliteit sal duld om besware of kommer oor die verkiesingsprosesse te registreer nie".<ref>{{Cite news |date=3 Junie 2024 |title=South Africa president faces up to poor poll result |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx99vww50y5o |access-date=3 Junie 2024 |work=[[BBC]] |language=en-UK}}</ref> Die MK het later 'n petisie ingedien waarin hy die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] vra om die openingsessie van die nuwe Nasionale Vergadering op 14 Junie te stop,<ref>{{cite news| title=South African political party led by Zuma seeks to halt parliament election of country's president |date=11 June 2024 |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/south-african-political-party-led-zuma-seeks-halt-111027490 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611231843/https://abcnews.go.com/International/wireStory/south-african-political-party-led-zuma-seeks-halt-111027490 |archive-date=11 Junie 2024 |access-date=12 Junie 2024}}</ref> en bygevoeg dat dit die vergadering sal boikot.<ref>{{cite news |title=Zuma's party seeks to halt parliament election of country's president |date=12 June 2024 |url=https://www.africanews.com/2024/06/12/zumas-party-seeks-to-halt-parliament-election-of-countrys-president/ |work=Africanews |access-date=12 Junie 2024 |archive-date=12 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240612085150/https://www.africanews.com/2024/06/12/zumas-party-seeks-to-halt-parliament-election-of-countrys-president/ |url-status=live }}</ref> Op 13 Junie het die Konstitusionele Hof die petisie van die hand gewys, wat die sitting toegelaat het om voort te gaan.<ref>{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/south-africa-political-parties-cobble-unity-government-deadline-111083179 |title=South Africa political parties cobble together unity government as deadline to elect president looms |website=ABC News |access-date=13 Junie 2024 |archive-date=13 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613141022/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/south-africa-political-parties-cobble-unity-government-deadline-111083179 |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika|Onafhanklike verkiesingskommissie]] se [https://results.elections.org.za/home/ verkiesingsuitslag bladsy]. {{Verkiesings in Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:2024]] [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] k2pt9oeq2bqnhacn1nl1vddyjautren 0 418570 2912774 2902069 2026-06-20T21:21:26Z Jcb 223 2912774 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Street food Johannesburg.jpg|duimnael|regs|Straatkos in Johannesburg.]] '''Suid-Afrikaanse straatkos''' is 'n manier waarop die vele diverse individue en gemeenskappe in die land saam kuier en bymekaar uitkom. Hierdie tipe kos word soms as 'n vinnige maaltyd vir mense voorberei wat 'n woelige en bedrywige lewenstyl handhaaf. Dit word deur verskillende instansies en op verskeie maniere en vorme aangebied en voorberei: van formele besighede tot straatverkopers, en soms selfs as 'n mini[[braai]] langs die pad. Kos soos [[bunny chow]], [[spatlo|sphatlo]], [[biltong]], amagwinya, walkie talkies, smileys en [[boerewors]]rolle is van die verskillende tipes kos wat in die [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] strate gevind kan word.<ref name="trav">https://traveltriangle.com/blog/south-africa-street-food/</ref> Die [[Gatsby (toebroodjie)|gatsby]] is weer baie gewild in die [[Wes-Kaap]].<ref>{{cite web|url=https://www.eatout.co.za/article/4-places-get-best-gatsby-cape-town/ |work=EAT OUT |title=4 places to get the best gatsby in Cape Town |first=Carmen |last=Williams |date=27 Mei 2021 |access-date=27 Augustus 2024}}</ref> [[Lêer:Reffen Street Food 02.jpg|alt=Straatkosmark|duimnael|regs|Voorbeeld van 'n straatkosmark]] == Geskiedenis == Straatkoskultuur bestaan al vir millennia. Dit het die massas in groot stede onderhou sedert verstedeliking baie mense gedryf het om werk in die stede te soek. Tot vandag toe dien dit steeds daardie doel. Weergawes van straatkos bestaan regoor die wêreld, en hulle verander voortdurend om aan te pas by die behoeftes van die mense wat bedien word. Hierdie artikel ondersoek die multikulturele en diverse geskiedenis van straatkos en hoe hierdie neiging vandag in [[Suid-Afrika]] gestalte kry.<ref>https://crushmag-online.com/the-history-of-street-food/</ref> == Straatkoskultuur == Suid-Afrikaanse straatkos is 'n heerlike samesmelting van tradisionele Suid-Afrikaanse kos en kitskos-opsies. Hierdie Suid-Afrikaanse wegneemetes bestaan uit 'n diverse reeks kookkunste en bied 'n diverse reeks geure aan. Suid-Afrikaanse straatkos stel die ryk en heerlike kitskoskultuur van Suid-Afrika ten toon.<ref>[https://www.finglobal.com/2024/02/09/iconic-south-african-street-food/#:~:text=South%20African%20street%20food%20is%20a%20melting%20pot%20of%20different,the%20streets%20of%20South%20Africa. https://www.finglobal.com/2024/02/09/iconic-south-african-street-food/#:~:text=South%20African%20street%20food%20is%20a%20melting%20pot%20of%20different,the%20streets%20of%20South%20Africa.]</ref> Hieronder is 'n lys van sommige van die beskikbare tipes straatkos in Suid-Afrika [[Lêer:Bunny Chow with Lamb & Potato - African Chow 2023-07-27.jpg|duimnael|215x215px|Lam bunny chow]] === Bunny chow === Hierdie gereg, 'n kombinasie van brood en kerrie, het in die 1940's in Durban se Indiese gemeenskap ontstaan, en het vinnig versprei na ander dele van Suid-Afrika. Dit staan algemeen bekend as bunny, en kan ook in sommige Indiese restaurante in Kaapstad gevind word.<rev name="trav" /> === Boerewors === Boerewors is 'n tradisionele tipe Suid-Afrikaanse wors wat gemaak word van 'n verskeidenheid vleis en speserye. Hierdie eenvoudige maar stewige gereg is 'n stapelvoedsel in baie Suid-Afrikaanse huishoudings, en dit is ook 'n gewilde keuse by straatkosstalletjies. Dit word dikwels oor 'n oop vlam gebraai en bedien óf met 'n ruim porsie pap aan die kant (mieliemeel) óf op 'n rol met gebraaide uie, tamatiesous, [[blatjang]] of [[chakalaka]].<ref>[https://www.finglobal.com/2024/02/09/iconic-south-african-street-food/#:~:text=South%20African%20street%20food%20is%20a%20melting%20pot%20of%20different,the%20streets%20of%20South%20Africa. https://www.finglobal.com/2024/02/09/iconic-south-african-street-food/#:~:text=South%20African%20street%20food%20is%20a%20melting%20pot%20of%20different,the%20streets%20of%20South%20Africa.]</ref> [[Lêer:Reh Biltong.jpg|duimnael|Gesnyde biltong]] === Biltong === Die peuselhappie het sy oorsprong in Suid-Afrika, Namibië en Zimbabwe. Dit is gesoute en gedroogde bees- of wildsvleis (van byvoorbeeld die vleis van die [[springbok]], [[koedoe]] en ander soortgelyke wild. Dit word selfs van die vleis van [[volstruis]]e gemaak.). Dit word gepekel in [[asyn]], waarby [[koljander]] en ander speserye gewoonlik bygevoeg word. Die naam is afgelei uit [[Nederlands]], waar 'bil' kruis beteken en 'tong' tong. As dit geëet word kan koljander, asyn, swartpeper en rou vleis geproe word. Baie stalletjies verkoop ook sop en bredies met biltong.<rev name="trav" /> [[Lêer:Spatlo02.jpg|duimnael|'n Middelslag-spatlo]] === Spatlo === Spatlo (ook gespel '''sphatlo''') is 'n Suid-Afrikaanse straatkos wat gewild is in al die [[provinsies van Suid-Afrika]], veral [[Gauteng]]. Dit staan ook bekend as 'n ''"kota"'' of "skhambane". Die spatlo word gemaak van 'n uitgeholde [[Brood|kwartbrood]] en gevul met 'n verskeidenheid bestanddele, dikwels [[Slaptjips|aartappel slaptjips]], [[Wors|russian]], eier, vleispatty, [[kaas]], [[polonie]] en [[Atcha|atchar]]. Die naam ''kota'', wat in gebiede soos [[Soweto]] en [[Johannesburg]] gebruik word, is afgelei van die Engelse woord ''quarter'', wat verwys na die grootte van die brood wat gebruik word. Die naam sphatlo word in die [[Pretoria]]se townships [[Soshanguve]], [[Atteridgeville]] en [[Mamelodi]] gebruik. [[Lêer:Gatsby_(1).jpg|280px|duimnael|Hulle smul aan 'n Gatsby]] === Gatsby === 'n Gatsby is 'n Suid-Afrikaanse duikboottoebroodjie wat gewoonlik as 'n voetlangbroodjie in vier porsies gesny word. Dit is 'n gewilde wegneemtoebroodjie in die Wes-Kaapprovinsie, met baie kitskos- en wegneemrestaurante, winkels en kosstalletjies wat dit verkoop. Die verskillende soorte Gatsbys gebruik vleisbestanddele soos geroosterde steak, masala-steak, vars of gepiekelde vis, kalamari, hoender, polonie, kerrie, Weense of Russiese worsies en eiers. == Sien ook == * [[Spatlo|Sphatlo]] * [[Biltong]] * [[Bunny chow]] * [[Braai]] * [[Gatsby (toebroodjie)|Gatsby]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse kookkuns}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kookkuns]] [[Kategorie:Gauteng]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Voedsel]] [[Kategorie:Kookkuns]] [[Kategorie:Braai]] nzye2lz7rto66hv75z7kvfs0lcq2934 0 421257 2912713 2716032 2026-06-20T14:27:14Z Jcb 223 2912713 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | pseudoniem = | geboortenaam = Gaius Suetonius Tranquillus | beeld = Suetonius etching (cropped).jpg | beeldonderskrif = 19de eeuse ets van Suetonius | geboortedatum = omstreeks 69 n.C. | geboorteplek = [[Hippo Regius]], [[Africa (Romeinse provinsie)|Africa]] (moderne Annaba, [[Algerië]])<ref name="lives">{{Cite book |title=Lives of the Caesars |volume=1 |author=Suetonius |publisher=Drukpers van Harvard-universiteit |year=1997 |location=Cambridge |page=4}}</ref> | sterfdatum = Ná omstreeks 122 n.C. (op leeftyd 53–54) | sterfplek = | beroep = [[Geskiedkundige]], [[skrywer]] | handtekeniing = | webwerf = }} '''Gaius Suetonius Tranquillus''' ({{IPA|la|ˈɡaːiʊs sweːˈtoːniʊs traŋˈkᶣɪlːʊs|lang}}), algemeen bekend as '''Suetonius''' (* omstreeks [[69]] n.C. &ndash; ná [[122]] n.C.),<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |url=https://www.britannica.com/biography/Suetonius |access-date=15 Mei 2017 |title=Suetonius |author=((die redakteure van Encyclopaedia Britannica)) |publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge}}</ref> was 'n Romeinse geskiedkundige wat gedurende die vroeë tydperk van die [[Romeinse Ryk]] geskryf het. Sy belangrikste bestaande werk is ''De vita Caesarum'', algemeen bekend as ''Die Twaalf Caesars'', 'n stel biografieë van 12 opeenvolgende Romeinse heersers van [[Julius Caesar]] tot [[Domitianus]]. Ander werke deur Suetonius handel oor die daaglikse lewe van [[Rome]], die politiek, redevoering, retorika en die lewens van bekende skrywers, insluitende [[digter]]s, historici en grammatici. 'n Aantal van die boeke bestaan steeds gedeeltelik, maar baie is verlore. == Lewe == Gaius Suetonius Tranquillus is in omstreeks 69 n.C. gebore. Die datum word afgelei uit sy opmerkings dat hy steeds 'n "jong man" was, 20 jaar na [[Nero]] se dood. Daar is nie ooreenstemming oor sy plek van geboorte nie, maar die meeste navorsers en skolastici plaas dit in [[Hippo Regius]], 'n klein dorpie in Noord-Afrika, in wat vandag [[Algerië]] is.<ref name="lives" /> Dit is wel seker dat Suetonius afkomstig was uit 'n gesin van 'n middelbare maatskaplike posisie, en dat sy vader, Suetonius Laetus,<ref>{{cite book |author=Suetonius |title=Vita Othonis |others=10, 1}}</ref> 'n tribuun was wat behoort het aan die ruiterorde (''tribunus angusticlavius'') in Legio XIII Gemina, en dat Suetonius opgevoed is in 'n tydperk toe retoriekskole gefloreer het in Rome. Suetonius was 'n hegte vriend van die senator en briefskrywer [[Plinius die jongere]]. Plinius beskryf hom as "stil en skrander, 'n man wat toegewyd is aan sy skryfwerk". Plinius het hom gehelp om 'n klein stukkie grond te bekom en namens hom met [[Trajanus]] onderhandel en bemiddel om aan Suetonius vryskeldings te bekom wat gewoonlik slegs toegestaan is aan 'n vader van drie, die ''ius trium liberorum'', omrede Suetonius se huwelik kinderloos was.<ref>{{cite book |author=Pliny the Younger |author-link=Plinius die jongere |title=[[Epistulae (Plinius)|Briewe]] |chapter=10.95 |chapter-url=http://attalus.org/old/pliny10b.html#95}}</ref> Deur Plinius se toedoen het Suetonius die guns van [[Trajanus]] en [[Hadrianus]] gewen. Suetonius was moontlik deel van Plinius se personeel toe hy keiserlike goewerneur (''legatus Augusti pro praetore'') van [[Bithynia (Romeinse provinsie)|Bithynia en Pontus]] (noordelike [[Anatolië|Klein Asië]]) was tussen 110 en 112. Onder Trajanus het hy gedien as sekretaris van studies (die presiese funksies van die pos is onseker) en direkteur van die keiserlike argiewe. Onder Hadrianus het hy die keiser se sekretaris geword. Hadrianus het Suetonius later ontslaan weens sy beweerde verhouding met keiserin [[Vibia Sabina]].<ref>{{cite EB1911|wstitle=Suetonius Tranquillus, Gaius|volume=26}}</ref><ref>{{cite book |title=Historia Augusta |author=Hadrianus |author-link=Hadrianus |chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Historia_Augusta/Hadrian/1*.html#11 |chapter=11:3 |quote=claims that Hadrian "removed from office Septicius Clarus, the prefect of the guard, and Suetonius Tranquillus, the imperial secretary, and many others besides, because without his consent they had been conducting themselves toward his wife, Sabina, in a more informal fashion than the etiquette of the court demanded."}}</ref> == Werke == === Die Twaalf Caesars === Suetonius word hoofsaaklik onthou as die skrywer van ''De Vita Caesarum''—vertaal as ''Die lewe van die Caesars'', hoewel 'n meer algemene titel, ''Die lewens van die Twaalf Caesars'' of bloot ''Die Twaalf Caesars'', algemeen gebruik word. Dit is sy enigste bestaande werk, behalwe vir die kort biografieë en ander fragmente wat hieronder genoem word. ''Die Twaalf Caesars'', waarskynlik geskryf in [[Hadrianus]] se tyd, is 'n kollektiewe biografie van die Romeinse Ryk se eerste leiers, [[Julius Caesar]] (die eerste paar hoofstukke ontbreek), [[Augustus Octavianus|Augustus]], [[Tiberius]], [[Caligula]], [[Claudius]], [[Nero]], [[Galba (keiser)|Galba]], [[Otho]], [[Vitellius]], [[Vespasianus]], [[Titus (Keiser)|Titus]] en [[Domitianus]]. Die boek is opgedra aan sy vriend Gaius Septicius Clarus, 'n prefek van die [[Pretoriaanse Garde]] in 119.<ref>{{cite book |first=Leighton Durham |last=Reynolds |title=Texts and Transmission: A Survey of the Latin Classics |location=Oxford |year=1980 |url=https://books.google.com/books?id=cJ11AAAAIAAJ |publisher=Clarendon Press |page=509 |isbn=978-0-19-814456-4 |quote=The dedication, in the lost preface, is recorded by a sixth-century source when the text was still complete}}</ref> Die werk handel oor ellk van die Caesars se lewens volgens 'n vasgestelde formule: die beskrywing van hul voorkoms, voortekens, familiegeskiedenis, aanhalings, en dan 'n geskiedenis wat in 'n konsekwente volgorde weergegee word. Hy het die vroegste verslae opgeteken van Julius Caesar se [[Epilepsie|epileptiese aanvalle]]. === Ander werke === ==== Deels behoue ==== *''De Viris Illustribus'' ("Oor bekende mans" &mdash; in die literatuurveld), waarnatoe behoort: **''De Illustribus Grammaticis'' ("Lewens van die grammatici"; 20 kort lewens, blykbaar volledig) **''De Claris Rhetoribus'' ("Lewens van die retorici"; 5 kort lewens uit die oorspronklike 16 is bestaande) **''De Poetis'' ("Lewens van die digters"; die lewe van [[Vergilius]], sowel as fragmente uit die lewens van [[Publius Terentius Afer|Terentius]], [[Horatius]] en [[Lucanus]] is bestaande) **''De Historicis'' ("Lewens van die historici"; 'n kort lewe van [[Plinius die ouere]] word toegeskryf aan hierdie werk) *''Peri ton par' Hellesi paidion'' ("Griekse spele") *''Peri blasphemion'' ("Griekse terme van belediging") Die laaste twee werke is in Grieks geskryf. Klaarblyklik leef hulle deels voort in die vorm van uittreksels in latere Griekse glossaria (woordelyste). ==== Verlore werke ==== Die volgende lys van Suetonius se verlore werke kom uit Robert Graves se voorwoord tot sy vertaling van die ''Twaalf Caesars.''<ref>{{cite book |author=Suetonius |translator-last=Graves |translator-first=Robert |title=Suetonius: The Twelve Caesars |year=1957 |publisher=Penguin Books |location=Hamondsworth, Middlesex, Engeland |page=7 |edition=1st |chapter=Foreword |editor-last=Rives |editor-first=James |url=https://www.penguin.co.uk/books/35589/the-twelve-caesars/}}</ref> *''Koninklike biografieë'' *''lewens van bekende hoere'' *''Romeinse maniërismes en gebruike'' *''Die Romeinse jaar'' *''Die Romeinse feeste'' *''Romeinse drag'' *''Griekse spele'' *''Kantore van die staat'' *''Oor Cicero se Republiek'' *''Fisiese tekortkominge van die mens'' *''Metodes van die berekening van tyd'' *'''n Essay oor die natuur'' *''Griekse beswerings'' *''Grammatiese probleme'' *''Kritiese tekens wat in boeke gebruik word'' Die inleiding tot die Loeb-uitgawe van Suetonius, vertaal deur J. C. Rolfe, met die inleiding deur K. R. Bradley, maak verwysing na die ''[[Suda]]'' met die volgende titels: *''Oor Griekse spele'' *''Oor Romeinse spektakels en spele'' *''Oor die Romeinse jaar'' *''Oor kritieke tekens in boeke'' *''Oor Cicero se Republiek'' *''Oor die name van, en soorte klere'' *''Oor beledigings'' *''Oor Rome en sy gebruike en maniërismes'' Die volume voeg ander titels by wat nie deur die Suda gestaaf word nie. *''Oor bekende courtisane'' *''Oor konings'' *''Oor die instelling van kantore'' *''Oor fisiese gebreke'' *''Oor weertekens'' *''Oor die name van seë en riviere'' *''Oor die name van winde'' Twee ander titels kan ook versamelings wees van sommige van die voorgenoemde: *''Pratum (Diverse aangeleenthede)'' *''Oor verskeie sake'' == Uitgawes == * Edwards, Catherine ''Lives of the Caesars.'' Oxford World's Classics. (Drukpers van die Universiteit van Oxford, 2008). * Robert Graves (vert.), ''Suetonius: The Twelve Caesars'' (Harmondsworth, Middlesex, Engeland: Penguin Books, Ltd, 1957) * Donna W. Hurley (vert.), ''Suetonius: The Caesars'' (Indianapolis/Londen: Hackett Publishing Company, 2011). * J. C. Rolfe (vert.), ''Lives of the Caesars, Volume I'' (Loeb klassieke biblioteek 31, Drukpers van Harvard-universiteit, 1997). * J. C. Rolfe (vert.), ''Lives of the Caesars, Volume II'' (Loeb klassieke biblioteek 38, Drukpers van Harvard-universiteit, 1998). * ''C. Suetonii Tranquilli De vita Caesarum libros VIII et De grammaticis et rhetoribus librum'', red. Robert A. Kaster (Oxford: 2016). == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Barry Baldwin, ''Suetonius: Biographer of the Caesars''. Amsterdam: A. M. Hakkert, 1983. * Gladhill, Bill. "The Emperor's No Clothes: Suetonius and the Dynamics of Corporeal Ecphrasis." ''Classical Antiquity'', vol. 31, no. 2, 2012, pp.&nbsp;315–348. * Lounsbury, Richard C. ''The Arts of Suetonius: An Introduction.'' Frankfurt: Lang, 1987. * Mitchell, Jack "Literary Quotation as Literary Performance in Suetonius." ''The Classical Journal'', vol. 110, no. 3, 2015, pp.&nbsp;333–355 * Newbold, R.F. "Non-Verbal Communication in Suetonius and 'The Historia Augusta:' Power, Posture and Proxemics." ''Acta Classica'', vol. 43, 2000, pp.&nbsp;101–118. * Power, Tristan, ''Collected Papers on Suetonius''. Abingdon: Routledge, 2021. * Power, Tristan and Roy K. Gibson (ed.), ''Suetonius, the Biographer: Studies in Roman Lives.'' Oxford; New York: Drukpers van die Universiteit van Oxford, 2014 * Syme, Ronald. "The Travels of Suetonius Tranquillus." ''Hermes'' 109:105–117, 1981. * Trentin, Lisa. "Deformity in the Roman Imperial Court." ''Greece & Rome'', vol. 58, no. 2, 2011, pp.&nbsp;195–208. * Trevor, Luke "Ideology and Humor in Suetonius' 'Life of Vespasian' 8." ''The Classical World'', vol. 103, no. 4, 2010, pp. 511–527. * Wallace-Hadrill, Andrew F. ''Suetonius: The Scholar and his Caesars.'' New Haven, CT: Drukpers van Yale-universiteit, 1983. * Wardle, David. "Did Suetonius Write in Greek?" ''Acta Classica'' 36:91–103, 1993. * Wardle, David. "Suetonius on Augustus as God and Man." ''The Classical Quarterly'', vol. 62, no. 1, 2012, pp.&nbsp;307–326. * Kaster, Robert A., ''Studies on the Text of Suetonius' "De vita Caesarum"'' (Oxford: 2016). == Eksterne skakels == {{Commons category|Suetonius}} *[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/home.html ''The Lives of the Twelve Caesars'' at LacusCurtius] (Latynse oorspronklike, Engelse vertaling) *[http://www.thelatinlibrary.com/suet.html Suetonius se werke by die Latynse biblioteek] (Latyn) *{{Gutenberg author |id=2024}} *{{Internet Archive author |sname=Suetonius}} *[http://dlxs2.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=cdl;idno=cdl227 Gai Suetoni Tranquilli De vita Caesarum libri III-VI] Die biblioteek van Cornell-universiteit se versameling historiese monograwe. *[https://www.livius.org/sources/content/suetonius/ Livius.org: Suetonius] {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 69]] [[Kategorie:Sterftes in die 2de eeu]] [[Kategorie:Romeinse Ryk]] [[Kategorie:Geskiedkundiges]] i8reg69wsbzcc14jknjl7hqu56y61xx 0 425190 2912712 2899946 2026-06-20T14:26:29Z Jcb 223 2912712 wikitext text/x-wiki Die '''Strategiese kriptogeldreserwe''' is 'n [[strategie]]se [[kriptogeld]]reserwe wat vir die regering van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deur president [[Donald Trump]] in Maart 2025 aangekondig is. Die reserwe sal onder andere kriptogeldeenhede [[Solana (blokkettingplatform)|Solana]] (SOL), Cardano (ADA), XRP, [[Ethereum]] (ETH) en [[Bitcoin]] (BTC) insluit. Trump het voorheen verklaar dat hy wil hê dat die VSA die "kripto-hoofstad van die wêreld" moet word.<ref>{{Cite web |last=Mott |first=Filip De |date=2025-03-02 |title=A key part of the bitcoin bull case has lost steam. What to know about efforts to start a bitcoin reserve. |url=https://www.businessinsider.com/bitcoin-price-crypto-reserve-bull-case-donald-trump-cryptocurrency-btc-2025-2 |access-date=2025-03-04 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite news |last=Ishmael |first=Stacy-Marie |last2=Shen |first2=Muyao |date=2025-03-02 |title=Trump Sparks Crypto Rally by Saying More Coins to Be in Reserve |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-03-02/bitcoin-jumps-after-trump-pledges-strategic-us-crypto-reserve |access-date=2025-03-04 |work= |publisher=Bloomberg News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hunnicutt |first=Trevor |date=2025-03-03 |title=Trump names cryptocurrencies in strategic reserve, sending prices up |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-says-cryptocurrency-strategic-reserve-includes-xrp-sol-ada-2025-03-02 |access-date=2025-03-03 |work=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Durkee |first=Alison |date=2025-03-02 |title=Trump Announces 'Crypto Strategic Reserve'—Here's What To Know |url=https://www.forbes.com/sites/alisondurkee/2025/03/02/trump-announces-strategic-crypto-reserve-heres-what-to-know/ |access-date=2025-03-02 |website=[[Forbes]] |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Verenigde State se kriptogeld-reserwe is 'n voorstel deur president Donald Trump op 2 Maart 2025, na aanleiding van 'n [[uitvoerende bevel]] wat in Januarie 2025 onderteken is. Hierdie bevel, getiteld "''Strengthening American Leadership in Digital Financial Technology''," het die Presidensiële Werkgroep oor Digitale Batemarkte tot stand gebring om 'n nasionale digitale batevoorraad te verken, wat aanvanklik voorgestel is om kriptogeld waarop beslag gelê is, te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2025-01-23 |title=Strengthening American Leadership in Digital Financial Technology |url=https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/01/strengthening-american-leadership-in-digital-financial-technology/ |access-date=2025-03-02 |website=The White House |language=en-US}}</ref> Die onlangse Truth Social-aankondiging deur president Trump het gespesifiseer die reserwe sal [[Solana (blokkettingplatform)|Solana]] (SOL), Cardano (ADA), Ripple (XRP), Ethereum (ETH) en Bitcoin (BTC) insluit wat daarop gemik is om die VSA die "kripto-hoofstad van die wêreld" te maak en industriegroei te ondersteun.<ref>{{Cite web |last=Macheel |first=Tanaya |date=2025-03-02 |title=Trump announces strategic crypto reserve including bitcoin, Solana, XRP and more |url=https://www.cnbc.com/2025/03/02/trump-announces-strategic-crypto-reserve-including-bitcoin-solana-xrp-and-more.html |access-date=2025-03-02 |publisher=CNBC |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bambrough |first=Billy |date=2025-03-03 |title=Trump Reveals U.S. 'Crypto Reserve' Price Bombshell—Sending XRP, Solana, Cardano And Bitcoin Soaring |url=https://www.forbes.com/sites/digital-assets/2025/03/02/trump-reveals-us-crypto-reserve-price-bombshell-sending-xrp-solana-cardano-and-bitcoin-soaring/ |access-date=2025-03-02 |website=[[Forbes]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Niemeyer |first=Kenneth |date=2025-03-03 |title='Crypto Capital of the World': Trump selects cryptocurrencies for new strategic reserve |url=https://www.businessinsider.com/crypto-trump-strategic-reserve-bitcoin-ethereum-ripple-solana-cardano-2025-3 |access-date=2025-03-02 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> Die aankondiging het die pryse van Solana, Cardano en XRP verhoog ná Trump se aankondiging, gevolg deur die pryse wat die daaropvolgende Maandag geleidelik gedaal het.<ref>{{Cite web |last=Suderman |first=Alan |date=2025-03-03 |title=Trump sends crypto prices soaring after surprise announcement of strategic government reserve |url=https://apnews.com/article/trump-crypto-bitcoin-digital-assets-reserve-2f4246434a657f248cd85296f14382f9 |access-date=2025-03-03 |website= |publisher=Associated Press |language=en}}</ref> Die reserwe is bedoel om die sektor vir digitale bates te verhef, in reaksie op wat Trump beskryf het as vorige aanvalle van die Biden-administrasie. Dit dui op 'n verskuiwing van 'n vae voorraadkonsep na die naam van spesifieke kripto-geldeenhede, wat moontlik deur die regering gekoop of gehou word vir strategiese doeleindes. Die werkgroep, onder voorsitterskap van die "[[Withuis]] [[KI]] en Kripto Tsaar" [[David Sacks]], sal na verwagting teen Julie 2025 aanbevelings verskaf.<ref name=":0" /> Op 6 Maart 2025 het Trump 'n uitvoerende bevel onderteken om 'n strategiese bitcoin-reserwe te vestig.<ref name="bevel">https://www.reuters.com/technology/trump-signs-order-establish-strategic-bitcoin-reserve-white-house-crypto-czar-2025-03-07/</ref><ref>https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2025/03/fact-sheet-president-donald-j-trump-establishes-the-strategic-bitcoin-reserve-and-u-s-digital-asset-stockpile/</ref> =='n Strategiese Bitcoin-reserwe en 'n Amerikaanse digitale batevoorraad== Die [[uitvoerende bevel]] bepaal:<ref name="bevel" /><ref>https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/03/establishment-of-the-strategic-bitcoin-reserveand-united-states-digital-asset-stockpile/</ref> *'n Strategiese Bitcoin-reserwe as 'n permanente reserwebate, gefinansier deur die tesourie se verbeurde bitcoin. Agentskappe sal die oordrag van hul bitcoin na hierdie reserwe ondersoek. Die VSA sal nie hierdie munte verkoop nie en kan belastingbetaler-neutrale strategieë ontwikkel om meer bitcoin te bekom. * 'n Amerikaanse digitale batevoorraad vir nie-bitcoin digitale bates wat aan die tesourie verbeur word. Geen bykomende bates sal bekom word behalwe verbeurings nie. Tesourie kan rentmeesterskapstrategieë bepaal, insluitend potensiële verkope. *'n Vereis vir alle agentskappe om hul digitale batebesit volledig aan die tesourie en die president se werkgroep oor digitale batemarkte te verantwoord. ==Soortgelyke inisiatiewe in ander lande== [[Lêer:El Salvador Bitcoin reserves.png|duimnael|Bitcoin reserwes van El Salvador.  ]] In 2020 het [[Iran]] voorlopige regulasies aangekondig wat sou vereis dat bitcoin-mynwerkers in Iran bitcoin aan die Sentrale Bank van Iran moet verkoop, en die sentrale bank sal dit vir invoer gebruik.<ref name="aawsat202011">{{cite web |date=31 Oktober 2020 |title=Iran: New Crypto Law Requires Selling Bitcoin Directly to Central Bank to Fund Imports |url=https://english.aawsat.com/home/article/2596686/iran-new-crypto-law-requires-selling-bitcoin-directly-central-bank-fund-imports |access-date=1 November 2020 |website=aawsat.com}}</ref> Shaparak, 'n filiaal van die Sentrale Bank van Iran, behou beheer oor 42 kriptogeld-beurse.<ref>https://www.irna.ir/news/85768677/۴۲-شرکت-رمرزارز-اطلاعات-خود-را-به-شاپرک-ارائه-کردند/</ref><ref>{{Cite web |url=https://way2pay.ir/461996/ |title=argiefkopie |access-date= 7 Maart 2025 |archive-date= 7 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250307113918/https://way2pay.ir/461996/ |url-status=dead }}</ref> Vanaf 2024 bedryf [[Bhoetan]], deur die land se soewereine beleggingsarm, 'n grootskaalse bitcoin-mynoperasie, wat die land se oorvloedige hidro-elektriese hulpbronne gebruik. Dit het Bhoetan in staat gestel om $750 miljoen in bitcoin-besit te versamel, wat 28% van die klein land se [[BBP]] verteenwoordig.<ref>https://www.forbes.com/sites/digital-assets/2024/09/17/how-bhutan-quietly-built-750-million-in-bitcoin-holdings/</ref> In Januarie 2025 het die Tsjeggiese Nasionale Bank aangekondig dat hy dit sal oorweeg om soveel as 5% van sy 140 miljard euro ($146 miljard) reserwes in bitcoin te hou.<ref>https://www.reuters.com/technology/czech-central-bank-governor-present-plan-hold-reserves-bitcoin-ft-reports-2025-01-29/</ref> Vanaf Maart 2025 het [[El Salvador]] meer as 6102 BTC in sy bitcoin-reserwes (destyds $550 miljoen werd).<ref>https://www.reuters.com/technology/el-salvador-announces-more-bitcoin-purchases-gives-imf-assurances-2025-03-05/</ref> Owerhede van verskeie lande het groot bitcoin-besit opgehoop. Vanaf Januarie 2025 het die grootste bekende staatshouers <ref>https://www.ccn.com/top-10-biggest-bitcoin-holders/</ref> ingesluit: * VSA (207189 BTC) *China (194 000 BTC) *[[Verenigde Koninkryk|VK]] (61000 BTC) *[[Oekraïne]] (46351 BTC) *Bhoetan (13029 BTC) *El Salvador (6 003 BTC) == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Kriptogeld}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kriptogeld]] dhuzy09txm8ednn8ums9tip6n5iwclb 0 428897 2912849 2892141 2026-06-21T11:42:17Z Aliwal2012 39067 /* Renklassifikasie */ 2912849 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag| |Type = F1 |Country = Italië |Grand Prix = San Marino |Official name = VIII Gran Premio di San Marino |Image = Imola Circuit 1980-1995 Layout.png |Date = 1 Mei |Year = 1988 |Race_No = 2 |Season_No = 16 |Location = [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|Autodromo Dino Ferrari]], Imola, [[Emilia-Romagna]], [[Italië]] |Course = Permanente renfasiliteit |Course_mi = 3.131 |Course_km = 5.040 |Distance_laps = 60 |Distance_mi = 187.986 |Distance_km = 302.4 |Weather = Sonnig, warm |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Pole_Country = Brasilië |pole_flag_suffix = 1968 |Pole_Time = 1:27.148 |Fast_Driver = [[Alain Prost]] |Fast_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Fast_Country = Frankryk |Fast_Time = 1:29.685 |Fast_Lap = 53 |First_Driver = [[Ayrton Senna]] |First_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |First_Country = Brasilië |first_flag_suffix = 168 |Second_Driver = [[Alain Prost]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Second_Country= Frankryk |Third_Driver = [[Nelson Piquet]] |Third_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Third_Country = Brasilië |third_flag_suffix = 1968 }} Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[San Marino Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorwedren wat op 1 Mei 1988 op [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola]] gehou is. Die 60-rondte-ren was die tweede rondte van die [[1988 Formule Een-seisoen]]. [[Ayrton Senna]] het sy eerste oorwinning vir die [[McLaren]]-span behaal, met [[Turboaanjaer|turbo-aangejaagde]] Honda-motors wat die top drie plekke ingeneem het. == Renklassifikasie == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" !Plek !Nr. !Bestuurder !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Rede vir uitval !Rooster !Punte |- !1 |12 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} '''[[Ayrton Senna]]''' |'''[[McLaren]]-Honda''' |60 |1:32:41.264 |1 |'''9''' |- !2 |11 |{{Vlagikoon|FRA}} '''[[Alain Prost]]''' |'''[[McLaren]]-Honda''' |60 | + 2.334 |2 |'''6''' |- !3 |1 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} '''[[Nelson Piquet]]''' |'''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Honda''' |59 | + 1 rondte |3 |'''4''' |- !4 |20 |{{Vlagikoon|BEL}} '''[[Thierry Boutsen]]''' |'''[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |59 | + 1 rondte |8 |'''3''' |- !5 |28 |{{Vlagikoon|AUT}} '''[[Gerhard Berger]]''' |'''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' |59 | + 1 rondte |5 |'''2''' |- !6 |19 |{{Vlagikoon|ITA}} '''Alessandro Nannini''' |'''[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |59 | + 1 rondte |4 |'''1''' |- !7 |18 |{{Vlagikoon|USA}} [[Eddie Cheever]] |[[Arrows]]-Megatron |59 | + 1 rondte |7 |  |- !8 |2 |{{Vlagikoon|JPN}} Satoru Nakajima |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Honda |59 | + 1 rondte |12 |  |- !9 |17 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Derek Warwick]] |[[Arrows]]-Megatron |58 | + 2 rondtes |14 |  |- !10 |14 |{{Vlagikoon|FRA}} Philippe Streiff |AGS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |58 | + 2 rondtes |13 |  |- !11 |24 |{{Vlagikoon|ESP}} Luis Pérez-Sala |[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |58 | + 2 rondtes |18 |  |- !12 |29 |{{Vlagikoon|FRA}} Yannick Dalmas |[[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |58 | + 2 rondtes |19 |  |- !13 |6 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-Judd |58 | + 2 rondtes |6 |  |- !14 |3 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Jonathan Palmer]] |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |58 | + 2 rondtes |23 |  |- !15 |15 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} Maurício Gugelmin |March-Judd |58 | + 2 rondtes |20 |  |- !16 |23 |{{Vlagikoon|ESP}} Adrián Campos |[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |57 | + 3 rondtes |22 |  |- !17 |30 |{{Vlagikoon|FRA}} Philippe Alliot |[[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |57 | + 3 rondtes |15 |  |- !18 |27 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Michele Alboreto]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |54 |Enjin |10 |  |- !NC |33 |{{Vlagikoon|ITA}} Stefano Modena |EuroBrun-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |52 |Nie geklassifiseer |26 |  |- !Ret |4 |{{Vlagikoon|GBR}} Julian Bailey |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |48 |Ratkas |21 |  |- !Ret |5 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Nigel Mansell]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-Judd |42 |Enjin |11 |  |- !Ret |31 |{{Vlagikoon|ITA}} Gabriele Tarquini |Coloni-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |40 |Brandstofstelsel |17 |  |- !Ret |36 |{{Vlagikoon|ITA}} Alex Caffi |[[Dallara]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |18 |Ratkas |24 |  |- !Ret |9 |{{Vlagikoon|ITA}} Piercarlo Ghinzani |Zakspeed |16 |Ratkas |25 |  |- !Ret |16 |{{Vlagikoon|ITA}} Ivan Capelli |March-Judd |2 |Ratkas |9 |  |- !Ret |22 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Andrea de Cesaris]] |Rial-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |1 |Suspensie |16 |  |- !DSQ |21 |{{Vlagikoon|ITA}} Nicola Larini |Osella |  |Uitgesluit | |  |- !DNQ |32 |{{Vlagikoon|ARG}} Oscar Larrauri |EuroBrun-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !DNQ |26 |{{Vlagikoon|SWE}} Stefan Johansson |[[Equipe Ligier|Ligier]]-Judd |  | | |  |- !DNQ |25 |{{Vlagikoon|FRA}} [[René Arnoux]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-Judd |  | | |  |- !DNQ |10 |{{Vlagikoon|FRG}} Bernd Schneider |Zakspeed |  | | |  |- ! colspan="8" |Bron:<ref>{{cite web |url=http://www.formula1.com/results/season/1988/264/ |title=1988 San Marino Grand Prix |publisher=formula1.com |access-date=23 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118201322/http://www.formula1.com/results/season/1988/264/ |archive-date=18 January 2015}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:San Marino Grand Prix]] htci97xmxmisjxjm37z4gkfoe3f9u84 0 428922 2912841 2890393 2026-06-21T11:20:01Z Aliwal2012 39067 /* Renklassifikasie */ 2912841 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Grand Prix = Portugese |Country = Portugal |Image = Circuito_de_Estoril_1972-1993.png |Date= 21 April |Year= 1985 |Race_No = 2 |Season_No = 16 |Official name = 14º Grande Prémio de Portugal |Course = Permanente renbaan |Location =[[Autódromo do Estoril]], Estoril, [[Portugal]] |Course_mi = 2.702 |Course_km = 4.35 |Distance_laps = 67 |Distance_mi = 181.034 |Distance_km = 291.45 |Scheduled_laps=70 |Scheduled_km=304.5 |Scheduled_mi=189.14 |Weather = Koud en reën |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:21.007 |Pole_Country = Brasilië |pole_flag_suffix = 1968 |Fast_Driver = [[Ayrton Senna]] |Fast_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:44.121 |Fast_Lap = 15 |Fast_Country = Brasilië |fast_flag_suffix = 1968 |First_Driver = [[Ayrton Senna]] |First_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |First_Country = Brasilië |first_flag_suffix = 1968 |Second_Driver = [[Michele Alboreto]] |Second_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Second_Country = Italië |Third_Driver = [[Patrick Tambay]] |Third_Team = [[Renault F1|Renault]] |Third_Country = Frankryk }} Die '''1985 [[Portugese Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een|Formule Een-]] [[Motorsport|motorwedren]] wat op 21 April 1985 in [[Estoril-renbaan|Estoril]] gehou is. Dit was die tweede rondte van die [[1985 Formule Een-seisoen|1985 FIA Formule Een Wêreldkampioenskap]] en is deur [[Ayrton Senna]] vanuit die voorste wegspringplek gewen, en het hy beide sy eerste voorste wegspringplek en oorwinning in die proses behaal. Senna het sy vaardigheid in nat resies gedemonstreer deur die wedren minstens een rondte voor ander motors te voltooi, behalwe die tweede plek van [[Michele Alboreto]]. == Uitslag == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Bande !Rondtes !Tyd/rede vir uitval !Rooster !Punte |- !1 |12 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} '''[[Ayrton Senna]]''' |'''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Renault''' |{{Goodyear}} |67 |2:00:28.006 |1 |'''9''' |- !2 |27 |{{Vlagikoon|ITA}} '''[[Michele Alboreto]]''' |'''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' |{{Goodyear}} |67 | + 1:02.978 |5 |'''6''' |- !3 |15 |{{Vlagikoon|FRA}} '''[[Patrick Tambay]]''' |'''[[Renault F1|Renault]]''' |{{Goodyear}} |66 | + 1 rondte |12 |'''4''' |- !4 |11 |{{Vlagikoon|ITA}} '''[[Elio de Angelis]]''' |'''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]]''' |{{Goodyear}} |66 | + 1 rondte |4 |'''3''' |- !5 |5 |{{Vlagikoon|GBR}} '''[[Nigel Mansell]]''' |'''[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' |{{Goodyear}} |65 | + 2 rondtes |9 |'''2''' |- !6 |4 |{{Vlagikoon|FRG}} '''Stefan Bellof''' |'''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |{{Goodyear}} |65 | + 2 rondtes |21 |'''1''' |- !7 |16 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Derek Warwick]] |[[Renault F1|Renault]] |{{Goodyear}} |65 | + 2 rondtes |6 | |- !8 |28 |{{Vlagikoon|SWE}} Stefan Johansson |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{Goodyear}} |62 | + 5 rondtes |11 | |- !9 |24 |{{Vlagikoon|ITA}} Piercarlo Ghinzani |Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |{{Pirelli}} |61 | + 6 rondtes |26 | |- !NC |9 |{{Vlagikoon|FRG}} Manfred Winkelhock |RAM-Hart |{{Pirelli}} |50 | + 17 rondtes |15 | |- !Ret |1 |{{Vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] |[[McLaren]]-TAG |{{Goodyear}} |49 |Enjin |7 | |- !Ret |23 |{{Vlagikoon|USA}} Eddie Cheever |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |{{Goodyear}} |36 |Enjin |14 | |- !Ret |2 |{{Vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] |[[McLaren]]-TAG |{{Goodyear}} |30 |Tol |2 | |- !Ret |25 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Andrea de Cesaris]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] |{{Pirelli}} |29 |Buiteband |8 | |- !Ret |7 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} [[Nelson Piquet]] |[[Brabham]]-[[BMW]] |{{Pirelli}} |28 |Buiteband |16 | |- !Ret |18 |{{Vlagikoon|BEL}} [[Thierry Boutsen]] |[[Arrows]]-[[BMW]] |{{Goodyear}} |28 |Elektries |10 | |- !Ret |3 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Martin Brundle]] |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |20 |Transmissie |22 | |- !Ret |21 |{{Vlagikoon|ITA}} Mauro Baldi |Spirit-Hart |{{Pirelli}} |19 |Tol uit |24 | |- !Ret |6 |{{Vlagikoon|FIN}} [[Keke Rosberg]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |{{Goodyear}} |16 |Tol |3 | |- !Ret |26 |{{Vlagikoon|FRA}} [[Jacques Laffite]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] |{{Pirelli}} |15 |Buiteband |18 | |- !Ret |17 |{{Vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] |[[Arrows]]-BMW |{{Goodyear}} |12 |Tol |17 | |- !Ret |29 |{{Vlagikoon|ITA}} Pierluigi Martini |[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |12 |Tol |25 | |- !Ret |22 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |{{Goodyear}} |4 |Tol |13 | |- !Ret |10 |{{Vlagikoon|FRA}} Philippe Alliot |RAM-Hart |{{Pirelli}} |3 |Tol |20 | |- !Ret |8 |{{Vlagikoon|FRA}} François Hesnault |[[Brabham]]-[[BMW]] |{{Pirelli}} |3 |Elektries |19 | |- !Ret |30 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Jonathan Palmer]] |Zakspeed |{{Goodyear}} |2 |Suspensie |23 |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Portugese Grand Prix]] lmj4jpl4svzyf901tu17irtohf2tln3 2912844 2912841 2026-06-21T11:26:30Z Aliwal2012 39067 2912844 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Grand Prix = Portugese |Country = Portugal |Image = Circuito_de_Estoril_1972-1993.png |Date= 21 April |Year= 1985 |Race_No = 2 |Season_No = 16 |Official name = 14º Grande Prémio de Portugal |Course = Permanente renbaan |Location =[[Autódromo do Estoril]], Estoril, [[Portugal]] |Course_mi = 2.702 |Course_km = 4.35 |Distance_laps = 67 |Distance_mi = 181.034 |Distance_km = 291.45 |Scheduled_laps=70 |Scheduled_km=304.5 |Scheduled_mi=189.14 |Weather = Koud en reën |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:21.007 |Pole_Country = Brasilië |pole_flag_suffix = 1968 |Fast_Driver = [[Ayrton Senna]] |Fast_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:44.121 |Fast_Lap = 15 |Fast_Country = Brasilië |fast_flag_suffix = 1968 |First_Driver = [[Ayrton Senna]] |First_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |First_Country = Brasilië |first_flag_suffix = 1968 |Second_Driver = [[Michele Alboreto]] |Second_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Second_Country = Italië |Third_Driver = Patrick Tambay |Third_Team = [[Renault F1|Renault]] |Third_Country = Frankryk }} Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Portugese Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 21 April 1985 op die [[Estoril-renbaan]] gehou is. Dit was die tweede rondte van die [[1985 Formule Een-seisoen|1985 FIA Formule Een Wêreldkampioenskap]] en is deur [[Ayrton Senna]] vanuit die voorste wegspringplek gewen. Hy het beide sy eerste voorste wegspringplek en oorwinning in die proses behaal. Senna het sy vaardigheid in nat resies bewys deur die wedren minstens een rondte voor die ander motors te voltooi, behalwe die tweede plek van [[Michele Alboreto]]. == Uitslag == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Bande !Rondtes !Tyd/rede vir uitval !Rooster !Punte |- !1 |12 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} '''[[Ayrton Senna]]''' |'''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Renault''' |{{Goodyear}} |67 |2:00:28.006 |1 |'''9''' |- !2 |27 |{{Vlagikoon|ITA}} '''[[Michele Alboreto]]''' |'''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' |{{Goodyear}} |67 | + 1:02.978 |5 |'''6''' |- !3 |15 |{{Vlagikoon|FRA}} '''Patrick Tambay''' |'''[[Renault F1|Renault]]''' |{{Goodyear}} |66 | + 1 rondte |12 |'''4''' |- !4 |11 |{{Vlagikoon|ITA}} '''Elio de Angelis''' |'''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]]''' |{{Goodyear}} |66 | + 1 rondte |4 |'''3''' |- !5 |5 |{{Vlagikoon|GBR}} '''[[Nigel Mansell]]''' |'''[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' |{{Goodyear}} |65 | + 2 rondtes |9 |'''2''' |- !6 |4 |{{Vlagikoon|FRG}} '''Stefan Bellof''' |'''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |{{Goodyear}} |65 | + 2 rondtes |21 |'''1''' |- !7 |16 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Derek Warwick]] |[[Renault F1|Renault]] |{{Goodyear}} |65 | + 2 rondtes |6 | |- !8 |28 |{{Vlagikoon|SWE}} Stefan Johansson |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{Goodyear}} |62 | + 5 rondtes |11 | |- !9 |24 |{{Vlagikoon|ITA}} Piercarlo Ghinzani |Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |{{Pirelli}} |61 | + 6 rondtes |26 | |- !NC |9 |{{Vlagikoon|FRG}} Manfred Winkelhock |RAM-Hart |{{Pirelli}} |50 | + 17 rondtes |15 | |- !Ret |1 |{{Vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] |[[McLaren]]-TAG |{{Goodyear}} |49 |Enjin |7 | |- !Ret |23 |{{Vlagikoon|VSA}} [[Eddie Cheever]] |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |{{Goodyear}} |36 |Enjin |14 | |- !Ret |2 |{{Vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] |[[McLaren]]-TAG |{{Goodyear}} |30 |Tol |2 | |- !Ret |25 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Andrea de Cesaris]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] |{{Pirelli}} |29 |Buiteband |8 | |- !Ret |7 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} [[Nelson Piquet]] |[[Brabham]]-[[BMW]] |{{Pirelli}} |28 |Buiteband |16 | |- !Ret |18 |{{Vlagikoon|BEL}} [[Thierry Boutsen]] |[[Arrows]]-[[BMW]] |{{Goodyear}} |28 |Elektries |10 | |- !Ret |3 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Martin Brundle]] |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |20 |Transmissie |22 | |- !Ret |21 |{{Vlagikoon|ITA}} Mauro Baldi |Spirit-Hart |{{Pirelli}} |19 |Tol |24 | |- !Ret |6 |{{Vlagikoon|FIN}} [[Keke Rosberg]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |{{Goodyear}} |16 |Tol |3 | |- !Ret |26 |{{Vlagikoon|FRA}} [[Jacques Laffite]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] |{{Pirelli}} |15 |Buiteband |18 | |- !Ret |17 |{{Vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] |[[Arrows]]-BMW |{{Goodyear}} |12 |Tol |17 | |- !Ret |29 |{{Vlagikoon|ITA}} Pierluigi Martini |[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |12 |Tol |25 | |- !Ret |22 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |{{Goodyear}} |4 |Tol |13 | |- !Ret |10 |{{Vlagikoon|FRA}} Philippe Alliot |RAM-Hart |{{Pirelli}} |3 |Tol |20 | |- !Ret |8 |{{Vlagikoon|FRA}} François Hesnault |[[Brabham]]-[[BMW]] |{{Pirelli}} |3 |Elektries |19 | |- !Ret |30 |{{Vlagikoon|GBR}} [[Jonathan Palmer]] |Zakspeed |{{Goodyear}} |2 |Suspensie |23 |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Portugese Grand Prix]] jsd3gr61y2i9dkzey3344nztfqor4ax 0 451660 2912715 2826509 2026-06-20T14:40:45Z Jcb 223 2912715 wikitext text/x-wiki [[Lêer:RSALesothoA.jpg|duimnael]] '''Suid-Afrika-Lesotho-betrekkinge''' verwys na die huidige en historiese bilaterale betrekkinge van [[Suid-Afrika]] en [[Lesotho]]. Lesotho, wat deur Suid-Afrika omring word, is vir die meeste van sy ekonomiese sake afhanklik van Suid-Afrika, en sy [[buitelandse beleid]] is dikwels in lyn met dié van Pretoria.<ref>{{cite journal |last1=Schenoni |first1=Luis Leandro |title=Subsystemic Unipolarities? Power Distribution and State Behaviour in South America and Southern Africa |journal=Strategic Analysis |date=5 Desember 2016 |volume=41 |issue=1 |pages=74–86 |doi=10.1080/09700161.2016.1249179|s2cid=157565131 |url=http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bsz:352-2-mccngsd0c4nq1 }}</ref> Beide is lidstate van die [[Statebond]] van Nasies, die [[Afrika-Unie]], die [[Suider-Afrikaanse Doeane-unie]] en die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]]. Lesotho, saam met Eswatini, is beskryf as satellietstate van Suid-Afrika.<ref name="Kamrava2008">{{cite book|author=Mehran Kamrava|title=Understanding Comparative Politics: A Framework for Analysis|url=https://books.google.com/books?id=mtiFy3vlufYC&pg=PA73|year=2008|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-77304-1|pages=73–}}</ref> Suid-Afrika het 'n hoëkommissaris in [[Maseru]]. Lesotho het 'n hoëkommissaris in [[Pretoria]] en konsulaat-generaal in [[Kaapstad]] en [[Durban]] en konsulate in [[Klerksdorp]] en [[Welkom]]. ==Geskiedenis== Die gebied bekend as Lesotho word heeltemal omring deur Suid-Afrika. Lesotho (toe [[Basoetoland]], 'n Britse protektoraat) is in 1871 by die [[Kaapkolonie]] geannekseer, maar het in 1884 weer apart (as 'n kroonkolonie) geword. Toe die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 gevorm is, was daar pogings deur die [[Verenigde Koninkryk]] om Lesotho in te sluit. In Oktober 1966 het die Koninkryk egter volle onafhanklikheid verkry. Ten spyte van formele onafhanklikheid het die wit-beheerde regering in Suid-Afrika 'n belangrike rol gespeel in die ekonomiese en politieke sake van sy buurland, insluitend die ondersteuning van die regering van Lesotho se premier, hoof Leabua Jonathan. In 1986 het Suid-Afrika die staatsgreep in Lesotho ondersteun wat Justin Lekhanya aan bewind gebring het. Op sy beurt het Lekhanya se regering lede van die African National Congress sowel as tegnici uit [[Noord-Korea]] verdryf, wat gelei het tot aansienlik beter verhoudings tussen die twee lande.<ref>{{cite web |title=South Africa - Relations with African States |url=http://countrystudies.us/south-africa/83.htm |website=countrystudies.us |accessdate=14 Oktober 2018}}</ref> ==Post-apartheid verhoudings== Suid-Afrika het sy [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste demokratiese verkiesing in 1994]] gehou. In September 1998 het Suid-Afrika 'n militêre ingryping in Lesotho in die naam van die SAOG gelei, na oproer ná die verkiesing en gerugte van 'n moontlike staatsgreep. SAOG-troepe het in Mei van die volgende jaar uit Lesotho onttrek. Sedertdien het Suid-Afrika se invloed in Lesotho gegroei. Dit is betrokke by die [[Lesotho-Hoogland-waterprojek]], 'n voortgesette watervoorsienings- en hidrokragprojek. In Augustus 2010 het die Suid-Afrikaanse president [[Jacob Zuma]] 'n groep beleggers en politici na Lesotho gelei, waar hulle bilaterale samewerking sowel as streekspolitieke ontwikkelinge bespreek het.<ref name="zuma">{{cite web |title=Zuma to lead delegation to Lesotho - SouthAfrica.info |url=http://www.southafrica.info/news/international/lesotho-100810.htm |accessdate=14 Oktober 2018 |publisher=southafrica.info |date=10 Augustus 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303210914/http://www.southafrica.info/news/international/lesotho-100810.htm |archivedate=3 Maart 2016}}</ref>Terwyl hy in 2010 in Lesotho was, het Zuma die [[Katsedam]] <ref name="zuma" />besoek en 'n gesamentlike sitting van die Parlement van Lesotho toegespreek. ==Anneksasievoorstelle== Met dekolonisasie het [[Betsjoeanaland]] en [[Basoetoland]] in 1966 onafhanklik geword as onderskeidelik die Republiek van Botswana en die Koninkryk van Lesotho. Hulle is in 1968 gevolg deur Swaziland, nou bekend as [[Eswatini]]. Suid-Afrika het gehoop om beheer oor hierdie drie state te kry, maar die Britse regering het verbintenisse aangegaan om die belange van die swart Afrika-inwoners te respekteer, wat nie behoue sou bly deur hulle aan Apartheid Suid-Afrika oor te gee nie. In 2010 het vakbondlid Vuyani Tyhali 'n petisie ter ondersteuning van anneksasie begin en gesê: "Ons het 30 000 handtekeninge. Lesotho is nie net deur land omring nie – dit is deur Suid-Afrika omring. Ons was 'n arbeidsreserwe vir apartheid-Suid-Afrika. Daar is geen rede vir ons om langer as 'n nasie met sy eie geldeenheid en leër te bestaan nie". Ntate Manyanye, 'n liefdadigheidsdirekteur, het die VIGS-epidemie as 'n rede aangehaal waarom Lesotho nie meer as 'n onafhanklike land kon oorleef nie: "Lesotho veg vir oorlewing. Ons het 'n bevolking van ongeveer 1,9 miljoen, maar daar is dalk soveel as 400 000 VIGS-wesies onder ons. Die lewensverwagting het tot 34 gedaal. Ons is desperaat".<ref name="annex">{{cite news|title=Lesotho's people plead with South Africa to annex their troubled country|url=https://www.theguardian.com/world/2010/jun/06/lesotho-independence-south-africa | location=London | work=The Guardian|date=6 Junie 2010}}</ref> In 2023 het Lesotho se parlement gedebatteer oor die eis van die gebied van die Vrystaat en ander Basotho-lande van Suid-Afrika. Dit was nadat Tshepo Lipholo, 'n lid van die Basotho-konvensiebeweging, in 2022 tot die Parlement verkies is, die enigste lid van die party wat verkies is. Hul platform is gebaseer op die idee dat die grond van die Basotho, die hoof etniese groep in Lesotho, aan die nasie terugbesorg moet word, aangesien dit in die 19de eeu deur die [[Afrikaners]] geneem is. Vorige groepe het probeer om die Koningin te kontak met die versoek om Lesotho 'n tiende provinsie van Suid-Afrika te maak. Baie Basotho woon in Suid-Afrika, en baie is ook afhanklik van Suid-Afrika vir werk. Suid-Afrikaanse amptenare het egter gesê dat hulle nie die anneksasie sou ondersteun nie, aangesien dit nie deur 'n meerderheid ondersteun is nie.<ref name="demand">{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65112582 |title=Lesotho MP demands huge parts of South Africa |last=Fihlani |first=Pumza |publisher=[[BBC]] |work=[[BBC News]] |date=2023-03-29 |accessdate=2023-03-30 |language=en-GB}}</ref> ==Evaluasie== Die verhouding tussen Suid-Afrika en Lesotho is diep verweef deur geografiese, ekonomiese en kulturele bande, maar word gekenmerk deur beide samewerking en uitdagings. Suid-Afrika, wat Lesotho heeltemal omsluit, is sy primêre handelsvenoot, met die Suider-Afrikaanse Doeane-unie en SAOG wat handel en ekonomiese integrasie bevorder, veral deur die uitvoer van Lesotho se tekstiele en water via die [[Lesotho-Hoogland-waterprojek]]. Histories het Suid-Afrika se betrokkenheid tydens die apartheid-era en Lesotho se steun aan anti-apartheid-bewegings spanning veroorsaak, maar vandag is die verhouding stabiel, met samewerking in streeksveiligheidsraamwerke. Tog skep kwessies soos grensbeheer, migrasie van Basotho-werkers na Suid-Afrika, en Suid-Afrika se ekonomiese dominansie spanninge. Kulturele bande, veral deur gedeelde tale soos [[Sesotho]], versterk die verhouding, maar Lesotho se afhanklikheid van Suid-Afrika vir ekonomiese stabiliteit bly 'n sensitiewe punt in bilaterale betrekkinge. == Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Lesotho]] k70f3ndeg1ojxoym0gz98shf6k9zmds 0 454043 2912781 2912521 2026-06-20T21:30:06Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2912781 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2026 | beeld = T20I-vrouewêreldbeker 2026.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 | vanafdatum = 12 Junie | totdatum = 5 Julie | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Engeland}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 12 (53 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 16 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = {{vlagikoon|Indië}} [[Smriti Mandhana]] (142)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Shree Charani]]<br />{{vlagikoon|Engeland}} [[Sophie Ecclestone]]<br />{{vlagikoon|Pakistan}} [[Fatima Sana]]<br />{{vlagikoon|Wes-Indië}} [[Aaliyah Alleyne]] (7 elk)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> | vorige jaar = 2024 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2024 | volgende jaar = 2028 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2028 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2026''' ([[Engels]]: ''2026 Women’s T20 World Cup'') word van 12 Junie tot 5 Julie 2026 in [[Engeland]] beslis. Dit is die tiende [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009-toernooi]] die tweede in Engeland. Daarmee word dit die eerste land wat twee keer as gasvroue optree. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is die eerste toernooi met twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne, teenoor die tien van die vorige ses T20I-vrouewêreldbekertoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Die twaalf deelnemende nasionale vrouekrieketspanne is: die ses regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die twee naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 ([[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] en [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 ([[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]], [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] en [[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]]). Nederland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer en die altesaam vierde span van Europa geword wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Gevolglik is dit die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi waaraan vier Europese spanne deelneem en dit is ook die eerste internasionale vrouekriekettoernooi waaraan die vernaamste vier Europese spanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word 33 wedstryde gespeel, waaronder 30 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van ses spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die twee beste spanne van elke groep kwalifiseer hierna vir die halfeindrondte, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die vier beste spanne van die T20I-vrouevrouewêreldbeker 2026 kwalifiseer saam met die gasvroue van die 2028-toernooi regstreeks vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] in Pakistan. == Toewysing == Die Internasionale Krieketraad het Engeland in Julie 2022 as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |title=India to host 2025 Women's ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=26 Julie 2022 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Daarmee word dié land die eerste wat twee keer T20I-vrouewêreldbekertoernooie aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup |title=England to host 2026 Women's T20 Cricket World Cup – Clare Connor hails continued growth of women's game |publisher=[[Sky News]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === In Julie 2022 het die Internasionale Krieketraad die kwalifiseringsproses vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bekendgemaak, waarvolgens vir die eerste keer twaalf spanne aan dié toernooi deelneem. Die gasvroue Engeland het saam met die vyf beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die twee oorblywende regstreekse kwalifiseringsplekke is deur die naasbeste spanne, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 bespreek. Die vier oorblywende plekke is tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie deelgeneem het, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-women-s-t20-world-cup-2026-qualifier-final-four-spots-up-for-grabs-in-nepal |title=ICC Women's T20 World Cup 2026 Qualifier: Final four spots up for grabs in Nepal |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Januarie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Die volgende twaalf spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 gekwalifiseer: Australië, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die vyf beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 almal saam met die gasvroue Engeland regstreeks gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/west-indies-seal-semi-final-spot-with-stunning-victory-over-england |title=West Indies seal semi-final spot with stunning victory over England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Pakistan en Sri Lanka het as naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 gekwalifiseer, terwyl Bangladesj, Ierland, Nederland en Skotland tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 hulle plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ireland-thump-thailand-to-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521848 |title=Ireland and Scotland qualify for 2026 women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Nederland neem vir die eerste keer aan ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-and-netherlands-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521362 |title=Netherlands, Bangladesh qualify for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Januarie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Gevolglik neem vir die eerste keer vier Europese spanne aan ’n T20I-vrouewêreldbeker deel en dit is ook die eerste vrouekriekettoernooi waaraan die vier vernaamste Europese vrouekrieketspanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2026 ICC Women's T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2026-kwalifisering; altesaam 53 lande het deelgeneem. {{sleutel|#000032|Gasvroue}} {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-vroueranglys}} {{sleutel|#00ab00|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#ffaa00|Tydens die wêreldwye kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#ffc900|Tydens die plaaslike kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#c0c0c0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-EN}} |'''Gasvroue''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="5"|'''Regstreeks''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-PK}} |rowspan="2"|T20I-vroueranglys op<br />20 Oktober 2024 |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-LK}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-BD}} |rowspan="4"|T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 |Sewende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-IE}} |Vyfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-NL}} |Eerste | – |Debuut |- |{{Crv-XS}} |Tweede |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |} == Stadions == In Mei 2025 het die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] die stadions vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/news/4256616/seven-venues-for-icc-womens-t20-world-cup-2026-in-england-announced |title=Lord’s to host final of ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |date=30 April 2025 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Die eindstryd word op [[Lord’s]] in [[Londen]] beslis, terwyl [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[The Oval (Londen)|The Oval]] en die [[Bristol-krieketveld]] ander wedstryde tydens die toernooi huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-key-dates-announced-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-in-england |title=Venues, key dates announced for ICC Women’s T20 World Cup 2026 in England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=1 Mei 2025 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] ! [[Bristol]], City of Bristol ! [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] |- | [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]] | [[Bristol-krieketveld]] | [[Headingley-krieketveld|Headingley]] |- | <small>{{Koördinate|52|27|20.93|N|1|54|08.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Edgbaston}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|38.01|N|2|35|02.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bristol-krieketveld}}</small> | <small>{{Koördinate|53|49|3.58|N|1|34|55.12|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Headingley}}</small> |- | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''17&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;350''' |- | [[Lêer:Edgbaston---close-of-play.jpg|200px]] | [[Lêer:Bristol County Ground.jpg|200px]] | [[Lêer:Headingley Cricket Stadium.jpg|200px]] |- ! [[Londen]], [[Groter Londen]] !rowspan=10|{{Location map+|Engeland|width=400|float=center|places= {{Location map~|Engeland|lat=52.455814|long=-1.902489|position=bottom|background=|label=[[Birmingham]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.477174|long=-2.584097|position=bottom|background=|label=[[Bristol]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.817686|long=-1.582070|position=top|background=|label=[[Leeds]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.479251|long=-2.247926|position=bottom|background=|label=[[Manchester]]}} {{Location map~|Engeland|lat=50.924000|long=-1.321900|position=bottom|background=|label=[[Southampton]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.529420|long=-0.172822|position=left|background=|label=[[Lord’s]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.483769|long=-0.114850|position=right|background=|label=[[The Oval (Londen)|The Oval]]}}}} ! Londen, Groter Londen |- | [[Lord’s]] | [[The Oval (Londen)|The Oval]] |- | <small>{{Koördinate|51|31|45.84|N|0|10|21.72|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Lord’s}}</small> | <small>{{Koördinate|51|29|1|N|0|6|54|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=The Oval}}</small> |- | Kapasiteit: '''31&nbsp;100''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Nat West media centre cropped.jpg|200px]] | [[Lêer:OCS Stand (Surrey v Yorkshire in foreground).JPG|200px]] |- ! [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! [[Southampton]], [[Hampshire]] |- | [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]] | [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]] |- | <small>{{Koördinate|53|27|22.85|N|2|17|12.34|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Old Trafford}}</small> | <small>{{Koördinate|50|55|26.4|N|1|19|18.8|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rose Bowl}}</small> |- | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Old Trafford Cricket Ground August 2014 (cropped).jpg|200px]] | [[Lêer:Pavilion stands.JPG|200px]] |}</center> == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word oor 24 dae tussen twaalf verskillende spanne oor 33 wedstryde beslis. Dit het begin op 12 Junie 2026 op Edgbaston in Birmingham met die openingswedstryd tussen die gasvroue Engeland en Sri Lanka. Die toernooi eindig op Lord’s in Londen op 5 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die T20I-vrouewêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-vrouewêreldbeker 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Junie ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 ! scope=col |So<br />28 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 3 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 28 -->| |- align=center |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Crv-AU}}<br /> {{Crv-BD}}<br /> {{Crv-IN}}<br /> {{Crv-NL}}<br /> {{Crv-PK}}<br /> {{Crv-ZA}} | {{Crv-EN}}<br /> {{Crv-IE}}<br /> {{Crv-NZ}}<br /> {{Crv-XS}}<br /> {{Crv-LK}}<br /> {{Crv-WI}} |} === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word deur twaalf nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die eerste rondte is die twaalf deelnemende spanne in twee groepe van ses spanne elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span vier wedstryde in die eerste rondte. Twee punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep dring na die uitklopfase deur.<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-you-need-to-know-about-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All You Need To Know about ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref><ref name="ESPNcricinfo">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-faqs-the-format-teams-rain-rules-and-more-1540193 |title=Women's T20 World Cup 2026 FAQs: the format, teams, rain rules, and more |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=11 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aanteken), word die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit is van toepassing in alle fases van die toernooi.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit drie wedstryde bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring na die uitklopfase deur. Die groepwenner van albei groepe speel teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde. Elke wedstryd in die uitklopfase moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, word die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === 2026-effek op 2028-kwalifisering === Die vier beste spanne van die 2026-toernooi (saam met die 2028-gasvroue Pakistan) kwalifiseer regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028. == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 14 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes word vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/match-officials-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Match officials revealed for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Mei 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Anna Harris <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Shathira Jakir <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Kerrin Klaaste <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Candace la Borde <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Narayanan Janani <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Gayathri Venugopalan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Trudy Anderson <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-the-squads-at-the-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All the squads at the ICC Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 Mei 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]]. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. Die groepe is op 15 Junie 2025 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-womens-t20-world-cup-schedule-india-australia-in-group-1-eng-nz-in-group-2-1490664 |title=Women's T20 World Cup: India and Australia in Group 1, England and NZ in Group 2 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Junie 2025 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> Op 24 Februarie 2026 is die volledige kalender bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/full-fixtures-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-unveiled |title=Full fixtures for ICC Women’s T20 World Cup 2026 unveiled |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Februarie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> === Eerste rondte === Twaalf spanne neem aan die eerste rondte deel. Die twee beste spanne in elke groep dring na die uitklopfase deur en kwalifiseer saam met die gasvroue Pakistan regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028.<ref name="Explainer">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/women-s-t20-world-cup-tournament-explainer |title=Women’s T20 World Cup 2026: Tournament Explainer |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 April 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |3||3||0||0||'''6'''||+4.391 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |2||2||0||0||'''4'''||+3.975 |- |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |3||2||1||0||'''4'''||–0.641 |- |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |2||1||1||0||'''2'''||—1.097 |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |3||0||3||0||'''0'''||—1.857 |- |style="text-align:left"|{{Crv-NL}} |3||0||3||0||'''0'''||—3.384 |} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 172/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 107 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Phoebe Litchfield]] 50 (24) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 44 (39) | paaltjies2 = [[Georgia Wareham]] 3/13 (2.4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 65 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-south-africa-women-3rd-match-group-1-1490679/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cg74zz78m7do |title=T20 crowds won't be hit by football World Cup – ICC |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=13 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Georgia Wareham]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nadine de Klerk]] (RSA) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91572-south-africas-nadine-de-klerk-reaches-150-international-appearances-against-australia.html |title=South Africa’s Nadine de Klerk Reaches 150 International Appearances Against Australia |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) neem haar 150ste internasionale paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91568-nonkululeko-mlaba-hits-150-international-wickets-milestone-in-south-africas-womens-t20-world-cup-2026-opener.html |title=Nonkululeko Mlaba Hits 150 International Wickets Milestone in South Africa’s Women’s T20 World Cup 2026 Opener |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = 139/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 141/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Babette de Leede]] 50 (45) | paaltjies1 = [[Marufa Akter]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Juairiya Ferdous]] 50 (33) | paaltjies2 = [[Caroline de Lange]] 2/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Juairiya Ferdous]] (Ban) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was beide Bangladesj en Nederland hulle eerste internasionale vrouekrieketwedstryde in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/netherlands-ready-and-raring-for-icc-women-s-t20-world-cup-debut-against-bangladesh |title=Netherlands ready and raring for ICC Women’s T20 World Cup Debut against Bangladesh |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Nederland het sy T20I-vrouewêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-netherlands-opt-to-bat-against-bangladesh-on-debut-1541140 |title=Netherlands opt to bat against Bangladesh on T20 World Cup debut |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Caroline de Lange]] (Ned) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91696-caroline-de-lange-reaches-100-caps-as-netherlands-make-icc-womens-t20-world-cup-debut.html |title=Caroline de Lange Reaches 100 Caps as Netherlands Make ICC Women’s T20 World Cup Debut |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Rabeya Khan]] (Ban) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref name="NEDvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/match-report |title=Ferdous, Sharmin take Bangladesh past Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=14 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Bangladesj teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="NEDvBAN" /><ref name="Run_chase">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=10;filter=advanced;orderby=target;result=1;template=results;trophy=136;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 170/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 106 (17 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 68 (44) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 41 (35) | paaltjies2 = [[Deepti Sharma]] 5/10 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 64 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/india-women-vs-pakistan-women-6th-match-group-1-1490682/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 18&nbsp;814<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/sharma-stars-as-india-beat-pakistan-in-front-of-record-group-stage-crowd |title=Sharma stars as India beat Pakistan in front of record group stage crowd |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=14 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Deepti Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Deepti Sharma]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-list-5wi/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of five-wickets-in-an-innings For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Jhulan Goswami]] (albei Ind) ook die tweede vroulike bouler wat haar 350ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91720-deepti-sharma-becomes-first-spinner-to-take-350-womens-international-wickets.html |title=Deepti Sharma Becomes First Spinner to Take 350 Women’s International Wickets |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Muneeba Ali]] (Pak) teken haar 3&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91731-muneeba-ali-reaches-3000-international-runs-in-pakistans-womens-t20-world-cup-opener-vs-india.html |title=Muneeba Ali Reaches 3000 International Runs in Pakistan’s Women’s T20 World Cup Opener vs India |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 18&nbsp;814 is beide die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd en ’n vrouekrieketwedstryd tussen Indië en Pakistan in dié tyd.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Dit is ook die mees gesiene groepwedstryd – beide [[vrouekrieketwêreldbeker]]- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – in dié tyd met sowat 134 miljoen digitale kykers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91875-india-vs-pakistan-t20-world-cup-clash-draws-134-million-digital-viewers-record-opening-week-numbers.html |title=India vs Pakistan T20 World Cup Clash Draws 134 million Digital Viewers; Record Opening Week Numbers |publisher=Female Cricket |date=17 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 77/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 78/1 (9.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Nigar Sultana]] 27 (47) | paaltjies1 = [[Sophie Molineux]] 2/14 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Georgia Voll]] 45* (32) | paaltjies2 = [[Marufa Akter]] 1/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-bangladesh-women-9th-match-group-1-1490685/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 209/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 114 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 74 (47) | paaltjies1 = [[Caroline de Lange]] 2/32 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 28 (27) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 95 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-india-women-10th-match-group-1-1490686/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Smriti Mandhana]] (Ind) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Indië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-ind-vs-ned-netherlands-bowl-india-bring-in-nandani-and-yastika-1541575 |title=Netherlands bowl; India bring in Nandani and Yastika |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhijato Sensarma |date=17 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word die eerste kolwer – beide mans en vroue – wat haar 600ste T20I-grenshou aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/smriti-mandhana-scripts-history-becomes-the-first-ever-batter-across-mens-and-womens-t20is-to-/articleshow/131806102.cms |title=Smriti Mandhana scripts history, becomes the first-ever batter across men’s and women’s T20Is to... |publisher=[[The Times of India]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Highest totals For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Babette de Leede]] en [[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse paartjie wat 1&nbsp;000 T20I-lopies tussen hulle aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/india-vs-netherlands-live-score-womens-t20-world-cup-follow-scorecard-match-updates-from-headingley-leeds-liveblog-ws-l-10156270.html |title=India Vs Netherlands Women's T20 World Cup Highlights: Smriti-Shafali-Shree Charani Take IND To 95 Run-Win |publisher=News18 |date=17 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 127/8 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Fatima Sana]] 55* (38) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 3/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Annerie Dercksen]] 52 (35) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/16 (2.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-pakistan-women-11th-match-group-1-1490687/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Annerie Dercksen]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] word ná [[Suné Luus]], [[Chloe Tryon]], [[Marizanne Kapp]], [[Mignon du Preez]] en [[Shabnim Ismail]] die sesde Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 100ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92032-laura-wolvaardt-becomes-sixth-south-african-woman-to-play-100-t20is.html |title=Laura Wolvaardt Becomes Sixth South African Woman to Play 100 T20Is |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Suné Luus word die eerste Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 300ste internasionale vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92033-sune-luus-joins-elite-club-with-300th-international-appearance-in-womens-cricket.html |title=Sune Luus Joins Elite Club With 300th International Appearance in Women’s Cricket |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Fatima Sana]] en [[Tuba Hassan]] teken met 71 lopies om die negende paaltjie die hoogste Pakistanse negende T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/pakistan-women-3022/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Pakistan Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste negende vrouepaaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd.''<ref name="PAKvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/news-detail/fatima-sana-s-all-round-heroics-in-vain-as-south-africa-edge-pakistan-by-two-wickets.html |title=Fatima Sana's all-round heroics in vain as South Africa edge Pakistan by two wickets |publisher=[[Pakistanse Krieketraad]] |date=18 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/dercksen-and-de-klerk-get-south-africa-on-the-board-with-nervy-win |title=Dercksen and De Klerk get South Africa on the board with nervy win |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Fatima Sana (Pak) word die eerste [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en drie paaltjies neem.<ref name="PAKvRSA" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 219/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 121/3 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 74 (42) | paaltjies1 = [[Iris Zwilling]] 3/52 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 56* (57) | paaltjies2 = [[Kim Garth]] 2/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 98 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-netherlands-women-14th-match-group-1-1490690/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Beth Mooney]] (Aus) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Australië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/match-preview |title=Saturday triple-header: Pakistan look for a W; Australia, England target three in three |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=19 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Beide [[Babette de Leede]] en [[Robine Rijke]] word die eerste twee Nederlandse spelers – beide mans en vroue – wat in hulle 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92156-babette-de-leede-robine-rijke-set-for-100th-t20i-as-netherlands-face-australia.html |title=Babette de Leede, Robine Rijke Set for 100th T20I as Netherlands Face Australia |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ellyse Perry]] (Aus) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 50ste T20I-wêreldbekerwedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92275-ellyse-perry-becomes-first-cricketer-to-reach-50-t20-world-cup-appearances.html |title=Ellyse Perry Becomes First Cricketer to Reach 50 T20 World Cup Appearances |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ashleigh Gardner]] word ná [[Beth Mooney]], [[Meg Lanning]], [[Alyssa Healy]] en Ellyse Perry die vyfde Australiese vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92243-ashleigh-gardner-joins-elite-1500-t20i-runs-club-as-australia-crush-netherlands.html |title=Ashleigh Gardner Joins Elite 1500 T20I Runs Club as Australia Crush Netherlands |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan en ewenaar Engeland se telling teen Sri Lanka tydens dieselfde toernooi.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/czrxyvjr0lvo |title=Injury concern for Mooney as Australia beat Netherlands |publisher=[[BBC]] |date=20 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lope aanteken.'' * ''Babette de Leede en Sterre Kalis teken met 96 lopies om die derde paaltjie die hoogste Nederlandse derde T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Netherlands Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.''<ref name="Largest" /> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 123/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 100/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shorna Akter]] 39* (22) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 25 (30) | paaltjies2 = [[Nahida Akter]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 23 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Shorna Akter]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nigar Sultana]] teken haar 500ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aan.'' * ''Sy teken ook haar 250ste T20I-grenshou aan.'' * ''[[Nahida Akter]] (Ban) neem haar 200ste internasionale paaltjie.'' * ''Dit is Bangladesj se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Pakistan ooit.'' * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/match-report |title=Bangladesh shock Pakistan and eliminate them from T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Ahsan Iftikhar Nagi |date=20 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-india-women-18th-match-group-1-1490694/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = [[Harmanpreet Kaur]] (Ind) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 200ste T20I-wedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-harmanpreet-kaur-latest-to-go-where-no-man-has-1541965 |title=Harmanpreet the latest woman to go where no man has |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-pakistan-women-21st-match-group-1-1490697/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-india-women-23rd-match-group-1-1490699/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-south-africa-women-24th-match-group-1-1490700/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-pakistan-women-26th-match-group-1-1490702/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-south-africa-women-29th-match-group-1-1490705/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-india-women-30th-match-group-1-1490706/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |3||3||0||0||'''6'''||+2.490 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-WI}} |2||2||0||0||'''4'''||+0.233 |- |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |3||1||2||0||'''2'''||–0.063 |- |style="text-align:left"|{{Crv-XS}} |3||1||2||0||'''2'''||—0.083 |- |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |2||1||1||0||'''2'''||—2.040 |- |style="text-align:left"|{{Crv-IE}} |3||0||3||0||'''0'''||—1.054 |} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 219/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 132 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 105* (62) | paaltjies1 = [[Malki Madara]] 1/51 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 37 (32) | paaltjies2 = [[Freya Kemp]] 4/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 87 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-sri-lanka-women-1st-match-group-2-1490677/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 14&nbsp;865<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/7355321/2026/06/13/womens-t20-world-cup-tickets-lionesses-wicked/ |title=The ‘game-changing’ Women’s T20 World Cup: Record ticket sales, a Lionesses moment and West End witches |publisher=[[The New York Times]] |author=Paul Newman |date=13 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91433-sophie-ecclestone-set-for-200th-international-at-icc-womens-t20-world-cup-2026-opener-vs-sri-lanka.html |title=Sophie Ecclestone Set for 200th International at ICC Women’s T20 World Cup 2026 Opener vs Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] word ná [[Heather Knight]] die tweede Engelse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-list-hundreds/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of hundreds for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-t20-world-cup-2026-danni-wyatt-hodge-century-england-vs-sri-lanka-records-centurions-in-world-cup-history/article71095222.ece |title=Women’s T20 World Cup 2026: Danni Wyatt-Hodge scores century for England against Sri Lanka |publisher=The Hindu |date=13 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] word ná Danni Wyatt-Hodge die tweede Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91480-nat-sciver-brunt-hits-3000-t20i-runs-and-tops-englands-womens-t20-world-cup-chart.html |title=Nat Sciver-Brunt Hits 3000 T20I Runs and Tops England’s Women’s T20 World Cup Chart |publisher=Female Cricket |date=13 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Engeland teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/england-script-history-smash-womens-t20-world-cup-record-in-sri-lanka-rout/articleshow/131700754.cms |title=England script history, smash Women's T20 World Cup record in Sri Lanka rout |publisher=[[The Times of India]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Die 351 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-sri-lanka-women-1026vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 161/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 121 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Kathryn Bryce]] 60 (39) | paaltjies1 = [[Ava Canning]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amy Hunter]] 39 (36) | paaltjies2 = [[Kirstie Gordon]] 3/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met 40 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13" /> | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Kathryn Bryce]] (Sco) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste vrouewêreldbekerwedstryd – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – ooit tussen Ierland en Skotland.''<ref name="IRLvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-ireland-bowl-against-scotland-in-their-first-world-cup-meeting-1540965 |title=Ireland bowl against Scotland in their first World Cup meeting |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91571-ireland-leg-spinner-cara-murray-marks-100th-international-appearances-at-old-trafford.html |title=Ireland Leg-Spinner Cara Murray Marks 100th International Appearances at Old Trafford |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Kirstie Gordon]] speel in haar eerste T20I-vrouewedstryd vir Skotland nadat sy tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018-toernooi]] vir Engeland gespeel het, waarmee sy die eerste krieketspeler word wat tydens T20I-vrouewêreldbekertoernooie vir twee nasionale spanne verskyn het.''<ref name="IRLvSCO" /> * ''Dit is Skotland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/match-report |title=Kathryn Bryce's all-round heroics lead Scotland to maiden T20 World Cup win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=13 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 162/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 163/3 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Brooke Halliday]] 40 (32) | paaltjies1 = [[Aaliyah Alleyne]] 4/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shemaine Campbelle]] 90* (62) | paaltjies2 = [[Jess Kerr]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-new-zealand-women-4th-match-group-2-1490680/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shemaine Campbelle]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] (NZ) speel in haar 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91624-new-zealand-captain-amelia-kerr-marks-100th-t20i-with-cap-from-sister-jess.html |title=New Zealand Captain Amelia Kerr Marks 100th T20I with Cap from Sister Jess |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) teken haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91603-sophie-devine-reaches-8000-international-runs-in-world-cup-opener-against-west-indies.html |title=Sophie Devine Reaches 8000 International Runs in World Cup Opener Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Deandra Dottin]] (WI) teken haar 7&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91767-west-indies-deandra-dottin-reaches-7000-international-runs-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=West Indies’ Deandra Dottin Reaches 7000 International Runs at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 150/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 153/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 45 (30) | paaltjies1 = [[Kavisha Dilhari]] 2/35 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 54* (37) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-sri-lanka-women-7th-match-group-2-1490683/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is Sri Lanka se eerste vrouewêreldbekeroorwinning – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – oor Nieu-Seeland ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c17y5gje0vdo |title=NZ on the brink after shock defeat by Sri Lanka |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=16 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''Die 303 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/new-zealand-women-sri-lanka-women-2614vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for New Zealand Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 118/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 119/6 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Louise Little]] 26* (15) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 3/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 48 (37) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Narayanan Janani en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rebecca Stokell]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91793-rebecca-stokell-to-play-100th-game-for-ireland-vs-england-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=Rebecca Stokell to Play 100th Game for Ireland vs England at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] (Eng) word die eerste kolwer tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd wat haar paaltjie verloor nadat sy uitgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/match-report |title=Sciver-Brunt, spinners star as England edge to laboured victory over Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=17 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 153/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 146 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Stafanie Taylor]] 47* (19) | paaltjies1 = [[Katherine Fraser]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Darcy Carter]] (59) 62 | paaltjies2 = [[Aaliyah Alleyne]] 3/11 (2 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-scotland-women-12th-match-group-2-1490688/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Stafanie Taylor]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Deandra Dottin]] word ná [[Shemaine Campbelle]] die tweede Wes-Indiese krieketspeler wat in haar 150ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92124-deandra-dottin-reaches-150-t20is-becomes-second-west-indies-woman-to-achieve-landmark.html |title=Deandra Dottin Reaches 150 T20Is, Becomes Second West Indies Woman to Achieve Landmark |publisher=Female Cricket |date=19 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 100ste T20I-grenshou aanteken.'' * ''Die 299 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-west-indies-women-3505vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for West Indies Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 140/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 136/4 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Izzy Sharp]] 36 (28) | paaltjies1 = [[Orla Prendergast]] 2/26 (4 boulbeurte)<br />[[Cara Murray]] 2/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Orla Prendergast]] 59 (53) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-new-zealand-women-13th-match-group-2-1490689/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Amelie Kerr]] (NZ) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] word ná [[Suzie Bates]] en [[Sophie Devine]] die derde Nieu-Seelandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92216-amelia-kerr-surpasses-2000-t20i-runs-in-new-zealands-crucial-win-over-ireland.html |title=Amelia Kerr Surpasses 2000 T20I Runs in New Zealand’s Crucial Win Over Ireland |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) neem haar 100ste internasionale paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92215-cara-murray-reaches-100-international-wickets-during-irelands-thriller-against-new-zealand.html |title=Cara Murray Reaches 100 International Wickets During Ireland’s Thriller Against New Zealand |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 200/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 162/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophia Dunkley]] 57 (37) | paaltjies1 = [[Kirstie Gordon]] 2/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sarah Bryce]] 34 (24) | paaltjies2 = [[Sophie Ecclestone]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Sophia Dunkley]] (Eng) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Priyanaz Chatterji]] (Sco) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.'' * ''[[Sophie Ecclestone]] (Eng) word ná [[Deepti Sharma]] (Ind), [[Thipatcha Putthawong]] (Tha), [[Henriette Ishimwe]] (Rwa) en [[Megan Schutt]] (Aus) die vyfde bouler wat haar 150ste T20I-paaltjie neem.'' * ''Die 362 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-scotland-women-1026vs3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=20 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-sri-lanka-women-17th-match-group-2-1490693/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-scotland-women-19th-match-group-2-1490695/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = Dit is die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Skotland. }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/scotland-women-vs-sri-lanka-women-25th-match-group-2-1490701/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Lord’s in Londen ontmoet. Indien Indië vir die halfeindrondte, sal hulle in die eerste halfeindstryd speel.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag.<ref name="Explainer" /><ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 30 Junie – Londen | RD1-span01 = Wenner Groep A | RD1-telling01 = | RD1-span02 = Naaswenner Groep B | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = 2 Julie – Londen | RD1-span03 = Wenner Groep A | RD1-telling03 = | RD1-span04 = Naaswenner Groep B | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = 5 Julie – Londen | RD2-span01 = Wenner Halfeindstryd 1 | RD2-telling01 = | RD2-span02 = Wenner Halfeindstryd 2 | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 30 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Groep A | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-1st-semi-final-1490707/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Julie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = Wenner Groep B | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-2nd-semi-final-1490708/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 5 Julie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-final-1490709/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2026]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker 2026}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859 T20I-vrouewêreldbeker 2026 op ESPNcricinfo] {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2026}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Engeland]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] by6mdrjsn4awy0zaj5gu2s9yus3iykn 0 454086 2912718 2880706 2026-06-20T14:47:12Z Jcb 223 2912718 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings |kenteken = |tipe = [[Organisasie sonder winsoogmerk|Sonder winsbejag]], Publieke Belang Organisasie |stigting = {{start date and age|1929}} |stigter = John David Rheinallt Jones, Charles Loram, Edgar Brookes, Davidson Don Tengo Jabavu, Johannes du Plessis |ligging_stad = Johannesburg |ligging_land = Suid-Afrika |liggings = |sleutelpersone = John Endres (Hoof Uitvoerende Beampte); Hermann Pretorius (Hoof van Strategiese Kommunikasie); Helen Zille (Senior Beleidsgenoot) |eienaar = Onafhanklike nie-winsgewende instelling |gebied_bedien = Suid-Afrika |industrie = Beleidsnavorsing en publieke beleid |produkte = Publikasies, beleidsverslae, jaarverslae, data-analise |dienste = Beleidsvoorleggings, navorsing, openbare deelname, beurse (tot 2023) |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates = |getal_werknemers = 30–50 |ouer = |afdelings = |webwerf = {{URL|https://irr.org.za}} |ontbind = |voetnotas = }} Die '''Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings''' (Engels: South African Institute of Race Relations, afgekort IRR) is 'n dinkskrum en beleidsnavorsingsinstelling in [[Suid-Afrika]]. Dit is in 1929 gestig met die doel om rasseverhoudings te verbeter en om sosio-ekonomiese toestande in die land te bestudeer en daaroor verslag te doen.<ref>{{cite book |last=Byrne |first=Errol |title=The First Liberal ~ Rheinallt Jones |publisher=Angel Press |year=1990 |isbn=0-620-14291-X |location=Johannesburg |page=25}}</ref> == Missie en aktiwiteite == Die IRR stel dit tot doel om beleid en openbare debat te beïnvloed volgens klassiek-liberale beginsels soos beperkte regering, 'n markekonomie, privaat ondernemings, vryheid van spraak en die oppergesag van die reg.<ref>{{cite web |url=https://irr.org.za/about-us/about-us |title=About Us — IRR |website=IRR |publisher=South African Institute of Race Relations |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> Inisiatiewe sluit in: * Race Law – 'n databasis van wette en beleid wat rassegebaseerde bepalings bevat. * The Free Society Project – fokus op die uitbreiding van ekonomiese en politieke vryhede.<ref>{{cite web |url=https://irr.org.za/fsp/the-free-society-project |title=The Free Society Project |website=IRR |publisher=South African Institute of Race Relations |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> * Publikasies en navorsing oor onderwys, werkloosheid, gesondheid, misdaad en ekonomie. * Deelname aan parlementêre prosesse en openbare verhore. == Geskiedenis == Die IRR het sy wortels in die sogenaamde "Joint Councils of Europeans and Africans" van die 1920's, wat deur John David Rheinallt Jones geïnspireer is en gebaseer was op die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] model van interrassige rade wat verhoudinge wou verbeter.<ref>{{cite book |last=Byrne |first=Errol |title=The First Liberal ~ Rheinallt Jones |publisher=Angel Press |year=1990 |isbn=0-620-14291-X |location=Johannesburg |page=21}}</ref><ref>{{cite journal |last=Van Staden |first=Martin |title=The Liberal Tradition in South Africa, 1910–2019 |journal=Econ Journal Watch |volume=16 |issue=2 |year=2019 |pages=258–341 |url=https://econjwatch.org/articles/the-liberal-tradition-in-south-africa-19102019}}</ref> === Stigting en vroeë jare === Op 9 Mei 1929 is die IRR amptelik in [[Johannesburg]] gestig deur Rheinallt Jones, Charles Loram, Edgar Brookes, Johannes du Plessis en Davidson Don Tengo Jabavu.<ref>{{cite book |last=Hellmann |first=Ellen |title=The South African Institute of Race Relations 1929–1979: A Short History |publisher=IRR |year=1979 |page=6 |isbn=0869821792}}</ref> Die organisasie wou rasseverhoudings verbeter en sosiale toestande dokumenteer in 'n tyd toe Suid-Afrika se nuwe Unie-grondwet (1910) die stemreg van nie-blankes tot groot mate uitgesluit het.<ref>{{cite journal |last=Van Staden |first=Martin |title=The Liberal Tradition in South Africa, 1910–2019 |journal=Econ Journal Watch |volume=16 |issue=2 |year=2019 |pages=266–267}}</ref> Die IRR het reeds in die 1930's en 1940's bekend gestaan as 'n bron van onafhanklike navorsing oor rasseverhoudings en beleid, en het in dié periode ook sy beursskema geloods wat uiteindelik duisende studente sou help. === Rol in die liberale tradisie === Die IRR word beskou as een van die oudste liberale dinkskrums ter wêreld.<ref>{{cite journal |last=Van Staden |first=Martin |title=The Liberal Tradition in South Africa, 1910–2019 |journal=Econ Journal Watch |volume=16 |issue=2 |year=2019 |pages=264–265}}</ref> John Kane-Berman, wat later uitvoerende hoof was, het beklemtoon dat die organisasie se liberale erfenis gewortel was in beginsels soos individuele vryheid, die oppergesag van die reg en ekonomiese selfbeskikking. Hy het geargumenteer dat dit juis hierdie waardes was wat [[apartheid]] ondermyn het, aangesien gewone Suid-Afrikaners van alle rasse hul ekonomiese belange begin nastreef het en so die sisteem in die praktyk laat krummel het.<ref>{{cite journal |last=Kane-Berman |first=John |title=South African Liberalism: A Personal Perspective |journal=Econ Journal Watch |volume=16 |issue=2 |year=2019 |pages=263–265}}</ref> === 1950's en die grondwetlike krisis === Tydens die 1950's het die IRR, saam met ander liberale instellings soos die Liberal Party en die Torch Commando, 'n belangrike rol gespeel in die openbare debat oor die konstitusionele krisis rondom die ontneem van stemreg vir Kaapse kleurlinge.<ref>{{cite journal |last=Van Staden |first=Martin |title=The Liberal Tradition in South Africa, 1910–2019 |journal=Econ Journal Watch |volume=16 |issue=2 |year=2019 |pages=272–276}}</ref> Die IRR se publikasies en navorsing het data en argumente gebied teen die uitbreiding van apartheid en die ontmagtiging van nie-blanke kiesers. === Apartheid-era en na 1994 === Gedurende apartheid was die IRR dikwels 'n uitgesproke teen staatsbeleid en het dit statistiese bewyse gepubliseer oor die sosio-ekonomiese gevolge van rassesegregasie. Die organisasie het saam met ander liberale groeperinge soos die Progressiewe Party, die Black Sash en die NUSAS deel gevorm van 'n breër liberale opposisie.<ref>{{cite journal |last=Van Staden |first=Martin |title=The Liberal Tradition in South Africa, 1910–2019 |journal=Econ Journal Watch |volume=16 |issue=2 |year=2019 |pages=278}}</ref> Na 1994 het die IRR sy fokus uitgebrei na ekonomiese beleid, onderwys, gesondheid en misdaad, en steeds gepleit vir 'n klassiek-liberale orde. Volgens Van Staden (2019) is dit vandag die oudste oorlewende klassieke-liberale dinkskrum in Suid-Afrika en een van die oudste wêreldwyd.<ref>{{cite journal |last=Van Staden |first=Martin |title=The Liberal Tradition in South Africa, 1910–2019 |journal=Econ Journal Watch |volume=16 |issue=2 |year=2019 |pages=264}}</ref> === Beursprogram === Van 1935 tot 2023 het die IRR 'n groot beursskema bestuur wat duisende studente gehelp het, insluitend [[Nelson Mandela]] in 1947.<ref>{{cite web |url=https://irr.org.za/bursaries |title=Bursaries |website=IRR |publisher=South African Institute of Race Relations |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> Deur sy beursprogram is meer as R230 miljoen aan studente toegeken.<ref name="wham">{{cite web |url=http://whammedia.co.za/sairr-wins-american-chamber-of-commerce-leadership-award-for-2013/ |title=IRR wins AmCham Leadership Award 2013 |website=WhamMedia |publisher=WhamMedia |access-date=1 Oktober 2025 |archive-date= 6 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006105709/https://whammedia.co.za/sairr-wins-american-chamber-of-commerce-leadership-award-for-2013/ |url-status=dead }}</ref> == Publikasies == Die organisasie publiseer sedert dekades die ''South Africa Survey'', 'n invloedryke databron oor demografie en ekonomie.<ref>{{cite web |url=https://irr.org.za/about-us/annual-report/94th-annual-report-2023-27-05-2024.pdf/view |title=94th Annual Report |website=IRR |publisher=South African Institute of Race Relations |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> == Erkenning == In 2013 is die IRR deur die American Chamber of Commerce in South Africa vereer met 'n leierskapstoekenning vir sy bydrae tot demokrasie.<ref name="wham" /> == Leierskap == === Presidente === {{div col|colwidth=26em}} * Charles Templeman Loram * Edgar Harry Brookes * Reinhold Friedrich Alfred Hoernlé * Maurice Webb * Edgar Harry Brookes * Winifred Hoernlé * John David Rheinallt Jones * Ellen Hellmann * [[Leo Marquard]] * Johannes Reyneke * Donald Barkly Molteno * Edgar Harry Brookes * Oliver Schreiner * Denis Hurley (biskop) * Ernst Gideon Malherbe * [[Leo Marquard]] * ID MacCrone * Sheila van der Horst * [[William Frederick Nkomo]] & Duchesne Cowley Grice * Duchesne Cowley Grice * Bernard Friedman * Ezekiel Mahabane * John Dugard * René de Villiers * Franz Auerbach * Lawrence Schlemmer * Stuart Saunders (akademikus) * Stanley Mogoba * [[Helen Suzman]] * William D. (Bill) Wilson * [[Hermann Giliomee]] * Themba Sono * Elwyn Jenkins * Sipho Seepe * Jonathan Jansen * Russell Lamberti * Mark Oppenheimer {{div col end}} === Uitvoerende hoofde === * John David Rheinallt Jones (1930–1947) * Quinton Alexander Whyte (1947–1970) * Frederick Johannes van Wyk (1970–1979) * John Charles Rees (1979–1983) * John Kane-Berman (1983–2014) * Frans Cronje (2014–2021) * John Endres (2021–hede) == Bekende persone == * Gwen Ngwenya – voormalige hoofbedryfsbeampte<ref>{{cite web |last=Hogg |first=Alec |date=20 Februarie 2018 |title=Shifting gears: IRR's Gwen Ngwenya to take up post in DA's political arena |url=https://www.biznews.com/briefs/2018/02/20/irr-gwen-ngwenya-da-politics |website=BizNews |publisher=BizNews |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> * [[Helen Zille]] – senior beleidsgenoot sedert 2019<ref>{{cite web |date=28 Julie 2019 |title=Helen Zille joins Institute for Race Relations |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2019-07-28-helen-zille-joins-institute-for-race-relations/ |website=Daily Maverick |publisher=Daily Maverick |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> * [[Hermann Pretorius]] – Hoof van Strategiese Kommunikasie en woordvoerder; hy tree gereeld in die media op om die IRR se klassiek-liberale standpunte oor BEE, grondhervorming en ekonomiese beleid te verduidelik.<ref>{{cite web |url=https://dailyfriend.co.za/author/herman/ |title=Daily Friend – Hermann Pretorius profiel |website=Daily Friend |publisher=Daily Friend |access-date=1 Oktober 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.biznews.com/interviews/pretorius-majority-anc-supporters-oppose-anc-policies |title=BizNews interview: Hermann Pretorius |website=BizNews |publisher=BizNews |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> == Befondsing == Die IRR word befonds deur private trusts, internasionale stigtings (soos die Friedrich Naumann-stigting en Millennium Trust) en duisende klein skenkers via sy "Friends of the IRR"-inisiatief.<ref>{{cite web |url=https://irr.org.za/about-us/annual-report/94th-annual-report-2023-27-05-2024.pdf/view |title=94th Annual Report |website=IRR |publisher=South African Institute of Race Relations |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *[https://irr.org.za/ Amptelike webwerf van die IRR] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] dst4ujpuaz1l4k2ktypgay2hnl53wue 0 458810 2912777 2885206 2026-06-20T21:23:42Z Jcb 223 2912777 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Susan Lombaard | bynaam = | beeld = SusanLombaard2024.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Susan Lombaard in 2024 | geboortenaam = Susan Lombaard | geboortedatum = [[1 Maart]] [[1977]] | geboorteplek = [[Oos-Londen]], [[Suid-Afrika]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Joernalis; media-uitgewer | ander = | bekend = Uitvoerende hoof van ''[[Maroela Media]]'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Susan Lombaard''' (gebore [[1 Maart]] [[1977]] in [[Oos-Londen]]) is ’n [[Suid-Afrikaanse]] [[joernalis]] en mediabestuurder. Sy dien sedert 2011 as uitvoerende hoof van die Afrikaanse digitale nuusplatform ''[[Maroela Media]]'', wat onder haar leiding tot die grootste gratis Afrikaanse nuuswebwerf in Suid-Afrika ontwikkel het.<ref name="mbb">MyBroadband, 14 Augustus 2024. “South Africa’s largest online news websites revealed.” https://mybroadband.co.za/news/technology/554995-south-africas-largest-online-news-websites-revealed.html Besoek 9 Maart 2026</ref> Die platform publiseer nuus, menings, leefstyl- en kultuurinhoud in Afrikaans en bedien ’n groot Afrikaanse lesersgemeenskap aanlyn.<ref>''The Media Online''. 17 Januarie 2025. “An unlikely website becomes a hero on matric results night.” https://themediaonline.co.za/2025/01/an-unlikely-website-becomes-a-hero-on-matric-results-night/ Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Vroeë lewe en opleiding== Lombaard is in [[Oos-Londen]] in die [[Oos-Kaap]] gebore en het op ’n plaas buite [[Ogies]] in [[Mpumalanga]] grootgeword. Sy het haar laerskoolopleiding aan Laerskool Ogies voltooi en later aan Hoërskool Reynopark gematrikuleer. Sy het aan die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] (PU vir CHO), vandag deel van die Noordwes-Universiteit (NWU), studeer waar sy ’n BA Honneursgraad in Bedryfskommunikasie ''cum laude'' verwerf het. Gedurende haar studies was sy vir drie jaar betrokke by die ATKV-Skryfskool, waar sy as assistent by skryfkursusse en administratiewe werk gehelp het.<ref>ATKV. 23 April 2025. “Prof. Hans: ’n onvergeetlike stem in Afrikaans.” https://atkv.org.za/nuus/posts/prof-hans-n-onvergeetlike-stem-in-afrikaans/ Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Loopbaan== Lombaard het in 2000 as joernalis by die [[ATKV]] se tydskrif ''[[Taalgenoot]]'' begin werk en is later tot [[redakteur]] van die publikasie bevorder. Gedurende haar betrokkenheid by ''Taalgenoot'' het die tydskrif twee Gold Quill-toekennings vir korporatiewe publikasies ontvang. In 2003 is sy aangestel as hoof van [[bemarking]] en skakelwese by Centurion Akademie, waar sy onder meer klasse in joernalistiek, kommunikasie en skakelwese aangebied het. Van 2005 tot 2011 het sy as bemarkingspraktisyn by Medihelp Mediese Skema gewerk. In dié rol was sy onder meer verantwoordelik vir aanlyn bemarking, die bestuur van die skema se webwerf en die redigering van die lidtydskrif ''élan''. ==Maroela Media== In 2011 het Lombaard die geleentheid gekry om ''Maroela Media'', ’n Afrikaanse digitale nuusplatform binne die [[Solidariteit|Solidariteit Beweging]], te help vestig en sedertdien te lei. Die platform is geskep met die doel om ’n Afrikaanse gemeenskap op die [[internet]] te bou en nuus en ander inhoud in Afrikaans beskikbaar te stel.<ref>Juig!-tydskrif. “Augustus 2016.” https://juig.co.za/issue/augustus-2016/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Onder Lombaard se leiding het ''Maroela Media'' sedertdien aansienlik uitgebrei en ’n groot Afrikaanse lesersbasis opgebou. Volgens data wat deur die Internet Advertising Bureau South Africa gepubliseer is, is Maroela Media die grootste gratis Afrikaanse nuuswebwerf in Suid-Afrika.<ref name="mbb" /> Volgens ''The Media Online'' het die publikasie se matriekresultateblad in 2025 byna twee miljoen bladsybesoeke op die aand van die uitslae ontvang.<ref>The Media Online. 17 Januarie 2025. “An unlikely website becomes a hero on matric results night.” https://themediaonline.co.za/2025/01/an-unlikely-website-becomes-a-hero-on-matric-results-night/#google_vignette Besoek 9 Maart 2026</ref> Verskeie projekte en inisiatiewe wat op die bevordering van [[Afrikaans]] gerig is, is deur ''Maroela Media'' onder haar leiding van stapel gestuur, waaronder: *[[Weet.co.za|Weet]], ’n digitale naslaangids vir skoolkinders.<ref>Weet, https://weet.co.za/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *Skryfnet, ’n kreatiewe skryfskool wat saam met Akademia ontwikkel is.<ref> https://www.skryfnet.co.za/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *die ontwikkeling van ’n netwerk van Afrikaanse gemeenskapsradiostasies.<ref>Weet, “Afrikaanse media.” Weet. https://weet.co.za/skoolwerk/afrikaans/afrikaanse-media/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *die vervaardiging van radiovervolgverhale.<ref>Maroela Media, 12 April 2018. Maroela Media se radiodramas vir gesogte toekenning benoem. https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/maroela-media-se-radiodramas-vir-gesogte-toekenning-benoem/ Besoek 10 Maart 2026</ref> en ander inhoud vir [[Gemeenskapsradio in Suid-Afrika|gemeenskapsradio]]s. *veldtogte soos "Die Grootste Afrikaner van Alle Tye",<ref> eNuus, 29 Oktober 2012. https://www.youtube.com/watch?v=SvSjrXrorSo Besoek 9 Maart 2026</ref> "Die Grootste Afrikaanse Liedjie van Alle Tye" en "Die Grootste Afrikaanse Grap van Alle Tye". Die veldtog "Die Grootste Afrikaner van Alle Tye" is in 2013 met ’n Pendoring-toekenning bekroon.<ref>de Vries, Izak en Meyer, Naomi. 25 September 2013. LitNet. “Pendoring-toekenningsgeleentheid 2013.” https://www.litnet.co.za/pendoring-toekenningsgeleentheid-2013/ Besoek 10 Maart 2026</ref> Maroela Media werk ook saam met ’n netwerk van Afrikaanse gemeenskapsradiostasies reg oor Suid-Afrika en help om inhoud en opleiding vir radio-omroepers te ontwikkel.<ref>Weet. “Afrikaanse media.” https://weet.co.za/skoolwerk/afrikaans/afrikaanse-media/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Een van die projekte wat hieruit voortgespruit het, is Klankgolf, ’n aanlyn opleidingsplatform vir radio-omroepers en mediapersoneel wat in Afrikaans werk.<ref>Kyla-Ann du Toit, Solidariteit. Februarie 2026, “Klankgolf: ’n nuwe baadjie vir opleiding in Afrikaanse radiowese.” https://aanlyn.solidariteit.co.za/publieke/artikel/klankgolf-n-nuwe-baadjie-vir-opleiding-in-afrikaanse-radiowese </ref> Maroela Media het ook nuwe digitale inisiatiewe ontwikkel. In 2025 is ’n vesel-internetdiens, Koekoek, in vennootskap met ’n internetdiensverskaffer bekend gestel.<ref>MyBroadband. “Afrikaans news website launches fibre ISP with prices from R439 per month.”</ref> Volgens berigte word ’n deel van die inkomste uit die diens aangewend om die publikasie se voortgesette bedryf te ondersteun.<ref>MyBroadband. “Afrikaans news website launches fibre ISP with prices from R439 per month.” </ref> ==Ander betrokkenheid== Lombaard is betrokke by verskeie projekte en inisiatiewe wat die bevordering van Afrikaans ten doel het. Sy het onder meer op die oorsigkomitee vir die [[Afrikaans 100-projek|Afrikaans 100-inisiatief]] gedien.<ref> Paarl Post. 8 Mei 2023. “Hou vas – Afrikaans word 100!” https://novanews.co.za/paarlpost/hou-vas-afrikaans-word-100-20230508-2/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Sy was ook betrokke by die televisieprojek "''Die stories van Afrikaans''", ’n dokumentêre reeks wat die geskiedenis en ontwikkeling van Afrikaans belig.<ref> Opperman, A.J. 11 April 2025. “Die stories van Afrikaans vier ryk geskiedenis van ons taal.” Netwerk24. https://www.netwerk24.com/kunste/tv/die-stories-van-afrikaans-vier-ryk-geskiedenis-van-ons-taal-20250411 Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Skryfwerk== Lombaard se kreatiewe werk is ook gepubliseer. Haar gedigte sluit in: *“Self-isolasie”, opgeneem in die bundel ''Maskers en Mure'' (2021), saamgestel deur [[Daniel Hugo]] en François de Jongh, uitgegee deur Turksvy Publikasies, Oudtshoorn. *“Mekaar”, opgeneem in die bundel ''Skeppers'' (2021), saamgestel deur Lizanne Barnard, uitgegee deur [[Naledi Uitgewers|Naledi]], Kaapstad. Sy het ook [[kortverhaal|kortverhale]] gepubliseer op platforms soos [[LitNet]].<ref>LitNet. “Ouderdom is ’n sierlike kroon.” https://oulitnet.co.za/fiksie/lombaard.asp Besoek 10 Maart 2026</ref> ==Toekennings en erkenning== *Finalis: ''Most Influential Women in Business and Government'' (2012) ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Eksterne skakels== * Maroela Media – https://maroelamedia.co.za * Weet – https://weet.co.za * Skryfnet – https://www.skryfnet.co.za {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lombaard, Susan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Afrikaners]] 4fs1u2kcfsviz4rl290vg0ba0doac36 0 459452 2912686 2888217 2026-06-20T12:55:20Z Aliwal2012 39067 2912686 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[7 Mei]] in [[Monaco]] gehou. == Uitslag == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Plek !Nr. !Bestuurder !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Rede vir uitval !Rooster !Punte |- !1 |1 |{{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' |'''[[McLaren]]-[[Honda]]''' |77 |1:53:33.251 |1 |'''9''' |- !2 |2 |{{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' |'''[[McLaren]]-[[Honda]]''' |77 | + 52.529 |2 |'''6''' |- !3 |8 |'''Stefano Modena''' |'''[[Brabham]]-Judd''' |76 | + 1 Ronde |8 |'''4''' |- !4 |21 |'''Alex Caffi''' |'''Dallara-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |75 | + 2 Rondes |9 |'''3''' |- !5 |4 |'''[[Michele Alboreto]]''' |'''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |75 | + 2 Rondes |12 |'''2''' |- !6 |7 |'''[[Martin Brundle]]''' |'''[[Brabham]]-Judd''' |75 | + 2 Rondes |4 |'''1''' |- !7 |10 |{{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] |[[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |75 | + 2 Rondes |20 |  |- !8 |19 |[[Alessandro Nannini]] |[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |74 | + 3 Rondes |15 |  |- !9 |3 |[[Jonathan Palmer]] |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |74 | + 3 Rondes |23 |  |- !10 |5 |{{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault]] |74 | + 3 Rondes |3 |  |- !11 |16 |[[Ivan Capelli]] |March-Judd |73 | + 4 Rondes |22 |  |- !12 |25 |{{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] |Ligier-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |73 | + 4 Rondes |21 |  |- !13 |22 |[[Andrea de Cesaris]] |Dallara-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |73 | + 4 Rondes |10 |  |- !14 |20 |[[Johnny Herbert]] |[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |73 | + 4 Rondes |24 |  |- !15 |6 |[[Riccardo Patrese]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault]] |73 | + 4 Rondes |7 |  |- !NF |24 |[[Luis Perez-Sala]] |[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |48 |Oorverhitting |26 |  |- !NF |40 |[[Gabriele Tarquini]] |AGS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |46 |Elektriese probleem |13 |  |- !NF |31 |{{BR-VLAG}} [[Roberto Moreno]] |Coloni-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |44 |Ratkas |25 |  |- !NF |30 |{{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] |Larrousse-[[Lamborghini]] |38 |Enjin |17 |  |- !NF |15 |{{BR-VLAG}} [[Maurício Gugelmin]] |March-Judd |36 |Enjin |14 |  |- !NF |11 |{{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Judd |32 |Botsing |19 |  |- !NF |27 |[[Nigel Mansell]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |30 |Ratkas |5 |  |- !NF |32 |{{FR-VLAG}} [[Pierre-Henri Raphanel]] |Coloni-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |19 |Ratkas |18 |  |- !NF |26 |{{FR-VLAG}} [[Olivier Grouillard]] |Ligier-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |4 |Ratkas |16 |  |- !NF |23 |[[Pierluigi Martini]] |[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |3 |Dryfas |11 |  |- !NF |9 |[[Derek Warwick]] |[[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |2 |Elektriese probleem |6 |  |- !NQ |38 |{{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] |Rial-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !NQ |29 |{{FR-VLAG}} [[Yannick Dalmas]] |Larrousse-[[Lamborghini]] |  | | |  |- !NQ |12 |[[Satoru Nakajima]] |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Judd |  | | |  |- !PQ |18 |[[Piercarlo Ghinzani]] |Osella-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |36 |[[Stefan Johansson]] |Onyx-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |17 |[[Nicola Larini]] |Osella-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |34 |{{DE-VLAG}} [[Bernd Schneider (coureur)|Bernd Schneider]] |Zakspeed-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] |  | | |  |- !PQ |37 |{{BE-VLAG}} [[Bertrand Gachot]] |Onyx-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |33 |{{CH-VLAG}} [[Gregor Foitek]] |EuroBrun-Judd |  | | |  |- !PQ |39 |{{DE-VLAG}} [[Volker Weidler]] |Rial-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |35 |[[Aguri Suzuki]] |Zakspeed-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] |  | | |  |- !PQ |41 |{{DE-VLAG}} [[Joachim Winkelhock]] |AGS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] b3yi7bbliw30guia5mdjo65582uqhxj 2912825 2912686 2026-06-21T09:00:29Z Aliwal2012 39067 opruim, klaar! 2912825 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[7 Mei]] in [[Monaco]] gehou. == Uitslag == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Plek !Nr. !Bestuurder !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Rede vir uitval !Rooster !Punte |- !1 |1 |{{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' |'''[[McLaren]]-[[Honda]]''' |77 |1:53:33.251 |1 |'''9''' |- !2 |2 |{{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' |'''[[McLaren]]-[[Honda]]''' |77 | + 52.529 |2 |'''6''' |- !3 |8 |{{IT-VLAG}} '''Stefano Modena''' |'''[[Brabham]]-Judd''' |76 | + 1 Ronde |8 |'''4''' |- !4 |21 |{{IT-VLAG}} '''Alex Caffi''' |'''Dallara-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |75 | + 2 Rondes |9 |'''3''' |- !5 |4 |{{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' |'''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |75 | + 2 Rondes |12 |'''2''' |- !6 |7 |{{GB-VLAG}} '''[[Martin Brundle]]''' |'''[[Brabham]]-Judd''' |75 | + 2 Rondes |4 |'''1''' |- !7 |10 |{{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] |[[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |75 | + 2 Rondes |20 |  |- !8 |19 |{{IT-VLAG}} Alessandro Nannini |[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |74 | + 3 Rondes |15 |  |- !9 |3 |{{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |74 | + 3 Rondes |23 |  |- !10 |5 |{{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault]] |74 | + 3 Rondes |3 |  |- !11 |16 |{{IT-VLAG}} Ivan Capelli |March-Judd |73 | + 4 Rondes |22 |  |- !12 |25 |{{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] |Ligier-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |73 | + 4 Rondes |21 |  |- !13 |22 |{{IT-VLAG}} Andrea de Cesaris |Dallara-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |73 | + 4 Rondes |10 |  |- !14 |20 |{{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] |[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |73 | + 4 Rondes |24 |  |- !15 |6 |{{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault]] |73 | + 4 Rondes |7 |  |- !NF |24 |{{ES-VLAG}} Luis Perez-Sala |[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |48 |Oorverhitting |26 |  |- !NF |40 |{{IT-VLAG}} Gabriele Tarquini |AGS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |46 |Elektriese probleem |13 |  |- !NF |31 |{{BR-VLAG}} Roberto Moreno |Coloni-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |44 |Ratkas |25 |  |- !NF |30 |{{FR-VLAG}} Philippe Alliot |Larrousse-[[Lamborghini]] |38 |Enjin |17 |  |- !NF |15 |{{BR-VLAG}} Maurício Gugelmin |March-Judd |36 |Enjin |14 |  |- !NF |11 |{{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Judd |32 |Botsing |19 |  |- !NF |27 |{{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |30 |Ratkas |5 |  |- !NF |32 |{{FR-VLAG}} Pierre-Henri Raphanel |Coloni-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |19 |Ratkas |18 |  |- !NF |26 |{{FR-VLAG}} Olivier Grouillard |Ligier-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |4 |Ratkas |16 |  |- !NF |23 |{{IT-VLAG}} Pierluigi Martini |[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |3 |Dryfas |11 |  |- !NF |9 |{{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] |[[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |2 |Elektriese probleem |6 |  |- !NQ |38 |{{DE-VLAG}} Christian Danner |Rial-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !NQ |29 |{{FR-VLAG}} Yannick Dalmas |Larrousse-[[Lamborghini]] |  | | |  |- !NQ |12 |{{JP-VLAG}} Satoru Nakajima |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Judd |  | | |  |- !PQ |18 |{{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani |Osella-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |36 |{{SE-VLAG}} Stefan Johansson |Onyx-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |17 |{{IT-VLAG}} Nicola Larini |Osella-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |34 |{{DE-VLAG}} Bernd Schneider |Zakspeed-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] |  | | |  |- !PQ |37 |{{BE-VLAG}} Bertrand Gachot |Onyx-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |33 |{{CH-VLAG}} Gregor Foitek |EuroBrun-Judd |  | | |  |- !PQ |39 |{{DE-VLAG}} Volker Weidler |Rial-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |35 |{{JP-VLAG}} [[Aguri Suzuki]] |Zakspeed-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] |  | | |  |- !PQ |41 |{{DE-VLAG}} Joachim Winkelhock |AGS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] mm3c433db8eo1bom4gort8h3y6y1pms 2912827 2912825 2026-06-21T10:18:54Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2912827 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[7 Mei]] in [[Monaco]] gehou. == Uitslag == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Plek !Nr. !Bestuurder !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Rede vir uitval !Rooster !Punte |- !1 |1 |{{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' |'''[[McLaren]]-[[Honda]]''' |77 |1:53:33.251 |1 |'''9''' |- !2 |2 |{{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' |'''[[McLaren]]-[[Honda]]''' |77 | + 52.529 |2 |'''6''' |- !3 |8 |{{IT-VLAG}} '''Stefano Modena''' |'''[[Brabham]]-Judd''' |76 | + 1 Ronde |8 |'''4''' |- !4 |21 |{{IT-VLAG}} '''Alex Caffi''' |'''Dallara-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |75 | + 2 Rondes |9 |'''3''' |- !5 |4 |{{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' |'''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |75 | + 2 Rondes |12 |'''2''' |- !6 |7 |{{GB-VLAG}} '''[[Martin Brundle]]''' |'''[[Brabham]]-Judd''' |75 | + 2 Rondes |4 |'''1''' |- !7 |10 |{{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] |[[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |75 | + 2 Rondes |20 |  |- !8 |19 |{{IT-VLAG}} Alessandro Nannini |[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |74 | + 3 Rondes |15 |  |- !9 |3 |{{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |74 | + 3 Rondes |23 |  |- !10 |5 |{{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault]] |74 | + 3 Rondes |3 |  |- !11 |16 |{{IT-VLAG}} Ivan Capelli |March-Judd |73 | + 4 Rondes |22 |  |- !12 |25 |{{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] |Ligier-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |73 | + 4 Rondes |21 |  |- !13 |22 |{{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] |Dallara-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |73 | + 4 Rondes |10 |  |- !14 |20 |{{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] |[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |73 | + 4 Rondes |24 |  |- !15 |6 |{{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault]] |73 | + 4 Rondes |7 |  |- !NF |24 |{{ES-VLAG}} Luis Perez-Sala |[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |48 |Oorverhitting |26 |  |- !NF |40 |{{IT-VLAG}} Gabriele Tarquini |AGS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |46 |Elektriese probleem |13 |  |- !NF |31 |{{BR-VLAG}} Roberto Moreno |Coloni-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |44 |Ratkas |25 |  |- !NF |30 |{{FR-VLAG}} Philippe Alliot |Larrousse-[[Lamborghini]] |38 |Enjin |17 |  |- !NF |15 |{{BR-VLAG}} Maurício Gugelmin |March-Judd |36 |Enjin |14 |  |- !NF |11 |{{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Judd |32 |Botsing |19 |  |- !NF |27 |{{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |30 |Ratkas |5 |  |- !NF |32 |{{FR-VLAG}} Pierre-Henri Raphanel |Coloni-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |19 |Ratkas |18 |  |- !NF |26 |{{FR-VLAG}} Olivier Grouillard |Ligier-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |4 |Ratkas |16 |  |- !NF |23 |{{IT-VLAG}} Pierluigi Martini |[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |3 |Dryfas |11 |  |- !NF |9 |{{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] |[[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |2 |Elektriese probleem |6 |  |- !NQ |38 |{{DE-VLAG}} Christian Danner |Rial-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !NQ |29 |{{FR-VLAG}} Yannick Dalmas |Larrousse-[[Lamborghini]] |  | | |  |- !NQ |12 |{{JP-VLAG}} Satoru Nakajima |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Judd |  | | |  |- !PQ |18 |{{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani |Osella-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |36 |{{SE-VLAG}} Stefan Johansson |Onyx-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |17 |{{IT-VLAG}} Nicola Larini |Osella-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |34 |{{DE-VLAG}} Bernd Schneider |Zakspeed-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] |  | | |  |- !PQ |37 |{{BE-VLAG}} Bertrand Gachot |Onyx-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |33 |{{CH-VLAG}} Gregor Foitek |EuroBrun-Judd |  | | |  |- !PQ |39 |{{DE-VLAG}} Volker Weidler |Rial-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |- !PQ |35 |{{JP-VLAG}} [[Aguri Suzuki]] |Zakspeed-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] |  | | |  |- !PQ |41 |{{DE-VLAG}} Joachim Winkelhock |AGS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |  | | |  |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] 4gpg1ivsfjmxbobd4rp5loseu0j4gnu 0 460874 2912667 2912652 2026-06-20T12:00:50Z Sobaka 328 /* Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025) */ verwysing 2912667 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.{{r |arstech5}} [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref>{{r |youtube1}}] Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.{{r |NASA-20240625 |Space.com2}} Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,{{r |sciam2}} en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.{{r |twitter2}} NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.{{r |arstech2}} Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin.[35] Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.{{r |arstech6}} ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 9r3wymq663bmbig47nd1fprluwhp3de 2912670 2912667 2026-06-20T12:04:00Z Sobaka 328 /* Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025) */ verwysing 2912670 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref>{{r |youtube1}}] Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.{{r |NASA-20240625 |Space.com2}} Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,{{r |sciam2}} en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.{{r |twitter2}} NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.{{r |arstech2}} Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin.[35] Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.{{r |arstech6}} ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] pmp1fv9flbo5ntkxvfghtzbrb78nix7 2912673 2912670 2026-06-20T12:07:07Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ bywerk 2912673 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref>{{r |youtube1}}] Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.{{r |NASA-20240625 |Space.com2}} Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,{{r |sciam2}} en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.{{r |twitter2}} NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.{{r |arstech2}} Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin.[35] Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.{{r |arstech6}} ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023.{{r |NASA-20190308 |NSF-20181228}} In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer.{{r |SN-20240109}} In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik.{{r |NYT-20241205 |NASA-20241205}} In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."{{r |americaspace1}} Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is.{{r |NSF-20250802 |twitter3}} In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.{{r |arstech1}} ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 7oh84mq867krzru5qg87nq0dgcoxzou 2912675 2912673 2026-06-20T12:28:35Z Sobaka 328 /* Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025) */ verwysings 2912675 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023.{{r |NASA-20190308 |NSF-20181228}} In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer.{{r |SN-20240109}} In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik.{{r |NYT-20241205 |NASA-20241205}} In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."{{r |americaspace1}} Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is.{{r |NSF-20250802 |twitter3}} In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.{{r |arstech1}} ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 5z1x5kux0cgqydpg2udo5fembkqmkd8 2912745 2912675 2026-06-20T18:19:53Z Sobaka 328 /* Missievertragings */ verwysings 2912745 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.{<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] q9g7v6215l6k9001s08qo7nqapj31nd 2912750 2912745 2026-06-20T19:03:16Z Sobaka 328 /* Missievertragings */ 2912750 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] ptp1ya63fl9az1yvgwls52btx4bgp2a 2912751 2912750 2026-06-20T19:05:08Z Sobaka 328 /* Missievertragings */ Beeld 2912751 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 9jktllegcd3sg7sktx306pydvq63biv 2912835 2912751 2026-06-21T11:05:11Z Sobaka 328 /* Missievertragings */ bywerk 2912835 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,{{r |twitter4}}{{r |SN-20260107}} maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] q2ok8mskpr6fkt8zt9ihf99mwef7x3p 2912838 2912835 2026-06-21T11:11:01Z Sobaka 328 /* Missievertragings */ Verwysings 2912838 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 8o2qfoihxtfvn8s65io7ucuq0cx8cem 2912839 2912838 2026-06-21T11:13:46Z Sobaka 328 /* Missievertragings */ byvoeg 2912839 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] reln604xglyokhmou29m9b8jeh5o5x2 2912840 2912839 2026-06-21T11:16:34Z Sobaka 328 /* Missievertragings */ Beeld 2912840 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] hj2aac0482c6ordyugctgcmim3agaww 2912842 2912840 2026-06-21T11:22:44Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ bywerk 2912842 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=March 12, 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy Space Center in Florida uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 2onm3rosexb2rhtqvr3ca1d5vsr1b2n 2912843 2912842 2026-06-21T11:24:11Z Sobaka 328 /* Lanseringskedulering */ opruim 2912843 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 056bhqgqp1eku1z8w65dswbeb5o4007 2912845 2912843 2026-06-21T11:27:40Z Sobaka 328 /* Lanseringskedulering */ Beeld 2912845 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sending, soos gesien op 20 Maart 2026. ]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] dzk4qf9wfp9oqmj86g3t9nd0gqnmxzz 2912846 2912845 2026-06-21T11:32:52Z Sobaka 328 /* Lanseringskedulering */ 2912846 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] qma3gppghu9t843ynplv661o372wxl9 2912847 2912846 2026-06-21T11:35:15Z Sobaka 328 bywerk 2912847 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.{{r |Space.com1}} Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens Apollo 8 in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding met nul-swaartekrag-aanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 4vbk8r3uwa595wvm76tzoaajclkbd9y 2912850 2912847 2026-06-21T11:43:54Z Sobaka 328 /* Bemanning */ 2912850 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierpersoonsbemanning Integrity genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens Apollo 8 in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding met nul-swaartekrag-aanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] gw70sxs80wrxstxreqt6cpmgn2tcd7i 0 462880 2912677 2026-06-20T12:47:41Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2912677 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera denudata | authority = L.f., (1782) | synonyms =* ''Anil denudata'' <small>(L.f.) Kuntze</small> * ''Indigofera athrophylla'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''Indigofera centrota'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Indigofera flexuosa'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Indigofera kraussiana'' <small>[[Carl Meissner|Meisn.]]</small> * ''Indigofera rechodes'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Indigofera rigescens'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Indigofera rigescens var. inermis'' <small>E.Mey.</small> }} '''''Indigofera denudata''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera denudata 5Dsr 7536.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-128 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499234-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/adff87f0-c7a1-40cf-9c8d-4c10c930c0ad Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|denudata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 8aeqcszz6xr5pwibjpfprtcp8fr53u2 0 462881 2912679 2026-06-20T12:47:47Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Byekorf-sterreswerm]] na [[Byekorfsterreswerm]] geskuif 2912679 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Byekorfsterreswerm]] gsbi0u9te43ulg31stjfroc4ec6srl2 1 462882 2912681 2026-06-20T12:47:47Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Byekorf-sterreswerm]] na [[Bespreking:Byekorfsterreswerm]] geskuif 2912681 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Byekorfsterreswerm]] jhsg1ol62vod3wvcl3lj7kdpzeeoafu 1 462883 2912683 2026-06-20T12:49:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912683 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462884 2912685 2026-06-20T12:52:23Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]] [[1980 Formule Een-seisoen|1980]]''' is op [[18 Mei]] [[1980]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 1:55:34.365 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' |...' 2912685 wikitext text/x-wiki Die '''[[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]] [[1980 Formule Een-seisoen|1980]]''' is op [[18 Mei]] [[1980]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 1:55:34.365 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | +1:13.629 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | +1:17.726 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 30 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | +1 Ronde | 15 | '''3''' |- ! 5 | 2 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | +1 Ronde | 6 | '''2''' |- ! 6 | 20 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''Fittpaldi-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | +2 Rondes | 18 | '''1''' |- ! 7 | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | +3 Rondes | 19 | |- ! 8 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | +3 Rondes | 11 | |- ! 9 | 12 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | Ongeluk | 14 | |- ! NC | 9 | {{NL-VLAG}} Jan Lammers | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | Nie geklassifiseer | 13 |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] jraynt153mo9linpp6wljupp1qe1qvm 2912820 2912685 2026-06-21T08:41:53Z Aliwal2012 39067 2912820 wikitext text/x-wiki Die '''[[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]] [[1980 Formule Een-seisoen|1980]]''' is op [[18 Mei]] [[1980]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 1:55:34.365 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | +1:13.629 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | +1:17.726 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 30 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | +1 Ronde | 15 | '''3''' |- ! 5 | 2 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | +1 Ronde | 6 | '''2''' |- ! 6 | 20 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | +2 Rondes | 18 | '''1''' |- ! 7 | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | +3 Rondes | 19 | |- ! 8 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | +3 Rondes | 11 | |- ! 9 | 12 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | Ongeluk | 14 | |- ! NC | 9 | {{NL-VLAG}} Jan Lammers | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | Nie geklassifiseer | 13 |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] lpzojl80qgsnxyti6ixh74ns840za8s 0 462885 2912689 2026-06-20T13:02:02Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Arend-newel]] na [[Arendnewel]] geskuif 2912689 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Arendnewel]] jb0x06lt1hwcx666gixt4206lf9gyyf 1 462886 2912691 2026-06-20T13:02:02Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Arend-newel]] na [[Bespreking:Arendnewel]] geskuif 2912691 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Arendnewel]] 5zyw4qwoqq59muq4ouihnvqtj5i0ssx 0 462887 2912693 2026-06-20T13:05:07Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[31 Mei]] [[1981]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 27 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 76 | 1:54:23.38 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-...' 2912693 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[31 Mei]] [[1981]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 27 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 76 | 1:54:23.38 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 39.91 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-Matra''' | 76 | + 1:29.24 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | + 1 Ronde | 17 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 2 Rondes | 15 | '''2''' |- ! 6 | 14 | {{CH-VLAG}} '''Marc Surer''' | '''Ensign-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 2 Rondes | 19 | '''1''' |- ! 7 | 33 | {{FR-VLAG}} Patrick Tambay | Theodore-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 4 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Tol | 1 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Botsing | 20 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} Bruno Giacomelli | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 50 | Botsing | 18 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 45 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Ratkas | 4 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 32 | Tol | 13 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Ratkas | 5 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 15 | Suspensie | 3 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] 9kbia9qzuhhwmcax6j0y0mq6ll4ov7d 2912822 2912693 2026-06-21T08:44:40Z Aliwal2012 39067 2912822 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[31 Mei]] [[1981]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 27 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 76 | 1:54:23.38 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 39.91 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-Matra''' | 76 | + 1:29.24 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | + 1 Ronde | 17 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 2 Rondes | 15 | '''2''' |- ! 6 | 14 | {{CH-VLAG}} '''Marc Surer''' | '''Ensign-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 2 Rondes | 19 | '''1''' |- ! 7 | 33 | {{FR-VLAG}} Patrick Tambay | Theodore-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 4 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Tol | 1 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Botsing | 20 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} Bruno Giacomelli | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 50 | Botsing | 18 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 45 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Ratkas | 4 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 32 | Tol | 13 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Ratkas | 5 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 15 | Suspensie | 3 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] rshrk0v6wwlqgizd0q9ao7rhfsq3ct6 0 462888 2912694 2026-06-20T13:15:21Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[23 Mei]] [[1982]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 1:54:11.259 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''Scuderia Fe...' 2912694 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[23 Mei]] [[1982]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 1:54:11.259 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | Geen brandstof | 5 | '''6''' |- ! 3 | 22 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 75 | Geen brandstof | 7 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1 Ronde | 11 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1 Ronde | 15 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{IE-VLAG}} '''[[Derek Daly]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | Ongeluk | 8 | '''1''' |- ! 7 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 73 | Tol | 4 | &nbsp; |- ! 8 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 4 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 9 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 6 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | Suspensie | 9 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] paf280xkuty9w800n224xch2ai9q1e2 2912821 2912694 2026-06-21T08:43:56Z Aliwal2012 39067 2912821 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[23 Mei]] [[1982]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 1:54:11.259 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | Geen brandstof | 5 | '''6''' |- ! 3 | 22 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 75 | Geen brandstof | 7 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1 Ronde | 11 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1 Ronde | 15 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{IE-VLAG}} '''[[Derek Daly]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | Ongeluk | 8 | '''1''' |- ! 7 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 73 | Tol | 4 | &nbsp; |- ! 8 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 4 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 9 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 6 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | Suspensie | 9 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] g87fec5ieaz4xkk4l2m3250vsdke67u 1 462889 2912695 2026-06-20T13:18:49Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912695 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462890 2912696 2026-06-20T13:18:59Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912696 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462891 2912697 2026-06-20T13:19:09Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912697 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462892 2912701 2026-06-20T13:41:14Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2912701 wikitext text/x-wiki Die '''[[1984 Formule Een-seisoen|1984]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[3 Junie]] [[1984]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 7 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 31 | 1:01:07.740 | 1 | '''4½''' |- ! 2 | 19 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''Toleman-Hart''' | 31 | + 7.446 | 13 | '''3''' |- ! 3 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 31 | + 29.077 | 3 | '''2''' |- ! 4 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 31 | + 35.246 | 10 | '''1½''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 31 | + 44.439 | 11 | '''1''' |- ! 6 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 30 | + 1 Ronde | 4 | '''½''' |- ! 7 | 24 | {{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 30 | + 1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 8 | 5 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 30 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! DQ | 4 | {{DE-VLAG}} Stefan Bellof | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Gediskwalifiseer | 20 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 24 | Stuurfout | 14 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-TAG | 23 | Tol | 8 | &nbsp; |- |} iwd46actjb90y43z5h6flmdcnyovcp0 2912702 2912701 2026-06-20T13:42:21Z Aliwal2012 39067 2912702 wikitext text/x-wiki Die '''[[1984 Formule Een-seisoen|1984]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[3 Junie]] [[1984]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 7 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 31 | 1:01:07.740 | 1 | '''4½''' |- ! 2 | 19 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''Toleman-Hart''' | 31 | + 7.446 | 13 | '''3''' |- ! 3 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 31 | + 29.077 | 3 | '''2''' |- ! 4 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 31 | + 35.246 | 10 | '''1½''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 31 | + 44.439 | 11 | '''1''' |- ! 6 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 30 | + 1 Ronde | 4 | '''½''' |- ! 7 | 24 | {{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 30 | + 1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 8 | 5 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 30 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! DQ | 4 | {{DE-VLAG}} Stefan Bellof | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Gediskwalifiseer | 20 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 24 | Stuurfout | 14 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-TAG | 23 | Tol | 8 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] e7vsxd0bnveanrgs8qk6pr9uifzzytj 2912816 2912702 2026-06-21T08:37:17Z Aliwal2012 39067 2912816 wikitext text/x-wiki Die '''[[1984 Formule Een-seisoen|1984]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[3 Junie]] [[1984]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 7 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 31 | 1:01:07.740 | 1 | '''4½''' |- ! 2 | 19 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''Toleman-Hart''' | 31 | + 7.446 | 13 | '''3''' |- ! 3 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 31 | + 29.077 | 3 | '''2''' |- ! 4 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 31 | + 35.246 | 10 | '''1½''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 31 | + 44.439 | 11 | '''1''' |- ! 6 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 30 | + 1 Ronde | 4 | '''½''' |- ! 7 | 24 | {{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 30 | + 1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 8 | 5 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 30 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! DQ | 4 | {{DE-VLAG}} Stefan Bellof | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Gediskwalifiseer | 20 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 24 | Stuurfout | 14 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-TAG | 23 | Tol | 8 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] fcdp57kr94636t2bxpgghjasdang8mn 0 462893 2912704 2026-06-20T13:49:48Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2912704 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[19 Mei]] [[1985]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-TAG''' | 78 | 1:51:58.034 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 7.541 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 78 | + 1:27.171 | 9 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{IT-VLAG}} '''Andrea de Cesaris''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 16 | '''1''' |- ! 7 | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 77 | + 1 Ronde | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 76 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 76 | + 2 Rondes | 6 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 4 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 11 | 30 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | Zakspeed | 74 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-TAG | 17 | Tol | 14 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 16 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 16 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | Toleman-Hart | 16 | Turbo | 20 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 13 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 10 | Alternator | 4 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{SE-VLAG}} Stefan Johansson | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 0 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] cbgjewdob9oupnj9opkinkh8depqp3e 2912817 2912704 2026-06-21T08:38:34Z Aliwal2012 39067 2912817 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[19 Mei]] [[1985]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 78 | 1:51:58.034 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 7.541 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 78 | + 1:27.171 | 9 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{IT-VLAG}} '''Andrea de Cesaris''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 16 | '''1''' |- ! 7 | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 77 | + 1 Ronde | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 76 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 76 | + 2 Rondes | 6 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 4 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 11 | 30 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | Zakspeed | 74 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-TAG | 17 | Tol | 14 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 16 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 16 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | Toleman-Hart | 16 | Turbo | 20 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 13 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 10 | Alternator | 4 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{SE-VLAG}} Stefan Johansson | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 0 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] 5dkk3smhrcbjfuu684cplva04d3zdix 2912830 2912817 2026-06-21T10:23:23Z Aliwal2012 39067 2912830 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[19 Mei]] [[1985]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 78 | 1:51:58.034 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 7.541 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 78 | + 1:27.171 | 9 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{IT-VLAG}} '''Andrea de Cesaris''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 16 | '''1''' |- ! 7 | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 77 | + 1 Ronde | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 76 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 76 | + 2 Rondes | 6 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 4 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 11 | 30 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | Zakspeed | 74 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-TAG | 17 | Tol | 14 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 16 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 16 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | Toleman-Hart | 16 | Turbo | 20 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 13 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 10 | Alternator | 4 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{SE-VLAG}} Stefan Johansson | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 0 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] 9ep1citq125yzfl5n4pd5wa0mmrl9ar 2912831 2912830 2026-06-21T10:25:12Z Aliwal2012 39067 2912831 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[19 Mei]] [[1985]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 78 | 1:51:58.034 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 7.541 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 78 | + 1:27.171 | 9 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 16 | '''1''' |- ! 7 | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 77 | + 1 Ronde | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 76 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 76 | + 2 Rondes | 6 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 4 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 11 | 30 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | Zakspeed | 74 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-TAG | 17 | Tol | 14 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 16 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 16 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | Toleman-Hart | 16 | Turbo | 20 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 13 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 10 | Alternator | 4 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{SE-VLAG}} Stefan Johansson | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 0 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] deztmzn3pj3503yp9f8ki2oqo62m6lt 0 462894 2912705 2026-06-20T13:56:01Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2912705 wikitext text/x-wiki Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[15 Mei]] [[1983]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 1:56:38.121 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 76 | + 18.475 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 76 | + 31.366 | 1 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 76 | + 1:04.297 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 4 | {{US-VLAG}} '''Danny Sullivan''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 2 Rondes | 20 | '''2''' |- ! 6 | 23 | {{IT-VLAG}} '''Mauro Baldi''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 74 | + 2 Rondes | 13 | '''1''' |- ! 7 | 30 | {{BR-VLAG}} Chico Serra | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 2 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 64 | Elektriese probleem | 17 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Ratkas | 8 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | Botsing | 12 | &nbsp; |- ! NF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | Toleman-Hart | 49 | Botsing | 10 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] cuz8p6lc70hj0b9xm6xb7s83j9ycjyp 2912815 2912705 2026-06-21T08:37:03Z Aliwal2012 39067 2912815 wikitext text/x-wiki Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[15 Mei]] [[1983]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | 1:56:38.121 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 76 | + 18.475 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 76 | + 31.366 | 1 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 76 | + 1:04.297 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 4 | {{US-VLAG}} '''Danny Sullivan''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 2 Rondes | 20 | '''2''' |- ! 6 | 23 | {{IT-VLAG}} '''Mauro Baldi''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 74 | + 2 Rondes | 13 | '''1''' |- ! 7 | 30 | {{BR-VLAG}} Chico Serra | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 2 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 64 | Elektriese probleem | 17 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Ratkas | 8 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | Botsing | 12 | &nbsp; |- ! NF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | Toleman-Hart | 49 | Botsing | 10 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] jmzd1xa2ueg013p2ix88892h2chmhix 1 462895 2912706 2026-06-20T13:59:11Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912706 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462896 2912707 2026-06-20T13:59:24Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912707 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 462897 2912708 2026-06-20T13:59:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912708 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462898 2912709 2026-06-20T13:59:33Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912709 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462899 2912721 2026-06-20T15:20:49Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2912721 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[11 Mei]] [[1986]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 78 | 1:55:41.060 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 78 | + 25.022 | 9 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 78 | + 53.646 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 78 | + 1:11.402 | 2 | '''3''' |- ! 5 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 12 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 6 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 77 | + 1 Ronde | 11 | &nbsp; |- ! 8 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 75 | + 3 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 9 | 17 | {{CH-VLAG}} Marc Surer | [[Arrows]]-[[BMW]] | 75 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 10 | 28 | {{SE-VLAG}} Stefan Johansson | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 75 | + 3 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 11 | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 74 | + 4 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! 12 | 14 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | Zakspeed | 74 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 67 | Ongeluk | 10 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | Lola-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 42 | Stuurfout | 5 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 38 | Brandstofpomp | 6 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] sl3izf757r9l8yaetxckcxxkkq0j4tp 2912818 2912721 2026-06-21T08:39:42Z Aliwal2012 39067 2912818 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[11 Mei]] [[1986]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 78 | 1:55:41.060 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 78 | + 25.022 | 9 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 78 | + 53.646 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 78 | + 1:11.402 | 2 | '''3''' |- ! 5 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 12 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 6 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 77 | + 1 Ronde | 11 | &nbsp; |- ! 8 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 75 | + 3 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 9 | 17 | {{CH-VLAG}} Marc Surer | [[Arrows]]-[[BMW]] | 75 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 10 | 28 | {{SE-VLAG}} Stefan Johansson | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 75 | + 3 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 11 | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 74 | + 4 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! 12 | 14 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | Zakspeed | 74 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 67 | Ongeluk | 10 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | Lola-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 42 | Stuurfout | 5 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 38 | Brandstofpomp | 6 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] rhnl1yp9gq6p95wrfofjx6z5ozlteiu 0 462900 2912723 2026-06-20T15:27:10Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2912723 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[31 Mei]] [[1987]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 78 | 1:57:54.085 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 78 | + 33.212 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 1:12.839 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''3''' |- ! 5 (1) | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Rondes | 15 | '''2''' |- ! 6 (2) | 16 | {{IT-VLAG}} '''Ivan Capelli''' | '''March-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Rondes | 19 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | Zakspeed | 76 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 8 | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 9 | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG | 75 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! 10 | 11 | {{JP-VLAG}} Satoru Nakajima | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 75 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-Megatron | 74 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- |} 2s4tgcs1cbahwd6cewymim848w8b5ct 2912724 2912723 2026-06-20T15:29:32Z Aliwal2012 39067 2912724 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[31 Mei]] [[1987]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 78 | 1:57:54.085 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 78 | + 33.212 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 1:12.839 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''3''' |- ! 5 (1) | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Rondes | 15 | '''2''' |- ! 6 (2) | 16 | {{IT-VLAG}} '''Ivan Capelli''' | '''March-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Rondes | 19 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | Zakspeed | 76 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 8 | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 9 | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG | 75 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! 10 | 11 | {{JP-VLAG}} Satoru Nakajima | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 75 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-Megatron | 74 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] ewz045x6s9zgg0p5cvqzvtfnsiuzbav 2912819 2912724 2026-06-21T08:40:14Z Aliwal2012 39067 2912819 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[31 Mei]] [[1987]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 78 | 1:57:54.085 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 78 | + 33.212 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 1:12.839 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''3''' |- ! 5 (1) | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Rondes | 15 | '''2''' |- ! 6 (2) | 16 | {{IT-VLAG}} '''Ivan Capelli''' | '''March-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 76 | + 2 Rondes | 19 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | Zakspeed | 76 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 8 | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 9 | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG | 75 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! 10 | 11 | {{JP-VLAG}} Satoru Nakajima | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 75 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-Megatron | 74 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] anazo7irjopmtkxhle1w2b269ylxvqo 0 462901 2912725 2026-06-20T15:44:13Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2912725 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[15 Mei]] [[1988]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 78 | 1:57:17.077 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 20.453 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 41.229 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 17 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Arrows]]-Megatron''' | 77 | + 1 Ronde | 7 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-Judd''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{FR-VLAG}} Yannick Dalmas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 9 | 21 | {{IT-VLAG}} Nicola Larini | Osella | 75 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 10 | 16 | {{IT-VLAG}} Ivan Capelli | March-Judd | 72 | + 6 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 66 | Tol | 1 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} Philippe Alliot | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Botsing | 13 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{BR-VLAG}} Mauricio Gugelmin | March-Judd | 45 | Brandstofstelsel | 14 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani | Zakspeed | 43 | Ratkas | 23 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Alessandro Nannini | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{ES-VLAG}} Luis Perez-Sala | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Aandrywing | 15 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-Judd | 32 | Botsing | 5 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} Andrea de Cesaris | Rial-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-Judd | 17 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 32 | {{AR-VLAG}} Oscar Larrauri | EuroBrun-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Remme | 18 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 8 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{SE-VLAG}} Stefan Johansson | [[Ligier]]-Judd | 6 | Enjin | 26 | &nbsp; |- ! NF | 31 | {{IT-VLAG}} Gabriele Tarquini | Coloni-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Suspensie | 24 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 1 | Botsing | 11 | &nbsp; |- ! NF | 36 | {{IT-VLAG}} Alex Caffi | Dallara-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Tol | 17 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Petrolpedaal | 12 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] 4yiyg1pcuj6xvhf6zdrofcc51ls0nnd 2912811 2912725 2026-06-21T08:30:51Z Aliwal2012 39067 2912811 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[15 Mei]] [[1988]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 78 | 1:57:17.077 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 20.453 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 41.229 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 17 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Arrows]]-Megatron''' | 77 | + 1 Ronde | 7 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-Judd''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{FR-VLAG}} Yannick Dalmas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 9 | 21 | {{IT-VLAG}} Nicola Larini | Osella | 75 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 10 | 16 | {{IT-VLAG}} Ivan Capelli | March-Judd | 72 | + 6 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 66 | Tol | 1 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} Philippe Alliot | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Botsing | 13 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{BR-VLAG}} Mauricio Gugelmin | March-Judd | 45 | Brandstofstelsel | 14 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani | Zakspeed | 43 | Ratkas | 23 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Alessandro Nannini | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{ES-VLAG}} Luis Perez-Sala | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Aandrywing | 15 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-Judd | 32 | Botsing | 5 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} Andrea de Cesaris | Rial-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-Judd | 17 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 32 | {{AR-VLAG}} Oscar Larrauri | EuroBrun-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Remme | 18 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 8 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{SE-VLAG}} Stefan Johansson | [[Ligier]]-Judd | 6 | Enjin | 26 | &nbsp; |- ! NF | 31 | {{IT-VLAG}} Gabriele Tarquini | Coloni-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Suspensie | 24 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 1 | Botsing | 11 | &nbsp; |- ! NF | 36 | {{IT-VLAG}} Alex Caffi | Dallara-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Tol | 17 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Petrolpedaal | 12 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] io9idzb3ebxei02xbjca19gdj5fqzv1 2912823 2912811 2026-06-21T08:47:06Z Aliwal2012 39067 2912823 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[15 Mei]] [[1988]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 78 | 1:57:17.077 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 20.453 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 41.229 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 17 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Arrows]]-Megatron''' | 77 | + 1 Ronde | 7 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-Judd''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{FR-VLAG}} Yannick Dalmas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 9 | 21 | {{IT-VLAG}} Nicola Larini | Osella | 75 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 10 | 16 | {{IT-VLAG}} Ivan Capelli | March-Judd | 72 | + 6 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 66 | Tol | 1 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} Philippe Alliot | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Botsing | 13 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{BR-VLAG}} Mauricio Gugelmin | March-Judd | 45 | Brandstofstelsel | 14 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani | Zakspeed | 43 | Ratkas | 23 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Alessandro Nannini | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{ES-VLAG}} Luis Perez-Sala | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Aandrywing | 15 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-Judd | 32 | Botsing | 5 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} Andrea de Cesaris | Rial-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-Judd | 17 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 32 | {{AR-VLAG}} Oscar Larrauri | EuroBrun-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Remme | 18 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 8 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{SE-VLAG}} Stefan Johansson | [[Ligier]]-Judd | 6 | Enjin | 26 | &nbsp; |- ! NF | 31 | {{IT-VLAG}} Gabriele Tarquini | Coloni-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Suspensie | 24 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 1 | Botsing | 11 | &nbsp; |- ! NF | 36 | {{IT-VLAG}} Alex Caffi | Dallara-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Tol | 17 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Petrolpedaal | 12 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] dujp1afxriiazdiwlthpku5u10vap2u 2912829 2912823 2026-06-21T10:21:38Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2912829 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[15 Mei]] [[1988]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 78 | 1:57:17.077 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 20.453 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 41.229 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 17 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Arrows]]-Megatron''' | 77 | + 1 Ronde | 7 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-Judd''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{FR-VLAG}} Yannick Dalmas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 9 | 21 | {{IT-VLAG}} Nicola Larini | Osella | 75 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 10 | 16 | {{IT-VLAG}} Ivan Capelli | March-Judd | 72 | + 6 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 66 | Tol | 1 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} Philippe Alliot | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Botsing | 13 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{BR-VLAG}} Mauricio Gugelmin | March-Judd | 45 | Brandstofstelsel | 14 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani | Zakspeed | 43 | Ratkas | 23 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Alessandro Nannini | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{ES-VLAG}} Luis Perez-Sala | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Aandrywing | 15 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-Judd | 32 | Botsing | 5 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | Rial-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-Judd | 17 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 32 | {{AR-VLAG}} Oscar Larrauri | EuroBrun-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Remme | 18 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 8 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{SE-VLAG}} Stefan Johansson | [[Ligier]]-Judd | 6 | Enjin | 26 | &nbsp; |- ! NF | 31 | {{IT-VLAG}} Gabriele Tarquini | Coloni-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Suspensie | 24 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 1 | Botsing | 11 | &nbsp; |- ! NF | 36 | {{IT-VLAG}} Alex Caffi | Dallara-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Tol | 17 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Petrolpedaal | 12 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] 1emld7ycakt0c44okmmxx8aeb21xtxe 0 462902 2912727 2026-06-20T16:10:29Z ~2026-19905-25 205527 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:People Power Party (Thailand).png|duimnael]] Die '''Volksmagsparty''' ('''PPP'''; [[Thai]]: พรรคพลังประชาชน, Phak Phalang Prachachon) was 'n Thaise politieke party. Die partyleier was [[Somchai Wongsawat]], die Partysekretaris-generaal was Surapong Suebwonglee, en die Partywoordvoerder was Kuthep Saikrajarng. Die meeste parlementslede van die party het oorspronklik van die Thai Rak Thai Party gekom en dus was die party sy de fac...' 2912727 wikitext text/x-wiki [[Lêer:People Power Party (Thailand).png|duimnael]] Die '''Volksmagsparty''' ('''PPP'''; [[Thai]]: พรรคพลังประชาชน, Phak Phalang Prachachon) was 'n Thaise politieke party. Die partyleier was [[Somchai Wongsawat]], die Partysekretaris-generaal was Surapong Suebwonglee, en die Partywoordvoerder was Kuthep Saikrajarng. Die meeste parlementslede van die party het oorspronklik van die Thai Rak Thai Party gekom en dus was die party sy de facto reïnkarnasie met voormalige premier [[Thaksin Shinawatra]] as sy "leier". Die PPP het 'n populistiese platform gehad en was sterk in die Noord-, Sentrale en Noordoostelike streke van Thailand. Die party het die leier van die koalisieregering geword nadat die junta-regering die algemene verkiesing van 2007 ondersteun het. PAD, die toonaangewende anti-Thaksin-beweging, het belowe om dit teen te staan ​​nadat die party besluit het om die wysiging van die 2007-Grondwet van stapel te stuur. In Desember 2008 het die party onder skoot gekom toe sy adjunkvoorsitter, Yongyuth Tiyapairat, aanklagte van verkiesingsbedrog rakende die 2007 algemene verkiesing in die gesig gestaar het. Hierdie aanklagte het gelei tot sy ontbinding deur die uitspraak van die Konstitusionele Hof in Desember 2008. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Politieke partye in Thailand]] 9ovct4btuwghc1h8u9yq9eihoidxqbf 0 462903 2912729 2026-06-20T16:17:18Z ~2026-19905-25 205527 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:ThaiRakThai Party logo (1998 - 2007).png|duimnael]] Die '''Thai Rak Thai Party''' ('''TRT'''; Thai: พรรคไทยรักไทย, ''Phak Thai Rak Thai'', IPA; "Thais is mal oor Thais-party") was 'n Thaise politieke party wat in 1998 gestig is. Van 2001 tot 2006 was dit die regerende party onder sy stigter, premier [[Thaksin Shinawatra]]. Gedurende sy kort bestaan ​​het Thai Rak Thai die drie algemene verkiesings gewen waaraan dit deelgeneem he...' 2912729 wikitext text/x-wiki [[Lêer:ThaiRakThai Party logo (1998 - 2007).png|duimnael]] Die '''Thai Rak Thai Party''' ('''TRT'''; Thai: พรรคไทยรักไทย, ''Phak Thai Rak Thai'', IPA; "Thais is mal oor Thais-party") was 'n Thaise politieke party wat in 1998 gestig is. Van 2001 tot 2006 was dit die regerende party onder sy stigter, premier [[Thaksin Shinawatra]]. Gedurende sy kort bestaan ​​het Thai Rak Thai die drie algemene verkiesings gewen waaraan dit deelgeneem het. Agt maande nadat 'n militêre staatsgreep Thaksin gedwing het om in ballingskap te bly, is die party op 30 Mei 2007 deur die Konstitusionele Tribunaal ontbind weens die oortreding van kieswette, met 111 voormalige partylede wat vir vyf jaar verbied is om aan die politiek deel te neem. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Politieke partye in Thailand]] 8e19diw9bkm5yjf1ul6hxoduzgh34tb 0 462904 2912730 2026-06-20T16:17:46Z BurgertB 2401 Nuwe artkel, besig 2912730 wikitext text/x-wiki Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die Mittelbergheuwel naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] i7k3zyq3krgawatmvlftbvg6qrw8rid 2912736 2912730 2026-06-20T16:46:50Z BurgertB 2401 Besig 2912736 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Halle-staatsmuseum van die Voorgeskiedenis, [[Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = die Halle-staatsmuseum van die Voorgeskiedenis, [[Sakse-Anhalt]] }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die Mittelbergheuwel naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] p3gedpb1mw4267cdavxl5ssi6hobjn5 2912739 2912736 2026-06-20T17:04:40Z BurgertB 2401 Besig 2912739 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die Mittelbergheuwel naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] mj7vu5k87wp6eb0e0e9lbz9in61e5u2 2912740 2912739 2026-06-20T17:41:34Z BurgertB 2401 Besig 2912740 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harz-berge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] p2t93h2108fmjbjjamrm15z534txvm4 2912747 2912740 2026-06-20T18:30:01Z BurgertB 2401 Besig 2912747 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harz-berge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=[[Horizon (British TV series)|''Horizon'']] |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] i0babreoab17rdr7hbdy1inwhwzq9b8 2912752 2912747 2026-06-20T19:10:39Z BurgertB 2401 Besig 2912752 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harz-berge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=[[Horizon (British TV series)|''Horizon'']] |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword by [[David Christian (historian)|David Christian]] |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York City|New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] trt0akbm3h5kvh91mo89zfkjrnu18bz 2912762 2912752 2026-06-20T20:05:08Z BurgertB 2401 Besig 2912762 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harz-berge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=[[Horizon (British TV series)|''Horizon'']] |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, wat dieselfde wêreldbeskouing gehad het.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] knp1g3subbrk5mt9olv0xwtqqdz4xvv 2912764 2912762 2026-06-20T20:29:37Z BurgertB 2401 Besig 2912764 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harz-berge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=''Horizon'' |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, wat dieselfde wêreldbeskouing gehad het.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ===Gemeenskap=== Die argeoloog Euan MacKie stel voor die Hemelskyf van Nebra en ander artefakte uit Brittanje lewer bewys vir die bestaan van ’n "klas sterrekundige priesters" in die vroeë Bronstydperk, wat moontlik reeds in die Neolitikum bestaan het en verantwoordelik was vir die skepping van monumente soos Stonehenge.<ref>{{cite book |author=MacKie, E |url=https://www.academia.edu/11470159 |title=Viewing the Sky Through Past and Present Cultures: Selected Papers from the Oxford VII International Conference on Archaeoastronomy |date=2006 |isbn=1-882572-38-6 |editor=Todd W. Bostwick |series=Pueblo Grande Museum]] Anthropological Papers |volume=15 |pages=343–362 |chapter=New evidence for a professional priesthood in the European Early Bronze Age? |editor2=Bryan Bates}}</ref> Volgens die Franse Musée d'Archaeologie Nationale roep die skyf ’n "komplekse samelewing op, ongetwyfeld streng hiërargies, met gevorderde tegniese en sterrekundige kennis, georganiseer rondom werk op die lande".<ref>{{Cite web|url=https://musee-archeologienationale.fr/collection/objet/cone-davanton|title=Avanton Cone |publisher=Musée d'Archaeologie Nationale, Paris|access-date=8 April 2022 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] jr9tf6xrwe5qsdielpe29ifjwlqmhrc 2912784 2912764 2026-06-20T22:05:17Z BurgertB 2401 Besig 2912784 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harz-berge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=''Horizon'' |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, wat dieselfde wêreldbeskouing gehad het.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ===Gemeenskap=== Die argeoloog Euan MacKie stel voor die Hemelskyf van Nebra en ander artefakte uit Brittanje lewer bewys vir die bestaan van ’n "klas sterrekundige priesters" in die vroeë Bronstydperk, wat moontlik reeds in die Neolitikum bestaan het en verantwoordelik was vir die skepping van monumente soos Stonehenge.<ref>{{cite book |author=MacKie, E |url=https://www.academia.edu/11470159 |title=Viewing the Sky Through Past and Present Cultures: Selected Papers from the Oxford VII International Conference on Archaeoastronomy |date=2006 |isbn=1-882572-38-6 |editor=Todd W. Bostwick |series=Pueblo Grande Museum]] Anthropological Papers |volume=15 |pages=343–362 |chapter=New evidence for a professional priesthood in the European Early Bronze Age? |editor2=Bryan Bates}}</ref> Volgens die Franse Musée d'Archaeologie Nationale roep die skyf ’n "komplekse samelewing op, ongetwyfeld streng hiërargies, met gevorderde tegniese en sterrekundige kennis, georganiseer rondom werk op die lande".<ref>{{Cite web|url=https://musee-archeologienationale.fr/collection/objet/cone-davanton|title=Avanton Cone |publisher=Musée d'Archaeologie Nationale, Paris|access-date=8 April 2022 }}</ref> ===Kalenderreël=== Die uitbeelding van die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] op die skyf saam met ’n sekelmaan word beskou as ’n kalenderreël vir die sinchronisering van son- en maankalenders, wat die skepping van ’n [[maansonkalender]] moontlik gemaak het.<ref>{{cite web|url=https://archaeology.org/issues/may-june-2019/collection/maps-germany-nebra-sky-disc/mapping-the-past/|title=The Nebra Sky Disc|website=Archaeology|date=June 2019}}</ref> Dié reël is bekend uit ’n versameling tekste uit die antieke [[Babilonië|Babiloniese]] tydperk met die titel MUL.APIN, wat uit ongeveer 700&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite web |last=Symonds |first=Matthew |date=2022-05-25 |title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos |url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/ |website=The Past}}</ref> [[Beeld:Nebra solstice 2-af.jpg|thumb|250px|Goue stroke aan die kant van die skyf dui die somer- en wintersonstilstande aan,<ref name="Meller 2021"/><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=760s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |website=British Museum |date=2022}}</ref> en die bokant verteenwoordig die horison<ref name=":03">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |page=20 |oclc=940282526}}</ref> en [[noord]]. Dit is die teenoorgestelde van moderne sterrekaarte, wat bedoel is om omhoog gehou en van onder af beskou te word.<ref>{{cite web |last1=Moore |first1=Stewart |title=Which way is up? |url=https://britastro.org/2018/which-way-is-up |website=British Astronomical Association |access-date=2025-03-30}}</ref>]] Volgens een van die sewe reëls in die handboek moet ’n skrikkelmaand bygevoeg word wanneer die Plejades in die lente langs ’n sekelmaan van ’n paar dae oud verskyn, soos op die skyf uitgebeeld word. Dit vind ongeveer elke drie jaar plaas.<ref>{{cite book |oclc= 1297081545 |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=145–147 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow|first1=Duncan |last2=Wilkin|first2=Neil }}</ref><ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=694s|title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge (British Museum 2022)|last1=Meller|first1=Harald}}</ref> Die Duitse argeoloog Harald Meller stel voor dat kennis van hierdie reël deur langafstandhandel en kontakte van Babilonië na Sentraal-Europa kon gekom het.<ref name="Meller 2021">{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref> [[Oossee|Baltiese]] amberkrale is ontdek in ’n fondamentneerslag onder die groot [[ziggoerat]] van [[Assur]] in [[Irak]] wat uit omstreeks 1800-1750&nbsp;v.C. dateer, wat daarop dui dat ’n verbinding tussen die twee streke bestaan het toe die Hemelskyf van Nebra geskep is.<ref>{{cite journal |url=https://brill.com/view/journals/acar/92/2/article-p228_8.xml |journal=Acta Archaeologica |volume=92 |issue=2 |date=2023 |pages=228–243 |title=Baltic Amber in Aššur. Forms and Significance of Amber Exchange between Europe and the Middle East, c.2000–1300 BC |last1=Bunnefeld |first1=J. |last2=Becker |first2=J. |last3=Martin |first3=L. |last4=Pausewein |first4=R. |last5=Simon |first5=S. |last6=Meller |first6=H. |doi=10.1163/16000390-20210031|s2cid=258250358|url-access=subscription }}</ref> Sommige Assirioloë en sterrekundiges het egter die vergelyking van die skyf met MUL.APIN verwerp.<ref>{{Cite web |last1=Feller |first1=Manfred |last2=Koch |first2=Johannes |title=Geheimnis der Himmelsscheibe doch nicht gelöst? Warum die angebliche Entschlüsselung der Himmelsscheibe durch R. Hansen und H. Meller falsch ist |url=http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210010/http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe |archive-date=2016-03-04}}</ref> Die getal sterre wat op die skyf uitgebeeld word (32) word ook as betekenisvol beskou, moontlik omdat dit die kalenderreël numeries kodeer. Eerstens vind die verbinding van die sekelmaan en die Pleiades wat op die skyf uitgebeeld word, plaas ná 32 dae ná die laaste "nuwe lig" (die eerste sigbare sekelmaan van die maand), en nie vroeër nie.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3|pages=151–152}}</ref> Tweedens, omdat ’n maanjaar (354 dae) elf dae korter as ’n sonjaar (365 dae) is, is 32 sonjare gelyk in lengte aan 33 maanjare (met ’n fout van slegs twee dae). Dit wil sê, 32 x 365 = 11&nbsp;680 dae, en 33 x 354 = 11&nbsp;682 dae.<ref>{{cite web |date=2018 |title=The difference between solar and lunar years |url=https://sciencing.com/difference-between-solar-lunar-years-8513472.html |website=Sciencing.com}}</ref> Hierdie 32-sonjaarsiklus kan op die skyf voorgestel word deur 32 sterre plus die son (of volmaan), wat saam 33 gee.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3 |pages=151–152}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hansen|first1=Rahlf|last2=Rink|first2=Christine|title=Himmelsscheibe, Sonnenwagen und Kalenderhüte - ein Versuch zur bronzezeitlichen Astronomie|date=2008|journal=Acta Praehistorica et Archaeologica|volume=40|url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/apa/article/view/71501|pages=97–98}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra is al vergelyk met ’n gedeelte uit die Griekse digter [[Hesiodus]] se werk wat omstreeks 700&nbsp;v.C. geskryf is en die rol van die Plejades in die organisering van die landboujaar beskryf: <blockquote> "Wanneer die Plejades, dogters van Atlas, opkom, begin jou oes, en jou ploegwerk wanneer hulle besig is om onder te gaan. Veertig nagte en dae is hulle verborge, en hulle verskyn weer wanneer die jaar draai, wanneer jy vir die eerste keer jou sekel slyp. Dit is die wet van die vlaktes, en van dié wat naby die see woon, en wat die vrugbare land, die valleie en laagtes ver van die onstuimige see bewoon -- maak reg om te saai en maak reg om te ploeg en maak reg om te oes as jy al Demeter se vrugte op die regte tyd wil insamel en elke soort op sy regte tyd wil laat groei."<ref>{{cite web |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:abo:tlg,0020,002:387 |title=Hesiod, ''Works and Days'' (Hes. WD 387) |website=Perseus.tufts.edu}}</ref> </blockquote> Uitbeeldings van die Plejades is ook bekend uit sommige rotsgravures wat uit die vroeë Bronstydperk dateer, soos dié by Mont Bégo in die suidelike [[Alpe]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=233}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://sciencepress.mnhn.fr/en/periodiques/comptes-rendus-palevol/8/fasc5/rock-carvings-pleiads-sacred-mont-bego-mountain-tende-alpes-maritimes-france |journal=Comptes Rendus Palevol |volume=8| issue=5 |date=2009|pages=461–469 |title=Rock carvings of the Pleiads in the sacred mont Bego mountain, Tende, Alpes-Maritimes, France |last1=Echassoux |first1=Annie |display-authors=etal |doi=10.1016/j.crpv.2009.03.00|doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> Die skyf toon ook sekere ooreenkomste met [[Petroglief|petrogliewe]] uit die Nordiese Bronstydperk, waarvan sommige vermoedelik ’n kalenderbetekenis het.<ref>{{cite web |url=https://web.astronomicalheritage.net/show-entity?identity=96&idsubentity=1 |website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy |title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] ndbfl9hi14ptvmgbrqvaqpfmz7ax1f1 2912786 2912784 2026-06-20T23:01:34Z BurgertB 2401 Besig 2912786 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harz-berge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=''Horizon'' |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, wat dieselfde wêreldbeskouing gehad het.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ===Gemeenskap=== Die argeoloog Euan MacKie stel voor die Hemelskyf van Nebra en ander artefakte uit Brittanje lewer bewys vir die bestaan van ’n "klas sterrekundige priesters" in die vroeë Bronstydperk, wat moontlik reeds in die Neolitikum bestaan het en verantwoordelik was vir die skepping van monumente soos Stonehenge.<ref>{{cite book |author=MacKie, E |url=https://www.academia.edu/11470159 |title=Viewing the Sky Through Past and Present Cultures: Selected Papers from the Oxford VII International Conference on Archaeoastronomy |date=2006 |isbn=1-882572-38-6 |editor=Todd W. Bostwick |series=Pueblo Grande Museum]] Anthropological Papers |volume=15 |pages=343–362 |chapter=New evidence for a professional priesthood in the European Early Bronze Age? |editor2=Bryan Bates}}</ref> Volgens die Franse Musée d'Archaeologie Nationale roep die skyf ’n "komplekse samelewing op, ongetwyfeld streng hiërargies, met gevorderde tegniese en sterrekundige kennis, georganiseer rondom werk op die lande".<ref>{{Cite web|url=https://musee-archeologienationale.fr/collection/objet/cone-davanton|title=Avanton Cone |publisher=Musée d'Archaeologie Nationale, Paris|access-date=8 April 2022 }}</ref> ===Kalenderreël=== Die uitbeelding van die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] op die skyf saam met ’n sekelmaan word beskou as ’n kalenderreël vir die sinchronisering van son- en maankalenders, wat die skepping van ’n [[maansonkalender]] moontlik gemaak het.<ref>{{cite web|url=https://archaeology.org/issues/may-june-2019/collection/maps-germany-nebra-sky-disc/mapping-the-past/|title=The Nebra Sky Disc|website=Archaeology|date=June 2019}}</ref> Dié reël is bekend uit ’n versameling tekste uit die antieke [[Babilonië|Babiloniese]] tydperk met die titel MUL.APIN, wat uit ongeveer 700&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite web |last=Symonds |first=Matthew |date=2022-05-25 |title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos |url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/ |website=The Past}}</ref> [[Beeld:Nebra solstice 2-af.jpg|thumb|250px|Goue stroke aan die kant van die skyf dui die somer- en wintersonstilstande aan,<ref name="Meller 2021"/><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=760s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |website=British Museum |date=2022}}</ref> en die bokant verteenwoordig die horison<ref name=":03">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |page=20 |oclc=940282526}}</ref> en [[noord]]. Dit is die teenoorgestelde van moderne sterrekaarte, wat bedoel is om omhoog gehou en van onder af beskou te word.<ref>{{cite web |last1=Moore |first1=Stewart |title=Which way is up? |url=https://britastro.org/2018/which-way-is-up |website=British Astronomical Association |access-date=2025-03-30}}</ref>]] Volgens een van die sewe reëls in die handboek moet ’n skrikkelmaand bygevoeg word wanneer die Plejades in die lente langs ’n sekelmaan van ’n paar dae oud verskyn, soos op die skyf uitgebeeld word. Dit vind ongeveer elke drie jaar plaas.<ref>{{cite book |oclc= 1297081545 |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=145–147 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow|first1=Duncan |last2=Wilkin|first2=Neil }}</ref><ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=694s|title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge (British Museum 2022)|last1=Meller|first1=Harald}}</ref> Die Duitse argeoloog Harald Meller stel voor dat kennis van hierdie reël deur langafstandhandel en kontakte van Babilonië na Sentraal-Europa kon gekom het.<ref name="Meller 2021">{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref> [[Oossee|Baltiese]] amberkrale is ontdek in ’n fondamentneerslag onder die groot [[ziggoerat]] van [[Assur]] in [[Irak]] wat uit omstreeks 1800-1750&nbsp;v.C. dateer, wat daarop dui dat ’n verbinding tussen die twee streke bestaan het toe die Hemelskyf van Nebra geskep is.<ref>{{cite journal |url=https://brill.com/view/journals/acar/92/2/article-p228_8.xml |journal=Acta Archaeologica |volume=92 |issue=2 |date=2023 |pages=228–243 |title=Baltic Amber in Aššur. Forms and Significance of Amber Exchange between Europe and the Middle East, c.2000–1300 BC |last1=Bunnefeld |first1=J. |last2=Becker |first2=J. |last3=Martin |first3=L. |last4=Pausewein |first4=R. |last5=Simon |first5=S. |last6=Meller |first6=H. |doi=10.1163/16000390-20210031|s2cid=258250358|url-access=subscription }}</ref> Sommige Assirioloë en sterrekundiges het egter die vergelyking van die skyf met MUL.APIN verwerp.<ref>{{Cite web |last1=Feller |first1=Manfred |last2=Koch |first2=Johannes |title=Geheimnis der Himmelsscheibe doch nicht gelöst? Warum die angebliche Entschlüsselung der Himmelsscheibe durch R. Hansen und H. Meller falsch ist |url=http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210010/http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe |archive-date=2016-03-04}}</ref> Die getal sterre wat op die skyf uitgebeeld word (32) word ook as betekenisvol beskou, moontlik omdat dit die kalenderreël numeries kodeer. Eerstens vind die verbinding van die sekelmaan en die Pleiades wat op die skyf uitgebeeld word, plaas ná 32 dae ná die laaste "nuwe lig" (die eerste sigbare sekelmaan van die maand), en nie vroeër nie.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3|pages=151–152}}</ref> Tweedens, omdat ’n maanjaar (354 dae) elf dae korter as ’n sonjaar (365 dae) is, is 32 sonjare gelyk in lengte aan 33 maanjare (met ’n fout van slegs twee dae). Dit wil sê, 32 x 365 = 11&nbsp;680 dae, en 33 x 354 = 11&nbsp;682 dae.<ref>{{cite web |date=2018 |title=The difference between solar and lunar years |url=https://sciencing.com/difference-between-solar-lunar-years-8513472.html |website=Sciencing.com}}</ref> Hierdie 32-sonjaarsiklus kan op die skyf voorgestel word deur 32 sterre plus die son (of volmaan), wat saam 33 gee.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3 |pages=151–152}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hansen|first1=Rahlf|last2=Rink|first2=Christine|title=Himmelsscheibe, Sonnenwagen und Kalenderhüte - ein Versuch zur bronzezeitlichen Astronomie|date=2008|journal=Acta Praehistorica et Archaeologica|volume=40|url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/apa/article/view/71501|pages=97–98}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra is al vergelyk met ’n gedeelte uit die Griekse digter [[Hesiodus]] se werk wat omstreeks 700&nbsp;v.C. geskryf is en die rol van die Plejades in die organisering van die landboujaar beskryf: <blockquote> "Wanneer die Plejades, dogters van Atlas, opkom, begin jou oes, en jou ploegwerk wanneer hulle besig is om onder te gaan. Veertig nagte en dae is hulle verborge, en hulle verskyn weer wanneer die jaar draai, wanneer jy vir die eerste keer jou sekel slyp. Dit is die wet van die vlaktes, en van dié wat naby die see woon, en wat die vrugbare land, die valleie en laagtes ver van die onstuimige see bewoon -- maak reg om te saai en maak reg om te ploeg en maak reg om te oes as jy al Demeter se vrugte op die regte tyd wil insamel en elke soort op sy regte tyd wil laat groei."<ref>{{cite web |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:abo:tlg,0020,002:387 |title=Hesiod, ''Works and Days'' (Hes. WD 387) |website=Perseus.tufts.edu}}</ref> </blockquote> Uitbeeldings van die Plejades is ook bekend uit sommige rotsgravures wat uit die vroeë Bronstydperk dateer, soos dié by Mont Bégo in die suidelike [[Alpe]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=233}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://sciencepress.mnhn.fr/en/periodiques/comptes-rendus-palevol/8/fasc5/rock-carvings-pleiads-sacred-mont-bego-mountain-tende-alpes-maritimes-france |journal=Comptes Rendus Palevol |volume=8| issue=5 |date=2009|pages=461–469 |title=Rock carvings of the Pleiads in the sacred mont Bego mountain, Tende, Alpes-Maritimes, France |last1=Echassoux |first1=Annie |display-authors=etal |doi=10.1016/j.crpv.2009.03.00|doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> Die skyf toon ook sekere ooreenkomste met [[Petroglief|petrogliewe]] uit die Nordiese Bronstydperk, waarvan sommige vermoedelik ’n kalenderbetekenis het.<ref>{{cite web |url=https://web.astronomicalheritage.net/show-entity?identity=96&idsubentity=1 |website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy |title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany}}</ref> ==Restourasie== [[Beeld:Nebra Scheibe Modell.jpg|thumb|200px|links|Die veronderstelde voorkoms van die skyf terwyl dit in gebruik was. Die groen [[malagiet]]laag het eers gevorm nadat die skyf begrawe is.]] Deur die onkundige uitgrawing is die hemelskyf gedeeltelik beskadig. Die gedeelte links bo is geskeur en een van die sterre het losgekom. ’n Deel van die goud is uit die son/volmaan geskeur. Weens die lang berging in die grond was die hele skyf sterk geroes. Ook aan die goue plate was roes wat nie sonder gevaar meganies verwyder kon word nie. Die eerste restoureerder het die skyf in seepwater laat lê en dit toe met ’n tandeborsel en staalwol probeer skoonmaak. Daardeur is die oppervlak van die goue dele gekrap. In die eerste stadium van die restourasie in die Halle-staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis is die skyf, nadat grond as monsters vir verdere ondersoek bewaar is, in 'n mengsel van [[etanol]] en [[water]] laat week en die grond is met 'n harde nylonkwas verwyder. Daarna is roesspore wat aan die goud vas was met ’n chemieswerkende pasta opgelos. Dit is met watteknoppies verwyder. Die roesspore aan die bronsplaat het agtergebly. Uiteindelik is die ster wat tydens die uitgrawing afgeruk is, weer aangebring en die uitgeskeurde, sterk vervormde stuk van die son/volmaan is met ’n nuut vervaardigde goue plaat van dieselfde samestelling vervang. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] d3uo98egd3igtm70d72j81zil505mkv 2912852 2912786 2026-06-21T11:57:55Z BurgertB 2401 Besig 2912852 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole.<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë [[Bronstydperk]] in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harz-berge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=''Horizon'' |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, wat dieselfde wêreldbeskouing gehad het.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ===Gemeenskap=== Die argeoloog Euan MacKie stel voor die Hemelskyf van Nebra en ander artefakte uit Brittanje lewer bewys vir die bestaan van ’n "klas sterrekundige priesters" in die vroeë Bronstydperk, wat moontlik reeds in die Neolitikum bestaan het en verantwoordelik was vir die skepping van monumente soos Stonehenge.<ref>{{cite book |author=MacKie, E |url=https://www.academia.edu/11470159 |title=Viewing the Sky Through Past and Present Cultures: Selected Papers from the Oxford VII International Conference on Archaeoastronomy |date=2006 |isbn=1-882572-38-6 |editor=Todd W. Bostwick |series=Pueblo Grande Museum]] Anthropological Papers |volume=15 |pages=343–362 |chapter=New evidence for a professional priesthood in the European Early Bronze Age? |editor2=Bryan Bates}}</ref> Volgens die Franse Musée d'Archaeologie Nationale roep die skyf ’n "komplekse samelewing op, ongetwyfeld streng hiërargies, met gevorderde tegniese en sterrekundige kennis, georganiseer rondom werk op die lande".<ref>{{Cite web|url=https://musee-archeologienationale.fr/collection/objet/cone-davanton|title=Avanton Cone |publisher=Musée d'Archaeologie Nationale, Paris|access-date=8 April 2022 }}</ref> ===Kalenderreël=== Die uitbeelding van die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] op die skyf saam met ’n sekelmaan word beskou as ’n kalenderreël vir die sinchronisering van son- en maankalenders, wat die skepping van ’n [[maansonkalender]] moontlik gemaak het.<ref>{{cite web|url=https://archaeology.org/issues/may-june-2019/collection/maps-germany-nebra-sky-disc/mapping-the-past/|title=The Nebra Sky Disc|website=Archaeology|date=June 2019}}</ref> Dié reël is bekend uit ’n versameling tekste uit die antieke [[Babilonië|Babiloniese]] tydperk met die titel MUL.APIN, wat uit ongeveer 700&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite web |last=Symonds |first=Matthew |date=2022-05-25 |title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos |url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/ |website=The Past}}</ref> [[Beeld:Nebra solstice 2-af.jpg|thumb|250px|Goue stroke aan die kant van die skyf dui die somer- en wintersonstilstande aan,<ref name="Meller 2021"/><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=760s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |website=British Museum |date=2022}}</ref> en die bokant verteenwoordig die horison<ref name=":03">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |page=20 |oclc=940282526}}</ref> en [[noord]]. Dit is die teenoorgestelde van moderne sterrekaarte, wat bedoel is om omhoog gehou en van onder af beskou te word.<ref>{{cite web |last1=Moore |first1=Stewart |title=Which way is up? |url=https://britastro.org/2018/which-way-is-up |website=British Astronomical Association |access-date=2025-03-30}}</ref>]] Volgens een van die sewe reëls in die handboek moet ’n skrikkelmaand bygevoeg word wanneer die Plejades in die lente langs ’n sekelmaan van ’n paar dae oud verskyn, soos op die skyf uitgebeeld word. Dit vind ongeveer elke drie jaar plaas.<ref>{{cite book |oclc= 1297081545 |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=145–147 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow|first1=Duncan |last2=Wilkin|first2=Neil }}</ref><ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=694s|title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge (British Museum 2022)|last1=Meller|first1=Harald}}</ref> Die Duitse argeoloog Harald Meller stel voor dat kennis van hierdie reël deur langafstandhandel en kontakte van Babilonië na Sentraal-Europa kon gekom het.<ref name="Meller 2021">{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref> [[Oossee|Baltiese]] amberkrale is ontdek in ’n fondamentneerslag onder die groot [[ziggoerat]] van [[Assur]] in [[Irak]] wat uit omstreeks 1800-1750&nbsp;v.C. dateer, wat daarop dui dat ’n verbinding tussen die twee streke bestaan het toe die Hemelskyf van Nebra geskep is.<ref>{{cite journal |url=https://brill.com/view/journals/acar/92/2/article-p228_8.xml |journal=Acta Archaeologica |volume=92 |issue=2 |date=2023 |pages=228–243 |title=Baltic Amber in Aššur. Forms and Significance of Amber Exchange between Europe and the Middle East, c.2000–1300 BC |last1=Bunnefeld |first1=J. |last2=Becker |first2=J. |last3=Martin |first3=L. |last4=Pausewein |first4=R. |last5=Simon |first5=S. |last6=Meller |first6=H. |doi=10.1163/16000390-20210031|s2cid=258250358|url-access=subscription }}</ref> Sommige Assirioloë en sterrekundiges het egter die vergelyking van die skyf met MUL.APIN verwerp.<ref>{{Cite web |last1=Feller |first1=Manfred |last2=Koch |first2=Johannes |title=Geheimnis der Himmelsscheibe doch nicht gelöst? Warum die angebliche Entschlüsselung der Himmelsscheibe durch R. Hansen und H. Meller falsch ist |url=http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210010/http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe |archive-date=2016-03-04}}</ref> Die getal sterre wat op die skyf uitgebeeld word (32) word ook as betekenisvol beskou, moontlik omdat dit die kalenderreël numeries kodeer. Eerstens vind die verbinding van die sekelmaan en die Pleiades wat op die skyf uitgebeeld word, plaas ná 32 dae ná die laaste "nuwe lig" (die eerste sigbare sekelmaan van die maand), en nie vroeër nie.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3|pages=151–152}}</ref> Tweedens, omdat ’n maanjaar (354 dae) elf dae korter as ’n sonjaar (365 dae) is, is 32 sonjare gelyk in lengte aan 33 maanjare (met ’n fout van slegs twee dae). Dit wil sê, 32 x 365 = 11&nbsp;680 dae, en 33 x 354 = 11&nbsp;682 dae.<ref>{{cite web |date=2018 |title=The difference between solar and lunar years |url=https://sciencing.com/difference-between-solar-lunar-years-8513472.html |website=Sciencing.com}}</ref> Hierdie 32-sonjaarsiklus kan op die skyf voorgestel word deur 32 sterre plus die son (of volmaan), wat saam 33 gee.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3 |pages=151–152}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hansen|first1=Rahlf|last2=Rink|first2=Christine|title=Himmelsscheibe, Sonnenwagen und Kalenderhüte - ein Versuch zur bronzezeitlichen Astronomie|date=2008|journal=Acta Praehistorica et Archaeologica|volume=40|url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/apa/article/view/71501|pages=97–98}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra is al vergelyk met ’n gedeelte uit die Griekse digter [[Hesiodus]] se werk wat omstreeks 700&nbsp;v.C. geskryf is en die rol van die Plejades in die organisering van die landboujaar beskryf: <blockquote> "Wanneer die Plejades, dogters van Atlas, opkom, begin jou oes, en jou ploegwerk wanneer hulle besig is om onder te gaan. Veertig nagte en dae is hulle verborge, en hulle verskyn weer wanneer die jaar draai, wanneer jy vir die eerste keer jou sekel slyp. Dit is die wet van die vlaktes, en van dié wat naby die see woon, en wat die vrugbare land, die valleie en laagtes ver van die onstuimige see bewoon -- maak reg om te saai en maak reg om te ploeg en maak reg om te oes as jy al Demeter se vrugte op die regte tyd wil insamel en elke soort op sy regte tyd wil laat groei."<ref>{{cite web |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:abo:tlg,0020,002:387 |title=Hesiod, ''Works and Days'' (Hes. WD 387) |website=Perseus.tufts.edu}}</ref> </blockquote> Uitbeeldings van die Plejades is ook bekend uit sommige rotsgravures wat uit die vroeë Bronstydperk dateer, soos dié by Mont Bégo in die suidelike [[Alpe]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=233}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://sciencepress.mnhn.fr/en/periodiques/comptes-rendus-palevol/8/fasc5/rock-carvings-pleiads-sacred-mont-bego-mountain-tende-alpes-maritimes-france |journal=Comptes Rendus Palevol |volume=8| issue=5 |date=2009|pages=461–469 |title=Rock carvings of the Pleiads in the sacred mont Bego mountain, Tende, Alpes-Maritimes, France |last1=Echassoux |first1=Annie |display-authors=etal |doi=10.1016/j.crpv.2009.03.00|doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> Die skyf toon ook sekere ooreenkomste met [[Petroglief|petrogliewe]] uit die Nordiese Bronstydperk, waarvan sommige vermoedelik ’n kalenderbetekenis het.<ref>{{cite web |url=https://web.astronomicalheritage.net/show-entity?identity=96&idsubentity=1 |website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy |title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany}}</ref> ===Mitologie=== Die Hemelskyf van Nebra is al beskryf as "die oudste bewys van ’n komplekse mitiese wêreldbeeld in Europa."<ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Volgens die argeoloog Miranda Aldhouse-Green kombineer die skyf simbole van ’n godsdienstige en mitologiese aard wat deel was van ’n "komplekse Europese geloofstelsel".<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |date=2004}}</ref> ====Verbintenisse met Griekeland==== [[Beeld:Mycenae ring 2.jpg|thumb|220px|'n Goue seëlring uit [[Micene]] met dieselfde soort hemelse afbeeldings as op die Hemelskyf van Nebra, 15de eeu&nbsp;v.C. <ref>{{cite web |url=https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408033930/https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |url-status=dead |archive-date=2023-04-08 |title= Greek civilization. Gold signet ring with worship scene, female figures, landscape, sun and moon. From Mycenae, Acropolis treasure. Athens, Ethnikó Arheologikó Moussío (Nasionale Argeologiemuseum) |website=agefotostock}}</ref>]] ’n Afbeelding van ’n Son en sekelmaan wat soortgelyk is aan dié op die Hemelskyf van Nebra verskyn op ’n goue seëlring uit [[Micene]] in Griekeland wat uit die 15de eeu&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/44024499 |title=The Materiality of the Sky: Proceedings of the 22nd Annual SEAC Conference, 2014 |date=2016 |chapter=Cosmovisions Put Upon a Disk: Another View of the Nebra Disk |editor-last1=Silva |editor-first1=Fabio |editor-last2=Malville |editor-first2=Kim |editor-last3=Lomsdalen |editor-first3=Tore |editor-last4=Ventura |editor-first4=Frank |publisher=Sophia Centre Press |isbn=978-1907767-09-8 |last=Rappenglück |first=Michael |pages=58}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/233530036 |journal=Antiquity |volume=81 |issue=312 |title=An interpretation of the Nebra Disc |last1=Pasztor |first1=Emilia |last2=Roslund |first2=Curt |date=2007 |pages=267–78 |doi=10.1017/S0003598X00095168}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/9176986 |title=The Sun in Myth and Art |chapter=The Sun in Greek Culture and Art | publisher=Thames & Hudson |date=1993 |pages=280–293 |last1=Valavanis |first1=Panos |last2=Nagy |first2=Gregory}}</ref> Onder die Son en Maan is ’n sittende vrouefiguur wat drie opiumpapawers in haar hand hou; sy word geïdentifiseer as ’n natuur- en vrugbaarheidsgodin, moontlik die Minoïese papawergodin of ’n vroeë vorm van die godin [[Demeter]].<ref>{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/624904 |journal=The Journal of Hellenic Studies |volume=45 |date=1925 |title='The Ring of Nestor': A Glimpse into the Minoan After-World |last=Evans |first=Arthur |doi=10.2307/624904 |pages=11 |jstor=624904 |hdl=2027/mdp.39015008678354 |s2cid=161114626 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Poppy goddess |encyclopedia=Encyclopedia Mythica |last=Trckova-Flamee |first=Alena |date=2005}}</ref> Die goue boë op die hemelskyf toon ook ’n ooreenkoms met die Minoïese dubbelbyl, wat sentraal op die goue seëlring uitgebeeld word en beskou word as die hoofsimbool van die Minoïese godin, asook ’n simbool van Demeter.<ref>{{de}} {{cite book |url=https://www.academia.edu/44075963 |title=Orientierung, Navigation und Zeitbestimmung – Wie der Himmel den Lebensraum des Menschen prägt. Nuncius Hamburgensis - Beiträge zur Geschichte der Naturwissenschaften Band 42. |chapter=Der minoische Kalender – eine Brücke von Babylon nach Nebra |publisher=Tredition |date=2019 |last1=Hansen |first1=Rahlf |last2=Rink |first2=Christine |pages=432–461 |isbn=978-3-7482-1146-4}}</ref><ref name=":2">{{cite book |url=https://www.academia.edu/2143502 |title=Athanasia. The Earthly, the Celestial and the Underworld in the Mediterranean from the Late Bronze and Early Iron Age. N. Ch. Stampolidis, A. Kanta and A. Giannikouri (reds.) |date=2012 |chapter=The Minoan Double Axe Goddess and Her Astral Realm |last1=MacGillivray |first1=Joseph |publisher=Mediterranean Archaeological Society |isbn=978-960-7143-40-2}}</ref><ref>{{cite web |url=https://chs.harvard.edu/primary-source/homeric-hymn-to-demeter-sb/ |website=The Center for Hellenic Studies, Harvard University |title=Homeric Hymn to Demeter }}</ref> Volgens die argeoloog Kristian Kristiansen verskyn beeldmateriaal soortgelyk aan dié op Minoïese seëlringe in rotskuns uit die Nordiese Bronstydperk by die Koning se Graf by Kivik, [[Swede]], wat uit die 16de tot 15de eeu&nbsp;v.C. dateer, terwyl Baltiese barnsteen in die Koning se Graf by Micene gevind is, wat verbindings tussen die twee streke bevestig.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |title=The rise of Bronze Age society |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Larsson |first2=Thomas B. |isbn=9780521843638|pages=192–193}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Suchowska-Ducke |first2=Paulina |date=December 2015 |title=Connected Histories: the Dynamics of Bronze Age Interaction and Trade 1500–1100 bc |journal=[[Proceedings of the Prehistoric Society]] |publisher=Cambridge University Press |volume=81 |pages=361–392 |doi=10.1017/ppr.2015.17 |doi-access=free}}</ref> Sommige navorsers het voorgestel die hemelskyf is ná 1600&nbsp;v.C. begrawe uit reaksie op die [[Vulkaan|vulkaniese uitbarsting]] op die Minoïese eiland Thera (Santorini), wat die eiland verwoes en ’n aswolk geskep het wat tot in Sentraal-Europa gestrek het. Dit kon die lug vir 20 tot 25 jaar verduister het, waardeur die hemelskyf nutteloos geword het.<ref>{{cite web |url=https://www.stern.de/panorama/wissen/mensch/himmelsscheibe-von-nebra-warum-das-kultsymbol-entweiht-wurde-3110002.html |title=Warum das Kultsymbol entweiht wurde |website=www.stern.de |date=2010}}</ref> ==Restourasie== [[Beeld:Nebra Scheibe Modell.jpg|thumb|200px|links|Die veronderstelde voorkoms van die skyf terwyl dit in gebruik was. Die groen [[malagiet]]laag het eers gevorm nadat die skyf begrawe is.]] Deur die onkundige uitgrawing is die hemelskyf gedeeltelik beskadig. Die gedeelte links bo is geskeur en een van die sterre het losgekom. ’n Deel van die goud is uit die son/volmaan geskeur. Weens die lang berging in die grond was die hele skyf sterk geroes. Ook aan die goue plate was roes wat nie sonder gevaar meganies verwyder kon word nie. Die eerste restoureerder het die skyf in seepwater laat lê en dit toe met ’n tandeborsel en staalwol probeer skoonmaak. Daardeur is die oppervlak van die goue dele gekrap. In die eerste stadium van die restourasie in die Halle-staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis is die skyf, nadat grond as monsters vir verdere ondersoek bewaar is, in 'n mengsel van [[etanol]] en [[water]] laat week en die grond is met 'n harde nylonkwas verwyder. Daarna is roesspore wat aan die goud vas was met ’n chemieswerkende pasta opgelos. Dit is met watteknoppies verwyder. Die roesspore aan die bronsplaat het agtergebly. Uiteindelik is die ster wat tydens die uitgrawing afgeruk is, weer aangebring en die uitgeskeurde, sterk vervormde stuk van die son/volmaan is met ’n nuut vervaardigde goue plaat van dieselfde samestelling vervang. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] cn0u6w9g8i2m7gltclbq54sx4tirlqf 1 462905 2912731 2026-06-20T16:18:39Z BurgertB 2401 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912731 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462906 2912754 2026-06-20T19:24:01Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2912754 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera enormis | authority = N.E.Br., (1925) | synonyms = }} '''''Indigofera enormis''''' is 'n meerjarige, klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Limpopo]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera enormis 1DS-II 4-4421.jpg Indigofera enormis 1DS-II 4-4380.jpg Indigofera enormis 1DS-II 4-4386.jpg Indigofera enormis 1DS-II 4-4405.jpg Indigofera enormis 1DS-II 4-4387.jpg Indigofera enormis 1DS-II 4-4407.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-155 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499312-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0c0e7b01-f4d0-491c-bff7-d8195b5444e0 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|enormis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 52kpyol37cbjrdee1crvcxnw4h0vbj7 1 462907 2912755 2026-06-20T19:25:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912755 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462908 2912756 2026-06-20T19:32:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912756 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera filifolia | authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1800) | synonyms =* ''Anil filifolia'' <small>(Thunb.) Kuntze</small> * ''Indigofera aphylla'' <small>Breiter</small> * ''Indigofera juncea'' <small>F.Cels ex Loisel.</small> * ''Indigofera nuda'' <small>G.Don</small> * ''Indigofera spoliata'' <small>Hoffmanns.</small> * ''Lebeckia aphylla'' <small>Thunb.</small> * ''Lebeckia nuda'' <small>Sims</small> * ''Spartium contaminatum'' <small>W.T.Aiton</small> }} '''''Indigofera filifolia''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Wes-Kaap]], vanaf die [[Kaapse Skiereiland]] tot by [[George]], voor. == Galery == <gallery> Indigofera filifolia 1DS-II 1-8981.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-171 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499340-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/11e0c534-397f-442e-a30d-c8bf9885b476 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|filifolia]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] a4tjdg9qmvaiy9ysnfngl6gg8emdvzb 2912758 2912756 2026-06-20T19:35:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912758 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera filifolia | authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1800) | synonyms =* ''Anil filifolia'' <small>(Thunb.) Kuntze</small> * ''Indigofera aphylla'' <small>Breiter</small> * ''Indigofera juncea'' <small>F.Cels ex Loisel.</small> * ''Indigofera nuda'' <small>G.Don</small> * ''Indigofera spoliata'' <small>Hoffmanns.</small> * ''Lebeckia aphylla'' <small>Thunb.</small> * ''Lebeckia nuda'' <small>Sims</small> * ''Spartium contaminatum'' <small>W.T.Aiton</small> }} '''''Indigofera filifolia''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], vanaf die [[Kaapse Skiereiland]] tot by [[George]], voor. == Galery == <gallery> Indigofera filifolia 1DS-II 1-8981.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-171 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499340-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/11e0c534-397f-442e-a30d-c8bf9885b476 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|filifolia]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] kr4q9gc97unvmpvbmy7olxmaus9djkz 2912767 2912758 2026-06-20T20:36:25Z Oesjaar 7467 Amper vergeet ek! 2912767 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Kaapse gladde verfbos | image = | taxon = Indigofera filifolia | authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1800) | synonyms =* ''Anil filifolia'' <small>(Thunb.) Kuntze</small> * ''Indigofera aphylla'' <small>Breiter</small> * ''Indigofera juncea'' <small>F.Cels ex Loisel.</small> * ''Indigofera nuda'' <small>G.Don</small> * ''Indigofera spoliata'' <small>Hoffmanns.</small> * ''Lebeckia aphylla'' <small>Thunb.</small> * ''Lebeckia nuda'' <small>Sims</small> * ''Spartium contaminatum'' <small>W.T.Aiton</small> }} Die '''Kaapse gladde verfbos''' (''Indigofera filifolia'') is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], vanaf die [[Kaapse Skiereiland]] tot by [[George]], voor. == Galery == <gallery> Indigofera filifolia 1DS-II 1-8981.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-171 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499340-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/11e0c534-397f-442e-a30d-c8bf9885b476 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|filifolia]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 1netr0kwy04jpj04i3ikmum8ighjztx 1 462909 2912757 2026-06-20T19:34:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912757 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462910 2912759 2026-06-20T19:47:52Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2912759 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera filipes | authority = Benth. ex Harv., (1862) | synonyms = * ''Anil filipes'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> }} '''''Indigofera filipes''''' is 'n eenjarige, klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. == Galery == <gallery> Indigofera filipes 1DS-II 4-6495.jpg Indigofera filipes 1DS-II 4-6498.jpg Indigofera filipes 1DS-II 4-6503.jpg Indigofera filipes 5Dsr 1-0661.jpg Indigofera filipes 5Dsr 1-0660.jpg Indigofera filipes 5Dsr 1-2571.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-175 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499342-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/7f952a71-5685-42a4-ad21-d7c9eca660b4 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|filipes]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 02ld5r9ytw5bszm2uni91j5l2ras56v 0 462911 2912760 2026-06-20T19:50:58Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Brian Brobbey | image = [[Lêer:GAE - Ajax - 52788469380 (Brobbey).jpg|240px]] | upright = | caption = Brobbey in 2023 | full_name = Brian Ebenezer Adjei Brobbey<ref>{{cite web |url=https://www.ajax.nl/artikelen/top-10-goals-brian-brobbey-21e-verjaardag |title=Top 10 Goals <nowiki>|</nowiki> Brian Brobbey |publisher=AFC Ajax |date=1 February 2023 |access-date=9 November 2025 |language=nl}}</ref> | birth_date = {{birth date and...' 2912760 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Brian Brobbey | image = [[Lêer:GAE - Ajax - 52788469380 (Brobbey).jpg|240px]] | upright = | caption = Brobbey in 2023 | full_name = Brian Ebenezer Adjei Brobbey<ref>{{cite web |url=https://www.ajax.nl/artikelen/top-10-goals-brian-brobbey-21e-verjaardag |title=Top 10 Goals <nowiki>|</nowiki> Brian Brobbey |publisher=AFC Ajax |date=1 February 2023 |access-date=9 November 2025 |language=nl}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2002|2|1|df=y}} | birth_place = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | height = 1,80 m<ref name="soccerway">{{cite web |title=B. Brobbey: Summary |url=https://ca.soccerway.com/players/brian-brobbey/520146/ |website=soccerway |access-date=1 December 2022}}</ref> | position = Sentrale aanvaller | currentclub = [[Sunderland AFC|Sunderland]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = {{0|0000}}–2010 | youthclubs1 = [[Amsterdamsche FC|AFC]] | youthyears2 = 2010–2018 | youthclubs2 = [[AFC Ajax|Ajax]] | years1 = 2018–2021 | clubs1 = [[Jong Ajax]] | caps1 = 32 | goals1 = 16 | years2 = 2020–2021 | clubs2 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps2 = 12 | goals2 = 3 | years3 = 2021–2022 | clubs3 = [[RB Leipzig]] | caps3 = 9 | goals3 = 0 | years4 = 2022 | clubs4 = → [[AFC Ajax|Ajax]] (leen) | caps4 = 11 | goals4 = 7 | years5 = 2022–2025 | clubs5 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps5 = 92 | goals5 = 35 | years6 = 2025– | clubs6 = [[Sunderland AFC|Sunderland]] | caps6 = 31 | goals6 = 7 | nationalyears1 = 2017 | nationalteam1 = Nederland o/15 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 2017 | nationalteam2 = Nederland o/16 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2017–2019 | nationalteam3 = Nederland o/17 | nationalcaps3 = 24 | nationalgoals3 = 16 | nationalyears4 = 2019 | nationalteam4 = Nederland o/19 | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2021–2023 | nationalteam5 = Nederland o/21 | nationalcaps5 = 17 | nationalgoals5 = 9 | nationalyears6 = 2023– | nationalteam6 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps6 = 14 | nationalgoals6 = 3 | pcupdate = 24 Mei 2026 | ntupdate = 20 Junie 2026 }} '''Brian Ebenezer Adjei Brobbey''' (gebore [[1 Februarie]] [[2002]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] van [[Ghana|Ghanese]] afkoms wat as 'n sentrale aanvaller speel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Sunderland AFC|Sunderland]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]].<ref>{{Cite web|url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/951791/ajax-debutant-brobbey-moet-behaagd-worden-contract-loopt-af-is-ook-politiek-.html|title=Ajax-debutant Brobbey 'moet behaagd worden': 'Contract loopt af, is ook politiek'|date=2020-10-31|website=VoetbalPrimeur.nl|language=nl-NL|access-date=2026-06-20}}</ref> ==Klubloopbaan== ===Vroeë loopbaan=== Brobbey het sy jeugloopbaan by Amsterdamsche FC begin voordat hy in 2010 by die jeugakademie van [[AFC Ajax|Ajax]] aangesluit het.<ref>{{cite news |title=Ajax legt goaltjesdief Brobbey (16) vast |url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-legt-goaltjesdief-brobbey-16-vast |work=Voetbal International |date=7 June 2018 |language=nl}}</ref><ref>{{cite web |title=Brian Brobbey {{!}} Ajax Showtime |url=https://www.ajaxshowtime.com/brian-brobbey |website=ajaxshowtime.com |access-date=27 June 2021 |language=nl}}</ref> ===Ajax=== Brobbey het op 31 Oktober 2020 sy debuut vir [[AFC Ajax|Ajax]] in die [[Eredivisie]] gemaak. Hy het as plaasvervanger op die veld gekom en 'n doel aangeteken in 'n 5–2-oorwinning oor [[Fortuna Sittard]].<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/club/fortuna-sittard/143/video/4222847|title=Ajax thrash Fortuna Sittard 5-2|website=ESPN|date=31 October 2020|accessdate=8 November 2020}}</ref> Hy het op 9 Desember 2020 sy Europese debuut in die groepfase van die [[UEFA Champions League|UEFA Kampioeneliga]] teen [[Atalanta B.C.|Atalanta]] gemaak. Sy vertoning is deur afrigter Erik ten Hag geprys.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/brian-brobbey-ajax-boss-ten-hag-commends-ghana-target/1mh7iwv8ufx5p1kvk71jplthwy|title=Brian Brobbey: Ajax boss Ten Hag commends Ghana target despite Champions League disappointment |website=Goal|date=10 December 2020|accessdate=3 February 2021}}</ref> Op 3 Februarie 2021 het Ajax se tegniese direkteur [[Marc Overmars]] bevestig dat Brobbey die klub aan die einde van die seisoen sou verlaat wanneer sy kontrak verstryk.<ref>{{cite web|url=http://www.football-oranje.com/brobbey-to-leave-ajax/|title=Brobbey to leave Ajax|website=Football Oranje|date=3 February 2021|accessdate=3 February 2021}}</ref> Op 18 Februarie het Brobbey sy eerste doel in 'n Europese kompetisie aangeteken toe hy Ajax se tweede doel in 'n [[UEFA Europa League|Europa Liga]]-wedstryd teen [[Lille OSC|Lille]] behaal het.<ref>{{cite web|url=https://www.ligue1.com/Articles/MATCH-REPORTS/2021/02/18/weah-on-target-but-ajax-stun-lille-usmnt-europa-league|title=Weah on target but Ajax stun Lille|website=Ligue 1|date=18 February 2021|accessdate=24 February 2021}}</ref> ===RB Leipzig=== Op 12 Maart 2021 het [[RB Leipzig]] aangekondig dat hulle Brobbey onderteken het.<ref name=":0">{{Cite web|date=12 March 2021|title=RasenBallsport Leipzig - Brobbey joins RB Leipzig|url=https://www.dierotenbullen.com/en/news/articles/2020-21-season/New-signing-Brian-Brobbey.html|url-status=live|access-date=12 March 2021|website=RB Leipzig Official Website|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312100752/https://www.dierotenbullen.com/en/news/articles/2020-21-season/New-signing-Brian-Brobbey.html |archive-date=12 March 2021 }}</ref> Hy het op 1 Julie 2021 by die Duitse klub aangesluit.<ref name=":0" /> ====Terugkeer na Ajax op huur==== Op 27 Desember 2021 is aangekondig dat Brobbey vir ses maande op huur na Ajax sou terugkeer, sonder 'n opsie om hom permanent te koop.<ref>{{cite web|url=https://www.parool.nl/sport/brian-brobbey-keert-op-huurbasis-terug-bij-ajax-geen-optie-tot-koop~b98cdef7/|title=Brian Brobbey keert op huurbasis terug bij Ajax, geen optie tot koop|website=Het Parool|date=27 December 2021|accessdate=27 December 2021}}</ref> Hy het die nommer 18-hemp gekry, wat vroeër daardie seisoen deur Jurgen Ekkelenkamp gedra is.<ref>{{cite web | url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/1012391/brobbey-ten-hag-zei-na-n-wedstrijd-tegen-me-tijd-dat-je-terug-naar-huis-komt.html | title=Brobbey: 'Ten Hag zei na één wedstrijd tegen me: Tijd dat je terug naar huis komt' }}</ref> Op 16 Januarie 2022 het hy sy eerste wedstryd ná sy terugkeer gespeel en twee doele aangeteken in 'n 3–0-oorwinning oor [[FC Utrecht]].<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2022/01/16/netherlands/eredivisie/stichting-fc-utrecht/afc-ajax/3512625/|title=Utrecht vs. Ajax|website=Soccerway|date=16 January 2022|accessdate=16 January 2022}}</ref> ===Terugkeer na Ajax=== Op 22 Julie 2022 het Ajax bevestig dat Brian Brobbey op 'n vyfjaarkontrak teruggekeer het. Die oordragfooi was €16,35 miljoen, met nog €3 miljoen moontlik in bonusse.<ref>{{cite web|url=https://english.ajax.nl/articles/ajax-and-rb-leipzig-reach-agreement-for-brian-brobbey |title=Ajax and RB Leipzig reach agreement for Brian Brobbey|website= Ajax|date= 22 July 2022|accessdate=22 July 2022}}</ref> Hy het op 6 Augustus 2022 sy eerste wedstryd ná sy terugkeer gespeel en ook aangeteken in 'n 3–2-oorwinning oor [[Fortuna Sittard]].<ref>{{cite news |title=Ajax begint eredivisie met zege op Fortuna dankzij reparatie in de rust |url=https://nos.nl/artikel/2439607-ajax-begint-eredivisie-met-zege-op-fortuna-dankzij-reparatie-in-de-rust |access-date=25 October 2023 |work=NOS |date=6 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806210029/https://nos.nl/artikel/2439607-ajax-begint-eredivisie-met-zege-op-fortuna-dankzij-reparatie-in-de-rust |archive-date=6 August 2022 |language=nl}}</ref> In Oktober 2022 het hy in twee opeenvolgende wedstryde twee doele per wedstryd aangeteken en Ajax gehelp om [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]] met 7–1 en [[RKC Waalwijk]] met 4–1 te klop.<ref>{{cite news |title=Ajax speelt chagrijn van zich af met doelpuntenfestijn tegen Excelsior |url=https://nos.nl/artikel/2448661-ajax-speelt-chagrijn-van-zich-af-met-doelpuntenfestijn-tegen-excelsior |access-date=25 October 2023 |work=NOS |date=16 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016195529/https://nos.nl/artikel/2448661-ajax-speelt-chagrijn-van-zich-af-met-doelpuntenfestijn-tegen-excelsior |archive-date=16 October 2022 |language=nl}}</ref><ref>{{cite news |title=Berghuis wijst pover Ajax met twee treffers en fraaie assist de weg in Waalwijk |url=https://nos.nl/artikel/2449405-berghuis-wijst-pover-ajax-met-twee-treffers-en-fraaie-assist-de-weg-in-waalwijk |access-date=25 October 2023 |work=NOS |date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022184427/https://nos.nl/artikel/2449405-berghuis-wijst-pover-ajax-met-twee-treffers-en-fraaie-assist-de-weg-in-waalwijk |archive-date=22 October 2022 |language=nl}}</ref> Hy het die seisoen met 14 doele in 44 wedstryde afgesluit.<ref>{{cite news |title=Brobbey rekent na nieuwe dubbelslag op behouden van basisplaats |url=https://www.vi.nl/nieuws/brobbey-rekent-na-nieuwe-dubbelslag-op-behouden-van-basisplaats |access-date=25 October 2023 |work=Voetbal International |date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022191853/https://www.vi.nl/nieuws/brobbey-rekent-na-nieuwe-dubbelslag-op-behouden-van-basisplaats |archive-date=22 October 2022 |language=nl}}</ref><ref>{{cite news |last1=Planting |first1=Sam |title=Waarom Brian Brobbey ondanks doelpuntendrift stokt in zijn ontwikkeling |url=https://www.parool.nl/sport/waarom-brian-brobbey-ondanks-doelpuntendrift-stokt-in-zijn-ontwikkeling~be3991c6/ |url-access=subscription |access-date=25 October 2023 |work=[[Het Parool]] |date=4 April 2023 |language=nl}}</ref> In die 2023/24-seisoen het Brobbey Ajax se topskieter geword met 22 doele in 43 wedstryde. Hy is twee keer agtereenvolgens as Eredivisie-speler van die maand aangewys en is later as Ajax se Speler van die Jaar gekies.<ref name="EredivisieDec23">{{cite news |url=https://eredivisie.eu/news/brobbey-crowned-eredivisie-player-of-the-month-tahirovic-johan-cruyff-talent-of-the-month/ |title=Brobbey crowned Eredivisie player of the month, Tahirović Johan Cruyff talent of the month |website=Eredivisie |date=28 December 2023 |access-date=28 December 2023}}</ref><ref name="EredivisieJan24">{{cite news |url=https://eredivisie.eu/news/double-prize-win-for-ajax-again-brobbey-and-hlynsson-named-eredivisie-player-and-johan-cruyff-talent-of-the-month-for-january/ |title=Double prize won for Ajax again: Brobbey and Hlynsson named Eredivisie player of the month and Johan Cruyff talent of the month for January |website=Eredivisie |date=2 February 2024 |access-date=10 February 2024}}</ref><ref name="AjaxPoty24">{{cite web |url=https://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/brobbey-is-verkozen-tot-ajacied-van-het-jaar|title=Brobbey verkozen tot Speler van het Jaar |publisher=Ajax Showtime |language=nl |access-date=2025-04-01}}</ref> ===Sunderland=== Op 1 September 2025 het Brobbey by [[Sunderland AFC|Sunderland]] aangesluit vir €20 miljoen, wat moontlik tot €25 miljoen kon styg.<ref>{{cite news |title=Brian Brobbey leaves for Sunderland |url=https://english.ajax.nl/articles/brian-brobbey-leaves-for-sunderland/ |access-date=1 September 2025 |work=english.ajax.nl |date=1 September 2025}}</ref> Hy het sy eerste doel vir Sunderland op 8 November 2025 aangeteken toe hy laat in die wedstryd die gelykmaker behaal het in 'n 2–2-gelykopuitslag teen [[Arsenal F.C.|Arsenal]].<ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/football/live/2025/nov/08/sunderland-v-arsenal-premier-league-live|title=Sunderland 2–2 Arsenal|website=The Guardian|last=Murray|first=Scott|date=8 November 2025|access-date=8 November 2025}}</ref> Hy was Sunderland se topskieter in die 2025/26-seisoen met sewe doele.<ref>https://www.skysports.com/football/news/11695/13382582/sunderland-top-scorers-2025-26</ref> ==Internasionale loopbaan== ===Jeug=== Brobbey het Nederland op verskeie jeugvlakke verteenwoordig, veral vir die Nederlandse Onder-17-span. Hy was 'n belangrike speler in die span wat die UEFA Europese Onder-17 Kampioenskap twee keer agtereenvolgens gewen het, in 2018 en 2019. In die eindstryd van 2019 teen Italië het hy een van Nederland se doele aangeteken in 'n 4–2-oorwinning wat die titel verseker het. ===Senior=== In Oktober 2022 is Brobbey deur afrigter [[Louis van Gaal]] in die voorlopige groep vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbeker]] opgeneem, maar hy het nie die finale groep gehaal nie.<ref>{{cite tweet|number=1583413124987658240|user=OnsOranje|title=🦁 𝐏𝐫𝐨𝐯𝐢𝐬𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥 𝐒𝐪𝐮𝐚𝐝: This is the longlist of 39 players where our final World Cup 2022 squad will be selected from! 📋 |date=21 October 2022}}</ref> Hy het sy eerste amptelike oproep na die Nederlandse nasionale span in Oktober 2023 ontvang en het op 16 Oktober 2023 sy debuut vir die senior span gemaak toe hy as plaasvervanger op die veld gekom het in Nederland se 1–0-oorwinning oor [[Griekse nasionale sokkerspan|Griekeland]].<ref>{{cite web |date=6 October 2023 |title=Nick Olij debuteert in Oranjeselectie |trans-title=Nick Olij debutes in Dutch national team squad |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal-mannen/81046/nick-olij-debuteert-oranjeselectie |access-date=8 October 2023 |website=[[Royal Dutch Football Association|KNVB]] |language=nl-NL}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.onsoranje.nl/teams/185184/speler/23654 |title=Brian Brobbey - Nederlands Elftal |website=OnsOranje |publisher=KNVB |access-date=2024-06-01 |language=nl}}</ref> Op 29 Mei 2024 is Brobbey in Nederland se groep vir [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 2024]] in Duitsland ingesluit.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/5526712/2024/05/29/netherlands-euro-2024-squad-confirmed/|title= Netherlands Euro 2024 squad: Ian Maatsen dropped, Georginio Wijnaldum and Daley Blind retained |date=29 May 2024|access-date=7 June 2024|website=The New York Times}}</ref> Hy was deel van die span wat die halfeindronde gehaal het, hoewel hy min speeltyd gekry het weens mededinging van [[Memphis Depay]] en [[Wout Weghorst]]. Brobbey het sy eerste doel vir die senior nasionale span op 19 November 2024 aangeteken tydens die 2024/25 [[UEFA Nations League|UEFA Nations League A]] teen [[Bosniese nasionale sokkerspan|Bosnië en Herzegowina]]. Op 27 Mei 2026 is Brobbey in Nederland se groep vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]] opgeneem.<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/netherlands-ronald-koeman-squad-announced|title=Fit-again Depay selected as Netherlands name squad|date=27 May 2026|access-date=12 June 2026|language=en}}</ref> In sy eerste beginspanverskyning by 'n Wêreldbeker-toernooi op 20 Junie 2026 het Brobbey twee doele in die eerste 17 minute aangeteken en Nederland gehelp om [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] met 5–1 te verslaan.<ref>https://uk.sports.yahoo.com/news/world-cup-2026-braces-from-brian-brobbey-cody-gakpo-help-netherlands-to-5-1-win-over-sweden-185648813.html</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Brobbey, Brian}} [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 7r9g3nonxqg2c0qpphv0kmpxpzq1mmx 1 462912 2912761 2026-06-20T19:51:57Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912761 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462913 2912763 2026-06-20T20:28:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912763 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462915 2912768 2026-06-20T20:36:54Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2912768 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Indigofera filifolia]] gpg8flu33182nnkdx61ibigufdwlqln 0 462916 2912769 2026-06-20T20:44:46Z Wavepainter 181788 Nuwe artikel oor Axel Jonas Halbach 2912769 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Axel Jonas Halbach | beeld = Axel Jonas Halbach - explorer, traveller, writer and artist (1934-2022) 02.jpg | beeldonderskrif = Halbach in 2017 | geboortedatum = 18 Maart 1934 | geboorteplek = [[Hamburg]], Duitsland | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1934|3|18|2022|12|12}} | sterfplek = Ismaning, Duitsland | nasionaliteit = Duits | beroep = Ekonoom, skrywer, skilder | werkgewer = ifo-Instituut vir Ekonomiese Navorsing (München) | bekend_vir = Ontwikkelingsbeleidnavorsing; ''Afrika-Studien''-reeks; Karl May-geïnspireerde romans }}'''Axel Jonas Halbach''' (gebore 18 Maart 1934 in Hamburg; oorlede 12 Desember 2022 in Ismaning) was 'n Duitse ekonoom, ontwikkelingsdeskundige, skrywer en skilder.<ref name="trauer">Edelgard Halbach mit der ganzen Familie: "Traueranzeigen von Axel J. Halbach". In: ''sueddeutsche.de'', 17 Desember 2022. [https://trauer.sueddeutsche.de/traueranzeige/axel-j-halbach Aanlyn]</ref> Hy was vir meer as drie dekades verbonde aan die ifo-Instituut vir Ekonomiese Navorsing in München, waar hy hom veral op die ekonomie van ontwikkelende lande toegespits het. Buiten sy akademiese loopbaan het Halbach avontuurromans in die styl van Karl May geskryf, gedigte gekomponeer en sy skilderye in Duitsland uitgestal. == Lewe == === Vroeë lewe === Halbach is in Hamburg gebore en het sy skoolopleiding aan die gimnasium in Hamburg-Volksdorf voltooi, waar sy artistieke aanleg reeds na vore getree het. Na 'n opleiding as handelsekonoom (''Diplom-Kaufmann'') het hy by die ifo-Instituut aangesluit, waar hy hom op die ekonomie van ontwikkelende lande toegespits het.<ref name="viaf">VIAF-rekord 66556024, Koninklijke Bibliotheek van Nederland. [https://viaf.org/en/viaf/66556024 Aanlyn]</ref> === Loopbaan by die ifo-Instituut === Vanaf die 1960's was Halbach aan die ifo-Instituut vir Ekonomiese Navorsing in München verbonde, waar hy 'n belangrike bydrae tot die Afdeling vir Ontwikkelingslande gelewer het. Hy was feitlik die hoofredakteur van die reeks ''Afrika-Studien'', waarin tussen 1975 en 1999 meer as 40 wetenskaplike bande verskyn het.<ref name="viaf" /> Hy het langer tydperke in Suidwes-Afrika (1956–1957) en Suid-Afrika (1963–1964) deurgebring — ervarings wat sy daaropvolgende, byna drie dekades lange betrokkenheid by ontwikkelingsamewerking in meer as 25 lande in Afrika en Asië gevorm het.<ref name="viaf" /> Halbach se empiriese bevindinge — dat markgerigte ekonomieë dikwels beter ekonomiese en sosiale uitkomste as sentraal beplande ekonomieë behaal het — het bygedra tot besprekings binne die Duitse Federale Ministerie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (BMZ), wat tot 'n beleidsverskuiwing in die rigting van markgerigte strategieë gelei het. Hy het ook 'n noemenswaardige rol in Namibië gespeel in die tydperk voor onafhanklikwording, deur meer as 20 sektorgerigte studies te koördineer en 'n omvattende ontwikkelingsmeesterplan op te stel; sy werk het beleidsbesluite van die destydse Presidentskantoor in Windhoek beïnvloed. === Literêre werk === Halbach het talle avontuurromans geskryf wat deur Karl May se werk geïnspireer is en deur Blitz-Verlag in München uitgegee is.<ref name="krischel2019">Volker Krischel: "Zweite Heimat Leipzig: Axel J. Halbachs literarische Visionen." In: ''Karl May in Leipzig'', Nr. 117, 2019, bl. 20–26.</ref> Hierdie boeke het die Karl May-heelal met nuwe verhale uitgebrei waarin bekende karakters voorkom, onder meer in die reekse ''Kara ben Nemsi – Neue Abenteuer'' en ''Im Wilden Westen Nordamerikas''.<ref name="krischel2020">Volker Krischel: "Karl Mays Helden auf etwas anderen Pfaden. Der Blitz-Verlag bringt zwei Romane von Axel J. Halbach neu heraus." In: ''Karl May & Co.'', Nr. 161, 2020.</ref> In sy verhale het figure soos Halef en Old Shatterhand nuwe eienskappe en 'n groter gelykwaardigheid teenoor die hoofkarakter verkry.<ref name="krischel2018">Volker Krischel: "Eine etwas andere Welt des Karl May." In: ''KMG-Nachrichten'', Nr. 198, Maart 2018, bl. 43–47.</ref> Benewens sy romans het Halbach ook geestige en besinnende gedigte in die tradisie van Wilhelm Busch geskryf, met temas wat van sy skooljare tot sy beroepslewe gewissel het. === Skilderkuns === Skilderkuns was Halbach se ander lewenslange passie. Reeds as skoolseun het hy fantasievolle tonele geskep, en oor 68 jaar het hy meer as 1 000 sogenaamde "mal prentjies" geskilder, dikwels vergesel van humoristiese kort tekste, waarin abstrakte, figuratiewe en komiese elemente saamgesmelt het. In November 2017 is sy werke in 'n soloskou getiteld ''Die fabelagtige wêreld van Axel Halbach'' by die KreativRaum "An der Schwelle" in Ismaning uitgestal.<ref name="sz2017">Irmengard Gnau: "Kulturtreff – Über die Schwelle." In: ''Süddeutsche Zeitung'', 10 Desember 2017.</ref> === Dood === Axel Jonas Halbach is op 12 Desember 2022 in Ismaning oorlede, waar hy vir baie jare gewoon het.<ref name="trauer" /><ref name="krischel2023">Volker Krischel: "Abschied, lieber Shatterhand ben Nemsi. Zum Tode von Axel Jonas Halbach." In: ''Karl May in Leipzig'', 34. Jrg., Nr. 132, Maart 2023, bl. 17–19, ISSN 2568-2946.</ref> == Gekose publikasies == * ''Ghana als Wirtschaftspartner'' (Afrika-Studien, Nr. 83). Weltforum Verlag, Keulen, 1969. * ''Aspekte der Industrialisierung in Tropisch-Afrika'' (Afrika-Studien, Nr. 86). Weltforum Verlag, München, 1971. * ''Theory and Practice of Project Evaluation in Developing Countries'' (saam met Dieter Bender). Weltforum Verlag, München, 1972. * ''Industriestruktur und Industrialisierungspolitik in Uganda 1963–1972'' (Ifo-Forschungsberichte, Nr. 50). Duncker & Humblot, Berlyn, 1974. * ''Die südafrikanischen Bantu-Homelands: Konzeption, Struktur, Entwicklungsperspektiven'' (Afrika-Studien, Nr. 90). Weltforum Verlag, München, 1976. * ''Multinationale Unternehmen und Zulieferungen in der Dritten Welt'' (Afrika-Studien, Nr. 109). Weltforum Verlag, München, 1985. * ''Namibia: Wirtschaft, Politik, Gesellschaft zehn Jahre nach der Unabhängigkeit'' (Afrika-Studien, Nr. 121). Lit Verlag, Münster, 2000. == Literatuur == * Günther Wüste: "Axel Jonas Halbach." In: ''KMG-Nachrichten'' Nr. 195, 2018. * Volker Krischel: "Die etwas andere Welt des Karl May. Axel Jonas Halbach und seine Karl-May-Pastiche." In: ''Karl May in Leipzig'' Nr. 117, 2019. * Volker Krischel: "Karl Mays Helden auf etwas anderen Pfaden. Der Blitz-Verlag bringt zwei Romane von Axel J. Halbach neu heraus." In: ''Karl May & Co.'' Nr. 161, 2020. * Volker Krischel: "Lebe wohl, lieber Shatterhand ben Nemsi. Zum Tod von Axel Jonas Halbach." In: ''Karl May in Leipzig'' Nr. 132, Maart 2023, ISSN 2568-2946. * Irmengard Gnau: "Kulturtreff – Über die Schwelle." In: ''Süddeutsche Zeitung'', 10 Desember 2017. == Verwysings == <references /> == Eksterne skakels == * {{Commonscat|Axel Jonas Halbach}} * [https://de.wikipedia.org/wiki/Axel_Jonas_Halbach Duitse Wikipedia-artikel] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Axel_Jonas_Halbach Engelse Wikipedia-artikel] * [https://www.blitz-verlag.de/index.php?action=autoreninfo&autorid=348 Outeursprofiel by Blitz-Verlag] (Duits) [[Kategorie:Duitse ekonome]] [[Kategorie:Duitse skrywers]] [[Kategorie:Duitse skilders]] [[Kategorie:Gebore in 1934]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] 25314voudibtp22m9s0fcdmmey9cffg 2912771 2912769 2026-06-20T20:57:38Z Wavepainter 181788 /* Eksterne skakels */ 2912771 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Axel Jonas Halbach | beeld = Axel Jonas Halbach - explorer, traveller, writer and artist (1934-2022) 02.jpg | beeldonderskrif = Halbach in 2017 | geboortedatum = 18 Maart 1934 | geboorteplek = [[Hamburg]], Duitsland | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1934|3|18|2022|12|12}} | sterfplek = Ismaning, Duitsland | nasionaliteit = Duits | beroep = Ekonoom, skrywer, skilder | werkgewer = ifo-Instituut vir Ekonomiese Navorsing (München) | bekend_vir = Ontwikkelingsbeleidnavorsing; ''Afrika-Studien''-reeks; Karl May-geïnspireerde romans }}'''Axel Jonas Halbach''' (gebore 18 Maart 1934 in Hamburg; oorlede 12 Desember 2022 in Ismaning) was 'n Duitse ekonoom, ontwikkelingsdeskundige, skrywer en skilder.<ref name="trauer">Edelgard Halbach mit der ganzen Familie: "Traueranzeigen von Axel J. Halbach". In: ''sueddeutsche.de'', 17 Desember 2022. [https://trauer.sueddeutsche.de/traueranzeige/axel-j-halbach Aanlyn]</ref> Hy was vir meer as drie dekades verbonde aan die ifo-Instituut vir Ekonomiese Navorsing in München, waar hy hom veral op die ekonomie van ontwikkelende lande toegespits het. Buiten sy akademiese loopbaan het Halbach avontuurromans in die styl van Karl May geskryf, gedigte gekomponeer en sy skilderye in Duitsland uitgestal. == Lewe == === Vroeë lewe === Halbach is in Hamburg gebore en het sy skoolopleiding aan die gimnasium in Hamburg-Volksdorf voltooi, waar sy artistieke aanleg reeds na vore getree het. Na 'n opleiding as handelsekonoom (''Diplom-Kaufmann'') het hy by die ifo-Instituut aangesluit, waar hy hom op die ekonomie van ontwikkelende lande toegespits het.<ref name="viaf">VIAF-rekord 66556024, Koninklijke Bibliotheek van Nederland. [https://viaf.org/en/viaf/66556024 Aanlyn]</ref> === Loopbaan by die ifo-Instituut === Vanaf die 1960's was Halbach aan die ifo-Instituut vir Ekonomiese Navorsing in München verbonde, waar hy 'n belangrike bydrae tot die Afdeling vir Ontwikkelingslande gelewer het. Hy was feitlik die hoofredakteur van die reeks ''Afrika-Studien'', waarin tussen 1975 en 1999 meer as 40 wetenskaplike bande verskyn het.<ref name="viaf" /> Hy het langer tydperke in Suidwes-Afrika (1956–1957) en Suid-Afrika (1963–1964) deurgebring — ervarings wat sy daaropvolgende, byna drie dekades lange betrokkenheid by ontwikkelingsamewerking in meer as 25 lande in Afrika en Asië gevorm het.<ref name="viaf" /> Halbach se empiriese bevindinge — dat markgerigte ekonomieë dikwels beter ekonomiese en sosiale uitkomste as sentraal beplande ekonomieë behaal het — het bygedra tot besprekings binne die Duitse Federale Ministerie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (BMZ), wat tot 'n beleidsverskuiwing in die rigting van markgerigte strategieë gelei het. Hy het ook 'n noemenswaardige rol in Namibië gespeel in die tydperk voor onafhanklikwording, deur meer as 20 sektorgerigte studies te koördineer en 'n omvattende ontwikkelingsmeesterplan op te stel; sy werk het beleidsbesluite van die destydse Presidentskantoor in Windhoek beïnvloed. === Literêre werk === Halbach het talle avontuurromans geskryf wat deur Karl May se werk geïnspireer is en deur Blitz-Verlag in München uitgegee is.<ref name="krischel2019">Volker Krischel: "Zweite Heimat Leipzig: Axel J. Halbachs literarische Visionen." In: ''Karl May in Leipzig'', Nr. 117, 2019, bl. 20–26.</ref> Hierdie boeke het die Karl May-heelal met nuwe verhale uitgebrei waarin bekende karakters voorkom, onder meer in die reekse ''Kara ben Nemsi – Neue Abenteuer'' en ''Im Wilden Westen Nordamerikas''.<ref name="krischel2020">Volker Krischel: "Karl Mays Helden auf etwas anderen Pfaden. Der Blitz-Verlag bringt zwei Romane von Axel J. Halbach neu heraus." In: ''Karl May & Co.'', Nr. 161, 2020.</ref> In sy verhale het figure soos Halef en Old Shatterhand nuwe eienskappe en 'n groter gelykwaardigheid teenoor die hoofkarakter verkry.<ref name="krischel2018">Volker Krischel: "Eine etwas andere Welt des Karl May." In: ''KMG-Nachrichten'', Nr. 198, Maart 2018, bl. 43–47.</ref> Benewens sy romans het Halbach ook geestige en besinnende gedigte in die tradisie van Wilhelm Busch geskryf, met temas wat van sy skooljare tot sy beroepslewe gewissel het. === Skilderkuns === Skilderkuns was Halbach se ander lewenslange passie. Reeds as skoolseun het hy fantasievolle tonele geskep, en oor 68 jaar het hy meer as 1 000 sogenaamde "mal prentjies" geskilder, dikwels vergesel van humoristiese kort tekste, waarin abstrakte, figuratiewe en komiese elemente saamgesmelt het. In November 2017 is sy werke in 'n soloskou getiteld ''Die fabelagtige wêreld van Axel Halbach'' by die KreativRaum "An der Schwelle" in Ismaning uitgestal.<ref name="sz2017">Irmengard Gnau: "Kulturtreff – Über die Schwelle." In: ''Süddeutsche Zeitung'', 10 Desember 2017.</ref> === Dood === Axel Jonas Halbach is op 12 Desember 2022 in Ismaning oorlede, waar hy vir baie jare gewoon het.<ref name="trauer" /><ref name="krischel2023">Volker Krischel: "Abschied, lieber Shatterhand ben Nemsi. Zum Tode von Axel Jonas Halbach." In: ''Karl May in Leipzig'', 34. Jrg., Nr. 132, Maart 2023, bl. 17–19, ISSN 2568-2946.</ref> == Gekose publikasies == * ''Ghana als Wirtschaftspartner'' (Afrika-Studien, Nr. 83). Weltforum Verlag, Keulen, 1969. * ''Aspekte der Industrialisierung in Tropisch-Afrika'' (Afrika-Studien, Nr. 86). Weltforum Verlag, München, 1971. * ''Theory and Practice of Project Evaluation in Developing Countries'' (saam met Dieter Bender). Weltforum Verlag, München, 1972. * ''Industriestruktur und Industrialisierungspolitik in Uganda 1963–1972'' (Ifo-Forschungsberichte, Nr. 50). Duncker & Humblot, Berlyn, 1974. * ''Die südafrikanischen Bantu-Homelands: Konzeption, Struktur, Entwicklungsperspektiven'' (Afrika-Studien, Nr. 90). Weltforum Verlag, München, 1976. * ''Multinationale Unternehmen und Zulieferungen in der Dritten Welt'' (Afrika-Studien, Nr. 109). Weltforum Verlag, München, 1985. * ''Namibia: Wirtschaft, Politik, Gesellschaft zehn Jahre nach der Unabhängigkeit'' (Afrika-Studien, Nr. 121). Lit Verlag, Münster, 2000. == Literatuur == * Günther Wüste: "Axel Jonas Halbach." In: ''KMG-Nachrichten'' Nr. 195, 2018. * Volker Krischel: "Die etwas andere Welt des Karl May. Axel Jonas Halbach und seine Karl-May-Pastiche." In: ''Karl May in Leipzig'' Nr. 117, 2019. * Volker Krischel: "Karl Mays Helden auf etwas anderen Pfaden. Der Blitz-Verlag bringt zwei Romane von Axel J. Halbach neu heraus." In: ''Karl May & Co.'' Nr. 161, 2020. * Volker Krischel: "Lebe wohl, lieber Shatterhand ben Nemsi. Zum Tod von Axel Jonas Halbach." In: ''Karl May in Leipzig'' Nr. 132, Maart 2023, ISSN 2568-2946. * Irmengard Gnau: "Kulturtreff – Über die Schwelle." In: ''Süddeutsche Zeitung'', 10 Desember 2017. == Verwysings == <references /> == Eksterne skakels == {{Commonscat|Axel Jonas Halbach}} * [https://de.wikipedia.org/wiki/Axel_Jonas_Halbach Duitse Wikipedia-artikel] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Axel_Jonas_Halbach Engelse Wikipedia-artikel] * [https://www.blitz-verlag.de/index.php?action=autoreninfo&autorid=348 Outeursprofiel by Blitz-Verlag] (Duits) [[Kategorie:Duitse ekonome]] [[Kategorie:Duitse skrywers]] [[Kategorie:Duitse skilders]] [[Kategorie:Gebore in 1934]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] kylvx7pwgrqbgjkjq1tqr8cmkop6eoz 0 462917 2912770 2026-06-20T20:56:24Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2912770 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera glomerata | authority = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]], (1832) | synonyms =* ''Anil glomerata'' <small>(E.Mey.) Kuntze</small> * ''Indigofera nivea'' <small>E.Mey.</small> * ''Indigofera villosa'' <small>Berg. ex Walp.</small> }} '''''Indigofera glomerata''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] in die [[Hottentots-Hollandberge]], [[Potberg]], [[Tafelberg]] en Klynriviersberg voor. == Galery == <gallery> Indigofera glomerata 1DS-II 2-3876-01.jpg Indigofera glomerata 1DS-II 2-3876.jpg Indigofera glomerata 1DS-II 2-3877.jpg Indigofera glomerata 1DS-II 3-5901.jpg Indigofera glomerata 1DS-II 3-5902.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-196 Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499400-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/8a9d38b5-a040-4c5a-bb61-a4dc1a95afc1 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|glomerata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 74qzlsxejgqrf36lqi0nw8jkh1pueuj 2912798 2912770 2026-06-21T07:20:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912798 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera glomerata | authority = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]], (1832) | synonyms =* ''Anil glomerata'' <small>(E.Mey.) Kuntze</small> * ''Indigofera nivea'' <small>E.Mey.</small> * ''Indigofera villosa'' <small>Berg. ex Walp.</small> }} '''''Indigofera glomerata''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] in die [[Hottentots-Hollandberge]], [[Potberg]], [[Tafelberg]] en [[Kleinrivierberge]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera glomerata 1DS-II 2-3876-01.jpg Indigofera glomerata 1DS-II 2-3876.jpg Indigofera glomerata 1DS-II 2-3877.jpg Indigofera glomerata 1DS-II 3-5901.jpg Indigofera glomerata 1DS-II 3-5902.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-196 Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499400-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/8a9d38b5-a040-4c5a-bb61-a4dc1a95afc1 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|glomerata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] ngcoy7hay5gp8yevv1x108ffk5mplb7 1 462918 2912772 2026-06-20T20:58:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912772 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462919 2912773 2026-06-20T20:59:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912773 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 462920 2912780 2026-06-20T21:27:24Z علاء 69016 علاء het bladsy [[Gebruikerbespreking:أنس حاج محمد]] na [[Gebruikerbespreking:AnasKad]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/أنس حاج محمد|أنس حاج محمد]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/AnasKad|AnasKad]]" 2912780 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:AnasKad]] 03oq01kqd4ww7oro4eyh3148eh3at0s 0 462921 2912788 2026-06-21T03:21:16Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Anthony David Junior Elanga''' (gebore 27 April 2002) is 'n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as voorspeler of vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Newcastle United FC|Newcastle United]] en die [[Sweedse nasionale sokkerspan|Sweedse nasionale span]] speel. Sy pa, Joseph Elanga, het vir die [[Kameroense nasionale sokkerspan|nasionale span van Kameroen]] gespeel, en Anthony is in [[Malmö]] gebore terwyl sy pa vir Malmö...' 2912788 wikitext text/x-wiki '''Anthony David Junior Elanga''' (gebore 27 April 2002) is 'n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as voorspeler of vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Newcastle United FC|Newcastle United]] en die [[Sweedse nasionale sokkerspan|Sweedse nasionale span]] speel. Sy pa, Joseph Elanga, het vir die [[Kameroense nasionale sokkerspan|nasionale span van Kameroen]] gespeel, en Anthony is in [[Malmö]] gebore terwyl sy pa vir [[Malmö FF]] gespeel het.<ref name="MEN">{{Cite news |first=Liam |last=Wood |title=Who is Anthony Elanga? Manchester United youngster in profile as he makes debut vs Leicester City |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/anthony-elanga-man-united-wiki-20573927 |work=Manchester Evening News |date=11 May 2021 |access-date=11 May 2021 |archive-date=11 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511165139/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/anthony-elanga-man-united-wiki-20573927 |url-status=live }}</ref><ref name="Fagerlund 2022">{{cite web |last=Fagerlund |first=Frida |title=Så blev Anthony Elanga Sveriges nya stjärna – var nära att lämna Manchester United |website=Aftonbladet |date=25 February 2022 |url=https://www.aftonbladet.se/a/Xq2XGg |language=sv |access-date=6 March 2022}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Elanga, Anthony}} [[Kategorie:Sweedse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Lewende mense]] bbl3cuxl10bsmoxqw9ubovnv7mcnc2z 2912790 2912788 2026-06-21T03:26:21Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912790 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Anthony Elanga | image = [[Lêer:Anthony Elanga (Sweden vs Moldova, 12 October 2023).jpg|240px]] | caption = Elanga in 2023 | full_name = Anthony David Junior Elanga<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2247219 |title=2021/22 Premier League squads confirmed |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=30 September 2021 |archive-date=10 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910161814/https://www.premierleague.com/news/2247219 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2002|4|27|df=y}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/49259/Anthony-Elanga/overview |title=Anthony Elanga: Overview |publisher=Premier League |access-date=30 September 2021 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603172350/https://www.premierleague.com/players/49259/Anthony-Elanga/overview |url-status=live }}</ref> | birth_place = [[Malmö]], [[Swede]] | height = 1,78 m | position = Voorspeler, vleuel | currentclub = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] | clubnumber = 20 | youthyears1 = 2008–2013 | youthclubs1 = [[IF Elfsborg]] | youthyears2 = 2014 | youthclubs2 = [[Malmö FF]] | youthyears3 = 2014–2015 | youthclubs3 = Hattersley | youthyears4 = 2015–2021 | youthclubs4 = [[Manchester United]] | years1 = 2021–2023 | clubs1 = [[Manchester United]] | caps1 = 39<!--LEAGUE ONLY--> | goals1 = 3<!--LEAGUE ONLY--> | years2 = 2023–2025 | clubs2 = [[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] | caps2 = 74<!--LEAGUE ONLY--> | goals2 = 11<!--LEAGUE ONLY--> | years3 = 2025– | clubs3 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] | caps3 = 32<!--LEAGUE ONLY--> | goals3 = 0<!--LEAGUE ONLY--> | nationalyears1 = 2018–2019 | nationalteam1 = Swede o/17 | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = Swede o/19 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2021 | nationalteam3 = Swede o/21 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 7 | nationalyears4 = 2022– | nationalteam4 = [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] | nationalcaps4 = 32 | nationalgoals4 = 7 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 20 Junie 2026 }} '''Anthony David Junior Elanga''' (gebore 27 April 2002) is 'n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as voorspeler of vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Newcastle United FC|Newcastle United]] en die [[Sweedse nasionale sokkerspan|Sweedse nasionale span]] speel. Sy pa, Joseph Elanga, het vir die [[Kameroense nasionale sokkerspan|nasionale span van Kameroen]] gespeel, en Anthony is in [[Malmö]] gebore terwyl sy pa vir [[Malmö FF]] gespeel het.<ref name="MEN">{{Cite news |first=Liam |last=Wood |title=Who is Anthony Elanga? Manchester United youngster in profile as he makes debut vs Leicester City |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/anthony-elanga-man-united-wiki-20573927 |work=Manchester Evening News |date=11 May 2021 |access-date=11 May 2021 |archive-date=11 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511165139/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/anthony-elanga-man-united-wiki-20573927 |url-status=live }}</ref><ref name="Fagerlund 2022">{{cite web |last=Fagerlund |first=Frida |title=Så blev Anthony Elanga Sveriges nya stjärna – var nära att lämna Manchester United |website=Aftonbladet |date=25 February 2022 |url=https://www.aftonbladet.se/a/Xq2XGg |language=sv |access-date=6 March 2022}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Elanga, Anthony}} [[Kategorie:Sweedse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Lewende mense]] s79k2dxpnzwmpe4zgvk7g8wh0kczn6n 2912791 2912790 2026-06-21T03:26:48Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912791 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Anthony Elanga | image = [[Lêer:Anthony Elanga (Sweden vs Moldova, 12 October 2023).jpg|240px]] | caption = Elanga in 2023 | full_name = Anthony David Junior Elanga<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2247219 |title=2021/22 Premier League squads confirmed |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=30 September 2021 |archive-date=10 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910161814/https://www.premierleague.com/news/2247219 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2002|4|27|df=y}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/49259/Anthony-Elanga/overview |title=Anthony Elanga: Overview |publisher=Premier League |access-date=30 September 2021 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603172350/https://www.premierleague.com/players/49259/Anthony-Elanga/overview |url-status=live }}</ref> | birth_place = [[Malmö]], [[Swede]] | height = 1,78 m | position = Voorspeler, vleuel | currentclub = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] | clubnumber = 20 | youthyears1 = 2008–2013 | youthclubs1 = [[IF Elfsborg]] | youthyears2 = 2014 | youthclubs2 = [[Malmö FF]] | youthyears3 = 2014–2015 | youthclubs3 = Hattersley | youthyears4 = 2015–2021 | youthclubs4 = [[Manchester United]] | years1 = 2021–2023 | clubs1 = [[Manchester United]] | caps1 = 39<!--LEAGUE ONLY--> | goals1 = 3<!--LEAGUE ONLY--> | years2 = 2023–2025 | clubs2 = [[Nottingham Forest]] | caps2 = 74<!--LEAGUE ONLY--> | goals2 = 11<!--LEAGUE ONLY--> | years3 = 2025– | clubs3 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] | caps3 = 32<!--LEAGUE ONLY--> | goals3 = 0<!--LEAGUE ONLY--> | nationalyears1 = 2018–2019 | nationalteam1 = Swede o/17 | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = Swede o/19 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2021 | nationalteam3 = Swede o/21 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 7 | nationalyears4 = 2022– | nationalteam4 = [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] | nationalcaps4 = 32 | nationalgoals4 = 7 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 20 Junie 2026 }} '''Anthony David Junior Elanga''' (gebore 27 April 2002) is 'n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as voorspeler of vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Newcastle United FC|Newcastle United]] en die [[Sweedse nasionale sokkerspan|Sweedse nasionale span]] speel. Sy pa, Joseph Elanga, het vir die [[Kameroense nasionale sokkerspan|nasionale span van Kameroen]] gespeel, en Anthony is in [[Malmö]] gebore terwyl sy pa vir [[Malmö FF]] gespeel het.<ref name="MEN">{{Cite news |first=Liam |last=Wood |title=Who is Anthony Elanga? Manchester United youngster in profile as he makes debut vs Leicester City |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/anthony-elanga-man-united-wiki-20573927 |work=Manchester Evening News |date=11 May 2021 |access-date=11 May 2021 |archive-date=11 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511165139/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/anthony-elanga-man-united-wiki-20573927 |url-status=live }}</ref><ref name="Fagerlund 2022">{{cite web |last=Fagerlund |first=Frida |title=Så blev Anthony Elanga Sveriges nya stjärna – var nära att lämna Manchester United |website=Aftonbladet |date=25 February 2022 |url=https://www.aftonbladet.se/a/Xq2XGg |language=sv |access-date=6 March 2022}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Elanga, Anthony}} [[Kategorie:Sweedse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Lewende mense]] jbn3t7noiwrwyv5v9psstl3zowxs7jp 2912792 2912791 2026-06-21T03:27:05Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912792 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Anthony Elanga | image = [[Lêer:Anthony Elanga (Sweden vs Moldova, 12 October 2023).jpg|240px]] | caption = Elanga in 2023 | full_name = Anthony David Junior Elanga<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2247219 |title=2021/22 Premier League squads confirmed |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=30 September 2021 |archive-date=10 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910161814/https://www.premierleague.com/news/2247219 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2002|4|27|df=y}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/49259/Anthony-Elanga/overview |title=Anthony Elanga: Overview |publisher=Premier League |access-date=30 September 2021 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603172350/https://www.premierleague.com/players/49259/Anthony-Elanga/overview |url-status=live }}</ref> | birth_place = [[Malmö]], [[Swede]] | height = 1,78 m | position = Voorspeler, vleuel | currentclub = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] | clubnumber = 20 | youthyears1 = 2008–2013 | youthclubs1 = [[IF Elfsborg]] | youthyears2 = 2014 | youthclubs2 = [[Malmö FF]] | youthyears3 = 2014–2015 | youthclubs3 = Hattersley | youthyears4 = 2015–2021 | youthclubs4 = [[Manchester United]] | years1 = 2021–2023 | clubs1 = [[Manchester United]] | caps1 = 39<!--LEAGUE ONLY--> | goals1 = 3<!--LEAGUE ONLY--> | years2 = 2023–2025 | clubs2 = [[Nottingham Forest]] | caps2 = 74<!--LEAGUE ONLY--> | goals2 = 11<!--LEAGUE ONLY--> | years3 = 2025– | clubs3 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] | caps3 = 32<!--LEAGUE ONLY--> | goals3 = 0<!--LEAGUE ONLY--> | nationalyears1 = 2018–2019 | nationalteam1 = Swede o/17 | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = Swede o/19 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2021 | nationalteam3 = Swede o/21 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 7 | nationalyears4 = 2022– | nationalteam4 = [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] | nationalcaps4 = 32 | nationalgoals4 = 7 | club-update = 24 Mei 2026 | nationalteam-update = 20 Junie 2026 }} '''Anthony David Junior Elanga''' (gebore 27 April 2002) is 'n [[Swede|Sweedse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as voorspeler of vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Newcastle United FC|Newcastle United]] en die [[Sweedse nasionale sokkerspan|Sweedse nasionale span]] speel. Sy pa, Joseph Elanga, het vir die [[Kameroense nasionale sokkerspan|nasionale span van Kameroen]] gespeel, en Anthony is in [[Malmö]] gebore terwyl sy pa vir [[Malmö FF]] gespeel het.<ref name="MEN">{{Cite news |first=Liam |last=Wood |title=Who is Anthony Elanga? Manchester United youngster in profile as he makes debut vs Leicester City |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/anthony-elanga-man-united-wiki-20573927 |work=Manchester Evening News |date=11 May 2021 |access-date=11 May 2021 |archive-date=11 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511165139/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/anthony-elanga-man-united-wiki-20573927 |url-status=live }}</ref><ref name="Fagerlund 2022">{{cite web |last=Fagerlund |first=Frida |title=Så blev Anthony Elanga Sveriges nya stjärna – var nära att lämna Manchester United |website=Aftonbladet |date=25 February 2022 |url=https://www.aftonbladet.se/a/Xq2XGg |language=sv |access-date=6 March 2022}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Elanga, Anthony}} [[Kategorie:Sweedse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Lewende mense]] fsrqnsg00v2jm9w827nczpjmi2nxf6k 1 462922 2912789 2026-06-21T03:21:51Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912789 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462923 2912793 2026-06-21T03:42:33Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Franck Yannick Kessié''' (gebore [[19 Desember]] [[1996]]) is 'n [[Ivoorkus|Ivoriaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n sentrale middelvelder vir die [[Saoediese Professionele Liga|Saoedi-Proliga]]-klub Al-Ahli en die [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan|nasionale span van Ivoorkus]] speel. Nadat hy deur [[Atalanta Bergamasca Calcio|Atalanta]] se jeugstelsel gevorder het, het Kessié hom in 2017 op lening by [[AC Milan]] aangesluit. Twee jaar late...' 2912793 wikitext text/x-wiki '''Franck Yannick Kessié''' (gebore [[19 Desember]] [[1996]]) is 'n [[Ivoorkus|Ivoriaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n sentrale middelvelder vir die [[Saoediese Professionele Liga|Saoedi-Proliga]]-klub Al-Ahli en die [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan|nasionale span van Ivoorkus]] speel. Nadat hy deur [[Atalanta Bergamasca Calcio|Atalanta]] se jeugstelsel gevorder het, het Kessié hom in 2017 op lening by [[AC Milan]] aangesluit. Twee jaar later is sy oordrag permanent gemaak, en hy het 'n belangrike rol gespeel in die klub se [[Serie A]]-titelwen in die 2021/22-seisoen. In 2022 het hy by [[FC Barcelona|Barcelona]] aangesluit, waar hy [[La Liga]] en die [[Supercopa de España]] gewen het, voordat hy in 2023 na Al-Ahli in [[Djedda]] verhuis het. Kessié verteenwoordig Ivoorkus sedert 2014 op internasionale vlak en was deel van die span wat die [[Afrikanasiesbeker 2023|Afrikanasiesbeker van 2023]] op eie bodem gewen het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kessié, Franck}} [[Kategorie:Ivoriaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] fd7o31wzna9qt7m1766s0hio71wmcpp 2912795 2912793 2026-06-21T03:48:00Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912795 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Franck Kessié | image = [[Lêer:Franck Yannick Kessié.jpg|240px]] | caption = Kessié in 2024 | full_name = Franck Yannick Kessié<ref>{{cite web |url=https://images.cafonline.com/image/upload/caf-prd/kpakgtavgq0lbzxizu89.pdf |title=Cote d'Ivoire |publisher=Confederation of African Football |page=7 |date=15 June 2019 |access-date=23 January 2020 |archive-date=13 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200713070909/https://images.cafonline.com/image/upload/caf-prd/kpakgtavgq0lbzxizu89.pdf |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1996|12|19|df=y}} | birth_place = Ouragahio, [[Ivoorkus]] | height = 1,83 m<ref>{{cite web |url=https://www.acmilan.com/en/teams/men-first-team/players/franck-kessie/biography |title=Franck Kessié |publisher=AC Milan |access-date=5 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529122928/https://www.acmilan.com/en/teams/men-first-team/players/franck-kessie/biography |archive-date=29 May 2022 |url-status=dead }}</ref> | position = Sentrale middelveldspeler | currentclub = [[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] | clubnumber = 79 | youthyears1 = 2010–2014 | youthclubs1 = [[Stella Club d'Adjamé|Stella Club]] | youthyears2 = 2014–2015 | youthclubs2 = [[Atalanta BC|Atalanta]] | years1 = 2014 | clubs1 = [[Stella Club d'Adjamé|Stella Club]] | caps1 = 10 | goals1 = 3 | years2 = 2015–2019 | clubs2 = [[Atalanta BC|Atalanta]] | caps2 = 30 | goals2 = 6 | years3 = 2015–2016 | clubs3 = → [[AC Cesena|Cesena]] (leen) | caps3 = 37 | goals3 = 4 | years4 = 2017–2019 | clubs4 = → [[AC Milan]] (leen) | caps4 = 71 | goals4 = 12 | years5 = 2019–2022 | clubs5 = [[AC Milan]] | caps5 = 103 | goals5 = 23 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps6 = 28 | goals6 = 1 | years7 = 2023– | clubs7 = [[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] | caps7 = 87 | goals7 = 17 | nationalyears1 = 2013 | nationalteam1 = Ivoorkus o/17 | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2015 | nationalteam2 = Ivoorkus o/20 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2021 | nationalteam3 = Ivoorkus se Olimpiese span | nationalcaps3 = 4 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2014– | nationalteam4 = [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan|Ivoorkus]] | nationalcaps4 = 104 | nationalgoals4 = 16 | club-update = 16 Mei 2026 | nationalteam-update = 20 Junie 2026 }} '''Franck Yannick Kessié''' (gebore [[19 Desember]] [[1996]]) is 'n [[Ivoorkus|Ivoriaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n sentrale middelvelder vir die [[Saoediese Professionele Liga|Saoedi-Proliga]]-klub Al-Ahli en die [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan|nasionale span van Ivoorkus]] speel. Nadat hy deur [[Atalanta Bergamasca Calcio|Atalanta]] se jeugstelsel gevorder het, het Kessié hom in 2017 op lening by [[AC Milan]] aangesluit. Twee jaar later is sy oordrag permanent gemaak, en hy het 'n belangrike rol gespeel in die klub se [[Serie A]]-titelwen in die 2021/22-seisoen. In 2022 het hy by [[FC Barcelona|Barcelona]] aangesluit, waar hy [[La Liga]] en die [[Supercopa de España]] gewen het, voordat hy in 2023 na Al-Ahli in [[Djedda]] verhuis het. Kessié verteenwoordig Ivoorkus sedert 2014 op internasionale vlak en was deel van die span wat die [[Afrikanasiesbeker 2023|Afrikanasiesbeker van 2023]] op eie bodem gewen het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kessié, Franck}} [[Kategorie:Ivoriaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3q383zygm72ntk1tws527gbc6281qez 1 462924 2912794 2026-06-21T03:42:48Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912794 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462925 2912796 2026-06-21T07:13:25Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Ayase Ueda''' ([[Japanees]]: 上田 綺世; gebore 28 Augustus 1998) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvaller vir die [[Eredivisie]]-klub [[Feyenoord]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web |title=上田 綺世：鹿島アントラーズ：Ｊリーグ.jp |url=https://www.jleague.jp/player/1615529/#attack |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525...' 2912796 wikitext text/x-wiki '''Ayase Ueda''' ([[Japanees]]: 上田 綺世; gebore 28 Augustus 1998) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvaller vir die [[Eredivisie]]-klub [[Feyenoord]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web |title=上田 綺世：鹿島アントラーズ：Ｊリーグ.jp |url=https://www.jleague.jp/player/1615529/#attack |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525200843/https://www.jleague.jp/player/1615529/#attack |archive-date=25 May 2019 |access-date=25 May 2019}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ueda, Ayase}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] fwwyb075wd8l6mntpxpho011el5gz0h 2912797 2912796 2026-06-21T07:13:46Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912797 wikitext text/x-wiki '''Ayase Ueda''' ([[Japannees]]: 上田 綺世; gebore 28 Augustus 1998) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvaller vir die [[Eredivisie]]-klub [[Feyenoord]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web |title=上田 綺世：鹿島アントラーズ：Ｊリーグ.jp |url=https://www.jleague.jp/player/1615529/#attack |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525200843/https://www.jleague.jp/player/1615529/#attack |archive-date=25 May 2019 |access-date=25 May 2019}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ueda, Ayase}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4lwy6aeh3qyt6orzobsyxubafraq4mu 2912806 2912797 2026-06-21T07:48:17Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912806 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Ayase Ueda |image = [[Lêer:Go Ahead Eagles - Feyenoord - 53679351240 (Ayase Ueda).jpg|240px]] |caption = Ueda in 2024 |full_name = Ayase Ueda |birth_date = {{Birth date and age|1998|8|28|df=y}} |birth_place = Mito, [[Ibaraki-prefektuur|Ibaraki]], [[Japan]] |height = 1,82 m |position = Voorspeler |currentclub = [[Feyenoord]] |clubnumber = 9 |youthyears1 = |youthclubs1 = Yoshidagaoka SSS |youthyears2 = |youthclubs2 = [[Kashima Antlers]] |youthyears3 = 2014–2016 |youthclubs3 = Kashima Gakuen High School |youthyears4 = 2017–2019 |youthclubs4 = [[Hosei University]] |years1 = 2019–2022 |clubs1 = [[Kashima Antlers]] |caps1 = 86 |goals1 = 38 |years2 = 2022–2023 |clubs2 = [[Cercle Brugge KSV|Cercle Brugge]] |caps2 = 40 |goals2 = 22 |years3 = 2023– |clubs3 = [[Feyenoord]] |caps3 = 78 |goals3 = 37 |nationalyears1 = 2017 |nationalteam1 = Japan o/20 |nationalcaps1 = 3 |nationalgoals1 = 2 |nationalyears2 = 2018 |nationalteam2 = Japan o/21 |nationalcaps2 = 7 |nationalgoals2 = 6 |nationalyears3 = 2017–2021 |nationalteam3 = Japan o/23 |nationalcaps3 = 17 |nationalgoals3 = 6 |nationalyears4 = 2019– |nationalteam4 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps4 = 40 |nationalgoals4 = 16 |pcupdate = 10 Mei 2026 |ntupdate = 16 Junie 2026 }} '''Ayase Ueda''' ([[Japannees]]: 上田 綺世; gebore 28 Augustus 1998) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvaller vir die [[Eredivisie]]-klub [[Feyenoord]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web |title=上田 綺世：鹿島アントラーズ：Ｊリーグ.jp |url=https://www.jleague.jp/player/1615529/#attack |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525200843/https://www.jleague.jp/player/1615529/#attack |archive-date=25 May 2019 |access-date=25 May 2019}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ueda, Ayase}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] bryncx87o1x5g1q6lnt2d819woarabq 2912807 2912806 2026-06-21T07:48:46Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912807 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Ayase Ueda |image = [[Lêer:Go Ahead Eagles - Feyenoord - 53679351240 (Ayase Ueda).jpg|240px]] |caption = Ueda in 2024 |full_name = Ayase Ueda |birth_date = {{Birth date and age|1998|8|28|df=y}} |birth_place = Mito, [[Ibaraki-prefektuur|Ibaraki]], [[Japan]] |height = 1,82 m |position = Voorspeler |currentclub = [[Feyenoord]] |clubnumber = 9 |youthyears1 = |youthclubs1 = Yoshidagaoka SSS |youthyears2 = |youthclubs2 = [[Kashima Antlers]] |youthyears3 = 2014–2016 |youthclubs3 = Kashima Gakuen High School |youthyears4 = 2017–2019 |youthclubs4 = Hosei Universiteit |years1 = 2019–2022 |clubs1 = [[Kashima Antlers]] |caps1 = 86 |goals1 = 38 |years2 = 2022–2023 |clubs2 = [[Cercle Brugge KSV|Cercle Brugge]] |caps2 = 40 |goals2 = 22 |years3 = 2023– |clubs3 = [[Feyenoord]] |caps3 = 78 |goals3 = 37 |nationalyears1 = 2017 |nationalteam1 = Japan o/20 |nationalcaps1 = 3 |nationalgoals1 = 2 |nationalyears2 = 2018 |nationalteam2 = Japan o/21 |nationalcaps2 = 7 |nationalgoals2 = 6 |nationalyears3 = 2017–2021 |nationalteam3 = Japan o/23 |nationalcaps3 = 17 |nationalgoals3 = 6 |nationalyears4 = 2019– |nationalteam4 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps4 = 40 |nationalgoals4 = 16 |pcupdate = 10 Mei 2026 |ntupdate = 16 Junie 2026 }} '''Ayase Ueda''' ([[Japannees]]: 上田 綺世; gebore 28 Augustus 1998) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvaller vir die [[Eredivisie]]-klub [[Feyenoord]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web |title=上田 綺世：鹿島アントラーズ：Ｊリーグ.jp |url=https://www.jleague.jp/player/1615529/#attack |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525200843/https://www.jleague.jp/player/1615529/#attack |archive-date=25 May 2019 |access-date=25 May 2019}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ueda, Ayase}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1904jttbs9u35vlaeg9xtootlywbfoq 0 462926 2912799 2026-06-21T07:29:05Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2912799 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera hamulosa | authority = Schltr., (1897) | synonyms = }} '''''Indigofera hamulosa''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] van [[Gansbaai]] tot by [[De Hoop]] voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]] en blom in Oktober. == Galery == <gallery> Indigofera hamulosa 259007103.jpg Indigofera hamulosa 294478182.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-205 Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499431-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/ca3d834f-9417-4258-9cb8-51c8ede567b5 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|hamulosa]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] csooue38rqypi0gxzf5j9s3m0pdcww5 1 462927 2912800 2026-06-21T07:31:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912800 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462928 2912801 2026-06-21T07:35:31Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography |name = Junya Itō |image = Ito asse sr 2425.png |caption = Itō with [[Stade de Reims|Reims]] in 2025 |full_name = Junya Itō<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Japan (JPN) |publisher=[[FIFA]] |page=16 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022 |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/...' 2912801 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Junya Itō |image = Ito asse sr 2425.png |caption = Itō with [[Stade de Reims|Reims]] in 2025 |full_name = Junya Itō<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Japan (JPN) |publisher=[[FIFA]] |page=16 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022 |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130184801/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |url-status=live }}</ref> |birth_date = {{Birth date and age|1993|3|9|df=yes}} |birth_place = [[Yokosuka]], [[Kanagawa-prefektuur|Kanagawa]], [[Japan]] |height = 1,76 m |position = Vleuel, voorspeler |currentclub = [[KRC Genk|Genk]] |clubnumber = 10 |youthyears1 = 1999–2004 |youthclubs1 = Kamoi SC |youthyears2 = 2005–2007 |youthclubs2 = Yokosuka Seagulls |youthyears3 = 2008–2010 |youthclubs3 = Zuyo High School |collegeyears1 = 2011–2014 |college1 = [[Kanagawa University]] |years1 = 2015 |clubs1 = [[Ventforet Kofu]] |caps1 = 30 |goals1 = 4 |years2 = 2016–2020 |clubs2 = [[Kashiwa Reysol]] |caps2 = 101 |goals2 = 19 |years3 = 2019–2020 |clubs3 = → [[KRC Genk|Genk]] (leen) |caps3 = 42 |goals3 = 8 |years4 = 2020–2022 |clubs4 = [[KRC Genk|Genk]] |caps4 = 78 |goals4 = 19 |years5 = 2022–2025 |clubs5 = [[Stade de Reims|Reims]] |caps5 = 99 |goals5 = 13 |years6 = 2025– |clubs6 = [[KRC Genk|Genk]] |caps6 = 28 |goals6 = 6 |nationalyears1 = 2017– |nationalteam1 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1 = 70 |nationalgoals1 = 15 |pcupdate = 23 Mei 2026 |ntupdate = 16 Junie 2026 }} '''Junya Ito''' ([[Japannees]]: 伊東 純也, ''Itō Jun'ya''; gebore 9 Maart 1993) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n vleuel of voorspeler vir die [[Eerste klasse (sokker België)|Belgiese Proliga]]-klub [[KRC Genk|Genk]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ito, Junya}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Lewende mense]] bbwosbp4yayjc3i91hswgreddh7kwxt 2912802 2912801 2026-06-21T07:38:36Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912802 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Junya Itō |image = [[Lêer:Ito asse sr 2425.png|240px]] |caption = Ito in 2025 |full_name = Junya Itō<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Japan (JPN) |publisher=[[FIFA]] |page=16 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022 |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130184801/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |url-status=live }}</ref> |birth_date = {{Birth date and age|1993|3|9|df=yes}} |birth_place = [[Yokosuka]], [[Kanagawa-prefektuur|Kanagawa]], [[Japan]] |height = 1,76 m |position = Vleuel, voorspeler |currentclub = [[KRC Genk|Genk]] |clubnumber = 10 |youthyears1 = 1999–2004 |youthclubs1 = Kamoi SC |youthyears2 = 2005–2007 |youthclubs2 = Yokosuka Seagulls |youthyears3 = 2008–2010 |youthclubs3 = Zuyo High School |collegeyears1 = 2011–2014 |college1 = [[Kanagawa University]] |years1 = 2015 |clubs1 = [[Ventforet Kofu]] |caps1 = 30 |goals1 = 4 |years2 = 2016–2020 |clubs2 = [[Kashiwa Reysol]] |caps2 = 101 |goals2 = 19 |years3 = 2019–2020 |clubs3 = → [[KRC Genk|Genk]] (leen) |caps3 = 42 |goals3 = 8 |years4 = 2020–2022 |clubs4 = [[KRC Genk|Genk]] |caps4 = 78 |goals4 = 19 |years5 = 2022–2025 |clubs5 = [[Stade de Reims|Reims]] |caps5 = 99 |goals5 = 13 |years6 = 2025– |clubs6 = [[KRC Genk|Genk]] |caps6 = 28 |goals6 = 6 |nationalyears1 = 2017– |nationalteam1 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1 = 70 |nationalgoals1 = 15 |pcupdate = 23 Mei 2026 |ntupdate = 16 Junie 2026 }} '''Junya Ito''' ([[Japannees]]: 伊東 純也, ''Itō Jun'ya''; gebore 9 Maart 1993) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n vleuel of voorspeler vir die [[Eerste klasse (sokker België)|Belgiese Proliga]]-klub [[KRC Genk|Genk]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel.<ref>{{cite web|url=http://www.jsports.co.jp/press/article/N2015071015441302.html|language=ja|script-title=ja:「ガンバは強いっていうイメージはありますけど、やれないことはないと思います」ガンバ大阪 × ヴァンフォーレ甲府|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151737/https://www.jsports.co.jp/press/article/N2015071015441302.html|archive-date=28 October 2018|access-date=30 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ventforet.jp/news/press_release/507572|website=Ventforet Kofu|language=ja|script-title=ja:神奈川大学 伊東純也選手 来季新加入内定のお知らせ|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312141053/http://www.ventforet.jp/news/press_release/507572|archive-date=12 March 2020|access-date=30 May 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.soccer-king.jp/news/japan/national/20160502/437404.html|website=Soccer King|publisher=FromOne co., Ltd|language=ja|script-title=ja:手倉森ジャパンの切り札となるか...「やたらと速い」柏の"IJ"こと伊東純也とは|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604191639/http://www.soccer-king.jp/news/japan/national/20160502/437404.html|archive-date=4 June 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blog.reysol.co.jp/news/2016/014215.html|website=Kashiwa Reysol Official Site|language=ja|script-title=ja:伊東　純也選手が移籍加入|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109112325/http://blog.reysol.co.jp/news/2016/014215.html|archive-date=9 January 2016|access-date=30 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://english.kyodonews.net/news/2019/02/3d865316440d-soccer-japan-winger-ito-reveals-title-ambitions-with-genk.html|title=Football: Japan winger Junya Ito reveals title ambitions with Genk|date=12 February 2019|website=Kyodo News|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312141120/https://english.kyodonews.net/news/2019/02/3d865316440d-soccer-japan-winger-ito-reveals-title-ambitions-with-genk.html|archive-date=12 March 2020|access-date=4 March 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sporza.be/nl/2020/03/30/japanner-ito-blijft-langer-bij-racing-genk/|title=Japanner Ito blijft definitief bij Genk: "Hij is een publiekslieveling"|date=30 March 2020|website=sporza.be|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920170549/https://sporza.be/nl/2020/03/30/japanner-ito-blijft-langer-bij-racing-genk/|archive-date=20 September 2022|access-date=29 July 2022|url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ito, Junya}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Lewende mense]] j2df46fojrb5rizdyvk9wez3qu40vol 2912803 2912802 2026-06-21T07:39:03Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912803 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Junya Itō |image = [[Lêer:Ito asse sr 2425.png|240px]] |caption = Ito in 2025 |full_name = Junya Itō<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Japan (JPN) |publisher=[[FIFA]] |page=16 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022 |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130184801/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |url-status=live }}</ref> |birth_date = {{Birth date and age|1993|3|9|df=yes}} |birth_place = [[Yokosuka]], [[Kanagawa-prefektuur|Kanagawa]], [[Japan]] |height = 1,76 m |position = Vleuel, voorspeler |currentclub = [[KRC Genk|Genk]] |clubnumber = 10 |youthyears1 = 1999–2004 |youthclubs1 = Kamoi SC |youthyears2 = 2005–2007 |youthclubs2 = Yokosuka Seagulls |youthyears3 = 2008–2010 |youthclubs3 = Zuyo High School |collegeyears1 = 2011–2014 |college1 = [[Kanagawa University]] |years1 = 2015 |clubs1 = [[Ventforet Kofu]] |caps1 = 30 |goals1 = 4 |years2 = 2016–2020 |clubs2 = [[Kashiwa Reysol]] |caps2 = 101 |goals2 = 19 |years3 = 2019–2020 |clubs3 = → [[KRC Genk|Genk]] (leen) |caps3 = 42 |goals3 = 8 |years4 = 2020–2022 |clubs4 = [[KRC Genk|Genk]] |caps4 = 78 |goals4 = 19 |years5 = 2022–2025 |clubs5 = [[Stade de Reims|Reims]] |caps5 = 99 |goals5 = 13 |years6 = 2025– |clubs6 = [[KRC Genk|Genk]] |caps6 = 28 |goals6 = 6 |nationalyears1 = 2017– |nationalteam1 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1 = 70 |nationalgoals1 = 15 |pcupdate = 23 Mei 2026 |ntupdate = 16 Junie 2026 }} '''Junya Ito''' ([[Japannees]]: 伊東 純也, ''Itō Jun'ya''; gebore 9 Maart 1993) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n vleuel of voorspeler vir die [[Eerste klasse (sokker België)|Belgiese Proliga]]-klub [[KRC Genk|Genk]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel.<ref>{{cite web|url=http://www.jsports.co.jp/press/article/N2015071015441302.html|language=ja|script-title=ja:「ガンバは強いっていうイメージはありますけど、やれないことはないと思います」ガンバ大阪 × ヴァンフォーレ甲府|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151737/https://www.jsports.co.jp/press/article/N2015071015441302.html|archive-date=28 October 2018|access-date=30 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ventforet.jp/news/press_release/507572|website=Ventforet Kofu|language=ja|script-title=ja:神奈川大学 伊東純也選手 来季新加入内定のお知らせ|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312141053/http://www.ventforet.jp/news/press_release/507572|archive-date=12 March 2020|access-date=30 May 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.soccer-king.jp/news/japan/national/20160502/437404.html|website=Soccer King|publisher=FromOne co., Ltd|language=ja|script-title=ja:手倉森ジャパンの切り札となるか...「やたらと速い」柏の"IJ"こと伊東純也とは|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604191639/http://www.soccer-king.jp/news/japan/national/20160502/437404.html|archive-date=4 June 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blog.reysol.co.jp/news/2016/014215.html|website=Kashiwa Reysol Official Site|language=ja|script-title=ja:伊東　純也選手が移籍加入|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109112325/http://blog.reysol.co.jp/news/2016/014215.html|archive-date=9 January 2016|access-date=30 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://english.kyodonews.net/news/2019/02/3d865316440d-soccer-japan-winger-ito-reveals-title-ambitions-with-genk.html|title=Football: Japan winger Junya Ito reveals title ambitions with Genk|date=12 February 2019|website=Kyodo News|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312141120/https://english.kyodonews.net/news/2019/02/3d865316440d-soccer-japan-winger-ito-reveals-title-ambitions-with-genk.html|archive-date=12 March 2020|access-date=4 March 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sporza.be/nl/2020/03/30/japanner-ito-blijft-langer-bij-racing-genk/|title=Japanner Ito blijft definitief bij Genk: "Hij is een publiekslieveling"|date=30 March 2020|website=sporza.be|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920170549/https://sporza.be/nl/2020/03/30/japanner-ito-blijft-langer-bij-racing-genk/|archive-date=20 September 2022|access-date=29 July 2022|url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ito, Junya}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Lewende mense]] i5hdxkw51nkogq1kqjcludlrvrmm4t1 1 462929 2912804 2026-06-21T07:41:27Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912804 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462930 2912805 2026-06-21T07:41:47Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912805 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462931 2912808 2026-06-21T07:49:38Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Stuur aan na [[Cercle Brugge]] 2912808 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Cercle Brugge]] pm5ehydv0uambfeiqe0124r876obzkn 1 462932 2912812 2026-06-21T08:32:05Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912812 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462933 2912813 2026-06-21T08:35:53Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912813 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462934 2912814 2026-06-21T08:36:19Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912814 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462935 2912826 2026-06-21T10:08:16Z Aliwal2012 39067 nuwe saadjie 2912826 wikitext text/x-wiki '''Andrea de Cesaris''' (31 Mei 1959, [[Rome]] – 5 Oktober 2014 aldaar) was 'n [[Italiaanse]] [[Formule 1]]-jaer Hy het in die [[1980 Formule Een-seisoen|1980-seisoen]] met die [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo-span]] gedebuteer, 208 Grand Prix-wedrenne begin en die eerste en enigste voorste wegspringposisie van sy loopbaan in 1982 by die [[Verenigde State Grand Prix]] in Long Beach verseker. Sy beste resultaat was die tweede plek wat hy by die [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] en die [[1983 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] in 1983 behaal het. As 'n Formule 1-jaer hou De Cesaris die rekord vir die meeste wegspronge sonder om 'n oorwinning te behaal. Na sy renloopbaan het De Cesaris in [[Monaco]] gewoon en sy brood verdien met valutahandel. Daarbenewens het hy baie tyd aan sy stokperdjie gewy: [[seilplankry]]. De Cesaris is op 5 Oktober 2014 op die ouderdom van 55 oorlede aan die gevolge van 'n motorfietsongeluk. {{saadjie}} dnsc5m5dhq44tk8vml5d07pilhga3br 2912832 2912826 2026-06-21T10:40:16Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Geboortes in 1959]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2912832 wikitext text/x-wiki '''Andrea de Cesaris''' (31 Mei 1959, [[Rome]] – 5 Oktober 2014 aldaar) was 'n [[Italiaanse]] [[Formule 1]]-jaer Hy het in die [[1980 Formule Een-seisoen|1980-seisoen]] met die [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo-span]] gedebuteer, 208 Grand Prix-wedrenne begin en die eerste en enigste voorste wegspringposisie van sy loopbaan in 1982 by die [[Verenigde State Grand Prix]] in Long Beach verseker. Sy beste resultaat was die tweede plek wat hy by die [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] en die [[1983 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] in 1983 behaal het. As 'n Formule 1-jaer hou De Cesaris die rekord vir die meeste wegspronge sonder om 'n oorwinning te behaal. Na sy renloopbaan het De Cesaris in [[Monaco]] gewoon en sy brood verdien met valutahandel. Daarbenewens het hy baie tyd aan sy stokperdjie gewy: [[seilplankry]]. De Cesaris is op 5 Oktober 2014 op die ouderdom van 55 oorlede aan die gevolge van 'n motorfietsongeluk. {{saadjie}} [[Kategorie:Geboortes in 1959]] mmgfiyf3fgllmugxf5sjajikal3enza 2912833 2912832 2026-06-21T10:41:28Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sterftes in 2014]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2912833 wikitext text/x-wiki '''Andrea de Cesaris''' (31 Mei 1959, [[Rome]] – 5 Oktober 2014 aldaar) was 'n [[Italiaanse]] [[Formule 1]]-jaer Hy het in die [[1980 Formule Een-seisoen|1980-seisoen]] met die [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo-span]] gedebuteer, 208 Grand Prix-wedrenne begin en die eerste en enigste voorste wegspringposisie van sy loopbaan in 1982 by die [[Verenigde State Grand Prix]] in Long Beach verseker. Sy beste resultaat was die tweede plek wat hy by die [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] en die [[1983 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] in 1983 behaal het. As 'n Formule 1-jaer hou De Cesaris die rekord vir die meeste wegspronge sonder om 'n oorwinning te behaal. Na sy renloopbaan het De Cesaris in [[Monaco]] gewoon en sy brood verdien met valutahandel. Daarbenewens het hy baie tyd aan sy stokperdjie gewy: [[seilplankry]]. De Cesaris is op 5 Oktober 2014 op die ouderdom van 55 oorlede aan die gevolge van 'n motorfietsongeluk. {{saadjie}} [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Sterftes in 2014]] f7rqwhok999z7ztxx2codoap38vgltp 2912834 2912833 2026-06-21T10:42:11Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Formule Een-renjaers]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2912834 wikitext text/x-wiki '''Andrea de Cesaris''' (31 Mei 1959, [[Rome]] – 5 Oktober 2014 aldaar) was 'n [[Italiaanse]] [[Formule 1]]-jaer Hy het in die [[1980 Formule Een-seisoen|1980-seisoen]] met die [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo-span]] gedebuteer, 208 Grand Prix-wedrenne begin en die eerste en enigste voorste wegspringposisie van sy loopbaan in 1982 by die [[Verenigde State Grand Prix]] in Long Beach verseker. Sy beste resultaat was die tweede plek wat hy by die [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] en die [[1983 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] in 1983 behaal het. As 'n Formule 1-jaer hou De Cesaris die rekord vir die meeste wegspronge sonder om 'n oorwinning te behaal. Na sy renloopbaan het De Cesaris in [[Monaco]] gewoon en sy brood verdien met valutahandel. Daarbenewens het hy baie tyd aan sy stokperdjie gewy: [[seilplankry]]. De Cesaris is op 5 Oktober 2014 op die ouderdom van 55 oorlede aan die gevolge van 'n motorfietsongeluk. {{saadjie}} [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Sterftes in 2014]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] 40omk2dfzwv5w03r5l1tbrkgffctf74 1 462936 2912836 2026-06-21T11:05:22Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912836 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv